# Επίσημη Εφημερίδα C 211/2008

| | ISSN 1725-2415 |
| --- | --- |
| Επίσημη Εφημερίδα
  της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 211 |
| | |
| Έκδοση στην ελληνική γλώσσα | Ανακοινώσεις και Πληροφορίες | 51ό έτος19 Αυγούστου 2008 |

ISSN 1725-2415

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 211

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

51ό έτος19 Αυγούστου 2008

---

| Ανακοίνωση αριθ | Περιεχόμενα | Σελίδα |
| --- | --- | --- |
| | III   Προπαρασκευαστικές πράξεις |
| | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |
| | 444η σύνοδος ολομέλειας της 22ας και 23ης Απριλίου 2008 |
| 2008/C 211/01 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την Ανακοίνωση της Επιτροπής Ανταγωνιστικές ευρωπαϊκές περιφέρειες μέσω της έρευνας και της καινοτομίας — Συμβολή στη μεγέθυνση και την απασχόλησηCOM(2007) 474 τελικό | 1 |
| 2008/C 211/02 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την προστασία των πεζών και άλλων ανεπαρκώς προστατευόμενων χρηστών των οδώνCOM(2007) 560 τελικό — 2007/0201 (COD) | 9 |
| 2008/C 211/03 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την έγκριση τύπου των μηχανοκίνητων οχημάτων και κινητήρων όσον αφορά τις εκπομπές των βαρέων επαγγελματικών οχημάτων (Euro VI) και για την πρόσβαση σε πληροφορίες επισκευής και συντήρησης οχημάτωνCOM(2007) 851 τελικό — 2007/0295 (COD) | 12 |
| 2008/C 211/04 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις διατάξεις προστασίας σε περίπτωση ανατροπής των γεωργικών ή δασικών ελκυστήρων με τροχούς (στατικές δοκιμές) (Κωδικοποιημένη έκδοση) COM(2008) 25 τελικό — 2008/0008 (COD) | 17 |
| 2008/C 211/05 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Προς μία κοινή ενεργειακή πολιτική | 17 |
| 2008/C 211/06 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: | 23 |
| 2008/C 211/07 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών — Μια ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική για την Ευρωπαϊκή ΈνωσηCOM(2007) 575 τελικό | 31 |
| 2008/C 211/08 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1172/98 του Συμβουλίου σχετικά με τις στατιστικές καταγραφές των οδικών μεταφορών εμπορευμάτων, όσον αφορά τις εκτελεστικές αρμοδιότητες που ανατίθενται στην ΕπιτροπήCOM(2007) 778 τελικό — 2007/0269 (COD) | 36 |
| 2008/C 211/09 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Μικρές, καθαρές και ανταγωνιστικές — Πρόγραμμα για την υποβοήθηση της συμμόρφωσης των μικρού και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεων με την περιβαλλοντική νομοθεσίαCOM(2007) 379 τελικό — {SEC(2007) 906, SEC(2007) 907, SEC(2007) 908} | 37 |
| 2008/C 211/10 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με την αναθεώρηση της σύστασης 2001/331/ΕΚ για τον καθορισμό ελάχιστων κριτηρίων σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις στα κράτη μέληCOM(2007) 707 τελικό | 40 |
| 2008/C 211/11 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα τρόφιμα που προορίζονται για ειδική διατροφή (αναδιατύπωση) COM(2008) 3 τελικό — 2008/0003 (COD) | 44 |
| 2008/C 211/12 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Προσαρμογή στην κανονιστική διαδικασία με έλεγχο/Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί τροποποιήσεως του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 338/97 του Συμβουλίου της 9ης Δεκεμβρίου 1996 για την προστασία των ειδών άγριας πανίδας και χλωρίδας με τον έλεγχο του εμπορίου τους όσον αφορά τις εκτελεστικές αρμοδιότητες που ανατίθενται στην ΕπιτροπήCOM(2008) 104 τελικό — 2008/0042 (COD) | 45 |
| 2008/C 211/13 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Προσαρμογή στην κανονιστική διαδικασία με έλεγχο — Πρόταση οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση, όσον αφορά τις εκτελεστικές αρμοδιότητες που ανατίθενται στην Επιτροπή, της οδηγίας του Συμβουλίου 79/409/ΕΟΚ περί διατηρήσεως των αγρίων πτηνώνCOM(2008) 105 τελικό — 2008/0038 (COD) | 46 |
| 2008/C 211/14 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 999/2001 (για τη θέσπιση κανόνων πρόληψης, καταπολέμησης και εξάλειψης ορισμένων μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών) όσον αφορά τις εκτελεστικές αρμοδιότητες που ανατίθενται στην ΕπιτροπήCOM(2008) 53 τελικό — 2008/0030 (COD) | 47 |
| 2008/C 211/15 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για τη θέσπιση κοινών αρχών όσον αφορά την ευελιξία με ασφάλεια: περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας μέσω της ευελιξίας με ασφάλειαCOM(2007) 359 τελικό | 48 |
| 2008/C 211/16 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Καταπολέμηση των διαφορών στις αμοιβές των δύο φύλωνCOM(2007) 424 τελικό | 54 |
| 2008/C 211/17 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόληψη της τρομοκρατίας και της βίαιης ριζοσπαστικοποίησης | 61 |
| 2008/C 211/18 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τους συντελεστές ΦΠΑ εκτός των κανονικών συντελεστών ΦΠΑCOM(2007) 380 τελικό — SEC(2007) 910 | 67 |
| 2008/C 211/19 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Στρατηγική για τις ιδιαίτερα απομακρυσμένες περιφέρειες: επιτεύγματα και μελλοντικές προοπτικέςCOM(2007) 507 τελικό | 72 |
| 2008/C 211/20 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι στις μεσογειακές χώρες εταίρους | 77 |
| 2008/C 211/21 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Διαπραγματεύσεις για τη σύναψη νέων εμπορικών συμφωνιών: Η προσέγγιση της ΕΟΚΕ | 82 |
| 2008/C 211/22 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Ανακοίνωση της Επιτροπής: Σύμπραξη για την επικοινωνιακή προβολή των ευρωπαϊκών θεμάτωνCOM(2007) 568 και Παράρτημα COM(2007) 569 | 90 |

Ανακοίνωση αριθ

Περιεχόμενα

Σελίδα

III   Προπαρασκευαστικές πράξεις

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

444η σύνοδος ολομέλειας της 22ας και 23ης Απριλίου 2008

2008/C 211/01

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την Ανακοίνωση της Επιτροπής Ανταγωνιστικές ευρωπαϊκές περιφέρειες μέσω της έρευνας και της καινοτομίας — Συμβολή στη μεγέθυνση και την απασχόλησηCOM(2007) 474 τελικό

COM(2007) 474 τελικό

1

2008/C 211/02

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την προστασία των πεζών και άλλων ανεπαρκώς προστατευόμενων χρηστών των οδώνCOM(2007) 560 τελικό — 2007/0201 (COD)

COM(2007) 560 τελικό — 2007/0201 (COD)

9

2008/C 211/03

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την έγκριση τύπου των μηχανοκίνητων οχημάτων και κινητήρων όσον αφορά τις εκπομπές των βαρέων επαγγελματικών οχημάτων (Euro VI) και για την πρόσβαση σε πληροφορίες επισκευής και συντήρησης οχημάτωνCOM(2007) 851 τελικό — 2007/0295 (COD)

COM(2007) 851 τελικό — 2007/0295 (COD)

12

2008/C 211/04

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις διατάξεις προστασίας σε περίπτωση ανατροπής των γεωργικών ή δασικών ελκυστήρων με τροχούς (στατικές δοκιμές) (Κωδικοποιημένη έκδοση) COM(2008) 25 τελικό — 2008/0008 (COD)

COM(2008) 25 τελικό — 2008/0008 (COD)

17

2008/C 211/05

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Προς μία κοινή ενεργειακή πολιτική

17

2008/C 211/06

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα:

23

2008/C 211/07

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών — Μια ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική για την Ευρωπαϊκή ΈνωσηCOM(2007) 575 τελικό

COM(2007) 575 τελικό

31

2008/C 211/08

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1172/98 του Συμβουλίου σχετικά με τις στατιστικές καταγραφές των οδικών μεταφορών εμπορευμάτων, όσον αφορά τις εκτελεστικές αρμοδιότητες που ανατίθενται στην ΕπιτροπήCOM(2007) 778 τελικό — 2007/0269 (COD)

COM(2007) 778 τελικό — 2007/0269 (COD)

36

2008/C 211/09

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Μικρές, καθαρές και ανταγωνιστικές — Πρόγραμμα για την υποβοήθηση της συμμόρφωσης των μικρού και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεων με την περιβαλλοντική νομοθεσίαCOM(2007) 379 τελικό — {SEC(2007) 906, SEC(2007) 907, SEC(2007) 908}

COM(2007) 379 τελικό — {SEC(2007) 906, SEC(2007) 907, SEC(2007) 908}

37

2008/C 211/10

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με την αναθεώρηση της σύστασης 2001/331/ΕΚ για τον καθορισμό ελάχιστων κριτηρίων σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις στα κράτη μέληCOM(2007) 707 τελικό

COM(2007) 707 τελικό

40

2008/C 211/11

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα τρόφιμα που προορίζονται για ειδική διατροφή (αναδιατύπωση) COM(2008) 3 τελικό — 2008/0003 (COD)

COM(2008) 3 τελικό — 2008/0003 (COD)

44

2008/C 211/12

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Προσαρμογή στην κανονιστική διαδικασία με έλεγχο/Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί τροποποιήσεως του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 338/97 του Συμβουλίου της 9ης Δεκεμβρίου 1996 για την προστασία των ειδών άγριας πανίδας και χλωρίδας με τον έλεγχο του εμπορίου τους όσον αφορά τις εκτελεστικές αρμοδιότητες που ανατίθενται στην ΕπιτροπήCOM(2008) 104 τελικό — 2008/0042 (COD)

COM(2008) 104 τελικό — 2008/0042 (COD)

45

2008/C 211/13

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Προσαρμογή στην κανονιστική διαδικασία με έλεγχο — Πρόταση οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση, όσον αφορά τις εκτελεστικές αρμοδιότητες που ανατίθενται στην Επιτροπή, της οδηγίας του Συμβουλίου 79/409/ΕΟΚ περί διατηρήσεως των αγρίων πτηνώνCOM(2008) 105 τελικό — 2008/0038 (COD)

COM(2008) 105 τελικό — 2008/0038 (COD)

46

2008/C 211/14

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 999/2001 (για τη θέσπιση κανόνων πρόληψης, καταπολέμησης και εξάλειψης ορισμένων μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών) όσον αφορά τις εκτελεστικές αρμοδιότητες που ανατίθενται στην ΕπιτροπήCOM(2008) 53 τελικό — 2008/0030 (COD)

COM(2008) 53 τελικό — 2008/0030 (COD)

47

2008/C 211/15

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για τη θέσπιση κοινών αρχών όσον αφορά την ευελιξία με ασφάλεια: περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας μέσω της ευελιξίας με ασφάλειαCOM(2007) 359 τελικό

COM(2007) 359 τελικό

48

2008/C 211/16

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Καταπολέμηση των διαφορών στις αμοιβές των δύο φύλωνCOM(2007) 424 τελικό

COM(2007) 424 τελικό

54

2008/C 211/17

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόληψη της τρομοκρατίας και της βίαιης ριζοσπαστικοποίησης

61

2008/C 211/18

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τους συντελεστές ΦΠΑ εκτός των κανονικών συντελεστών ΦΠΑCOM(2007) 380 τελικό — SEC(2007) 910

COM(2007) 380 τελικό — SEC(2007) 910

67

2008/C 211/19

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Στρατηγική για τις ιδιαίτερα απομακρυσμένες περιφέρειες: επιτεύγματα και μελλοντικές προοπτικέςCOM(2007) 507 τελικό

COM(2007) 507 τελικό

72

2008/C 211/20

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι στις μεσογειακές χώρες εταίρους

77

2008/C 211/21

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Διαπραγματεύσεις για τη σύναψη νέων εμπορικών συμφωνιών: Η προσέγγιση της ΕΟΚΕ

82

2008/C 211/22

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Ανακοίνωση της Επιτροπής: Σύμπραξη για την επικοινωνιακή προβολή των ευρωπαϊκών θεμάτωνCOM(2007) 568 και Παράρτημα COM(2007) 569

COM(2007) 568 και Παράρτημα COM(2007) 569

90

| EL | |
| --- | --- |

EL

---

III Προπαρασκευαστικές πράξεις

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

444η σύνοδος ολομέλειας της 22ας και 23ης Απριλίου 2008

| 19.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 211/1 |
| --- | --- | --- | --- |

19.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 211/1

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την «Ανακοίνωση της Επιτροπής “Ανταγωνιστικές ευρωπαϊκές περιφέρειες μέσω της έρευνας και της καινοτομίας — Συμβολή στη μεγέθυνση και την απασχόληση”»

COM(2007) 474 τελικό

(2008/C 211/01)

Στις 16 Αυγούστου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 262 περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την:

Ανακοίνωση της Επιτροπής «Ανταγωνιστικές ευρωπαϊκές περιφέρειες μέσω της έρευνας και της καινοτομίας — Συμβολή στη μεγέθυνση και την απασχόληση».

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 3 Απριλίου 2008 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. PEZZINI.

Κατά τη 444η σύνοδο ολομέλειάς της, της 22ας και 23ης Απριλίου 2008 (συνεδρίαση της 22ας Απριλίου 2008), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 130 ψήφους υπέρ και 2 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία της Επιτροπής μόνο στον βαθμό κατά τον οποίο αυτή λαμβάνει υπόψη, όχι μόνο τα προβλήματα της ζήτησης, αλλά και ιδίως τη βελτιστοποίηση της προσφοράς, μεριμνώντας ώστε να αποφεύγονται τυχόν προβλήματα και υπερβολές γραφειοκρατικού χαρακτήρα (failures and red tape). |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία της Επιτροπής μόνο στον βαθμό κατά τον οποίο αυτή λαμβάνει υπόψη, όχι μόνο τα προβλήματα της ζήτησης, αλλά και ιδίως τη βελτιστοποίηση της προσφοράς, μεριμνώντας ώστε να αποφεύγονται τυχόν προβλήματα και υπερβολές γραφειοκρατικού χαρακτήρα (failures and red tape).

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η προώθηση δράσεων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο και η ικανότητα δικτύωσης των δράσεων αυτών με σκοπό την υλοποίηση της στρατηγικής της Λισσαβώνας είναι καθοριστικής σημασίας για να μπορέσουν να συσταθούν και να αναπτυχθούν καινοτόμες επιχειρήσεις σε ολόκληρη την έκταση της Ένωσης, αλλά και κυρίως για να διασφαλιστεί η συμμετοχή των τοπικών οικονομικών και κοινωνικών δυνάμεων στις προσπάθειες επίτευξης κοινών στόχων για περισσότερη και ποιοτικότερη απασχόληση σε ένα πλαίσιο αειφόρου παγκόσμιας ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η προώθηση δράσεων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο και η ικανότητα δικτύωσης των δράσεων αυτών με σκοπό την υλοποίηση της στρατηγικής της Λισσαβώνας είναι καθοριστικής σημασίας για να μπορέσουν να συσταθούν και να αναπτυχθούν καινοτόμες επιχειρήσεις σε ολόκληρη την έκταση της Ένωσης, αλλά και κυρίως για να διασφαλιστεί η συμμετοχή των τοπικών οικονομικών και κοινωνικών δυνάμεων στις προσπάθειες επίτευξης κοινών στόχων για περισσότερη και ποιοτικότερη απασχόληση σε ένα πλαίσιο αειφόρου παγκόσμιας ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη σημασία του «τριγώνου της γνώσης» —εκπαίδευση, έρευνα και καινοτομία— που διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στην προώθηση της ανάπτυξης και της απασχόλησης και θεωρεί πρωταρχικής σημασίας να επιταχυνθούν οι μεταρρυθμίσεις, να προωθηθεί η αριστεία στην ανώτερη εκπαίδευση και στις εταιρικές σχέσεις μεταξύ πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων και επιχειρήσεων και να διασφαλιστεί ότι όλοι οι τομείς της εκπαίδευσης και της κατάρτισης θα συμβάλλουν πλήρως στην προώθηση της δημιουργικότητας και της καινοτομίας, ιδιαίτερα στο τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Τούτο ισχύει ειδικότερα στην περίπτωση των λεγόμενων «ευρωπεριφερειών», όπου η διασύνδεση σε δίκτυο και η ανάπτυξη δεσμών συνεργασίας μεταξύ γειτόνων και εταίρων πραγματοποιείται σε ένα πλαίσιο που υπερβαίνει τα εθνικά σύνορα. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη σημασία του «τριγώνου της γνώσης» —εκπαίδευση, έρευνα και καινοτομία— που διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στην προώθηση της ανάπτυξης και της απασχόλησης και θεωρεί πρωταρχικής σημασίας να επιταχυνθούν οι μεταρρυθμίσεις, να προωθηθεί η αριστεία στην ανώτερη εκπαίδευση και στις εταιρικές σχέσεις μεταξύ πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων και επιχειρήσεων και να διασφαλιστεί ότι όλοι οι τομείς της εκπαίδευσης και της κατάρτισης θα συμβάλλουν πλήρως στην προώθηση της δημιουργικότητας και της καινοτομίας, ιδιαίτερα στο τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Τούτο ισχύει ειδικότερα στην περίπτωση των λεγόμενων «ευρωπεριφερειών», όπου η διασύνδεση σε δίκτυο και η ανάπτυξη δεσμών συνεργασίας μεταξύ γειτόνων και εταίρων πραγματοποιείται σε ένα πλαίσιο που υπερβαίνει τα εθνικά σύνορα.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ανταγωνιστικότητα και η οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη, καθώς και η ανάπτυξη της απασχόλησης των ευρωπαϊκών περιφερειών, πρέπει να αντιμετωπίζονται από όλους κατά τρόπο πιο προορατικό και συντονισμένο, σε σχέση με σήμερα, ώστε να διευκολυνθεί η βελτιστοποίηση των αποτελεσμάτων που θα προκύψουν κατά τις προσπάθειες επίτευξης των στόχων της στρατηγικής της Λισσαβώνας. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ανταγωνιστικότητα και η οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη, καθώς και η ανάπτυξη της απασχόλησης των ευρωπαϊκών περιφερειών, πρέπει να αντιμετωπίζονται από όλους κατά τρόπο πιο προορατικό και συντονισμένο, σε σχέση με σήμερα, ώστε να διευκολυνθεί η βελτιστοποίηση των αποτελεσμάτων που θα προκύψουν κατά τις προσπάθειες επίτευξης των στόχων της στρατηγικής της Λισσαβώνας.

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί πλήρως με τη διαπίστωση της Επιτροπής όσον αφορά την έλλειψη από κοινού και συντονισμένης χρήσης των κοινοτικών μέσων, αλλά εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι ύστερα από δέκα και πλέον χρόνια αυτό το σημαντικό θέμα αντιμετωπίζεται ακόμη με όρους ανάλυσης, χωρίς να θίγεται ο πυρήνας του προβλήματος που είναι η ανάγκη ανάπτυξης νέων δεξιοτήτων «ταυτόχρονου σχεδιασμού» («simultaneous engineering» (1)) μεταξύ των διαφόρων τύπων παρέμβασης, κοινοτικής και ευρωπαϊκής. |
| --- | --- |

1.5

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί πλήρως με τη διαπίστωση της Επιτροπής όσον αφορά την έλλειψη από κοινού και συντονισμένης χρήσης των κοινοτικών μέσων, αλλά εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι ύστερα από δέκα και πλέον χρόνια αυτό το σημαντικό θέμα αντιμετωπίζεται ακόμη με όρους ανάλυσης, χωρίς να θίγεται ο πυρήνας του προβλήματος που είναι η ανάγκη ανάπτυξης νέων δεξιοτήτων «ταυτόχρονου σχεδιασμού» («simultaneous engineering» (1)) μεταξύ των διαφόρων τύπων παρέμβασης, κοινοτικής και ευρωπαϊκής.

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη, αλλά όχι επαρκή, την λήψη μέτρων αποκλειστικά στο επίπεδο της ζήτησης. Κρίνει ότι η στάση της «καταγγελίας», ότι δηλ. οι περιφέρειες δεν δίδουν την δέουσα προσοχή, πρέπει να εγκαταλειφθεί, ώστε να μπορέσουν να επιτευχθούν τα εξής:






  — | χάραξη μιας στρατηγικής έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης και καινοτομίας σε περιφερειακό επίπεδο· |
| --- | --- | --- |

1.6

Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη, αλλά όχι επαρκή, την λήψη μέτρων αποκλειστικά στο επίπεδο της ζήτησης. Κρίνει ότι η στάση της «καταγγελίας», ότι δηλ. οι περιφέρειες δεν δίδουν την δέουσα προσοχή, πρέπει να εγκαταλειφθεί, ώστε να μπορέσουν να επιτευχθούν τα εξής:

—

χάραξη μιας στρατηγικής έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης και καινοτομίας σε περιφερειακό επίπεδο·

| — | διατύπωση συγκεκριμένων παρατηρήσεων σχετικά με την διασυνοριακή συνεργασία (Eυρωπεριφέρειες)· |
| --- | --- |

—

διατύπωση συγκεκριμένων παρατηρήσεων σχετικά με την διασυνοριακή συνεργασία (Eυρωπεριφέρειες)·

| — | συντονισμένη χρήση των κοινοτικών μέσων· |
| --- | --- |

—

συντονισμένη χρήση των κοινοτικών μέσων·

| — | βελτίωση της ενημέρωσης όσον αφορά τις ευκαιρίες που παρέχονται σε εθνικό και σε ευρωπαϊκό επίπεδο· |
| --- | --- |

—

βελτίωση της ενημέρωσης όσον αφορά τις ευκαιρίες που παρέχονται σε εθνικό και σε ευρωπαϊκό επίπεδο·

| — | σημαντική μείωση του γραφειοκρατικού φόρτου. |
| --- | --- |

—

σημαντική μείωση του γραφειοκρατικού φόρτου.

| 1.7 | Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, πρέπει να ληφθούν ριζικά μέτρα στο επίπεδο της προσφοράς προκειμένου να εξασφαλιστεί ένα συνεκτικό πλαίσιο το οποίο να διασφαλίζει την εύκολη πρόσβαση στο σύνολο των υφιστάμενων μέσων, ώστε να καταστεί δυνατή η ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών περιφερειών, με την άρση των εμποδίων νομικής φύσεως και την επίλυση των προβλημάτων συγχρονισμού που προκύπτουν, από χρονική άποψη, μεταξύ της έγκρισης της χρηματοδότησης και της χορήγησής της. |
| --- | --- |

1.7

Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, πρέπει να ληφθούν ριζικά μέτρα στο επίπεδο της προσφοράς προκειμένου να εξασφαλιστεί ένα συνεκτικό πλαίσιο το οποίο να διασφαλίζει την εύκολη πρόσβαση στο σύνολο των υφιστάμενων μέσων, ώστε να καταστεί δυνατή η ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών περιφερειών, με την άρση των εμποδίων νομικής φύσεως και την επίλυση των προβλημάτων συγχρονισμού που προκύπτουν, από χρονική άποψη, μεταξύ της έγκρισης της χρηματοδότησης και της χορήγησής της.

| 1.8 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη την ανάπτυξη ενός πρακτικού ευρωπαϊκού οδηγού που να περιλαμβάνει συνοπτικό πίνακα με:






  — | τους τύπους των κοινοτικών και πανευρωπαϊκών παρεμβάσεων που είναι εφικτοί· |
| --- | --- | --- |

1.8

Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη την ανάπτυξη ενός πρακτικού ευρωπαϊκού οδηγού που να περιλαμβάνει συνοπτικό πίνακα με:

—

τους τύπους των κοινοτικών και πανευρωπαϊκών παρεμβάσεων που είναι εφικτοί·

| — | τις διαφορές που υφίστανται όσον αφορά τις απαιτούμενες προϋποθέσεις και τα κριτήρια αξιολόγησης· |
| --- | --- |

—

τις διαφορές που υφίστανται όσον αφορά τις απαιτούμενες προϋποθέσεις και τα κριτήρια αξιολόγησης·

| — | τις περιπτώσεις συγχρονισμού και έλλειψης συγχρονισμού στο επίπεδο των διαδικασιών και της διαχείρισης· |
| --- | --- |

—

τις περιπτώσεις συγχρονισμού και έλλειψης συγχρονισμού στο επίπεδο των διαδικασιών και της διαχείρισης·

| — | τη συμβατότητα και τη συμπληρωματικότητα των πιθανών παρεμβάσεων. |
| --- | --- |

—

τη συμβατότητα και τη συμπληρωματικότητα των πιθανών παρεμβάσεων.

| 1.9 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί, εξάλλου, ότι δεν είναι πλέον δυνατό να συνεχίσει να αναβάλλεται η ανάληψη μιας σαφούς και ειδικής, για την συγκεκριμένη περίπτωση, δράσης προκειμένου να εξασφαλιστούν νέες δεξιότητες «ταυτόχρονου σχεδιασμού», μεταξύ των διαφόρων τύπων παρέμβασης, και να βελτιστοποιηθεί η χρήση και η συγκέντρωση των πόρων στις επιμέρους περιφέρειες. |
| --- | --- |

1.9

Η ΕΟΚΕ θεωρεί, εξάλλου, ότι δεν είναι πλέον δυνατό να συνεχίσει να αναβάλλεται η ανάληψη μιας σαφούς και ειδικής, για την συγκεκριμένη περίπτωση, δράσης προκειμένου να εξασφαλιστούν νέες δεξιότητες «ταυτόχρονου σχεδιασμού», μεταξύ των διαφόρων τύπων παρέμβασης, και να βελτιστοποιηθεί η χρήση και η συγκέντρωση των πόρων στις επιμέρους περιφέρειες.

| 1.10 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί, συνεπώς, ότι έχει πρωταρχική σημασία να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που συνδέονται με την πληθώρα των επιπέδων διακυβέρνησης και τον κατακερματισμό των παρεμβάσεων που απαιτούνται για την ανάκαμψη της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών περιφερειών, σύμφωνα με τα όσα η ΕΟΚΕ έχει ήδη διατυπώσει σχετικά (2), και προτείνει την προώθηση μιας νέας πρωτοβουλίας με την ονομασία Jasmine (Κοινή βοήθεια υπέρ της υποστήριξης πολυσχεδίων για τη δικτύωση της καινοτομίας στην Ευρώπη) ώστε να αντιμετωπιστούν τα υφιστάμενα θεσμικά κενά, είτε από την πλευρά της ζήτησης είτε από την πλευρά της προσφοράς, και να επιδιωχθεί σημαντική μείωση του γραφειοκρατικού φόρου. |
| --- | --- |

1.10

Η ΕΟΚΕ θεωρεί, συνεπώς, ότι έχει πρωταρχική σημασία να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που συνδέονται με την πληθώρα των επιπέδων διακυβέρνησης και τον κατακερματισμό των παρεμβάσεων που απαιτούνται για την ανάκαμψη της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών περιφερειών, σύμφωνα με τα όσα η ΕΟΚΕ έχει ήδη διατυπώσει σχετικά (2), και προτείνει την προώθηση μιας νέας πρωτοβουλίας με την ονομασία Jasmine (Κοινή βοήθεια υπέρ της υποστήριξης πολυσχεδίων για τη δικτύωση της καινοτομίας στην Ευρώπη) ώστε να αντιμετωπιστούν τα υφιστάμενα θεσμικά κενά, είτε από την πλευρά της ζήτησης είτε από την πλευρά της προσφοράς, και να επιδιωχθεί σημαντική μείωση του γραφειοκρατικού φόρου.

| 1.11 | Η πρωτοβουλία Jasmine θα πρέπει να αποσκοπεί στην βελτίωση της κατανόησης και της συνοχής των συμπεριφορών των διαφόρων φορέων που καλούνται να συμμετάσχουν σε μια διαρθρωμένη σε δίκτυο διαδικασία λήψεως αποφάσεων, εντός ενός ενιαίου και συνεκτικού πλαισίου τοπικών σχεδίων. |
| --- | --- |

1.11

Η πρωτοβουλία Jasmine θα πρέπει να αποσκοπεί στην βελτίωση της κατανόησης και της συνοχής των συμπεριφορών των διαφόρων φορέων που καλούνται να συμμετάσχουν σε μια διαρθρωμένη σε δίκτυο διαδικασία λήψεως αποφάσεων, εντός ενός ενιαίου και συνεκτικού πλαισίου τοπικών σχεδίων.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Οι ευρωπαϊκές περιφέρειες της γνώσης βρίσκονται αντιμέτωπες με πολλούς παράγοντες αλλαγής που αποτελούν μεν προκλήσεις, αλλά και ευκαιρίες, και επηρεάζουν την ικανότητά τους να επιτύχουν τους στόχους της αναθεωρημένης στρατηγικής της Λισσαβώνας. |
| --- | --- |

2.1

Οι ευρωπαϊκές περιφέρειες της γνώσης βρίσκονται αντιμέτωπες με πολλούς παράγοντες αλλαγής που αποτελούν μεν προκλήσεις, αλλά και ευκαιρίες, και επηρεάζουν την ικανότητά τους να επιτύχουν τους στόχους της αναθεωρημένης στρατηγικής της Λισσαβώνας.

| 2.2 | Μεταξύ αυτών των παραγόντων αλλαγής αναφέρονται:
  —   εξωγενείς παράγοντες: η εντατική διαδικασία παγκοσμιοποίησης· η εμφάνιση ηπειρωτικών περιοχών με έντονο δυναμισμό ανάπτυξης, υψηλές αυξήσεις στις τιμές ενέργειας και πρώτων υλών, απρόβλεπτες επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις· η διεθνοποίηση της καινοτομίας· η αλλαγή του κλίματος· οι μεταναστευτικές πιέσεις, η διαχείριση των οποίων είναι συχνά αδύνατη·
  —   ενδογενείς παράγοντες: η γήρανση του πληθυσμού· η απαίτηση της προστασίας του περιβάλλοντος και η διαφύλαξη της ποιότητας ζωής· η απαρχαίωση του παραγωγικού μηχανισμού και των υπηρεσιών· ο εκσυγχρονισμός του δημόσιου τομέα· η αυξανόμενη αλληλεπίδραση μεταξύ νέων γνώσεων και διαθέσιμου ανθρώπινου δυναμικού· οι περιορισμένες δυνατότητες πολιτιστικής ανάπτυξης και καλλιέργειας της δημιουργικότητας· η ανάγκη ανάπτυξης των κοινών περιφερειακών υποδομών, τόσο των υλικών, όσο και των άυλων. |
| --- | --- |

2.2

Μεταξύ αυτών των παραγόντων αλλαγής αναφέρονται:

—   εξωγενείς παράγοντες: η εντατική διαδικασία παγκοσμιοποίησης· η εμφάνιση ηπειρωτικών περιοχών με έντονο δυναμισμό ανάπτυξης, υψηλές αυξήσεις στις τιμές ενέργειας και πρώτων υλών, απρόβλεπτες επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις· η διεθνοποίηση της καινοτομίας· η αλλαγή του κλίματος· οι μεταναστευτικές πιέσεις, η διαχείριση των οποίων είναι συχνά αδύνατη·

—   ενδογενείς παράγοντες: η γήρανση του πληθυσμού· η απαίτηση της προστασίας του περιβάλλοντος και η διαφύλαξη της ποιότητας ζωής· η απαρχαίωση του παραγωγικού μηχανισμού και των υπηρεσιών· ο εκσυγχρονισμός του δημόσιου τομέα· η αυξανόμενη αλληλεπίδραση μεταξύ νέων γνώσεων και διαθέσιμου ανθρώπινου δυναμικού· οι περιορισμένες δυνατότητες πολιτιστικής ανάπτυξης και καλλιέργειας της δημιουργικότητας· η ανάγκη ανάπτυξης των κοινών περιφερειακών υποδομών, τόσο των υλικών, όσο και των άυλων.

| 2.3 | Για τα θέματα αυτά η ΕΟΚΕ έχει επανειλημμένα εκφράσει τις απόψεις της, είτε γενικά, στο πλαίσιο των εξελίξεων της στρατηγικής της Λισσαβώνας και των κοινοτικών πολιτικών έρευνας και καινοτομίας, περιβάλλοντος και εκπαίδευσης και κατάρτισης, είτε πιο ειδικά. |
| --- | --- |

2.3

Για τα θέματα αυτά η ΕΟΚΕ έχει επανειλημμένα εκφράσει τις απόψεις της, είτε γενικά, στο πλαίσιο των εξελίξεων της στρατηγικής της Λισσαβώνας και των κοινοτικών πολιτικών έρευνας και καινοτομίας, περιβάλλοντος και εκπαίδευσης και κατάρτισης, είτε πιο ειδικά.

| 2.4 | Η ΕΟΚΕ είχε επισημάνει κυρίως ότι πρέπει «ολόκληρη η ευρωπαϊκή επικράτεια να προσαρμοσθεί στις προκλήσεις που συνεπάγεται η οικονομία της γνώσης, κατά τρόπο ώστε να μπορέσουν όλες οι περιφέρειες να συνεκτιμήσουν τους στόχους της Λισσαβώνας» (3). |
| --- | --- |

2.4

Η ΕΟΚΕ είχε επισημάνει κυρίως ότι πρέπει «ολόκληρη η ευρωπαϊκή επικράτεια να προσαρμοσθεί στις προκλήσεις που συνεπάγεται η οικονομία της γνώσης, κατά τρόπο ώστε να μπορέσουν όλες οι περιφέρειες να συνεκτιμήσουν τους στόχους της Λισσαβώνας» (3).

| 2.5 | Εξάλλου, η ΕΟΚΕ είχε επισημάνει ότι «τα νέα ανταγωνιστικά μοντέλα της παγκόσμιας αγοράς επιβάλλουν μεγάλες αλλαγές. Οι νέες ολοκληρωμένες πλατφόρμες και η δικτυακή οργάνωση καλούνται να ανταποκριθούν στις προκλήσεις της έρευνας και της καινοτομίας, της διαχείρισης του νέου ανθρώπινου δυναμικού, της προώθησης και της εμπορίας, της χρηματοδότησης και της επιχειρηματικής πίστης, της διοικητικής μέριμνας, της μελέτης της αγοράς και της παροχής υπηρεσιών στους πελάτες» (4). |
| --- | --- |

2.5

Εξάλλου, η ΕΟΚΕ είχε επισημάνει ότι «τα νέα ανταγωνιστικά μοντέλα της παγκόσμιας αγοράς επιβάλλουν μεγάλες αλλαγές. Οι νέες ολοκληρωμένες πλατφόρμες και η δικτυακή οργάνωση καλούνται να ανταποκριθούν στις προκλήσεις της έρευνας και της καινοτομίας, της διαχείρισης του νέου ανθρώπινου δυναμικού, της προώθησης και της εμπορίας, της χρηματοδότησης και της επιχειρηματικής πίστης, της διοικητικής μέριμνας, της μελέτης της αγοράς και της παροχής υπηρεσιών στους πελάτες» (4).

| 2.6 | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την πεποίθησή της ότι η προώθηση δράσεων σε τοπικό επίπεδο και η ικανότητα δικτύωσης των δράσεων αυτών για να υλοποιηθεί η στρατηγική της Λισσαβώνας είναι καίριας σημασίας για να μπορέσει να ενθαρρυνθεί η σύσταση καινοτόμων επιχειρήσεων σε ένα πλαίσιο βιώσιμης ανάπτυξης και ανταγωνισμού. Αυτό θα πρέπει κυρίως να ισχύει στην περίπτωση των λεγόμενων «ευρωπεριφερειών», στις οποίες η διασύνδεση σε δίκτυο και η ανάπτυξη συνεργασίας μεταξύ γειτόνων και εταίρων πραγματοποιούνται σε ένα πλαίσιο που υπερβαίνει τα εθνικά σύνορα. |
| --- | --- |

2.6

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την πεποίθησή της ότι η προώθηση δράσεων σε τοπικό επίπεδο και η ικανότητα δικτύωσης των δράσεων αυτών για να υλοποιηθεί η στρατηγική της Λισσαβώνας είναι καίριας σημασίας για να μπορέσει να ενθαρρυνθεί η σύσταση καινοτόμων επιχειρήσεων σε ένα πλαίσιο βιώσιμης ανάπτυξης και ανταγωνισμού. Αυτό θα πρέπει κυρίως να ισχύει στην περίπτωση των λεγόμενων «ευρωπεριφερειών», στις οποίες η διασύνδεση σε δίκτυο και η ανάπτυξη συνεργασίας μεταξύ γειτόνων και εταίρων πραγματοποιούνται σε ένα πλαίσιο που υπερβαίνει τα εθνικά σύνορα.

| 2.7 | Στη γνωμοδότησή της για την Πράσινη Βίβλο σχετικά με τις προοπτικές του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας, η ΕΟΚΕ είχε προτείνει «να συμπληρωθεί ο Ευρωπαϊκός Χώρος Έρευνας από έναν Ευρωπαϊκό Χώρο Γνώσης με στόχο τη διαμόρφωση μιας ευρωπαϊκής κοινωνίας της γνώσης» και τόνιζε ότι «απαραίτητος είναι ο συντονισμός εκ μέρους της Επιτροπής, προκειμένου να δημιουργηθούν αποτελεσματικές διοικητικές και συμβουλευτικές δομές, καθώς επίσης εύρυθμη οργάνωση της εργασίας» (5). |
| --- | --- |

2.7

Στη γνωμοδότησή της για την Πράσινη Βίβλο σχετικά με τις προοπτικές του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας, η ΕΟΚΕ είχε προτείνει «να συμπληρωθεί ο Ευρωπαϊκός Χώρος Έρευνας από έναν Ευρωπαϊκό Χώρο Γνώσης με στόχο τη διαμόρφωση μιας ευρωπαϊκής κοινωνίας της γνώσης» και τόνιζε ότι «απαραίτητος είναι ο συντονισμός εκ μέρους της Επιτροπής, προκειμένου να δημιουργηθούν αποτελεσματικές διοικητικές και συμβουλευτικές δομές, καθώς επίσης εύρυθμη οργάνωση της εργασίας» (5).

| 2.8 | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη σημασία του «τριγώνου της γνώσης» —εκπαίδευση, έρευνα και καινοτομία— που διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στην προώθηση της ανάπτυξης και της απασχόλησης και θεωρεί πρωταρχικής σημασίας να επιταχυνθούν οι μεταρρυθμίσεις, να προωθηθεί η αριστεία στην ανώτερη εκπαίδευση και στις εταιρικές σχέσεις μεταξύ πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων και επιχειρήσεων και να διασφαλιστεί ότι όλοι οι τομείς της εκπαίδευσης και της κατάρτισης θα συμβάλλουν πλήρως στην προώθηση της δημιουργικότητας και της καινοτομίας, ιδιαίτερα σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. |
| --- | --- |

2.8

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη σημασία του «τριγώνου της γνώσης» —εκπαίδευση, έρευνα και καινοτομία— που διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στην προώθηση της ανάπτυξης και της απασχόλησης και θεωρεί πρωταρχικής σημασίας να επιταχυνθούν οι μεταρρυθμίσεις, να προωθηθεί η αριστεία στην ανώτερη εκπαίδευση και στις εταιρικές σχέσεις μεταξύ πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων και επιχειρήσεων και να διασφαλιστεί ότι όλοι οι τομείς της εκπαίδευσης και της κατάρτισης θα συμβάλλουν πλήρως στην προώθηση της δημιουργικότητας και της καινοτομίας, ιδιαίτερα σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.

| 2.9 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ανταγωνιστικότητα και η οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη, καθώς και η ανάπτυξη της απασχόλησης των ευρωπαϊκών περιφερειών, πρέπει να αντιμετωπίζονται από όλους κατά τρόπο πιο προορατικό και συντονισμένο. Η Επιτροπή πρέπει, συνεπώς, να επιδιώξει την υπέρβαση των εμποδίων που θέτουν οι διάφορες νομικές βάσεις και τα διαφορετικά κριτήρια που ισχύουν για τις επιμέρους διαδικασίες, ώστε να καταστεί δυνατή η βελτιστοποίηση των συγκεκριμένων αποτελεσμάτων στο πλαίσιο των προσπαθειών επίτευξης των στόχων της στρατηγικής της Λισσαβώνας, με τη βοήθεια των διαφόρων μέσων του κοινοτικού προϋπολογισμού: δίνοντας απαντήσεις στον φορολογούμενο ακόμη και όσον αφορά την αποτελεσματικότητα της κοινής πρόσβασης, του συντονισμού, των συνεργειών και του συγχρονισμού των παρεμβάσεων που εκτελούνται σε κοινοτικό ή πανευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε να διασφαλιστεί η κρίσιμη μάζα που απαιτείται για να υπάρξουν πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα. |
| --- | --- |

2.9

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ανταγωνιστικότητα και η οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη, καθώς και η ανάπτυξη της απασχόλησης των ευρωπαϊκών περιφερειών, πρέπει να αντιμετωπίζονται από όλους κατά τρόπο πιο προορατικό και συντονισμένο. Η Επιτροπή πρέπει, συνεπώς, να επιδιώξει την υπέρβαση των εμποδίων που θέτουν οι διάφορες νομικές βάσεις και τα διαφορετικά κριτήρια που ισχύουν για τις επιμέρους διαδικασίες, ώστε να καταστεί δυνατή η βελτιστοποίηση των συγκεκριμένων αποτελεσμάτων στο πλαίσιο των προσπαθειών επίτευξης των στόχων της στρατηγικής της Λισσαβώνας, με τη βοήθεια των διαφόρων μέσων του κοινοτικού προϋπολογισμού: δίνοντας απαντήσεις στον φορολογούμενο ακόμη και όσον αφορά την αποτελεσματικότητα της κοινής πρόσβασης, του συντονισμού, των συνεργειών και του συγχρονισμού των παρεμβάσεων που εκτελούνται σε κοινοτικό ή πανευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε να διασφαλιστεί η κρίσιμη μάζα που απαιτείται για να υπάρξουν πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα.

| 2.10 | Σύμφωνα με τις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την ανάπτυξη και την απασχόληση της αναθεωρημένης ατζέντας της Λισσαβώνας, η πολιτική συνοχής ορίζει τρεις στρατηγικές προτεραιότητες (6):






  — | αύξηση της ελκυστικότητας των περιφερειών και των πόλεων (Πόλεις της επιστήμης) (7) με τη βελτίωση της προσπελασιμότητας τους, την εξασφάλιση του δέοντος επιπέδου ποιότητας στις υπηρεσίες τους και την προστασία του περιβάλλοντος· |
| --- | --- | --- |

2.10

Σύμφωνα με τις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την ανάπτυξη και την απασχόληση της αναθεωρημένης ατζέντας της Λισσαβώνας, η πολιτική συνοχής ορίζει τρεις στρατηγικές προτεραιότητες (6):

—

αύξηση της ελκυστικότητας των περιφερειών και των πόλεων (Πόλεις της επιστήμης) (7) με τη βελτίωση της προσπελασιμότητας τους, την εξασφάλιση του δέοντος επιπέδου ποιότητας στις υπηρεσίες τους και την προστασία του περιβάλλοντος·

| — | προώθηση της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας και ανάπτυξη της οικονομίας της γνώσης μέσω της έρευνας και των καινοτόμων εφαρμογών, συμπεριλαμβανομένων των τεχνολογιών της πληροφορίας και της επικοινωνίας· |
| --- | --- |

—

προώθηση της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας και ανάπτυξη της οικονομίας της γνώσης μέσω της έρευνας και των καινοτόμων εφαρμογών, συμπεριλαμβανομένων των τεχνολογιών της πληροφορίας και της επικοινωνίας·

| — | δημιουργία περισσότερων και ποιοτικότερων θέσεων εργασίας, με την προσέλκυση περισσοτέρων ατόμων στις επαγγελματικές και επιχειρηματικές δραστηριότητες, με τη βελτίωση της ικανότητας προσαρμογής των επιχειρήσεων και των εργαζομένων και με την αύξηση των επενδύσεων στο ανθρώπινο κεφάλαιο. |
| --- | --- |

—

δημιουργία περισσότερων και ποιοτικότερων θέσεων εργασίας, με την προσέλκυση περισσοτέρων ατόμων στις επαγγελματικές και επιχειρηματικές δραστηριότητες, με τη βελτίωση της ικανότητας προσαρμογής των επιχειρήσεων και των εργαζομένων και με την αύξηση των επενδύσεων στο ανθρώπινο κεφάλαιο.

| 2.11 | Όσον αφορά την προσφορά, οι δυσκολίες επίτευξης πολλαπλασιαστικών αποτελεσμάτων και διασφάλισης της χρήσης των υφιστάμενων χρηματοδοτικών μέσων κατά τρόπο συντονισμένο για την επίτευξη των στόχων αυτών, οφείλονται στα εγγενή χαρακτηριστικά των ίδιων των μέσων, δηλαδή:






  — | στους διαφορετικούς προσανατολισμούς που ισχύουν για τα μέσα αυτά όσον αφορά τη διαχείριση και τις διαδικασίες· |
| --- | --- | --- |

2.11

Όσον αφορά την προσφορά, οι δυσκολίες επίτευξης πολλαπλασιαστικών αποτελεσμάτων και διασφάλισης της χρήσης των υφιστάμενων χρηματοδοτικών μέσων κατά τρόπο συντονισμένο για την επίτευξη των στόχων αυτών, οφείλονται στα εγγενή χαρακτηριστικά των ίδιων των μέσων, δηλαδή:

—

στους διαφορετικούς προσανατολισμούς που ισχύουν για τα μέσα αυτά όσον αφορά τη διαχείριση και τις διαδικασίες·

| — | στη διάστασή τους, η οποία, κατά κύριο λόγο, έχει είτε περιφερειακό είτε διακρατικό χαρακτήρα· |
| --- | --- |

—

στη διάστασή τους, η οποία, κατά κύριο λόγο, έχει είτε περιφερειακό είτε διακρατικό χαρακτήρα·

| — | στην ιδιαιτερότητα των στόχων που επιδιώκουν· |
| --- | --- |

—

στην ιδιαιτερότητα των στόχων που επιδιώκουν·

| — | στις διαφορετικές νομικές βάσεις· |
| --- | --- |

—

στις διαφορετικές νομικές βάσεις·

| — | στην ανάθεση των ευθυνών, της διαχείρισης και των αποφάσεων σε διαφορετικούς οργανισμούς και μονάδες. |
| --- | --- |

—

στην ανάθεση των ευθυνών, της διαχείρισης και των αποφάσεων σε διαφορετικούς οργανισμούς και μονάδες.

| 2.12 | Όσον αφορά τη ζήτηση, στις περιφέρειες διαπιστώνονται συχνά:






  — | έλλειψη σαφούς, καθορισμένης και κοινής θεώρησης της περιφερειακής στρατηγικής στον τομέα της έρευνας και τεχνολογικής και καινοτόμου ανάπτυξης· |
| --- | --- | --- |

2.12

Όσον αφορά τη ζήτηση, στις περιφέρειες διαπιστώνονται συχνά:

—

έλλειψη σαφούς, καθορισμένης και κοινής θεώρησης της περιφερειακής στρατηγικής στον τομέα της έρευνας και τεχνολογικής και καινοτόμου ανάπτυξης·

| — | δυσκολίες πληροφόρησης και επικοινωνίας· |
| --- | --- |

—

δυσκολίες πληροφόρησης και επικοινωνίας·

| — | ανεπαρκείς ικανότητες διαχείρισης σύνθετων σχεδίων, διαρθρωμένων σε πολλά επίπεδα και με διαφορετικούς στόχους· |
| --- | --- |

—

ανεπαρκείς ικανότητες διαχείρισης σύνθετων σχεδίων, διαρθρωμένων σε πολλά επίπεδα και με διαφορετικούς στόχους·

| — | ανεπαρκής ανάπτυξη των περιφερειακών συσπειρώσεων («clusters») και δικτύων· |
| --- | --- |

—

ανεπαρκής ανάπτυξη των περιφερειακών συσπειρώσεων («clusters») και δικτύων·

| — | ακατάλληλη ανάπτυξη των επαγγελματικών, τεχνικών και οργανωτικών ικανοτήτων που απαιτούνται για την μέγιστη δυνατή αξιοποίηση της στρατηγικής της καινοτομίας. |
| --- | --- |

—

ακατάλληλη ανάπτυξη των επαγγελματικών, τεχνικών και οργανωτικών ικανοτήτων που απαιτούνται για την μέγιστη δυνατή αξιοποίηση της στρατηγικής της καινοτομίας.

| 2.13 | Οι ελλείψεις πρέπει να αντιμετωπίζονται με την εξασφάλιση τεχνικής βοήθειας και συντονισμού για όλα τα κοινοτικά προγράμματα, ήδη από την έναρξη ισχύος τους. |
| --- | --- |

2.13

Οι ελλείψεις πρέπει να αντιμετωπίζονται με την εξασφάλιση τεχνικής βοήθειας και συντονισμού για όλα τα κοινοτικά προγράμματα, ήδη από την έναρξη ισχύος τους.

| 2.14 | Οι αξιέπαινες πρωτοβουλίες συνέργειας που προβλέπεται να αναπτυχθούν στο πλαίσιο των διαφόρων προγραμμάτων και διαρθρωτικών παρεμβάσεων κατά την ίδια περίοδο, 2007-2013, φαίνεται να αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση, αλλά όχι επαρκή, για την επίτευξη απτών αποτελεσμάτων. |
| --- | --- |

2.14

Οι αξιέπαινες πρωτοβουλίες συνέργειας που προβλέπεται να αναπτυχθούν στο πλαίσιο των διαφόρων προγραμμάτων και διαρθρωτικών παρεμβάσεων κατά την ίδια περίοδο, 2007-2013, φαίνεται να αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση, αλλά όχι επαρκή, για την επίτευξη απτών αποτελεσμάτων.

| 2.15 | Η ΕΟΚΕ είχε την ευκαιρία να επικροτήσει διάφορες πρωτοβουλίες της Επιτροπής, όπως η πρωτοβουλία Jeremie, και πρότεινε τη δημιουργία ενός «σημείου επαφής JEREMIE» νοούμενου ως μονάδας συντονισμού των διαφόρων δράσεων της πρωτοβουλίας και ενημέρωσης ως προς αυτήν, επισημαίνοντας ότι «λείπει ένα σχέδιο ικανό να συντονίζει και να ολοκληρώνει τα πολυάριθμα μέσα που υπάρχουν σήμερα και αφορούν την πίστωση» (8). |
| --- | --- |

2.15

Η ΕΟΚΕ είχε την ευκαιρία να επικροτήσει διάφορες πρωτοβουλίες της Επιτροπής, όπως η πρωτοβουλία Jeremie, και πρότεινε τη δημιουργία ενός «σημείου επαφής JEREMIE» νοούμενου ως μονάδας συντονισμού των διαφόρων δράσεων της πρωτοβουλίας και ενημέρωσης ως προς αυτήν, επισημαίνοντας ότι «λείπει ένα σχέδιο ικανό να συντονίζει και να ολοκληρώνει τα πολυάριθμα μέσα που υπάρχουν σήμερα και αφορούν την πίστωση» (8).

| 2.16 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει και συμφωνεί πλήρως με τις δηλώσεις της επιτρόπου Danuta Hübner για τις πρωτοβουλίες Jasper, Jeremie και Jessica (9)«που δημιούργησαν νέες δυναμικές και προοπτικές επενδύσεων, ανάπτυξης και απασχόλησης σε εθνικό και σε περιφερειακό επίπεδο ακόμη και μεταξύ των κοινωνικών εταίρων όλων των περιφερειών της ΕΕ». |
| --- | --- |

2.16

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει και συμφωνεί πλήρως με τις δηλώσεις της επιτρόπου Danuta Hübner για τις πρωτοβουλίες Jasper, Jeremie και Jessica (9)«που δημιούργησαν νέες δυναμικές και προοπτικές επενδύσεων, ανάπτυξης και απασχόλησης σε εθνικό και σε περιφερειακό επίπεδο ακόμη και μεταξύ των κοινωνικών εταίρων όλων των περιφερειών της ΕΕ».

| 2.17 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι οι κατευθυντήριες γραμμές που υιοθέτησε η Επιτροπή Επιστημονικής και Τεχνολογικής Έρευνας της ΕΕ (CREST) (10), και οι οποίες δημοσιεύτηκαν τον Σεπτέμβριο του 2007, αποτελούν ένα σημαντικό μέσο προσανατολισμού, αν και περιορισμένο στις αλληλεπιδράσεις μεταξύ του κοινοτικού προγράμματος πλαισίου ΕΤΑ και των νέων διαρθρωτικών ταμείων. |
| --- | --- |

2.17

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι οι κατευθυντήριες γραμμές που υιοθέτησε η Επιτροπή Επιστημονικής και Τεχνολογικής Έρευνας της ΕΕ (CREST) (10), και οι οποίες δημοσιεύτηκαν τον Σεπτέμβριο του 2007, αποτελούν ένα σημαντικό μέσο προσανατολισμού, αν και περιορισμένο στις αλληλεπιδράσεις μεταξύ του κοινοτικού προγράμματος πλαισίου ΕΤΑ και των νέων διαρθρωτικών ταμείων.

3.   Η πρόταση της Επιτροπής

| 3.1 | Η πρόταση της Επιτροπής αποσκοπεί στο να αναδείξει τις συνέργειες που ενδεχομένως θα μπορούσαν να αναπτυχθούν στο πλαίσιο του σχεδιασμού των χρηματοδοτικών μηχανισμών των ευρωπαϊκών πολιτικών έρευνας, καινοτομίας και συνοχής, οι οποίοι βρίσκονται στη διάθεση των ενδιαφερόμενων φορέων, ώστε να καταστούν ανταγωνιστικότερες οι ευρωπαϊκές περιφέρειες ανάλογα με την ικανότητα απορρόφησης που έχουν. |
| --- | --- |

3.1

Η πρόταση της Επιτροπής αποσκοπεί στο να αναδείξει τις συνέργειες που ενδεχομένως θα μπορούσαν να αναπτυχθούν στο πλαίσιο του σχεδιασμού των χρηματοδοτικών μηχανισμών των ευρωπαϊκών πολιτικών έρευνας, καινοτομίας και συνοχής, οι οποίοι βρίσκονται στη διάθεση των ενδιαφερόμενων φορέων, ώστε να καταστούν ανταγωνιστικότερες οι ευρωπαϊκές περιφέρειες ανάλογα με την ικανότητα απορρόφησης που έχουν.

| 3.2 | Αναφέρονται ως βασικά μέσα δράσης το 7o πρόγραμμα-πλαίσιο (7ΠΠ) ΕΤΑ και το νέο πρόγραμμα-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (ΠΑΚ), μαζί με τους νέους προσανατολισμούς των διαρθρωτικών ταμείων και του ταμείου συνοχής. |
| --- | --- |

3.2

Αναφέρονται ως βασικά μέσα δράσης το 7o πρόγραμμα-πλαίσιο (7ΠΠ) ΕΤΑ και το νέο πρόγραμμα-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (ΠΑΚ), μαζί με τους νέους προσανατολισμούς των διαρθρωτικών ταμείων και του ταμείου συνοχής.

| 3.3 | Η Επιτροπή αναφέρει ότι ενήργησε με τη βοήθεια μιας σειράς συμβουλευτικών ομάδων συντονισμού, οι οποίες πρότειναν:






  — | την ανάπτυξη μιας ειδικής στρατηγικής για τη συντονισμένη χρήση του προγράμματος-πλαισίου και των προγραμμάτων της πολιτικής για τη συνοχή, ως μέρος της στρατηγικής τους για την έρευνα, τεχνολογική ανάπτυξη και καινοτομία (ΕΤΑΚ)· |
| --- | --- | --- |

3.3

Η Επιτροπή αναφέρει ότι ενήργησε με τη βοήθεια μιας σειράς συμβουλευτικών ομάδων συντονισμού, οι οποίες πρότειναν:

—

την ανάπτυξη μιας ειδικής στρατηγικής για τη συντονισμένη χρήση του προγράμματος-πλαισίου και των προγραμμάτων της πολιτικής για τη συνοχή, ως μέρος της στρατηγικής τους για την έρευνα, τεχνολογική ανάπτυξη και καινοτομία (ΕΤΑΚ)·

| — | την ενίσχυση της διαχείρισης των στρατηγικών έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και καινοτομίας (ΕΤΑΚ), μέσω ενός συστήματος ανταλλαγών και της δικτύωσης των σχετικών φορέων· |
| --- | --- |

—

την ενίσχυση της διαχείρισης των στρατηγικών έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και καινοτομίας (ΕΤΑΚ), μέσω ενός συστήματος ανταλλαγών και της δικτύωσης των σχετικών φορέων·

| — | την προώθηση αποτελεσματικών συνεργειών με σκοπό την ενίσχυση και την περαιτέρω ανάπτυξη των ικανοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και καινοτομίας (ΕΤΑΚ), την επιδίωξη αριστείας, την ευαισθητοποίηση έναντι των ΜΜΕ, την καθιέρωση συνεργασιών σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, την βελτίωση της αξιοποίησης των αποτελεσμάτων έρευνας και ανάπτυξης· |
| --- | --- |

—

την προώθηση αποτελεσματικών συνεργειών με σκοπό την ενίσχυση και την περαιτέρω ανάπτυξη των ικανοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και καινοτομίας (ΕΤΑΚ), την επιδίωξη αριστείας, την ευαισθητοποίηση έναντι των ΜΜΕ, την καθιέρωση συνεργασιών σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, την βελτίωση της αξιοποίησης των αποτελεσμάτων έρευνας και ανάπτυξης·

| — | τη βελτίωση της επικοινωνίας και της συνεργασίας μεταξύ εθνικών και περιφερειακών παραγόντων και των δικαιούχων· |
| --- | --- |

—

τη βελτίωση της επικοινωνίας και της συνεργασίας μεταξύ εθνικών και περιφερειακών παραγόντων και των δικαιούχων·

| — | την εφαρμογή δράσεων που να υποστηρίζονται μέσω του ειδικού προγράμματος «Ικανότητες» του 7ου προγράμματος-πλαισίου για συντονισμένες δράσεις· |
| --- | --- |

—

την εφαρμογή δράσεων που να υποστηρίζονται μέσω του ειδικού προγράμματος «Ικανότητες» του 7ου προγράμματος-πλαισίου για συντονισμένες δράσεις·

| — | την ενίσχυση των συνεργειών μεταξύ της πολιτικής για τη συνοχή και του 7ου προγράμματος-πλαισίου με αντικείμενο τις ερευνητικές υποδομές με τη συμμετοχή των κρατών μελών. |
| --- | --- |

—

την ενίσχυση των συνεργειών μεταξύ της πολιτικής για τη συνοχή και του 7ου προγράμματος-πλαισίου με αντικείμενο τις ερευνητικές υποδομές με τη συμμετοχή των κρατών μελών.

| 3.4 | Η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να βελτιώσουν τους όρους συντονισμού για την ανάπτυξη και τη χρήση των κοινοτικών μέσων, με την θέσπιση συστημάτων ενημέρωσης των ενδιαφερόμενων φορέων σχετικά με τις ευκαιρίες που τους παρέχονται, και δεσμεύεται να δημοσιεύσει, έως τα τέλη του 2007, έναν πρακτικό οδηγό ευκαιριών χρηματοδότησης για τα ερευνητικά ιδρύματα, με τους όρους που προβλέπονται από τους επιμέρους εθνικούς και περιφερειακούς μηχανισμούς για τη συντονισμένη πρόσβαση στους διαφόρους κοινοτικούς μηχανισμούς. |
| --- | --- |

3.4

Η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να βελτιώσουν τους όρους συντονισμού για την ανάπτυξη και τη χρήση των κοινοτικών μέσων, με την θέσπιση συστημάτων ενημέρωσης των ενδιαφερόμενων φορέων σχετικά με τις ευκαιρίες που τους παρέχονται, και δεσμεύεται να δημοσιεύσει, έως τα τέλη του 2007, έναν πρακτικό οδηγό ευκαιριών χρηματοδότησης για τα ερευνητικά ιδρύματα, με τους όρους που προβλέπονται από τους επιμέρους εθνικούς και περιφερειακούς μηχανισμούς για τη συντονισμένη πρόσβαση στους διαφόρους κοινοτικούς μηχανισμούς.

4.   Γενικές παρατηρήσεις

| 4.1 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί πλήρως με τη «διάγνωση» της Επιτροπής όσον αφορά την έλλειψη συντονισμένης και από κοινού χρήσης των κοινοτικών μέσων στα οποία αναφέρεται, αλλά δεν συμφωνεί με την «θεραπεία» επειδή την θεωρεί ανεπαρκή για την επίτευξη των στόχων των κοινοτικών πολιτικών, ιδίως στον τομέα της έρευνας, της καινοτομίας και της κατάρτισης. |
| --- | --- |

4.1

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί πλήρως με τη «διάγνωση» της Επιτροπής όσον αφορά την έλλειψη συντονισμένης και από κοινού χρήσης των κοινοτικών μέσων στα οποία αναφέρεται, αλλά δεν συμφωνεί με την «θεραπεία» επειδή την θεωρεί ανεπαρκή για την επίτευξη των στόχων των κοινοτικών πολιτικών, ιδίως στον τομέα της έρευνας, της καινοτομίας και της κατάρτισης.

| 4.2 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή (11) ότι «για την υλοποίηση της ανανεωμένης σύμπραξης για τη μεγέθυνση και την απασχόληση είναι απαραίτητη η προσπάθεια προώθησης της οικονομίας της γνώσης, μέσω κυρίως της έρευνας, της τεχνολογικής ανάπτυξης και της καινοτομίας», θεωρεί όμως ότι η σύμπραξη αυτή πρέπει να αποτελεί κοινή ευθύνη όλων των ενδιαφερόμενων μερών, αρχικά σε κοινοτικό επίπεδο και, στη συνέχεια, σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.2

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή (11) ότι «για την υλοποίηση της ανανεωμένης σύμπραξης για τη μεγέθυνση και την απασχόληση είναι απαραίτητη η προσπάθεια προώθησης της οικονομίας της γνώσης, μέσω κυρίως της έρευνας, της τεχνολογικής ανάπτυξης και της καινοτομίας», θεωρεί όμως ότι η σύμπραξη αυτή πρέπει να αποτελεί κοινή ευθύνη όλων των ενδιαφερόμενων μερών, αρχικά σε κοινοτικό επίπεδο και, στη συνέχεια, σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

| 4.3 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, πέραν της ανάπτυξης μιας περιφερειακής στρατηγικής έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και καινοτομίας, θα πρέπει να αξιοποιούνται περισσότερο:






  — | τα μέσα πρόβλεψης και ανάλυσης SWOT (12), ώστε να προσδιορίζονται οι στρατηγικές δυνατότητες των περιφερειών· |
| --- | --- | --- |

4.3

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, πέραν της ανάπτυξης μιας περιφερειακής στρατηγικής έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και καινοτομίας, θα πρέπει να αξιοποιούνται περισσότερο:

—

τα μέσα πρόβλεψης και ανάλυσης SWOT (12), ώστε να προσδιορίζονται οι στρατηγικές δυνατότητες των περιφερειών·

| — | οι δράσεις ανάπτυξης του ανθρώπινου δυναμικού και επαγγελματικής κατάρτισης· |
| --- | --- |

—

οι δράσεις ανάπτυξης του ανθρώπινου δυναμικού και επαγγελματικής κατάρτισης·

| — | η ελκυστικότητα της απασχόλησης στον τομέα της ΕΤΑ, η οποία θα πρέπει να ενισχυθεί, ώστε να αποφευχθεί η διαρροή εγκεφάλων τόσο στο εσωτερικό της ΕΕ όσο και προς τον υπόλοιπο κόσμο· |
| --- | --- |

—

η ελκυστικότητα της απασχόλησης στον τομέα της ΕΤΑ, η οποία θα πρέπει να ενισχυθεί, ώστε να αποφευχθεί η διαρροή εγκεφάλων τόσο στο εσωτερικό της ΕΕ όσο και προς τον υπόλοιπο κόσμο·

| — | οι ανταλλαγές ειδικευμένων εμπειρογνωμόνων και καινοτόμων εμπειριών· |
| --- | --- |

—

οι ανταλλαγές ειδικευμένων εμπειρογνωμόνων και καινοτόμων εμπειριών·

| — | η στήριξη της ανάπτυξης και του συντονισμού των βιομηχανικών ζωνών γνώσης· |
| --- | --- |

—

η στήριξη της ανάπτυξης και του συντονισμού των βιομηχανικών ζωνών γνώσης·

| — | οι ευρωπαϊκές τεχνολογικές πλατφόρμες, από κοινού με τις κοινές ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες· |
| --- | --- |

—

οι ευρωπαϊκές τεχνολογικές πλατφόρμες, από κοινού με τις κοινές ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες·

| — | η συντονισμένη χρήση των κοινοτικών μέσων, με τη δημιουργία διαλογικών συστημάτων, προκειμένου οι ενδιαφερόμενοι φορείς να ενημερώνονται για τις ευκαιρίες που τους παρέχονται· |
| --- | --- |

—

η συντονισμένη χρήση των κοινοτικών μέσων, με τη δημιουργία διαλογικών συστημάτων, προκειμένου οι ενδιαφερόμενοι φορείς να ενημερώνονται για τις ευκαιρίες που τους παρέχονται·

| — | οι δυνατότητες επικοινωνίας και ανταλλαγής εμπειριών, ιδίως μεταξύ των ΜΜΕ. |
| --- | --- |

—

οι δυνατότητες επικοινωνίας και ανταλλαγής εμπειριών, ιδίως μεταξύ των ΜΜΕ.

| 4.4 | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ πρέπει να αναληφθεί ουσιαστική δράση στο επίπεδο της προσφοράς, ώστε να εξασφαλιστεί ένα πλαίσιο εύκολης πρόσβασης στο σύνολο των μέσων που παρέχονται για την ανταγωνιστική ανάπτυξη των ευρωπαϊκών περιφερειών, σύμφωνα με τους στόχους της «κοινωνικά υπεύθυνης περιφέρειας», με τη διασφάλιση της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων, των εμπορικών επιμελητηρίων, των ακαδημαϊκών κύκλων και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, με βάση στρατηγικές αειφορίας της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής (13), τόσο από πλευράς παραγωγής όσο και από πλευράς βιώσιμης κατανάλωσης. |
| --- | --- |

4.4

Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ πρέπει να αναληφθεί ουσιαστική δράση στο επίπεδο της προσφοράς, ώστε να εξασφαλιστεί ένα πλαίσιο εύκολης πρόσβασης στο σύνολο των μέσων που παρέχονται για την ανταγωνιστική ανάπτυξη των ευρωπαϊκών περιφερειών, σύμφωνα με τους στόχους της «κοινωνικά υπεύθυνης περιφέρειας», με τη διασφάλιση της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων, των εμπορικών επιμελητηρίων, των ακαδημαϊκών κύκλων και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, με βάση στρατηγικές αειφορίας της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής (13), τόσο από πλευράς παραγωγής όσο και από πλευράς βιώσιμης κατανάλωσης.

| 4.5 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί, εξάλλου, ότι η υπόδειξη των μέσων που συμβάλλουν στην οικονομική μεγέθυνση και στην ποιοτική και ποσοτική βελτίωση της απασχόλησης και της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών περιφερειών, μέσω της έρευνας και της καινοτομίας, είναι μονομερής από την πλευρά των κοινοτικών μέσων παρέμβασης και ελλιπής από την πλευρά των ευκαιριών που διαθέτουν οι ευρωπαϊκές περιφέρειες και του συντονισμού των πανευρωπαϊκών και διεθνών μέσων που μπορούν να αξιοποιηθούν. |
| --- | --- |

4.5

Η ΕΟΚΕ θεωρεί, εξάλλου, ότι η υπόδειξη των μέσων που συμβάλλουν στην οικονομική μεγέθυνση και στην ποιοτική και ποσοτική βελτίωση της απασχόλησης και της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών περιφερειών, μέσω της έρευνας και της καινοτομίας, είναι μονομερής από την πλευρά των κοινοτικών μέσων παρέμβασης και ελλιπής από την πλευρά των ευκαιριών που διαθέτουν οι ευρωπαϊκές περιφέρειες και του συντονισμού των πανευρωπαϊκών και διεθνών μέσων που μπορούν να αξιοποιηθούν.

| 4.6 | Στην ανακοίνωση δεν γίνεται αναφορά, παρά μόνο στο περιθώριο (14), στις δυνατότητες παρέμβασης που μπορούν να εξασφαλίσουν:






  — | η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων με τις πολυάριθμες προσφορές της· |
| --- | --- | --- |

4.6

Στην ανακοίνωση δεν γίνεται αναφορά, παρά μόνο στο περιθώριο (14), στις δυνατότητες παρέμβασης που μπορούν να εξασφαλίσουν:

—

η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων με τις πολυάριθμες προσφορές της·

| — | η πρωτοβουλία «Καινοτομία 2010» (I2I)· |
| --- | --- |

—

η πρωτοβουλία «Καινοτομία 2010» (I2I)·

| — | οι δράσεις συνεργασίας σε ευρωπαϊκό και σε κοινοτικό επίπεδο, όπως το Ευρωπαϊκό στρατηγικό φόρουμ υποδομών έρευνας (ESFRI) ή οι ευρωπαϊκές τεχνολογικές πλατφόρμες· |
| --- | --- |

—

οι δράσεις συνεργασίας σε ευρωπαϊκό και σε κοινοτικό επίπεδο, όπως το Ευρωπαϊκό στρατηγικό φόρουμ υποδομών έρευνας (ESFRI) ή οι ευρωπαϊκές τεχνολογικές πλατφόρμες·

| — | οι διευκολύνσεις που παρέχονται στο ανθρώπινο δυναμικό της Ευρώπης του τομέα των επιστημών και της τεχνολογίας, χάρη σε προγράμματα όπως το Eiburs (Πρόγραμμα χορηγίας της ΕΤΕ υπέρ της επιστημονικής έρευνας)· |
| --- | --- |

—

οι διευκολύνσεις που παρέχονται στο ανθρώπινο δυναμικό της Ευρώπης του τομέα των επιστημών και της τεχνολογίας, χάρη σε προγράμματα όπως το Eiburs (Πρόγραμμα χορηγίας της ΕΤΕ υπέρ της επιστημονικής έρευνας)·

| — | το πρόγραμμα Starebei (STAges de REcherche BEI) και τα πανεπιστημιακά δίκτυα της ΕΤΕ· |
| --- | --- |

—

το πρόγραμμα Starebei (STAges de REcherche BEI) και τα πανεπιστημιακά δίκτυα της ΕΤΕ·

| — | οι τοπικές και περιφερειακές χρηματοδοτήσεις για την ΕΤΑ και την καινοτομία· |
| --- | --- |

—

οι τοπικές και περιφερειακές χρηματοδοτήσεις για την ΕΤΑ και την καινοτομία·

| — | οι ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις στην ΕΤΑ και στην καινοτομία· |
| --- | --- |

—

οι ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις στην ΕΤΑ και στην καινοτομία·

| — | οι υπηρεσίες ΤΠΕ και ο οπτικοακουστικός τομέας· |
| --- | --- |

—

οι υπηρεσίες ΤΠΕ και ο οπτικοακουστικός τομέας·

| — | το ολοκληρωμένο πρόγραμμα δράσης «Εκπαίδευση και κατάρτιση 2010», που αποτελείται και από άλλα τομεακά προγράμματα «παροχής διά βίου μάθησης για γνώση, δημιουργικότητα και καινοτομία» (15), και συνιστά αναπόσπαστο τμήμα του «τριγώνου της γνώσης» (εκπαίδευση, έρευνα και καινοτομία)· |
| --- | --- |

—

το ολοκληρωμένο πρόγραμμα δράσης «Εκπαίδευση και κατάρτιση 2010», που αποτελείται και από άλλα τομεακά προγράμματα «παροχής διά βίου μάθησης για γνώση, δημιουργικότητα και καινοτομία» (15), και συνιστά αναπόσπαστο τμήμα του «τριγώνου της γνώσης» (εκπαίδευση, έρευνα και καινοτομία)·

| — | τα κοινοτικά μέσα παρέμβασης της κοινωνίας των πληροφοριών, όπως τα προγράμματα της πρωτοβουλίας «i2010» (16)· |
| --- | --- |

—

τα κοινοτικά μέσα παρέμβασης της κοινωνίας των πληροφοριών, όπως τα προγράμματα της πρωτοβουλίας «i2010» (16)·

| — | η συμβολή του κοινωνικού διαλόγου στην ενίσχυση της κοινωνίας της γνώσης· |
| --- | --- |

—

η συμβολή του κοινωνικού διαλόγου στην ενίσχυση της κοινωνίας της γνώσης·

| — | η ενίσχυση της διαρκούς και συνεχούς κατάρτισης· |
| --- | --- |

—

η ενίσχυση της διαρκούς και συνεχούς κατάρτισης·

| — | το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση (17), το οποίο αποσκοπεί στην παροχή ειδικής έκτακτης στήριξης για να διευκολύνεται η επανένταξη στην απασχόληση εργαζομένων σε περιοχές ή τομείς που πλήττονται από σοβαρή αναστάτωση της οικονομικής δραστηριότητας (18). |
| --- | --- |

—

το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση (17), το οποίο αποσκοπεί στην παροχή ειδικής έκτακτης στήριξης για να διευκολύνεται η επανένταξη στην απασχόληση εργαζομένων σε περιοχές ή τομείς που πλήττονται από σοβαρή αναστάτωση της οικονομικής δραστηριότητας (18).

| 4.7 | Επίσης, δεν αναφέρονται τα πανευρωπαϊκά προγράμματα και πρωτοβουλίες μη κοινοτικής προέλευσης που αποσκοπούν, ωστόσο, στην ανάπτυξη της καινοτομίας στην επικράτεια της ΕΕ όπως:






  — | η πρωτοβουλία Eureka, ένα πανευρωπαϊκό διακρατικό δίκτυο για βιομηχανικές οργανώσεις ΕΤΑ στραμμένες στην αγορά, το οποίο στηρίζει την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων με τη δημιουργία διασυνδέσεων και δικτύων καινοτομίας σε 36 διαφορετικές χώρες με τις οποίες η Επιτροπή έχει συνάψει συμφωνία συνεργασίας· |
| --- | --- | --- |

4.7

Επίσης, δεν αναφέρονται τα πανευρωπαϊκά προγράμματα και πρωτοβουλίες μη κοινοτικής προέλευσης που αποσκοπούν, ωστόσο, στην ανάπτυξη της καινοτομίας στην επικράτεια της ΕΕ όπως:

—

η πρωτοβουλία Eureka, ένα πανευρωπαϊκό διακρατικό δίκτυο για βιομηχανικές οργανώσεις ΕΤΑ στραμμένες στην αγορά, το οποίο στηρίζει την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων με τη δημιουργία διασυνδέσεων και δικτύων καινοτομίας σε 36 διαφορετικές χώρες με τις οποίες η Επιτροπή έχει συνάψει συμφωνία συνεργασίας·

| — | το πρόγραμμα Eurostars, κοινή πρωτοβουλία ΕΕ-Eureka, το οποίο αποτελεί ένα διευρωπαϊκό σχέδιο υποστήριξης των ΜΜΕ για την ανάπτυξη νέων προϊόντων και υπηρεσιών αγοράς· |
| --- | --- |

—

το πρόγραμμα Eurostars, κοινή πρωτοβουλία ΕΕ-Eureka, το οποίο αποτελεί ένα διευρωπαϊκό σχέδιο υποστήριξης των ΜΜΕ για την ανάπτυξη νέων προϊόντων και υπηρεσιών αγοράς·

| — | η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ), που έχει συνάψει με την Επιτροπή συμφωνία εταιρικής σχέσης με στόχο τη διευκόλυνση της εκπόνησης μεγαλόπνοων σχεδίων τα οποία συγχρηματοδοτούνται από το Ταμείο Συνοχής και από το Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), ειδικότερα στα νέα κράτη μέλη, κατά την περίοδο 2007-2013· |
| --- | --- |

—

η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ), που έχει συνάψει με την Επιτροπή συμφωνία εταιρικής σχέσης με στόχο τη διευκόλυνση της εκπόνησης μεγαλόπνοων σχεδίων τα οποία συγχρηματοδοτούνται από το Ταμείο Συνοχής και από το Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), ειδικότερα στα νέα κράτη μέλη, κατά την περίοδο 2007-2013·

| — | το πρόγραμμα LEED-OECD (Πρόγραμμα για την τοπική οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση), που προσδιορίζει, αναλύει και διαδίδει καινοτόμες ιδέες για την τοπική ανάπτυξη και επιδιώκει τη βελτίωση της διαχείρισης των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, σε συνεργασία μάλιστα και με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή· |
| --- | --- |

—

το πρόγραμμα LEED-OECD (Πρόγραμμα για την τοπική οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση), που προσδιορίζει, αναλύει και διαδίδει καινοτόμες ιδέες για την τοπική ανάπτυξη και επιδιώκει τη βελτίωση της διαχείρισης των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, σε συνεργασία μάλιστα και με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή·

| — | η Τράπεζα Ανάπτυξης του Συμβουλίου της Ευρώπης (CEB), που έχει συνάψει συμφωνία εταιρικής σχέσης με την Επιτροπή και που χρηματοδοτεί κοινωνικά σχέδια για την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής και της κοινωνικής ολοκλήρωσης, της προστασίας του περιβάλλοντος και της ανάπτυξης του ανθρώπινου δυναμικού στις περιφέρειες· |
| --- | --- |

—

η Τράπεζα Ανάπτυξης του Συμβουλίου της Ευρώπης (CEB), που έχει συνάψει συμφωνία εταιρικής σχέσης με την Επιτροπή και που χρηματοδοτεί κοινωνικά σχέδια για την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής και της κοινωνικής ολοκλήρωσης, της προστασίας του περιβάλλοντος και της ανάπτυξης του ανθρώπινου δυναμικού στις περιφέρειες·

| — | διάφορες δραστηριότητες και πρωτοβουλίες που συνδέονται με τις «ευρωπεριφέρειες»· |
| --- | --- |

—

διάφορες δραστηριότητες και πρωτοβουλίες που συνδέονται με τις «ευρωπεριφέρειες»·

| — | οι πρωτοβουλίες «Πόλεις της Επιστήμης». |
| --- | --- |

—

οι πρωτοβουλίες «Πόλεις της Επιστήμης».

| 4.8 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί, εξάλλου, ότι οι δυσκολίες και τα εμπόδια που συνδέονται με την κοινή και συντονισμένη χρήση των μέσων που μπορούν να εφαρμοστούν στα διάφορα επίπεδα (19) —πάντα με βάση τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 του Συμβουλίου, άρθρο 54, παράγραφος 5— και για τα οποία γίνεται λόγος στην ανακοίνωση της Επιτροπής, πρέπει να προσδιοριστούν καλύτερα, όχι μόνο όσον αφορά τις διαφορετικές νομικές βάσεις, το εξειδικευμένο θεματικό περιεχόμενο, τις γεωγραφικές περιοχές και τους όρους εφαρμογής, αλλά και όσον αφορά ουσιαστικές διαφορές, που ενίοτε καταλήγουν να θέτουν εμπόδια, όπως:






  — | ο διακρατικός ή μη χαρακτήρας των σχεδίων· |
| --- | --- | --- |

4.8

Η ΕΟΚΕ θεωρεί, εξάλλου, ότι οι δυσκολίες και τα εμπόδια που συνδέονται με την κοινή και συντονισμένη χρήση των μέσων που μπορούν να εφαρμοστούν στα διάφορα επίπεδα (19) —πάντα με βάση τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 του Συμβουλίου, άρθρο 54, παράγραφος 5— και για τα οποία γίνεται λόγος στην ανακοίνωση της Επιτροπής, πρέπει να προσδιοριστούν καλύτερα, όχι μόνο όσον αφορά τις διαφορετικές νομικές βάσεις, το εξειδικευμένο θεματικό περιεχόμενο, τις γεωγραφικές περιοχές και τους όρους εφαρμογής, αλλά και όσον αφορά ουσιαστικές διαφορές, που ενίοτε καταλήγουν να θέτουν εμπόδια, όπως:

—

ο διακρατικός ή μη χαρακτήρας των σχεδίων·

| — | ο συγχρονισμός των χρόνων έναρξης λειτουργίας· |
| --- | --- |

—

ο συγχρονισμός των χρόνων έναρξης λειτουργίας·

| — | ο συγχρονισμός των χρόνων χορήγησης της χρηματοδοτικής βοήθειας· |
| --- | --- |

—

ο συγχρονισμός των χρόνων χορήγησης της χρηματοδοτικής βοήθειας·

| — | ο συγχρονισμός των χρόνων εφαρμογής· |
| --- | --- |

—

ο συγχρονισμός των χρόνων εφαρμογής·

| — | η δυνατότητα και η ικανότητα ανάλυσης ενός σφαιρικού σχεδίου περιφερειακής δράσης σε μια σειρά «υποσχεδίων», που να μπορούν να εκπονηθούν σύμφωνα με τις απαιτήσεις που προβλέπουν τα επιμέρους κοινοτικά, πανευρωπαϊκά και διεθνή προγράμματα και μέσα. |
| --- | --- |

—

η δυνατότητα και η ικανότητα ανάλυσης ενός σφαιρικού σχεδίου περιφερειακής δράσης σε μια σειρά «υποσχεδίων», που να μπορούν να εκπονηθούν σύμφωνα με τις απαιτήσεις που προβλέπουν τα επιμέρους κοινοτικά, πανευρωπαϊκά και διεθνή προγράμματα και μέσα.

| 4.9 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη την ανάπτυξη ενός πρακτικού ευρωπαϊκού οδηγού που να συνοψίζει τις κοινοτικές και πανευρωπαϊκές τυπολογίες εκπόνησης σχεδίων, τα διάφορα κριτήρια αξιολόγησης, τη συμβατότητα και τη συμπληρωματικότητα των πιθανών παρεμβάσεων. |
| --- | --- |

4.9

Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη την ανάπτυξη ενός πρακτικού ευρωπαϊκού οδηγού που να συνοψίζει τις κοινοτικές και πανευρωπαϊκές τυπολογίες εκπόνησης σχεδίων, τα διάφορα κριτήρια αξιολόγησης, τη συμβατότητα και τη συμπληρωματικότητα των πιθανών παρεμβάσεων.

| 4.10 | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την ανάγκη ανάληψης μιας κοινής και συντονισμένης δράσης για «τη σχέση κοινοτικών διαρθρωτικών πολιτικών και πολιτικών έρευνας και καινοτομίας της ΕΕ, όπως επανειλημμένα είχε ζητήσει η ΕΟΚΕ», υπογραμμίζοντας ότι «ο στενός συντονισμός των πολιτικών αυτών είναι απαραίτητος για την επίτευξη της βέλτιστης συνεργασίας προκειμένου να υπάρξει πλήρης ανταπόκριση στις ανάγκες του πολίτη, της επιχείρησης και της κοινωνίας, με απώτερο στόχο τη μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη αειφόρο και αρμονική ανάπτυξη, σύμφωνα με την ολοκληρωμένη προσέγγιση “επίλυσης προβλημάτων” της ΕΤΑ και δεδομένου του γεγονότος ότι οι άυλες επενδύσεις αποτελούν καθοριστικής σημασίας παράγοντα για την ανάπτυξη» (20). |
| --- | --- |

4.10

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την ανάγκη ανάληψης μιας κοινής και συντονισμένης δράσης για «τη σχέση κοινοτικών διαρθρωτικών πολιτικών και πολιτικών έρευνας και καινοτομίας της ΕΕ, όπως επανειλημμένα είχε ζητήσει η ΕΟΚΕ», υπογραμμίζοντας ότι «ο στενός συντονισμός των πολιτικών αυτών είναι απαραίτητος για την επίτευξη της βέλτιστης συνεργασίας προκειμένου να υπάρξει πλήρης ανταπόκριση στις ανάγκες του πολίτη, της επιχείρησης και της κοινωνίας, με απώτερο στόχο τη μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη αειφόρο και αρμονική ανάπτυξη, σύμφωνα με την ολοκληρωμένη προσέγγιση “επίλυσης προβλημάτων” της ΕΤΑ και δεδομένου του γεγονότος ότι οι άυλες επενδύσεις αποτελούν καθοριστικής σημασίας παράγοντα για την ανάπτυξη» (20).

| 4.11 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την πληθώρα των κοινοτικών πολιτικών που συμβάλλουν, μαζί με την πολιτική συνοχής και την πολιτική έρευνας, στην επίτευξη του στόχου της ανάπτυξης της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών περιφερειών, επαναλαμβάνει δε την ανάγκη υιοθέτησης μιας ολοκληρωμένης και συντονισμένης προσέγγισης, δηλαδή την ανάγκη:






  — | υιοθέτησης μιας βιώσιμης βιομηχανικής πολιτικής, όπως υπογράμμισε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Βρυξελλών τον Δεκέμβριο του 2007, ώστε «να προαχθεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας χάρις σε μια βιώσιμη βιομηχανική πολιτική, συνδυασμένη με την καινοτομία και τις δεξιότητες, αναπτύσσοντας συνάμα και την εξωτερική της διάσταση με στόχο την δημιουργία ισότιμων όρων ανταγωνισμού» (21)· |
| --- | --- | --- |

4.11

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την πληθώρα των κοινοτικών πολιτικών που συμβάλλουν, μαζί με την πολιτική συνοχής και την πολιτική έρευνας, στην επίτευξη του στόχου της ανάπτυξης της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών περιφερειών, επαναλαμβάνει δε την ανάγκη υιοθέτησης μιας ολοκληρωμένης και συντονισμένης προσέγγισης, δηλαδή την ανάγκη:

—

υιοθέτησης μιας βιώσιμης βιομηχανικής πολιτικής, όπως υπογράμμισε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Βρυξελλών τον Δεκέμβριο του 2007, ώστε «να προαχθεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας χάρις σε μια βιώσιμη βιομηχανική πολιτική, συνδυασμένη με την καινοτομία και τις δεξιότητες, αναπτύσσοντας συνάμα και την εξωτερική της διάσταση με στόχο την δημιουργία ισότιμων όρων ανταγωνισμού» (21)·

| — | επανεξέτασης της πολιτικής της ΕΕ για την ολοκλήρωση της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς, ώστε να εξασφαλιστούν ευνοϊκές προϋποθέσεις για την προώθηση της καινοτομίας, την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας και την ανάπτυξη σχέσεων συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων, επιχειρήσεων και ερευνητικών κέντρων, καθώς και για την ενίσχυση της πολιτικής τυποποίησης της νομοθεσίας· |
| --- | --- |

—

επανεξέτασης της πολιτικής της ΕΕ για την ολοκλήρωση της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς, ώστε να εξασφαλιστούν ευνοϊκές προϋποθέσεις για την προώθηση της καινοτομίας, την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας και την ανάπτυξη σχέσεων συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων, επιχειρήσεων και ερευνητικών κέντρων, καθώς και για την ενίσχυση της πολιτικής τυποποίησης της νομοθεσίας·

| — | υιοθέτησης μιας κοινωνικής πολιτικής και μιας πολιτικής απασχόλησης που να βασίζονται σε έναν διαρθρωμένο διάλογο, σε κοινές αρχές ευελιξίας με ασφάλεια (22), και να διευκολύνουν την ενεργό γήρανση, την εφαρμογή πολιτικών ένταξης και την συνεχή κατάρτιση όλων των πολιτών· |
| --- | --- |

—

υιοθέτησης μιας κοινωνικής πολιτικής και μιας πολιτικής απασχόλησης που να βασίζονται σε έναν διαρθρωμένο διάλογο, σε κοινές αρχές ευελιξίας με ασφάλεια (22), και να διευκολύνουν την ενεργό γήρανση, την εφαρμογή πολιτικών ένταξης και την συνεχή κατάρτιση όλων των πολιτών·

| — | υιοθέτησης μιας πολιτικής ανάπτυξης και βιώσιμης κατανάλωσης που να επενδύει στην έρευνα και στην εφαρμογή καθαρών και καινοτόμων τεχνολογιών και να προϋποθέτει την χάραξη ολοκληρωμένων στρατηγικών στους τομείς της αλλαγής του κλίματος, της ενέργειας, της βιώσιμης διαχείρισης των φυσικών πόρων και της βιώσιμης παραγωγής. |
| --- | --- |

—

υιοθέτησης μιας πολιτικής ανάπτυξης και βιώσιμης κατανάλωσης που να επενδύει στην έρευνα και στην εφαρμογή καθαρών και καινοτόμων τεχνολογιών και να προϋποθέτει την χάραξη ολοκληρωμένων στρατηγικών στους τομείς της αλλαγής του κλίματος, της ενέργειας, της βιώσιμης διαχείρισης των φυσικών πόρων και της βιώσιμης παραγωγής.

| 4.12 | Εν προκειμένω η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τα όσα έχει ήδη εκφράσει σε προηγούμενη γνωμοδότησή της (23):






  — | «να χαραχθεί και να υιοθετηθεί μια σφαιρική κοινοτική στρατηγική ορθολογισμού των υφιστάμενων μηχανισμών και της ολοκλήρωσης των διάφορων ευρωπαϊκών πολιτικών, η οποία σεβόμενη ωστόσο τις ιδιαιτερότητες των μεμονωμένων περιφερειών, να προσδώσει στην κοινοτική παρέμβαση μια ενιαία μορφή ενόψει της ανταγωνιστικότητας και της αειφόρου και αρμονικής ανάπτυξης του ευρωπαϊκού συστήματος»· |
| --- | --- | --- |

4.12

Εν προκειμένω η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τα όσα έχει ήδη εκφράσει σε προηγούμενη γνωμοδότησή της (23):

—

«να χαραχθεί και να υιοθετηθεί μια σφαιρική κοινοτική στρατηγική ορθολογισμού των υφιστάμενων μηχανισμών και της ολοκλήρωσης των διάφορων ευρωπαϊκών πολιτικών, η οποία σεβόμενη ωστόσο τις ιδιαιτερότητες των μεμονωμένων περιφερειών, να προσδώσει στην κοινοτική παρέμβαση μια ενιαία μορφή ενόψει της ανταγωνιστικότητας και της αειφόρου και αρμονικής ανάπτυξης του ευρωπαϊκού συστήματος»·

| — | «να προσδιοριστούν ολοκληρωμένα μέσα των τοπικών, περιφερειακών και εθνικών αγορών της καινοτομίας (...)»· |
| --- | --- |

—

«να προσδιοριστούν ολοκληρωμένα μέσα των τοπικών, περιφερειακών και εθνικών αγορών της καινοτομίας (...)»·

| — | «να καθοριστούν τα επίπεδα ενοποίησης και οι απαραίτητες αλληλεπιδράσεις μεταξύ τους με στόχο τη σταθεροποίηση της συμβατότητας και την επίτευξη μεγαλύτερου συγχρονισμού των συστημάτων λήψεως αποφάσεων και εφαρμογής των διαρθρωτικών πολιτικών συνοχής, ΕΤΑ και καινοτομίας, που απαιτούνται για την πλήρη και αποτελεσματική ολοκλήρωσή τους»· |
| --- | --- |

—

«να καθοριστούν τα επίπεδα ενοποίησης και οι απαραίτητες αλληλεπιδράσεις μεταξύ τους με στόχο τη σταθεροποίηση της συμβατότητας και την επίτευξη μεγαλύτερου συγχρονισμού των συστημάτων λήψεως αποφάσεων και εφαρμογής των διαρθρωτικών πολιτικών συνοχής, ΕΤΑ και καινοτομίας, που απαιτούνται για την πλήρη και αποτελεσματική ολοκλήρωσή τους»·

| — | «να προσδιοριστούν νέες μορφές ολοκληρωμένης εφαρμογής των μέσων συνοχής και ΕΤΑ, μέσω απλουστευμένων μεθόδων και διαδικασιών και, στο μέτρο του δυνατού, ενιαίων και αυτοματοποιημένων, προκειμένου να αξιοποιηθεί πλήρως η δυνατότητα διαμόρφωσης των επιπέδων στήριξης ΕΤΑ των επιχειρήσεων (...)»· |
| --- | --- |

—

«να προσδιοριστούν νέες μορφές ολοκληρωμένης εφαρμογής των μέσων συνοχής και ΕΤΑ, μέσω απλουστευμένων μεθόδων και διαδικασιών και, στο μέτρο του δυνατού, ενιαίων και αυτοματοποιημένων, προκειμένου να αξιοποιηθεί πλήρως η δυνατότητα διαμόρφωσης των επιπέδων στήριξης ΕΤΑ των επιχειρήσεων (...)»·

| — | «να δημιουργηθούν συστήματα ελέγχου και εποπτείας των κοινών δράσεων ΕΤΑ και συνοχής με στόχο να αξιολογηθούν τα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί σε σχέση με τους δεδηλωμένους στόχους, μέσω των προκαθορισμένων και ενιαίων δεικτών επιδόσεων καθώς και με τη συγκριτική αξιολόγηση σε περιφερειακό επίπεδο». |
| --- | --- |

—

«να δημιουργηθούν συστήματα ελέγχου και εποπτείας των κοινών δράσεων ΕΤΑ και συνοχής με στόχο να αξιολογηθούν τα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί σε σχέση με τους δεδηλωμένους στόχους, μέσω των προκαθορισμένων και ενιαίων δεικτών επιδόσεων καθώς και με τη συγκριτική αξιολόγηση σε περιφερειακό επίπεδο».

| 4.12.1 | Η ΕΟΚΕ προτείνει επίσης την ολοκλήρωση των κοινοτικών προγραμμάτων κατάρτισης. |
| --- | --- |

4.12.1

Η ΕΟΚΕ προτείνει επίσης την ολοκλήρωση των κοινοτικών προγραμμάτων κατάρτισης.

| 4.13 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της που ύστερα από δέκα και πλέον χρόνια αυτό το σημαντικό θέμα αντιμετωπίζεται ακόμη με όρους ανάλυσης, χωρίς να θίγεται ο πυρήνας του προβλήματος που είναι η ανάγκη ανάπτυξης νέων δεξιοτήτων «ταυτόχρονου σχεδιασμού» μεταξύ των διαφόρων τύπων παρέμβασης: τεχνολογικής, επίδειξης, καινοτομίας, διάδοσης, κατάρτισης, χρηματοδοτικής, κλπ, που αποσκοπούν σε ένα θετικό αποτέλεσμα στον παραγωγικό και οικονομικό ιστό των διαφόρων περιφερειών (24). |
| --- | --- |

4.13

Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της που ύστερα από δέκα και πλέον χρόνια αυτό το σημαντικό θέμα αντιμετωπίζεται ακόμη με όρους ανάλυσης, χωρίς να θίγεται ο πυρήνας του προβλήματος που είναι η ανάγκη ανάπτυξης νέων δεξιοτήτων «ταυτόχρονου σχεδιασμού» μεταξύ των διαφόρων τύπων παρέμβασης: τεχνολογικής, επίδειξης, καινοτομίας, διάδοσης, κατάρτισης, χρηματοδοτικής, κλπ, που αποσκοπούν σε ένα θετικό αποτέλεσμα στον παραγωγικό και οικονομικό ιστό των διαφόρων περιφερειών (24).

| 4.14 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι δεν είναι πλέον δυνατό να συνεχίσει να αναβάλλεται η ανάληψη μιας σαφούς και ειδικής, για την συγκεκριμένη περίπτωση, δράσης, διότι διαφορετικά υπάρχει ο κίνδυνος να μειωθούν η ανταγωνιστικότητα και οι θέσεις απασχόλησης στις ευρωπαϊκές περιφέρειες. |
| --- | --- |

4.14

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι δεν είναι πλέον δυνατό να συνεχίσει να αναβάλλεται η ανάληψη μιας σαφούς και ειδικής, για την συγκεκριμένη περίπτωση, δράσης, διότι διαφορετικά υπάρχει ο κίνδυνος να μειωθούν η ανταγωνιστικότητα και οι θέσεις απασχόλησης στις ευρωπαϊκές περιφέρειες.

5.   Η πρόταση της ΕΟΚΕ

Πρωτοβουλία Jasmine —
  Κοινή βοήθεια υπέρ της υποστήριξης πολυσχεδίων για τη δικτύωση της καινοτομίας στην Ευρώπη

| 5.1 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά την ανάγκη η πρωτοβουλία JASMINE να αποτελέσει ένα εθελοντικό μέσο απλοποίησης και εξάλειψης των γραφειοκρατικών, διαδικαστικών και σχεδιαστικών εμποδίων που τίθενται στην από κοινού χρήση πανευρωπαϊκών, κοινοτικών, εθνικών και περιφερειακών προγραμμάτων, πράγμα που είναι σύμφωνο με την απαίτηση της ταχείας ανάπτυξης του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας (ΕΧΕ). |
| --- | --- |

5.1

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά την ανάγκη η πρωτοβουλία JASMINE να αποτελέσει ένα εθελοντικό μέσο απλοποίησης και εξάλειψης των γραφειοκρατικών, διαδικαστικών και σχεδιαστικών εμποδίων που τίθενται στην από κοινού χρήση πανευρωπαϊκών, κοινοτικών, εθνικών και περιφερειακών προγραμμάτων, πράγμα που είναι σύμφωνο με την απαίτηση της ταχείας ανάπτυξης του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας (ΕΧΕ).

| 5.2 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, σήμερα, έχει πρωταρχική σημασία να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που συνδέονται με την πληθώρα των βαθμίδων διαχείρισης των διαφόρων παρεμβάσεων, ώστε να διασφαλιστεί η ανάκαμψη της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών περιφερειών, και, συνεπώς, προτείνει την προώθηση μιας νέας πρωτοβουλίας με την ονομασία Jasmine (Κοινή βοήθεια υπέρ της υποστήριξης πολυσχεδίων για τη δικτύωση της καινοτομίας στην Ευρώπη), για την αντιμετώπιση των υφιστάμενων θεσμικών ελλείψεων, τόσο στο επίπεδο της ζήτησης όσο στο επίπεδο της προσφοράς, που παρουσιάζουν οι παρεμβάσεις στήριξης της καινοτομίας και της έρευνας στο τοπικό επίπεδο. |
| --- | --- |

5.2

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, σήμερα, έχει πρωταρχική σημασία να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που συνδέονται με την πληθώρα των βαθμίδων διαχείρισης των διαφόρων παρεμβάσεων, ώστε να διασφαλιστεί η ανάκαμψη της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών περιφερειών, και, συνεπώς, προτείνει την προώθηση μιας νέας πρωτοβουλίας με την ονομασία Jasmine (Κοινή βοήθεια υπέρ της υποστήριξης πολυσχεδίων για τη δικτύωση της καινοτομίας στην Ευρώπη), για την αντιμετώπιση των υφιστάμενων θεσμικών ελλείψεων, τόσο στο επίπεδο της ζήτησης όσο στο επίπεδο της προσφοράς, που παρουσιάζουν οι παρεμβάσεις στήριξης της καινοτομίας και της έρευνας στο τοπικό επίπεδο.

| 5.3 | Η κοινοτική δράση θα μπορούσε να βασιστεί στο σύστημα της δικτύωσης πολιτικών (Policy Networking) και να διαρθρωθεί ως εξής:






  — | ανάληψη μιας κοινοτικής πρωτοβουλίας που θα μπορούσε να ονομαστεί, για παράδειγμα,
  Κοινοτική Πρωτοβουλία Jasmine
  —παράλληλα με τις πρωτοβουλίες Jasper, Jeremie και Jessica— η οποία να αναπτύσσει δράσεις παροχής τεχνικής βοήθειας στις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές, καθώς και στους ενδιαφερόμενους φορείς, προκειμένου να διασφαλιστεί τελικά, κατά τρόπο σαφή, η αποτελεσματικότητα του συντονισμού των κοινοτικών, πανευρωπαϊκών και εθνικών παρεμβάσεων και να καλυφθούν οι ανάγκες «ταυτόχρονου σχεδιασμού» μεταξύ των διαφόρων τύπων παρέμβασης· |
| --- | --- | --- |

5.3

Η κοινοτική δράση θα μπορούσε να βασιστεί στο σύστημα της δικτύωσης πολιτικών (Policy Networking) και να διαρθρωθεί ως εξής:

—

ανάληψη μιας κοινοτικής πρωτοβουλίας που θα μπορούσε να ονομαστεί, για παράδειγμα,
  Κοινοτική Πρωτοβουλία Jasmine
  —παράλληλα με τις πρωτοβουλίες Jasper, Jeremie και Jessica— η οποία να αναπτύσσει δράσεις παροχής τεχνικής βοήθειας στις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές, καθώς και στους ενδιαφερόμενους φορείς, προκειμένου να διασφαλιστεί τελικά, κατά τρόπο σαφή, η αποτελεσματικότητα του συντονισμού των κοινοτικών, πανευρωπαϊκών και εθνικών παρεμβάσεων και να καλυφθούν οι ανάγκες «ταυτόχρονου σχεδιασμού» μεταξύ των διαφόρων τύπων παρέμβασης·

| — | η κοινοτική αυτή δράση παροχής τεχνικής βοήθειας θα πρέπει να αποσκοπεί στην βελτίωση της κατανόησης και της συνοχής των συμπεριφορών των διαφόρων φορέων που συμμετέχουν σε διαδικασίες λήψης αποφάσεων μέσω δικτύου και στην προώθηση της αλληλεξάρτησής τους όσον αφορά τις πληροφορίες, την ικανότητα διαχείρισης, τις αρμοδιότητες και τους οικονομικούς πόρους, με στόχο την ταυτόχρονη θέση σε ισχύ παρεμβάσεων με πολλαπλά επίπεδα διαχείρισης εντός ενός ενιαίου και συνεκτικού πλαισίου τοπικών σχεδίων, τόσο σε σχέση με δράσεις ΣΔΙΤ (Συμπράξεις Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα), όσο και με εθνικά και διακρατικά σχέδια· |
| --- | --- |

—

η κοινοτική αυτή δράση παροχής τεχνικής βοήθειας θα πρέπει να αποσκοπεί στην βελτίωση της κατανόησης και της συνοχής των συμπεριφορών των διαφόρων φορέων που συμμετέχουν σε διαδικασίες λήψης αποφάσεων μέσω δικτύου και στην προώθηση της αλληλεξάρτησής τους όσον αφορά τις πληροφορίες, την ικανότητα διαχείρισης, τις αρμοδιότητες και τους οικονομικούς πόρους, με στόχο την ταυτόχρονη θέση σε ισχύ παρεμβάσεων με πολλαπλά επίπεδα διαχείρισης εντός ενός ενιαίου και συνεκτικού πλαισίου τοπικών σχεδίων, τόσο σε σχέση με δράσεις ΣΔΙΤ (Συμπράξεις Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα), όσο και με εθνικά και διακρατικά σχέδια·

| — | υιοθέτηση μιας πολιτικής κάθετης δικτύωσης στην οποία να συμμετέχουν τα όργανα διακυβέρνησης στα διάφορα επίπεδα: διεθνές, κοινοτικό, εθνικό και περιφερειακό, με βάση καλά καθορισμένα και διαρθρωμένα συστήματα συνεργασίας· |
| --- | --- |

—

υιοθέτηση μιας πολιτικής κάθετης δικτύωσης στην οποία να συμμετέχουν τα όργανα διακυβέρνησης στα διάφορα επίπεδα: διεθνές, κοινοτικό, εθνικό και περιφερειακό, με βάση καλά καθορισμένα και διαρθρωμένα συστήματα συνεργασίας·

| — | υιοθέτηση μιας πολιτικής οριζόντιας δικτύωσης, στην οποία να συμμετέχουν τοπικοί δημόσιοι και ιδιωτικοί φορείς, όπως τοπικές αρχές, επιχειρήσεις, τράπεζες, μη κυβερνητικοί οργανισμοί, ομάδες συμφερόντων και όργανα κοινωνικού διαλόγου (25)· |
| --- | --- |

—

υιοθέτηση μιας πολιτικής οριζόντιας δικτύωσης, στην οποία να συμμετέχουν τοπικοί δημόσιοι και ιδιωτικοί φορείς, όπως τοπικές αρχές, επιχειρήσεις, τράπεζες, μη κυβερνητικοί οργανισμοί, ομάδες συμφερόντων και όργανα κοινωνικού διαλόγου (25)·

| — | δημιουργία ενός
  Σημείου Επαφής Jasmine

  που να λειτουργεί ως κοινοτική μονάδα συντονισμού και ενημέρωσης —και μέσω, συν τοις άλλοις, ενός ειδικού δικτυακού τόπου, αποφεύγοντας ωστόσο τον υπερβολικό συγκεντρωτισμό (26)— των διαφόρων επιπέδων και των διαφόρων τύπων δράσης, που υπάγονται σε διαφορετικούς κανόνες και με διαφορετικές ευθύνες διαχείρισης εντός και εκτός των υπηρεσιών της Επιτροπής, για τη βελτιστοποίηση των αποτελεσμάτων· |
| --- | --- |

—

δημιουργία ενός
  Σημείου Επαφής Jasmine

  που να λειτουργεί ως κοινοτική μονάδα συντονισμού και ενημέρωσης —και μέσω, συν τοις άλλοις, ενός ειδικού δικτυακού τόπου, αποφεύγοντας ωστόσο τον υπερβολικό συγκεντρωτισμό (26)— των διαφόρων επιπέδων και των διαφόρων τύπων δράσης, που υπάγονται σε διαφορετικούς κανόνες και με διαφορετικές ευθύνες διαχείρισης εντός και εκτός των υπηρεσιών της Επιτροπής, για τη βελτιστοποίηση των αποτελεσμάτων·

| — | σύσταση ενός κοινοτικού δικτύου περιφερειακών σημείων επαφής

  Jasmine
  για την επίλυση των προβλημάτων σφαιρικού σχεδιασμού των σχεδίων που διαρθρώνονται σε περισσότερα επιμέρους έργα· περιφερειακή και διακρατική διασύνδεση αυτών των επιμέρους έργων· αναζήτηση υπερεθνικών και εθνικών εταίρων στην περίπτωση προτάσεων που διαρθρώνονται σε περισσότερα έργα· διασφάλιση ότι τα σχέδια θα αρχίζουν να εκτελούνται, να λαμβάνουν χρηματοδότηση και να τίθενται σε ισχύ ταυτόχρονα, δίχως φαινόμενα αλληλεπικαλύψεων· |
| --- | --- |

—

σύσταση ενός κοινοτικού δικτύου περιφερειακών σημείων επαφής

  Jasmine
  για την επίλυση των προβλημάτων σφαιρικού σχεδιασμού των σχεδίων που διαρθρώνονται σε περισσότερα επιμέρους έργα· περιφερειακή και διακρατική διασύνδεση αυτών των επιμέρους έργων· αναζήτηση υπερεθνικών και εθνικών εταίρων στην περίπτωση προτάσεων που διαρθρώνονται σε περισσότερα έργα· διασφάλιση ότι τα σχέδια θα αρχίζουν να εκτελούνται, να λαμβάνουν χρηματοδότηση και να τίθενται σε ισχύ ταυτόχρονα, δίχως φαινόμενα αλληλεπικαλύψεων·

| — | συγκρότηση σε εθελοντική βάση, εκ μέρους των περιφερειών, περιφερειακών

  επενδυτικών κεφαλαίων Jasmine
  , που να αποτελούν αντικείμενο διαπίστευσης εκ μέρους της Επιτροπής, σύμφωνα με τα κριτήρια της οικονομικής αποδοτικότητας, της αποτελεσματικότητας, της αμεροληψίας, της ίσης μεταχείρισης και της διαφάνειας των διαδικασιών, τα οποία πρέπει να βασίζονται σε προκαθορισμένα σχέδια τα οποία θα καταρτίζει η Επιτροπή· |
| --- | --- |

—

συγκρότηση σε εθελοντική βάση, εκ μέρους των περιφερειών, περιφερειακών

  επενδυτικών κεφαλαίων Jasmine
  , που να αποτελούν αντικείμενο διαπίστευσης εκ μέρους της Επιτροπής, σύμφωνα με τα κριτήρια της οικονομικής αποδοτικότητας, της αποτελεσματικότητας, της αμεροληψίας, της ίσης μεταχείρισης και της διαφάνειας των διαδικασιών, τα οποία πρέπει να βασίζονται σε προκαθορισμένα σχέδια τα οποία θα καταρτίζει η Επιτροπή·

| — | προώθηση μιας κοινοτικής δράσης

  προβλέψεων

  με θέμα «Ευρωπαϊκές ανταγωνιστικές περιφέρειες» που να αξιοποιεί τις εμπειρίες της ΓΔ «Έρευνα» και στην οποία να συμμετέχουν οι υψηλού επιπέδου αρμόδιοι όλων των ενδιαφερόμενων υπηρεσιών της Επιτροπής, καθώς και εκπρόσωποι των περιφερειακών αρχών, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της Επιτροπής των Περιφερειών και της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής· |
| --- | --- |

—

προώθηση μιας κοινοτικής δράσης

  προβλέψεων

  με θέμα «Ευρωπαϊκές ανταγωνιστικές περιφέρειες» που να αξιοποιεί τις εμπειρίες της ΓΔ «Έρευνα» και στην οποία να συμμετέχουν οι υψηλού επιπέδου αρμόδιοι όλων των ενδιαφερόμενων υπηρεσιών της Επιτροπής, καθώς και εκπρόσωποι των περιφερειακών αρχών, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της Επιτροπής των Περιφερειών και της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής·

| — | εισαγωγή δράσεων συγκριτικής αξιολόγησης για την «επιτυχ[ή] έκβαση (...) [της κοινοτικής δράσης] χάρη στις νέες μεθόδους διακυβέρνησης που βασίζονται στη διαφάνεια, στην απλοποίηση των διαδικασιών, καθώς και στην επιδίωξη μίας πραγματικής εταιρικής σχέσης με τους τοπικούς και περιφερειακούς οικονομικούς και κοινωνικούς φορείς» (27)· |
| --- | --- |

—

εισαγωγή δράσεων συγκριτικής αξιολόγησης για την «επιτυχ[ή] έκβαση (...) [της κοινοτικής δράσης] χάρη στις νέες μεθόδους διακυβέρνησης που βασίζονται στη διαφάνεια, στην απλοποίηση των διαδικασιών, καθώς και στην επιδίωξη μίας πραγματικής εταιρικής σχέσης με τους τοπικούς και περιφερειακούς οικονομικούς και κοινωνικούς φορείς» (27)·

| — | ανάληψη δράσεων ανάπτυξης ανθρώπινου δυναμικού για τις τοπικές αρχές και τους τοπικούς οικονομικούς φορείς, παροχή στήριξης για την ανάπτυξη διακρατικών δικτύων με σκοπό την καλλιέργεια εταιρικών σχέσεων στο πλαίσιο των εν λόγω σχεδίων, παρακολούθηση των συνεργειών και του συγχρονισμού των σχεδίων, παροχή στήριξης σε δράσεις που προωθούν την επικοινωνία και ενημέρωση κατά τρόπο διαφανή και διαλογικό. |
| --- | --- |

—

ανάληψη δράσεων ανάπτυξης ανθρώπινου δυναμικού για τις τοπικές αρχές και τους τοπικούς οικονομικούς φορείς, παροχή στήριξης για την ανάπτυξη διακρατικών δικτύων με σκοπό την καλλιέργεια εταιρικών σχέσεων στο πλαίσιο των εν λόγω σχεδίων, παρακολούθηση των συνεργειών και του συγχρονισμού των σχεδίων, παροχή στήριξης σε δράσεις που προωθούν την επικοινωνία και ενημέρωση κατά τρόπο διαφανή και διαλογικό.

| 5.4 | Οι νέες προτεραιότητες των περιφερειακών προγραμμάτων, που εστιάζονται στην καινοτομία, στην ανταγωνιστικότητα και στην αμοιβαία μάθηση καθ' όλη τη διάρκεια του ενεργού βίου, αναμένεται ότι θα συμβάλουν στην ανάπτυξη ενεργών πολιτικών ενίσχυσης και υποστήριξης της τοπικής ανταγωνιστικότητας, χάρη στη χρηματοδότηση περιφερειακών και διαπεριφερειακών δράσεων πρόβλεψης και περιφερειακών συσπειρώσεων και δικτύων, που θα εκφράζουν ένα κοινό στρατηγικό όραμα, αποδεκτό από κάθε περιφέρεια, το οποίο θα χρησιμεύει ως βάση για την παροχή τεχνικής βοήθειας όσον αφορά τη βέλτιστη χρήση, από όλους, των εθνικών, κοινοτικών, πανευρωπαϊκών μέσων και των πλέον κατάλληλων ΣΔΙΤ. |
| --- | --- |

5.4

Οι νέες προτεραιότητες των περιφερειακών προγραμμάτων, που εστιάζονται στην καινοτομία, στην ανταγωνιστικότητα και στην αμοιβαία μάθηση καθ' όλη τη διάρκεια του ενεργού βίου, αναμένεται ότι θα συμβάλουν στην ανάπτυξη ενεργών πολιτικών ενίσχυσης και υποστήριξης της τοπικής ανταγωνιστικότητας, χάρη στη χρηματοδότηση περιφερειακών και διαπεριφερειακών δράσεων πρόβλεψης και περιφερειακών συσπειρώσεων και δικτύων, που θα εκφράζουν ένα κοινό στρατηγικό όραμα, αποδεκτό από κάθε περιφέρεια, το οποίο θα χρησιμεύει ως βάση για την παροχή τεχνικής βοήθειας όσον αφορά τη βέλτιστη χρήση, από όλους, των εθνικών, κοινοτικών, πανευρωπαϊκών μέσων και των πλέον κατάλληλων ΣΔΙΤ.

| 5.5 | Η πρωτοβουλία Jasmine, θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ένα είδος «σήματος εγγύησης» έναντι των διαφόρων οργανισμών και χρηματοδοτικών προγραμμάτων, διευκολύνοντας την έγκριση άμεσων συμπληρωματικών σχεδίων και/ή σχεδίων διαρθρωμένων σε διαδοχικές φάσεις, χάρη σε ένα «Μνημόνιο Συνεννόησης» ή σε συμφωνίες συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και άλλων κοινοτικών και μη οργανισμών ή μέσω διοικητικών ρυθμίσεων της Επιτροπής οι οποίες θα απευθύνονται στις διάφορες υπηρεσίες της που είναι αρμόδιες για τα επιμέρους προγράμματα, ώστε οι διάφοροι χρηματοδοτικοί οργανισμοί, στους οποίους θα υποβάλλονται οι δέσμες προτάσεων, να λαμβάνουν ενιαία τεκμηρίωση σχετικά με τα σχέδια. |
| --- | --- |

5.5

Η πρωτοβουλία Jasmine, θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ένα είδος «σήματος εγγύησης» έναντι των διαφόρων οργανισμών και χρηματοδοτικών προγραμμάτων, διευκολύνοντας την έγκριση άμεσων συμπληρωματικών σχεδίων και/ή σχεδίων διαρθρωμένων σε διαδοχικές φάσεις, χάρη σε ένα «Μνημόνιο Συνεννόησης» ή σε συμφωνίες συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και άλλων κοινοτικών και μη οργανισμών ή μέσω διοικητικών ρυθμίσεων της Επιτροπής οι οποίες θα απευθύνονται στις διάφορες υπηρεσίες της που είναι αρμόδιες για τα επιμέρους προγράμματα, ώστε οι διάφοροι χρηματοδοτικοί οργανισμοί, στους οποίους θα υποβάλλονται οι δέσμες προτάσεων, να λαμβάνουν ενιαία τεκμηρίωση σχετικά με τα σχέδια.

| 5.6 | Στόχος της πρωτοβουλίας Jasmine θα είναι να διευκολύνει την κινητοποίηση χρηματοδοτικών πόρων που εξαρτώνται από διάφορες βαθμίδες διαχείρισης και από διαφορετικά επίπεδα διακυβέρνησης, είτε δημόσιου είτε ιδιωτικού χαρακτήρα, προκειμένου να διασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή κρίσιμη μάζα πόρων και, κατ' επέκταση, να ενισχυθεί το γενικό πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα, με σκοπό την υλοποίηση ενός ενιαίου πλαισίου πολλαπλών σχεδίων που να ανταποκρίνεται πλήρως στο κοινό στρατηγικό όραμα ευρωπαϊκών περιφερειών με ενισχυμένα τα δυνατά τους σημεία στον τομέα της τεχνολογίας και της καινοτομίας. |
| --- | --- |

5.6

Στόχος της πρωτοβουλίας Jasmine θα είναι να διευκολύνει την κινητοποίηση χρηματοδοτικών πόρων που εξαρτώνται από διάφορες βαθμίδες διαχείρισης και από διαφορετικά επίπεδα διακυβέρνησης, είτε δημόσιου είτε ιδιωτικού χαρακτήρα, προκειμένου να διασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή κρίσιμη μάζα πόρων και, κατ' επέκταση, να ενισχυθεί το γενικό πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα, με σκοπό την υλοποίηση ενός ενιαίου πλαισίου πολλαπλών σχεδίων που να ανταποκρίνεται πλήρως στο κοινό στρατηγικό όραμα ευρωπαϊκών περιφερειών με ενισχυμένα τα δυνατά τους σημεία στον τομέα της τεχνολογίας και της καινοτομίας.

| 5.7 | Η πρωτοβουλία Jasmine θα πρέπει να βασίζεται στις εμπειρίες της πρωτοβουλίας Lead Market, στις ευρωπαϊκές τεχνολογικές πλατφόρμες και στις κοινές τεχνολογικές πρωτοβουλίες και στα αποτελέσματα της Eranet και της Eranet-PLUS, των πρωτοβουλιών Περιφέρειες για την Οικονομική Αλλαγή και Pro Inno, καθώς και στα συμπεράσματα των πρωτοβουλιών Jeremie, Jaspers και Jessica (28). |
| --- | --- |

5.7

Η πρωτοβουλία Jasmine θα πρέπει να βασίζεται στις εμπειρίες της πρωτοβουλίας Lead Market, στις ευρωπαϊκές τεχνολογικές πλατφόρμες και στις κοινές τεχνολογικές πρωτοβουλίες και στα αποτελέσματα της Eranet και της Eranet-PLUS, των πρωτοβουλιών Περιφέρειες για την Οικονομική Αλλαγή και Pro Inno, καθώς και στα συμπεράσματα των πρωτοβουλιών Jeremie, Jaspers και Jessica (28).

| 5.8 | Η πρωτοβουλία Jasmine θα μπορούσε να συμβάλει στη βελτιστοποίηση των προσπαθειών έρευνας και καινοτομίας που καταβάλλουν οι περιφέρειες και οι επιχειρήσεις, το ανθρώπινο δυναμικό, τα πανεπιστήμια και τα κέντρα έρευνας, καθώς και οι διοικήσεις που ασκούν δραστηριότητα στον εν λόγω τομέα —ακόμη και μέσω της KIC (Κοινότητα γνώσης και καινοτομίας του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Τεχνολογίας)— πρέπει όμως να υπενθυμιστεί ότι η καινοτομία αποτελεί, σε μεγάλο βαθμό, επιχειρηματική δραστηριότητα που πρέπει να μπορεί να αναπτυχθεί υπό τις καλύτερες δυνατές προϋποθέσεις λειτουργίας, κυρίως όσον αφορά θέματα όπως η φορολόγηση των ερευνητικών δραστηριοτήτων, η διαχείριση και η προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας, καθώς οι εκπαιδευτικές και επιμορφωτικές δομές αριστείας, προκειμένου να μπορέσουν να δημιουργηθούν περισσότερες και ποιοτικότερες θέσεις απασχόλησης. |
| --- | --- |

5.8

Η πρωτοβουλία Jasmine θα μπορούσε να συμβάλει στη βελτιστοποίηση των προσπαθειών έρευνας και καινοτομίας που καταβάλλουν οι περιφέρειες και οι επιχειρήσεις, το ανθρώπινο δυναμικό, τα πανεπιστήμια και τα κέντρα έρευνας, καθώς και οι διοικήσεις που ασκούν δραστηριότητα στον εν λόγω τομέα —ακόμη και μέσω της KIC (Κοινότητα γνώσης και καινοτομίας του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Τεχνολογίας)— πρέπει όμως να υπενθυμιστεί ότι η καινοτομία αποτελεί, σε μεγάλο βαθμό, επιχειρηματική δραστηριότητα που πρέπει να μπορεί να αναπτυχθεί υπό τις καλύτερες δυνατές προϋποθέσεις λειτουργίας, κυρίως όσον αφορά θέματα όπως η φορολόγηση των ερευνητικών δραστηριοτήτων, η διαχείριση και η προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας, καθώς οι εκπαιδευτικές και επιμορφωτικές δομές αριστείας, προκειμένου να μπορέσουν να δημιουργηθούν περισσότερες και ποιοτικότερες θέσεις απασχόλησης.

| 5.9 | Τέλος, η πρωτοβουλία Jasmine θα μπορούσε να συμβάλει στην αξιοποίηση των ιδιαίτερων πλεονεκτημάτων των περιφερειών και στην προώθηση των ανταλλαγών στον τομέα της έρευνας και καινοτομίας. |
| --- | --- |

5.9

Τέλος, η πρωτοβουλία Jasmine θα μπορούσε να συμβάλει στην αξιοποίηση των ιδιαίτερων πλεονεκτημάτων των περιφερειών και στην προώθηση των ανταλλαγών στον τομέα της έρευνας και καινοτομίας.

Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Όπως χρησιμοποιείται στα έγγραφα της Επιτροπής, με την έννοια ακριβώς της «ταυτόχρονης χάραξης σχεδίων».

1

(2)  Βλ. την γνωμοδότηση, ΕΕ C 44/1 της 16.2.2008, με εισηγητή τον κ. WOLF: «Η ΕΟΚΕ συνιστά να διαμορφωθούν γενικοί, σαφείς και κατανοητοί κανόνες για τα ποικίλα μέσα της χρηματοδότησης και του συντονισμού κοινοτικής Ε & Α. Για το σκοπό αυτό θα ήταν χρήσιμο να διατυπώσει η Επιτροπή μια παρουσίαση και περιγραφή, δηλαδή ένα κατανοητό εγχειρίδιο χρήσης, όλων των υφιστάμενων μέσων και τρόπων προώθησης και συντονισμού».

2

(3)  Βλ. τη γνωμοδότηση, ΕΕ C 10/88 της 14.1.2004, εισηγητής: ο κ. MALOSSE.

3

(4)  Βλ. τη γνωμοδότηση, ΕΕ C 255/1 της 14.10.2005.

4

(5)  Βλ. τη γνωμοδότηση, ΕΕ C 44 της 16.2.2008.

5

(6)  Απόφαση του Συμβουλίου της 6.10.2006.

6

(7)  Βλ. επίσης την πρωτοβουλία «Science cities»

7

www.sciencecities.eu

(8)  Βλ. τη γνωμοδότηση, ΕΕ C 110 της 9.5.2006.

8

(9)  Jeremie: Κοινοί ευρωπαϊκοί πόροι για πολύ μικρές έως μεσαίες επιχειρήσεις· Jessica: Κοινή Ευρωπαϊκή Υποστήριξη για αειφόρες επενδύσεις σε αστικές περιοχές· Jaspers: Κοινή συνδρομή για τη στήριξη σχεδίων στις ευρωπαϊκές περιφέρειες.

9

Jeremie

Jessica

Jaspers

(10)  Κατευθυντήριες γραμμές CREST — 1.6.2007.

10

(11)  Βλ. COM(2007) 474 τελικό.

11

(12)  SWOT: Strengths, Weaknesses, Opportunities, and Threats Analysis (Ανάλυση πλεονεκτημάτων, αδυναμιών, ευκαιριών και απειλών).

12

(13)  COM(2007) 374 τελικό της 4.7.2007.

13

(14)  Βλ. SEC(2007) 1045 τελικό της 16.8.2007.

14

(15)  Βλ. COM(2007) 703 τελικό της 12.11.2007.

15

(16)  Βλ. COM(2007) 146 τελικό.

16

(17)  Βλ. COM(2006) 91 τελικό.

17

(18)  Βλ. τη γνωμοδότηση, ΕΕ C 318 της 23.12.2006.

18

(19)  Βλ. τη γνωμοδότηση, ΕΕ C 44/1 της 16.2.2008: «Υφιστάμενα μέσα κοινοτικής στήριξης και συντονισμού. Η ΕΟΚΕ συνιστά να διαμορφωθούν γενικοί, σαφείς και κατανοητοί κανόνες για τα ποικίλα μέσα της χρηματοδότησης και του συντονισμού κοινοτικής Ε & Α. Για το σκοπό αυτό θα ήταν χρήσιμο να διατυπώσει η Επιτροπή μια παρουσίαση και περιγραφή, δηλαδή ένα κατανοητό εγχειρίδιο χρήσης, όλων των υφιστάμενων μέσων και τρόπων προώθησης και συντονισμού. Με τον τρόπο αυτό θα καταστεί σαφές εάν η αυξανόμενη ποικιλομορφία τους χαρακτηρίζεται ακόμη από επαρκή ευκρίνεια και διαχωρισμό των αρμοδιοτήτων και εάν παραμένουν σαφείς και διαχειρίσιμες τόσο από τους πιθανούς χρήστες όσο και από τους ίδιους τους υπαλλήλους της Επιτροπής ή ακόμη εάν χρειάζεται διασαφηνιστική αναθεώρηση».

19

(20)  Βλ. τη γνωμοδότηση, EE C 40 της 15.2.1999.

20

(21)  Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Βρυξελλών της 14ης Δεκεμβρίου 2007, Συμπεράσματα της Προεδρίας.

21

(22)  Όπως διατυπώθηκε στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της ΕΕ στις 13 και 14 Μαρτίου 2008 (σημείο 16) και στις γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ.

22

(23)  Βλ. τη γνωμοδότηση, ΕΕ C 40 της 15.2.1999.

23

(24)  Βλέπε υποσημείωση 21.

24

(25)  Βλ. ΓΔ «Περιφερειακή Πολιτική», Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ιανουάριος 2003.

25

(26)  Βλ. τη γνωμοδότηση, ΕΕ C 44/1 της 16.2.2008: «Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να αποφευχθεί η εντύπωση ότι η Επιτροπή επιδιώκει μια συγκεντρωτική καθοδήγηση της ευρωπαϊκής έρευνας. Διαφορετικά, θα τροφοδοτηθούν περαιτέρω οι ανησυχίες των πολιτών στα κράτη μέλη όσον αφορά τον υπέρμετρο συγκεντρωτισμό των Βρυξελλών».

26

(27)  Βλ. τη γνωμοδότηση, ΕΕ C 10/88 της 14.1.2004.

27

(28)  Βλ. υποσημείωση 8.

28

---

| 19.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 211/9 |
| --- | --- | --- | --- |

19.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 211/9

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την προστασία των πεζών και άλλων ανεπαρκώς προστατευόμενων χρηστών των οδών»

COM(2007) 560 τελικό — 2007/0201 (COD)

(2008/C 211/02)

Στις 23 Οκτωβρίου 2007, και σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 95 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής όσον αφορά την:

«Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την προστασία των πεζών και άλλων ανεπαρκώς προστατευόμενων χρηστών των οδών».

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 3 Απριλίου 2008, με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. RANOCCHIARI.

Κατά τη 444η σύνοδο ολομέλειάς της, της 22ας και 23ης Απριλίου 2008 (συνεδρίαση της 22ας Απριλίου 2008), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 155 ψήφους υπέρ 3 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Κάθε έτος, στα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα οδικά ατυχήματα προκαλούν περισσότερους από 44 000 θανάτους και 1 700 000 τραυματισμούς. Μόνο στην κατηγορία των πλέον ευάλωτων χρηστών της οδού, η οποία συμπεριλαμβάνει τους πεζούς και τους ποδηλατιστές (1), αντιστοιχούν περισσότεροι από 8 000 θάνατοι και 300 000 τραυματισμοί. |
| --- | --- |

1.1

Κάθε έτος, στα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα οδικά ατυχήματα προκαλούν περισσότερους από 44 000 θανάτους και 1 700 000 τραυματισμούς. Μόνο στην κατηγορία των πλέον ευάλωτων χρηστών της οδού, η οποία συμπεριλαμβάνει τους πεζούς και τους ποδηλατιστές (1), αντιστοιχούν περισσότεροι από 8 000 θάνατοι και 300 000 τραυματισμοί.

| 1.2 | Για την αποτελεσματικότερη προστασία των χρηστών της οδού, εκδόθηκε το 2003 μία σχετική οδηγία-πλαίσιο. Η οδηγία πρόβλεπε την σε βάθος επανεξέταση της κατασκευής της πρόσθιας δομής των οχημάτων, σε δύο φάσεις. Η πρώτη από αυτές έχει ήδη ολοκληρωθεί για τα οχήματα τα οποία έλαβαν έγκριση τύπου από την 1η Οκτωβρίου 2005 και μετά, ενώ η δεύτερη αναμένεται ότι θα αρχίσει να εφαρμόζεται από το Σεπτέμβριο του 2010, μετά από μελέτη σκοπιμότητας η οποία θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2004. |
| --- | --- |

1.2

Για την αποτελεσματικότερη προστασία των χρηστών της οδού, εκδόθηκε το 2003 μία σχετική οδηγία-πλαίσιο. Η οδηγία πρόβλεπε την σε βάθος επανεξέταση της κατασκευής της πρόσθιας δομής των οχημάτων, σε δύο φάσεις. Η πρώτη από αυτές έχει ήδη ολοκληρωθεί για τα οχήματα τα οποία έλαβαν έγκριση τύπου από την 1η Οκτωβρίου 2005 και μετά, ενώ η δεύτερη αναμένεται ότι θα αρχίσει να εφαρμόζεται από το Σεπτέμβριο του 2010, μετά από μελέτη σκοπιμότητας η οποία θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2004.

| 1.3 | Όπως κατέδειξαν οι μελέτες πολλών ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων, η εκτέλεση αυτής της δεύτερης φάσης εμφανίζεται αδύνατη, τουλάχιστον υπό τους προβλεπόμενους όρους. Κατόπιν τούτου, η Επιτροπή προτείνει την αναθεώρησή της και την εισαγωγή σε αυτή νέων μέτρων, εναλλακτικών, τα οποία θα εξασφαλίζουν, ή ακόμη και θα βελτιώνουν, το επίπεδο ασφαλείας που παρέχεται βάσει των διατάξεων της υφιστάμενης οδηγίας. |
| --- | --- |

1.3

Όπως κατέδειξαν οι μελέτες πολλών ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων, η εκτέλεση αυτής της δεύτερης φάσης εμφανίζεται αδύνατη, τουλάχιστον υπό τους προβλεπόμενους όρους. Κατόπιν τούτου, η Επιτροπή προτείνει την αναθεώρησή της και την εισαγωγή σε αυτή νέων μέτρων, εναλλακτικών, τα οποία θα εξασφαλίζουν, ή ακόμη και θα βελτιώνουν, το επίπεδο ασφαλείας που παρέχεται βάσει των διατάξεων της υφιστάμενης οδηγίας.

| 1.4 | Ειδικότερα, στη μελέτη που εκπονήθηκε από τον εμπειρογνώμονα της Επιτροπής (2) προτείνονται διάφορες λύσεις οι οποίες εντάχθηκαν στην υπό εξέταση πρόταση και περιλαμβάνουν μέτρα ενεργητικής και παθητικής ασφάλειας, σύμφωνα με τις συστάσεις της ομάδας CARS 21 (3) και με την πρόταση παγκόσμιου τεχνικού κανονισμού (ΠΤΚ) για την προστασία των πεζών (Global technical Regulation — GTR) την οποία κατάρτισε η Οικονομική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη (ΟΕΕ-ΟΗΕ) της Γενεύης. |
| --- | --- |

1.4

Ειδικότερα, στη μελέτη που εκπονήθηκε από τον εμπειρογνώμονα της Επιτροπής (2) προτείνονται διάφορες λύσεις οι οποίες εντάχθηκαν στην υπό εξέταση πρόταση και περιλαμβάνουν μέτρα ενεργητικής και παθητικής ασφάλειας, σύμφωνα με τις συστάσεις της ομάδας CARS 21 (3) και με την πρόταση παγκόσμιου τεχνικού κανονισμού (ΠΤΚ) για την προστασία των πεζών (Global technical Regulation — GTR) την οποία κατάρτισε η Οικονομική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη (ΟΕΕ-ΟΗΕ) της Γενεύης.

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι, μεταξύ άλλων, η πρόταση δεν θίγει καθόλου τον ελεύθερο ανταγωνισμό μεταξύ των κατασκευαστών, στο βαθμό στον οποίο δεν περιορίζει την προσφορά μοντέλων μηχανοκίνητων οχημάτων, αλλά τείνει να προσανατολίσει τη ζήτηση προς μοντέλα ανταποκρινόμενα σε αυξημένες απαιτήσεις ασφαλείας. |
| --- | --- |

1.5

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι, μεταξύ άλλων, η πρόταση δεν θίγει καθόλου τον ελεύθερο ανταγωνισμό μεταξύ των κατασκευαστών, στο βαθμό στον οποίο δεν περιορίζει την προσφορά μοντέλων μηχανοκίνητων οχημάτων, αλλά τείνει να προσανατολίσει τη ζήτηση προς μοντέλα ανταποκρινόμενα σε αυξημένες απαιτήσεις ασφαλείας.

| 1.6 | Σύμφωνα με τα προαναφερόμενα, η ΕΟΚΕ ασπάζεται μεν πλήρως την πρόταση της Επιτροπής, αλλά δεν μπορεί και να μην εκφράσει τη λύπη της διότι χρειάστηκε να παρέλθει σχεδόν μια τριετία για την αναθεώρηση μέτρων που αποδείχθηκαν μη πραγματοποιήσιμα και την διατύπωση νέων, έστω και αν μέρος της καθυστέρησης αυτής ενδεχομένως οφείλεται στο γεγονός ότι τώρα είναι διαθέσιμα δεδομένα και τεχνικές λύσεις που δεν υπήρχαν κατά το χρόνο έγκρισης της ισχύουσας οδηγίας. |
| --- | --- |

1.6

Σύμφωνα με τα προαναφερόμενα, η ΕΟΚΕ ασπάζεται μεν πλήρως την πρόταση της Επιτροπής, αλλά δεν μπορεί και να μην εκφράσει τη λύπη της διότι χρειάστηκε να παρέλθει σχεδόν μια τριετία για την αναθεώρηση μέτρων που αποδείχθηκαν μη πραγματοποιήσιμα και την διατύπωση νέων, έστω και αν μέρος της καθυστέρησης αυτής ενδεχομένως οφείλεται στο γεγονός ότι τώρα είναι διαθέσιμα δεδομένα και τεχνικές λύσεις που δεν υπήρχαν κατά το χρόνο έγκρισης της ισχύουσας οδηγίας.

| 1.7 | Η ΕΟΚΕ εύχεται να καλυφθεί η καθυστέρηση αυτή, που αποτελεί θέμα σοβαρό δεδομένου ότι άπτεται της ζωής και της υγείας των ευρωπαίων πολιτών, και να εγκριθεί ταχέως και στο σύνολό της η πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, ώστε να δοθεί η δυνατότητα έναρξης της δεύτερης φάσης. |
| --- | --- |

1.7

Η ΕΟΚΕ εύχεται να καλυφθεί η καθυστέρηση αυτή, που αποτελεί θέμα σοβαρό δεδομένου ότι άπτεται της ζωής και της υγείας των ευρωπαίων πολιτών, και να εγκριθεί ταχέως και στο σύνολό της η πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, ώστε να δοθεί η δυνατότητα έναρξης της δεύτερης φάσης.

| 1.8 | Μολονότι η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τα τεχνικά μέτρα που υιοθετήθηκαν όσον αφορά τα μηχανοκίνητα οχήματα, καλεί τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη να προωθήσουν επίσης με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα τις πρωτοβουλίες τις σχετιζόμενες με τις δύο άλλες παραμέτρους που συντελούν στην οδική ασφάλεια, δηλαδή, αφενός, τη βελτίωση και ενίσχυση της ασφάλειας των υποδομών και, αφετέρου, την εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση ως προς τα θέματα αυτά όλων των χρηστών της οδού. Η έκκληση αυτή αφορά σαφώς και τις περιφερειακές και τοπικές αρχές οι οποίες καλούνται ολοένα συχνότερα να αναλάβουν αρμοδιότητες καθοριστικής σημασίας στον τομέα αυτό. |
| --- | --- |

1.8

Μολονότι η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τα τεχνικά μέτρα που υιοθετήθηκαν όσον αφορά τα μηχανοκίνητα οχήματα, καλεί τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη να προωθήσουν επίσης με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα τις πρωτοβουλίες τις σχετιζόμενες με τις δύο άλλες παραμέτρους που συντελούν στην οδική ασφάλεια, δηλαδή, αφενός, τη βελτίωση και ενίσχυση της ασφάλειας των υποδομών και, αφετέρου, την εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση ως προς τα θέματα αυτά όλων των χρηστών της οδού. Η έκκληση αυτή αφορά σαφώς και τις περιφερειακές και τοπικές αρχές οι οποίες καλούνται ολοένα συχνότερα να αναλάβουν αρμοδιότητες καθοριστικής σημασίας στον τομέα αυτό.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Κάθε έτος, στα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα οδικά ατυχήματα προκαλούν περίπου 8 000 θανάτους και 300 000 τραυματισμούς πεζών και ποδηλατιστών, που αποτελούν τους πλέον ευάλωτους χρήστες της οδού. |
| --- | --- |

2.1

Κάθε έτος, στα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα οδικά ατυχήματα προκαλούν περίπου 8 000 θανάτους και 300 000 τραυματισμούς πεζών και ποδηλατιστών, που αποτελούν τους πλέον ευάλωτους χρήστες της οδού.

| 2.2 | Περί το τέλος τους έτους 2001, οι κατασκευαστές αυτοκινήτων ανέλαβαν την υποχρέωση έναντι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αναπτύξουν νέα μέτρα για τη βελτίωση της προστασίας των πεζών και των ποδηλατιστών από την άποψη της ενεργητικής ασφάλειας (πριν τη σύγκρουση) αλλά και της παθητικής (κατά τη στιγμή της σύγκρουσης). |
| --- | --- |

2.2

Περί το τέλος τους έτους 2001, οι κατασκευαστές αυτοκινήτων ανέλαβαν την υποχρέωση έναντι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αναπτύξουν νέα μέτρα για τη βελτίωση της προστασίας των πεζών και των ποδηλατιστών από την άποψη της ενεργητικής ασφάλειας (πριν τη σύγκρουση) αλλά και της παθητικής (κατά τη στιγμή της σύγκρουσης).

| 2.3 | Μεταξύ των διάφορων μέτρων που προτάθηκαν τότε από τους κατασκευαστές, περιλαμβάνονται η εγκατάσταση συστημάτων αντιεμπλοκής τροχών κατά την πέδηση (ABS) σε όλα τα οχήματα, η εθελοντική κατάργηση της πώλησης ενισχυμένων προφυλακτήρων (rigid bull bars), η εγκατάσταση φανών πορείας ημέρας (DRL) —μέτρο το οποίο στη συνέχεια ανακλήθηκε λόγω της αντίθεσης ορισμένων κρατών μελών— και η μελλοντική εισαγωγή επιπρόσθετων συστημάτων ενεργητικής ασφάλειας νέας τεχνολογίας, τα οποία εξακολουθούν να τελούν υπό μελέτη. |
| --- | --- |

2.3

Μεταξύ των διάφορων μέτρων που προτάθηκαν τότε από τους κατασκευαστές, περιλαμβάνονται η εγκατάσταση συστημάτων αντιεμπλοκής τροχών κατά την πέδηση (ABS) σε όλα τα οχήματα, η εθελοντική κατάργηση της πώλησης ενισχυμένων προφυλακτήρων (rigid bull bars), η εγκατάσταση φανών πορείας ημέρας (DRL) —μέτρο το οποίο στη συνέχεια ανακλήθηκε λόγω της αντίθεσης ορισμένων κρατών μελών— και η μελλοντική εισαγωγή επιπρόσθετων συστημάτων ενεργητικής ασφάλειας νέας τεχνολογίας, τα οποία εξακολουθούν να τελούν υπό μελέτη.

| 2.4 | Το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιφύλαξαν θετική υποδοχή στη σχετική δέσμευση της αυτοκινητοβιομηχανίας. Ταυτοχρόνως ζήτησαν να ρυθμιστεί η προστασία των πεζών, όχι με τη σύναψη εθελούσιας συμφωνίας ή την υιοθέτηση ανάλογης σύστασης, αλλά με την έκδοση κανονικής νομοθετικής πράξης με τη μορφή ειδικής οδηγίας. |
| --- | --- |

2.4

Το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιφύλαξαν θετική υποδοχή στη σχετική δέσμευση της αυτοκινητοβιομηχανίας. Ταυτοχρόνως ζήτησαν να ρυθμιστεί η προστασία των πεζών, όχι με τη σύναψη εθελούσιας συμφωνίας ή την υιοθέτηση ανάλογης σύστασης, αλλά με την έκδοση κανονικής νομοθετικής πράξης με τη μορφή ειδικής οδηγίας.

| 2.5 | Η κίνηση εκείνη είχε ως επακόλουθο την έκδοση της οδηγίας-«πλαισίου» 2003/102/ΕΚ (4) σχετικά με την «προστασία των πεζών και άλλων ανεπαρκώς προστατευόμενων χρηστών των οδών» και, στη συνέχεια, την έκδοση της οδηγίας 2005/66/ΕΚ (5) σχετικά με τη «χρήση συστημάτων μετωπικής προστασίας στα οχήματα με κινητήρα» (κατάργηση των ενισχυμένων προφυλακτήρων). |
| --- | --- |

2.5

Η κίνηση εκείνη είχε ως επακόλουθο την έκδοση της οδηγίας-«πλαισίου» 2003/102/ΕΚ (4) σχετικά με την «προστασία των πεζών και άλλων ανεπαρκώς προστατευόμενων χρηστών των οδών» και, στη συνέχεια, την έκδοση της οδηγίας 2005/66/ΕΚ (5) σχετικά με τη «χρήση συστημάτων μετωπικής προστασίας στα οχήματα με κινητήρα» (κατάργηση των ενισχυμένων προφυλακτήρων).

| 2.6 | Η οδηγία-πλαίσιο για την προστασία των πεζών βασίζεται στις δοκιμές και στις οριακές τιμές που προτάθηκαν από την «Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη βελτίωση της ασφάλειας των οχημάτων» (EEVC) και προβλέπει την εφαρμογή της σε δύο φάσεις, οι οποίες εστιάζουν αμφότερες στην παθητική ασφάλεια. Η πρώτη φάση, που πρόβλεπε τροποποιήσεις στο επίπεδο της κατασκευής και μείωση του βάρους του καλύμματος κινητήρα και των προφυλακτήρων για τα οχήματα κατηγοριών M1 και N1 (6) βάρους μικρότερου των 2 500 kg, έχει αρχίσει να εφαρμόζεται για τα οχήματα που έλαβαν έγκριση τύπου από την 1η Οκτωβρίου 2005 και μετά. Η δεύτερη, που προβλέπει αυστηρότερες δοκιμές και οριακές τιμές, θα εφαρμοστεί στα οχήματα που θα εγκρίνονται από την 1η Σεπτεμβρίου 2010. |
| --- | --- |

2.6

Η οδηγία-πλαίσιο για την προστασία των πεζών βασίζεται στις δοκιμές και στις οριακές τιμές που προτάθηκαν από την «Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη βελτίωση της ασφάλειας των οχημάτων» (EEVC) και προβλέπει την εφαρμογή της σε δύο φάσεις, οι οποίες εστιάζουν αμφότερες στην παθητική ασφάλεια. Η πρώτη φάση, που πρόβλεπε τροποποιήσεις στο επίπεδο της κατασκευής και μείωση του βάρους του καλύμματος κινητήρα και των προφυλακτήρων για τα οχήματα κατηγοριών M1 και N1 (6) βάρους μικρότερου των 2 500 kg, έχει αρχίσει να εφαρμόζεται για τα οχήματα που έλαβαν έγκριση τύπου από την 1η Οκτωβρίου 2005 και μετά. Η δεύτερη, που προβλέπει αυστηρότερες δοκιμές και οριακές τιμές, θα εφαρμοστεί στα οχήματα που θα εγκρίνονται από την 1η Σεπτεμβρίου 2010.

| 2.7 | Όσον αφορά την εφικτότητα των δοκιμών των προβλεπόμενων στη δεύτερη φάση, εγέρθηκαν πολλές αμφιβολίες ήδη κατά τη φάση της συζήτησης της πρότασης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σε βαθμό που, στην τελική της έκδοση, η οδηγία πρόβλεπε ότι η Επιτροπή θα προέβαινε στην εκπόνηση μελέτης σκοπιμότητας για τη δεύτερη αυτή φάση μέχρι την 1η Ιουλίου 2004. Ειδικότερα, η εν λόγω μελέτη αναμενόταν ότι θα προσδιόριζε «τα εναλλακτικά μέτρα —παθητικά μέτρα ή συνδυασμό μέτρων ενεργητικών και παθητικών— με τουλάχιστον ισοδύναμη αποτελεσματικότητα» (7). |
| --- | --- |

2.7

Όσον αφορά την εφικτότητα των δοκιμών των προβλεπόμενων στη δεύτερη φάση, εγέρθηκαν πολλές αμφιβολίες ήδη κατά τη φάση της συζήτησης της πρότασης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σε βαθμό που, στην τελική της έκδοση, η οδηγία πρόβλεπε ότι η Επιτροπή θα προέβαινε στην εκπόνηση μελέτης σκοπιμότητας για τη δεύτερη αυτή φάση μέχρι την 1η Ιουλίου 2004. Ειδικότερα, η εν λόγω μελέτη αναμενόταν ότι θα προσδιόριζε «τα εναλλακτικά μέτρα —παθητικά μέτρα ή συνδυασμό μέτρων ενεργητικών και παθητικών— με τουλάχιστον ισοδύναμη αποτελεσματικότητα» (7).

| 2.8 | Πολλές μελέτες που εκπονήθηκαν από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, περιλαμβανόμενων των μελετών που ανατέθηκαν σε τρίτους από την Επιτροπή, κατέδειξαν ότι ήταν τεχνικώς αδύνατη η κάλυψη όλων των απαιτήσεων της δεύτερης φάσης υπό τους όρους και με βάση τις δοκιμές που προέβλεπε η «Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη βελτίωση της ασφάλειας των οχημάτων». Υπό το πρίσμα αυτού του συμπεράσματος, όσον αφορά την παθητική ασφάλεια η νέα πρόταση προβλέπει αναθεωρημένες παραμέτρους και όσον αφορά την ενεργητική ασφάλεια νέα στοιχεία (τα οποία αναπτύχθηκαν εν τω μεταξύ από τη βιομηχανία), τα οποία αποκρίνονται στις απαιτήσεις, ή ακόμη και τις υπερβαίνουν, του άρθρου 5 της οδηγίας που ζητεί τη λήψη μέτρων «με τουλάχιστον ισοδύναμη πραγματική αποτελεσματικότητα». |
| --- | --- |

2.8

Πολλές μελέτες που εκπονήθηκαν από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, περιλαμβανόμενων των μελετών που ανατέθηκαν σε τρίτους από την Επιτροπή, κατέδειξαν ότι ήταν τεχνικώς αδύνατη η κάλυψη όλων των απαιτήσεων της δεύτερης φάσης υπό τους όρους και με βάση τις δοκιμές που προέβλεπε η «Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη βελτίωση της ασφάλειας των οχημάτων». Υπό το πρίσμα αυτού του συμπεράσματος, όσον αφορά την παθητική ασφάλεια η νέα πρόταση προβλέπει αναθεωρημένες παραμέτρους και όσον αφορά την ενεργητική ασφάλεια νέα στοιχεία (τα οποία αναπτύχθηκαν εν τω μεταξύ από τη βιομηχανία), τα οποία αποκρίνονται στις απαιτήσεις, ή ακόμη και τις υπερβαίνουν, του άρθρου 5 της οδηγίας που ζητεί τη λήψη μέτρων «με τουλάχιστον ισοδύναμη πραγματική αποτελεσματικότητα».

| 2.9 | Οι δοκιμές που προτείνονται τώρα είναι πανομοιότυπες με τις προβλεπόμενες στην πρόταση παγκόσμιου τεχνικού κανονισμού για την προστασία των πεζών, η οποία εκπονήθηκε από την Οικονομική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη (ΟΕΕ-ΟΗΕ). Η εναρμόνιση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας και της εξωκοινοτικής νομοθεσίας, που αναμένεται ότι ενδεχομένως θα ακολουθήσει, θα μπορούσε να αποφέρει και εμφανή πλεονεκτήματα στην ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας. |
| --- | --- |

2.9

Οι δοκιμές που προτείνονται τώρα είναι πανομοιότυπες με τις προβλεπόμενες στην πρόταση παγκόσμιου τεχνικού κανονισμού για την προστασία των πεζών, η οποία εκπονήθηκε από την Οικονομική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη (ΟΕΕ-ΟΗΕ). Η εναρμόνιση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας και της εξωκοινοτικής νομοθεσίας, που αναμένεται ότι ενδεχομένως θα ακολουθήσει, θα μπορούσε να αποφέρει και εμφανή πλεονεκτήματα στην ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας.

3.   Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

| 3.1 | Η νέα πρόταση, αυτή τη φορά όχι οδηγίας αλλά κανονισμού, προβλέπει πρώτα απ' όλα το συνδυασμό των διατάξεων της οδηγίας σχετικά με τα συστήματα μετωπικής προστασίας με τις διατάξεις της οδηγίας σχετικά με την προστασία των πεζών. Η τελευταία θα πρέπει να τροποποιηθεί έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η εφαρμοσιμότητά της. Στο πλαίσιο αυτό είναι προφανές ότι, εφόσον εγκριθεί ο υπό εξέταση κανονισμός, οι δύο προαναφερόμενες οδηγίες θα καταργηθούν. |
| --- | --- |

3.1

Η νέα πρόταση, αυτή τη φορά όχι οδηγίας αλλά κανονισμού, προβλέπει πρώτα απ' όλα το συνδυασμό των διατάξεων της οδηγίας σχετικά με τα συστήματα μετωπικής προστασίας με τις διατάξεις της οδηγίας σχετικά με την προστασία των πεζών. Η τελευταία θα πρέπει να τροποποιηθεί έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η εφαρμοσιμότητά της. Στο πλαίσιο αυτό είναι προφανές ότι, εφόσον εγκριθεί ο υπό εξέταση κανονισμός, οι δύο προαναφερόμενες οδηγίες θα καταργηθούν.

| 3.2 | Σύμφωνα με την πρόταση κανονισμού, προϋπόθεση για να λάβουν μηχανοκίνητα οχήματα την σχετική έγκριση τύπου αποτελεί η εκτέλεση των ακόλουθων δοκιμών: |
| --- | --- |

3.2

Σύμφωνα με την πρόταση κανονισμού, προϋπόθεση για να λάβουν μηχανοκίνητα οχήματα την σχετική έγκριση τύπου αποτελεί η εκτέλεση των ακόλουθων δοκιμών:

| 3.2.1 | πρόσκρουση ομοιώματος κεφαλής παιδιού ή μικρόσωμου ενήλικα επί του μπροστινού μέρους του καλύμματος κινητήρα, πρόσκρουση ομοιώματος κεφαλής ενήλικα επί του οπίσθιου μέρους του καλύμματος κινητήρα και πρόσκρουση ομοιώματος ποδιού και ομοιώματος άνω μέρους ποδιού επί του προφυλακτήρα, λαμβανόμενου υπόψη ότι οι παράμετροι έχουν μερικώς αναθεωρηθεί σε σχέση με τη φάση II που προβλέπει η ισχύουσα οδηγία. Για λόγους όχι πλέον έγκρισης αλλά παρακολούθησης, και για την πρόβλεψη μελλοντικών τεχνολογικών εξελίξεων, απαιτούνται επίσης η δοκιμή πρόσκρουσης της λεκάνης επί της εμπρόσθιας άκρης του καλύμματος κινητήρα ή η δοκιμή πρόσκρουσης του ομοιώματος κεφαλής ενήλικα επί του αλεξήνεμου· |
| --- | --- |

3.2.1

πρόσκρουση ομοιώματος κεφαλής παιδιού ή μικρόσωμου ενήλικα επί του μπροστινού μέρους του καλύμματος κινητήρα, πρόσκρουση ομοιώματος κεφαλής ενήλικα επί του οπίσθιου μέρους του καλύμματος κινητήρα και πρόσκρουση ομοιώματος ποδιού και ομοιώματος άνω μέρους ποδιού επί του προφυλακτήρα, λαμβανόμενου υπόψη ότι οι παράμετροι έχουν μερικώς αναθεωρηθεί σε σχέση με τη φάση II που προβλέπει η ισχύουσα οδηγία. Για λόγους όχι πλέον έγκρισης αλλά παρακολούθησης, και για την πρόβλεψη μελλοντικών τεχνολογικών εξελίξεων, απαιτούνται επίσης η δοκιμή πρόσκρουσης της λεκάνης επί της εμπρόσθιας άκρης του καλύμματος κινητήρα ή η δοκιμή πρόσκρουσης του ομοιώματος κεφαλής ενήλικα επί του αλεξήνεμου·

| 3.2.2 | όσον αφορά τα συστήματα μετωπικής προστασίας (βλ. την οδηγία 2005/66/ΕΚ), για να εξασφαλιστεί η σχετική έγκριση απαιτείται η διεξαγωγή δοκιμών όπως πρόσκρουση ποδιού ή άνω μέρους ποδιού καθώς και πρόσκρουση του ομοιώματος κεφαλής παιδιού ή μικρόσωμου ενήλικα επί του συστήματος αυτού. Επίσης, προβλέπονται άλλες δοκιμές για λόγους παρακολούθησης καθώς και δεσμευτικές διατάξεις για την κατασκευή και την εγκατάσταση των συστημάτων αυτών. |
| --- | --- |

3.2.2

όσον αφορά τα συστήματα μετωπικής προστασίας (βλ. την οδηγία 2005/66/ΕΚ), για να εξασφαλιστεί η σχετική έγκριση απαιτείται η διεξαγωγή δοκιμών όπως πρόσκρουση ποδιού ή άνω μέρους ποδιού καθώς και πρόσκρουση του ομοιώματος κεφαλής παιδιού ή μικρόσωμου ενήλικα επί του συστήματος αυτού. Επίσης, προβλέπονται άλλες δοκιμές για λόγους παρακολούθησης καθώς και δεσμευτικές διατάξεις για την κατασκευή και την εγκατάσταση των συστημάτων αυτών.

| 3.3 | Στα μέτρα παθητικής ασφάλειας προστίθεται, μεταξύ άλλων, η εγκατάσταση συστήματος ενεργητικής ασφάλειας, ώστε να εξασφαλίζονται τα επίπεδα προστασίας που προβλέπονται από τις δύο προηγούμενες οδηγίες. Πρόκειται για το σύστημα υποβοήθησης της πέδησης (BAS — Brake Assist System), που επικουρεί τον οδηγό στην προσπάθειά του να ενεργοποιήσει ταχέως αλλά με ανεπαρκή δύναμη την πέδη σε κατάσταση ανάγκης. Ο συνδυασμός της υποβοήθησης BAS με το ABS εξασφαλίζει τη μέγιστη πίεση επί της πέδης και βελτιστοποιεί τους χρόνους επιβράδυνσης, οπότε μειώνεται σημαντικά η ταχύτητα κρούσης με τον πεζό. |
| --- | --- |

3.3

Στα μέτρα παθητικής ασφάλειας προστίθεται, μεταξύ άλλων, η εγκατάσταση συστήματος ενεργητικής ασφάλειας, ώστε να εξασφαλίζονται τα επίπεδα προστασίας που προβλέπονται από τις δύο προηγούμενες οδηγίες. Πρόκειται για το σύστημα υποβοήθησης της πέδησης (BAS — Brake Assist System), που επικουρεί τον οδηγό στην προσπάθειά του να ενεργοποιήσει ταχέως αλλά με ανεπαρκή δύναμη την πέδη σε κατάσταση ανάγκης. Ο συνδυασμός της υποβοήθησης BAS με το ABS εξασφαλίζει τη μέγιστη πίεση επί της πέδης και βελτιστοποιεί τους χρόνους επιβράδυνσης, οπότε μειώνεται σημαντικά η ταχύτητα κρούσης με τον πεζό.

| 3.4 | Τέλος, λαμβανόμενης υπόψη της αύξησης του αριθμού των βαρύτερων οχημάτων που κυκλοφορούν στο αστικό οδικό δίκτυο (ειδικότερα των οχημάτων ψυχαγωγίας/εργασίας, γνωστών ως SUV), η πρόταση συνιστά την εφαρμογή των προβλεπόμενων διατάξεων, μετά από κάποια μεταβατική περίοδο, όχι μόνο στα οχήματα κατηγοριών M1 και N1 των οποίων το βάρος δεν υπερβαίνει τα 2 500 kg, όπως προβλέπει η ισχύουσα νομοθεσία, αλλά και στα βαρύτερα οχήματα των οποίων το βάρος είναι μικρότερο από 3 500 kg, που ισοδυναμεί με το μέγιστο όριο των δύο κατηγοριών που εξετάστηκαν. |
| --- | --- |

3.4

Τέλος, λαμβανόμενης υπόψη της αύξησης του αριθμού των βαρύτερων οχημάτων που κυκλοφορούν στο αστικό οδικό δίκτυο (ειδικότερα των οχημάτων ψυχαγωγίας/εργασίας, γνωστών ως SUV), η πρόταση συνιστά την εφαρμογή των προβλεπόμενων διατάξεων, μετά από κάποια μεταβατική περίοδο, όχι μόνο στα οχήματα κατηγοριών M1 και N1 των οποίων το βάρος δεν υπερβαίνει τα 2 500 kg, όπως προβλέπει η ισχύουσα νομοθεσία, αλλά και στα βαρύτερα οχήματα των οποίων το βάρος είναι μικρότερο από 3 500 kg, που ισοδυναμεί με το μέγιστο όριο των δύο κατηγοριών που εξετάστηκαν.

4.   Παρατηρήσεις της ΕΟΚΕ επί της πρότασης της Επιτροπής

| 4.1 | Κατ' αρχάς, η ΕΟΚΕ επικροτεί την απόφαση της Επιτροπής να συγχωνεύσει τις δύο υφιστάμενες οδηγίες στον προτεινόμενο κανονισμό. Η επιλογή αυτή θα δώσει τη δυνατότητα αποσαφήνισης και απλούστευσης της σχετικής νομοθεσίας, όπως είχε προτείνει η ΕΟΚΕ παλαιότερα στη γνωμοδότησή της επί της πρότασης οδηγίας σχετικά με τη χρησιμοποίηση των συστημάτων μετωπικής προστασίας (8). |
| --- | --- |

4.1

Κατ' αρχάς, η ΕΟΚΕ επικροτεί την απόφαση της Επιτροπής να συγχωνεύσει τις δύο υφιστάμενες οδηγίες στον προτεινόμενο κανονισμό. Η επιλογή αυτή θα δώσει τη δυνατότητα αποσαφήνισης και απλούστευσης της σχετικής νομοθεσίας, όπως είχε προτείνει η ΕΟΚΕ παλαιότερα στη γνωμοδότησή της επί της πρότασης οδηγίας σχετικά με τη χρησιμοποίηση των συστημάτων μετωπικής προστασίας (8).

| 4.2 | Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης την ικανοποίησή της για το νομοθετικό μέσο που επιλέχθηκε, δηλαδή τον κανονισμό, διότι έτσι εξασφαλίζονται ρυθμοί και τρόποι εφαρμογής σαφώς καθορισμένοι σε όλα τα κράτη μέλη. Πρόκειται για επιλογή απολύτως εύστοχη, δεδομένου ότι το αντικείμενο είναι νομοθεσία με εξόχως τεχνικό περιεχόμενο. |
| --- | --- |

4.2

Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης την ικανοποίησή της για το νομοθετικό μέσο που επιλέχθηκε, δηλαδή τον κανονισμό, διότι έτσι εξασφαλίζονται ρυθμοί και τρόποι εφαρμογής σαφώς καθορισμένοι σε όλα τα κράτη μέλη. Πρόκειται για επιλογή απολύτως εύστοχη, δεδομένου ότι το αντικείμενο είναι νομοθεσία με εξόχως τεχνικό περιεχόμενο.

| 4.3 | Αντιθέτως, η ΕΟΚΕ θεωρεί αρνητικό το γεγονός ότι οι δοκιμές που προβλέφθηκαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη βελτίωση της ασφάλειας των οχημάτων στο πλαίσιο της φάσης ΙΙ αποδείχθηκαν ανεφάρμοστες, διότι η εφικτότητα τους δεν εξακριβώθηκε εντός της προκαθορισθείσας προθεσμίας (1η Ιουλίου 2004), με αποτέλεσμα να σημειωθεί καθυστέρηση μεγαλύτερη των τριών ετών. |
| --- | --- |

4.3

Αντιθέτως, η ΕΟΚΕ θεωρεί αρνητικό το γεγονός ότι οι δοκιμές που προβλέφθηκαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη βελτίωση της ασφάλειας των οχημάτων στο πλαίσιο της φάσης ΙΙ αποδείχθηκαν ανεφάρμοστες, διότι η εφικτότητα τους δεν εξακριβώθηκε εντός της προκαθορισθείσας προθεσμίας (1η Ιουλίου 2004), με αποτέλεσμα να σημειωθεί καθυστέρηση μεγαλύτερη των τριών ετών.

| 4.4 | Πάντως η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τη λύση η οποία προτάθηκε μετά από μακρά αλλά εποικοδομητική διαδικασία, κατά τη διάρκεια της οποίας εφαρμόστηκαν οι συστάσεις που διατυπώθηκαν από την ομάδα CARS 21 όσον αφορά την ολοκληρωμένη προσέγγιση, η οποία παρέσχε επίσης τη δυνατότητα εναρμόνισης της ευρωπαϊκής νομοθεσίας και της εξωκοινοτικής νομοθεσίας. Η ΕΟΚΕ εκφράζει ιδιαίτερη ευαρέσκεια για το γεγονός ότι όλα τα στοιχεία αυτά υποστηρίχθηκαν από εμπεριστατωμένη αξιολόγηση επιπτώσεων, την πρώτη που εξετάστηκε και εγκρίθηκε από την Επιτροπή Ανάλυσης Επιπτώσεων (Impact Assessment Board), η οποία συγκροτήθηκε πρόσφατα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |
| --- | --- |

4.4

Πάντως η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τη λύση η οποία προτάθηκε μετά από μακρά αλλά εποικοδομητική διαδικασία, κατά τη διάρκεια της οποίας εφαρμόστηκαν οι συστάσεις που διατυπώθηκαν από την ομάδα CARS 21 όσον αφορά την ολοκληρωμένη προσέγγιση, η οποία παρέσχε επίσης τη δυνατότητα εναρμόνισης της ευρωπαϊκής νομοθεσίας και της εξωκοινοτικής νομοθεσίας. Η ΕΟΚΕ εκφράζει ιδιαίτερη ευαρέσκεια για το γεγονός ότι όλα τα στοιχεία αυτά υποστηρίχθηκαν από εμπεριστατωμένη αξιολόγηση επιπτώσεων, την πρώτη που εξετάστηκε και εγκρίθηκε από την Επιτροπή Ανάλυσης Επιπτώσεων (Impact Assessment Board), η οποία συγκροτήθηκε πρόσφατα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

| 4.5 | Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Επιτροπής και των ειδικών της, η λύση που επιλέχθηκε, και η οποία συνίσταται στη θέσπιση και μέτρων ενεργητικής ασφάλειας, θα συμβάλει στη μείωση του αριθμού θανάτων και σοβαρών τραυματισμών κατά 80 % και κατά 40 %, αντιστοίχως, σε σχέση με τα αποτελέσματα που θα προέκυπταν με βάση τη φάση II (9), η οποία είχε προβλεφθεί αρχικά και αποδείχθηκε μη εφαρμόσιμη. Η μείωση αυτή θα δώσει τη δυνατότητα να σωθούν 1 100 ζωές και να ελαττωθεί το πλήθος των τραυματιών κατά πλέον των 46 000. Εξάλλου, τα νέα μέτρα συνεπάγονται πολύ χαμηλό κόστος, οπότε η επίδρασή τους στις τιμές των μηχανοκίνητων οχημάτων θα είναι αμελητέα. |
| --- | --- |

4.5

Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Επιτροπής και των ειδικών της, η λύση που επιλέχθηκε, και η οποία συνίσταται στη θέσπιση και μέτρων ενεργητικής ασφάλειας, θα συμβάλει στη μείωση του αριθμού θανάτων και σοβαρών τραυματισμών κατά 80 % και κατά 40 %, αντιστοίχως, σε σχέση με τα αποτελέσματα που θα προέκυπταν με βάση τη φάση II (9), η οποία είχε προβλεφθεί αρχικά και αποδείχθηκε μη εφαρμόσιμη. Η μείωση αυτή θα δώσει τη δυνατότητα να σωθούν 1 100 ζωές και να ελαττωθεί το πλήθος των τραυματιών κατά πλέον των 46 000. Εξάλλου, τα νέα μέτρα συνεπάγονται πολύ χαμηλό κόστος, οπότε η επίδρασή τους στις τιμές των μηχανοκίνητων οχημάτων θα είναι αμελητέα.

| 4.6 | Με βάση τα προαναφερόμενα, η ΕΟΚΕ συνιστά θερμά την έγκριση της πρότασης της Επιτροπής από το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ταχέως και στο ακέραιο, οπότε θα αποφευχθούν επιπλέον καθυστερήσεις, οι οποίες θα οδηγούσαν αναπόφευκτα σε περαιτέρω απώλεια χρόνου λόγω του χρόνου που απαιτείται (lead time) (10), στη συνέχεια, για την τήρηση των σχετικών απαιτήσεων από την αυτοκινητοβιομηχανία. |
| --- | --- |

4.6

Με βάση τα προαναφερόμενα, η ΕΟΚΕ συνιστά θερμά την έγκριση της πρότασης της Επιτροπής από το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ταχέως και στο ακέραιο, οπότε θα αποφευχθούν επιπλέον καθυστερήσεις, οι οποίες θα οδηγούσαν αναπόφευκτα σε περαιτέρω απώλεια χρόνου λόγω του χρόνου που απαιτείται (lead time) (10), στη συνέχεια, για την τήρηση των σχετικών απαιτήσεων από την αυτοκινητοβιομηχανία.

| 4.7 | Επίσης η ΕΟΚΕ επιθυμεί την εφαρμογή των νέων διατάξεων ταχέως και στα βαρύτερα οχήματα, περιλαμβανόμενων των οχημάτων ψυχαγωγίας/εργασίας, των οποίων το πλήθος αυξάνει διαρκώς στην αστική κυκλοφορία. Για το σκοπό αυτό θα ήταν συνετό να οριστεί ήδη από τώρα η μεταβατική περίοδος όπως προβλέπεται από τον κανονισμό. |
| --- | --- |

4.7

Επίσης η ΕΟΚΕ επιθυμεί την εφαρμογή των νέων διατάξεων ταχέως και στα βαρύτερα οχήματα, περιλαμβανόμενων των οχημάτων ψυχαγωγίας/εργασίας, των οποίων το πλήθος αυξάνει διαρκώς στην αστική κυκλοφορία. Για το σκοπό αυτό θα ήταν συνετό να οριστεί ήδη από τώρα η μεταβατική περίοδος όπως προβλέπεται από τον κανονισμό.

| 4.8 | Τέλος, είναι σκόπιμο να μη λησμονείται ότι, όπως είναι ευνόητο, τα συγκεκριμένα μέτρα προστασίας δεν ισχύουν για το στόλο των παλαιότερων αυτοκινήτων ο οποίος, επί του παρόντος, αποτελεί έναν από τους μείζονες κινδύνους για τους ευάλωτους χρήστες. Αρκεί να υπενθυμιστεί ότι το σύστημα ABS —που σήμερα συνδυάζεται αποτελεσματικά με το σύστημα BAS— μολονότι από το έτος 2004 διαδίδεται ήδη σε βάση εθελουσία, θα καταστεί υποχρεωτικό μόνο με τη νέα νομοθεσία. |
| --- | --- |

4.8

Τέλος, είναι σκόπιμο να μη λησμονείται ότι, όπως είναι ευνόητο, τα συγκεκριμένα μέτρα προστασίας δεν ισχύουν για το στόλο των παλαιότερων αυτοκινήτων ο οποίος, επί του παρόντος, αποτελεί έναν από τους μείζονες κινδύνους για τους ευάλωτους χρήστες. Αρκεί να υπενθυμιστεί ότι το σύστημα ABS —που σήμερα συνδυάζεται αποτελεσματικά με το σύστημα BAS— μολονότι από το έτος 2004 διαδίδεται ήδη σε βάση εθελουσία, θα καταστεί υποχρεωτικό μόνο με τη νέα νομοθεσία.

| 4.9 | Εν κατακλείδι, η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι στον αναφερόμενο τύπο συγκρούσεων, οι κακώσεις κατατάσσονται σε δύο κατηγορίες: τις κακώσεις τις οφειλόμενες στην «πρωτογενή» πρόσκρουση του πεζού ή του ποδηλατιστή επί του μετωπικού μέρους του οχήματος και τις κακώσεις που προκαλούνται από τη «δευτερογενή» πρόσκρουση με την οδό, στην οποία συχνά εκσφενδονίζεται ο πεζός. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να υπογραμμιστεί ότι είναι απατηλή η ελπίδα ότι ο πεζός μπορεί να προστατευτεί εάν κατά την πρωτογενή πρόσκρουση η ταχύτητα του οχήματος υπερβαίνει τα 40 km/h. |
| --- | --- |

4.9

Εν κατακλείδι, η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι στον αναφερόμενο τύπο συγκρούσεων, οι κακώσεις κατατάσσονται σε δύο κατηγορίες: τις κακώσεις τις οφειλόμενες στην «πρωτογενή» πρόσκρουση του πεζού ή του ποδηλατιστή επί του μετωπικού μέρους του οχήματος και τις κακώσεις που προκαλούνται από τη «δευτερογενή» πρόσκρουση με την οδό, στην οποία συχνά εκσφενδονίζεται ο πεζός. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να υπογραμμιστεί ότι είναι απατηλή η ελπίδα ότι ο πεζός μπορεί να προστατευτεί εάν κατά την πρωτογενή πρόσκρουση η ταχύτητα του οχήματος υπερβαίνει τα 40 km/h.

| 4.10 | Τα προαναφερόμενα έχουν σκοπό να υπογραμμιστεί ακόμη μια φορά ότι, για την επίλυση όχι μόνο του προβλήματος αυτού αλλά και πολλών άλλων που συνδέονται με την ασφάλεια των χρηστών της οδού, πρέπει να υιοθετηθεί μία ολοκληρωμένη προσέγγιση η οποία, πέραν της τεχνολογικής βελτίωσης των μηχανοκίνητων οχημάτων, οφείλει να ενσωματώνει και δύο θεμελιώδεις παραμέτρους: αφενός, τη συμπεριφορά των χρηστών της οδού και, αφετέρου, τις υποδομές, που αποτελούν στοιχεία ως προς τα οποία τόσο τα ευρωπαϊκά όργανα όσο και τα κράτη μέλη καλούνται να αναλάβουν αποφασιστικά τις ευθύνες τους. |
| --- | --- |

4.10

Τα προαναφερόμενα έχουν σκοπό να υπογραμμιστεί ακόμη μια φορά ότι, για την επίλυση όχι μόνο του προβλήματος αυτού αλλά και πολλών άλλων που συνδέονται με την ασφάλεια των χρηστών της οδού, πρέπει να υιοθετηθεί μία ολοκληρωμένη προσέγγιση η οποία, πέραν της τεχνολογικής βελτίωσης των μηχανοκίνητων οχημάτων, οφείλει να ενσωματώνει και δύο θεμελιώδεις παραμέτρους: αφενός, τη συμπεριφορά των χρηστών της οδού και, αφετέρου, τις υποδομές, που αποτελούν στοιχεία ως προς τα οποία τόσο τα ευρωπαϊκά όργανα όσο και τα κράτη μέλη καλούνται να αναλάβουν αποφασιστικά τις ευθύνες τους.

| 4.11 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη αναλάβει στον τομέα αυτό, και εξακολουθεί να αναλαμβάνει σημαντική δράση, καταρτίζοντας νομοθετικές προτάσεις πρωτοβουλίας και χαράσσοντας πολιτικές, διαθέτοντας χρηματοδοτικούς πόρους μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων-πλαισίων υπέρ της έρευνας και μέσω του προγράμματος επιδοτήσεων για την οδική ασφάλεια και, πράγμα εξίσου σημαντικό, προωθώντας τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Οδικής Ασφάλειας. |
| --- | --- |

4.11

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη αναλάβει στον τομέα αυτό, και εξακολουθεί να αναλαμβάνει σημαντική δράση, καταρτίζοντας νομοθετικές προτάσεις πρωτοβουλίας και χαράσσοντας πολιτικές, διαθέτοντας χρηματοδοτικούς πόρους μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων-πλαισίων υπέρ της έρευνας και μέσω του προγράμματος επιδοτήσεων για την οδική ασφάλεια και, πράγμα εξίσου σημαντικό, προωθώντας τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Οδικής Ασφάλειας.

| 4.12 | Αντίθετα, τα άλλα όργανα και τα κράτη μέλη, μολονότι είναι ευαισθητοποιημένα απέναντι στο πρόβλημα, δεν υποστηρίζουν πάντοτε επαρκώς τις πρωτοβουλίες της Επιτροπής. Αρκεί να υπενθυμιστεί εδώ το πολύ πρόσφατο παράδειγμα της πρότασης της Επιτροπής η οποία απέβλεπε στην βελτίωση των προτύπων ασφαλείας των οδικών υποδομών (11). Η πρόταση αυτή, η υιοθέτηση της οποίας είναι, κατά την ΕΟΚΕ, απαραίτητη προκειμένου να μειωθεί ο αριθμός των θυμάτων από οδικά ατυχήματα, κρίθηκε εξαιρετικά περιοριστική και, κατά συνέπεια, της αφαιρέθηκαν, στο όνομα της αρχής της επικουρικότητας, οι πλέον δραστικές δεσμευτικές διατάξεις. Και στην περίπτωση αυτή —εκτός και εάν υπάρξει σχετική αναθεώρηση, πράγμα μάλλον απίθανο, κατά την ψηφοφορία σε επίπεδο Ολομέλειας— το Κοινοβούλιο έχει ζητήσει οι αποφάσεις να λαμβάνονται από τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

4.12

Αντίθετα, τα άλλα όργανα και τα κράτη μέλη, μολονότι είναι ευαισθητοποιημένα απέναντι στο πρόβλημα, δεν υποστηρίζουν πάντοτε επαρκώς τις πρωτοβουλίες της Επιτροπής. Αρκεί να υπενθυμιστεί εδώ το πολύ πρόσφατο παράδειγμα της πρότασης της Επιτροπής η οποία απέβλεπε στην βελτίωση των προτύπων ασφαλείας των οδικών υποδομών (11). Η πρόταση αυτή, η υιοθέτηση της οποίας είναι, κατά την ΕΟΚΕ, απαραίτητη προκειμένου να μειωθεί ο αριθμός των θυμάτων από οδικά ατυχήματα, κρίθηκε εξαιρετικά περιοριστική και, κατά συνέπεια, της αφαιρέθηκαν, στο όνομα της αρχής της επικουρικότητας, οι πλέον δραστικές δεσμευτικές διατάξεις. Και στην περίπτωση αυτή —εκτός και εάν υπάρξει σχετική αναθεώρηση, πράγμα μάλλον απίθανο, κατά την ψηφοφορία σε επίπεδο Ολομέλειας— το Κοινοβούλιο έχει ζητήσει οι αποφάσεις να λαμβάνονται από τα κράτη μέλη.

| 4.13 | Όσον αφορά την πρώτη παράμετρο, για την οποία έγινε λόγος πιο πάνω, δηλ. την συμπεριφορά των χρηστών της οδού, πρέπει να αναφερθεί ότι παρόλο που συχνά τα ατυχήματα αποδίδονται στην απροσεξία των οδηγών, πολλές φορές ούτε οι πεζοί ούτε οι ποδηλατιστές συμπεριφέρονται σωστά, ενόσω δεν τηρούν τους στοιχειώδεις κανόνες του κώδικα οδικής κυκλοφορίας και, ενίοτε, της κοινής λογικής. Η εκπαίδευση και η ενημέρωση για τα θέματα αυτά πρέπει να παρέχονται από τη στοιχειώδη εκπαίδευση, αλλά και με εξορμήσεις ευαισθητοποίησης κατά τακτά διαστήματα, με σκοπό να υιοθετήσουν όλοι οι χρήστες ορθή συμπεριφορά. Ακόμη, είναι εξίσου σημαντικό να προβλέπονται αυστηρά κατασταλτικά μέτρα για τις επικίνδυνες συμπεριφορές όλων των χρηστών της οδού. |
| --- | --- |

4.13

Όσον αφορά την πρώτη παράμετρο, για την οποία έγινε λόγος πιο πάνω, δηλ. την συμπεριφορά των χρηστών της οδού, πρέπει να αναφερθεί ότι παρόλο που συχνά τα ατυχήματα αποδίδονται στην απροσεξία των οδηγών, πολλές φορές ούτε οι πεζοί ούτε οι ποδηλατιστές συμπεριφέρονται σωστά, ενόσω δεν τηρούν τους στοιχειώδεις κανόνες του κώδικα οδικής κυκλοφορίας και, ενίοτε, της κοινής λογικής. Η εκπαίδευση και η ενημέρωση για τα θέματα αυτά πρέπει να παρέχονται από τη στοιχειώδη εκπαίδευση, αλλά και με εξορμήσεις ευαισθητοποίησης κατά τακτά διαστήματα, με σκοπό να υιοθετήσουν όλοι οι χρήστες ορθή συμπεριφορά. Ακόμη, είναι εξίσου σημαντικό να προβλέπονται αυστηρά κατασταλτικά μέτρα για τις επικίνδυνες συμπεριφορές όλων των χρηστών της οδού.

| 4.14 | Η άλλη ουσιώδης παράμετρος της οδικής ασφάλειας αφορά τις υποδομές, και μάλιστα πρώτα απ' όλα στις πόλεις, όπου σημειώνεται το 80 % των θανάτων πεζών και ποδηλατιστών. Ο φυσικός διαχωρισμός μεταξύ των χρηστών της οδού, όποτε αυτό είναι δυνατό, αποτελεί τον αποτελεσματικότερο τρόπο αποφυγής της επαφής μεταξύ των μηχανοκίνητων οχημάτων, των πεζών και των ποδηλατιστών. Στη βάση αυτή, τα έργα με αντικείμενα προστατευόμενες διαβάσεις πεζών, πεζογέφυρες, ποδηλατόδρομους, κατάλληλο φωτισμό και κατάλληλες επιστρώσεις, σαφή και, εάν είναι δυνατό, ομοιόμορφη σήμανση στα διάφορα κράτη μέλη κλπ, θα συμβάλουν στη μείωση των ατυχημάτων ενώ ταυτόχρονα θα δημιουργήσουν αστικό περιβάλλον λιγότερο δυσμενές για τους αναπήρους. |
| --- | --- |

4.14

Η άλλη ουσιώδης παράμετρος της οδικής ασφάλειας αφορά τις υποδομές, και μάλιστα πρώτα απ' όλα στις πόλεις, όπου σημειώνεται το 80 % των θανάτων πεζών και ποδηλατιστών. Ο φυσικός διαχωρισμός μεταξύ των χρηστών της οδού, όποτε αυτό είναι δυνατό, αποτελεί τον αποτελεσματικότερο τρόπο αποφυγής της επαφής μεταξύ των μηχανοκίνητων οχημάτων, των πεζών και των ποδηλατιστών. Στη βάση αυτή, τα έργα με αντικείμενα προστατευόμενες διαβάσεις πεζών, πεζογέφυρες, ποδηλατόδρομους, κατάλληλο φωτισμό και κατάλληλες επιστρώσεις, σαφή και, εάν είναι δυνατό, ομοιόμορφη σήμανση στα διάφορα κράτη μέλη κλπ, θα συμβάλουν στη μείωση των ατυχημάτων ενώ ταυτόχρονα θα δημιουργήσουν αστικό περιβάλλον λιγότερο δυσμενές για τους αναπήρους.

| 4.15 | Η ανάπτυξη πρωτοβουλιών του τύπου αυτού ενισχύει την ασφάλεια και βελτιώνει την ποιότητα ζωής στις πόλεις. Συνεπώς, τα στοιχεία αυτά θα ήταν χρήσιμο να υπενθυμίζονται σε όλες τις προτάσεις της Επιτροπής, ακόμη και σε εκείνες οι οποίες, όπως η υπό εξέταση πρόταση, αφορούν μόνο τις τεχνικές παραμέτρους των μηχανοκίνητων οχημάτων. |
| --- | --- |

4.15

Η ανάπτυξη πρωτοβουλιών του τύπου αυτού ενισχύει την ασφάλεια και βελτιώνει την ποιότητα ζωής στις πόλεις. Συνεπώς, τα στοιχεία αυτά θα ήταν χρήσιμο να υπενθυμίζονται σε όλες τις προτάσεις της Επιτροπής, ακόμη και σε εκείνες οι οποίες, όπως η υπό εξέταση πρόταση, αφορούν μόνο τις τεχνικές παραμέτρους των μηχανοκίνητων οχημάτων.

Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Πηγή: CARE (Κοινοτική βάση δεδομένων για τα οδικά ατυχήματα). Πρόκειται για βάση δεδομένων η οποία συγκεντρώνει και επεξεργάζεται τα δεδομένα των κρατών μελών που συνδέονται με τα οδικά ατυχήματα.

1

(2)  Transport Research Limited UK.

2

(3)  COM(2007) 22 τελικό της 7.2.2007: «Ένα ανταγωνιστικό κανονιστικό πλαίσιο για την αυτοκινητοβιομηχανία για τον XXIο αιώνα».

3

(4)  ΕΕ L 321 της 6.12.2003, σ. 15.

4

(5)  ΕΕ L 309 της 25.11.2005, σ. 37.

5

(6)

6

| M1 | = | Μηχανοκίνητο όχημα που μπορεί να δέχεται 8 επιβάτες και οδηγό, με βάρος που δεν υπερβαίνει τα 3 500 kg· |
| --- | --- | --- |
| N1 | = | Eπαγγελματικά οχήματα κατασκευαζόμενα με βάση εκείνα της κατηγορίας M1, με βάρος που δεν υπερβαίνει τα 3 500 kg. |

M1

=

Μηχανοκίνητο όχημα που μπορεί να δέχεται 8 επιβάτες και οδηγό, με βάρος που δεν υπερβαίνει τα 3 500 kg·

N1

=

Eπαγγελματικά οχήματα κατασκευαζόμενα με βάση εκείνα της κατηγορίας M1, με βάρος που δεν υπερβαίνει τα 3 500 kg.

(7)  Άρθρο 5 της οδηγίας 2003/102/ΕΚ για την προστασία των πεζών.

7

(8)  Γνωμοδότηση, ΕΕ C 118 της 30.4.2004.

8

(9)  SEC(2007) 1244: Μελέτη επιπτώσεων που συνοδεύει την πρόταση κανονισμού.

9

(10)  Χρόνος αναγκαίος προκειμένου η βιομηχανία να συμμορφωθεί προς όλες τις νέες απαιτήσεις που συνεπάγονται διαρθρωτικές επεμβάσεις στα οχήματα.

10

(11)  COM(2006) 569.

11

---

| 19.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 211/12 |
| --- | --- | --- | --- |

19.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 211/12

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την έγκριση τύπου των μηχανοκίνητων οχημάτων και κινητήρων όσον αφορά τις εκπομπές των βαρέων επαγγελματικών οχημάτων (Euro VI) και για την πρόσβαση σε πληροφορίες επισκευής και συντήρησης οχημάτων»

COM(2007) 851 τελικό — 2007/0295 (COD)

(2008/C 211/03)

Στις 30 Ιανουαρίου 2008, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 95 της Συνθήκης περί Ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την:

«Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την έγκριση τύπου των μηχανοκίνητων οχημάτων και κινητήρων όσον αφορά τις εκπομπές των βαρέων επαγγελματικών οχημάτων (Euro VI) και για την πρόσβαση σε πληροφορίες επισκευής και συντήρησης οχημάτων».

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 3 Aπριλίου 2008 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. RANOCCHIARI.

Κατά την 444η σύνοδο ολομέλειάς της, της 22ας και 23ης Απριλίου 2008, (συνεδρίαση της 22ας Απριλίου 2008) η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 142 ψήφους υπέρ και 3 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η αύξηση της ζήτησης σε θέματα κινητικότητας, το ποσοστό των μεταφορών σε ατομικό επίπεδο, τα προβλήματα που συνδέονται με την κυκλοφοριακή συμφόρηση κυρίως —και όχι μόνον— στα αστικά κέντρα, συνέβαλαν ώστε οι οδικές μεταφορές να καταστούν μια από τις ανθρώπινες δραστηριότητες στις οποίες επικεντρώνεται η προσοχή για την αξιολόγηση του περιβαλλοντικού αντικτύπου. Σε αυτή την οπτική εντάσσεται και η πρόταση της Επιτροπής που αποσκοπεί στη μείωση των εκπομπών ατμοσφαιρικών ρύπων από τα βαρέα οχήματα. |
| --- | --- |

1.1

Η αύξηση της ζήτησης σε θέματα κινητικότητας, το ποσοστό των μεταφορών σε ατομικό επίπεδο, τα προβλήματα που συνδέονται με την κυκλοφοριακή συμφόρηση κυρίως —και όχι μόνον— στα αστικά κέντρα, συνέβαλαν ώστε οι οδικές μεταφορές να καταστούν μια από τις ανθρώπινες δραστηριότητες στις οποίες επικεντρώνεται η προσοχή για την αξιολόγηση του περιβαλλοντικού αντικτύπου. Σε αυτή την οπτική εντάσσεται και η πρόταση της Επιτροπής που αποσκοπεί στη μείωση των εκπομπών ατμοσφαιρικών ρύπων από τα βαρέα οχήματα.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση, την οποία θεωρεί ορθή, τόσο από πλευράς αποτελεσματικότητας όσο και από πλευράς χρόνων εφαρμογής, σε ό,τι αφορά τις περιβαλλοντικές απαιτήσεις και τον χρόνο παράδοσης της βιομηχανίας. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση, την οποία θεωρεί ορθή, τόσο από πλευράς αποτελεσματικότητας όσο και από πλευράς χρόνων εφαρμογής, σε ό,τι αφορά τις περιβαλλοντικές απαιτήσεις και τον χρόνο παράδοσης της βιομηχανίας.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή όταν δηλώνει ότι ο υπό εξέταση κανονισμός αποτελεί ένα θετικό βήμα προς την σταδιακή εναρμόνιση των εκπομπών σε παγκόσμιο επίπεδο. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή όταν δηλώνει ότι ο υπό εξέταση κανονισμός αποτελεί ένα θετικό βήμα προς την σταδιακή εναρμόνιση των εκπομπών σε παγκόσμιο επίπεδο.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί κατάλληλη και ενδεδειγμένη την επιλογή του νομοθετικού μέσου, δηλαδή του κανονισμού, που εξασφαλίζει χρόνους και συγκεκριμένους όρους εφαρμογής σε όλα τα κράτη μέλη, πράγμα ιδιαίτερα σημαντικό για μια ρύθμιση υψηλού τεχνικού περιεχομένου. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ θεωρεί κατάλληλη και ενδεδειγμένη την επιλογή του νομοθετικού μέσου, δηλαδή του κανονισμού, που εξασφαλίζει χρόνους και συγκεκριμένους όρους εφαρμογής σε όλα τα κράτη μέλη, πράγμα ιδιαίτερα σημαντικό για μια ρύθμιση υψηλού τεχνικού περιεχομένου.

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως το δικαίωμα των ανεξάρτητων συνεργείων επισκευής να έχουν ελεύθερη πρόσβαση στις πληροφορίες για τις επισκευές του οχήματος. Εκφράζει όμως έντονες επιφυλάξεις σχετικά για την επιλογή της χρήσης, ακόμη και για τα βαρέα επαγγελματικά οχήματα, του τυποποιημένου μορφότυπου ΟASIS που προβλέπεται για τα αυτοκίνητα, για τους λόγους που αναφέρονται πιο κάτω. |
| --- | --- |

1.5

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως το δικαίωμα των ανεξάρτητων συνεργείων επισκευής να έχουν ελεύθερη πρόσβαση στις πληροφορίες για τις επισκευές του οχήματος. Εκφράζει όμως έντονες επιφυλάξεις σχετικά για την επιλογή της χρήσης, ακόμη και για τα βαρέα επαγγελματικά οχήματα, του τυποποιημένου μορφότυπου ΟASIS που προβλέπεται για τα αυτοκίνητα, για τους λόγους που αναφέρονται πιο κάτω.

| 1.6 | Για να αρθούν οι εν λόγω επιφυλάξεις, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ευχή η Επιτροπή να προβεί σε περαιτέρω εξέταση του θέματος, αναζητώντας εναλλακτικές λύσεις που να έχουν τα ίδια οφέλη με το σύστημα OASIS, αλλά να επιτρέπουν μια απλούστερη και λιγότερο δαπανηρή εφαρμογή για τους χρήστες. |
| --- | --- |

1.6

Για να αρθούν οι εν λόγω επιφυλάξεις, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ευχή η Επιτροπή να προβεί σε περαιτέρω εξέταση του θέματος, αναζητώντας εναλλακτικές λύσεις που να έχουν τα ίδια οφέλη με το σύστημα OASIS, αλλά να επιτρέπουν μια απλούστερη και λιγότερο δαπανηρή εφαρμογή για τους χρήστες.

| 1.7 | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει για μια ακόμη φορά τη σκοπιμότητα —στο πλαίσιο των πολιτικών της Επιτροπής για την μείωση των ρυπογόνων εκπομπών— της ενθάρρυνσης της θέσης σε κυκλοφορία οχημάτων που λειτουργούν με εναλλακτικά καύσιμα, τα οποία έχουν μειωμένες εκπομπές οξειδίων του αζώτου και αιωρούμενων σωματιδίων, καθώς και της ένταξης, στο κείμενο του μελλοντικού κανονισμού, της έννοιας της ποιότητας των καυσίμων. |
| --- | --- |

1.7

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει για μια ακόμη φορά τη σκοπιμότητα —στο πλαίσιο των πολιτικών της Επιτροπής για την μείωση των ρυπογόνων εκπομπών— της ενθάρρυνσης της θέσης σε κυκλοφορία οχημάτων που λειτουργούν με εναλλακτικά καύσιμα, τα οποία έχουν μειωμένες εκπομπές οξειδίων του αζώτου και αιωρούμενων σωματιδίων, καθώς και της ένταξης, στο κείμενο του μελλοντικού κανονισμού, της έννοιας της ποιότητας των καυσίμων.

| 1.8 | Τέλος η ΕΟΚΕ θεωρεί άστοχη την υποχρέωση μέτρησης των εκπομπών CO2 σε μια ρύθμιση που θα πρέπει να αφορά αποκλειστικά τις ρυπογόνους εκπομπές. Πράγματι η ΕΟΚΕ διατυπώνει την ανησυχία ότι η πολυπλοκότητα και η ιδιαιτερότητα του θέματος, με τις έντονες επιπτώσεις του στον ανταγωνισμό, μπορεί να οδηγήσει στην έναρξη ενός διαλόγου που θα υπονομεύσει το χρονοδιάγραμμα της νομοθετικής διαδικασίας, με αποτέλεσμα την καθυστέρηση των προσδοκώμενων από αυτόν τον κανονισμό αποτελεσμάτων. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ υποδεικνύει το ζήτημα του CO2 να αποτελέσει αντικείμενο ειδικού κανονισμού όταν θα υπάρχουν διαθέσιμα πιο αξιόπιστα στοιχεία από αυτά που υφίστανται σήμερα. |
| --- | --- |

1.8

Τέλος η ΕΟΚΕ θεωρεί άστοχη την υποχρέωση μέτρησης των εκπομπών CO2 σε μια ρύθμιση που θα πρέπει να αφορά αποκλειστικά τις ρυπογόνους εκπομπές. Πράγματι η ΕΟΚΕ διατυπώνει την ανησυχία ότι η πολυπλοκότητα και η ιδιαιτερότητα του θέματος, με τις έντονες επιπτώσεις του στον ανταγωνισμό, μπορεί να οδηγήσει στην έναρξη ενός διαλόγου που θα υπονομεύσει το χρονοδιάγραμμα της νομοθετικής διαδικασίας, με αποτέλεσμα την καθυστέρηση των προσδοκώμενων από αυτόν τον κανονισμό αποτελεσμάτων. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ υποδεικνύει το ζήτημα του CO2 να αποτελέσει αντικείμενο ειδικού κανονισμού όταν θα υπάρχουν διαθέσιμα πιο αξιόπιστα στοιχεία από αυτά που υφίστανται σήμερα.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Αν και κατά τα τελευταία δέκα έτη έχει βελτιωθεί, η ποιότητα του αέρα παραμένει ένα σοβαρό πρόβλημα για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, ιδίως στις αστικές ζώνες και στις πυκνοκατοικημένες περιοχές. |
| --- | --- |

2.1

Αν και κατά τα τελευταία δέκα έτη έχει βελτιωθεί, η ποιότητα του αέρα παραμένει ένα σοβαρό πρόβλημα για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, ιδίως στις αστικές ζώνες και στις πυκνοκατοικημένες περιοχές.

| 2.2 | Ακόμη και το 2020 η ΕΕ κάθε άλλο παρά θα έχει πετύχει τους στόχους του 6ου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον. Μεταξύ των διαφόρων μορφών ρύπανσης, η ρύπανση από αιωρούμενα σωματίδια προκαλεί στην επιστημονική κοινότητα ολοένα μεγαλύτερες ανησυχίες: η πρόταση κανονισμού που αποτελεί αντικείμενο της παρούσας γνωμοδότησης αποσκοπεί στην βελτίωσης της ποιότητας του αέρα, χωρίς αρνητικές επιπτώσεις στη ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας και στην ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών. |
| --- | --- |

2.2

Ακόμη και το 2020 η ΕΕ κάθε άλλο παρά θα έχει πετύχει τους στόχους του 6ου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον. Μεταξύ των διαφόρων μορφών ρύπανσης, η ρύπανση από αιωρούμενα σωματίδια προκαλεί στην επιστημονική κοινότητα ολοένα μεγαλύτερες ανησυχίες: η πρόταση κανονισμού που αποτελεί αντικείμενο της παρούσας γνωμοδότησης αποσκοπεί στην βελτίωσης της ποιότητας του αέρα, χωρίς αρνητικές επιπτώσεις στη ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας και στην ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών.

| 2.3 | Το νέο πρότυπο Euro VI, όπως το ανέλυσε ο αντιπρόεδρος Verheugen, θα αποτελέσει ένα θετικό βήμα προς την παγκόσμια εναρμόνιση των κανόνων για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, εφόσον προβλέπονται ελάχιστες οριακές τιμές παρόμοιες με αυτές που προβλέπονται σε άλλες μη ευρωπαϊκές χώρες, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. |
| --- | --- |

2.3

Το νέο πρότυπο Euro VI, όπως το ανέλυσε ο αντιπρόεδρος Verheugen, θα αποτελέσει ένα θετικό βήμα προς την παγκόσμια εναρμόνιση των κανόνων για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, εφόσον προβλέπονται ελάχιστες οριακές τιμές παρόμοιες με αυτές που προβλέπονται σε άλλες μη ευρωπαϊκές χώρες, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής.

| 2.4 | Εν μέρει φυσικής προέλευσης και εν μέρει παραγόμενη από τις ανθρώπινες δραστηριότητες, ειδικότερα δε από τη διαδικασία καύσης, η σκόνη που συνιστούν τα αιωρούμενα σωματίδια παρουσιάζει πολύπλοκη και ποικίλη σύνθεση, τόσο από χημικής πλευράς όσο και από πλευράς διαστάσεων. |
| --- | --- |

2.4

Εν μέρει φυσικής προέλευσης και εν μέρει παραγόμενη από τις ανθρώπινες δραστηριότητες, ειδικότερα δε από τη διαδικασία καύσης, η σκόνη που συνιστούν τα αιωρούμενα σωματίδια παρουσιάζει πολύπλοκη και ποικίλη σύνθεση, τόσο από χημικής πλευράς όσο και από πλευράς διαστάσεων.

| 2.5 | Υπενθυμίζεται επίσης ότι, αν και συχνά συνδέονται με την ανθρωπογενή πίεση, τα επεισόδια οξείας ρύπανσης από λεπτόκοκκη σκόνη παρουσιάζονται ακόμη και μακριά από πυκνοκατοικημένες αστικές περιοχές, λόγω φυσικών φαινομένων που ευνοούνται από τις ιδιαίτερες μετεωρολογικές συνθήκες και τη μορφολογία του εδάφους που χαρακτηρίζουν τις περιοχές αυτές. Εξάλλου το ποσοστό των διαφόρων πηγών εκπομπών αερίων μπορεί να διαφέρει σημαντικά από τη μια περιοχή στην άλλη: η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Περιβάλλοντος (ΕΥΠ) εκτιμά ότι, στην Ευρώπη των 15, το 26 % των συνολικών εκπομπών που συνδέονται με ανθρώπινες δραστηριότητες οφείλεται στις οδικές μεταφορές. |
| --- | --- |

2.5

Υπενθυμίζεται επίσης ότι, αν και συχνά συνδέονται με την ανθρωπογενή πίεση, τα επεισόδια οξείας ρύπανσης από λεπτόκοκκη σκόνη παρουσιάζονται ακόμη και μακριά από πυκνοκατοικημένες αστικές περιοχές, λόγω φυσικών φαινομένων που ευνοούνται από τις ιδιαίτερες μετεωρολογικές συνθήκες και τη μορφολογία του εδάφους που χαρακτηρίζουν τις περιοχές αυτές. Εξάλλου το ποσοστό των διαφόρων πηγών εκπομπών αερίων μπορεί να διαφέρει σημαντικά από τη μια περιοχή στην άλλη: η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Περιβάλλοντος (ΕΥΠ) εκτιμά ότι, στην Ευρώπη των 15, το 26 % των συνολικών εκπομπών που συνδέονται με ανθρώπινες δραστηριότητες οφείλεται στις οδικές μεταφορές.

| 2.6 | Τούτο επιβεβαιώνει, για μια ακόμη φορά, ότι το πρόβλημα των εκπομπών και των ρύπων πρέπει πάντοτε να αξιολογείται σφαιρικά και με βάση μία ολοκληρωμένη προσέγγιση. |
| --- | --- |

2.6

Τούτο επιβεβαιώνει, για μια ακόμη φορά, ότι το πρόβλημα των εκπομπών και των ρύπων πρέπει πάντοτε να αξιολογείται σφαιρικά και με βάση μία ολοκληρωμένη προσέγγιση.

| 2.7 | Από αυτή την άποψη, η ΕΟΚΕ εκτιμά το γεγονός ότι η Επιτροπή επεξεργάστηκε την πρότασή της στο πλαίσιο του προγράμματος Καθαρός Αέρας για την Ευρώπη (Clean Air For Europe [CAFE (1)]), το οποίο αποτέλεσε την τεχνική βάση για τη χάραξη θεματικής στρατηγικής για την ατμοσφαιρική ρύπανση. |
| --- | --- |

2.7

Από αυτή την άποψη, η ΕΟΚΕ εκτιμά το γεγονός ότι η Επιτροπή επεξεργάστηκε την πρότασή της στο πλαίσιο του προγράμματος Καθαρός Αέρας για την Ευρώπη (Clean Air For Europe [CAFE (1)]), το οποίο αποτέλεσε την τεχνική βάση για τη χάραξη θεματικής στρατηγικής για την ατμοσφαιρική ρύπανση.

| 2.8 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί επίσης με την προσέγγιση πολλαπλών επιπέδων (split approach), την οποία υιοθέτησε η Επιτροπή για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα. Πράγματι, ο προτεινόμενος κανονισμός θεσπίζει τις βασικές αρχές των νέων διατάξεων που πρέπει να υιοθετηθούν με βάση τη διαδικασία συναπόφασης. Οι τεχνικές προδιαγραφές για την εφαρμογή των βασικών αυτών διατάξεων θα θεσπίζονται με κανονισμό τον οποίο εκδίδει η Επιτροπή με τη συνδρομή της ρυθμιστικής επιτροπής για την προσαρμογή στην τεχνική εξέλιξη, σύμφωνα με τη διαδικασία της επιτροπολογίας. |
| --- | --- |

2.8

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί επίσης με την προσέγγιση πολλαπλών επιπέδων (split approach), την οποία υιοθέτησε η Επιτροπή για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα. Πράγματι, ο προτεινόμενος κανονισμός θεσπίζει τις βασικές αρχές των νέων διατάξεων που πρέπει να υιοθετηθούν με βάση τη διαδικασία συναπόφασης. Οι τεχνικές προδιαγραφές για την εφαρμογή των βασικών αυτών διατάξεων θα θεσπίζονται με κανονισμό τον οποίο εκδίδει η Επιτροπή με τη συνδρομή της ρυθμιστικής επιτροπής για την προσαρμογή στην τεχνική εξέλιξη, σύμφωνα με τη διαδικασία της επιτροπολογίας.

3.   Πρόταση της Επιτροπής

| 3.1 | Στόχος της Επιτροπής είναι η λήψη των μέτρων που απαιτούνται για την διασφάλιση των επιδιωκόμενων επιπέδων ποιότητας του αέρα. Το πρότυπο Euro VI αποτελεί σημαντικό μέτρο για τη μείωση των εκπομπών αερίων (όπως των οξειδίων του αζώτου-NOX και των υδρογονανθράκων-HC) και των αιωρούμενων σωματιδίων. |
| --- | --- |

3.1

Στόχος της Επιτροπής είναι η λήψη των μέτρων που απαιτούνται για την διασφάλιση των επιδιωκόμενων επιπέδων ποιότητας του αέρα. Το πρότυπο Euro VI αποτελεί σημαντικό μέτρο για τη μείωση των εκπομπών αερίων (όπως των οξειδίων του αζώτου-NOX και των υδρογονανθράκων-HC) και των αιωρούμενων σωματιδίων.

| 3.2 | Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται στα οχήματα των κατηγοριών M1, M2, N1 και N2, όπως ορίζονται στο παράρτημα ΙΙ της οδηγίας 2007/46/ΕΚ, με μάζα αναφοράς άνω των 2 610 kg και σε όλα τα οχήματα των κατηγοριών M3 και N3, όπως ορίζονται στο εν λόγω παράρτημα. Αντιθέτως δεν εφαρμόζεται, κατόπιν αιτήσεως του κατασκευαστή, στα οχήματα των κατηγοριών M1, M2, N1, και N2 με μάζα αναφοράς μικρότερη ή ίση των 2 840 kg που έχουν έγκριση τύπου σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 715/2007 (2). |
| --- | --- |

3.2

Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται στα οχήματα των κατηγοριών M1, M2, N1 και N2, όπως ορίζονται στο παράρτημα ΙΙ της οδηγίας 2007/46/ΕΚ, με μάζα αναφοράς άνω των 2 610 kg και σε όλα τα οχήματα των κατηγοριών M3 και N3, όπως ορίζονται στο εν λόγω παράρτημα. Αντιθέτως δεν εφαρμόζεται, κατόπιν αιτήσεως του κατασκευαστή, στα οχήματα των κατηγοριών M1, M2, N1, και N2 με μάζα αναφοράς μικρότερη ή ίση των 2 840 kg που έχουν έγκριση τύπου σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 715/2007 (2).

| 3.3 | Σε σχέση με το επίπεδο του Euro V (υποχρεωτικό για τις νέες εγκρίσεις τύπου που χορηγούνται από 1ης Οκτωβρίου 2008) τα προτεινόμενα νέα όρια εκπομπών αερίων (Euro VI) επιτυγχάνουν μείωση κατά 80 % των οξειδίων του αζώτου και κατά 66 % των αιωρούμενων σωματιδίων. Το επιτρεπόμενο επίπεδο εκπομπών ευθυγραμμίζεται, συνεπώς, με το αντίστοιχο επίπεδο που προβλέπεται στις ΗΠΑ κατά την ίδια περίοδο. Στον κανονισμό προβλέπεται, εξάλλου, η εισαγωγή, όταν θα έχει αναπτυχθεί η κατάλληλη μεθοδολογία μέτρησης, ενός ορίου για τον αριθμό των αιωρούμενων σωματιδίων. |
| --- | --- |

3.3

Σε σχέση με το επίπεδο του Euro V (υποχρεωτικό για τις νέες εγκρίσεις τύπου που χορηγούνται από 1ης Οκτωβρίου 2008) τα προτεινόμενα νέα όρια εκπομπών αερίων (Euro VI) επιτυγχάνουν μείωση κατά 80 % των οξειδίων του αζώτου και κατά 66 % των αιωρούμενων σωματιδίων. Το επιτρεπόμενο επίπεδο εκπομπών ευθυγραμμίζεται, συνεπώς, με το αντίστοιχο επίπεδο που προβλέπεται στις ΗΠΑ κατά την ίδια περίοδο. Στον κανονισμό προβλέπεται, εξάλλου, η εισαγωγή, όταν θα έχει αναπτυχθεί η κατάλληλη μεθοδολογία μέτρησης, ενός ορίου για τον αριθμό των αιωρούμενων σωματιδίων.

| 3.4 | Στον προτεινόμενο κανονισμό καθορίζονται τα όρια με βάση τους υφιστάμενους κύκλους δοκιμών, αλλά προβλέπεται η εισαγωγή εναρμονισμένων κύκλων σε παγκόσμια κλίμακα (WHDC), όταν οι μετρήσεις των εκπομπών με βάση τους υφιστάμενους κύκλους θα μπορούν να συσχετισθούν με τις μετρήσεις των εκπομπών με βάση τους εναρμονισμένους κύκλους. |
| --- | --- |

3.4

Στον προτεινόμενο κανονισμό καθορίζονται τα όρια με βάση τους υφιστάμενους κύκλους δοκιμών, αλλά προβλέπεται η εισαγωγή εναρμονισμένων κύκλων σε παγκόσμια κλίμακα (WHDC), όταν οι μετρήσεις των εκπομπών με βάση τους υφιστάμενους κύκλους θα μπορούν να συσχετισθούν με τις μετρήσεις των εκπομπών με βάση τους εναρμονισμένους κύκλους.

| 3.5 | Σε σχέση με την ισχύουσα νομοθεσία, ο κανονισμός παρατείνει τη φυσιολογική ζωή των οχημάτων σε σχέση με τη διάρκεια των μηχανισμών ελέγχου της ρύπανσης και με τη συμμόρφωση κατά τη χρήση. |
| --- | --- |

3.5

Σε σχέση με την ισχύουσα νομοθεσία, ο κανονισμός παρατείνει τη φυσιολογική ζωή των οχημάτων σε σχέση με τη διάρκεια των μηχανισμών ελέγχου της ρύπανσης και με τη συμμόρφωση κατά τη χρήση.

| 3.6 | Για τον σκοπό αυτό, οι ορισμοί «ωφέλιμης ζωής» για τις διάφορες κατηγορίες οχημάτων θα επεκταθούν ως εξής:






  α) | 160 000 χιλιόμετρα ή πέντε έτη, οποιοδήποτε από τα δύο συμβεί πρώτα, στις περιπτώσεις κινητήρων που τοποθετούνται σε οχήματα των κατηγοριών Μ1, N1 και Μ2· |
| --- | --- | --- |

3.6

Για τον σκοπό αυτό, οι ορισμοί «ωφέλιμης ζωής» για τις διάφορες κατηγορίες οχημάτων θα επεκταθούν ως εξής:

α)

160 000 χιλιόμετρα ή πέντε έτη, οποιοδήποτε από τα δύο συμβεί πρώτα, στις περιπτώσεις κινητήρων που τοποθετούνται σε οχήματα των κατηγοριών Μ1, N1 και Μ2·

| β) | 300 000 χιλιόμετρα ή έξι έτη, οποιοδήποτε από τα δύο συμβεί πρώτα, στις περιπτώσεις κινητήρων που τοποθετούνται σε οχήματα των κατηγοριών Μ1, N2 και Ν3, με μέγιστη τεχνικά αποδεκτή μάζα που δεν υπερβαίνει τους 16 τόνους και M3 κλάση I, κλάση II και κλάση A, καθώς και κλάση B με μέγιστη τεχνικά αποδεκτή μάζα που δεν υπερβαίνει τους 7,5 τόνους· |
| --- | --- |

β)

300 000 χιλιόμετρα ή έξι έτη, οποιοδήποτε από τα δύο συμβεί πρώτα, στις περιπτώσεις κινητήρων που τοποθετούνται σε οχήματα των κατηγοριών Μ1, N2 και Ν3, με μέγιστη τεχνικά αποδεκτή μάζα που δεν υπερβαίνει τους 16 τόνους και M3 κλάση I, κλάση II και κλάση A, καθώς και κλάση B με μέγιστη τεχνικά αποδεκτή μάζα που δεν υπερβαίνει τους 7,5 τόνους·

| γ) | 700 000 χιλιόμετρα ή επτά έτη, οποιοδήποτε από τα δύο συμβεί πρώτα, στις περιπτώσεις κινητήρων που τοποθετούνται σε οχήματα των κατηγοριών N3 με μέγιστη τεχνικά αποδεκτή μάζα άνω των 16 τόνων και M3, κλάση III και κλάση B με μέγιστη τεχνικά αποδεκτή μάζα άνω των 7,5 τόνων. |
| --- | --- |

γ)

700 000 χιλιόμετρα ή επτά έτη, οποιοδήποτε από τα δύο συμβεί πρώτα, στις περιπτώσεις κινητήρων που τοποθετούνται σε οχήματα των κατηγοριών N3 με μέγιστη τεχνικά αποδεκτή μάζα άνω των 16 τόνων και M3, κλάση III και κλάση B με μέγιστη τεχνικά αποδεκτή μάζα άνω των 7,5 τόνων.

| 3.7 | Στον υπό εξέταση κανονισμό προβλέπεται η έκδοση ενός επιπλέον κανονισμού εφαρμογής από την Επιτροπή, τα μέτρα του οποίου θα αφορούν:






  — | τις εκπομπές αγωγού εξαγωγής, συμπεριλαμβανομένων των κύκλων δοκιμής, τις εκπομπές εκτός κύκλου, τον αριθμό των σωματιδίων, τις εκπομπές σε λειτουργία κινητήρα εν κενώ, τη θολότητα των καυσαερίων και την ορθή λειτουργία και αναγέννηση των συστημάτων ελέγχου της ρύπανσης, |
| --- | --- | --- |

3.7

Στον υπό εξέταση κανονισμό προβλέπεται η έκδοση ενός επιπλέον κανονισμού εφαρμογής από την Επιτροπή, τα μέτρα του οποίου θα αφορούν:

—

τις εκπομπές αγωγού εξαγωγής, συμπεριλαμβανομένων των κύκλων δοκιμής, τις εκπομπές εκτός κύκλου, τον αριθμό των σωματιδίων, τις εκπομπές σε λειτουργία κινητήρα εν κενώ, τη θολότητα των καυσαερίων και την ορθή λειτουργία και αναγέννηση των συστημάτων ελέγχου της ρύπανσης,

| — | τις εκπομπές στροφαλοθαλάμου (καρτέρ), |
| --- | --- |

—

τις εκπομπές στροφαλοθαλάμου (καρτέρ),

| — | τα συστήματα OBD (ενσωματωμένο σύστημα διάγνωσης) και τις εν χρήσει επιδόσεις των διατάξεων ελέγχου της ρύπανσης, |
| --- | --- |

—

τα συστήματα OBD (ενσωματωμένο σύστημα διάγνωσης) και τις εν χρήσει επιδόσεις των διατάξεων ελέγχου της ρύπανσης,

| — | την αντοχή των συστημάτων ελέγχου της ρύπανσης, τις διατάξεις αντικατάστασης για τον έλεγχο της ρύπανσης, τη συμμόρφωση εν χρήσει των κινητήρων και οχημάτων, τη συμμόρφωση της παραγωγής και την αξιοπιστία κατά τη χρήση, |
| --- | --- |

—

την αντοχή των συστημάτων ελέγχου της ρύπανσης, τις διατάξεις αντικατάστασης για τον έλεγχο της ρύπανσης, τη συμμόρφωση εν χρήσει των κινητήρων και οχημάτων, τη συμμόρφωση της παραγωγής και την αξιοπιστία κατά τη χρήση,

| — | τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και κατανάλωση καυσίμων, |
| --- | --- |

—

τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και κατανάλωση καυσίμων,

| — | την παράταση των εγκρίσεων τύπου, |
| --- | --- |

—

την παράταση των εγκρίσεων τύπου,

| — | τον εξοπλισμό για τις δοκιμές, |
| --- | --- |

—

τον εξοπλισμό για τις δοκιμές,

| — | τα καύσιμα αναφοράς, |
| --- | --- |

—

τα καύσιμα αναφοράς,

| — | τη μέτρηση της ισχύος του κινητήρα, |
| --- | --- |

—

τη μέτρηση της ισχύος του κινητήρα,

| — | ειδικές διατάξεις για τη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας των μέτρων ελέγχου των NOx· με τα εν λόγω μέτρα διασφαλίζεται ότι τα οχήματα που χρειάζονται αντιδραστήριο προκειμένου να τηρηθούν οι οριακές τιμές για τις εκπομπές NOx, δεν θα μπορούν να λειτουργούν χωρίς το εν λόγω αντιδραστήριο. |
| --- | --- |

—

ειδικές διατάξεις για τη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας των μέτρων ελέγχου των NOx· με τα εν λόγω μέτρα διασφαλίζεται ότι τα οχήματα που χρειάζονται αντιδραστήριο προκειμένου να τηρηθούν οι οριακές τιμές για τις εκπομπές NOx, δεν θα μπορούν να λειτουργούν χωρίς το εν λόγω αντιδραστήριο.

| 3.8 | Στον κανονισμό προβλέπεται επίσης η παροχή σε ανεξάρτητους φορείς απεριόριστης και τυποποιημένης πρόσβασης στις πληροφορίες του ενσωματωμένου συστήματος διάγνωσης (OBD), καθώς και στις πληροφορίες επισκευής και συντήρησης του οχήματος (3). Με την αναφορά σε άλλον λεπτομερέστερο κανονισμό προβλέπεται ότι οι πληροφορίες του ενσωματωμένου συστήματος διάγνωσης (OBD) και οι πληροφορίες επισκευής και συντήρησης οχημάτων θα είναι διαθέσιμες μέσω δικτυακών τόπων στο τυποποιημένο μορφότυπο που αναπτύχθηκε από τεχνική επιτροπή των ενδιαφερόμενων μερών (το αποκαλούμενο «μορφότυπο OASIS» (4)). |
| --- | --- |

3.8

Στον κανονισμό προβλέπεται επίσης η παροχή σε ανεξάρτητους φορείς απεριόριστης και τυποποιημένης πρόσβασης στις πληροφορίες του ενσωματωμένου συστήματος διάγνωσης (OBD), καθώς και στις πληροφορίες επισκευής και συντήρησης του οχήματος (3). Με την αναφορά σε άλλον λεπτομερέστερο κανονισμό προβλέπεται ότι οι πληροφορίες του ενσωματωμένου συστήματος διάγνωσης (OBD) και οι πληροφορίες επισκευής και συντήρησης οχημάτων θα είναι διαθέσιμες μέσω δικτυακών τόπων στο τυποποιημένο μορφότυπο που αναπτύχθηκε από τεχνική επιτροπή των ενδιαφερόμενων μερών (το αποκαλούμενο «μορφότυπο OASIS» (4)).

| 3.9 | Οι ημερομηνίες εφαρμογής των ορίων Euro VI που προβλέπονται από τον κανονισμό είναι οι εξής:






  — | 1η Απριλίου 2013 για τις νέες εγκρίσεις τύπου, |
| --- | --- | --- |

3.9

Οι ημερομηνίες εφαρμογής των ορίων Euro VI που προβλέπονται από τον κανονισμό είναι οι εξής:

—

1η Απριλίου 2013 για τις νέες εγκρίσεις τύπου,

| — | 1η Οκτωβρίου 2014 για τα νέα οχήματα. |
| --- | --- |

—

1η Οκτωβρίου 2014 για τα νέα οχήματα.

4.   Γενικές παρατηρήσεις

| 4.1 | Κατά την τελευταία δεκαετία, παρά τη σημαντική αύξηση της κυκλοφορίας των αυτοκινήτων, η ποιότητα του αέρα έχει βελτιωθεί. Ωστόσο σε ολόκληρη την ΕΕ κάθε άλλο παρά άμεση προβλέπεται να είναι η επίλυση του προβλήματος της ρύπανσης του αέρα, ιδίως στις αστικές ζώνες και στις πυκνοκατοικημένες περιοχές. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής στόχος της οποίας είναι ο καθορισμός εναρμονισμένων κανόνων σχετικά με την κατασκευή μηχανοκίνητων οχημάτων για την εξασφάλιση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς και, παράλληλα, την παροχή υψηλού επιπέδου περιβαλλοντικής προστασίας. |
| --- | --- |

4.1

Κατά την τελευταία δεκαετία, παρά τη σημαντική αύξηση της κυκλοφορίας των αυτοκινήτων, η ποιότητα του αέρα έχει βελτιωθεί. Ωστόσο σε ολόκληρη την ΕΕ κάθε άλλο παρά άμεση προβλέπεται να είναι η επίλυση του προβλήματος της ρύπανσης του αέρα, ιδίως στις αστικές ζώνες και στις πυκνοκατοικημένες περιοχές. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής στόχος της οποίας είναι ο καθορισμός εναρμονισμένων κανόνων σχετικά με την κατασκευή μηχανοκίνητων οχημάτων για την εξασφάλιση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς και, παράλληλα, την παροχή υψηλού επιπέδου περιβαλλοντικής προστασίας.

| 4.2 | Τα όρια εκπομπών Euro IV για φορτηγά οχήματα και λεωφορεία ισχύουν από τις 9 Νοεμβρίου 2006 και τα όρια εκπομπών Euro V θα εφαρμόζονται από 1ης Οκτωβρίου 2008 για τις νέες εγκρίσεις τύπου. Συνεπώς η ΕΟΚΕ θεωρεί σωστές τις ημερομηνίες θέση σε εφαρμογή του νέου κανονισμού. |
| --- | --- |

4.2

Τα όρια εκπομπών Euro IV για φορτηγά οχήματα και λεωφορεία ισχύουν από τις 9 Νοεμβρίου 2006 και τα όρια εκπομπών Euro V θα εφαρμόζονται από 1ης Οκτωβρίου 2008 για τις νέες εγκρίσεις τύπου. Συνεπώς η ΕΟΚΕ θεωρεί σωστές τις ημερομηνίες θέση σε εφαρμογή του νέου κανονισμού.

| 4.3 | Επειδή η πρόταση δεν αφορά έναν τομέα αποκλειστικής αρμοδιότητας της Κοινότητας, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την αναφορά στην αρχή της επικουρικότητας. Συμφωνεί, ωστόσο, με την άποψη της Επιτροπής η οποία, δίδοντας ορθώς ιδιαίτερη προσοχή στην αποφυγή της θέσης φραγμών στην ενιαία αγορά και έχοντας συνείδηση των διασυνοριακών επιπτώσεων της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, θεωρεί ότι οι στόχοι της πρότασης δεν μπορούν να επιτευχθούν μόνο με πρωτοβουλίες των επιμέρους κρατών μελών, αλλά ότι απαιτείται η λήψη δεσμευτικών μέτρων σε ευρωπαϊκή κλίμακα. |
| --- | --- |

4.3

Επειδή η πρόταση δεν αφορά έναν τομέα αποκλειστικής αρμοδιότητας της Κοινότητας, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την αναφορά στην αρχή της επικουρικότητας. Συμφωνεί, ωστόσο, με την άποψη της Επιτροπής η οποία, δίδοντας ορθώς ιδιαίτερη προσοχή στην αποφυγή της θέσης φραγμών στην ενιαία αγορά και έχοντας συνείδηση των διασυνοριακών επιπτώσεων της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, θεωρεί ότι οι στόχοι της πρότασης δεν μπορούν να επιτευχθούν μόνο με πρωτοβουλίες των επιμέρους κρατών μελών, αλλά ότι απαιτείται η λήψη δεσμευτικών μέτρων σε ευρωπαϊκή κλίμακα.

| 4.4 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης την επιλογή του νομοθετικού μέσου, δηλαδή του κανονισμού, που εξασφαλίζει χρόνους και συγκεκριμένους όρους εφαρμογής σε όλα τα κράτη μέλη, πράγμα ιδιαίτερα σημαντικό για μια ρύθμιση υψηλού τεχνικού περιεχομένου. |
| --- | --- |

4.4

Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης την επιλογή του νομοθετικού μέσου, δηλαδή του κανονισμού, που εξασφαλίζει χρόνους και συγκεκριμένους όρους εφαρμογής σε όλα τα κράτη μέλη, πράγμα ιδιαίτερα σημαντικό για μια ρύθμιση υψηλού τεχνικού περιεχομένου.

| 4.5 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τις δηλώσεις που περιλαμβάνονται στο σημείο 5 της εισαγωγής της πρότασης κανονισμού, σύμφωνα με τις οποίες «η επίτευξη των στόχων για την ποιότητα του αέρα απαιτεί συνεχείς προσπάθειες για τη μείωση των εκπομπών από οχήματα. Για το λόγο αυτό, πρέπει να παρασχεθούν στη βιομηχανία σαφή στοιχεία για τις μελλοντικές οριακές τιμές εκπομπών» και στο επόμενο σημείο 6, σύμφωνα με το οποίο «ο καθορισμός οριακών τιμών για τις εκπομπές οξειδίων του αζώτου, σε αρχικό στάδιο, θα παράσχει μακροπρόθεσμη, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ασφάλεια προγραμματισμού για τους κατασκευαστές οχημάτων». |
| --- | --- |

4.5

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τις δηλώσεις που περιλαμβάνονται στο σημείο 5 της εισαγωγής της πρότασης κανονισμού, σύμφωνα με τις οποίες «η επίτευξη των στόχων για την ποιότητα του αέρα απαιτεί συνεχείς προσπάθειες για τη μείωση των εκπομπών από οχήματα. Για το λόγο αυτό, πρέπει να παρασχεθούν στη βιομηχανία σαφή στοιχεία για τις μελλοντικές οριακές τιμές εκπομπών» και στο επόμενο σημείο 6, σύμφωνα με το οποίο «ο καθορισμός οριακών τιμών για τις εκπομπές οξειδίων του αζώτου, σε αρχικό στάδιο, θα παράσχει μακροπρόθεσμη, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ασφάλεια προγραμματισμού για τους κατασκευαστές οχημάτων».

| 4.6 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί επίσης με την Επιτροπή, όταν υπενθυμίζει ότι, κατά τον καθορισμό προτύπων για τις εκπομπές αερίων, είναι σημαντικό να λαμβάνονται υπόψη, αφενός, οι επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα των αγορών και των κατασκευαστών και το άμεσο και έμμεσο κόστος που προκύπτει για τις στις επιχειρήσεις και, αφετέρου, τα οφέλη που αποκομίζονται από πλευράς ενθάρρυνσης της καινοτομίας, βελτίωσης της ποιότητας του αέρα, μείωσης των δαπανών για την υγεία και αύξησης του προσδόκιμου επιβίωσης. |
| --- | --- |

4.6

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί επίσης με την Επιτροπή, όταν υπενθυμίζει ότι, κατά τον καθορισμό προτύπων για τις εκπομπές αερίων, είναι σημαντικό να λαμβάνονται υπόψη, αφενός, οι επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα των αγορών και των κατασκευαστών και το άμεσο και έμμεσο κόστος που προκύπτει για τις στις επιχειρήσεις και, αφετέρου, τα οφέλη που αποκομίζονται από πλευράς ενθάρρυνσης της καινοτομίας, βελτίωσης της ποιότητας του αέρα, μείωσης των δαπανών για την υγεία και αύξησης του προσδόκιμου επιβίωσης.

| 4.7 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως το δικαίωμα των ανεξάρτητων συνεργείων επισκευής να έχουν ελεύθερη πρόσβαση στις πληροφορίες για τις επισκευές του οχήματος. Εκφράζει όμως σοβαρές επιφυλάξεις σχετικά για την επιλογή της χρήσης ακόμη και για τα βαρέα επαγγελματικά οχήματα του τυποποιημένου μορφότυπου ΟASIS που προβλέπεται για τα αυτοκίνητα. |
| --- | --- |

4.7

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως το δικαίωμα των ανεξάρτητων συνεργείων επισκευής να έχουν ελεύθερη πρόσβαση στις πληροφορίες για τις επισκευές του οχήματος. Εκφράζει όμως σοβαρές επιφυλάξεις σχετικά για την επιλογή της χρήσης ακόμη και για τα βαρέα επαγγελματικά οχήματα του τυποποιημένου μορφότυπου ΟASIS που προβλέπεται για τα αυτοκίνητα.

| 4.7.1 | Πράγματι τα οχήματα πολύ μεγάλων σειρών αποκλείονται από τον κανονισμό, ο οποίος εφαρμόζεται στα επαγγελματικά οχήματα με μάζα αναφοράς άνω των 2 610 kg. Τα επαγγελματικά οχήματα παρουσιάζουν τόσες πολλές εκδόσεις και παραλλαγές που καθιστούν προβληματική και υπερβολικά δαπανηρή την προσπάθεια τυποποίησης των πληροφοριών σχετικά με το πραγματικό όφελος που θα μπορούσε να εξασφαλιστεί, λαμβανομένου επίσης υπόψη του γεγονότος ότι οι επιχειρήσεις επισκευής βαρέων οχημάτων είναι λίγες και ειδικευμένες σε συγκεκριμένους τύπους αυτοκινήτων. Η εφαρμογή του συστήματος OASIS στα συνεργεία επισκευής των βαρέων επαγγελματικών οχημάτων, που είναι σχεδόν όλα ΜΜΕ, σημαίνει επιβάρυνση με οικονομικές δαπάνες και υιοθέτηση επαχθών οργανωτικών μέτρων για την εγκατάσταση και τη διαχείριση του νέου συστήματος: οι δαπάνες αυτές θα είναι δυσανάλογες προς το προσδοκώμενο κέρδος για τους χρήστες του ίδιου του συστήματος. |
| --- | --- |

4.7.1

Πράγματι τα οχήματα πολύ μεγάλων σειρών αποκλείονται από τον κανονισμό, ο οποίος εφαρμόζεται στα επαγγελματικά οχήματα με μάζα αναφοράς άνω των 2 610 kg. Τα επαγγελματικά οχήματα παρουσιάζουν τόσες πολλές εκδόσεις και παραλλαγές που καθιστούν προβληματική και υπερβολικά δαπανηρή την προσπάθεια τυποποίησης των πληροφοριών σχετικά με το πραγματικό όφελος που θα μπορούσε να εξασφαλιστεί, λαμβανομένου επίσης υπόψη του γεγονότος ότι οι επιχειρήσεις επισκευής βαρέων οχημάτων είναι λίγες και ειδικευμένες σε συγκεκριμένους τύπους αυτοκινήτων. Η εφαρμογή του συστήματος OASIS στα συνεργεία επισκευής των βαρέων επαγγελματικών οχημάτων, που είναι σχεδόν όλα ΜΜΕ, σημαίνει επιβάρυνση με οικονομικές δαπάνες και υιοθέτηση επαχθών οργανωτικών μέτρων για την εγκατάσταση και τη διαχείριση του νέου συστήματος: οι δαπάνες αυτές θα είναι δυσανάλογες προς το προσδοκώμενο κέρδος για τους χρήστες του ίδιου του συστήματος.

| 4.7.2 | Με βάση τα προηγούμενα, η ΕΟΚΕ προτείνει συνεπώς στην Επιτροπή να προβεί σε μια εκτίμηση των επιπτώσεων που να αναλύει τη σχέση κόστους/οφέλους της χρήσης του συστήματος OASIS, σε σχέση με άλλες πιθανές λύσεις, πιο απλές και λιγότερο δαπανηρές. |
| --- | --- |

4.7.2

Με βάση τα προηγούμενα, η ΕΟΚΕ προτείνει συνεπώς στην Επιτροπή να προβεί σε μια εκτίμηση των επιπτώσεων που να αναλύει τη σχέση κόστους/οφέλους της χρήσης του συστήματος OASIS, σε σχέση με άλλες πιθανές λύσεις, πιο απλές και λιγότερο δαπανηρές.

| 4.8 | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει για μια ακόμη φορά τη σκοπιμότητα, όπως έχει ήδη υπογραμμίσει στο παρελθόν για άλλες προτάσεις της Επιτροπής, ενθάρρυνσης της θέσης σε κυκλοφορία οχημάτων που λειτουργούν με εναλλακτικά καύσιμα, τα οποία μπορεί να έχουν μειωμένες εκπομπές οξειδίων του αζώτου και αιωρούμενων σωματιδίων. Συμφωνεί, συνεπώς, με την ανάγκη να καθιερωθούν οριακές τιμές για τους υδρογονάνθρακες, τους υδρογονάνθρακες πλην του μεθανίου και για το μεθάνιο. |
| --- | --- |

4.8

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει για μια ακόμη φορά τη σκοπιμότητα, όπως έχει ήδη υπογραμμίσει στο παρελθόν για άλλες προτάσεις της Επιτροπής, ενθάρρυνσης της θέσης σε κυκλοφορία οχημάτων που λειτουργούν με εναλλακτικά καύσιμα, τα οποία μπορεί να έχουν μειωμένες εκπομπές οξειδίων του αζώτου και αιωρούμενων σωματιδίων. Συμφωνεί, συνεπώς, με την ανάγκη να καθιερωθούν οριακές τιμές για τους υδρογονάνθρακες, τους υδρογονάνθρακες πλην του μεθανίου και για το μεθάνιο.

| 4.9 | Η ΕΟΚΕ διατυπώνει την διατυπώνει την ευχή ότι, κατά τη διαδικασία δοκιμών που αποτελεί τη βάση του κανονισμού εκπομπών έγκρισης τύπου ΕΚ, η Επιτροπή θα εγκρίνει, μόλις αυτό καταστεί δυνατό, εναρμονισμένους σε παγκόσμια κλίμακα κύκλους οδήγησης. |
| --- | --- |

4.9

Η ΕΟΚΕ διατυπώνει την διατυπώνει την ευχή ότι, κατά τη διαδικασία δοκιμών που αποτελεί τη βάση του κανονισμού εκπομπών έγκρισης τύπου ΕΚ, η Επιτροπή θα εγκρίνει, μόλις αυτό καταστεί δυνατό, εναρμονισμένους σε παγκόσμια κλίμακα κύκλους οδήγησης.

| 4.10 | Στον κανονισμό προβλέπεται επίσης η μέτρηση κατανάλωσης καυσίμου και των εκπομπών CO2, και, κατά συνέπεια, ο κανονισμός αποκλίνει ως ένα βαθμό από τον βασικό στόχο που είναι η μείωση των ατμοσφαιρικών ρύπων. |
| --- | --- |

4.10

Στον κανονισμό προβλέπεται επίσης η μέτρηση κατανάλωσης καυσίμου και των εκπομπών CO2, και, κατά συνέπεια, ο κανονισμός αποκλίνει ως ένα βαθμό από τον βασικό στόχο που είναι η μείωση των ατμοσφαιρικών ρύπων.

| 4.10.1 | Τα στοιχεία που χρησιμοποιούνται για τις μετρήσεις αυτές είναι αυτά που προκύπτουν από τη δοκιμή του δυναμό του κινητήρα, που στην πραγματικότητα όμως δεν είναι αντιπροσωπευτικά των στοιχείων του αυτοκινήτου. Η ενεργειακή απόδοση του οχήματος εξαρτάται, όπως είναι γνωστό, από διάφορα στοιχεία από τα οποία ο κινητήρας αποτελεί μόνον ένα σημαντικό στοιχείο (μετάδοση κίνησης, αεροδυναμική, αντοχή των εδράνων κύλισης, βοηθητικά όργανα, κλπ.). Ο ίδιος τύπος κινητήρα μπορεί να εφαρμοστεί σε οχήματα με πολύ διαφορετικά χαρακτηριστικά και χρήσεις (TIR-βαρέα οχήματα μεταφοράς εμπορευμάτων, οχήματα για κατασκευαστικές εργασίες, αστικό λεωφορείο, κλπ.). |
| --- | --- |

4.10.1

Τα στοιχεία που χρησιμοποιούνται για τις μετρήσεις αυτές είναι αυτά που προκύπτουν από τη δοκιμή του δυναμό του κινητήρα, που στην πραγματικότητα όμως δεν είναι αντιπροσωπευτικά των στοιχείων του αυτοκινήτου. Η ενεργειακή απόδοση του οχήματος εξαρτάται, όπως είναι γνωστό, από διάφορα στοιχεία από τα οποία ο κινητήρας αποτελεί μόνον ένα σημαντικό στοιχείο (μετάδοση κίνησης, αεροδυναμική, αντοχή των εδράνων κύλισης, βοηθητικά όργανα, κλπ.). Ο ίδιος τύπος κινητήρα μπορεί να εφαρμοστεί σε οχήματα με πολύ διαφορετικά χαρακτηριστικά και χρήσεις (TIR-βαρέα οχήματα μεταφοράς εμπορευμάτων, οχήματα για κατασκευαστικές εργασίες, αστικό λεωφορείο, κλπ.).

| 4.10.2 | Δεν είναι συνεπώς τυχαίο, και η ΕΟΚΕ εκφράζει εν προκειμένω τη λύπη της, που στην ανακοίνωσή της για τη στρατηγική μείωσης των εκπομπών CO2 [COM(2007) 19 τελικό] η Επιτροπή είχε προβλέψει και την συμπερίληψη των επαγγελματικών οχημάτων τύπου N1, ιδέα που στη συνέχεια εγκαταλείφθηκε στην αντίστοιχη πρόταση κανονισμού [COM(2007) 856 τελικό], λόγω της ιδιαιτερότητας του θέματος και της ακαταλληλότητας των διαθέσιμων στοιχείων. |
| --- | --- |

4.10.2

Δεν είναι συνεπώς τυχαίο, και η ΕΟΚΕ εκφράζει εν προκειμένω τη λύπη της, που στην ανακοίνωσή της για τη στρατηγική μείωσης των εκπομπών CO2 [COM(2007) 19 τελικό] η Επιτροπή είχε προβλέψει και την συμπερίληψη των επαγγελματικών οχημάτων τύπου N1, ιδέα που στη συνέχεια εγκαταλείφθηκε στην αντίστοιχη πρόταση κανονισμού [COM(2007) 856 τελικό], λόγω της ιδιαιτερότητας του θέματος και της ακαταλληλότητας των διαθέσιμων στοιχείων.

| 4.10.3 | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει, εξάλλου, ότι για τα επαγγελματικά οχήματα η μείωση της κατανάλωσης καυσίμου (ανάλογη με τις εκπομπές CO2) αποτελεί σημαντική απαίτηση της αγοράς εφόσον, σε πολλές περιπτώσεις, το καύσιμο αντιπροσωπεύει το σημαντικότερο τμήμα του λειτουργικού κόστους των μεταφορών. Ο ανταγωνισμός συνεπώς ωθεί τους κατασκευαστές να προτείνουν λύσεις προηγμένης τεχνολογίας σε ό,τι αφορά την κατανάλωση και, κατά συνέπεια τις εκπομπές, διοξειδίου του άνθρακα. |
| --- | --- |

4.10.3

Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει, εξάλλου, ότι για τα επαγγελματικά οχήματα η μείωση της κατανάλωσης καυσίμου (ανάλογη με τις εκπομπές CO2) αποτελεί σημαντική απαίτηση της αγοράς εφόσον, σε πολλές περιπτώσεις, το καύσιμο αντιπροσωπεύει το σημαντικότερο τμήμα του λειτουργικού κόστους των μεταφορών. Ο ανταγωνισμός συνεπώς ωθεί τους κατασκευαστές να προτείνουν λύσεις προηγμένης τεχνολογίας σε ό,τι αφορά την κατανάλωση και, κατά συνέπεια τις εκπομπές, διοξειδίου του άνθρακα.

| 4.10.4 | Σχετικά με το θέμα της μέτρησης των εκπομπών CO2, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι εάν χρησιμοποιηθούν τα στοιχεία μέτρησης της κατανάλωσης και του CO2 με βάση τον κινητήρα με σκοπό την ανάπτυξη, ενδεχομένως, κινήτρων ή την επιβολή φόρων, πιθανόν να προκληθούν ασύμμετρες στρεβλώσεις της αγοράς. |
| --- | --- |

4.10.4

Σχετικά με το θέμα της μέτρησης των εκπομπών CO2, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι εάν χρησιμοποιηθούν τα στοιχεία μέτρησης της κατανάλωσης και του CO2 με βάση τον κινητήρα με σκοπό την ανάπτυξη, ενδεχομένως, κινήτρων ή την επιβολή φόρων, πιθανόν να προκληθούν ασύμμετρες στρεβλώσεις της αγοράς.

| 4.10.5 | Με βάση τα όσα προαναφέρθηκαν, η ΕΟΚΕ επιβεβαιώνει ότι συμφωνεί ότι πρέπει να υιοθετηθούν το ταχύτερο οι κατάλληλες νομοθετικές ρυθμίσεις και για τις εκπομπές CO2 των βαρέων οχημάτων, κρίνει, ωστόσο, ακόμη πιο σκόπιμο το ζήτημα αυτό να αντιμετωπιστεί και να εξεταστεί διεξοδικά στο πλαίσιο ξεχωριστής ειδικής πρότασης, προκειμένου, μεταξύ άλλων, να αποφευχθεί το ενδεχόμενο έναρξης ενός διαλόγου που θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα να καθυστερήσει η υιοθέτηση του παρόντος κανονισμού. |
| --- | --- |

4.10.5

Με βάση τα όσα προαναφέρθηκαν, η ΕΟΚΕ επιβεβαιώνει ότι συμφωνεί ότι πρέπει να υιοθετηθούν το ταχύτερο οι κατάλληλες νομοθετικές ρυθμίσεις και για τις εκπομπές CO2 των βαρέων οχημάτων, κρίνει, ωστόσο, ακόμη πιο σκόπιμο το ζήτημα αυτό να αντιμετωπιστεί και να εξεταστεί διεξοδικά στο πλαίσιο ξεχωριστής ειδικής πρότασης, προκειμένου, μεταξύ άλλων, να αποφευχθεί το ενδεχόμενο έναρξης ενός διαλόγου που θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα να καθυστερήσει η υιοθέτηση του παρόντος κανονισμού.

| 4.11 | Λόγω της αντίστασης της αγοράς να συμπεριλάβει τους κόλπους της οχήματα που ρυπαίνουν λιγότερο εξαιτίας του αναπόφευκτα υψηλότερου κόστους τους, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόβλεψη παροχής οικονομικών κινήτρων για την αγορά των οχημάτων αυτών και κρίνει σκόπιμο να μπορούν τα κράτη μέλη να επιταχύνουν, μέσω διαφόρων τύπων παροχής κινήτρων, την εμπορία οχημάτων που ικανοποιούν τις απαιτήσεις που τίθενται σε κοινοτικό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.11

Λόγω της αντίστασης της αγοράς να συμπεριλάβει τους κόλπους της οχήματα που ρυπαίνουν λιγότερο εξαιτίας του αναπόφευκτα υψηλότερου κόστους τους, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόβλεψη παροχής οικονομικών κινήτρων για την αγορά των οχημάτων αυτών και κρίνει σκόπιμο να μπορούν τα κράτη μέλη να επιταχύνουν, μέσω διαφόρων τύπων παροχής κινήτρων, την εμπορία οχημάτων που ικανοποιούν τις απαιτήσεις που τίθενται σε κοινοτικό επίπεδο.

| 4.12 | Βεβαίως η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση σύμφωνα με την οποία τα κράτη μέλη είναι αυτά που θεσπίζουν τις διατάξεις για τις κυρώσεις που επιβάλλονται για τις παραβάσεις των διατάξεων του παρόντος κανονισμού και το γεγονός ότι οι κυρώσεις αυτές πρέπει να είναι αποτελεσματικές, ανάλογες των παραβάσεων και αποτρεπτικές. |
| --- | --- |

4.12

Βεβαίως η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση σύμφωνα με την οποία τα κράτη μέλη είναι αυτά που θεσπίζουν τις διατάξεις για τις κυρώσεις που επιβάλλονται για τις παραβάσεις των διατάξεων του παρόντος κανονισμού και το γεγονός ότι οι κυρώσεις αυτές πρέπει να είναι αποτελεσματικές, ανάλογες των παραβάσεων και αποτρεπτικές.

| 4.13 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ορθές τις ημερομηνίες εφαρμογής που προτείνει η Επιτροπή (1η Απριλίου 2013 για τις νέες εγκρίσεις τύπου και 1η Οκτωβρίου 2014 για τα νέα οχήματα). Πράγματι πέντε έτη σταθερότητας από το ένα επίπεδο εκπομπών στο επόμενο επαρκούν ώστε να μπορέσουν οι βιομηχανίες να αποσβέσουν τις επενδύσεις που θα έχουν πραγματοποιήσει για την εμπορία των νέων οχημάτων. |
| --- | --- |

4.13

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ορθές τις ημερομηνίες εφαρμογής που προτείνει η Επιτροπή (1η Απριλίου 2013 για τις νέες εγκρίσεις τύπου και 1η Οκτωβρίου 2014 για τα νέα οχήματα). Πράγματι πέντε έτη σταθερότητας από το ένα επίπεδο εκπομπών στο επόμενο επαρκούν ώστε να μπορέσουν οι βιομηχανίες να αποσβέσουν τις επενδύσεις που θα έχουν πραγματοποιήσει για την εμπορία των νέων οχημάτων.

| 4.14 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την πρόταση της Επιτροπής να μην εφαρμοστεί ο νέος κανονισμός κατόπιν αιτήσεως του κατασκευαστή στα οχήματα κατηγορίας M1, M2, N1, και N2 με μάζα αναφοράς μικρότερη ή ίση των 2 840 kg που έχουν έγκριση τύπου σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 715/2007. Δηλαδή η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το γεγονός να υπάρχει, για τα οχήματα οριακού ωφέλιμου φορτίου, μια κάποια ευελιξία έγκρισης τύπου, ώστε να μπορούν να ανταποκρίνονται αποτελεσματικότερα στις διάφορες απαιτήσεις των πελατών, ιδίως όσον αφορά τον συμβιβασμό μεταξύ καυσίμων, διαδρομής, και ρυπογόνων εκπομπών. |
| --- | --- |

4.14

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την πρόταση της Επιτροπής να μην εφαρμοστεί ο νέος κανονισμός κατόπιν αιτήσεως του κατασκευαστή στα οχήματα κατηγορίας M1, M2, N1, και N2 με μάζα αναφοράς μικρότερη ή ίση των 2 840 kg που έχουν έγκριση τύπου σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 715/2007. Δηλαδή η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το γεγονός να υπάρχει, για τα οχήματα οριακού ωφέλιμου φορτίου, μια κάποια ευελιξία έγκρισης τύπου, ώστε να μπορούν να ανταποκρίνονται αποτελεσματικότερα στις διάφορες απαιτήσεις των πελατών, ιδίως όσον αφορά τον συμβιβασμό μεταξύ καυσίμων, διαδρομής, και ρυπογόνων εκπομπών.

5.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 5.1 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τα προτεινόμενα όρια εκπομπών. Τα όρια αυτά περιλαμβάνονταν στο σενάριο A (5) της Επιτροπής το οποίο έγινε δεκτό από την πλειοψηφία των φορέων που συμμετείχαν στη διαδικασία διαβούλευσης. |
| --- | --- |

5.1

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τα προτεινόμενα όρια εκπομπών. Τα όρια αυτά περιλαμβάνονταν στο σενάριο A (5) της Επιτροπής το οποίο έγινε δεκτό από την πλειοψηφία των φορέων που συμμετείχαν στη διαδικασία διαβούλευσης.

| 5.2 | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι πρέπει να τεθεί και πάλι το πρόβλημα της ανάστροφης σχέσης μεταξύ των εκπομπών NOx και των εκπομπών CO2. Από τη στιγμή που η μείωση και των δύο αποτελεί σημαντικό περιβαλλοντικό στόχο, έχει καθοριστική σημασία να διασφαλιστεί η εξισορρόπηση του ορίου του οξειδίου του αζώτου, ούτως ώστε να μην δύναται να ευνοεί την αύξηση του διοξειδίου του άνθρακα. Πράγματι, η προσδοκώμενη μείωση του NOx θα επιφέρει αύξηση από 2 % έως 3 % του CO2. Η Επιτροπή θεωρεί, με βάση μία μελέτης που πραγματοποιήθηκε στις ΗΠΑ το 2001, ότι κατά τη στιγμή της εφαρμογής του κανονισμού η αύξηση που προβλέπεται τώρα θα ακυρωθεί λόγω της τεχνολογικής εξέλιξης των κινητήρων. Η ΕΟΚΕ ωστόσο προτείνει την προσαρμογή της εν λόγω μελέτης στα τελευταία δεδομένα προκειμένου να υπάρχουν ακριβέστερα στοιχεία για το αποτέλεσμα των προτεινόμενων ορίων NOx στην κατανάλωση καυσίμων και στην επακόλουθη παραγωγή CO2. |
| --- | --- |

5.2

Ωστόσο, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι πρέπει να τεθεί και πάλι το πρόβλημα της ανάστροφης σχέσης μεταξύ των εκπομπών NOx και των εκπομπών CO2. Από τη στιγμή που η μείωση και των δύο αποτελεί σημαντικό περιβαλλοντικό στόχο, έχει καθοριστική σημασία να διασφαλιστεί η εξισορρόπηση του ορίου του οξειδίου του αζώτου, ούτως ώστε να μην δύναται να ευνοεί την αύξηση του διοξειδίου του άνθρακα. Πράγματι, η προσδοκώμενη μείωση του NOx θα επιφέρει αύξηση από 2 % έως 3 % του CO2. Η Επιτροπή θεωρεί, με βάση μία μελέτης που πραγματοποιήθηκε στις ΗΠΑ το 2001, ότι κατά τη στιγμή της εφαρμογής του κανονισμού η αύξηση που προβλέπεται τώρα θα ακυρωθεί λόγω της τεχνολογικής εξέλιξης των κινητήρων. Η ΕΟΚΕ ωστόσο προτείνει την προσαρμογή της εν λόγω μελέτης στα τελευταία δεδομένα προκειμένου να υπάρχουν ακριβέστερα στοιχεία για το αποτέλεσμα των προτεινόμενων ορίων NOx στην κατανάλωση καυσίμων και στην επακόλουθη παραγωγή CO2.

| 5.3 | Η ΕΟΚΕ, όπως έχει ήδη αναφερθεί, συμφωνεί με την παράλληλη προσέγγιση πολλαπλών επιπέδων (split approach) που περιορίζει τη διαδικασία της συναπόφασης στα σπουδαιότερα, από πολιτικής άποψης, στοιχεία και αναθέτει στην επιτροπολογία τα μέτρα εφαρμογής και τις τεχνικές λεπτομέρειες. |
| --- | --- |

5.3

Η ΕΟΚΕ, όπως έχει ήδη αναφερθεί, συμφωνεί με την παράλληλη προσέγγιση πολλαπλών επιπέδων (split approach) που περιορίζει τη διαδικασία της συναπόφασης στα σπουδαιότερα, από πολιτικής άποψης, στοιχεία και αναθέτει στην επιτροπολογία τα μέτρα εφαρμογής και τις τεχνικές λεπτομέρειες.

| 5.4 | Ωστόσο επισημαίνεται ότι πολλά από τα μέτρα που ανατίθενται στη ρυθμιστική επιτροπή (OBD, αριθμός των σωματιδίων, συστήματα πειθούς του οδηγού για την περίπτωση χρήσης αντιδραστηρίου, κλπ) είναι ιδιαίτερα πολύπλοκα και επηρεάζουν σημαντικά την τεχνολογία του αυτοκινήτου. Συνιστάται, συνεπώς, τα μέτρα που αφορούν αυτές οι πτυχές να τεθούν σε εφαρμογή σε μία μόνο φάση, παράλληλα με τα όρια Euro VI, και, με βάση τα όσα προβλέπει ο παρών κανονισμός, να εξασφαλιστεί το απαιτούμενο χρονικό διάστημα μεταξύ της θέσης σε ισχύ και της εφαρμογής του κανονισμού, για να έχει η βιομηχανία τον χρόνο που απαιτείται για τις σχετικές προσαρμογές. |
| --- | --- |

5.4

Ωστόσο επισημαίνεται ότι πολλά από τα μέτρα που ανατίθενται στη ρυθμιστική επιτροπή (OBD, αριθμός των σωματιδίων, συστήματα πειθούς του οδηγού για την περίπτωση χρήσης αντιδραστηρίου, κλπ) είναι ιδιαίτερα πολύπλοκα και επηρεάζουν σημαντικά την τεχνολογία του αυτοκινήτου. Συνιστάται, συνεπώς, τα μέτρα που αφορούν αυτές οι πτυχές να τεθούν σε εφαρμογή σε μία μόνο φάση, παράλληλα με τα όρια Euro VI, και, με βάση τα όσα προβλέπει ο παρών κανονισμός, να εξασφαλιστεί το απαιτούμενο χρονικό διάστημα μεταξύ της θέσης σε ισχύ και της εφαρμογής του κανονισμού, για να έχει η βιομηχανία τον χρόνο που απαιτείται για τις σχετικές προσαρμογές.

Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  CAFE, Clean Air for Europe. Πρόκειται για ένα πρόγραμμα που προωθήθηκε με την ανακοίνωση COM(2001) 245 τελικό, και το οποίο αποσκοπεί: στην ανάπτυξη μιας στρατηγικής αξιολόγησης, αφενός, των οδηγιών για την ποιότητα του αέρα και, αφετέτου, της αποτελεσματικότητας των αντίστοιχων προγραμμάτων στα κράτη μέλη, στην εξασφάλιση του ελέγχου της ποιότητας του αέρα, στην προώθηση της γνωστοποίησης των σχετικών πληροφοριών στο κοινό και στην επανεξέταση και αναπροσαρμογή, στα πιο πρόσφατα δεδομένα, των ορίων που ισχύουν για τι εκπομπές αερίων, καθώς και στην ανάπτυξη καλύτερων συστημάτων παρακολούθησης και κατάρτισης μοντέλων.

1

Clean Air for Europe

(2)  Τα οχήματα της κατηγορίας N είναι τα οχήματα με τέσσερις τουλάχιστον τροχούς και προορίζονται για την μεταφορά εμπορευμάτων. Αυτά διαιρούνται σε τρεις κλάσεις, N1, N2 και N3, με βάση τη μέγιστη επιτρεπόμενη μάζα: N1 < 3 500 kg· N2 < 12 000 kg· N3 > 12 000 kg. Η κλάση N1 διαιρείται με τη σειρά της σε τρεις υποκατηγορίες τις NI, NII και NIII, πάντα στη βάση τη μέγιστη επιτρεπόμενη μάζα. Αντιθέτως τα οχήματα της κατηγορίας M είναι τα οχήματα με τουλάχιστον τέσσερις τροχούς και χρησιμοποιούνται στις μεταφορές επιβατών. Αυτά διαιρούνται σε τρεις κλάσεις (M1, M2, M3) με βάση τον αριθμό των θέσεων επιβατών και τη μέγιστη επιτρεπόμενη μάζα: M1 < 9 θέσεις· M2 > 9 θέσεις < 5 000 kg· M3 > 9 θέσεις και > 5 000 kg.

2

1

2

3

1

2

3

1

1

2

3

1

2

3

(3)  Με τις «πληροφορίες επισκευής και συντήρησης του οχήματος» νοούνται όλες οι πληροφορίες που απαιτούνται για τη διάγνωση, τη συντήρηση, την τεχνική επιθεώρηση, την περιοδική παρακολούθηση, την επισκευή, τον επαναπρογραμματισμό ή την επαναφορά του οχήματος στην αρχική κατάσταση και τις οποίες παρέχουν οι κατασκευαστές στους εξουσιοδοτημένους πωλητές και συνεργεία επισκευής, συμπεριλαμβάνοντας όλες τις επακόλουθες τροποποιήσεις και συμπληρώσεις των πληροφοριών αυτών. Οι πληροφορίες αυτές περιλαμβάνουν όλα τα απαιτούμενα στοιχεία για τη συναρμογή εξαρτημάτων ή εξοπλισμού στο όχημα.

3

(4)  OASIS — Organization for the Advancement of Structured Information Standards (Οργανισμός για την Προώθηση των Δομημένων Συστημάτων Πληροφοριών).

4

Organization for the Advancement of Structured Information Standards

(5)  Αξιολόγηση των επιπτώσεων, σημείο 6.6.2: Euro VI emission limit value sub-options.

5

emission limit value sub-options

---

| 19.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 211/17 |
| --- | --- | --- | --- |

19.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 211/17

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις διατάξεις προστασίας σε περίπτωση ανατροπής των γεωργικών ή δασικών ελκυστήρων με τροχούς (στατικές δοκιμές)» (Κωδικοποιημένη έκδοση)

COM(2008) 25 τελικό — 2008/0008 (COD)

(2008/C 211/04)

Στις 7 Μαρτίου 2008, και σύμφωνα με το άρθρο 95 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε να ζητήσει τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την:

«Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις διατάξεις προστασίας σε περίπτωση ανατροπής των γεωργικών ή δασικών ελκυστήρων με τροχούς (στατικές δοκιμές)» (Κωδικοποιημένη έκδοση).

Επειδή θεωρεί ότι η πρόταση είναι απολύτως ικανοποιητική και δεν χρήζει περαιτέρω σχολίων εκ μέρους της, η ΕΟΚΕ, κατά την 444η σύνοδο ολομέλειάς της, της 22ας και 23ης Απριλίου 2008 (συνεδρίαση της 22ας Απριλίου) απεφάσισε, με 143 ψήφους υπέρ και 6 αποχές, να εκδώσει θετική γνωμοδότηση για το προτεινόμενο κείμενο.

Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

| 19.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 211/17 |
| --- | --- | --- | --- |

19.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 211/17

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: «Προς μία κοινή ενεργειακή πολιτική»

(2008/C 211/05)

Στις 27 Σεπτεμβρίου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 29, παράγραφος 2, του Εσωτερικού Κανονισμού της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να προβεί στην κατάρτιση γνωμοδότησης με θέμα:

«Προς μία κοινή ενεργειακή πολιτική».

Το ειδικευμένο τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών» στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 4 Απριλίου 2008, με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. BUFFETAUT.

Κατά την 444η σύνοδο ολομέλειάς της, της 22ας και 23ης Απριλίου 2008 (συνεδρίαση της 23ης Απριλίου 2008), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 173 ψήφους υπέρ και 13 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Το ζήτημα του ενεργειακού εφοδιασμού, της διαφοροποίησης των πηγών ενέργειας και της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα αποτελέσει, κατά τα προσεχή έτη, ένα από τα κύρια θέματα από τα οποία θα εξαρτηθεί το μέλλον της Ευρώπης, η ισορροπία στον κόσμο και ο αγώνας κατά της αλλαγής του κλίματος. |
| --- | --- |

1.1

Το ζήτημα του ενεργειακού εφοδιασμού, της διαφοροποίησης των πηγών ενέργειας και της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα αποτελέσει, κατά τα προσεχή έτη, ένα από τα κύρια θέματα από τα οποία θα εξαρτηθεί το μέλλον της Ευρώπης, η ισορροπία στον κόσμο και ο αγώνας κατά της αλλαγής του κλίματος.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί το κατάλληλο πλαίσιο για την αντιμετώπιση αυτών των θεμάτων ενώπιον της διεθνούς αντιπαράθεσης που έχει προκύψει σήμερα εξαιτίας του αγώνα δρόμου για την εξασφάλιση ενεργειακών πόρων και για την τιθάσευση της κλιματικής αλλαγής, διότι επιτρέπει τη διαμόρφωση της απαιτούμενης «κρίσιμης μάζας» χάρη στην οποία μπορεί να διασφαλιστεί η άσκηση μιας πραγματικής πολιτικής επιρροής στο πλαίσιο των διεθνών διαπραγματεύσεων. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί το κατάλληλο πλαίσιο για την αντιμετώπιση αυτών των θεμάτων ενώπιον της διεθνούς αντιπαράθεσης που έχει προκύψει σήμερα εξαιτίας του αγώνα δρόμου για την εξασφάλιση ενεργειακών πόρων και για την τιθάσευση της κλιματικής αλλαγής, διότι επιτρέπει τη διαμόρφωση της απαιτούμενης «κρίσιμης μάζας» χάρη στην οποία μπορεί να διασφαλιστεί η άσκηση μιας πραγματικής πολιτικής επιρροής στο πλαίσιο των διεθνών διαπραγματεύσεων.

| 1.3 | Επιδοκιμάζει την εισαγωγή του τίτλου XΧ —που είναι αφιερωμένος στην ενέργεια— στο σχέδιο Συνθήκης της Λισσαβώνας, χάρη στον οποίο θα ενισχυθεί η νομική βάση της δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα αυτό. |
| --- | --- |

1.3

Επιδοκιμάζει την εισαγωγή του τίτλου XΧ —που είναι αφιερωμένος στην ενέργεια— στο σχέδιο Συνθήκης της Λισσαβώνας, χάρη στον οποίο θα ενισχυθεί η νομική βάση της δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα αυτό.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την καθοριστική σημασία που έχει η έρευνα και η ανάπτυξη στον τομέα της βιώσιμης παραγωγής ενέργειας και του περιβάλλοντος και τονίζει ότι προέχει να διασφαλιστεί η ορθή κατανομή των πόρων. Είναι σκόπιμο να μελετηθεί με διορατικότητα η προώθηση πηγών ενέργειας και τεχνολογιών ενέργειας και μείωσης των εκπομπών δεν αναμένεται να επιτύχουν μία οικονομική ισορροπία, έτσι ώστε να αποφευχθεί η σπατάλη των δημόσιων πόρων σε επιδοτήσεις για τεχνολογίες χωρίς μέλλον. Είναι σκόπιμο αντιθέτως να διατεθούν οι πόροι στην έρευνα για την ανάπτυξη τεχνικών, οι οποίες κρίνονται από την επιστημονική κοινότητα ότι έχουν μέλλον. Επί παραδείγματι, οι τεχνικές που επιτρέπουν τον περιορισμό στο ελάχιστο ή την παγίδευση των εκπομπών αερίων του φαινομένου θερμοκηπίου, την βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, τις τεχνολογίες «καθαρού άνθρακα», τα αυτοκίνητα με κινητήρες ηλεκτρικής ή εναλλακτικής πρόωσης, την προώθηση με συμπιεσμένο αέρα, ή με την τεχνολογία των στοιχείων καυσίμου, την ηλιακή ενέργεια, την αποτελεσματικότητα της ανάκτησης ενέργειας από απόβλητα., την πυρηνική σύντηξη, τον απεμπλουτισμό των πυρηνικών αποβλήτων, κλπ. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την καθοριστική σημασία που έχει η έρευνα και η ανάπτυξη στον τομέα της βιώσιμης παραγωγής ενέργειας και του περιβάλλοντος και τονίζει ότι προέχει να διασφαλιστεί η ορθή κατανομή των πόρων. Είναι σκόπιμο να μελετηθεί με διορατικότητα η προώθηση πηγών ενέργειας και τεχνολογιών ενέργειας και μείωσης των εκπομπών δεν αναμένεται να επιτύχουν μία οικονομική ισορροπία, έτσι ώστε να αποφευχθεί η σπατάλη των δημόσιων πόρων σε επιδοτήσεις για τεχνολογίες χωρίς μέλλον. Είναι σκόπιμο αντιθέτως να διατεθούν οι πόροι στην έρευνα για την ανάπτυξη τεχνικών, οι οποίες κρίνονται από την επιστημονική κοινότητα ότι έχουν μέλλον. Επί παραδείγματι, οι τεχνικές που επιτρέπουν τον περιορισμό στο ελάχιστο ή την παγίδευση των εκπομπών αερίων του φαινομένου θερμοκηπίου, την βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, τις τεχνολογίες «καθαρού άνθρακα», τα αυτοκίνητα με κινητήρες ηλεκτρικής ή εναλλακτικής πρόωσης, την προώθηση με συμπιεσμένο αέρα, ή με την τεχνολογία των στοιχείων καυσίμου, την ηλιακή ενέργεια, την αποτελεσματικότητα της ανάκτησης ενέργειας από απόβλητα., την πυρηνική σύντηξη, τον απεμπλουτισμό των πυρηνικών αποβλήτων, κλπ.

| 1.5 | Εξαίρει επίσης τη σημασία της ενεργειακής απόδοσης των εξοπλισμών και των κτηρίων. |
| --- | --- |

1.5

Εξαίρει επίσης τη σημασία της ενεργειακής απόδοσης των εξοπλισμών και των κτηρίων.

| 1.6 | Κρίνει απαραίτητο να τεθεί σε εφαρμογή, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, μία πραγματική πολιτική αγορών, ώστε να καταστεί δυνατό να αντιμετωπιστούν οι πιέσεις που ασκούν οι παραγωγοί —οι οποίοι συχνά είναι δυναμικά οργανωμένοι— και συνιστά οι ενεργειακές πολιτικές και οι θέσεις που λαμβάνουν διεθνείς οργανισμοί όπως ο ΠΟΕ, ο ΟΗΕ, το ΝΑΤΟ και ο ΟΟΣΑ να συντονίζονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.6

Κρίνει απαραίτητο να τεθεί σε εφαρμογή, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, μία πραγματική πολιτική αγορών, ώστε να καταστεί δυνατό να αντιμετωπιστούν οι πιέσεις που ασκούν οι παραγωγοί —οι οποίοι συχνά είναι δυναμικά οργανωμένοι— και συνιστά οι ενεργειακές πολιτικές και οι θέσεις που λαμβάνουν διεθνείς οργανισμοί όπως ο ΠΟΕ, ο ΟΗΕ, το ΝΑΤΟ και ο ΟΟΣΑ να συντονίζονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

| 1.7 | Εξαίρει τη σημασία της διαφοροποίησης των πηγών εφοδιασμού και συνιστά την υιοθέτηση μιας εποικοδομητικής, πλην συνετής στάσης ως προς τις εταιρικές σχέσεις με τη Ρωσία και τις δημοκρατίες του Καυκάσου και της Κεντρικής Ασίας. |
| --- | --- |

1.7

Εξαίρει τη σημασία της διαφοροποίησης των πηγών εφοδιασμού και συνιστά την υιοθέτηση μιας εποικοδομητικής, πλην συνετής στάσης ως προς τις εταιρικές σχέσεις με τη Ρωσία και τις δημοκρατίες του Καυκάσου και της Κεντρικής Ασίας.

| 1.8 | Τονίζει ότι θα ήταν σκόπιμο να εξεταστεί η δυνατότητα επαναπροώθησης των προγραμμάτων πυρηνικής ενέργειας στις χώρες όπου υφίσταται συναίνεση ως προς το θέμα και να ενισχυθεί η έρευνα στον τομέα της επανεπεξεργασίας αποβλήτων. Ενθαρρύνει επίσης την ανάπτυξη της έρευνας στον τομέα της πυρηνικής σύντηξης στο πλαίσιο του 7ου ερευνητικού προγράμματος πλαίσιο της Euratom και μέσω της πρωτοβουλίας του ΙΤΕR. |
| --- | --- |

1.8

Τονίζει ότι θα ήταν σκόπιμο να εξεταστεί η δυνατότητα επαναπροώθησης των προγραμμάτων πυρηνικής ενέργειας στις χώρες όπου υφίσταται συναίνεση ως προς το θέμα και να ενισχυθεί η έρευνα στον τομέα της επανεπεξεργασίας αποβλήτων. Ενθαρρύνει επίσης την ανάπτυξη της έρευνας στον τομέα της πυρηνικής σύντηξης στο πλαίσιο του 7ου ερευνητικού προγράμματος πλαίσιο της Euratom και μέσω της πρωτοβουλίας του ΙΤΕR.

| 1.9 | Θεωρεί ότι είναι απαραίτητο να ενισχυθεί η συνεργασία και ο συντονισμός στον τομέα της ενεργειακής πολιτικής, της εκπροσώπησης και της ανάληψης δράσης σε επίπεδο διεθνών οργανισμών, να αναπτυχθεί η πολιτική γειτονίας στον τομέα της ενέργειας και να εξεταστεί το ενδεχόμενο της χάραξης, συν τω χρόνω, μιας κοινής πολιτικής στον τομέα αυτό η οποία να στηρίζεται, ενδεχομένως, σε ίδια όργανα. Θεωρεί ότι η εμπορική άνθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που σημειώνεται σε όλα τα κράτη μέλη καταδεικνύει το ενδιαφέρον των πολιτών για το θέμα αυτό. Δεδομένου δε ότι η κατάσταση αυτή συμπίπτει με την καινοτομία της κοινής πολιτικής ενέργειας που καθορίζεται στη συνθήκη της Λισσαβώνας, μπορεί να αποτελέσει μία ευκαιρία στρατηγικής σημασίας για τη γενικότερη αποδοχή και την ανάπτυξή της. |
| --- | --- |

1.9

Θεωρεί ότι είναι απαραίτητο να ενισχυθεί η συνεργασία και ο συντονισμός στον τομέα της ενεργειακής πολιτικής, της εκπροσώπησης και της ανάληψης δράσης σε επίπεδο διεθνών οργανισμών, να αναπτυχθεί η πολιτική γειτονίας στον τομέα της ενέργειας και να εξεταστεί το ενδεχόμενο της χάραξης, συν τω χρόνω, μιας κοινής πολιτικής στον τομέα αυτό η οποία να στηρίζεται, ενδεχομένως, σε ίδια όργανα. Θεωρεί ότι η εμπορική άνθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που σημειώνεται σε όλα τα κράτη μέλη καταδεικνύει το ενδιαφέρον των πολιτών για το θέμα αυτό. Δεδομένου δε ότι η κατάσταση αυτή συμπίπτει με την καινοτομία της κοινής πολιτικής ενέργειας που καθορίζεται στη συνθήκη της Λισσαβώνας, μπορεί να αποτελέσει μία ευκαιρία στρατηγικής σημασίας για τη γενικότερη αποδοχή και την ανάπτυξή της.

2.   Εισαγωγή: γιατί είναι απαραίτητη μία ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική

2.1   Μία δύσκολη, από γεωστρατηγική άποψη, κατάσταση

| 2.1.1 | Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προβλέπει ότι η διεθνής ζήτηση ενέργειας θα αυξηθεί κατά 55 % έως το 2030. |
| --- | --- |

2.1.1

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προβλέπει ότι η διεθνής ζήτηση ενέργειας θα αυξηθεί κατά 55 % έως το 2030.

| 2.1.2 | Η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη ως προς τα στερεά καύσιμα, τα πετρελαϊκά προϊόντα, και το φυσικό αέριο, η δε εξάρτηση προβλέπεται ότι θα επιταθεί ακόμη περισσότερο κατά τα επόμενα έτη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξαρτάται κατά 80 % από στερεά καύσιμα, οι δε ενεργειακές εισαγωγές της προβλέπεται ότι θα έχουν ανέλθει από 50 % σε 70 % έως το 2030. |
| --- | --- |

2.1.2

Η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη ως προς τα στερεά καύσιμα, τα πετρελαϊκά προϊόντα, και το φυσικό αέριο, η δε εξάρτηση προβλέπεται ότι θα επιταθεί ακόμη περισσότερο κατά τα επόμενα έτη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξαρτάται κατά 80 % από στερεά καύσιμα, οι δε ενεργειακές εισαγωγές της προβλέπεται ότι θα έχουν ανέλθει από 50 % σε 70 % έως το 2030.

| 2.1.3 | Οι γνωστοί πετρελαιοφόροι πόροι προβλέπεται ότι θα αρχίσουν να μειώνονται από το 2040 και μετά, στο μεταξύ, εντούτοις, άλλοι πόροι που δεν αξιοποιούνται αυτοί τη στιγμή θα καταστούν, στο μέλλον, εκμεταλλεύσιμοι από οικονομική άποψη λόγω της αυξανόμενης ζήτησης και της εξέλιξης των σχετικών τεχνικών. |
| --- | --- |

2.1.3

Οι γνωστοί πετρελαιοφόροι πόροι προβλέπεται ότι θα αρχίσουν να μειώνονται από το 2040 και μετά, στο μεταξύ, εντούτοις, άλλοι πόροι που δεν αξιοποιούνται αυτοί τη στιγμή θα καταστούν, στο μέλλον, εκμεταλλεύσιμοι από οικονομική άποψη λόγω της αυξανόμενης ζήτησης και της εξέλιξης των σχετικών τεχνικών.

| 2.1.4 | Η μετάβαση προς άλλες μορφές ενέργειας είναι αναπόφευκτη, θα είναι όμως δύσκολη. Η υφήλιος έχει ήδη γνωρίσει μία φορά τέτοιου είδους μεταλλαγές, κυρίως στον 19ο αιώνα, όταν σημειώθηκε η μετάβαση από τα καύσιμα από βιομάζα (κυρίως από ξυλεία) στον άνθρακα και, στην συνέχεια, στο πετρέλαιο. Σήμερα ωστόσο δεν διαθέτουμε ακόμη επαρκή μέσα εκμετάλλευσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ώστε να βιώσουμε μία μετατόπιση ανάλογη με αυτήν που συνέβη στον 19ο αιώνα. |
| --- | --- |

2.1.4

Η μετάβαση προς άλλες μορφές ενέργειας είναι αναπόφευκτη, θα είναι όμως δύσκολη. Η υφήλιος έχει ήδη γνωρίσει μία φορά τέτοιου είδους μεταλλαγές, κυρίως στον 19ο αιώνα, όταν σημειώθηκε η μετάβαση από τα καύσιμα από βιομάζα (κυρίως από ξυλεία) στον άνθρακα και, στην συνέχεια, στο πετρέλαιο. Σήμερα ωστόσο δεν διαθέτουμε ακόμη επαρκή μέσα εκμετάλλευσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ώστε να βιώσουμε μία μετατόπιση ανάλογη με αυτήν που συνέβη στον 19ο αιώνα.

| 2.1.5 | Οι σημερινές δυσκολίες οφείλονται σε πολλούς παράγοντες: στην ενεργειακή πυκνότητα, στις εκτάσεις που είναι απαραίτητες για την παραγωγή βιοκαυσίμων (γεγονός που είναι ζημιογόνο για άλλες δραστηριότητες, κυρίως δε αγροτικές), στον κυμαινόμενο και δύσκολα προβλέψιμο χαρακτήρα των ροών (π.χ. του αέρα, της ηλιακής ενέργειας, της παλίρροιας), που απαιτεί διεξοδικό προγραμματισμό όσον αφορά τις δυνατότητες αποθήκευσης, και στην γεωγραφική κατανομή των ανανεώσιμων πόρων ενέργειας. Όσο δε για την πυρηνική ενέργεια, ακόμη και εάν αποφασιζόταν να υιοθετηθεί μία εξαιρετικά φιλόδοξη πολιτική εκσυγχρονισμού των υφιστάμενων πυρηνικών σταθμών και δημιουργίας νέων, η διεθνής πυρηνική βιομηχανία δεν θα ήταν σε θέση να ανταποκριθεί στη σχετική ζήτηση. |
| --- | --- |

2.1.5

Οι σημερινές δυσκολίες οφείλονται σε πολλούς παράγοντες: στην ενεργειακή πυκνότητα, στις εκτάσεις που είναι απαραίτητες για την παραγωγή βιοκαυσίμων (γεγονός που είναι ζημιογόνο για άλλες δραστηριότητες, κυρίως δε αγροτικές), στον κυμαινόμενο και δύσκολα προβλέψιμο χαρακτήρα των ροών (π.χ. του αέρα, της ηλιακής ενέργειας, της παλίρροιας), που απαιτεί διεξοδικό προγραμματισμό όσον αφορά τις δυνατότητες αποθήκευσης, και στην γεωγραφική κατανομή των ανανεώσιμων πόρων ενέργειας. Όσο δε για την πυρηνική ενέργεια, ακόμη και εάν αποφασιζόταν να υιοθετηθεί μία εξαιρετικά φιλόδοξη πολιτική εκσυγχρονισμού των υφιστάμενων πυρηνικών σταθμών και δημιουργίας νέων, η διεθνής πυρηνική βιομηχανία δεν θα ήταν σε θέση να ανταποκριθεί στη σχετική ζήτηση.

| 2.1.6 | Από την άλλη πλευρά, οι ενεργειακές ανάγκες της Ευρώπης την αναγκάζουν σήμερα να βρίσκεται σε κατάσταση σημαντικής εξάρτησης. Αυτή τη στιγμή, το 50 % των ενεργειακών αναγκών της καλύπτεται από εισαγωγές, η δε εξάρτησή της αυτή αναμένεται να φθάσει το 70 % έως το 2030. Με βάση αυτές τις εκτιμήσεις, το ποσοστό εξάρτησης της Ευρώπης θα ανέλθει, τότε, στο 90 % όσον αφορά το πετρέλαιο και στο 70 % όσον αφορά το φυσικό αέριο! |
| --- | --- |

2.1.6

Από την άλλη πλευρά, οι ενεργειακές ανάγκες της Ευρώπης την αναγκάζουν σήμερα να βρίσκεται σε κατάσταση σημαντικής εξάρτησης. Αυτή τη στιγμή, το 50 % των ενεργειακών αναγκών της καλύπτεται από εισαγωγές, η δε εξάρτησή της αυτή αναμένεται να φθάσει το 70 % έως το 2030. Με βάση αυτές τις εκτιμήσεις, το ποσοστό εξάρτησης της Ευρώπης θα ανέλθει, τότε, στο 90 % όσον αφορά το πετρέλαιο και στο 70 % όσον αφορά το φυσικό αέριο!

| 2.1.7 | Τον Μάρτιο του 2006, το Συμβούλιο της ΕΕ προέβη σε ανάλυση της κατάστασης, η οποία αποδείχθηκε ανησυχητική, καθώς έχει ως εξής:






  — | η κατάσταση των αγορών φυσικού αερίου και πετρελαίου είναι δύσκολη· |
| --- | --- | --- |

2.1.7

Τον Μάρτιο του 2006, το Συμβούλιο της ΕΕ προέβη σε ανάλυση της κατάστασης, η οποία αποδείχθηκε ανησυχητική, καθώς έχει ως εξής:

—

η κατάσταση των αγορών φυσικού αερίου και πετρελαίου είναι δύσκολη·

| — | η Ευρωπαϊκή Ένωση αυξάνει ολοένα περισσότερο την ενεργειακή της εξάρτηση· |
| --- | --- |

—

η Ευρωπαϊκή Ένωση αυξάνει ολοένα περισσότερο την ενεργειακή της εξάρτηση·

| — | οι τιμές της ενέργειας είναι ασταθείς και συνεχώς αυξάνονται (έχουν μάλιστα αυξηθεί ακόμη περισσότερο από την στιγμή που διεξήχθη η ανάλυση)· |
| --- | --- |

—

οι τιμές της ενέργειας είναι ασταθείς και συνεχώς αυξάνονται (έχουν μάλιστα αυξηθεί ακόμη περισσότερο από την στιγμή που διεξήχθη η ανάλυση)·

| — | η διεθνής ζήτηση ενέργειας αυξάνεται επίσης· |
| --- | --- |

—

η διεθνής ζήτηση ενέργειας αυξάνεται επίσης·

| — | υφίστανται κίνδυνοι από την άποψη της ασφάλειας του εφοδιασμού· |
| --- | --- |

—

υφίστανται κίνδυνοι από την άποψη της ασφάλειας του εφοδιασμού·

| — | η αλλαγή του κλίματος συνεπάγεται απειλές· |
| --- | --- |

—

η αλλαγή του κλίματος συνεπάγεται απειλές·

| — | η πρόοδος όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση και την χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι αργή· |
| --- | --- |

—

η πρόοδος όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση και την χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι αργή·

| — | είναι απαραίτητο να αυξηθεί η διαφάνεια στις αγορές ενέργειας και να επιδιωχθεί η ολοκλήρωση και η διασύνδεση των εθνικών αγορών ενέργειας στο πλαίσιο της ελευθέρωσης της αγοράς ενέργειας· |
| --- | --- |

—

είναι απαραίτητο να αυξηθεί η διαφάνεια στις αγορές ενέργειας και να επιδιωχθεί η ολοκλήρωση και η διασύνδεση των εθνικών αγορών ενέργειας στο πλαίσιο της ελευθέρωσης της αγοράς ενέργειας·

| — | οι δράσεις που αναλαμβάνονται στον τομέα της ενέργειας δεν συντονίζονται επαρκώς, χρειάζεται δε να πραγματοποιηθούν σημαντικές επενδύσεις σε ενεργειακές υποδομές. |
| --- | --- |

—

οι δράσεις που αναλαμβάνονται στον τομέα της ενέργειας δεν συντονίζονται επαρκώς, χρειάζεται δε να πραγματοποιηθούν σημαντικές επενδύσεις σε ενεργειακές υποδομές.

Οι ανησυχητικές αυτές διαπιστώσεις οδήγησαν στην διατύπωση των προτάσεων που περιλαμβάνει η νέα δέσμη μέτρων για την ενέργεια. Τα μέτρα αυτά αποτελούν, κατά κάποιον τρόπο, μία απάντηση στις προκλήσεις που χρειάζεται να αντιμετωπιστούν.

| 2.1.8 | Οι ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει συνεπώς να αντιμετωπίσουν ένα διπλό πρόβλημα: αφενός, το γεγονός ότι οι παραδοσιακοί πόροι σπανίζουν ολοένα περισσότερο και, αφετέρου, την προβληματική γεωγραφική κατανομή τους, καθώς το μεγαλύτερο μέρος τους βρίσκεται σε χώρες πολιτικά ασταθείς οι οποίες θα μπορούσαν ακριβώς να χρησιμοποιήσουν τους πόρους αυτούς προκειμένου να ασκήσουν πιέσεις στις εξαρτώμενες από αυτούς χώρες, πράγμα που, άλλωστε, έχει ήδη συμβεί. |
| --- | --- |

2.1.8

Οι ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει συνεπώς να αντιμετωπίσουν ένα διπλό πρόβλημα: αφενός, το γεγονός ότι οι παραδοσιακοί πόροι σπανίζουν ολοένα περισσότερο και, αφετέρου, την προβληματική γεωγραφική κατανομή τους, καθώς το μεγαλύτερο μέρος τους βρίσκεται σε χώρες πολιτικά ασταθείς οι οποίες θα μπορούσαν ακριβώς να χρησιμοποιήσουν τους πόρους αυτούς προκειμένου να ασκήσουν πιέσεις στις εξαρτώμενες από αυτούς χώρες, πράγμα που, άλλωστε, έχει ήδη συμβεί.

2.2   Αποτελεί η Ευρωπαϊκή Ένωση το κατάλληλο πλαίσιο;

| 2.2.1 | Πρόκειται για ένα ζήτημα που αφορά ανεξαιρέτως όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι όμως προφανές ότι οι διάσπαρτες μεμονωμένες δράσεις αποτελούν παράγοντα αδυναμίας ενώπιον παραγωγών οι οποίοι, τις περισσότερες φορές, είναι καλά οργανωμένοι. |
| --- | --- |

2.2.1

Πρόκειται για ένα ζήτημα που αφορά ανεξαιρέτως όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι όμως προφανές ότι οι διάσπαρτες μεμονωμένες δράσεις αποτελούν παράγοντα αδυναμίας ενώπιον παραγωγών οι οποίοι, τις περισσότερες φορές, είναι καλά οργανωμένοι.

| 2.2.2 | Συνεπώς, τα κράτη μέλη έχουν συμφέρον να προβάλουν ένα κοινό μέτωπο και να χρησιμοποιήσουν την Ευρωπαϊκή Ένωση ως ένα αποτελεσματικό μέσο που θα τους επιτρέψει να χαράξουν μία κοινή ενεργειακή πολιτική η οποία θα έχει ως βάση και ως στόχο μία καλύτερα ελεγχόμενη κατανάλωση και μία διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού. |
| --- | --- |

2.2.2

Συνεπώς, τα κράτη μέλη έχουν συμφέρον να προβάλουν ένα κοινό μέτωπο και να χρησιμοποιήσουν την Ευρωπαϊκή Ένωση ως ένα αποτελεσματικό μέσο που θα τους επιτρέψει να χαράξουν μία κοινή ενεργειακή πολιτική η οποία θα έχει ως βάση και ως στόχο μία καλύτερα ελεγχόμενη κατανάλωση και μία διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού.

| 2.2.3 | Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει την κατάλληλη διάσταση για να το επιτύχει, καθώς και τα απαραίτητα θεσμικά μέσα. Είναι σε θέση να αναπτύσσει υπερεθνικές πολιτικές, να συντονίζει τις εθνικές πολιτικές, να διασφαλίζει μεγαλύτερη ευρωπαϊκή συνοχή στον τομέα της ενέργειας και, συν τοις άλλοις, να αναπτύσσει μία ενεργειακή πολιτική έναντι τρίτων χώρων. |
| --- | --- |

2.2.3

Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει την κατάλληλη διάσταση για να το επιτύχει, καθώς και τα απαραίτητα θεσμικά μέσα. Είναι σε θέση να αναπτύσσει υπερεθνικές πολιτικές, να συντονίζει τις εθνικές πολιτικές, να διασφαλίζει μεγαλύτερη ευρωπαϊκή συνοχή στον τομέα της ενέργειας και, συν τοις άλλοις, να αναπτύσσει μία ενεργειακή πολιτική έναντι τρίτων χώρων.

| 2.2.4 | Να προσθέσουμε, τέλος, ότι μετά την καταψήφιση της συνταγματικής Συνθήκης για την Ευρώπη και με βάση πλέον τη δυναμική της Συνθήκης της Λισσαβώνας, η υιοθέτηση μιας ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής θα μπορούσε, ταυτόχρονα, να αποτελέσει παράγοντα συσπείρωσης και να αποδείξει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει σαφή χρησιμότητα. |
| --- | --- |

2.2.4

Να προσθέσουμε, τέλος, ότι μετά την καταψήφιση της συνταγματικής Συνθήκης για την Ευρώπη και με βάση πλέον τη δυναμική της Συνθήκης της Λισσαβώνας, η υιοθέτηση μιας ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής θα μπορούσε, ταυτόχρονα, να αποτελέσει παράγοντα συσπείρωσης και να αποδείξει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει σαφή χρησιμότητα.

2.3   Ένα νομικό πλαίσιο το οποίο θα ήταν σκόπιμο να εξελιχθεί

| 2.3.1 | Σήμερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν διαθέτει ίδιες αρμοδιότητες στον τομέα της ενέργειας. Η εκχώρηση αυτή της αρμοδιότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί μία από τις σημαντικές καινοτομίες του σχεδίου Συνθήκης της Λισσαβώνας. |
| --- | --- |

2.3.1

Σήμερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν διαθέτει ίδιες αρμοδιότητες στον τομέα της ενέργειας. Η εκχώρηση αυτή της αρμοδιότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί μία από τις σημαντικές καινοτομίες του σχεδίου Συνθήκης της Λισσαβώνας.

| 2.3.2 | Είναι γεγονός ότι όταν ιδρύθηκε η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα, η ΕΚΑΕ, αφενός, και η ΕΚΑΧ, αφετέρου, κάλυπταν το μεγαλύτερο μέρος των ζητημάτων που άπτονταν της ενέργειας την εποχή εκείνη. |
| --- | --- |

2.3.2

Είναι γεγονός ότι όταν ιδρύθηκε η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα, η ΕΚΑΕ, αφενός, και η ΕΚΑΧ, αφετέρου, κάλυπταν το μεγαλύτερο μέρος των ζητημάτων που άπτονταν της ενέργειας την εποχή εκείνη.

| 2.3.3 | Αυτό σημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν ανέλαβε ποτέ καμία δράση στον τομέα της ενέργειας; |
| --- | --- |

2.3.3

Αυτό σημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν ανέλαβε ποτέ καμία δράση στον τομέα της ενέργειας;

| 2.3.4 | Σαφώς όχι, αφού ανέπτυξε, αφενός, με βάση το άρθρο 308 της Συνθήκης ΕΚ, μία πραγματική ενεργειακή πολιτική και, αφετέρου, με βάση το άρθρο 154 της Συνθήκης ΕΚ, μία πολιτική στον τομέα των διευρωπαϊκών δικτύων ενέργειας (βλ. την απόφαση αριθ. 1364/2006/ΕΚ). Τέλος, οι κανόνες της εσωτερικής αγοράς και του ανταγωνισμού διέπουν επίσης και την αγορά του τομέα της ενέργειας (οδηγία 2003/55/ΕΚ για την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου· οδηγία 2003/54/ΕΚ για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας· οδηγία 90/377/ΕΚ η οποία τροποποιήθηκε από την οδηγία 93/87/ΕΟΚ για την διαφάνεια των τιμών του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας). Τα πρώτα αποτελέσματα του ανοίγματος αυτού των αγορών και της κατάργησης των κρατικών μονοπωλίων οδήγησαν ορισμένες φορές στην διατύπωση ανησυχιών όσον αφορά το ύψος των τιμών της ενέργειας, στην πραγματικότητα όμως η αύξηση των τιμών η οποία σημειώθηκε οφείλεται, κατά κύριο λόγο, στην αύξηση, σε διεθνή κλίμακα, της ζήτησης πόρων που είναι πλέον περιορισμένοι, ορισμένοι δε από τους οποίους πρόκειται μάλιστα να εξαφανιστούν. |
| --- | --- |

2.3.4

Σαφώς όχι, αφού ανέπτυξε, αφενός, με βάση το άρθρο 308 της Συνθήκης ΕΚ, μία πραγματική ενεργειακή πολιτική και, αφετέρου, με βάση το άρθρο 154 της Συνθήκης ΕΚ, μία πολιτική στον τομέα των διευρωπαϊκών δικτύων ενέργειας (βλ. την απόφαση αριθ. 1364/2006/ΕΚ). Τέλος, οι κανόνες της εσωτερικής αγοράς και του ανταγωνισμού διέπουν επίσης και την αγορά του τομέα της ενέργειας (οδηγία 2003/55/ΕΚ για την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου· οδηγία 2003/54/ΕΚ για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας· οδηγία 90/377/ΕΚ η οποία τροποποιήθηκε από την οδηγία 93/87/ΕΟΚ για την διαφάνεια των τιμών του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας). Τα πρώτα αποτελέσματα του ανοίγματος αυτού των αγορών και της κατάργησης των κρατικών μονοπωλίων οδήγησαν ορισμένες φορές στην διατύπωση ανησυχιών όσον αφορά το ύψος των τιμών της ενέργειας, στην πραγματικότητα όμως η αύξηση των τιμών η οποία σημειώθηκε οφείλεται, κατά κύριο λόγο, στην αύξηση, σε διεθνή κλίμακα, της ζήτησης πόρων που είναι πλέον περιορισμένοι, ορισμένοι δε από τους οποίους πρόκειται μάλιστα να εξαφανιστούν.

| 2.3.5 | Στα πιο πάνω κείμενα, είναι σκόπιμο να προστεθούν τα κείμενα της Επιτροπής που σχετίζονται, όχι τόσο με αυτή καθαυτή την νομοθετική πρόταση, αλλά με το λεγόμενο «ενδοτικό δίκαιο»: Πράσινη βίβλος «Προς μία ευρωπαϊκή στρατηγική για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού» (28 Νοεμβρίου 2000)· Ανακοίνωση «Ευρωπαϊκή στρατηγική ασφάλειας ενεργειακού εφοδιασμού» (26 Ιουνίου 2002)· Πράσινη βίβλος για την ενεργειακή απόδοση — «Περισσότερα αποτελέσματα με λιγότερα μέσα», σχέδιο δράσης για την περίοδο 2007-2012 (19 Οκτωβρίου 2006)· Ανακοίνωση για το Παγκόσμιο Ταμείο Ενεργειακής Απόδοσης και Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (6 Οκτωβρίου 2006). |
| --- | --- |

2.3.5

Στα πιο πάνω κείμενα, είναι σκόπιμο να προστεθούν τα κείμενα της Επιτροπής που σχετίζονται, όχι τόσο με αυτή καθαυτή την νομοθετική πρόταση, αλλά με το λεγόμενο «ενδοτικό δίκαιο»: Πράσινη βίβλος «Προς μία ευρωπαϊκή στρατηγική για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού» (28 Νοεμβρίου 2000)· Ανακοίνωση «Ευρωπαϊκή στρατηγική ασφάλειας ενεργειακού εφοδιασμού» (26 Ιουνίου 2002)· Πράσινη βίβλος για την ενεργειακή απόδοση — «Περισσότερα αποτελέσματα με λιγότερα μέσα», σχέδιο δράσης για την περίοδο 2007-2012 (19 Οκτωβρίου 2006)· Ανακοίνωση για το Παγκόσμιο Ταμείο Ενεργειακής Απόδοσης και Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (6 Οκτωβρίου 2006).

| 2.3.6 | Συνεπώς, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξέτασε διεξοδικά τα θέματα που άπτονται της ενέργειας, η δράση της ωστόσο βασιζόταν σε μία νομική βάση σχετικά επισφαλή, το άρθρο 308 ΕΚ, την λεγόμενη «ρήτρα ευελιξίας», η οποία ορίζει: «Αν ενέργεια της Κοινότητας θεωρείται αναγκαία για την πραγματοποίηση ενός από τους στόχους της στο πλαίσιο της λειτουργίας της κοινής αγοράς και δεν προβλέπονται από την παρούσα συνθήκη οι προς το σκοπό αυτόν απαιτούμενες εξουσίες, το Συμβούλιο, προτάσει της Επιτροπής και κατόπιν διαβουλεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, θεσπίζει ομοφώνως τις κατάλληλες διατάξεις». Εξέτασε επίσης το θέμα κατά τρόπον έμμεσον, κάνοντας χρήση συγκεκριμένα των κανόνων που ισχύουν στην εσωτερική αγορά, τον ανταγωνισμό και το περιβάλλον. Φαινομενικώς τουλάχιστον, το εγχείρημα ήταν μάλλον τεχνικού και νομοθετικού παρά πολιτικού χαρακτήρα. |
| --- | --- |

2.3.6

Συνεπώς, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξέτασε διεξοδικά τα θέματα που άπτονται της ενέργειας, η δράση της ωστόσο βασιζόταν σε μία νομική βάση σχετικά επισφαλή, το άρθρο 308 ΕΚ, την λεγόμενη «ρήτρα ευελιξίας», η οποία ορίζει: «Αν ενέργεια της Κοινότητας θεωρείται αναγκαία για την πραγματοποίηση ενός από τους στόχους της στο πλαίσιο της λειτουργίας της κοινής αγοράς και δεν προβλέπονται από την παρούσα συνθήκη οι προς το σκοπό αυτόν απαιτούμενες εξουσίες, το Συμβούλιο, προτάσει της Επιτροπής και κατόπιν διαβουλεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, θεσπίζει ομοφώνως τις κατάλληλες διατάξεις». Εξέτασε επίσης το θέμα κατά τρόπον έμμεσον, κάνοντας χρήση συγκεκριμένα των κανόνων που ισχύουν στην εσωτερική αγορά, τον ανταγωνισμό και το περιβάλλον. Φαινομενικώς τουλάχιστον, το εγχείρημα ήταν μάλλον τεχνικού και νομοθετικού παρά πολιτικού χαρακτήρα.

| 2.3.7 | Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, δεδομένης της μείζονος σημασίας που έχει λάβει το ζήτημα της ενέργειας, τόσο για την καθημερινότητα των ευρωπαίων, όσο και για τον οικονομικό βίο και την σταθερότητα στον κόσμο, το σχέδιο Συνθήκης της Λισσαβώνας περιλαμβάνει το άρθρο 176 σχετικά με την ενέργεια, που προσδιορίζει τους στόχους της Ένωσης στον ενεργειακό τομέα «λαμβανομένης υπόψη της απαίτησης να προστατευθεί και να βελτιωθεί το περιβάλλον» και «σε πνεύμα αλληλεγγύης μεταξύ κρατών μελών». |
| --- | --- |

2.3.7

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, δεδομένης της μείζονος σημασίας που έχει λάβει το ζήτημα της ενέργειας, τόσο για την καθημερινότητα των ευρωπαίων, όσο και για τον οικονομικό βίο και την σταθερότητα στον κόσμο, το σχέδιο Συνθήκης της Λισσαβώνας περιλαμβάνει το άρθρο 176 σχετικά με την ενέργεια, που προσδιορίζει τους στόχους της Ένωσης στον ενεργειακό τομέα «λαμβανομένης υπόψη της απαίτησης να προστατευθεί και να βελτιωθεί το περιβάλλον» και «σε πνεύμα αλληλεγγύης μεταξύ κρατών μελών».

| 2.3.8 | Στο πλαίσιο της μελλοντικής συνθήκης, η ευρωπαϊκή πολιτική ενέργειας θα επιδιώξει:






  — | την διασφάλιση της λειτουργίας της αγοράς ενέργειας· |
| --- | --- | --- |

2.3.8

Στο πλαίσιο της μελλοντικής συνθήκης, η ευρωπαϊκή πολιτική ενέργειας θα επιδιώξει:

—

την διασφάλιση της λειτουργίας της αγοράς ενέργειας·

| — | την διασφάλιση της ασφάλειας του εφοδιασμού· |
| --- | --- |

—

την διασφάλιση της ασφάλειας του εφοδιασμού·

| — | την προώθηση της ενεργειακής απόδοσης και της εξοικονόμησης ενέργειας, καθώς και την ανάπτυξη νέων και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας· |
| --- | --- |

—

την προώθηση της ενεργειακής απόδοσης και της εξοικονόμησης ενέργειας, καθώς και την ανάπτυξη νέων και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας·

| — | την προώθηση της διασύνδεσης των δικτύων. |
| --- | --- |

—

την προώθηση της διασύνδεσης των δικτύων.

| 2.3.9 | Η ευθύνη για την πολιτική αυτή θα είναι κοινή, για δε τη λήψη αποφάσεων θα ισχύει το σύστημα της ειδικής πλειοψηφίας, εκτός από τον τομέα των φορολογικών θεμάτων για τα οποία θα απαιτείται ομοφωνία. Μολαταύτα, η δεύτερη παράγραφος του άρθρου 176 Α, σημείο 2, διευκρινίζει ότι «το δικαίωμα ενός κράτους μέλους να καθορίζει τους όρους εκμετάλλευσης των ενεργειακών πόρων του, τις επιλογές του μεταξύ των διαφόρων πηγών ενέργειας και τη γενικότερη δομή του εφοδιασμού του σε ενέργεια» δεν επηρεάζεται από τα μέτρα που λαμβάνονται για την επίτευξη των στόχων, οι οποίοι καθορίζονται στην πρώτη παράγραφο του εν λόγω νέου άρθρου. |
| --- | --- |

2.3.9

Η ευθύνη για την πολιτική αυτή θα είναι κοινή, για δε τη λήψη αποφάσεων θα ισχύει το σύστημα της ειδικής πλειοψηφίας, εκτός από τον τομέα των φορολογικών θεμάτων για τα οποία θα απαιτείται ομοφωνία. Μολαταύτα, η δεύτερη παράγραφος του άρθρου 176 Α, σημείο 2, διευκρινίζει ότι «το δικαίωμα ενός κράτους μέλους να καθορίζει τους όρους εκμετάλλευσης των ενεργειακών πόρων του, τις επιλογές του μεταξύ των διαφόρων πηγών ενέργειας και τη γενικότερη δομή του εφοδιασμού του σε ενέργεια» δεν επηρεάζεται από τα μέτρα που λαμβάνονται για την επίτευξη των στόχων, οι οποίοι καθορίζονται στην πρώτη παράγραφο του εν λόγω νέου άρθρου.

| 2.3.10 | Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα διαθέτει συνεπώς αρμοδιότητες, πράγμα που αποτελεί το πρώτο μέσο που απαιτείται για την ανάληψη πιο ισχυρής και σαφούς δράσης. Το μέσο όμως αυτό θα είναι αρκετό ή θα χρειαστεί να γίνουν περισσότερα σε θεσμικό επίπεδο; Πριν ωστόσο το μέσο αυτό προσδιοριστεί, είναι σκόπιμο να χαραχθούν πολιτικές, οι δε πολιτικές αυτές ενδέχεται να εξελιχθούν υπό την συνδυασμένη επίδραση των εξωτερικών περιορισμών και της εξέλιξης των υπηρεσιών και των τεχνικών. |
| --- | --- |

2.3.10

Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα διαθέτει συνεπώς αρμοδιότητες, πράγμα που αποτελεί το πρώτο μέσο που απαιτείται για την ανάληψη πιο ισχυρής και σαφούς δράσης. Το μέσο όμως αυτό θα είναι αρκετό ή θα χρειαστεί να γίνουν περισσότερα σε θεσμικό επίπεδο; Πριν ωστόσο το μέσο αυτό προσδιοριστεί, είναι σκόπιμο να χαραχθούν πολιτικές, οι δε πολιτικές αυτές ενδέχεται να εξελιχθούν υπό την συνδυασμένη επίδραση των εξωτερικών περιορισμών και της εξέλιξης των υπηρεσιών και των τεχνικών.

3.   Τι είδους πολιτικές;

| 3.1 | Οι ευρωπαϊκές ενεργειακές πολιτικές χρειάστηκε, μέχρι σήμερα, να λαμβάνουν υπόψη οικονομικές επιταγές και/ή τις επιταγές που είχαν σχέση με την βιώσιμη ανάπτυξη: την βούληση ελευθέρωσης της αγοράς ενέργειας με τη βοήθεια οδηγιών και της πολιτικής για τις επιχειρήσεις δικτύων, της πολιτικής για την βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, της πολιτικής για την προώθηση και την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, δράσεων για τον περιορισμό των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, κλπ. |
| --- | --- |

3.1

Οι ευρωπαϊκές ενεργειακές πολιτικές χρειάστηκε, μέχρι σήμερα, να λαμβάνουν υπόψη οικονομικές επιταγές και/ή τις επιταγές που είχαν σχέση με την βιώσιμη ανάπτυξη: την βούληση ελευθέρωσης της αγοράς ενέργειας με τη βοήθεια οδηγιών και της πολιτικής για τις επιχειρήσεις δικτύων, της πολιτικής για την βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, της πολιτικής για την προώθηση και την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, δράσεων για τον περιορισμό των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, κλπ.

| 3.2 | Κατά κάποιο τρόπο, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν διέθετε μέχρι σήμερα ίδια αρμοδιότητα στον τομέα της ενέργειας προσέγγισε το ζήτημα κατά τρόπο κάπως έμμεσο, κάνοντας συγκεκριμένα χρήση των κανόνων που είχαν σχέση με την εσωτερική αγορά, τον ανταγωνισμό και το περιβάλλον. Η προσέγγιση αυτή είχε, φαινομενικά τουλάχιστον, πιο τεχνικό και νομικό παρά πολιτικό χαρακτήρα. |
| --- | --- |

3.2

Κατά κάποιο τρόπο, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν διέθετε μέχρι σήμερα ίδια αρμοδιότητα στον τομέα της ενέργειας προσέγγισε το ζήτημα κατά τρόπο κάπως έμμεσο, κάνοντας συγκεκριμένα χρήση των κανόνων που είχαν σχέση με την εσωτερική αγορά, τον ανταγωνισμό και το περιβάλλον. Η προσέγγιση αυτή είχε, φαινομενικά τουλάχιστον, πιο τεχνικό και νομικό παρά πολιτικό χαρακτήρα.

| 3.3 | Αυτό δεν την εμπόδισε, όπως είδαμε ήδη, να αναπτύξει σημαντική νομοθετική δραστηριότητα και να χαράξει κατευθυντήριες γραμμές στον τομέα της ενέργειας. Εξάλλου, δημοσίευσε πρόσφατα (19.9.2007) μία σειρά νομοθετικών προτάσεων που τροποποιούν τα ισχύοντα κείμενα (τροποποίηση του κανονισμού σχετικά με τους όρους πρόσβασης στο δίκτυο για τις διασυνοριακές ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας· πρόταση κανονισμού για την ίδρυση Οργανισμού Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας· τροποποίηση της οδηγίας σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου· τροποποίηση της οδηγίας 2003/54/ΕΚ σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας). |
| --- | --- |

3.3

Αυτό δεν την εμπόδισε, όπως είδαμε ήδη, να αναπτύξει σημαντική νομοθετική δραστηριότητα και να χαράξει κατευθυντήριες γραμμές στον τομέα της ενέργειας. Εξάλλου, δημοσίευσε πρόσφατα (19.9.2007) μία σειρά νομοθετικών προτάσεων που τροποποιούν τα ισχύοντα κείμενα (τροποποίηση του κανονισμού σχετικά με τους όρους πρόσβασης στο δίκτυο για τις διασυνοριακές ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας· πρόταση κανονισμού για την ίδρυση Οργανισμού Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας· τροποποίηση της οδηγίας σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου· τροποποίηση της οδηγίας 2003/54/ΕΚ σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας).

| 3.4 | Εάν η Συνθήκη της Λισσαβώνας κυρωθεί ως έχει, θα μπορέσει να αντιμετωπίσει το πολιτικής φύσεως αυτό πρόβλημα κατά τρόπο πιο σαφή και πιο άμεσο. Εντούτοις, η διασφάλιση της νομικής αρμοδιότητας δεν συνεπάγεται αυτόματα την άρση όλων των πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών δυσκολιών. Όλοι γνωρίζουν ότι υφίστανται εξαιρετικά ποικίλες εθνικές επιλογές, ιδιαίτερα στην περίπτωση της πυρηνικής ενέργειας, Στο διάστημα που μεσολάβησε από την άτυπη ευρωπαϊκή σύνοδο κορυφής του Hampton Court, το Συμβούλιο της ΕΕ έθεσε τις βάσεις μιας πραγματικής ευρωπαϊκής πολιτικής στον τομέα της ενέργειας η οποία συνίσταται στην υποβολή μιας νέας δέσμης μέτρων που κατάρτισαν από κοινού η ΓΔ «Ενέργεια» και η ΓΔ «Περιβάλλον». |
| --- | --- |

3.4

Εάν η Συνθήκη της Λισσαβώνας κυρωθεί ως έχει, θα μπορέσει να αντιμετωπίσει το πολιτικής φύσεως αυτό πρόβλημα κατά τρόπο πιο σαφή και πιο άμεσο. Εντούτοις, η διασφάλιση της νομικής αρμοδιότητας δεν συνεπάγεται αυτόματα την άρση όλων των πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών δυσκολιών. Όλοι γνωρίζουν ότι υφίστανται εξαιρετικά ποικίλες εθνικές επιλογές, ιδιαίτερα στην περίπτωση της πυρηνικής ενέργειας, Στο διάστημα που μεσολάβησε από την άτυπη ευρωπαϊκή σύνοδο κορυφής του Hampton Court, το Συμβούλιο της ΕΕ έθεσε τις βάσεις μιας πραγματικής ευρωπαϊκής πολιτικής στον τομέα της ενέργειας η οποία συνίσταται στην υποβολή μιας νέας δέσμης μέτρων που κατάρτισαν από κοινού η ΓΔ «Ενέργεια» και η ΓΔ «Περιβάλλον».

| 3.5 | Όπως είδαμε, η Ευρωπαϊκή Ένωση θέλησε, κατ' αρχάς να κάνει χρήση των μηχανισμών της αγοράς, δεδομένου ότι επιθυμία της ήταν να δημιουργήσει μία ανταγωνιστική αγορά —η οποία προβλεπόταν ότι θα είναι πιο αποτελεσματική— και να διασφαλίσει, χάρη στα διευρωπαϊκά δίκτυα ενέργειας, την ύπαρξη μιας διασυνδεδεμένης αγοράς, |
| --- | --- |

3.5

Όπως είδαμε, η Ευρωπαϊκή Ένωση θέλησε, κατ' αρχάς να κάνει χρήση των μηχανισμών της αγοράς, δεδομένου ότι επιθυμία της ήταν να δημιουργήσει μία ανταγωνιστική αγορά —η οποία προβλεπόταν ότι θα είναι πιο αποτελεσματική— και να διασφαλίσει, χάρη στα διευρωπαϊκά δίκτυα ενέργειας, την ύπαρξη μιας διασυνδεδεμένης αγοράς,

| 3.6 | Άλλη πρόθεσή της ήταν η προώθηση της ενεργειακής απόδοσης, κυρίως στους τομείς με τον μεγαλύτερο αριθμό καταναλωτών: στη θέρμανση και στον κλιματισμό των κτηρίων, στις βιομηχανίες μεταποίησης, στις μεταφορές. |
| --- | --- |

3.6

Άλλη πρόθεσή της ήταν η προώθηση της ενεργειακής απόδοσης, κυρίως στους τομείς με τον μεγαλύτερο αριθμό καταναλωτών: στη θέρμανση και στον κλιματισμό των κτηρίων, στις βιομηχανίες μεταποίησης, στις μεταφορές.

| 3.7 | Είναι γνωστό ότι ο φιλόδοξος στόχος που έχει θέσει το σχέδιο δράσης για την περίοδο 2007-2012 (Οκτώβριος 2006) είναι η ετήσια κατανάλωση ενέργειας να περιοριστεί, έως το 2020, κατά 20 %, πράγμα που ισοδυναμεί με εξοικονόμηση ενεργειακής έντασης κατά 1,5 % ετησίως έως το 2020. |
| --- | --- |

3.7

Είναι γνωστό ότι ο φιλόδοξος στόχος που έχει θέσει το σχέδιο δράσης για την περίοδο 2007-2012 (Οκτώβριος 2006) είναι η ετήσια κατανάλωση ενέργειας να περιοριστεί, έως το 2020, κατά 20 %, πράγμα που ισοδυναμεί με εξοικονόμηση ενεργειακής έντασης κατά 1,5 % ετησίως έως το 2020.

| 3.8 | Επίσης, δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Και στην περίπτωση αυτή, ο στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι εξαιρετικά φιλόδοξος δεδομένου ότι επιδιώκεται οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας να καταλήξουν να αντιπροσωπεύουν, έως το 2020, το 20 % του συνόλου της καταναλωθείσας ενέργειας, ενώ πρέπει επίσης να οριστεί και ένας ελάχιστος δεσμευτικός στόχος, τα βιοκαύσιμα να αντιπροσωπεύουν το 10 % (βλ. τον «Χάρτη πορείας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας» της 10ης Ιανουαρίου 2007). |
| --- | --- |

3.8

Επίσης, δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Και στην περίπτωση αυτή, ο στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι εξαιρετικά φιλόδοξος δεδομένου ότι επιδιώκεται οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας να καταλήξουν να αντιπροσωπεύουν, έως το 2020, το 20 % του συνόλου της καταναλωθείσας ενέργειας, ενώ πρέπει επίσης να οριστεί και ένας ελάχιστος δεσμευτικός στόχος, τα βιοκαύσιμα να αντιπροσωπεύουν το 10 % (βλ. τον «Χάρτη πορείας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας» της 10ης Ιανουαρίου 2007).

| 3.9 | Ωστόσο, οι πηγές αυτές ενέργειας έχουν μέχρι σήμερα αρκετά μειονεκτήματα έναντι των ορυκτών καυσίμων: έχουν χαμηλότερη ενεργειακή πυκνότητα, καταλαμβάνουν χώρο (βλ. τα φωτοβολταϊκά πεδία), η παραγωγή τους δεν είναι σταθερή, ενώ δεν πρέπει φυσικά να λησμονείται και το κόστος των σχετικών τεχνολογιών. Συνεπώς, παρόλον ότι τα σχετικά μειονεκτήματα ως προς το κόστος μειώνονται σταθερά, αυτό σημαίνει ότι η μετάβαση προς τις τεχνολογίες αυτές θα είναι κατά πάσα πιθανότητα προοδευτική και μακρά εκτός εάν τύχει μεγαλύτερης πολιτικής και χρηματοδοτικής στήριξης και ότι όλες οι νέες πηγές ενέργειας απαιτούν την διεξαγωγή σοβαρών μελετών του αντίκτυπου (βλ. το άρθρο του Vaclav Smit, 21st century energy: Some sobering thoughts, OECD Observer, τεύχος 258-259, Δεκέμβριος 2006). |
| --- | --- |

3.9

Ωστόσο, οι πηγές αυτές ενέργειας έχουν μέχρι σήμερα αρκετά μειονεκτήματα έναντι των ορυκτών καυσίμων: έχουν χαμηλότερη ενεργειακή πυκνότητα, καταλαμβάνουν χώρο (βλ. τα φωτοβολταϊκά πεδία), η παραγωγή τους δεν είναι σταθερή, ενώ δεν πρέπει φυσικά να λησμονείται και το κόστος των σχετικών τεχνολογιών. Συνεπώς, παρόλον ότι τα σχετικά μειονεκτήματα ως προς το κόστος μειώνονται σταθερά, αυτό σημαίνει ότι η μετάβαση προς τις τεχνολογίες αυτές θα είναι κατά πάσα πιθανότητα προοδευτική και μακρά εκτός εάν τύχει μεγαλύτερης πολιτικής και χρηματοδοτικής στήριξης και ότι όλες οι νέες πηγές ενέργειας απαιτούν την διεξαγωγή σοβαρών μελετών του αντίκτυπου (βλ. το άρθρο του Vaclav Smit, 21st century energy: Some sobering thoughts, OECD Observer, τεύχος 258-259, Δεκέμβριος 2006).

| 3.10 | Στον τομέα της ενέργειας για τις μεταφορές, η Επιτροπή έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την προώθηση των βιοκαυσίμων καθώς και για τα στοιχεία καυσίμου και το υδρογόνο. Ο προβλεπόμενος βαθμός ανάπτυξης των βιοκαυσίμων εγείρει ωστόσο ορισμένα προβλήματα Πράγματι, τα στοιχεία καυσίμου είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικοί μετατροπείς ενέργειας οι οποίοι επιτρέπουν τον σημαντικό περιορισμό της παραγωγής αερίων του θερμοκηπίου και των ρύπων. Ωστόσο, οι τεχνολογίες αυτές δεν προβλέπεται να εξασφαλίσουν ταχέως την εμπορική βιωσιμότητά τους. |
| --- | --- |

3.10

Στον τομέα της ενέργειας για τις μεταφορές, η Επιτροπή έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την προώθηση των βιοκαυσίμων καθώς και για τα στοιχεία καυσίμου και το υδρογόνο. Ο προβλεπόμενος βαθμός ανάπτυξης των βιοκαυσίμων εγείρει ωστόσο ορισμένα προβλήματα Πράγματι, τα στοιχεία καυσίμου είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικοί μετατροπείς ενέργειας οι οποίοι επιτρέπουν τον σημαντικό περιορισμό της παραγωγής αερίων του θερμοκηπίου και των ρύπων. Ωστόσο, οι τεχνολογίες αυτές δεν προβλέπεται να εξασφαλίσουν ταχέως την εμπορική βιωσιμότητά τους.

| 3.11 | Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή πρότεινε, στο πλαίσιο, αφενός, του 7ου προγράμματος-πλαισίου για την έρευνα και, αφετέρου, μιας κοινής τεχνικής πρωτοβουλίας με σκοπό την ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων δημοσίου-ιδιωτικού τομέα, την υιοθέτηση κανονισμού για τη σύσταση της κοινής επιχείρησης «Κυψέλες καυσίμου και υδρογόνο» [COM(2007) 571 τελικό], με σκοπό την εφαρμογή προγράμματος ερευνητικών δραστηριοτήτων, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης στον τομέα αυτό. |
| --- | --- |

3.11

Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή πρότεινε, στο πλαίσιο, αφενός, του 7ου προγράμματος-πλαισίου για την έρευνα και, αφετέρου, μιας κοινής τεχνικής πρωτοβουλίας με σκοπό την ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων δημοσίου-ιδιωτικού τομέα, την υιοθέτηση κανονισμού για τη σύσταση της κοινής επιχείρησης «Κυψέλες καυσίμου και υδρογόνο» [COM(2007) 571 τελικό], με σκοπό την εφαρμογή προγράμματος ερευνητικών δραστηριοτήτων, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης στον τομέα αυτό.

| 3.12 | Προκειμένου να αναπτυχθεί η αγορά υδρογονοκίνητων μηχανοκίνητων οχημάτων, η Επιτροπή υπέβαλε επίσης κανονισμό για την έγκριση τύπου των εν λόγω οχημάτων [COM(2007) 593 τελικό] ώστε οι κανόνες να μην διαφέρουν από κράτος μέλος σε κράτος μέλος, πράγμα που θα έθετε εμπόδια στην διάδοση της εν λόγω τεχνολογίας. |
| --- | --- |

3.12

Προκειμένου να αναπτυχθεί η αγορά υδρογονοκίνητων μηχανοκίνητων οχημάτων, η Επιτροπή υπέβαλε επίσης κανονισμό για την έγκριση τύπου των εν λόγω οχημάτων [COM(2007) 593 τελικό] ώστε οι κανόνες να μην διαφέρουν από κράτος μέλος σε κράτος μέλος, πράγμα που θα έθετε εμπόδια στην διάδοση της εν λόγω τεχνολογίας.

4.   Οι προσανατολισμοί αυτοί είναι απαραίτητοι — είναι όμως επαρκείς;

| 4.1 | Η ζήτηση ενέργειας ορυκτής προέλευσης θα παραμείνει μεγάλη και ζωτικής σημασίας. Κατά συνέπεια, ο σχετικός προβληματισμός θα πρέπει αναπόφευκτα να λάβει υπόψη το αδιαμφισβήτητο αυτό γεγονός και να μην απολέσει το ρεαλιστικό πνεύμα όσον αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. |
| --- | --- |

4.1

Η ζήτηση ενέργειας ορυκτής προέλευσης θα παραμείνει μεγάλη και ζωτικής σημασίας. Κατά συνέπεια, ο σχετικός προβληματισμός θα πρέπει αναπόφευκτα να λάβει υπόψη το αδιαμφισβήτητο αυτό γεγονός και να μην απολέσει το ρεαλιστικό πνεύμα όσον αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

| 4.2 | Για το λόγο αυτό, είναι απαραίτητο τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να χαράξουν μία συντονισμένη πολιτική έναντι των χωρών που διαθέτουν ορυκτά καύσιμα στο πλαίσιο του «πνεύματος αλληλεγγύης» για το οποίο κάνει λόγο η Συνθήκη της Λισσαβώνας. Η υιοθέτηση μιας αγοραστικής πολιτικής θα ήταν και αυτή ιδιαίτερα χρήσιμη, αλλά εξαρτάται κατά κύριο λόγο από τις πολυεθνικές πετρελαϊκές εταιρείες. |
| --- | --- |

4.2

Για το λόγο αυτό, είναι απαραίτητο τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να χαράξουν μία συντονισμένη πολιτική έναντι των χωρών που διαθέτουν ορυκτά καύσιμα στο πλαίσιο του «πνεύματος αλληλεγγύης» για το οποίο κάνει λόγο η Συνθήκη της Λισσαβώνας. Η υιοθέτηση μιας αγοραστικής πολιτικής θα ήταν και αυτή ιδιαίτερα χρήσιμη, αλλά εξαρτάται κατά κύριο λόγο από τις πολυεθνικές πετρελαϊκές εταιρείες.

| 4.3 | Την επίσημη διαχείριση της αγοράς πετρελαίου έχει ο ΟΠΕΚ. Υπό τις συνθήκες αυτές, εάν τα 27 κράτη μέλη παρουσίαζαν ενιαίο μέτωπο, θα είχαν εννοείται μεγαλύτερο βάρος από ό,τι καθένα ξεχωριστά, κυρίως δε μάλιστα εφόσον πρόκειται για ορισμένες από τις χώρες με την μεγαλύτερη βιομηχανική ανάπτυξη και, κατ' επέκταση, για μεγάλες καταναλώτριες ενέργειας. Πρέπει να μην λησμονείται ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιπροσωπεύει μία ολοκληρωμένη αγορά περίπου ενός δισεκατομμυρίου καταναλωτών. |
| --- | --- |

4.3

Την επίσημη διαχείριση της αγοράς πετρελαίου έχει ο ΟΠΕΚ. Υπό τις συνθήκες αυτές, εάν τα 27 κράτη μέλη παρουσίαζαν ενιαίο μέτωπο, θα είχαν εννοείται μεγαλύτερο βάρος από ό,τι καθένα ξεχωριστά, κυρίως δε μάλιστα εφόσον πρόκειται για ορισμένες από τις χώρες με την μεγαλύτερη βιομηχανική ανάπτυξη και, κατ' επέκταση, για μεγάλες καταναλώτριες ενέργειας. Πρέπει να μην λησμονείται ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιπροσωπεύει μία ολοκληρωμένη αγορά περίπου ενός δισεκατομμυρίου καταναλωτών.

| 4.4 | Ένα αγοραστικό μέτωπο αυτού του είδους έχει τη δυνατότητα να διαθέτει πραγματική πολιτική δύναμη ενώπιον του καρτέλ των παραγωγών πετρελαίου, ενώ όσον αφορά το φυσικό αέριο, η κατάσταση είναι διαφορετική δεδομένου ότι, στην περίπτωση αυτή, το φαινόμενο αυτό της ύπαρξης συμπράξεων δεν υφίσταται. |
| --- | --- |

4.4

Ένα αγοραστικό μέτωπο αυτού του είδους έχει τη δυνατότητα να διαθέτει πραγματική πολιτική δύναμη ενώπιον του καρτέλ των παραγωγών πετρελαίου, ενώ όσον αφορά το φυσικό αέριο, η κατάσταση είναι διαφορετική δεδομένου ότι, στην περίπτωση αυτή, το φαινόμενο αυτό της ύπαρξης συμπράξεων δεν υφίσταται.

| 4.5 | Όσον αφορά την ασφάλεια του εφοδιασμού, η διαφοροποίηση είναι μία αναγκαιότητα. Στον τομέα αυτό, είναι απαραίτητη η ανάπτυξη επαφών με την Ρωσία, ένα μεγάλο ευρωπαϊκό έθνος — τουλάχιστον εξίσου απαραίτητη όσο και με τον ΟΠΕΚ. Ταυτόχρονα, θα ήταν σκόπιμο να εξεταστεί το ενδεχόμενο εφαρμογής μιας πολιτικής εφοδιασμού σε συνεργασία με τις δημοκρατίες του Καυκάσου και της Κεντρικής Ασίας. |
| --- | --- |

4.5

Όσον αφορά την ασφάλεια του εφοδιασμού, η διαφοροποίηση είναι μία αναγκαιότητα. Στον τομέα αυτό, είναι απαραίτητη η ανάπτυξη επαφών με την Ρωσία, ένα μεγάλο ευρωπαϊκό έθνος — τουλάχιστον εξίσου απαραίτητη όσο και με τον ΟΠΕΚ. Ταυτόχρονα, θα ήταν σκόπιμο να εξεταστεί το ενδεχόμενο εφαρμογής μιας πολιτικής εφοδιασμού σε συνεργασία με τις δημοκρατίες του Καυκάσου και της Κεντρικής Ασίας.

| 4.6 | Πάντοτε στον τομέα των ορυκτών καυσίμων, θα ήταν ευκταία η ανάπτυξη εναλλακτικών τομέων, κυρίως με βάση τον άνθρακα. Η έρευνα με αντικείμενο τον «καθαρό άνθρακα» σημειώνει σημαντική πρόοδο και θα πρέπει να επιταχυνθεί προκειμένου να μην επιδεινωθεί η θέρμανση του πλανήτη με μια νέα αύξηση της χρήσεως του άνθρακα. Θα πρέπει να αναπτυχθεί ένα μεγάλο ευρωπαϊκό πρόγραμμα έρευνας και ανάπτυξης στον τομέα αυτόν, ιδιαίτερα μάλιστα εφόσον η Ευρώπη παραμένει μία ήπειρος πλούσια σε άνθρακα και ο πόρος αυτός έχει σαφώς πιο περιορισμένο κόστος από το πετρέλαιο στην διεθνή αγορά. Μολαταύτα, οι τρόποι εξόρυξης άνθρακα εξακολουθεί να είναι ζήτημα ιδιαιτέρως ευαίσθητο. Είναι γνωστό πόσο δύσκολο και μάλιστα επικίνδυνο είναι το επάγγελμα του ανθρακωρύχου. Θα πρέπει να επιδειχθεί ιδιαίτερη προσοχή στις συνθήκες εργασίας, στην ασφάλεια και στην υγεία στον χώρο εργασίας του τομέα αυτού. |
| --- | --- |

4.6

Πάντοτε στον τομέα των ορυκτών καυσίμων, θα ήταν ευκταία η ανάπτυξη εναλλακτικών τομέων, κυρίως με βάση τον άνθρακα. Η έρευνα με αντικείμενο τον «καθαρό άνθρακα» σημειώνει σημαντική πρόοδο και θα πρέπει να επιταχυνθεί προκειμένου να μην επιδεινωθεί η θέρμανση του πλανήτη με μια νέα αύξηση της χρήσεως του άνθρακα. Θα πρέπει να αναπτυχθεί ένα μεγάλο ευρωπαϊκό πρόγραμμα έρευνας και ανάπτυξης στον τομέα αυτόν, ιδιαίτερα μάλιστα εφόσον η Ευρώπη παραμένει μία ήπειρος πλούσια σε άνθρακα και ο πόρος αυτός έχει σαφώς πιο περιορισμένο κόστος από το πετρέλαιο στην διεθνή αγορά. Μολαταύτα, οι τρόποι εξόρυξης άνθρακα εξακολουθεί να είναι ζήτημα ιδιαιτέρως ευαίσθητο. Είναι γνωστό πόσο δύσκολο και μάλιστα επικίνδυνο είναι το επάγγελμα του ανθρακωρύχου. Θα πρέπει να επιδειχθεί ιδιαίτερη προσοχή στις συνθήκες εργασίας, στην ασφάλεια και στην υγεία στον χώρο εργασίας του τομέα αυτού.

| 4.7 | Τα μεταχειρισμένα ελαστικά αυτοκινήτων θα μπορούσαν εξίσου να χρησιμοποιηθούν ως πηγή ανανεώσιμης ενέργειας, εφόσον διασφαλισθεί η παγίδευση των αερίων καύσεως. Από πολλές δεκαετίες ήδη λειτουργούν σε πολλά κράτη σταθμοί παραγωγής ηλεκτρισμού που τροφοδοτούνται με ελαστικά. |
| --- | --- |

4.7

Τα μεταχειρισμένα ελαστικά αυτοκινήτων θα μπορούσαν εξίσου να χρησιμοποιηθούν ως πηγή ανανεώσιμης ενέργειας, εφόσον διασφαλισθεί η παγίδευση των αερίων καύσεως. Από πολλές δεκαετίες ήδη λειτουργούν σε πολλά κράτη σταθμοί παραγωγής ηλεκτρισμού που τροφοδοτούνται με ελαστικά.

| 4.8 | Οι τεχνικές αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα εξελίσσονται, εξακολουθούν όμως να είναι δύσκολες και με υψηλό κόστος, υπάρχει πάντοτε δε ο κίνδυνος διαρροών, π.χ. στην περίπτωση ρωγμών στα πετρώματα ή σεισμών καθώς και της ρύπανσης των υπόγειων υδάτων. Διάφορες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ που βρίσκονται στο στάδιο επεξεργασίας εξετάζουν εμπεριστατωμένα τα σχετικά θέματα.. |
| --- | --- |

4.8

Οι τεχνικές αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα εξελίσσονται, εξακολουθούν όμως να είναι δύσκολες και με υψηλό κόστος, υπάρχει πάντοτε δε ο κίνδυνος διαρροών, π.χ. στην περίπτωση ρωγμών στα πετρώματα ή σεισμών καθώς και της ρύπανσης των υπόγειων υδάτων. Διάφορες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ που βρίσκονται στο στάδιο επεξεργασίας εξετάζουν εμπεριστατωμένα τα σχετικά θέματα..

| 4.9 | Εκτός από τα ορυκτά καύσιμα, υπάρχει επίσης ένας άλλος τοπικός πόρος σε μεγάλη, σε υπερβολικά μεγάλη, μάλιστα, ποσότητα: τα απόβλητα. Τα απόβλητα που παράγει η Ευρωπαϊκή Ένωση ανέρχονται σε δισεκατομμύρια τόνους. Η ανακύκλωση και η επαναχρησιμοποίηση των υλικών των αποβλήτων θεωρείται συνήθως ως η καλύτερη χρήση των αποβλήτων εφόσον μειώνει την ζήτηση για πρωτογενή υλικά όλων των ειδών και αποτρέπει την παραγωγή αερίων του φαινομένου του θερμοκηπίου που συνδέεται με τις περισσότερες μορφές διάθεσης των αποβλήτων. Στις περιπτώσεις όμως που αυτό δεν είναι δυνατόν, θα πρέπει οπωσδήποτε να εξεταστεί η χρησιμοποίηση των αποβλήτων ως πηγής ενέργειας. Και στον τομέα αυτό, θα ήταν σκόπιμο να ενθαρρυνθεί η έρευνα και ανάπτυξη προκειμένου να διασφαλιστεί η μεγαλύτερη δυνατή ενεργειακή απόδοση με ταυτόχρονη μείωση, στον μέγιστο βαθμό, των εκπομπών αερίων του φαινομένου του θερμοκηπίου και άλλων εκπομπών ρύπων. |
| --- | --- |

4.9

Εκτός από τα ορυκτά καύσιμα, υπάρχει επίσης ένας άλλος τοπικός πόρος σε μεγάλη, σε υπερβολικά μεγάλη, μάλιστα, ποσότητα: τα απόβλητα. Τα απόβλητα που παράγει η Ευρωπαϊκή Ένωση ανέρχονται σε δισεκατομμύρια τόνους. Η ανακύκλωση και η επαναχρησιμοποίηση των υλικών των αποβλήτων θεωρείται συνήθως ως η καλύτερη χρήση των αποβλήτων εφόσον μειώνει την ζήτηση για πρωτογενή υλικά όλων των ειδών και αποτρέπει την παραγωγή αερίων του φαινομένου του θερμοκηπίου που συνδέεται με τις περισσότερες μορφές διάθεσης των αποβλήτων. Στις περιπτώσεις όμως που αυτό δεν είναι δυνατόν, θα πρέπει οπωσδήποτε να εξεταστεί η χρησιμοποίηση των αποβλήτων ως πηγής ενέργειας. Και στον τομέα αυτό, θα ήταν σκόπιμο να ενθαρρυνθεί η έρευνα και ανάπτυξη προκειμένου να διασφαλιστεί η μεγαλύτερη δυνατή ενεργειακή απόδοση με ταυτόχρονη μείωση, στον μέγιστο βαθμό, των εκπομπών αερίων του φαινομένου του θερμοκηπίου και άλλων εκπομπών ρύπων.

| 4.10 | Είναι σκόπιμο η νομοθεσία και η νομολογία να εξελιχθεί ως προς το θέμα αυτό, δεδομένου ότι η ενεργειακή αξιοποίηση αποτελεί έννοια που δεν έχει αναγνωριστεί στο πλαίσιο αυτό. Ωστόσο, μία θετική εξέλιξη υπήρξε η αναθεωρημένη πρόταση οδηγίας-πλαισίου σχετικά με τα απόβλητα, η οποία συζητείται αυτή τη στιγμή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. |
| --- | --- |

4.10

Είναι σκόπιμο η νομοθεσία και η νομολογία να εξελιχθεί ως προς το θέμα αυτό, δεδομένου ότι η ενεργειακή αξιοποίηση αποτελεί έννοια που δεν έχει αναγνωριστεί στο πλαίσιο αυτό. Ωστόσο, μία θετική εξέλιξη υπήρξε η αναθεωρημένη πρόταση οδηγίας-πλαισίου σχετικά με τα απόβλητα, η οποία συζητείται αυτή τη στιγμή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

| 4.11 | Τέλος, κάποια στιγμή θα τεθεί αναπόφευκτα και το ζήτημα της πυρηνικής ενέργειας. Θα είναι δύσκολο να επιτύχουμε μία μείωση κατά 20 % των εκπομπών αερίων του φαινομένου του θερμοκηπίου έως το 2020, δίχως να εξετάσουμε το ενδεχόμενο μιας δυναμικής επαναπροώθησης των προγραμμάτων πυρηνικών σταθμών νέας γενεάς για τα κράτη μέλη που αποφάσισαν να χρησιμοποιήσουν αυτό το είδος ενέργειας. Τα αλλά κράτη θα πρέπει να βελτιώσουν τις πολιτικές τους έναντι των ανανεώσιμων ενεργειών. |
| --- | --- |

4.11

Τέλος, κάποια στιγμή θα τεθεί αναπόφευκτα και το ζήτημα της πυρηνικής ενέργειας. Θα είναι δύσκολο να επιτύχουμε μία μείωση κατά 20 % των εκπομπών αερίων του φαινομένου του θερμοκηπίου έως το 2020, δίχως να εξετάσουμε το ενδεχόμενο μιας δυναμικής επαναπροώθησης των προγραμμάτων πυρηνικών σταθμών νέας γενεάς για τα κράτη μέλη που αποφάσισαν να χρησιμοποιήσουν αυτό το είδος ενέργειας. Τα αλλά κράτη θα πρέπει να βελτιώσουν τις πολιτικές τους έναντι των ανανεώσιμων ενεργειών.

| 4.12 | Είναι σαφώς γνωστές οι μεγάλες προκλήσεις που θέτει η ανάπτυξη του συγκεκριμένου τομέα από την άποψη της ασφάλειας, της προστασίας και της διαχείρισης των αποβλήτων. Μπορούμε όμως όντως να τις αποφύγουμε; |
| --- | --- |

4.12

Είναι σαφώς γνωστές οι μεγάλες προκλήσεις που θέτει η ανάπτυξη του συγκεκριμένου τομέα από την άποψη της ασφάλειας, της προστασίας και της διαχείρισης των αποβλήτων. Μπορούμε όμως όντως να τις αποφύγουμε;

| 4.13 | Η επιλογή των πηγών ενέργειας εγείρει πολεμικές, καμία όμως από αυτές δεν αναφέρεται στα υπέρ και τα κατά της πυρηνικής ενέργειας. Στην πραγματικότητα ωστόσο υφίσταται μία πραγματική ρήξη, σε επίπεδο ΕΕ, όσον αφορά την πυρηνική ενέργεια η οποία δείχνει σαφώς ότι η επιλογή της πηγής ενέργειας θα πρέπει να επαφίεται αποκλειστικά στη δικαιοδοσία των κρατών μελών. |
| --- | --- |

4.13

Η επιλογή των πηγών ενέργειας εγείρει πολεμικές, καμία όμως από αυτές δεν αναφέρεται στα υπέρ και τα κατά της πυρηνικής ενέργειας. Στην πραγματικότητα ωστόσο υφίσταται μία πραγματική ρήξη, σε επίπεδο ΕΕ, όσον αφορά την πυρηνική ενέργεια η οποία δείχνει σαφώς ότι η επιλογή της πηγής ενέργειας θα πρέπει να επαφίεται αποκλειστικά στη δικαιοδοσία των κρατών μελών.

| 4.14 | Η Ευρώπη διαθέτει ένα αποτελεσματικό μέσο: την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενεργείας. Η ΕΕ πρέπει να εκμεταλλευτεί το γεγονός αυτό προκειμένου να εξακολουθήσει να είναι πρωτοπόρος από τεχνική άποψη, να διασφαλίσει την ανταγωνιστικότητά της, να περιορίσει την ενεργειακή της εξάρτηση και να ενισχύσει της προσπάθειές της και την διεθνή συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας, της προστασίας και της μη διάδοσης των πυρηνικών. Επίσης, θα μπορούσε ενδεχομένως να εξεταστεί το ενδεχόμενο να δοθούν στην ΕΚΑΕ νέες κατευθύνσεις. |
| --- | --- |

4.14

Η Ευρώπη διαθέτει ένα αποτελεσματικό μέσο: την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενεργείας. Η ΕΕ πρέπει να εκμεταλλευτεί το γεγονός αυτό προκειμένου να εξακολουθήσει να είναι πρωτοπόρος από τεχνική άποψη, να διασφαλίσει την ανταγωνιστικότητά της, να περιορίσει την ενεργειακή της εξάρτηση και να ενισχύσει της προσπάθειές της και την διεθνή συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας, της προστασίας και της μη διάδοσης των πυρηνικών. Επίσης, θα μπορούσε ενδεχομένως να εξεταστεί το ενδεχόμενο να δοθούν στην ΕΚΑΕ νέες κατευθύνσεις.

| 4.15 | Μία από τις μείζονες προκλήσεις είναι η έρευνα με αντικείμενο την πυρηνική σύντηξη. Το 7ο Ερευνητικό Πρόγραμμα-Πλαίσιο για την ΕΚΑΕ διαθέτει πόρους ύψους 2,75 δισ. ευρώ περίπου, τα δύο τρία σχεδόν των οποίων προορίζονται για την διεξαγωγή έρευνας στον τομέα της ενέργειας σύντηξης. Η προτεραιότητα αυτή πρέπει να ενθαρρυνθεί και να διατηρηθεί διότι ο έλεγχος της τεχνολογίας αυτής θα συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό στην διευκόλυνση της διαχείρισης των αποβλήτων, δεδομένου ότι χάρη σε αυτήν η διάρκεια ζωής τους θα περιοριζόταν σημαντικά. Η λειτουργία του ITER στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί καίριο γεγονός στο πλαίσιο αυτό. |
| --- | --- |

4.15

Μία από τις μείζονες προκλήσεις είναι η έρευνα με αντικείμενο την πυρηνική σύντηξη. Το 7ο Ερευνητικό Πρόγραμμα-Πλαίσιο για την ΕΚΑΕ διαθέτει πόρους ύψους 2,75 δισ. ευρώ περίπου, τα δύο τρία σχεδόν των οποίων προορίζονται για την διεξαγωγή έρευνας στον τομέα της ενέργειας σύντηξης. Η προτεραιότητα αυτή πρέπει να ενθαρρυνθεί και να διατηρηθεί διότι ο έλεγχος της τεχνολογίας αυτής θα συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό στην διευκόλυνση της διαχείρισης των αποβλήτων, δεδομένου ότι χάρη σε αυτήν η διάρκεια ζωής τους θα περιοριζόταν σημαντικά. Η λειτουργία του ITER στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί καίριο γεγονός στο πλαίσιο αυτό.

| 4.16 | Όσον αφορά την προώθηση των οχημάτων, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να δείξει ενδιαφέρον για τα υβριδικά αυτοκίνητα που λειτουργούν με ηλιακή ενέργεια, με τη βοήθεια στοιχείων καυσίμου ή που κινούνται χάρη στην τεχνολογία συμπιεσμένου αέρα. Πρόκειται για έναν ακόμη τομέα στον οποίο η έρευνα και η ανάπτυξη εξελίσσονται, ένας δε Γάλλος μηχανικός κατασκεύασε ένα όχημα πολύ οικονομικό το οποίο μπορεί να φθάσει την ταχύτητα των 150 χλμ/ώρα, η παραγωγή του οποίου αναμένεται να αρχίσει στους προσεχείς μήνες. Η περίφημη ινδική εταιρεία Tata αγόρασε ήδη τα δικαιώματά εκμετάλλευσής του για την Ινδία. |
| --- | --- |

4.16

Όσον αφορά την προώθηση των οχημάτων, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να δείξει ενδιαφέρον για τα υβριδικά αυτοκίνητα που λειτουργούν με ηλιακή ενέργεια, με τη βοήθεια στοιχείων καυσίμου ή που κινούνται χάρη στην τεχνολογία συμπιεσμένου αέρα. Πρόκειται για έναν ακόμη τομέα στον οποίο η έρευνα και η ανάπτυξη εξελίσσονται, ένας δε Γάλλος μηχανικός κατασκεύασε ένα όχημα πολύ οικονομικό το οποίο μπορεί να φθάσει την ταχύτητα των 150 χλμ/ώρα, η παραγωγή του οποίου αναμένεται να αρχίσει στους προσεχείς μήνες. Η περίφημη ινδική εταιρεία Tata αγόρασε ήδη τα δικαιώματά εκμετάλλευσής του για την Ινδία.

| 4.17 | Επ' αυτού, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τις προγενέστερες συστάσεις της σχετικά με την προβληματική των ενεργειακών πόρων της Ευρωπαϊκής Ενωσης, οι οποίες στηρίζουν και ενισχύουν τη θέση που διατυπώνεται στην παρούσα γνωμοδότηση |
| --- | --- |

4.17

Επ' αυτού, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τις προγενέστερες συστάσεις της σχετικά με την προβληματική των ενεργειακών πόρων της Ευρωπαϊκής Ενωσης, οι οποίες στηρίζουν και ενισχύουν τη θέση που διατυπώνεται στην παρούσα γνωμοδότηση

5.   Τί μέσα χρειάζονται;

| 5.1 | Η χάραξη πολιτικών και η θέση προτεραιοτήτων αποτελούν στοιχεία καθοριστικής σημασίας, παράλληλα, ωστόσο, είναι απαραίτητο να υπάρχουν διαθέσιμα τα πολιτικά και νομικά μέσα που θα επιτρέψουν την θέση σε εφαρμογή τους. Από την άποψη αυτή, οι διατάξεις της Συνθήκης της Λισσαβώνας —εάν αυτή κυρωθεί— θα αρκέσουν ή θα χρειαστεί να αναληφθούν περαιτέρω δράσεις; |
| --- | --- |

5.1

Η χάραξη πολιτικών και η θέση προτεραιοτήτων αποτελούν στοιχεία καθοριστικής σημασίας, παράλληλα, ωστόσο, είναι απαραίτητο να υπάρχουν διαθέσιμα τα πολιτικά και νομικά μέσα που θα επιτρέψουν την θέση σε εφαρμογή τους. Από την άποψη αυτή, οι διατάξεις της Συνθήκης της Λισσαβώνας —εάν αυτή κυρωθεί— θα αρκέσουν ή θα χρειαστεί να αναληφθούν περαιτέρω δράσεις;

| 5.2 | Η έκκληση προς τα κράτη μέλη να επιδείξουν πνεύμα αλληλεγγύης στον τομέα της ενέργειας αποτελεί σαφώς μία εξαιρετική πρωτοβουλία και ο καθορισμός τεσσάρων αξόνων για την πολιτική αυτή αποτελεί μία καινοτομία αναμφισβήτητα ευπρόσδεκτη, παρά το γεγονός ότι αυτοί καθαυτοί οι άξονες δεν είναι ιδιαίτερα καινοτόμοι. |
| --- | --- |

5.2

Η έκκληση προς τα κράτη μέλη να επιδείξουν πνεύμα αλληλεγγύης στον τομέα της ενέργειας αποτελεί σαφώς μία εξαιρετική πρωτοβουλία και ο καθορισμός τεσσάρων αξόνων για την πολιτική αυτή αποτελεί μία καινοτομία αναμφισβήτητα ευπρόσδεκτη, παρά το γεγονός ότι αυτοί καθαυτοί οι άξονες δεν είναι ιδιαίτερα καινοτόμοι.

| 5.3 | Δικαιολογημένα εντούτοις πιστεύεται ότι η σοβαρότητα των προκλήσεων που τίθενται σε διεθνή κλίμακα όσον αφορά την ενέργεια απαιτεί μία πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση. |
| --- | --- |

5.3

Δικαιολογημένα εντούτοις πιστεύεται ότι η σοβαρότητα των προκλήσεων που τίθενται σε διεθνή κλίμακα όσον αφορά την ενέργεια απαιτεί μία πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση.

| 5.4 | Δεν εμφανίζεται η Συνθήκη της Λισσαβώνας, π.χ., εξαιρετικά διστακτική στον τομέα αυτό, μολονότι, όντως, μία κοινή πολιτική στον τομέα της ενέργειας που θα είχε την στήριξη ενός ειδικού θεσμικού πλαισίου —όπως συνέβη παλαιότερα με την ΕΚΑΧ κι όπως συμβαίνει σήμερα με την ΕΚΑΕ— δεν είναι ακόμη μία εφικτή; |
| --- | --- |

5.4

Δεν εμφανίζεται η Συνθήκη της Λισσαβώνας, π.χ., εξαιρετικά διστακτική στον τομέα αυτό, μολονότι, όντως, μία κοινή πολιτική στον τομέα της ενέργειας που θα είχε την στήριξη ενός ειδικού θεσμικού πλαισίου —όπως συνέβη παλαιότερα με την ΕΚΑΧ κι όπως συμβαίνει σήμερα με την ΕΚΑΕ— δεν είναι ακόμη μία εφικτή;

| 5.5 | Στον διεθνή αγώνα δρόμου που έχει αρχίσει στον τομέα της ενέργειας, οι ανταγωνιστές έχουν ηπειρωτικές διαστάσεις. Το κοινοτικό πλαίσιο εξασφαλίζει, είναι η αλήθεια, μεγαλύτερο βάρος στην ΕΕ, η σύσταση, ωστόσο, μιας ειδικής αρχής, η οποία θα αναλάμβανε ακριβώς την ανάπτυξη της σχετικής με την ενέργεια «διπλωματίας», την παρακολούθηση της αγοραστικής πολιτικής, την χάραξη και την χρηματοδότηση προγραμμάτων-πλαισίων υπέρ της έρευνας και ανάπτυξης, θα μπορούσε κατά πάσα πιθανότητα να συμβάλει στο να καταστεί η Ευρώπη μείζων πρωταγωνιστής στο μεγάλο παγκόσμιο ενεργειακό αυτό «παιχνίδι» οι αποφάσεις του οποίου θα είχαν βαρύτητα, πράγμα που τα κράτη μέλη δεν μπορούν να επιτύχουν σε μεμονωμένη βάση. |
| --- | --- |

5.5

Στον διεθνή αγώνα δρόμου που έχει αρχίσει στον τομέα της ενέργειας, οι ανταγωνιστές έχουν ηπειρωτικές διαστάσεις. Το κοινοτικό πλαίσιο εξασφαλίζει, είναι η αλήθεια, μεγαλύτερο βάρος στην ΕΕ, η σύσταση, ωστόσο, μιας ειδικής αρχής, η οποία θα αναλάμβανε ακριβώς την ανάπτυξη της σχετικής με την ενέργεια «διπλωματίας», την παρακολούθηση της αγοραστικής πολιτικής, την χάραξη και την χρηματοδότηση προγραμμάτων-πλαισίων υπέρ της έρευνας και ανάπτυξης, θα μπορούσε κατά πάσα πιθανότητα να συμβάλει στο να καταστεί η Ευρώπη μείζων πρωταγωνιστής στο μεγάλο παγκόσμιο ενεργειακό αυτό «παιχνίδι» οι αποφάσεις του οποίου θα είχαν βαρύτητα, πράγμα που τα κράτη μέλη δεν μπορούν να επιτύχουν σε μεμονωμένη βάση.

| 5.6 | Σήμερα, η κατάσταση χαρακτηρίζεται από τη μεγάλη ποικιλομορφία των εθνικών προσεγγίσεων, η οποία οφείλεται αναμφισβήτητα στο γεγονός ότι, μετά το πρώτο πετρελαϊκό σοκ του 1973, κάθε κράτος μέλος θέλησε να διασφαλίσει, από την πλευρά του, τον ενεργειακό του εφοδιασμό. Είναι πολυάριθμες οι περιπτώσεις που καταδεικνύουν την διασπορά αυτή προσπαθειών και τις διαφορές των προσεγγίσεων. |
| --- | --- |

5.6

Σήμερα, η κατάσταση χαρακτηρίζεται από τη μεγάλη ποικιλομορφία των εθνικών προσεγγίσεων, η οποία οφείλεται αναμφισβήτητα στο γεγονός ότι, μετά το πρώτο πετρελαϊκό σοκ του 1973, κάθε κράτος μέλος θέλησε να διασφαλίσει, από την πλευρά του, τον ενεργειακό του εφοδιασμό. Είναι πολυάριθμες οι περιπτώσεις που καταδεικνύουν την διασπορά αυτή προσπαθειών και τις διαφορές των προσεγγίσεων.

| 5.7 | Για να αποφευχθεί το ενδεχόμενο διαφωνιών που θα κατέληγαν στον να επισκιαστεί ο ρόλος της Ευρώπης, είναι απαραίτητο η ΕΕ να χαράξει μία μείζονα ενεργειακή πολιτική, πλήρως ολοκληρωμένη με την πολιτική στον τομέα της κλιματικής αλλαγής, όπου η Ευρώπη εννοεί να διαδραματίσει τον ηγετικό της ρόλο στο πλαίσιο των διεθνών διαπραγματεύσεων. Η πολιτική αυτή θα ήταν σκόπιμο να βασιστεί σε έναν στενό συντονισμό των προσπαθειών των διεθνών οργανισμών —όπως ο ΠΟΕ, ο ΟΗΕ, το ΝΑΤΟ και ο ΟΟΣΑ— κάθε φορά που τίθενται επί τάπητος θέματα που έχουν σχέση με την ενέργεια. Παράλληλα, θα πρέπει να συντονιστούν οι ενεργειακές πολιτικές και, πιο συγκεκριμένα, να υιοθετηθεί μία πραγματική αγοραστική πολιτική, καθώς και μία βολονταριστική πολιτική διασύνδεσης των δικτύων η οποία να μην έχει πλέον μόνον εμπειρικό χαρακτήρα. Τέλος, στην δεδομένη στιγμή, η πολιτική αυτή συντονισμού, συναίνεσης και κοινών σχεδίων, θα μπορούσε να έχει την στήριξη συγκεκριμένων οργάνων, ώστε να βοηθηθεί η Ευρώπη στο έργο της αντιμετώπισης της ενεργειακής πρόκλησης. Θα έχει όμως το θάρρος να το κάνει; |
| --- | --- |

5.7

Για να αποφευχθεί το ενδεχόμενο διαφωνιών που θα κατέληγαν στον να επισκιαστεί ο ρόλος της Ευρώπης, είναι απαραίτητο η ΕΕ να χαράξει μία μείζονα ενεργειακή πολιτική, πλήρως ολοκληρωμένη με την πολιτική στον τομέα της κλιματικής αλλαγής, όπου η Ευρώπη εννοεί να διαδραματίσει τον ηγετικό της ρόλο στο πλαίσιο των διεθνών διαπραγματεύσεων. Η πολιτική αυτή θα ήταν σκόπιμο να βασιστεί σε έναν στενό συντονισμό των προσπαθειών των διεθνών οργανισμών —όπως ο ΠΟΕ, ο ΟΗΕ, το ΝΑΤΟ και ο ΟΟΣΑ— κάθε φορά που τίθενται επί τάπητος θέματα που έχουν σχέση με την ενέργεια. Παράλληλα, θα πρέπει να συντονιστούν οι ενεργειακές πολιτικές και, πιο συγκεκριμένα, να υιοθετηθεί μία πραγματική αγοραστική πολιτική, καθώς και μία βολονταριστική πολιτική διασύνδεσης των δικτύων η οποία να μην έχει πλέον μόνον εμπειρικό χαρακτήρα. Τέλος, στην δεδομένη στιγμή, η πολιτική αυτή συντονισμού, συναίνεσης και κοινών σχεδίων, θα μπορούσε να έχει την στήριξη συγκεκριμένων οργάνων, ώστε να βοηθηθεί η Ευρώπη στο έργο της αντιμετώπισης της ενεργειακής πρόκλησης. Θα έχει όμως το θάρρος να το κάνει;

Βρυξέλλες, 23 Απριλίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

της γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Η ακόλουθη τροπολογία που έλαβε τουλάχιστον το ένα τέταρτο των ψήφων, απορρίφθηκε κατά τη συζήτηση:

Σημείο 4.11

Να τροποποιηθεί ως εξής:

Τέλος, κάποια στιγμή θα τεθεί αναπόφευκτα και το ζήτημα της πυρηνικής ενέργειας. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξετάσουν το θέμα αυτό στο πλαίσιο της αποκλειστικής τους δικαιοδοσίας. Δεν είναι δυνατόν να επιθυμούμε μία μείωση κατά 2
  0 %
  των εκπομπών αερίων του φαινομένου του θερμοκηπίου έως το 2020, δίχως να εξετάσουμε το ενδεχόμενο μιας δυναμικής επαναπροώθησης των προγραμμάτων πυρηνικών σταθμών νέας γενεάς.

Αιτιολογία:

Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, στην οποία λειτουργούν σήμερα 10 εργοστάσια πυρηνικής ενέργειας, υιοθέτησε πρόγραμμα το οποίο προβλέπει έως το 2020 τη μείωση των εκπομπών του CO2 κατά περίπου 40 % με ταυτόχρονη εγκατάλειψη της πυρηνικής ενέργειας. Μήπως ο εισηγητής (και η ΕΟΚΕ) αμφισβητεί τη σοβαρότητα αυτού του προγράμματος;

2

Αποτέλεσμα ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 46 Ψήφοι κατά: 103 Αποχές: 27

---

| 19.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 211/23 |
| --- | --- | --- | --- |

19.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 211/23

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα:

| — | Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2003/54/ΕΚ σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας |
| --- | --- |

—

Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2003/54/ΕΚ σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας

| — | Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2003/55/ΕΚ σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου |
| --- | --- |

—

Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2003/55/ΕΚ σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου

| — | Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ίδρυση Οργανισμού Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας |
| --- | --- |

—

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ίδρυση Οργανισμού Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας

| — | Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1228/2003 σχετικά με τους όρους πρόσβασης στο δίκτυο για τις διασυνοριακές ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας |
| --- | --- |

—

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1228/2003 σχετικά με τους όρους πρόσβασης στο δίκτυο για τις διασυνοριακές ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας

| — | Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1775/2005 περί όρων πρόσβασης στα δίκτυα μεταφοράς φυσικού αερίου |
| --- | --- |

—

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1775/2005 περί όρων πρόσβασης στα δίκτυα μεταφοράς φυσικού αερίου

COM(2007) 528 τελικό — 2007/0195 (COD)

COM(2007) 529 τελικό — 2007/0196 (COD)

COM(2007) 530 τελικό — 2007/0197 (COD)

COM(2007) 531 τελικό — 2007/0198 (COD)

COM(2007) 532 τελικό — 2007/0199 (COD)

(2008/C 211/06)

Στις 18 Οκτωβρίου 2007, και σύμφωνα με τα άρθρα 47, παράγραφος 2, 55 και 95 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας το Συμβούλιο αποφάσισε, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα:

Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2003/54/ΕΚ σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας

Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2003/55/ΕΚ σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ίδρυση Οργανισμού Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ.1228/2003 σχετικά με τους όρους πρόσβασης στο δίκτυο για τις διασυνοριακές ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1775/2005 περί όρων πρόσβασης στα δίκτυα μεταφοράς φυσικού αερίου.

Το ειδικευμένο τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, κοινωνία των πληροφοριών», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 4 Απριλίου 2008 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. CEDRONE.

Κατά την 444η σύνοδο ολομέλειάς της, της 22ας και 23ης Απριλίου 2008 (συνεδρίαση της 22ας Απριλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 100 ψήφους υπέρ, 4 ψήφους κατά και 7 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και προτάσεις

1.1   Συμπεράσματα

| 1.1.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί εν γένει τους λόγους που ώθησαν την Επιτροπή να υποβάλει την τρίτη δέσμη μέτρων για την ενέργεια, ένα περίπλοκο και δύσκολο θέμα τόσο από νομικής όσο και από οικονομικής πλευράς, το οποίο έχει προκαλέσει διιστάμενες απόψεις και αντιδράσεις. |
| --- | --- |

1.1.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί εν γένει τους λόγους που ώθησαν την Επιτροπή να υποβάλει την τρίτη δέσμη μέτρων για την ενέργεια, ένα περίπλοκο και δύσκολο θέμα τόσο από νομικής όσο και από οικονομικής πλευράς, το οποίο έχει προκαλέσει διιστάμενες απόψεις και αντιδράσεις.

| 1.1.2 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η παρούσα κατάσταση του ενεργειακού τομέα δεν είναι δυνατόν να διατηρηθεί περαιτέρω. Έπειτα από την εκκίνηση της διαδικασίας ολοκλήρωσης και απελευθέρωσης, βρισκόμαστε σε μια κρίσιμη καμπή: πρέπει πλέον να αποφασίσουμε προς ποια κατεύθυνση θα πορευθούμε. Η απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας γνώρισε μια περίοδο στασιμότητας που προκάλεσε υψηλό κόστος μετάβασης, το οποίο ενδέχεται να υπερβεί τα αντίστοιχα οφέλη· το κόστος αυτό συναρτάται τόσο με την απουσία ομοιογενούς πλαισίου κανόνων σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και με την έλλειψη, σε ορισμένες περιπτώσεις, πραγματικής βούλησης για απελευθέρωση και σαφούς κατανομής αρμοδιοτήτων μεταξύ των διαφόρων φορέων. Αυτή η έλλειψη βεβαιότητας ως προς τη νομοθεσία οδηγεί ενδεχομένως σε χαμηλά επίπεδα επενδύσεων στον εν λόγω τομέα και σε ανεπαρκή ανάπτυξη του ανταγωνισμού. Το γεγονός αυτό επέφερε κατακερματισμό της ευρωπαϊκής αγοράς που καθοδηγείται, σε ορισμένες περιπτώσεις, από τα πρώην μονοπώλια. Καθίσταται, λοιπόν, αναγκαίο να τονιστεί εκ νέου σθεναρά η ανάγκη να συνεχιστεί με αποφασιστικότητα η διαδικασία απελευθέρωσης. |
| --- | --- |

1.1.2

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η παρούσα κατάσταση του ενεργειακού τομέα δεν είναι δυνατόν να διατηρηθεί περαιτέρω. Έπειτα από την εκκίνηση της διαδικασίας ολοκλήρωσης και απελευθέρωσης, βρισκόμαστε σε μια κρίσιμη καμπή: πρέπει πλέον να αποφασίσουμε προς ποια κατεύθυνση θα πορευθούμε. Η απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας γνώρισε μια περίοδο στασιμότητας που προκάλεσε υψηλό κόστος μετάβασης, το οποίο ενδέχεται να υπερβεί τα αντίστοιχα οφέλη· το κόστος αυτό συναρτάται τόσο με την απουσία ομοιογενούς πλαισίου κανόνων σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και με την έλλειψη, σε ορισμένες περιπτώσεις, πραγματικής βούλησης για απελευθέρωση και σαφούς κατανομής αρμοδιοτήτων μεταξύ των διαφόρων φορέων. Αυτή η έλλειψη βεβαιότητας ως προς τη νομοθεσία οδηγεί ενδεχομένως σε χαμηλά επίπεδα επενδύσεων στον εν λόγω τομέα και σε ανεπαρκή ανάπτυξη του ανταγωνισμού. Το γεγονός αυτό επέφερε κατακερματισμό της ευρωπαϊκής αγοράς που καθοδηγείται, σε ορισμένες περιπτώσεις, από τα πρώην μονοπώλια. Καθίσταται, λοιπόν, αναγκαίο να τονιστεί εκ νέου σθεναρά η ανάγκη να συνεχιστεί με αποφασιστικότητα η διαδικασία απελευθέρωσης.

1.1.3   Οι πολιτικές πτυχές: η ενιαία αγορά

| 1.1.3.1 | Κεντρική συνιστώσα της εν λόγω στρατηγικής αποτελεί η υλοποίηση της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση απαιτείται να διαμορφώσει μια κοινή στρατηγική προκειμένου να έχει τη δυνατότητα να ενεργεί με ταχύτητα και ομοφωνία και να διαθέτει μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ σε διεθνές επίπεδο. Η συνεργασία μεταξύ κρατών μελών, ρυθμιστικών αρχών και Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς (TSO) είναι απολύτως επιβεβλημένη και πρέπει, συνεπώς, να πραγματοποιηθούν διαρθρωτικές αλλαγές με στόχο την ολοκλήρωση της λειτουργίας και της ανάπτυξης των συστημάτων σε περιφερειακό επίπεδο. Τα μεμονωμένα κράτη μέλη οφείλουν να μοιράζονται τις εμπειρίες, τις γνώσεις και τους κανόνες τους για να ενεργούν από κοινού και να προτείνουν (να επιβάλλουν) τη δική τους πολιτική δαπανών στον τομέα του εφοδιασμού με στόχο την καθιέρωση ενός όσο το δυνατόν πιο ανταγωνιστικού περιβάλλοντος, το οποίο θα οδηγήσει σε όσο το δυνατόν δικαιότερες τιμές, αποφεύγοντας την χρηματοοικονομικής κερδοσκοπίας. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν μεγαλύτερη συνοχή μεταξύ τους και να πληρούν τους κανόνες που αποφασίζουν από κοινού, προς το συμφέρον των χρηστών-καταναλωτών, αναπτύσσοντας σε εθνικό επίπεδο την κοινοτική νομοθεσία που θα έχει αποφασιστεί από κοινού. |
| --- | --- |

1.1.3.1

Κεντρική συνιστώσα της εν λόγω στρατηγικής αποτελεί η υλοποίηση της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση απαιτείται να διαμορφώσει μια κοινή στρατηγική προκειμένου να έχει τη δυνατότητα να ενεργεί με ταχύτητα και ομοφωνία και να διαθέτει μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ σε διεθνές επίπεδο. Η συνεργασία μεταξύ κρατών μελών, ρυθμιστικών αρχών και Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς (TSO) είναι απολύτως επιβεβλημένη και πρέπει, συνεπώς, να πραγματοποιηθούν διαρθρωτικές αλλαγές με στόχο την ολοκλήρωση της λειτουργίας και της ανάπτυξης των συστημάτων σε περιφερειακό επίπεδο. Τα μεμονωμένα κράτη μέλη οφείλουν να μοιράζονται τις εμπειρίες, τις γνώσεις και τους κανόνες τους για να ενεργούν από κοινού και να προτείνουν (να επιβάλλουν) τη δική τους πολιτική δαπανών στον τομέα του εφοδιασμού με στόχο την καθιέρωση ενός όσο το δυνατόν πιο ανταγωνιστικού περιβάλλοντος, το οποίο θα οδηγήσει σε όσο το δυνατόν δικαιότερες τιμές, αποφεύγοντας την χρηματοοικονομικής κερδοσκοπίας. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν μεγαλύτερη συνοχή μεταξύ τους και να πληρούν τους κανόνες που αποφασίζουν από κοινού, προς το συμφέρον των χρηστών-καταναλωτών, αναπτύσσοντας σε εθνικό επίπεδο την κοινοτική νομοθεσία που θα έχει αποφασιστεί από κοινού.

1.1.4   Οι οικονομικές πτυχές

| 1.1.4.1 | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ ένας θεμιτός, κατάλληλα ρυθμισμένος, ανταγωνισμός (κάτι το οποίο δεν επιτυγχάνεται με την παρούσα πρόταση της Επιτροπής) θα ευνοούσε την ενθάρρυνση των εναλλακτικών πηγών ενέργειας και των επενδύσεων σε ενεργειακές υποδομές. Τούτο θα συνέβαλε με τη σειρά του στην αύξηση της παραγωγικότητας των επιχειρήσεων (όπως π.χ. των ΜΜΕ) καθιστώντας δυνατές δικαιότερες τιμές, θα προωθούσε τη διαφάνεια και θα περιόριζε τον κίνδυνο κυρίαρχης θέσης. |
| --- | --- |

1.1.4.1

Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ ένας θεμιτός, κατάλληλα ρυθμισμένος, ανταγωνισμός (κάτι το οποίο δεν επιτυγχάνεται με την παρούσα πρόταση της Επιτροπής) θα ευνοούσε την ενθάρρυνση των εναλλακτικών πηγών ενέργειας και των επενδύσεων σε ενεργειακές υποδομές. Τούτο θα συνέβαλε με τη σειρά του στην αύξηση της παραγωγικότητας των επιχειρήσεων (όπως π.χ. των ΜΜΕ) καθιστώντας δυνατές δικαιότερες τιμές, θα προωθούσε τη διαφάνεια και θα περιόριζε τον κίνδυνο κυρίαρχης θέσης.

| 1.1.4.2 | Ένας από τους στόχους προτεραιότητας της τρίτης δέσμης μέτρων συνίσταται στην ενθάρρυνση των επενδύσεων σε ενεργειακές υποδομές και στη διασφάλιση του συντονισμού τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σχετικά με αυτήν την πτυχή, τα μέτρα που προτείνονται από την Επιτροπή βαίνουν προς τη σωστή κατεύθυνση. Κρίνεται ωστόσο σκόπιμο να εξασφαλιστεί, ότι τα μέτρα αυτά θα καταστήσουν δυνατές τις αναγκαίες επενδύσεις σε εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας ώστε να κερδηθεί η εμπιστοσύνη των επενδυτών. Όσον αφορά την ανάπτυξη των δικτύων, τα μέτρα αυτά πρέπει να εξασφαλίσουν ότι θα πραγματοποιηθεί ο κατάλληλος σχεδιασμός, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, αλλά και ότι ο σχεδιασμός αυτός θα τηρείται και ως προς τα επίπεδα και ως προς τις προθεσμίες του. Επιβάλλεται επίσης ο έλεγχος των επενδύσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο (εκ μέρους του Οργανισμού Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας). Σε περίπτωση που μια αγορά είναι ανελαστική, με επιχειρήσεις που λειτουργούν υπό συνθήκες ολιγοπωλίου και με ορισμένα κράτη απρόθυμα να παραχωρήσουν αρμοδιότητες στον τομέα του εφοδιασμού, η εμπιστοσύνη των φορέων εκμετάλλευσης και των χρηστών περιορίζεται, με συνακόλουθη μείωση της ρευστότητας· μια τέτοια περίπτωση πρέπει να αποφευχθεί. |
| --- | --- |

1.1.4.2

Ένας από τους στόχους προτεραιότητας της τρίτης δέσμης μέτρων συνίσταται στην ενθάρρυνση των επενδύσεων σε ενεργειακές υποδομές και στη διασφάλιση του συντονισμού τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σχετικά με αυτήν την πτυχή, τα μέτρα που προτείνονται από την Επιτροπή βαίνουν προς τη σωστή κατεύθυνση. Κρίνεται ωστόσο σκόπιμο να εξασφαλιστεί, ότι τα μέτρα αυτά θα καταστήσουν δυνατές τις αναγκαίες επενδύσεις σε εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας ώστε να κερδηθεί η εμπιστοσύνη των επενδυτών. Όσον αφορά την ανάπτυξη των δικτύων, τα μέτρα αυτά πρέπει να εξασφαλίσουν ότι θα πραγματοποιηθεί ο κατάλληλος σχεδιασμός, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, αλλά και ότι ο σχεδιασμός αυτός θα τηρείται και ως προς τα επίπεδα και ως προς τις προθεσμίες του. Επιβάλλεται επίσης ο έλεγχος των επενδύσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο (εκ μέρους του Οργανισμού Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας). Σε περίπτωση που μια αγορά είναι ανελαστική, με επιχειρήσεις που λειτουργούν υπό συνθήκες ολιγοπωλίου και με ορισμένα κράτη απρόθυμα να παραχωρήσουν αρμοδιότητες στον τομέα του εφοδιασμού, η εμπιστοσύνη των φορέων εκμετάλλευσης και των χρηστών περιορίζεται, με συνακόλουθη μείωση της ρευστότητας· μια τέτοια περίπτωση πρέπει να αποφευχθεί.

1.1.5   Οι κοινωνικές πτυχές

| 1.1.5.1 | Οι διαδικασίες αναδιάρθρωσης που προέκυψαν ως αποτέλεσμα της τρίτης δέσμης νομοθετικών μέτρων θα πρέπει να συνδυαστούν με μια πολιτική υπέρ της απασχόλησης, με την πλήρη συμμετοχή των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των επιχειρήσεων, και με τη χρήση μέσων όπως η «corporate social restructuring» (κοινωνική αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων) και οι αποσβεστήρες κοινωνικών κραδασμών τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Είναι παρήγορο ότι στις χώρες που έθεσαν σε εφαρμογή τον ιδιοκτησιακό διαχωρισμό στα δίκτυα μεταφοράς δεν καταγράφηκαν αρνητικές συνέπειες επί της απασχόλησης. |
| --- | --- |

1.1.5.1

Οι διαδικασίες αναδιάρθρωσης που προέκυψαν ως αποτέλεσμα της τρίτης δέσμης νομοθετικών μέτρων θα πρέπει να συνδυαστούν με μια πολιτική υπέρ της απασχόλησης, με την πλήρη συμμετοχή των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των επιχειρήσεων, και με τη χρήση μέσων όπως η «corporate social restructuring» (κοινωνική αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων) και οι αποσβεστήρες κοινωνικών κραδασμών τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Είναι παρήγορο ότι στις χώρες που έθεσαν σε εφαρμογή τον ιδιοκτησιακό διαχωρισμό στα δίκτυα μεταφοράς δεν καταγράφηκαν αρνητικές συνέπειες επί της απασχόλησης.

| 1.1.5.2 | Παρότι η προστασία των ευπαθέστερων ομάδων και των ασθενέστερων καταναλωτών είναι και θα παραμείνει αμιγώς εθνική αρμοδιότητα, θεωρείται ωστόσο κεφαλαιώδες να αναγνωρίσει η Επιτροπή τη σημασία που έχουν τα εν λόγω μέτρα σε διεθνές επίπεδο. Η Επιτροπή θα πρέπει επίσης να εξασφαλίσει την παρακολούθηση της εφαρμογής τους, προκειμένου τα μέσα αυτά να ανταποκρίνονται στα προαπαιτούμενα που τίθενται για μια ανοικτή και ανταγωνιστική αγορά. Κρίνεται αναγκαίο να εισαχθεί η έννοια της «ενεργειακής ένδειας» σε ευρωπαϊκό επίπεδο (μειωμένη τιμή) και να επιδιωχθεί η εκπλήρωση των απαιτήσεων δημόσιας υπηρεσίας και γενικού συμφέροντος, όπως προβλέπεται στις υφιστάμενες οδηγίες. |
| --- | --- |

1.1.5.2

Παρότι η προστασία των ευπαθέστερων ομάδων και των ασθενέστερων καταναλωτών είναι και θα παραμείνει αμιγώς εθνική αρμοδιότητα, θεωρείται ωστόσο κεφαλαιώδες να αναγνωρίσει η Επιτροπή τη σημασία που έχουν τα εν λόγω μέτρα σε διεθνές επίπεδο. Η Επιτροπή θα πρέπει επίσης να εξασφαλίσει την παρακολούθηση της εφαρμογής τους, προκειμένου τα μέσα αυτά να ανταποκρίνονται στα προαπαιτούμενα που τίθενται για μια ανοικτή και ανταγωνιστική αγορά. Κρίνεται αναγκαίο να εισαχθεί η έννοια της «ενεργειακής ένδειας» σε ευρωπαϊκό επίπεδο (μειωμένη τιμή) και να επιδιωχθεί η εκπλήρωση των απαιτήσεων δημόσιας υπηρεσίας και γενικού συμφέροντος, όπως προβλέπεται στις υφιστάμενες οδηγίες.

1.1.6   Οι χρήστες (επιχειρήσεις και καταναλωτές)

| 1.1.6.1 | Μια νέα στρατηγική σχετικά με τις ενεργειακές πολιτικές πρέπει να είναι επομένως σε θέση να ενθαρρύνει την επίτευξη πραγματικού ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων με στόχο τον πολλαπλασιασμό των δυνατοτήτων επιλογής των χρηστών. Τα δίκτυα μεταφοράς πρέπει να είναι προσιτά σε οποιονδήποτε επιθυμεί να τα χρησιμοποιήσει. Όσον αφορά τις μεγάλες ενεργοβόρες επιχειρήσεις απαιτείται να επιτευχθεί η σύναψη μιας ευρωπαϊκής σύμβασης για την απόκτηση ενέργειας σε ομοιόμορφες τιμές (συγκρίσιμες τιμές ή «νόμος της μιας τιμής»), καταργώντας τις κρατικές ενισχύσεις που προξενούν στρέβλωση του ανταγωνισμού. Όσον αφορά δε τους καταναλωτές, απαιτείται να τους αναγνωρισθούν τα δικαιώματα που προβλέπονται από την ΕΕ και να τους παρασχεθεί ελευθερία επιλογής του προμηθευτή που προτιμούν και στη χαμηλότερη δυνατή τιμή. |
| --- | --- |

1.1.6.1

Μια νέα στρατηγική σχετικά με τις ενεργειακές πολιτικές πρέπει να είναι επομένως σε θέση να ενθαρρύνει την επίτευξη πραγματικού ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων με στόχο τον πολλαπλασιασμό των δυνατοτήτων επιλογής των χρηστών. Τα δίκτυα μεταφοράς πρέπει να είναι προσιτά σε οποιονδήποτε επιθυμεί να τα χρησιμοποιήσει. Όσον αφορά τις μεγάλες ενεργοβόρες επιχειρήσεις απαιτείται να επιτευχθεί η σύναψη μιας ευρωπαϊκής σύμβασης για την απόκτηση ενέργειας σε ομοιόμορφες τιμές (συγκρίσιμες τιμές ή «νόμος της μιας τιμής»), καταργώντας τις κρατικές ενισχύσεις που προξενούν στρέβλωση του ανταγωνισμού. Όσον αφορά δε τους καταναλωτές, απαιτείται να τους αναγνωρισθούν τα δικαιώματα που προβλέπονται από την ΕΕ και να τους παρασχεθεί ελευθερία επιλογής του προμηθευτή που προτιμούν και στη χαμηλότερη δυνατή τιμή.

| 1.1.7 | Εν κατακλείδι, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πρόταση της Επιτροπής πρέπει να αποσκοπεί στην αποτροπή της μη ηθελημένης συντονισμένης δράσης για τη διαιώνιση της υφιστάμενης κατάστασης εκ μέρους, αφενός, των μεγάλων μονοπωλιακών επιχειρήσεων οι οποίες επιδιώκουν να διατηρήσουν μια πηγή εσόδων λόγω της πλεονεκτικής θέσης τους και, αφετέρου, των συνδικαλιστικών οργανώσεων οι οποίες αποβλέπουν στην προάσπιση της απασχόλησης. |
| --- | --- |

1.1.7

Εν κατακλείδι, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πρόταση της Επιτροπής πρέπει να αποσκοπεί στην αποτροπή της μη ηθελημένης συντονισμένης δράσης για τη διαιώνιση της υφιστάμενης κατάστασης εκ μέρους, αφενός, των μεγάλων μονοπωλιακών επιχειρήσεων οι οποίες επιδιώκουν να διατηρήσουν μια πηγή εσόδων λόγω της πλεονεκτικής θέσης τους και, αφετέρου, των συνδικαλιστικών οργανώσεων οι οποίες αποβλέπουν στην προάσπιση της απασχόλησης.

1.2   Οι προτάσεις της ΕΟΚΕ

1.2.1   Ενιαία αγορά ενέργειας

| 1.2.1.1 | Για την ενίσχυση της πορείας προς μια ενιαία αγορά ενέργειας, η Επιτροπή οφείλει να τροποποιήσει τις προτάσεις που διατυπώνονται στην τρίτη δέσμη μέτρων για την ενέργεια προκειμένου να αποκτήσει τη δυνατότητα να ενεργεί αυτόνομα σε διεθνές πλαίσιο, ιδιαίτερα όσον αφορά τους ενεργειακούς πόρους. Προς το σκοπό αυτό, οι προτάσεις περιφερειακής συνεργασίας που περιλαμβάνονται στην εν λόγω δέσμη μέτρων πρέπει να εκληφθούν ως ενδιάμεσα βήματα προς την επίτευξη του τελικού στόχου που εξακολουθεί να είναι η ενιαία αγορά ενέργειας. Επιπλέον, θα πρέπει τα κράτη μέλη να επιδιώξουν την ολοκλήρωση των αγορών τους στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας και οι διαχειριστές συστημάτων να προσπαθήσουν να εξυπηρετούν διάφορα κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η πρόταση περιφερειακής συνεργασίας των διαχειριστών δικτύου δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να θεωρηθεί ως προσωρινό υποκατάστατο της ενιαίας αγοράς ενέργειας. Η επίτευξη συνεργασίας σε περιφερειακό επίπεδο, βασισμένης σε «ιδιοκτησιακό διαχωρισμό» (ownership unbundling) μεταξύ διαχειριστών δικτύου οι οποίοι να μην έχουν πραγματικά καμία ανάμειξη σε δραστηριότητες παραγωγής/πώλησης, είναι θεμελιώδους σημασίας. Προκειμένου να αποφευχθεί οποιαδήποτε ανακολουθία ως προς την ομοιογένεια των κανονιστικών ρυθμίσεων και των κανόνων της αγοράς, καλό θα ήταν να συνεκτιμηθεί το έργο που έχει ήδη αναληφθεί στο πλαίσιο των περιφερειακών πρωτοβουλιών που προωθούνται από την Ευρωπαϊκή Ομάδα Ρυθμιστικών Αρχών Ηλεκτρικής Ενέργειας και Φυσικού Αερίου (ERGEG) κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών. |
| --- | --- |

1.2.1.1

Για την ενίσχυση της πορείας προς μια ενιαία αγορά ενέργειας, η Επιτροπή οφείλει να τροποποιήσει τις προτάσεις που διατυπώνονται στην τρίτη δέσμη μέτρων για την ενέργεια προκειμένου να αποκτήσει τη δυνατότητα να ενεργεί αυτόνομα σε διεθνές πλαίσιο, ιδιαίτερα όσον αφορά τους ενεργειακούς πόρους. Προς το σκοπό αυτό, οι προτάσεις περιφερειακής συνεργασίας που περιλαμβάνονται στην εν λόγω δέσμη μέτρων πρέπει να εκληφθούν ως ενδιάμεσα βήματα προς την επίτευξη του τελικού στόχου που εξακολουθεί να είναι η ενιαία αγορά ενέργειας. Επιπλέον, θα πρέπει τα κράτη μέλη να επιδιώξουν την ολοκλήρωση των αγορών τους στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας και οι διαχειριστές συστημάτων να προσπαθήσουν να εξυπηρετούν διάφορα κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η πρόταση περιφερειακής συνεργασίας των διαχειριστών δικτύου δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να θεωρηθεί ως προσωρινό υποκατάστατο της ενιαίας αγοράς ενέργειας. Η επίτευξη συνεργασίας σε περιφερειακό επίπεδο, βασισμένης σε «ιδιοκτησιακό διαχωρισμό» (ownership unbundling) μεταξύ διαχειριστών δικτύου οι οποίοι να μην έχουν πραγματικά καμία ανάμειξη σε δραστηριότητες παραγωγής/πώλησης, είναι θεμελιώδους σημασίας. Προκειμένου να αποφευχθεί οποιαδήποτε ανακολουθία ως προς την ομοιογένεια των κανονιστικών ρυθμίσεων και των κανόνων της αγοράς, καλό θα ήταν να συνεκτιμηθεί το έργο που έχει ήδη αναληφθεί στο πλαίσιο των περιφερειακών πρωτοβουλιών που προωθούνται από την Ευρωπαϊκή Ομάδα Ρυθμιστικών Αρχών Ηλεκτρικής Ενέργειας και Φυσικού Αερίου (ERGEG) κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών.

1.2.2   Κάθετα ολοκληρωμένος διαχωρισμός δραστηριοτήτων (unbundling)

| 1.2.2.1 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να επιδείξει προτίμηση προς τον διαχωρισμό της ιδιοκτησίας (ownership unbundling), ο οποίος είναι σαφώς καλύτερος για την προώθηση των επενδύσεων από τον λειτουργικό διαχωρισμό. Πράγματι, ο διαχωρισμός αυτός θα μπορούσε να μεγιστοποιήσει τη διαφάνεια και την εμπιστοσύνη των φορέων εκμετάλλευσης και των χρηστών, να βελτιώσει την ασφάλεια του συστήματος και να καταστήσει δυνατό τον έλεγχο των μονοπωλιακών δραστηριοτήτων, αποτρέποντας τις διακριτικές συμπεριφορές και βελτιστοποιώντας τη χρήση και τη συντήρηση του δικτύου. |
| --- | --- |

1.2.2.1

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να επιδείξει προτίμηση προς τον διαχωρισμό της ιδιοκτησίας (ownership unbundling), ο οποίος είναι σαφώς καλύτερος για την προώθηση των επενδύσεων από τον λειτουργικό διαχωρισμό. Πράγματι, ο διαχωρισμός αυτός θα μπορούσε να μεγιστοποιήσει τη διαφάνεια και την εμπιστοσύνη των φορέων εκμετάλλευσης και των χρηστών, να βελτιώσει την ασφάλεια του συστήματος και να καταστήσει δυνατό τον έλεγχο των μονοπωλιακών δραστηριοτήτων, αποτρέποντας τις διακριτικές συμπεριφορές και βελτιστοποιώντας τη χρήση και τη συντήρηση του δικτύου.

| 1.2.2.2 | Κρίνεται απαραίτητη η περαιτέρω εμβάθυνση και ανάλυση των στρατηγικών επιπτώσεων που σχετίζονται με την ιδιοκτησία των δικτύων και με την ανάγκη διασφάλισης της ανεξαρτησίας τους, ακόμη και όσον αφορά τα δυνητικά συμφέροντα τρίτων χωρών, συμπεριλαμβανομένης και της επιλογής του καθεστώτος ιδιοκτησίας των δικτύων (δημόσιας ή ιδιωτικής ιδιοκτησίας). Με την εφαρμογή του ιδιοκτησιακού διαχωρισμού, η πρόταση της Επιτροπής δεν απαιτεί την ιδιωτικοποίηση των δικτύων μεταφοράς που τελούν επί του παρόντος υπό δημόσια ιδιοκτησία. |
| --- | --- |

1.2.2.2

Κρίνεται απαραίτητη η περαιτέρω εμβάθυνση και ανάλυση των στρατηγικών επιπτώσεων που σχετίζονται με την ιδιοκτησία των δικτύων και με την ανάγκη διασφάλισης της ανεξαρτησίας τους, ακόμη και όσον αφορά τα δυνητικά συμφέροντα τρίτων χωρών, συμπεριλαμβανομένης και της επιλογής του καθεστώτος ιδιοκτησίας των δικτύων (δημόσιας ή ιδιωτικής ιδιοκτησίας). Με την εφαρμογή του ιδιοκτησιακού διαχωρισμού, η πρόταση της Επιτροπής δεν απαιτεί την ιδιωτικοποίηση των δικτύων μεταφοράς που τελούν επί του παρόντος υπό δημόσια ιδιοκτησία.

| 1.2.2.3 | Μεταξύ του τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας και του τομέα του φυσικού αερίου (βλέπε την κατάσταση που επικρατεί στις Ηνωμένες Πολιτείες, στη Δανία, στις Κάτω Χώρες, στην Πορτογαλία, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Ισπανία και στη Σουηδία) δεν υπάρχουν διαφορές οι οποίες να μπορούν να δικαιολογήσουν μια ανομοιογενή αντιμετώπιση του ιδιοκτησιακού διαχωρισμού. Ο διαχωρισμός της ιδιοκτησίας μεταξύ των δραστηριοτήτων παραγωγής/πώλησης και των δραστηριοτήτων μεταφοράς είναι αναγκαίος σε αμφότερους τους εν λόγω τομείς. Πράγματι, οι ενδεχόμενες διακριτικές συμπεριφορές που απορρέουν από ανεπαρκές επίπεδο κάθετου διαχωρισμού είναι ίδιες. Οι εταιρείες που πωλούν φυσικό αέριο δεν θα έπρεπε κανονικά να ασχολούνται με εκείνες που μεταφέρουν το αέριό τους, αλλά να ενδιαφέρονται μόνον για την αξιοπιστία και την οικονομική ευρωστία των αντισυμβαλλομένων τους εταιρειών, με στόχο την εκπλήρωση των συμβατικών τους υποχρεώσεων και την πώληση του αερίου τους. |
| --- | --- |

1.2.2.3

Μεταξύ του τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας και του τομέα του φυσικού αερίου (βλέπε την κατάσταση που επικρατεί στις Ηνωμένες Πολιτείες, στη Δανία, στις Κάτω Χώρες, στην Πορτογαλία, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Ισπανία και στη Σουηδία) δεν υπάρχουν διαφορές οι οποίες να μπορούν να δικαιολογήσουν μια ανομοιογενή αντιμετώπιση του ιδιοκτησιακού διαχωρισμού. Ο διαχωρισμός της ιδιοκτησίας μεταξύ των δραστηριοτήτων παραγωγής/πώλησης και των δραστηριοτήτων μεταφοράς είναι αναγκαίος σε αμφότερους τους εν λόγω τομείς. Πράγματι, οι ενδεχόμενες διακριτικές συμπεριφορές που απορρέουν από ανεπαρκές επίπεδο κάθετου διαχωρισμού είναι ίδιες. Οι εταιρείες που πωλούν φυσικό αέριο δεν θα έπρεπε κανονικά να ασχολούνται με εκείνες που μεταφέρουν το αέριό τους, αλλά να ενδιαφέρονται μόνον για την αξιοπιστία και την οικονομική ευρωστία των αντισυμβαλλομένων τους εταιρειών, με στόχο την εκπλήρωση των συμβατικών τους υποχρεώσεων και την πώληση του αερίου τους.

1.2.3   Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας

Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι απαιτείται να δοθούν περισσότερες εξουσίες στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (Agency for the cooperation of energy regulators — ACER) προκειμένου να δύναται:

| — | να ασκεί αυτόνομο και ανεξάρτητο κανονιστικό ρόλο· |
| --- | --- |

—

να ασκεί αυτόνομο και ανεξάρτητο κανονιστικό ρόλο·

| — | να παρακολουθεί τη δράση του ευρωπαϊκού δικτύου διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς (European Network Transmission System Operators — ENTSO)· και —σε συνεργασία με το ENTSO και τη Μόνιμη Επιτροπή Αγοράς (Standing Market Panel)— να επικουρεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη σύνταξη καταλόγου με τους κανόνες που απαιτούνται για τη διαμόρφωση και την έγκριση τεχνικών και αγοραίων κατευθυντηρίων γραμμών και κωδίκων· |
| --- | --- |

—

να παρακολουθεί τη δράση του ευρωπαϊκού δικτύου διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς (European Network Transmission System Operators — ENTSO)· και —σε συνεργασία με το ENTSO και τη Μόνιμη Επιτροπή Αγοράς (Standing Market Panel)— να επικουρεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη σύνταξη καταλόγου με τους κανόνες που απαιτούνται για τη διαμόρφωση και την έγκριση τεχνικών και αγοραίων κατευθυντηρίων γραμμών και κωδίκων·

| — | να καθορίζει τα απαιτούμενα κριτήρια και να εγκρίνει τους τεχνικούς και τους αγοραίους κώδικες· |
| --- | --- |

—

να καθορίζει τα απαιτούμενα κριτήρια και να εγκρίνει τους τεχνικούς και τους αγοραίους κώδικες·

| — | να διαμορφώνει τις μεθοδολογίες καθορισμού τιμών και τα ποσά που καταβάλλονται στο πλαίσιο του μηχανισμού αντιστάθμισης του κόστους που βαρύνει τους διαχειριστές δικτύων μεταφοράς λόγω των διασυνοριακών ροών ηλεκτρικής ενέργειας· |
| --- | --- |

—

να διαμορφώνει τις μεθοδολογίες καθορισμού τιμών και τα ποσά που καταβάλλονται στο πλαίσιο του μηχανισμού αντιστάθμισης του κόστους που βαρύνει τους διαχειριστές δικτύων μεταφοράς λόγω των διασυνοριακών ροών ηλεκτρικής ενέργειας·

| — | να καταρτίζει κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις αρχές που πρέπει να διέπουν την ανάπτυξη δικτύου και να εγκρίνει το σχέδιο δεκαετούς επενδυτικού προγράμματος που προτείνεται από το ENTSO· |
| --- | --- |

—

να καταρτίζει κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις αρχές που πρέπει να διέπουν την ανάπτυξη δικτύου και να εγκρίνει το σχέδιο δεκαετούς επενδυτικού προγράμματος που προτείνεται από το ENTSO·

| — | να παρέχει ενημέρωση και να γνωμοδοτεί προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή· |
| --- | --- |

—

να παρέχει ενημέρωση και να γνωμοδοτεί προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή·

| — | να συμβουλεύεται τους φορείς της αγοράς· |
| --- | --- |

—

να συμβουλεύεται τους φορείς της αγοράς·

| — | να συντονίζει το έργο των εθνικών αρχών· |
| --- | --- |

—

να συντονίζει το έργο των εθνικών αρχών·

| — | να προάγει τη διαφάνεια, συμπεριλαμβανομένων και των διαδικασιών διορισμού της δικής του διοικούσας ομάδας. |
| --- | --- |

—

να προάγει τη διαφάνεια, συμπεριλαμβανομένων και των διαδικασιών διορισμού της δικής του διοικούσας ομάδας.

1.2.4   Οι Εθνικές Ρυθμιστικές Αρχές (ΕΡΑ)

| 1.2.4.1 | Οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο για την προώθηση του ανταγωνισμού και για τη διασφάλιση της ορθής εφαρμογής των οδηγιών σε εθνικό επίπεδο, ιδίως όσον αφορά την τήρηση των κανόνων σχετικά με την αμερόληπτη χρήση των υποδομών. Θα ήταν επομένως σκόπιμη η εναρμόνιση των αρμοδιοτήτων τους και η ενίσχυση της ανεξαρτησίας τους έναντι τόσο των εθνικών επιχειρήσεων όσο και των ενεργειακών επιχειρήσεων, με στόχο τον έλεγχο και την αποτροπή των καταχρήσεων δεσπόζουσας θέσης. Μια πιο ανεξάρτητη ρυθμιστική αρχή θα ευνοήσει τη δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης στην αγορά και την επιτέλεση πιο συντονισμένου έργου με τον Οργανισμό Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER). |
| --- | --- |

1.2.4.1

Οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο για την προώθηση του ανταγωνισμού και για τη διασφάλιση της ορθής εφαρμογής των οδηγιών σε εθνικό επίπεδο, ιδίως όσον αφορά την τήρηση των κανόνων σχετικά με την αμερόληπτη χρήση των υποδομών. Θα ήταν επομένως σκόπιμη η εναρμόνιση των αρμοδιοτήτων τους και η ενίσχυση της ανεξαρτησίας τους έναντι τόσο των εθνικών επιχειρήσεων όσο και των ενεργειακών επιχειρήσεων, με στόχο τον έλεγχο και την αποτροπή των καταχρήσεων δεσπόζουσας θέσης. Μια πιο ανεξάρτητη ρυθμιστική αρχή θα ευνοήσει τη δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης στην αγορά και την επιτέλεση πιο συντονισμένου έργου με τον Οργανισμό Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER).

1.2.5   Ευρωπαϊκό δίκτυο διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς (European Network Transmission System Operators — ENTSO)

| 1.2.5.1 | Η ΕΟΚΕ συνιστά να υπάρξει αποτελεσματικότερος συντονισμός μεταξύ των διαχειριστών εθνικών δικτύων με στόχο την πραγματοποίηση επενδύσεων και τη βελτιστοποίηση της διαχείρισης των υποδομών που απαιτούνται για την ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου ευρωπαϊκού δικτύου. Ο Οργανισμός Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας θα πρέπει να αναλάβει σημαντικότερο ρόλο από τον προβλεπόμενο, προκειμένου να προτείνει, να σχεδιάζει, να ελέγχει και να εγκρίνει τους σχετικούς κώδικες για τη διασφάλιση της δέουσας συνεκτίμησης του δημοσίου συμφέροντος. Το ENTSO θα πρέπει να αναλάβει έναν ρόλο σε πλήρη συνάρτηση με τις δεξιότητες και τις ικανότητές του. Κατά συνέπεια, την ευθύνη για τη διαμόρφωση των κατευθυντηρίων γραμμών και των κωδίκων θα πρέπει να την επωμισθεί ο ACER. |
| --- | --- |

1.2.5.1

Η ΕΟΚΕ συνιστά να υπάρξει αποτελεσματικότερος συντονισμός μεταξύ των διαχειριστών εθνικών δικτύων με στόχο την πραγματοποίηση επενδύσεων και τη βελτιστοποίηση της διαχείρισης των υποδομών που απαιτούνται για την ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου ευρωπαϊκού δικτύου. Ο Οργανισμός Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας θα πρέπει να αναλάβει σημαντικότερο ρόλο από τον προβλεπόμενο, προκειμένου να προτείνει, να σχεδιάζει, να ελέγχει και να εγκρίνει τους σχετικούς κώδικες για τη διασφάλιση της δέουσας συνεκτίμησης του δημοσίου συμφέροντος. Το ENTSO θα πρέπει να αναλάβει έναν ρόλο σε πλήρη συνάρτηση με τις δεξιότητες και τις ικανότητές του. Κατά συνέπεια, την ευθύνη για τη διαμόρφωση των κατευθυντηρίων γραμμών και των κωδίκων θα πρέπει να την επωμισθεί ο ACER.

1.2.6   Ευρωπαϊκά δίκτυα και επενδύσεις

| 1.2.6.1 | Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να προβλέψει τη μελλοντική εξέλιξη της χρήσης των δικτύων, μέσω ενός επενδυτικού προγράμματος που αποσκοπεί στη δημιουργία ενός συστήματος δημόσιων και/ή ιδιωτικών ευρωπαϊκών δικτύων που είναι προσιτά σε όλους και ρυθμίζονται κανονιστικά από την Ένωση, τόσο για τη μεταφορά όσο και για τη χρήση της ενέργειας. Για τον σκοπό αυτόν, θα πρέπει να διασφαλισθεί ότι οι διαδικασίες για τη διαχείριση των διασυνδέσεων είναι πραγματικά διαφανείς, στηρίζονται σε διαδικασίες αγοράς, που τοιουτοτρόπως καθιστούν δυνατή την αύξηση του εμπορίου στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό. Οι επενδύσεις πρέπει να πραγματοποιούνται όταν αποφέρουν κοινωνικοοικονομικά οφέλη από περιφερειακή σκοπιά, ενώ όλοι οι φορείς της αγοράς πρέπει να συμμετέχουν δεόντως στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων σχετικά με την ανάπτυξη των κωδίκων και το δεκαετές επενδυτικό σχέδιο. |
| --- | --- |

1.2.6.1

Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να προβλέψει τη μελλοντική εξέλιξη της χρήσης των δικτύων, μέσω ενός επενδυτικού προγράμματος που αποσκοπεί στη δημιουργία ενός συστήματος δημόσιων και/ή ιδιωτικών ευρωπαϊκών δικτύων που είναι προσιτά σε όλους και ρυθμίζονται κανονιστικά από την Ένωση, τόσο για τη μεταφορά όσο και για τη χρήση της ενέργειας. Για τον σκοπό αυτόν, θα πρέπει να διασφαλισθεί ότι οι διαδικασίες για τη διαχείριση των διασυνδέσεων είναι πραγματικά διαφανείς, στηρίζονται σε διαδικασίες αγοράς, που τοιουτοτρόπως καθιστούν δυνατή την αύξηση του εμπορίου στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό. Οι επενδύσεις πρέπει να πραγματοποιούνται όταν αποφέρουν κοινωνικοοικονομικά οφέλη από περιφερειακή σκοπιά, ενώ όλοι οι φορείς της αγοράς πρέπει να συμμετέχουν δεόντως στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων σχετικά με την ανάπτυξη των κωδίκων και το δεκαετές επενδυτικό σχέδιο.

1.2.7   Δημοκρατία και αντιπροσώπευση

| 1.2.7.1 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι βάσει των ήδη υφισταμένων διατάξεων ή εκείνων που βρίσκονται υπό διαμόρφωση σχετικά με τους καταναλωτές, απαιτείται να προβλεφθεί η παρουσία τους στο Διοικητικό Συμβούλιο του Οργανισμού. Το αυτό ισχύει για όλους τους άλλους ενδιαφερόμενους φορείς (παράγοντες, συνδικαλιστικές οργανώσεις, επιχειρήσεις) που εκτός από το Διοικητικό Συμβούλιο θα μπορούσαν να συμμετέχουν σε ένα ειδικό Συμβούλιο Εποπτείας, ώστε η ανάπτυξη του ρυθμιστικού πλαισίου να επωφεληθεί από την μεγαλύτερη δυνατή συναίνεση και συμμετοχή, ήδη από τα αρχικά στάδια, και όχι μόνο κατά τις τελικές φάσεις της εξέλιξής του. |
| --- | --- |

1.2.7.1

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι βάσει των ήδη υφισταμένων διατάξεων ή εκείνων που βρίσκονται υπό διαμόρφωση σχετικά με τους καταναλωτές, απαιτείται να προβλεφθεί η παρουσία τους στο Διοικητικό Συμβούλιο του Οργανισμού. Το αυτό ισχύει για όλους τους άλλους ενδιαφερόμενους φορείς (παράγοντες, συνδικαλιστικές οργανώσεις, επιχειρήσεις) που εκτός από το Διοικητικό Συμβούλιο θα μπορούσαν να συμμετέχουν σε ένα ειδικό Συμβούλιο Εποπτείας, ώστε η ανάπτυξη του ρυθμιστικού πλαισίου να επωφεληθεί από την μεγαλύτερη δυνατή συναίνεση και συμμετοχή, ήδη από τα αρχικά στάδια, και όχι μόνο κατά τις τελικές φάσεις της εξέλιξής του.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Πριν από μια δεκαετία περίπου, η Επιτροπή άρχισε (με μεγάλη καθυστέρηση) να κάνει τα πρώτα βήματα προς την κατεύθυνση της θέσπισης ευρωπαϊκής νομοθεσίας για μια ενιαία αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου. Η ΕΟΚΕ είχε την ευκαιρία να εκφέρει γνώμη, η οποία ορισμένες φορές διέφερε από την άποψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σχετικά με ένα θέμα που καθίσταται με την πάροδο των ετών διαρκώς πιο σημαντικό και αμφισβητούμενο. |
| --- | --- |

2.1

Πριν από μια δεκαετία περίπου, η Επιτροπή άρχισε (με μεγάλη καθυστέρηση) να κάνει τα πρώτα βήματα προς την κατεύθυνση της θέσπισης ευρωπαϊκής νομοθεσίας για μια ενιαία αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου. Η ΕΟΚΕ είχε την ευκαιρία να εκφέρει γνώμη, η οποία ορισμένες φορές διέφερε από την άποψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σχετικά με ένα θέμα που καθίσταται με την πάροδο των ετών διαρκώς πιο σημαντικό και αμφισβητούμενο.

| 2.2 | Με την υιοθέτηση της τρίτης δέσμης νομοθετικών προτάσεων για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει την ολοκλήρωση μιας διαδικασίας που έχει ήδη αρχίσει, σε μια στιγμή κατά την οποία το διεθνές σκηνικό έχει αλλάξει άρδην, θέτοντας νέα προβλήματα σε όλους. Τα κράτη μέλη δεν συμμερίζονται ομόφωνα τις προτάσεις που διατυπώνονται, γεγονός το οποίο καθυστερεί την έγκριση και την εφαρμογή των νέων προτάσεων και παρακωλύει την υλοποίηση μιας ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας. |
| --- | --- |

2.2

Με την υιοθέτηση της τρίτης δέσμης νομοθετικών προτάσεων για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει την ολοκλήρωση μιας διαδικασίας που έχει ήδη αρχίσει, σε μια στιγμή κατά την οποία το διεθνές σκηνικό έχει αλλάξει άρδην, θέτοντας νέα προβλήματα σε όλους. Τα κράτη μέλη δεν συμμερίζονται ομόφωνα τις προτάσεις που διατυπώνονται, γεγονός το οποίο καθυστερεί την έγκριση και την εφαρμογή των νέων προτάσεων και παρακωλύει την υλοποίηση μιας ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας.

| 2.3 | Η ΕΟΚΕ φέρει μεγάλη ευθύνη για την κατάρτιση μιας γνωμοδότησης σχετικά με ένα από τα πιο σημαντικά (και «καυτά») θέματα των τελευταίων ετών, από το οποίο εξαρτάται όχι μόνον η αγορά ενέργειας, αλλά και η μοίρα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων του κλάδου, των ευρωπαίων καταναλωτών, καθώς και των επιχειρήσεων των τρίτων χωρών. |
| --- | --- |

2.3

Η ΕΟΚΕ φέρει μεγάλη ευθύνη για την κατάρτιση μιας γνωμοδότησης σχετικά με ένα από τα πιο σημαντικά (και «καυτά») θέματα των τελευταίων ετών, από το οποίο εξαρτάται όχι μόνον η αγορά ενέργειας, αλλά και η μοίρα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων του κλάδου, των ευρωπαίων καταναλωτών, καθώς και των επιχειρήσεων των τρίτων χωρών.

| 2.4 | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την «εκτίμηση αντίκτυπου» που πραγματοποιήθηκε από την Επιτροπή, η οποία παρέχει ήδη ικανοποιητικά στοιχεία όσον αφορά την αποτελεσματικότητα από πλευράς απελευθέρωσης και «θεμιτού» ανταγωνισμού (βλέπε το σχετικό κείμενο). |
| --- | --- |

2.4

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την «εκτίμηση αντίκτυπου» που πραγματοποιήθηκε από την Επιτροπή, η οποία παρέχει ήδη ικανοποιητικά στοιχεία όσον αφορά την αποτελεσματικότητα από πλευράς απελευθέρωσης και «θεμιτού» ανταγωνισμού (βλέπε το σχετικό κείμενο).

3.   Αιτιολόγηση των προτάσεων της Επιτροπής

| 3.1 | Διασφάλιση του γεγονότος ότι οι καταναλωτές διαθέτουν πραγματική ελευθερία επιλογής του προμηθευτή τους, μεταξύ ευρείας προσφοράς, και ότι επωφελούνται των «πλεονεκτημάτων» που «αναμένεται» να προκύψουν από αυτήν την επιλογή. Οι εν λόγω βελτιωμένες συνθήκες για τους χρήστες θα πρέπει να αποτελούν κοινό στόχο για τις επιχειρήσεις των τρίτων χωρών που λειτουργούν στην επικράτεια της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.1

Διασφάλιση του γεγονότος ότι οι καταναλωτές διαθέτουν πραγματική ελευθερία επιλογής του προμηθευτή τους, μεταξύ ευρείας προσφοράς, και ότι επωφελούνται των «πλεονεκτημάτων» που «αναμένεται» να προκύψουν από αυτήν την επιλογή. Οι εν λόγω βελτιωμένες συνθήκες για τους χρήστες θα πρέπει να αποτελούν κοινό στόχο για τις επιχειρήσεις των τρίτων χωρών που λειτουργούν στην επικράτεια της ΕΕ.

| 3.2 | Διαχωρισμός των δραστηριοτήτων παραγωγής και διανομής από την ιδιοκτησία και τη διαχείριση των δικτύων μεταφοράς της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου. Διατυπώνεται, εξάλλου, μια δεύτερη εναλλακτική λύση που συνίσταται στον «ανεξάρτητο διαχειριστή συστήματος» δια του οποίου οι κάθετα ολοκληρωμένες επιχειρήσεις μπορούν να διατηρήσουν την ιδιοκτησία των δικτύων τους, υπό την προϋπόθεση ότι η διαχείριση του παγίου κεφαλαίου πραγματοποιείται από έναν ανεξάρτητο οργανισμό ή από μια άλλη επιχείρηση· η δυνατότητα αυτή αναμένεται ότι θα ευνοήσει τις επενδύσεις σε υποδομές. |
| --- | --- |

3.2

Διαχωρισμός των δραστηριοτήτων παραγωγής και διανομής από την ιδιοκτησία και τη διαχείριση των δικτύων μεταφοράς της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου. Διατυπώνεται, εξάλλου, μια δεύτερη εναλλακτική λύση που συνίσταται στον «ανεξάρτητο διαχειριστή συστήματος» δια του οποίου οι κάθετα ολοκληρωμένες επιχειρήσεις μπορούν να διατηρήσουν την ιδιοκτησία των δικτύων τους, υπό την προϋπόθεση ότι η διαχείριση του παγίου κεφαλαίου πραγματοποιείται από έναν ανεξάρτητο οργανισμό ή από μια άλλη επιχείρηση· η δυνατότητα αυτή αναμένεται ότι θα ευνοήσει τις επενδύσεις σε υποδομές.

| 3.3 | Αποτελεσματική αντιμετώπιση του κατακερματισμού της αγοράς βάσει των εθνικών συνόρων, της υφιστάμενης καθετοποίησης και της υψηλής συγκέντρωσης της προσφοράς που έχει μέχρι στιγμής εμποδίσει την ανάπτυξη πραγματικού ανταγωνισμού και την εδραίωση μιας ενιαίας αγοράς ενέργειας. |
| --- | --- |

3.3

Αποτελεσματική αντιμετώπιση του κατακερματισμού της αγοράς βάσει των εθνικών συνόρων, της υφιστάμενης καθετοποίησης και της υψηλής συγκέντρωσης της προσφοράς που έχει μέχρι στιγμής εμποδίσει την ανάπτυξη πραγματικού ανταγωνισμού και την εδραίωση μιας ενιαίας αγοράς ενέργειας.

| 3.4 | Απλοποίηση των διασυνοριακών ανταλλαγών, με τη δημιουργία ενός ενδεδειγμένου οργανισμού επιφορτισμένου με το συντονισμό των εθνικών ρυθμιστικών αρχών και με την παροχή ίσων ευκαιριών στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που λειτουργούν στον εν λόγω τομέα. Το μέτρο αυτό αναμένεται να διασφαλίσει τη δημιουργία ενός αμιγώς ευρωπαϊκού δικτύου προς όφελος της ασφάλειας του εφοδιασμού και της διαφοροποίησης της προσφοράς. Κατ' αυτόν τον τρόπο πιστεύεται ότι θα εξασφαλιστεί πραγματικά η ανεξαρτησία των εθνικών ρυθμιστικών αρχών. |
| --- | --- |

3.4

Απλοποίηση των διασυνοριακών ανταλλαγών, με τη δημιουργία ενός ενδεδειγμένου οργανισμού επιφορτισμένου με το συντονισμό των εθνικών ρυθμιστικών αρχών και με την παροχή ίσων ευκαιριών στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που λειτουργούν στον εν λόγω τομέα. Το μέτρο αυτό αναμένεται να διασφαλίσει τη δημιουργία ενός αμιγώς ευρωπαϊκού δικτύου προς όφελος της ασφάλειας του εφοδιασμού και της διαφοροποίησης της προσφοράς. Κατ' αυτόν τον τρόπο πιστεύεται ότι θα εξασφαλιστεί πραγματικά η ανεξαρτησία των εθνικών ρυθμιστικών αρχών.

| 3.5 | Προαγωγή της συνεργασίας, χάρη στη θέσπιση νέων κανόνων εκ μέρους των διαχειριστών των ευρωπαϊκών δικτύων, και επίτευξη μεγαλύτερης συνέργειας μεταξύ των διαφόρων εθνικών αγορών ακόμη και ενόψει κινδύνου από πλευράς εφοδιασμού. |
| --- | --- |

3.5

Προαγωγή της συνεργασίας, χάρη στη θέσπιση νέων κανόνων εκ μέρους των διαχειριστών των ευρωπαϊκών δικτύων, και επίτευξη μεγαλύτερης συνέργειας μεταξύ των διαφόρων εθνικών αγορών ακόμη και ενόψει κινδύνου από πλευράς εφοδιασμού.

| 3.6 | Μεγιστοποίηση της διαφάνειας μέσω της απλοποίησης των κανόνων της αγοράς και της ενημέρωσης των καταναλωτών, για την «ενδυνάμωση» της εμπιστοσύνης των χρηστών σχετικά με την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς (ωστόσο, συνέβαινε πράγματι κάτι τέτοιο έως τώρα;). |
| --- | --- |

3.6

Μεγιστοποίηση της διαφάνειας μέσω της απλοποίησης των κανόνων της αγοράς και της ενημέρωσης των καταναλωτών, για την «ενδυνάμωση» της εμπιστοσύνης των χρηστών σχετικά με την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς (ωστόσο, συνέβαινε πράγματι κάτι τέτοιο έως τώρα;).

| 3.7 | Επιδίωξη της πλήρους απολαβής των δικαιωμάτων των χρηστών ενέργειας από το επόμενο έτος, με τη διασφάλιση των εν λόγω δικαιωμάτων στο πλαίσιο ενός ειδικού «Χάρτη δικαιωμάτων» (υποχρεωτικού) ο οποίος θα πρέπει να περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, πληροφορίες όσον αφορά τους προμηθευτές, τις διάφορες επιλογές που προσφέρει η αγορά, την απλοποίηση των γραφειοκρατικών πρακτικών, την ενεργειακή ένδεια σε συνάρτηση με την κατανάλωση ενέργειας (fuel poverty), κλπ. (1). |
| --- | --- |

3.7

Επιδίωξη της πλήρους απολαβής των δικαιωμάτων των χρηστών ενέργειας από το επόμενο έτος, με τη διασφάλιση των εν λόγω δικαιωμάτων στο πλαίσιο ενός ειδικού «Χάρτη δικαιωμάτων» (υποχρεωτικού) ο οποίος θα πρέπει να περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, πληροφορίες όσον αφορά τους προμηθευτές, τις διάφορες επιλογές που προσφέρει η αγορά, την απλοποίηση των γραφειοκρατικών πρακτικών, την ενεργειακή ένδεια σε συνάρτηση με την κατανάλωση ενέργειας (fuel poverty), κλπ. (1).

4.   Οι προτάσεις οδηγίας (ηλεκτρική ενέργεια και φυσικό αέριο)

| 4.1 | Αποτελεσματικός διαχωρισμός (νομικός και λειτουργικός) των δραστηριοτήτων προμήθειας και μεταφοράς της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου διαμέσου μη κάθετα ολοκληρωμένων συστημάτων σε όλα τα κράτη μέλη. Ο εν λόγω διαχωρισμός αποτελεί καθοριστικό στοιχείο για την επίλυση του προβλήματος της σύγκρουσης συμφερόντων και επιτρέπει:






  — | την εξασφάλιση κατάλληλων επενδύσεων για ένα αποτελεσματικότερο σύστημα μεταφοράς και διανομής, συμπεριλαμβανομένων και βελτιώσεων όσον αφορά τη διαχείριση των διασυνοριακών μεταβιβάσεων· |
| --- | --- | --- |

4.1

Αποτελεσματικός διαχωρισμός (νομικός και λειτουργικός) των δραστηριοτήτων προμήθειας και μεταφοράς της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου διαμέσου μη κάθετα ολοκληρωμένων συστημάτων σε όλα τα κράτη μέλη. Ο εν λόγω διαχωρισμός αποτελεί καθοριστικό στοιχείο για την επίλυση του προβλήματος της σύγκρουσης συμφερόντων και επιτρέπει:

—

την εξασφάλιση κατάλληλων επενδύσεων για ένα αποτελεσματικότερο σύστημα μεταφοράς και διανομής, συμπεριλαμβανομένων και βελτιώσεων όσον αφορά τη διαχείριση των διασυνοριακών μεταβιβάσεων·

| — | την αποτροπή οποιασδήποτε προνομιακής ή ευνοϊκής μεταχείρισης προς όφελος επιχειρήσεων και θυγατρικών εταιρειών στο πλαίσιο κάθετα ολοκληρωμένων δικτύων μεταφοράς και παραγωγής· |
| --- | --- |

—

την αποτροπή οποιασδήποτε προνομιακής ή ευνοϊκής μεταχείρισης προς όφελος επιχειρήσεων και θυγατρικών εταιρειών στο πλαίσιο κάθετα ολοκληρωμένων δικτύων μεταφοράς και παραγωγής·

| — | τη διασφάλιση ικανοποιητικής και διαφανούς πρόσβασης στις πληροφορίες για όλους τους συμμετέχοντες στην αγορά, και όχι μόνον για εκείνους που συνδέονται με την εν λόγω επιχείρηση. |
| --- | --- |

—

τη διασφάλιση ικανοποιητικής και διαφανούς πρόσβασης στις πληροφορίες για όλους τους συμμετέχοντες στην αγορά, και όχι μόνον για εκείνους που συνδέονται με την εν λόγω επιχείρηση.

| 4.2 | Σε περίπτωση άρνησης κάποιων κάθετα ολοκληρωμένων επιχειρήσεων να εφαρμόσουν τον αποτελεσματικό διαχωρισμό της ιδιοκτησίας, πιθανή λύση μπορεί να αποτελεί η καθιέρωση ενός ανεξάρτητου διαχειριστή συστήματος (ISO). Η ανεξαρτησία του εν λόγω διαχειριστή μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω ενός αποτελεσματικού συστήματος κανονιστικών ρυθμίσεων. |
| --- | --- |

4.2

Σε περίπτωση άρνησης κάποιων κάθετα ολοκληρωμένων επιχειρήσεων να εφαρμόσουν τον αποτελεσματικό διαχωρισμό της ιδιοκτησίας, πιθανή λύση μπορεί να αποτελεί η καθιέρωση ενός ανεξάρτητου διαχειριστή συστήματος (ISO). Η ανεξαρτησία του εν λόγω διαχειριστή μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω ενός αποτελεσματικού συστήματος κανονιστικών ρυθμίσεων.

| 4.2.1 | Η ανεξαρτησία του φορέα εκμετάλλευσης δικτύου εφαρμόζεται τόσο στις ιδιωτικές όσο και στις δημόσιες επιχειρήσεις, όπως και ο διαχωρισμός της ιδιοκτησίας του δικτύου μεταφοράς και των συστημάτων παραγωγής. |
| --- | --- |

4.2.1

Η ανεξαρτησία του φορέα εκμετάλλευσης δικτύου εφαρμόζεται τόσο στις ιδιωτικές όσο και στις δημόσιες επιχειρήσεις, όπως και ο διαχωρισμός της ιδιοκτησίας του δικτύου μεταφοράς και των συστημάτων παραγωγής.

| 4.2.2 | Ο βασικός στόχος συνίσταται στο να επιτευχθεί, σε όλες τις χώρες της ΕΕ, η εντελώς ανεξάρτητη λειτουργία των επιχειρήσεων που αναπτύσσουν δραστηριότητα στον τομέα της παραγωγής και της προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου. |
| --- | --- |

4.2.2

Ο βασικός στόχος συνίσταται στο να επιτευχθεί, σε όλες τις χώρες της ΕΕ, η εντελώς ανεξάρτητη λειτουργία των επιχειρήσεων που αναπτύσσουν δραστηριότητα στον τομέα της παραγωγής και της προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου.

| 4.2.3 | Η προτεινόμενη οδηγία προβλέπει τη δυνατότητα προσωρινών παρεκκλίσεων από τους κανόνες που διέπουν τον διαχωρισμό της ιδιοκτησίας σε περίπτωση επενδύσεων σε ενεργειακές υποδομές. |
| --- | --- |

4.2.3

Η προτεινόμενη οδηγία προβλέπει τη δυνατότητα προσωρινών παρεκκλίσεων από τους κανόνες που διέπουν τον διαχωρισμό της ιδιοκτησίας σε περίπτωση επενδύσεων σε ενεργειακές υποδομές.

| 4.3 | Ο διαχωρισμός των δραστηριοτήτων των διαχειριστών του συστήματος από τις δραστηριότητες προμήθειας και παραγωγής προβλέπεται όχι μόνο σε εθνικό επίπεδο αλλά και σε ολόκληρη την επικράτεια της ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι καμία εταιρεία παραγωγής ενέργειας δεν μπορεί να διαχειρίζεται ή να έχει στην κατοχή της ένα σύστημα διανομής σε κάποιο άλλο κράτος μέλος. Κάθε διαχειριστής που εισέρχεται στο εν λόγω σύστημα οφείλει να αποδείξει την ανεξαρτησία του σε σχέση με τις δραστηριότητες προμήθειας και παραγωγής. |
| --- | --- |

4.3

Ο διαχωρισμός των δραστηριοτήτων των διαχειριστών του συστήματος από τις δραστηριότητες προμήθειας και παραγωγής προβλέπεται όχι μόνο σε εθνικό επίπεδο αλλά και σε ολόκληρη την επικράτεια της ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι καμία εταιρεία παραγωγής ενέργειας δεν μπορεί να διαχειρίζεται ή να έχει στην κατοχή της ένα σύστημα διανομής σε κάποιο άλλο κράτος μέλος. Κάθε διαχειριστής που εισέρχεται στο εν λόγω σύστημα οφείλει να αποδείξει την ανεξαρτησία του σε σχέση με τις δραστηριότητες προμήθειας και παραγωγής.

| 4.4 | Ο διαχωρισμός της ιδιοκτησίας πιστεύεται ότι θα έχει ως αποτέλεσμα την ορθή λειτουργία της αγοράς και του δικτύου, η οποία θα οδηγήσει τελικά σε μια ορθή διαμόρφωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου και, ενδεχομένως, σε επακόλουθη μείωση των τιμών με προφανή οφέλη για τους καταναλωτές και τους επενδυτές στον εν λόγω τομέα. |
| --- | --- |

4.4

Ο διαχωρισμός της ιδιοκτησίας πιστεύεται ότι θα έχει ως αποτέλεσμα την ορθή λειτουργία της αγοράς και του δικτύου, η οποία θα οδηγήσει τελικά σε μια ορθή διαμόρφωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου και, ενδεχομένως, σε επακόλουθη μείωση των τιμών με προφανή οφέλη για τους καταναλωτές και τους επενδυτές στον εν λόγω τομέα.

| 4.5 | Η δέουσα συμπεριφορά του ανεξάρτητου φορέα εκμετάλλευσης δικτύου, καθώς και ο αποτελεσματικός διαχωρισμός της ιδιοκτησίας του συστήματος παραγωγής και προμήθειας, θα μπορέσει να επιτευχθεί μόνον χάρη στην ύπαρξη μιας ανεξάρτητης και λειτουργικής ρυθμιστικής αρχής. Οι ρυθμιστικές αρχές θα πρέπει να είναι νομικώς διαχωρισμένες και λειτουργικώς ανεξάρτητες από οποιαδήποτε άλλη δημόσια ή ιδιωτική οντότητα και να ενεργούν ανεξάρτητα από τυχόν αγοραίο συμφέρον. Οι εν λόγω αρχές κρίνεται σκόπιμο να διαθέτουν πλήρη εντολή και να συνεργάζονται μεταξύ τους στα διάφορα κράτη μέλη με στόχο:






  — | τον έλεγχο των υποχρεώσεων διαφάνειας των διαφόρων φορέων της αγοράς· |
| --- | --- | --- |

4.5

Η δέουσα συμπεριφορά του ανεξάρτητου φορέα εκμετάλλευσης δικτύου, καθώς και ο αποτελεσματικός διαχωρισμός της ιδιοκτησίας του συστήματος παραγωγής και προμήθειας, θα μπορέσει να επιτευχθεί μόνον χάρη στην ύπαρξη μιας ανεξάρτητης και λειτουργικής ρυθμιστικής αρχής. Οι ρυθμιστικές αρχές θα πρέπει να είναι νομικώς διαχωρισμένες και λειτουργικώς ανεξάρτητες από οποιαδήποτε άλλη δημόσια ή ιδιωτική οντότητα και να ενεργούν ανεξάρτητα από τυχόν αγοραίο συμφέρον. Οι εν λόγω αρχές κρίνεται σκόπιμο να διαθέτουν πλήρη εντολή και να συνεργάζονται μεταξύ τους στα διάφορα κράτη μέλη με στόχο:

—

τον έλεγχο των υποχρεώσεων διαφάνειας των διαφόρων φορέων της αγοράς·

| — | τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας των μέτρων προστασίας των καταναλωτών· |
| --- | --- |

—

τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας των μέτρων προστασίας των καταναλωτών·

| — | την εποπτεία της εύρυθμης λειτουργίας της διανομής ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου· |
| --- | --- |

—

την εποπτεία της εύρυθμης λειτουργίας της διανομής ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου·

| — | την εξέταση των επενδυτικών σχεδίων των διαχειριστών του συστήματος μεταφοράς και τον έλεγχο της μεταξύ τους συμβατότητας· |
| --- | --- |

—

την εξέταση των επενδυτικών σχεδίων των διαχειριστών του συστήματος μεταφοράς και τον έλεγχο της μεταξύ τους συμβατότητας·

| — | τον έλεγχο της ύπαρξης καταχρηστικών πρακτικών στην αγορά ή της παρουσίας φορέων που καταχρώνται τη δεσπόζουσα θέση τους παρακωλύοντας τον ορθό σχηματισμό των τιμών. |
| --- | --- |

—

τον έλεγχο της ύπαρξης καταχρηστικών πρακτικών στην αγορά ή της παρουσίας φορέων που καταχρώνται τη δεσπόζουσα θέση τους παρακωλύοντας τον ορθό σχηματισμό των τιμών.

Οι εξωτερικοί φορείς (όπως η ΕΡΑΚΑ —Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ρυθμιστικών Αρχών των Αγορών Κινητών Αξιών— και ο Οργανισμός Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας) είναι επιφορτισμένοι με την παροχή συμβουλών προς την Επιτροπή σχετικά με την εφαρμογή των παρατιθέμενων κανόνων.

5.   Οι προτάσεις κανονισμού (ίδρυση Οργανισμού Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας, πρόσβαση στο δίκτυο για τις διασυνοριακές ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας και πρόσβαση στα δίκτυα μεταφοράς φυσικού αερίου)

| 5.1 | Η παγίωση των εσωτερικών αγορών, με τη διαμόρφωση κοινών κανόνων και προσεγγίσεων, αποτελεί καθοριστικό στοιχείο για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας, καθώς και για την πραγματοποίηση των απαραίτητων διασυνοριακών συναλλαγών. Η εναρμόνιση των υπαρχόντων προτύπων (παραδείγματος χάρη, των τεχνικών κανόνων στο πλαίσιο των οποίων οφείλουν να λειτουργούν οι ηλεκτρικές εταιρείες, δηλαδή των «κωδίκων διασυνδεδεμένου δικτύου») μεταξύ των διαφόρων χωρών είναι αναγκαία και δεν φαίνεται να έχει ακόμη υλοποιηθεί με τη βοήθεια της ERGEG. Η εν λόγω εναρμόνιση θα μπορέσει να επιτευχθεί μόνον από έναν ανεξάρτητο και διακεκριμένο φορέα ο οποίος, λαμβανομένων υπόψη των περιορισμών που τίθενται από τα άρθρα της Συνθήκης, είναι δυνατό να συσταθεί με τη μορφή οργανισμού. |
| --- | --- |

5.1

Η παγίωση των εσωτερικών αγορών, με τη διαμόρφωση κοινών κανόνων και προσεγγίσεων, αποτελεί καθοριστικό στοιχείο για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας, καθώς και για την πραγματοποίηση των απαραίτητων διασυνοριακών συναλλαγών. Η εναρμόνιση των υπαρχόντων προτύπων (παραδείγματος χάρη, των τεχνικών κανόνων στο πλαίσιο των οποίων οφείλουν να λειτουργούν οι ηλεκτρικές εταιρείες, δηλαδή των «κωδίκων διασυνδεδεμένου δικτύου») μεταξύ των διαφόρων χωρών είναι αναγκαία και δεν φαίνεται να έχει ακόμη υλοποιηθεί με τη βοήθεια της ERGEG. Η εν λόγω εναρμόνιση θα μπορέσει να επιτευχθεί μόνον από έναν ανεξάρτητο και διακεκριμένο φορέα ο οποίος, λαμβανομένων υπόψη των περιορισμών που τίθενται από τα άρθρα της Συνθήκης, είναι δυνατό να συσταθεί με τη μορφή οργανισμού.

| 5.2 | Τα κυριότερα καθήκοντα του εν λόγω οργανισμού θα πρέπει να συνίστανται στα εξής:






  — | στη βελτίωση του χειρισμού διασυνοριακών καταστάσεων· |
| --- | --- | --- |

5.2

Τα κυριότερα καθήκοντα του εν λόγω οργανισμού θα πρέπει να συνίστανται στα εξής:

—

στη βελτίωση του χειρισμού διασυνοριακών καταστάσεων·

| — | στην εποπτεία των δραστηριοτήτων των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς ηλεκτρισμού και αερίου· |
| --- | --- |

—

στην εποπτεία των δραστηριοτήτων των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς ηλεκτρισμού και αερίου·

| — | στον έλεγχο της αποτελεσματικότητας των δεκαετών επενδυτικών σχεδίων που προβλέπονται για τα δίκτυα· |
| --- | --- |

—

στον έλεγχο της αποτελεσματικότητας των δεκαετών επενδυτικών σχεδίων που προβλέπονται για τα δίκτυα·

| — | στη διασφάλιση ότι η συνεργασία των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς εξελίσσεται κατά τρόπο αποδοτικό και διαφανή προς όφελος της εσωτερικής αγοράς· |
| --- | --- |

—

στη διασφάλιση ότι η συνεργασία των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς εξελίσσεται κατά τρόπο αποδοτικό και διαφανή προς όφελος της εσωτερικής αγοράς·

| — | στη δυνατότητα λήψης μεμονωμένων αποφάσεων για συγκεκριμένα τεχνικά ζητήματα, καθώς και σχετικά με τις αιτήσεις εξαίρεσης· |
| --- | --- |

—

στη δυνατότητα λήψης μεμονωμένων αποφάσεων για συγκεκριμένα τεχνικά ζητήματα, καθώς και σχετικά με τις αιτήσεις εξαίρεσης·

| — | στην άσκηση συμβουλευτικού ρόλου όσον αφορά τα ζητήματα ρύθμισης της αγοράς και στη διατύπωση κατευθυντηρίων γραμμών για τη βελτίωση των πρακτικών που υιοθετούνται από τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές. |
| --- | --- |

—

στην άσκηση συμβουλευτικού ρόλου όσον αφορά τα ζητήματα ρύθμισης της αγοράς και στη διατύπωση κατευθυντηρίων γραμμών για τη βελτίωση των πρακτικών που υιοθετούνται από τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές.

| 5.3 | Η οργανωτική δομή του Οργανισμού Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας θα βασιστεί σε ένα αντιπροσωπευτικό οργανόγραμμα των ρυθμιστικών αρχών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με επίδειξη ιδιαίτερης προσοχής στην υιοθέτηση ενός συστήματος το οποίο να εγγυάται την ανεξαρτησία των κανονιστικών λειτουργιών. Για το σκοπό αυτό, πέραν του διοικητικού συμβουλίου που είναι υπεύθυνο για το διορισμό του διευθυντή του οργανισμού, κρίνεται σκόπιμη η σύσταση ενός συμβουλίου ρυθμιστικών αρχών υπεύθυνου για τα πάσης φύσεως ρυθμιστικά θέματα και ενός τμήματος προσφυγών αρμόδιου να χειρίζεται τις προσφυγές κατά αποφάσεων που εκδίδει ο οργανισμός. Ο εν λόγω οργανισμός μπορεί να διαθέτει κατ' ανώτατο όριο προσωπικό 40 έως 50 ατόμων, ενώ οι συνολικές δαπάνες του εκτιμώνται σε περίπου 6-7 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, τα οποία θα καλύπτονται από κοινοτικές επιχορηγήσεις. |
| --- | --- |

5.3

Η οργανωτική δομή του Οργανισμού Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας θα βασιστεί σε ένα αντιπροσωπευτικό οργανόγραμμα των ρυθμιστικών αρχών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με επίδειξη ιδιαίτερης προσοχής στην υιοθέτηση ενός συστήματος το οποίο να εγγυάται την ανεξαρτησία των κανονιστικών λειτουργιών. Για το σκοπό αυτό, πέραν του διοικητικού συμβουλίου που είναι υπεύθυνο για το διορισμό του διευθυντή του οργανισμού, κρίνεται σκόπιμη η σύσταση ενός συμβουλίου ρυθμιστικών αρχών υπεύθυνου για τα πάσης φύσεως ρυθμιστικά θέματα και ενός τμήματος προσφυγών αρμόδιου να χειρίζεται τις προσφυγές κατά αποφάσεων που εκδίδει ο οργανισμός. Ο εν λόγω οργανισμός μπορεί να διαθέτει κατ' ανώτατο όριο προσωπικό 40 έως 50 ατόμων, ενώ οι συνολικές δαπάνες του εκτιμώνται σε περίπου 6-7 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, τα οποία θα καλύπτονται από κοινοτικές επιχορηγήσεις.

| 5.4 | Η Επιτροπή ασκεί το ρόλο του θεματοφύλακα των Συνθηκών και του «ελεγκτή των ελεγκτών». Ο Οργανισμός Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας μπορεί να λαμβάνει αποφάσεις και να ασκεί διακριτική ευχέρεια μόνον σχετικά με ειδικά τεχνικά ζητήματα. Η λήψη των αποφάσεων που αφορούν την άσκηση παρέμβασης για την προάσπιση της συνεργασίας ή της εύρυθμης λειτουργίας της αγοράς εναπόκειται στην Επιτροπή, είτε κατόπιν σχετικής ενημέρωσής της από τον οργανισμό είτε ανεξάρτητα από αυτόν. |
| --- | --- |

5.4

Η Επιτροπή ασκεί το ρόλο του θεματοφύλακα των Συνθηκών και του «ελεγκτή των ελεγκτών». Ο Οργανισμός Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας μπορεί να λαμβάνει αποφάσεις και να ασκεί διακριτική ευχέρεια μόνον σχετικά με ειδικά τεχνικά ζητήματα. Η λήψη των αποφάσεων που αφορούν την άσκηση παρέμβασης για την προάσπιση της συνεργασίας ή της εύρυθμης λειτουργίας της αγοράς εναπόκειται στην Επιτροπή, είτε κατόπιν σχετικής ενημέρωσής της από τον οργανισμό είτε ανεξάρτητα από αυτόν.

| 5.5 | Για την πραγματική ενοποίηση της αγοράς χρειάζεται μια εποικοδομητική συνεργασία μεταξύ των διαχειριστών του συστήματος μεταφοράς. Επί του παρόντος υπάρχει μόνον εκούσια συνεργασία η οποία δεν έχει ωστόσο αποφέρει ικανοποιητικά αποτελέσματα, ιδίως στη περίπτωση επεισοδίων στα δίκτυα και γενικών διακοπών ηλεκτρισμού. Η ολοκλήρωση των διαχειριστών δικτύου σε περιφερειακό επίπεδο θα καθιστούσε δυνατό:






  — | να προσδιοριστεί μια ομοιογενής σειρά τεχνικών και αγοραίων κωδίκων με διεθνή ισχύ· |
| --- | --- | --- |

5.5

Για την πραγματική ενοποίηση της αγοράς χρειάζεται μια εποικοδομητική συνεργασία μεταξύ των διαχειριστών του συστήματος μεταφοράς. Επί του παρόντος υπάρχει μόνον εκούσια συνεργασία η οποία δεν έχει ωστόσο αποφέρει ικανοποιητικά αποτελέσματα, ιδίως στη περίπτωση επεισοδίων στα δίκτυα και γενικών διακοπών ηλεκτρισμού. Η ολοκλήρωση των διαχειριστών δικτύου σε περιφερειακό επίπεδο θα καθιστούσε δυνατό:

—

να προσδιοριστεί μια ομοιογενής σειρά τεχνικών και αγοραίων κωδίκων με διεθνή ισχύ·

| — | να γίνει χρήση του ορισμού τεχνικών κωδίκων, ελλείψει αποτελεσματικής συνεργασίας μεταξύ των δικτύων· |
| --- | --- |

—

να γίνει χρήση του ορισμού τεχνικών κωδίκων, ελλείψει αποτελεσματικής συνεργασίας μεταξύ των δικτύων·

| — | να διασφαλιστεί μια συμπεριφορά άνευ διακρίσεων όσον αφορά τη λειτουργία και την ανάπτυξη δικτύου· |
| --- | --- |

—

να διασφαλιστεί μια συμπεριφορά άνευ διακρίσεων όσον αφορά τη λειτουργία και την ανάπτυξη δικτύου·

| — | να διευκολυνθεί η ολοκλήρωση της αγοράς, με συνακόλουθα αποτελέσματα τη σύγκλιση των τιμών, τον περιορισμό των ανησυχιών σχετικά με τη συγκέντρωση της αγοράς, την τόνωση της ρευστότητας, κλπ.· |
| --- | --- |

—

να διευκολυνθεί η ολοκλήρωση της αγοράς, με συνακόλουθα αποτελέσματα τη σύγκλιση των τιμών, τον περιορισμό των ανησυχιών σχετικά με τη συγκέντρωση της αγοράς, την τόνωση της ρευστότητας, κλπ.·

| — | να προαχθεί η χρηματοδότηση και η διαχείριση των δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας. |
| --- | --- |

—

να προαχθεί η χρηματοδότηση και η διαχείριση των δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας.

| 5.6 | Οι δομές συνεργασίας των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς απαιτείται να αναγνωριστούν πλήρως σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Υπάρχει δυνατότητα είτε να χρησιμοποιηθούν οι υφιστάμενες δομές, όπως οι σύνδεσμοι Ευρωπαϊκών Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς (ETSO) και Μεταφοράς Αερίου στην Ευρώπη (GTE), είτε να συσταθούν νέες κεντρικές και σταθερές δομές συνεργασίας από πλευράς τόσο οργάνωσης όσο και πρακτικών εργαλείων σχεδιασμού και εκμετάλλευσης των δικτύων. |
| --- | --- |

5.6

Οι δομές συνεργασίας των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς απαιτείται να αναγνωριστούν πλήρως σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Υπάρχει δυνατότητα είτε να χρησιμοποιηθούν οι υφιστάμενες δομές, όπως οι σύνδεσμοι Ευρωπαϊκών Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς (ETSO) και Μεταφοράς Αερίου στην Ευρώπη (GTE), είτε να συσταθούν νέες κεντρικές και σταθερές δομές συνεργασίας από πλευράς τόσο οργάνωσης όσο και πρακτικών εργαλείων σχεδιασμού και εκμετάλλευσης των δικτύων.

6.   Γενικές παρατηρήσεις

| 6.1 | Το μείζον πρόβλημα στην περίπτωση των δικτύων δεν είναι μόνο η απελευθέρωση, ιδίως στην περίπτωση της ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και ο τρόπος κατά τον οποίο μπορούν να καταστούν εύχρηστα για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Παραδείγματος χάρη, θα μπορούσε να φανταστεί κανείς δημόσια δίκτυα, ευρωπαϊκά ή κανονιστικά ρυθμιζόμενα από την Ένωση, προσιτά σε όλους. |
| --- | --- |

6.1

Το μείζον πρόβλημα στην περίπτωση των δικτύων δεν είναι μόνο η απελευθέρωση, ιδίως στην περίπτωση της ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και ο τρόπος κατά τον οποίο μπορούν να καταστούν εύχρηστα για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Παραδείγματος χάρη, θα μπορούσε να φανταστεί κανείς δημόσια δίκτυα, ευρωπαϊκά ή κανονιστικά ρυθμιζόμενα από την Ένωση, προσιτά σε όλους.

| 6.2 | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ευκταίο θα ήταν να προωθούσε την πραγματοποίηση επενδύσεων για την υλοποίηση ενός εντελώς καινοτόμου συστήματος μεταφοράς, ικανού να διασφαλίσει τη χρήση της ηλεκτρικής ενέργειας σε ευρωπαϊκό επίπεδο μέσω ενός ευφυούς διαλογικού δικτύου παρόμοιου με το Διαδίκτυο. Το δίκτυο αυτό θα επέτρεπε, χάρη στην τεχνολογία των ευφυών μετρητών, να πραγματοποιείται η ενεργειακή ροή και προς τις δύο κατευθύνσεις. |
| --- | --- |

6.2

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ευκταίο θα ήταν να προωθούσε την πραγματοποίηση επενδύσεων για την υλοποίηση ενός εντελώς καινοτόμου συστήματος μεταφοράς, ικανού να διασφαλίσει τη χρήση της ηλεκτρικής ενέργειας σε ευρωπαϊκό επίπεδο μέσω ενός ευφυούς διαλογικού δικτύου παρόμοιου με το Διαδίκτυο. Το δίκτυο αυτό θα επέτρεπε, χάρη στην τεχνολογία των ευφυών μετρητών, να πραγματοποιείται η ενεργειακή ροή και προς τις δύο κατευθύνσεις.

| 6.3 | Κάτι τέτοιο θα ευνοούσε σε μεγάλο βαθμό τις επενδύσεις και θα οδηγούσε τόσο στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας όσο και στην απτή υλοποίηση του παλαιού συνθήματος «power to people» (ενέργεια στη διάθεση του λαού): ανταλλαγές ενέργειας σύμφωνα με τις ανάγκες καθενός, μέσω δικτύων ανοικτών σε όλους, με την εφαρμογή των ίδιων κανόνων σε όλες τις χώρες της Ένωσης, χωρίς εξαιρέσεις (όπως συμβαίνει ήδη για το Διαδίκτυο). |
| --- | --- |

6.3

Κάτι τέτοιο θα ευνοούσε σε μεγάλο βαθμό τις επενδύσεις και θα οδηγούσε τόσο στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας όσο και στην απτή υλοποίηση του παλαιού συνθήματος «power to people» (ενέργεια στη διάθεση του λαού): ανταλλαγές ενέργειας σύμφωνα με τις ανάγκες καθενός, μέσω δικτύων ανοικτών σε όλους, με την εφαρμογή των ίδιων κανόνων σε όλες τις χώρες της Ένωσης, χωρίς εξαιρέσεις (όπως συμβαίνει ήδη για το Διαδίκτυο).

| 6.4 | Ως εκ τούτου, θα μπορούσαμε να προσανατολιστούμε προς έναν πλήρη διαχωρισμό στην περίπτωση του συστήματος διανομής της ηλεκτρικής ενέργειας και προς μια επιλογή μεταξύ διαχωρισμού και «ανεξάρτητου διαχειριστή συστήματος» για τα δίκτυα φυσικού αερίου. |
| --- | --- |

6.4

Ως εκ τούτου, θα μπορούσαμε να προσανατολιστούμε προς έναν πλήρη διαχωρισμό στην περίπτωση του συστήματος διανομής της ηλεκτρικής ενέργειας και προς μια επιλογή μεταξύ διαχωρισμού και «ανεξάρτητου διαχειριστή συστήματος» για τα δίκτυα φυσικού αερίου.

| 6.5 | Οι στόχοι που επιδιώκονται από την Επιτροπή (ενίσχυση των εθνικών αρχών, ενδυνάμωση της συνεργασίας μεταξύ των φορέων μεταφοράς (ISO, TSO), μεγιστοποίηση της διαφάνειας της αγοράς, κλπ.) δύσκολα θα μπορέσουν να επιτευχθούν εάν δεν υπερβούμε την εθνική λογική, όχι μόνο στην περίπτωση των δικτύων, αλλά και σε θέματα παροχής, επενδύσεων, κλπ.· αυτός είναι ο μόνος τρόπος με τον οποίο μπορεί να εξασφαλιστεί η βελτίωση της ποιότητας της υπηρεσίας, παρότι δεν επαρκεί για τη συγκράτηση των τιμών. |
| --- | --- |

6.5

Οι στόχοι που επιδιώκονται από την Επιτροπή (ενίσχυση των εθνικών αρχών, ενδυνάμωση της συνεργασίας μεταξύ των φορέων μεταφοράς (ISO, TSO), μεγιστοποίηση της διαφάνειας της αγοράς, κλπ.) δύσκολα θα μπορέσουν να επιτευχθούν εάν δεν υπερβούμε την εθνική λογική, όχι μόνο στην περίπτωση των δικτύων, αλλά και σε θέματα παροχής, επενδύσεων, κλπ.· αυτός είναι ο μόνος τρόπος με τον οποίο μπορεί να εξασφαλιστεί η βελτίωση της ποιότητας της υπηρεσίας, παρότι δεν επαρκεί για τη συγκράτηση των τιμών.

| 6.6 | Η συγκέντρωση των πετρελαϊκών αποθεμάτων σε λίγες περιοχές του πλανήτη (61,8 % στη Μέση Ανατολή, 11,7 % στην Ευρώπη και στη Ρωσία, 9,4 % στην Αφρική, 8,5 % στη Νότια Αμερική, 5,1 % στη Βόρεια Αμερική και 3,5 % στην Άπω Ανατολή (F. Profumo, Πολυτεχνείο του Τορίνο) θα έπρεπε να ωθήσει την Επιτροπή στην άσκηση μιας πιο εύστοχης κοινής πολιτικής, έναντι τόσο των περιοχών αυτών όσο και των διεθνών οργανισμών όπου συνάπτονται οι συμφωνίες και λαμβάνονται οι αποφάσεις. Σε αντίθετη περίπτωση, η απλή και καθαρή απελευθέρωση κινδυνεύει να εξελιχθεί σε πραγματική παγίδα για τη συγκράτηση των τιμών, οι οποίες συχνά αυξάνονται εξαιτίας των μονοπωλίων που υπαγορεύουν τους δικούς τους όρους ακόμη και στους πολιτικούς κύκλους. |
| --- | --- |

6.6

Η συγκέντρωση των πετρελαϊκών αποθεμάτων σε λίγες περιοχές του πλανήτη (61,8 % στη Μέση Ανατολή, 11,7 % στην Ευρώπη και στη Ρωσία, 9,4 % στην Αφρική, 8,5 % στη Νότια Αμερική, 5,1 % στη Βόρεια Αμερική και 3,5 % στην Άπω Ανατολή (F. Profumo, Πολυτεχνείο του Τορίνο) θα έπρεπε να ωθήσει την Επιτροπή στην άσκηση μιας πιο εύστοχης κοινής πολιτικής, έναντι τόσο των περιοχών αυτών όσο και των διεθνών οργανισμών όπου συνάπτονται οι συμφωνίες και λαμβάνονται οι αποφάσεις. Σε αντίθετη περίπτωση, η απλή και καθαρή απελευθέρωση κινδυνεύει να εξελιχθεί σε πραγματική παγίδα για τη συγκράτηση των τιμών, οι οποίες συχνά αυξάνονται εξαιτίας των μονοπωλίων που υπαγορεύουν τους δικούς τους όρους ακόμη και στους πολιτικούς κύκλους.

| 6.7 | Η ΕΕ οφείλει να σημειώσει πρόοδο προς την κατεύθυνση της ρύθμισης του ανταγωνισμού και της διαφάνειας προκειμένου να καταστήσει το οικονομικό σύστημα περισσότερο ανταγωνιστικό και διαφανές. Η ρύθμιση του ανταγωνισμού και η διαφάνεια αποτελούν πλέον αναπόδραστο στόχο της Ένωσης προκειμένου να καταστήσει περισσότερο ανταγωνιστικό και πιο διαφανές το οικονομικό σύστημά της. Οι νίκες έναντι της Microsoft και της WW συνιστούν ενθαρρυντικό προηγούμενο προς όφελος του ανταγωνισμού, παρότι μόνον αυτό δεν είναι αρκετό. Απαιτείται, συγχρόνως, να προβλεφθούν αποτελεσματικότερα μέτρα για τον περιορισμό του αντικτύπου και των συνεπειών επί της απασχόλησης, επενδύσεις και μέτρα ικανά να προσδώσουν δυναμισμό στο οικονομικό σύστημα με στόχο τη δημιουργία περισσότερων ευκαιριών για τους εργαζομένους και τους νέους και, επομένως, με λιγότερη ανάγκη για «προστασία». Πράγματι, το γεγονός ότι τα τελευταία δεδομένα σχετικά με την οικονομική ανάπτυξη της Ευρώπης δεν είναι ενθαρρυντικά (βλέπε την ανακοίνωση της Επιτροπής) οφείλεται, εκτός από την ισχύ του ευρώ, στον ελλιπή ανταγωνισμό μεταξύ επιχειρήσεων και στην «προστασία» που απολαμβάνουν πολλές εξ αυτών. Η διάλυση των μονοπωλίων των επιχειρήσεων, που άρχισε μετά τη θέσπιση της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξης, είναι «καταδικασμένη» να επιτύχει, διότι αν δεν επιτύχει, τα συμφέροντα των πολιτών θα ζημιωθούν από την αποδιοργάνωση και την ενδεχόμενη εκ νέου εισαγωγή δημόσιων πόρων για την επιβίωση των δικτύων, όπως συνέβη στην περίπτωση των Βρετανικών Σιδηροδρόμων. |
| --- | --- |

6.7

Η ΕΕ οφείλει να σημειώσει πρόοδο προς την κατεύθυνση της ρύθμισης του ανταγωνισμού και της διαφάνειας προκειμένου να καταστήσει το οικονομικό σύστημα περισσότερο ανταγωνιστικό και διαφανές. Η ρύθμιση του ανταγωνισμού και η διαφάνεια αποτελούν πλέον αναπόδραστο στόχο της Ένωσης προκειμένου να καταστήσει περισσότερο ανταγωνιστικό και πιο διαφανές το οικονομικό σύστημά της. Οι νίκες έναντι της Microsoft και της WW συνιστούν ενθαρρυντικό προηγούμενο προς όφελος του ανταγωνισμού, παρότι μόνον αυτό δεν είναι αρκετό. Απαιτείται, συγχρόνως, να προβλεφθούν αποτελεσματικότερα μέτρα για τον περιορισμό του αντικτύπου και των συνεπειών επί της απασχόλησης, επενδύσεις και μέτρα ικανά να προσδώσουν δυναμισμό στο οικονομικό σύστημα με στόχο τη δημιουργία περισσότερων ευκαιριών για τους εργαζομένους και τους νέους και, επομένως, με λιγότερη ανάγκη για «προστασία». Πράγματι, το γεγονός ότι τα τελευταία δεδομένα σχετικά με την οικονομική ανάπτυξη της Ευρώπης δεν είναι ενθαρρυντικά (βλέπε την ανακοίνωση της Επιτροπής) οφείλεται, εκτός από την ισχύ του ευρώ, στον ελλιπή ανταγωνισμό μεταξύ επιχειρήσεων και στην «προστασία» που απολαμβάνουν πολλές εξ αυτών. Η διάλυση των μονοπωλίων των επιχειρήσεων, που άρχισε μετά τη θέσπιση της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξης, είναι «καταδικασμένη» να επιτύχει, διότι αν δεν επιτύχει, τα συμφέροντα των πολιτών θα ζημιωθούν από την αποδιοργάνωση και την ενδεχόμενη εκ νέου εισαγωγή δημόσιων πόρων για την επιβίωση των δικτύων, όπως συνέβη στην περίπτωση των Βρετανικών Σιδηροδρόμων.

| 6.8 | Η ανταλλαγή απόψεων σχετικά με αυτή τη δέσμη μέτρων δεν μπορεί να περιοριστεί στο πλαίσιο των θεσμικών κύκλων ή μεταξύ των ειδικών. Η Επιτροπή και η ΕΟΚΕ πρέπει να φέρουν την ανταλλαγή απόψεων προς τα έξω, να την καταστήσουν ανοικτή στη συμμετοχή των πολιτών-καταναλωτών, των εργαζομένων και των επιχειρήσεων προκειμένου να αποφευχθεί να είναι οι —συχνά μονοπωλιακές— επιχειρήσεις του κλάδου οι μόνες που επηρεάζουν τις αποφάσεις (Θα μπορούσε παραδείγματος χάρη να δημιουργηθεί ένα κατάλληλο ιστολόγιο (blog) για τους πολίτες, να πραγματοποιηθούν ανοικτές ακροάσεις στην πλειονότητα των κρατών μελών, σε ορισμένες ευρωπαϊκές πόλεις, και να εκτεθούν τα αποτελέσματα σε μια μεγάλη δημόσια διάσκεψη σε κοινοτικό επίπεδο.). Επίσης, ο έλεγχος λειτουργίας των ευρωπαϊκών ρυθμιστικών οργανισμών που εφαρμόζεται από την Επιτροπή θα πρέπει να έχει πιο δημοκρατικό χαρακτήρα και να επιβεβαιώνεται από τον αντίστοιχο έλεγχο που διενεργεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. |
| --- | --- |

6.8

Η ανταλλαγή απόψεων σχετικά με αυτή τη δέσμη μέτρων δεν μπορεί να περιοριστεί στο πλαίσιο των θεσμικών κύκλων ή μεταξύ των ειδικών. Η Επιτροπή και η ΕΟΚΕ πρέπει να φέρουν την ανταλλαγή απόψεων προς τα έξω, να την καταστήσουν ανοικτή στη συμμετοχή των πολιτών-καταναλωτών, των εργαζομένων και των επιχειρήσεων προκειμένου να αποφευχθεί να είναι οι —συχνά μονοπωλιακές— επιχειρήσεις του κλάδου οι μόνες που επηρεάζουν τις αποφάσεις (Θα μπορούσε παραδείγματος χάρη να δημιουργηθεί ένα κατάλληλο ιστολόγιο (blog) για τους πολίτες, να πραγματοποιηθούν ανοικτές ακροάσεις στην πλειονότητα των κρατών μελών, σε ορισμένες ευρωπαϊκές πόλεις, και να εκτεθούν τα αποτελέσματα σε μια μεγάλη δημόσια διάσκεψη σε κοινοτικό επίπεδο.). Επίσης, ο έλεγχος λειτουργίας των ευρωπαϊκών ρυθμιστικών οργανισμών που εφαρμόζεται από την Επιτροπή θα πρέπει να έχει πιο δημοκρατικό χαρακτήρα και να επιβεβαιώνεται από τον αντίστοιχο έλεγχο που διενεργεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

7.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 7.1 | Διαχωρισμός της ιδιοκτησίας των δραστηριοτήτων προμήθειας και παραγωγής από τη διαχείριση του δικτύου (ownership unbundling). Η εφαρμογή των εν λόγω μέτρων αποτελεί αναγκαία συνθήκη για τον περιορισμό των φραγμών που παρακωλύουν την είσοδο στην αγορά. Στόχος είναι να ανασταλεί η δυνατότητα των ολοκληρωμένων επιχειρήσεων, οι οποίες αναπτύσσουν πολλές από τις δραστηριότητες του κλάδου, να προβαίνουν σε «μεταφορά» μέρους του κόστους των δραστηριοτήτων που έχουν απελευθερωθεί εις βάρος των κανονιστικά ρυθμιζόμενων δραστηριοτήτων, αποκτώντας κατ' αυτόν τον τρόπο ένα αδικαιολόγητο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα έναντι των επιχειρήσεων που ασκούν αποκλειστικά και μόνον δραστηριότητες υποκείμενες σε ανταγωνισμό. Τα κράτη μέλη έχουν υιοθετήσει ανομοιογενώς τις οδηγίες για την αγορά φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, επιτρέποντας σε ορισμένες περιπτώσεις τη δημιουργία επιχειρήσεων παραγωγής και προμήθειας, καθώς και κάθετα ολοκληρωμένων εταιρειών διαχείρισης των δικτύων μεταφοράς. |
| --- | --- |

7.1

Διαχωρισμός της ιδιοκτησίας των δραστηριοτήτων προμήθειας και παραγωγής από τη διαχείριση του δικτύου (ownership unbundling). Η εφαρμογή των εν λόγω μέτρων αποτελεί αναγκαία συνθήκη για τον περιορισμό των φραγμών που παρακωλύουν την είσοδο στην αγορά. Στόχος είναι να ανασταλεί η δυνατότητα των ολοκληρωμένων επιχειρήσεων, οι οποίες αναπτύσσουν πολλές από τις δραστηριότητες του κλάδου, να προβαίνουν σε «μεταφορά» μέρους του κόστους των δραστηριοτήτων που έχουν απελευθερωθεί εις βάρος των κανονιστικά ρυθμιζόμενων δραστηριοτήτων, αποκτώντας κατ' αυτόν τον τρόπο ένα αδικαιολόγητο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα έναντι των επιχειρήσεων που ασκούν αποκλειστικά και μόνον δραστηριότητες υποκείμενες σε ανταγωνισμό. Τα κράτη μέλη έχουν υιοθετήσει ανομοιογενώς τις οδηγίες για την αγορά φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, επιτρέποντας σε ορισμένες περιπτώσεις τη δημιουργία επιχειρήσεων παραγωγής και προμήθειας, καθώς και κάθετα ολοκληρωμένων εταιρειών διαχείρισης των δικτύων μεταφοράς.

| 7.2 | Έμπρακτη ενίσχυση των εξουσιών των εθνικών ρυθμιστικών αρχών οι οποίες, αφενός, εγγυώνται την ουδέτερη διαχείριση τόσο των δικτύων όσο και γενικότερα των υποδομών που τελούν υπό διαχείριση βάσει παραχώρησης της εκμετάλλευσής τους και, αφετέρου, διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο όσον αφορά την απελευθέρωση (μεταφορά, διανομή και μέτρηση στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας· μεταφορά, διανομή, μέτρηση, αποθήκευση και επαναεριοποίηση στον τομέα του φυσικού αερίου). |
| --- | --- |

7.2

Έμπρακτη ενίσχυση των εξουσιών των εθνικών ρυθμιστικών αρχών οι οποίες, αφενός, εγγυώνται την ουδέτερη διαχείριση τόσο των δικτύων όσο και γενικότερα των υποδομών που τελούν υπό διαχείριση βάσει παραχώρησης της εκμετάλλευσής τους και, αφετέρου, διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο όσον αφορά την απελευθέρωση (μεταφορά, διανομή και μέτρηση στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας· μεταφορά, διανομή, μέτρηση, αποθήκευση και επαναεριοποίηση στον τομέα του φυσικού αερίου).

| 7.3 | Καθοριστικός ρόλος του Οργανισμού Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας για τον έλεγχο της δράσης των ανεξάρτητων εθνικών οργανισμών. Η σύσταση ενός υπερεθνικού ρυθμιστικού οργανισμού, με εξουσίες εποπτείας των ενεργειών των μεμονωμένων ενδιαφερομένων χωρών, θα ευνοούσε την ανάληψη μιας δεόντως καθορισμένης δράσης κανονιστικής συνεργασίας, περιορίζοντας κατ' αυτόν τον τρόπο την ανομοιογένεια ανάμεσα στις προοπτικές του συνόλου της ΕΕ και σε εκείνες των μεμονωμένων χωρών, προς όφελος λύσεων προσανατολισμένων στην ενοποίηση της αγοράς ενέργειας. |
| --- | --- |

7.3

Καθοριστικός ρόλος του Οργανισμού Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας για τον έλεγχο της δράσης των ανεξάρτητων εθνικών οργανισμών. Η σύσταση ενός υπερεθνικού ρυθμιστικού οργανισμού, με εξουσίες εποπτείας των ενεργειών των μεμονωμένων ενδιαφερομένων χωρών, θα ευνοούσε την ανάληψη μιας δεόντως καθορισμένης δράσης κανονιστικής συνεργασίας, περιορίζοντας κατ' αυτόν τον τρόπο την ανομοιογένεια ανάμεσα στις προοπτικές του συνόλου της ΕΕ και σε εκείνες των μεμονωμένων χωρών, προς όφελος λύσεων προσανατολισμένων στην ενοποίηση της αγοράς ενέργειας.

| 7.4 | Καθιέρωση διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς οι οποίοι να είναι ανεξάρτητοι από το σύστημα παραγωγής και να συνεργάζονται μεταξύ τους για την αποτελεσματική διαχείριση των προβλημάτων μεταφοράς. Οι διαχειριστές του συστήματος μεταφοράς κάθετα ολοκληρωμένων επιχειρήσεων τείνουν πράγματι να επιδεικνύουν προτίμηση στις συνδεδεμένες επιχειρήσεις, γεγονός το οποίο προξενεί σοβαρό έλλειμμα ενημέρωσης στους νέους ανταγωνιστές. Οι επενδύσεις που πραγματοποιούνται στο εσωτερικό άκρως ολοκληρωμένων επιχειρήσεων είναι συχνά αποκλίνουσες, δεδομένου ότι μια κυρίαρχη επιχείρηση δεν έχει κανένα συμφέρον να βελτιώσει το δίκτυο, εφόσον κάτι τέτοιο θα απέβαινε κατ' εξοχήν προς όφελος των ανταγωνιστριών επιχειρήσεων. Ο ρητός και ουσιαστικός διαχωρισμός των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς θα παρείχε τις ίδιες εγγυήσεις πρόσβασης στα δίκτυα σε όλες τις επιχειρήσεις διανομής και θα καθιστούσε δυνατή την υλοποίηση των τεχνολογικών βελτιώσεων που είναι απαραίτητες για την εξασφάλιση αποτελεσματικότερης διαχείρισης και, σε τελική ανάλυση, χαμηλότερων τιμών για τους χρήστες. |
| --- | --- |

7.4

Καθιέρωση διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς οι οποίοι να είναι ανεξάρτητοι από το σύστημα παραγωγής και να συνεργάζονται μεταξύ τους για την αποτελεσματική διαχείριση των προβλημάτων μεταφοράς. Οι διαχειριστές του συστήματος μεταφοράς κάθετα ολοκληρωμένων επιχειρήσεων τείνουν πράγματι να επιδεικνύουν προτίμηση στις συνδεδεμένες επιχειρήσεις, γεγονός το οποίο προξενεί σοβαρό έλλειμμα ενημέρωσης στους νέους ανταγωνιστές. Οι επενδύσεις που πραγματοποιούνται στο εσωτερικό άκρως ολοκληρωμένων επιχειρήσεων είναι συχνά αποκλίνουσες, δεδομένου ότι μια κυρίαρχη επιχείρηση δεν έχει κανένα συμφέρον να βελτιώσει το δίκτυο, εφόσον κάτι τέτοιο θα απέβαινε κατ' εξοχήν προς όφελος των ανταγωνιστριών επιχειρήσεων. Ο ρητός και ουσιαστικός διαχωρισμός των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς θα παρείχε τις ίδιες εγγυήσεις πρόσβασης στα δίκτυα σε όλες τις επιχειρήσεις διανομής και θα καθιστούσε δυνατή την υλοποίηση των τεχνολογικών βελτιώσεων που είναι απαραίτητες για την εξασφάλιση αποτελεσματικότερης διαχείρισης και, σε τελική ανάλυση, χαμηλότερων τιμών για τους χρήστες.

| 7.5 | Προαγωγή της διαφάνειας και της πρόσβασης στις αγορές, με στόχο να αυξηθεί η ρευστότητα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου. Παρατηρείται έλλειψη ενημέρωσης σχετικά με την αξιοπιστία και την έγκαιρη αντίδραση στο πλαίσιο της αγοράς (μεταξύ των ενδιαφερομένων φορέων του κλάδου). Η πληροφοριακή ασυμμετρία μεταξύ των κυρίαρχων επιχειρήσεων και των ανταγωνιστριών τους είναι έντονη. Η βελτίωση της διαφάνειας θα ελαχιστοποιούσε τους κινδύνους εισόδου για τους νεοεισερχόμενους στην αγορά και, συγχρόνως, θα βελτίωνε την εμπιστοσύνη στις αγορές χονδρικής και, άρα, στις ενδείξεις των τιμών. Είναι εντούτοις απαραίτητο να εξασφαλιστεί μια ορισμένη ομοιογένεια/αντιστοιχία των πληροφοριών προκειμένου να μην παρέχονται περιθώρια για συγκεχυμένες ερμηνείες οι οποίες ζημιώνουν την επίτευξη πραγματικής διαφάνειας στην αγορά, χωρίς ποτέ να υποτιμάται η σημασία της εμπιστευτικότητας των στρατηγικών/εμπορικών πληροφοριών των επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

7.5

Προαγωγή της διαφάνειας και της πρόσβασης στις αγορές, με στόχο να αυξηθεί η ρευστότητα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου. Παρατηρείται έλλειψη ενημέρωσης σχετικά με την αξιοπιστία και την έγκαιρη αντίδραση στο πλαίσιο της αγοράς (μεταξύ των ενδιαφερομένων φορέων του κλάδου). Η πληροφοριακή ασυμμετρία μεταξύ των κυρίαρχων επιχειρήσεων και των ανταγωνιστριών τους είναι έντονη. Η βελτίωση της διαφάνειας θα ελαχιστοποιούσε τους κινδύνους εισόδου για τους νεοεισερχόμενους στην αγορά και, συγχρόνως, θα βελτίωνε την εμπιστοσύνη στις αγορές χονδρικής και, άρα, στις ενδείξεις των τιμών. Είναι εντούτοις απαραίτητο να εξασφαλιστεί μια ορισμένη ομοιογένεια/αντιστοιχία των πληροφοριών προκειμένου να μην παρέχονται περιθώρια για συγκεχυμένες ερμηνείες οι οποίες ζημιώνουν την επίτευξη πραγματικής διαφάνειας στην αγορά, χωρίς ποτέ να υποτιμάται η σημασία της εμπιστευτικότητας των στρατηγικών/εμπορικών πληροφοριών των επιχειρήσεων.

| 7.6 | Εξασφάλιση της διάθεσης των πληροφοριών σε όλους τους φορείς της αγοράς, με στόχο τη δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης και την προώθηση της ορθής ανάπτυξης της αγοράς. Πολυάριθμοι φορείς επιδεικνύουν ελάχιστη εμπιστοσύνη στο μηχανισμό σχηματισμού των τιμών. Οι συμβάσεις εισαγωγής φυσικού αερίου συνάπτονται με βάση δείκτες τιμών που διαμορφώνονται σύμφωνα με ένα «καλάθι» αντιπροσωπευτικών προϊόντων παραγώγων του πετρελαίου, με αποτέλεσμα οι τιμές να ακολουθούν απαρέγκλιτα τις εξελίξεις των αγορών πετρελαίου. Η σχέση αυτή έχει αντίκτυπο στις τιμές χονδρικής οι οποίες δεν καθορίζονται σύμφωνα με το μηχανισμό της ζήτησης και της προσφοράς, εις βάρος της διασφάλισης της προμήθειας (προσφοράς). Στην περίπτωση των μακροπρόθεσμων συμβάσεων εισαγωγής, δεν παρατηρείται κάποια σαφής τάση για τη διαμόρφωση μηχανισμών σχηματισμού των τιμών βασισμένων στη δυναμική της αγοράς. |
| --- | --- |

7.6

Εξασφάλιση της διάθεσης των πληροφοριών σε όλους τους φορείς της αγοράς, με στόχο τη δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης και την προώθηση της ορθής ανάπτυξης της αγοράς. Πολυάριθμοι φορείς επιδεικνύουν ελάχιστη εμπιστοσύνη στο μηχανισμό σχηματισμού των τιμών. Οι συμβάσεις εισαγωγής φυσικού αερίου συνάπτονται με βάση δείκτες τιμών που διαμορφώνονται σύμφωνα με ένα «καλάθι» αντιπροσωπευτικών προϊόντων παραγώγων του πετρελαίου, με αποτέλεσμα οι τιμές να ακολουθούν απαρέγκλιτα τις εξελίξεις των αγορών πετρελαίου. Η σχέση αυτή έχει αντίκτυπο στις τιμές χονδρικής οι οποίες δεν καθορίζονται σύμφωνα με το μηχανισμό της ζήτησης και της προσφοράς, εις βάρος της διασφάλισης της προμήθειας (προσφοράς). Στην περίπτωση των μακροπρόθεσμων συμβάσεων εισαγωγής, δεν παρατηρείται κάποια σαφής τάση για τη διαμόρφωση μηχανισμών σχηματισμού των τιμών βασισμένων στη δυναμική της αγοράς.

| 7.7 | Καθορισμός εξαιρετικά λεπτομερών απαιτήσεων για τη διασφάλιση διαφάνειας σχετικά με την παραγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου. Θεωρείται απαραίτητη η παροχή επακριβούς πληροφόρησης σχετικά με τις βραχυπρόθεσμες προβλέψεις της ζήτησης και της προσφοράς. Οι εν λόγω απαιτήσεις θα πρέπει να τηρούνται από τους διάφορους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας και, άρα, η ενίσχυση των εξουσιών των εθνικών ρυθμιστικών αρχών καθίσταται αναγκαία. |
| --- | --- |

7.7

Καθορισμός εξαιρετικά λεπτομερών απαιτήσεων για τη διασφάλιση διαφάνειας σχετικά με την παραγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου. Θεωρείται απαραίτητη η παροχή επακριβούς πληροφόρησης σχετικά με τις βραχυπρόθεσμες προβλέψεις της ζήτησης και της προσφοράς. Οι εν λόγω απαιτήσεις θα πρέπει να τηρούνται από τους διάφορους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας και, άρα, η ενίσχυση των εξουσιών των εθνικών ρυθμιστικών αρχών καθίσταται αναγκαία.

| 7.8 | Δημιουργία αγορών παράγωγων μέσων. Τα παράγωγα μέσα αντιπροσωπεύουν μια αποτελεσματική οδό για τη διαχείριση του κινδύνου από πλευράς τιμών και συγχρόνως αποτελούν έναν φυσιολογικό τρόπο ανάπτυξης των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου. Ενώ στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας πραγματοποιούνται, άμεσα ή έμμεσα, διαπραγματεύσεις συμβάσεων επί παραγώγων και έχουν επομένως ήδη αναληφθεί προσπάθειες για την επίτευξη ομοιογένειας, εξακολουθεί να απαιτείται περαιτέρω βελτίωση. Στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου επικρατεί καταφανής ανομοιογένεια· πράγματι, ενώ σε ορισμένες αγορές παρατηρείται ικανοποιητικός βαθμός απελευθέρωσης (π.χ. στο Ηνωμένο Βασίλειο), σε άλλες δεν υπάρχει ακόμη ούτε καν υποκείμενη αγορά για το φυσικό αέριο (π.χ. στην Ιταλία). |
| --- | --- |

7.8

Δημιουργία αγορών παράγωγων μέσων. Τα παράγωγα μέσα αντιπροσωπεύουν μια αποτελεσματική οδό για τη διαχείριση του κινδύνου από πλευράς τιμών και συγχρόνως αποτελούν έναν φυσιολογικό τρόπο ανάπτυξης των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου. Ενώ στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας πραγματοποιούνται, άμεσα ή έμμεσα, διαπραγματεύσεις συμβάσεων επί παραγώγων και έχουν επομένως ήδη αναληφθεί προσπάθειες για την επίτευξη ομοιογένειας, εξακολουθεί να απαιτείται περαιτέρω βελτίωση. Στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου επικρατεί καταφανής ανομοιογένεια· πράγματι, ενώ σε ορισμένες αγορές παρατηρείται ικανοποιητικός βαθμός απελευθέρωσης (π.χ. στο Ηνωμένο Βασίλειο), σε άλλες δεν υπάρχει ακόμη ούτε καν υποκείμενη αγορά για το φυσικό αέριο (π.χ. στην Ιταλία).

| 7.9 | Κανονιστική ρύθμιση των χώρων αποθήκευσης (ή των κοιτασμάτων), με στόχο να διασφαλίζεται ότι όλα τα αποθηκευτικά μέσα που είναι διαθέσιμα σε τρίτα μέρη προσφέρονται στην αγορά κατά τρόπο αμερόληπτο και διαφανή, αποθαρρύνοντας την αποθησαύριση δυναμικότητας. |
| --- | --- |

7.9

Κανονιστική ρύθμιση των χώρων αποθήκευσης (ή των κοιτασμάτων), με στόχο να διασφαλίζεται ότι όλα τα αποθηκευτικά μέσα που είναι διαθέσιμα σε τρίτα μέρη προσφέρονται στην αγορά κατά τρόπο αμερόληπτο και διαφανή, αποθαρρύνοντας την αποθησαύριση δυναμικότητας.

| 7.10 | Διαμόρφωση δημοσιοποιημένων και ενιαίων κριτηρίων για τον προσδιορισμό του χρόνου και του τρόπου εφαρμογής της πρόσβασης τρίτων μερών στην αποθηκευτική δυναμικότητα που προσφέρεται στην αγορά. |
| --- | --- |

7.10

Διαμόρφωση δημοσιοποιημένων και ενιαίων κριτηρίων για τον προσδιορισμό του χρόνου και του τρόπου εφαρμογής της πρόσβασης τρίτων μερών στην αποθηκευτική δυναμικότητα που προσφέρεται στην αγορά.

| 7.11 | Θέσπιση διαφανών και αναλυτικών κανόνων όσον αφορά την πρόσβαση σε τερματικούς σταθμούς υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), οι οποίοι να επιτρέπουν τον προσδιορισμό των εξαιρούμενων υποδομών. Το ζητούμενο είναι η διαμόρφωση ενδεδειγμένων κανόνων εφαρμογής για τη διαδικασία που ονομάζεται «open season» (διαδικασία ελεύθερης κάλυψης της δυναμικότητας εντός ορισμένης περιόδου). Η εν λόγω διαδικασία —η οποία προβλέπει την καθιέρωση ενός μηχανισμού κρατήσεων δυναμικότητας πριν από τη δημιουργία της δυναμικότητας αυτής— θα μπορούσε να αποδειχθεί ανεπαρκής για την εξασφάλιση μεγαλύτερου ανοίγματος της αγοράς στους ενδιαφερομένους φορείς, δεδομένου ότι στο πλαίσιο αυτής της συγκεκριμένης διαδικασίας επιβάλλεται ούτως ή άλλως να εκχωρηθεί η ικανότητα μεταφοράς στα εθνικά δίκτυα μεταφοράς κατά προτεραιότητα στην επιχείρηση που κατασκευάζει τον αγωγό αερίου ή τον τερματικό σταθμό LNG και στην οποία έχει χορηγηθεί εξαίρεση. Επιπλέον, πρόσθετο εμπόδιο για την ανάπτυξη του ανταγωνισμού στην αγορά εφοδιασμού θα μπορούσε να αποτελέσει η διαδικασία ανάθεσης του υπόλοιπου μεριδίου που αντιστοιχεί σε 20 %, διαδικασία η οποία παρέχει προτίμηση στους φορείς που δεσμεύονται να καλύψουν το εν λόγω μερίδιο με συμβάσεις μακράς διαρκείας, αποβαίνοντας συνεπώς εις βάρος τόσο της αγοράς άμεσης παράδοσης (spot) όσο και της ευελιξίας των δραστηριοτήτων προμήθειας. |
| --- | --- |

7.11

Θέσπιση διαφανών και αναλυτικών κανόνων όσον αφορά την πρόσβαση σε τερματικούς σταθμούς υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), οι οποίοι να επιτρέπουν τον προσδιορισμό των εξαιρούμενων υποδομών. Το ζητούμενο είναι η διαμόρφωση ενδεδειγμένων κανόνων εφαρμογής για τη διαδικασία που ονομάζεται «open season» (διαδικασία ελεύθερης κάλυψης της δυναμικότητας εντός ορισμένης περιόδου). Η εν λόγω διαδικασία —η οποία προβλέπει την καθιέρωση ενός μηχανισμού κρατήσεων δυναμικότητας πριν από τη δημιουργία της δυναμικότητας αυτής— θα μπορούσε να αποδειχθεί ανεπαρκής για την εξασφάλιση μεγαλύτερου ανοίγματος της αγοράς στους ενδιαφερομένους φορείς, δεδομένου ότι στο πλαίσιο αυτής της συγκεκριμένης διαδικασίας επιβάλλεται ούτως ή άλλως να εκχωρηθεί η ικανότητα μεταφοράς στα εθνικά δίκτυα μεταφοράς κατά προτεραιότητα στην επιχείρηση που κατασκευάζει τον αγωγό αερίου ή τον τερματικό σταθμό LNG και στην οποία έχει χορηγηθεί εξαίρεση. Επιπλέον, πρόσθετο εμπόδιο για την ανάπτυξη του ανταγωνισμού στην αγορά εφοδιασμού θα μπορούσε να αποτελέσει η διαδικασία ανάθεσης του υπόλοιπου μεριδίου που αντιστοιχεί σε 20 %, διαδικασία η οποία παρέχει προτίμηση στους φορείς που δεσμεύονται να καλύψουν το εν λόγω μερίδιο με συμβάσεις μακράς διαρκείας, αποβαίνοντας συνεπώς εις βάρος τόσο της αγοράς άμεσης παράδοσης (spot) όσο και της ευελιξίας των δραστηριοτήτων προμήθειας.

| 7.12 | Υπόδειξη μακροχρόνιων κατάντη διμερών συμφωνιών προμήθειας οι οποίες να είναι συμβατές με το κοινοτικό δίκαιο περί ανταγωνισμού. Ο βαθμός ανταγωνισμού στο επίπεδο της αγοράς λιανικής είναι εξαιρετικά περιορισμένος. Η συσσωρευτική επίδραση των συμβάσεων μακράς διαρκείας, των συμβάσεων απεριορίστου χρόνου, των συμβάσεων με ρήτρες σιωπηρής ανανέωσης και των πολυετών περιόδων απόσβεσης μπορεί να αποδειχθεί βασική τροχοπέδη για την ανταγωνιστικότητα. Οι συμβατικοί δεσμοί που συνδέουν για μεγάλο χρονικό διάστημα τους βιομηχανικούς πελάτες και τους κυρίαρχους (incumbent) παραγωγούς διαφέρουν από χώρα σε χώρα. Ωστόσο, τα αιτήματα για μια πιο ανταγωνιστική προσφορά πληθαίνουν εκ μέρους εκείνων που δεν κατέχουν κυρίαρχη θέση, ενώ παρατηρείται απουσία πανευρωπαϊκής προσφοράς προμήθειας, η οποία χρήζει προσεκτικής εξέτασης. Το υφιστάμενο επίπεδο ανταγωνισμού (λίγοι υποβάλλοντες προσφορά) δεν είναι διόλου ικανοποιητικό σε ορισμένα κράτη μέλη στα οποία παρατηρούνται υψηλά επίπεδα συγκέντρωσης (Αυστρία, Βέλγιο). Οι περιορισμοί όσον αφορά τον τρόπο κατά τον οποίο οι καταναλωτές μπορούν να εφοδιαστούν με το φυσικό αέριο που τους διατίθεται, σε συνδυασμό με τις περιοριστικές πρακτικές των προμηθευτών στα σημεία παράδοσης, προκαλούν ουκ ολίγες ανησυχίες σχετικά με τον ανταγωνισμό. |
| --- | --- |

7.12

Υπόδειξη μακροχρόνιων κατάντη διμερών συμφωνιών προμήθειας οι οποίες να είναι συμβατές με το κοινοτικό δίκαιο περί ανταγωνισμού. Ο βαθμός ανταγωνισμού στο επίπεδο της αγοράς λιανικής είναι εξαιρετικά περιορισμένος. Η συσσωρευτική επίδραση των συμβάσεων μακράς διαρκείας, των συμβάσεων απεριορίστου χρόνου, των συμβάσεων με ρήτρες σιωπηρής ανανέωσης και των πολυετών περιόδων απόσβεσης μπορεί να αποδειχθεί βασική τροχοπέδη για την ανταγωνιστικότητα. Οι συμβατικοί δεσμοί που συνδέουν για μεγάλο χρονικό διάστημα τους βιομηχανικούς πελάτες και τους κυρίαρχους (incumbent) παραγωγούς διαφέρουν από χώρα σε χώρα. Ωστόσο, τα αιτήματα για μια πιο ανταγωνιστική προσφορά πληθαίνουν εκ μέρους εκείνων που δεν κατέχουν κυρίαρχη θέση, ενώ παρατηρείται απουσία πανευρωπαϊκής προσφοράς προμήθειας, η οποία χρήζει προσεκτικής εξέτασης. Το υφιστάμενο επίπεδο ανταγωνισμού (λίγοι υποβάλλοντες προσφορά) δεν είναι διόλου ικανοποιητικό σε ορισμένα κράτη μέλη στα οποία παρατηρούνται υψηλά επίπεδα συγκέντρωσης (Αυστρία, Βέλγιο). Οι περιορισμοί όσον αφορά τον τρόπο κατά τον οποίο οι καταναλωτές μπορούν να εφοδιαστούν με το φυσικό αέριο που τους διατίθεται, σε συνδυασμό με τις περιοριστικές πρακτικές των προμηθευτών στα σημεία παράδοσης, προκαλούν ουκ ολίγες ανησυχίες σχετικά με τον ανταγωνισμό.

| 7.13 | Τόνωση της αγοράς λιανικής στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου με στόχο την απτή υλοποίηση της διαδικασίας απελευθέρωσης. Οι πολίτες της ΕΕ θα είναι σε θέση να επωφεληθούν από το σύστημα του ανταγωνισμού μόνον με την καθιέρωση μιας πραγματικής αγοράς λιανικής. Αυτό σημαίνει ότι απαιτείται η θέσπιση απλοποιημένων κανόνων πρόσβασης στην αγορά οι οποίοι να καθιστούν δυνατή τη συμμετοχή των μικρών παραγωγών και διανομέων σε αυτήν, κατά τρόπο ώστε να τονωθεί η ρευστότητα και να επιτευχθούν πιο ανταγωνιστικές τιμές. Η διασφάλιση της ρευστότητας θεωρείται κεφαλαιώδους σημασίας για τη μεγιστοποίηση της εμπιστοσύνης των φορέων έναντι του σχηματισμού των τιμών τόσο στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας όσο και στους κόμβους διαπραγμάτευσης του φυσικού αερίου, δεδομένου ότι κατ' αυτόν τον τρόπο καθίσταται δυνατή —ιδιαίτερα στην περίπτωση του αερίου— η αποδέσμευση από τα προϊόντα πετρελαίου. |
| --- | --- |

7.13

Τόνωση της αγοράς λιανικής στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου με στόχο την απτή υλοποίηση της διαδικασίας απελευθέρωσης. Οι πολίτες της ΕΕ θα είναι σε θέση να επωφεληθούν από το σύστημα του ανταγωνισμού μόνον με την καθιέρωση μιας πραγματικής αγοράς λιανικής. Αυτό σημαίνει ότι απαιτείται η θέσπιση απλοποιημένων κανόνων πρόσβασης στην αγορά οι οποίοι να καθιστούν δυνατή τη συμμετοχή των μικρών παραγωγών και διανομέων σε αυτήν, κατά τρόπο ώστε να τονωθεί η ρευστότητα και να επιτευχθούν πιο ανταγωνιστικές τιμές. Η διασφάλιση της ρευστότητας θεωρείται κεφαλαιώδους σημασίας για τη μεγιστοποίηση της εμπιστοσύνης των φορέων έναντι του σχηματισμού των τιμών τόσο στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας όσο και στους κόμβους διαπραγμάτευσης του φυσικού αερίου, δεδομένου ότι κατ' αυτόν τον τρόπο καθίσταται δυνατή —ιδιαίτερα στην περίπτωση του αερίου— η αποδέσμευση από τα προϊόντα πετρελαίου.

| 7.14 | Η απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο για την ευαισθητοποίηση των επιχειρήσεων και των πολιτών προς μορφές «ευφυούς» εγχώριας κατανάλωσης που ενδείκνυνται για τη συγκράτηση των δαπανών και τον έλεγχό τους. Προς το σκοπό αυτό απαιτείται η εκπαίδευση των καταναλωτών όσον αφορά τις επί του παρόντος διαθέσιμες πηγές ενέργειας και τις εναλλακτικές πηγές ενέργειας (ανανεώσιμες πηγές ενέργειας), προκειμένου να συνειδητοποιήσουν τη ζωτική σημασία που έχει πλέον το αγαθό αυτό λόγω της σπανιότητάς του. Η προσφορά εξατομικευμένων συμβάσεων στους τελικούς πελάτες βάσει της κατανάλωσής τους, καθίσταται απολύτως αναγκαία από την άποψη τόσο της εξοικονόμησης ενέργειας όσο και του κόστους. |
| --- | --- |

7.14

Η απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο για την ευαισθητοποίηση των επιχειρήσεων και των πολιτών προς μορφές «ευφυούς» εγχώριας κατανάλωσης που ενδείκνυνται για τη συγκράτηση των δαπανών και τον έλεγχό τους. Προς το σκοπό αυτό απαιτείται η εκπαίδευση των καταναλωτών όσον αφορά τις επί του παρόντος διαθέσιμες πηγές ενέργειας και τις εναλλακτικές πηγές ενέργειας (ανανεώσιμες πηγές ενέργειας), προκειμένου να συνειδητοποιήσουν τη ζωτική σημασία που έχει πλέον το αγαθό αυτό λόγω της σπανιότητάς του. Η προσφορά εξατομικευμένων συμβάσεων στους τελικούς πελάτες βάσει της κατανάλωσής τους, καθίσταται απολύτως αναγκαία από την άποψη τόσο της εξοικονόμησης ενέργειας όσο και του κόστους.

| 7.15 | Ως υπεύθυνοι καταναλωτές, οι πολίτες θα πρέπει να είναι επίσης ενήμεροι όσον αφορά την τήρηση των κανόνων εκ μέρους των ρυθμιστικών οργάνων, καθώς και όσον αφορά τις δυνητικές καταχρήσεις τους, προκειμένου να είναι σε θέση να προασπίσουν τα δικαιώματά τους, κυρίως μέσω των ενώσεων για την προστασία των δικαιωμάτων των καταναλωτών. |
| --- | --- |

7.15

Ως υπεύθυνοι καταναλωτές, οι πολίτες θα πρέπει να είναι επίσης ενήμεροι όσον αφορά την τήρηση των κανόνων εκ μέρους των ρυθμιστικών οργάνων, καθώς και όσον αφορά τις δυνητικές καταχρήσεις τους, προκειμένου να είναι σε θέση να προασπίσουν τα δικαιώματά τους, κυρίως μέσω των ενώσεων για την προστασία των δικαιωμάτων των καταναλωτών.

| 7.16 | Η κάλυψη της ζήτησης πρέπει να εξασφαλίζεται ακόμη και σε περιόδους αιχμής. Στην περίπτωση της ηλεκτρικής ενέργειας, τούτο θέτει το πρόβλημα της δυναμικότητας ηλεκτροπαραγωγής, των διαστάσεων του δικτύου μεταφοράς και της μεταφοράς της ενέργειας μέσω του δικτύου· στην περίπτωση του αερίου, χρειάζεται να εξασφαλιστεί επαρκής δυναμικότητα εισαγωγής και αποθήκευσης. Είναι εντούτοις γνωστό τοις πάσι ότι η δυναμικότητα εισαγωγής είναι εξαιρετικά περιορισμένη, από τη στιγμή που η μεταφορά δυναμικότητας εξασφαλίζεται από τους κυρίαρχους (incumbent) φορείς μέσω πολυετών συμβάσεων κράτησης, με διάρκεια ακόμη και άνω των είκοσι ετών. Αυτό σημαίνει ότι τα νέα σχέδια και τα σχέδια αναδιάρθρωσης/επέκτασης των υποδομών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου (αγωγών αερίου) απαιτείται να προωθηθούν τάχιστα τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Μείζονος σημασίας θεωρούνται οι εγκαταστάσεις επαναεριοποίησης οι οποίες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο, ιδιαίτερα στην περιοχή της Μεσογείου, για τη σύνδεση με τις κυριότερες χώρες παραγωγούς του εν λόγω φυσικού πόρου (Λιβύη, Αλγερία). |
| --- | --- |

7.16

Η κάλυψη της ζήτησης πρέπει να εξασφαλίζεται ακόμη και σε περιόδους αιχμής. Στην περίπτωση της ηλεκτρικής ενέργειας, τούτο θέτει το πρόβλημα της δυναμικότητας ηλεκτροπαραγωγής, των διαστάσεων του δικτύου μεταφοράς και της μεταφοράς της ενέργειας μέσω του δικτύου· στην περίπτωση του αερίου, χρειάζεται να εξασφαλιστεί επαρκής δυναμικότητα εισαγωγής και αποθήκευσης. Είναι εντούτοις γνωστό τοις πάσι ότι η δυναμικότητα εισαγωγής είναι εξαιρετικά περιορισμένη, από τη στιγμή που η μεταφορά δυναμικότητας εξασφαλίζεται από τους κυρίαρχους (incumbent) φορείς μέσω πολυετών συμβάσεων κράτησης, με διάρκεια ακόμη και άνω των είκοσι ετών. Αυτό σημαίνει ότι τα νέα σχέδια και τα σχέδια αναδιάρθρωσης/επέκτασης των υποδομών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου (αγωγών αερίου) απαιτείται να προωθηθούν τάχιστα τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Μείζονος σημασίας θεωρούνται οι εγκαταστάσεις επαναεριοποίησης οι οποίες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο, ιδιαίτερα στην περιοχή της Μεσογείου, για τη σύνδεση με τις κυριότερες χώρες παραγωγούς του εν λόγω φυσικού πόρου (Λιβύη, Αλγερία).

| 7.17 | Ενδυνάμωση της αλληλεγγύης: οι χώρες της ΕΕ απαιτείται να προωθήσουν, τόσο σε περιφερειακό όσο και σε διμερές επίπεδο, μια συμφωνία συνεργασίας, αλληλοβοήθειας και αμοιβαίας συνεργασίας, σε περίπτωση που μια εξ αυτών θα αντιμετώπιζε πρόβλημα ενεργειακού ελλείμματος για διαφόρους λόγους για τους οποίους η ίδια δεν φέρει άμεσα ουδεμία ευθύνη. |
| --- | --- |

7.17

Ενδυνάμωση της αλληλεγγύης: οι χώρες της ΕΕ απαιτείται να προωθήσουν, τόσο σε περιφερειακό όσο και σε διμερές επίπεδο, μια συμφωνία συνεργασίας, αλληλοβοήθειας και αμοιβαίας συνεργασίας, σε περίπτωση που μια εξ αυτών θα αντιμετώπιζε πρόβλημα ενεργειακού ελλείμματος για διαφόρους λόγους για τους οποίους η ίδια δεν φέρει άμεσα ουδεμία ευθύνη.

Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Βλέπε τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Ανακοίνωση της Επιτροπής — Προς έναν ευρωπαϊκό χάρτη δικαιωμάτων των καταναλωτών ενέργειας», CESE 71/2008.

1

---

| 19.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 211/31 |
| --- | --- | --- | --- |

19.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 211/31

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών — Μια ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική για την Ευρωπαϊκή Ένωση»

COM(2007) 575 τελικό

(2008/C 211/07)

Στις 10 Οκτωβρίου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την:

«Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών — Μια ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική για την Ευρωπαϊκή Ένωση».

Το ειδικευμένο τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών», στο οποίο ανατέθηκαν οι προπαρασκευαστικές εργασίες της ΕΟΚΕ για το θέμα, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 4 Απριλίου 2008. Εισηγήτρια ήταν η Δρ. Μπρεδήμα και συνεισηγητής ο κ. Chagas.

Κατά την 444η σύνοδο ολομέλειάς της, της 22ας και 23ης Απριλίου 2008 (συνεδρίαση της 22ας Απριλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 152 ψήφους υπέρ, και 4 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά την εξαίρετη διαδικασία διαβουλεύσεων που διεξήχθηκαν σχετικά με την πράσινη βίβλο «Προς μια μελλοντική θαλάσσια πολιτική για την Ένωση: Ένα ευρωπαϊκό όραμα για τους ωκεανούς και τις θάλασσες» (1) και συνέβαλε ενεργά σ' αυτή με γνωμοδότηση που υιοθέτησε για το θέμα και τη συμμετοχή της σε δυο διασκέψεις. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ εκτιμά την εξαίρετη διαδικασία διαβουλεύσεων που διεξήχθηκαν σχετικά με την πράσινη βίβλο «Προς μια μελλοντική θαλάσσια πολιτική για την Ένωση: Ένα ευρωπαϊκό όραμα για τους ωκεανούς και τις θάλασσες» (1) και συνέβαλε ενεργά σ' αυτή με γνωμοδότηση που υιοθέτησε για το θέμα και τη συμμετοχή της σε δυο διασκέψεις.

| 1.2 | Η ανακοίνωση τονίζει τη σημασία του ανθρώπινου παράγοντα στο ναυτιλιακό κλάδο. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη συμφωνία των κοινωνικών εταίρων (ETF/ECSA) (2), αναφορικά με την ενσωμάτωση διατάξεων της σύμβασης ναυτικής εργασίας 2006 της ΔΟΕ (3) στην κοινοτική νομοθεσία και λαμβάνει υπό σημείωση τις προτάσεις για την ταχεία εφαρμογή της Σύμβασης στην ΕΕ. Εκφράζει την επιθυμία της για μια όσο το δυνατόν ενωρίτερη παγκόσμια εφαρμογή προτύπων ναυτικής εργασίας, τα οποία θα διασφαλίζουν ισότιμες συνθήκες εργασίας για όλους τους ναυτικούς, σύμφωνα με τη σύμβαση. Εξίσου σημαντικό είναι να κυρώσουν τα κράτη μέλη τα διεθνή μέσα που αφορούν τον τομέα της αλιείας, συμπεριλαμβανομένης της σύμβασης αλιείας 2007 της ΔΟΕ. |
| --- | --- |

1.2

Η ανακοίνωση τονίζει τη σημασία του ανθρώπινου παράγοντα στο ναυτιλιακό κλάδο. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη συμφωνία των κοινωνικών εταίρων (ETF/ECSA) (2), αναφορικά με την ενσωμάτωση διατάξεων της σύμβασης ναυτικής εργασίας 2006 της ΔΟΕ (3) στην κοινοτική νομοθεσία και λαμβάνει υπό σημείωση τις προτάσεις για την ταχεία εφαρμογή της Σύμβασης στην ΕΕ. Εκφράζει την επιθυμία της για μια όσο το δυνατόν ενωρίτερη παγκόσμια εφαρμογή προτύπων ναυτικής εργασίας, τα οποία θα διασφαλίζουν ισότιμες συνθήκες εργασίας για όλους τους ναυτικούς, σύμφωνα με τη σύμβαση. Εξίσου σημαντικό είναι να κυρώσουν τα κράτη μέλη τα διεθνή μέσα που αφορούν τον τομέα της αλιείας, συμπεριλαμβανομένης της σύμβασης αλιείας 2007 της ΔΟΕ.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την αναθεώρηση των εξαιρέσεων που επηρεάζουν τους ναυτικούς και αλιείς από την κοινοτική εργατική νομοθεσία σε στενή συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους και ζητά διασαφηνίσεις αναφορικά με το πιστοποιητικό θαλάσσιας αριστείας. Θα πρέπει επίσης να εξεταστεί το ενδεχόμενο θέσπισης ενός υποχρεωτικού συστήματος πιστοποίησης για τις ενδοευρωπαϊκές τακτικές υπηρεσίες πορθμείων. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την αναθεώρηση των εξαιρέσεων που επηρεάζουν τους ναυτικούς και αλιείς από την κοινοτική εργατική νομοθεσία σε στενή συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους και ζητά διασαφηνίσεις αναφορικά με το πιστοποιητικό θαλάσσιας αριστείας. Θα πρέπει επίσης να εξεταστεί το ενδεχόμενο θέσπισης ενός υποχρεωτικού συστήματος πιστοποίησης για τις ενδοευρωπαϊκές τακτικές υπηρεσίες πορθμείων.

| 1.4 | Το πλωτό πανεπιστήμιο προσφέρει μια θαλάσσια εμπειρία στους προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές, οι οποίοι συμμετέχουν στο ταξίδι του. Η σύλληψη ενός πλωτού, ωκεανοπόρου πανεπιστημιακού χώρου συνάδει με τις ευρύτερες τάσεις και πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω από την Επιτροπή, στα πλαίσια της προσπάθειας προσέλκυσης υψηλά καταρτισμένων φοιτητών σε μια επαγγελματική σταδιοδρομία στη θάλασσα (4). Ο τρόπος ζωής των πληρωμάτων στα πλοία χρήζει επείγουσας αντιμετώπισης και περαιτέρω εξέτασης από τους κοινωνικούς εταίρους της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.4

Το πλωτό πανεπιστήμιο προσφέρει μια θαλάσσια εμπειρία στους προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές, οι οποίοι συμμετέχουν στο ταξίδι του. Η σύλληψη ενός πλωτού, ωκεανοπόρου πανεπιστημιακού χώρου συνάδει με τις ευρύτερες τάσεις και πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω από την Επιτροπή, στα πλαίσια της προσπάθειας προσέλκυσης υψηλά καταρτισμένων φοιτητών σε μια επαγγελματική σταδιοδρομία στη θάλασσα (4). Ο τρόπος ζωής των πληρωμάτων στα πλοία χρήζει επείγουσας αντιμετώπισης και περαιτέρω εξέτασης από τους κοινωνικούς εταίρους της ΕΕ.

| 1.5 | Όσον αφορά την αντιμετώπιση των θαλασσίων ατυχημάτων, η μελλοντική ευρωπαϊκή πολιτική θα πρέπει να στηρίζεται στις εξής δυο παραμέτρους:






  — | Τα παράκτια κράτη θα οφείλουν να τηρούν τις υποχρεώσεις τους στην αλυσίδα των ευθυνών όσον αφορά την ασφάλεια στη θάλασσα και την προστασία του περιβάλλοντος. Αυτό θα απαιτήσει αυστηρότερες διατάξεις σχετικά με τα νηολόγια, αποτελεσματική επαγρύπνηση, και δίκτυο αρωγής με τη βοήθεια συστήματος εντοπισμού σκαφών μέσω δορυφόρου και επαρκώς εξοπλισμένες θαλάσσιες και εναέριες περιπολίες. |
| --- | --- | --- |

1.5

Όσον αφορά την αντιμετώπιση των θαλασσίων ατυχημάτων, η μελλοντική ευρωπαϊκή πολιτική θα πρέπει να στηρίζεται στις εξής δυο παραμέτρους:

—

Τα παράκτια κράτη θα οφείλουν να τηρούν τις υποχρεώσεις τους στην αλυσίδα των ευθυνών όσον αφορά την ασφάλεια στη θάλασσα και την προστασία του περιβάλλοντος. Αυτό θα απαιτήσει αυστηρότερες διατάξεις σχετικά με τα νηολόγια, αποτελεσματική επαγρύπνηση, και δίκτυο αρωγής με τη βοήθεια συστήματος εντοπισμού σκαφών μέσω δορυφόρου και επαρκώς εξοπλισμένες θαλάσσιες και εναέριες περιπολίες.

| — | Η πρόληψη ατυχημάτων στη θάλασσα δεν θα πρέπει να μεροληπτεί κατά του ανθρώπινου παράγοντα με την ανάθεση αδικαιολόγητων ευθυνών στους ναυτικούς. Θα πρέπει να βασίζεται σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα το οποίο μειώνει τις πιθανότητες ανθρώπινου σφάλματος (του κυβερνήτη και του πληρώματος) μέσω σύγχρονων ηλεκτρονικών συσκευών και εξοπλισμού ασφαλείας επί των σκαφών. Ένα σύστημα κανόνων ναυτικού δικαίου θα πρέπει να καθορίζει δίκαια και σαφώς τις ευθύνες των ναυτικών, της παράκτιας παρακολούθησης, των νηολογίων, και των ναυτιλιακών αρχών. |
| --- | --- |

—

Η πρόληψη ατυχημάτων στη θάλασσα δεν θα πρέπει να μεροληπτεί κατά του ανθρώπινου παράγοντα με την ανάθεση αδικαιολόγητων ευθυνών στους ναυτικούς. Θα πρέπει να βασίζεται σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα το οποίο μειώνει τις πιθανότητες ανθρώπινου σφάλματος (του κυβερνήτη και του πληρώματος) μέσω σύγχρονων ηλεκτρονικών συσκευών και εξοπλισμού ασφαλείας επί των σκαφών. Ένα σύστημα κανόνων ναυτικού δικαίου θα πρέπει να καθορίζει δίκαια και σαφώς τις ευθύνες των ναυτικών, της παράκτιας παρακολούθησης, των νηολογίων, και των ναυτιλιακών αρχών.

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι ο ναυτιλιακός κλάδος χρησιμοποιεί καύσιμα χαμηλής ποιότητας διότι τα διυλιστήρια πετρελαίου δεν διαθέτουν πετρέλαιο καλύτερης ποιότητας. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να πραγματευτεί το θέμα της ποιότητας των καυσίμων προκειμένου να επιλυθεί το θέμα των της ατμοσφαιρικής ρύπανσης που προκαλείται από τα σκάφη. |
| --- | --- |

1.6

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι ο ναυτιλιακός κλάδος χρησιμοποιεί καύσιμα χαμηλής ποιότητας διότι τα διυλιστήρια πετρελαίου δεν διαθέτουν πετρέλαιο καλύτερης ποιότητας. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να πραγματευτεί το θέμα της ποιότητας των καυσίμων προκειμένου να επιλυθεί το θέμα των της ατμοσφαιρικής ρύπανσης που προκαλείται από τα σκάφη.

| 1.7 | Η ανακοίνωση και το σχέδιο δράσης εξακολουθούν να παραβλέπουν το σημαντικό μερίδιο ευθύνης των σκαφών αναψυχής στη ρύπανση των θαλασσών, λαμβανομένης ιδιαίτερα υπόψη της ευαισθησίας των παρακτίων ακτών, όπου κατά κύριο λόγο πλέουν τα εν λόγω σκάφη (5). Το περιβαλλοντικό πρόβλημα της θαλάσσιας ρύπανσης επιδεινώνεται εξάλλου εξαιτίας των δραστηριοτήτων των πολεμικών πλοίων — που εξαιρούνται από το πεδίο δράσης της κοινοτικής νομοθεσίας. |
| --- | --- |

1.7

Η ανακοίνωση και το σχέδιο δράσης εξακολουθούν να παραβλέπουν το σημαντικό μερίδιο ευθύνης των σκαφών αναψυχής στη ρύπανση των θαλασσών, λαμβανομένης ιδιαίτερα υπόψη της ευαισθησίας των παρακτίων ακτών, όπου κατά κύριο λόγο πλέουν τα εν λόγω σκάφη (5). Το περιβαλλοντικό πρόβλημα της θαλάσσιας ρύπανσης επιδεινώνεται εξάλλου εξαιτίας των δραστηριοτήτων των πολεμικών πλοίων — που εξαιρούνται από το πεδίο δράσης της κοινοτικής νομοθεσίας.

| 1.8 | Η ρύπανση των ποταμών και των θαλασσών (Βαλτική και Εύξεινος Πόντος) από χερσαίες πηγές αποτελεί θέμα για το οποίο θα πρέπει να ενταθούν οι προσπάθειες της ΕΕ. Για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας, τα προβλήματα πρέπει να αντιμετωπιστούν σε πολυμερές παρά σε διμερές επίπεδο. |
| --- | --- |

1.8

Η ρύπανση των ποταμών και των θαλασσών (Βαλτική και Εύξεινος Πόντος) από χερσαίες πηγές αποτελεί θέμα για το οποίο θα πρέπει να ενταθούν οι προσπάθειες της ΕΕ. Για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας, τα προβλήματα πρέπει να αντιμετωπιστούν σε πολυμερές παρά σε διμερές επίπεδο.

| 1.9 | Η ΕΕ πρέπει να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο διεθνώς όσον αφορά την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών ζητημάτων. Υπάρχει περιθώριο για ενισχυμένη συνεργασία και συντονισμό των κρατών μελών της ΕΕ στο πλαίσιο των διεθνών οργανισμών χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η ατομική τους συμμετοχή. η εμπειρογνωμοσύνη που προσφέρουν τα κράτη μέλη της ΕΕ στους διεθνείς οργανισμούς (όπως ο ΔΝΟ και η ΔΟΕ) χαίρει μεγάλης υπόληψης και αυτό δεν πρέπει να υπονομευθεί, αλλά να ενισχυθεί. |
| --- | --- |

1.9

Η ΕΕ πρέπει να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο διεθνώς όσον αφορά την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών ζητημάτων. Υπάρχει περιθώριο για ενισχυμένη συνεργασία και συντονισμό των κρατών μελών της ΕΕ στο πλαίσιο των διεθνών οργανισμών χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η ατομική τους συμμετοχή. η εμπειρογνωμοσύνη που προσφέρουν τα κράτη μέλη της ΕΕ στους διεθνείς οργανισμούς (όπως ο ΔΝΟ και η ΔΟΕ) χαίρει μεγάλης υπόληψης και αυτό δεν πρέπει να υπονομευθεί, αλλά να ενισχυθεί.

| 1.10 | Σε σχέση με τον 'Ευρωπαϊκό χώρο θαλάσσιων μεταφορών χωρίς σύνορα, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει το πλεονέκτημα ότι τούτο έχει επιβεβαιωθεί κατ' ουσία ως ιδεατή θαλάσσια περιοχή. Σύμφωνα με τις απόψεις της ΕΟΚΕ, η ανακοίνωση τονίζει ότι η έννοια αφορά μόνο την απλοποίηση των διοικητικών και τελωνειακών διατυπώσεων και των συναλλαγών στο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.10

Σε σχέση με τον 'Ευρωπαϊκό χώρο θαλάσσιων μεταφορών χωρίς σύνορα, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει το πλεονέκτημα ότι τούτο έχει επιβεβαιωθεί κατ' ουσία ως ιδεατή θαλάσσια περιοχή. Σύμφωνα με τις απόψεις της ΕΟΚΕ, η ανακοίνωση τονίζει ότι η έννοια αφορά μόνο την απλοποίηση των διοικητικών και τελωνειακών διατυπώσεων και των συναλλαγών στο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς της ΕΕ.

| 1.11 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το συμβολικό μήνυμα της ανακοίνωσης ότι η Ευρώπη είναι και πάντα ήταν θαλάσσιο έθνος. Ωστόσο, ακόμη αναμένει τα συγκεκριμένα μέτρα που απαιτούνται για τη θέση της σε εφαρμογή. |
| --- | --- |

1.11

Η ΕΟΚΕ επικροτεί το συμβολικό μήνυμα της ανακοίνωσης ότι η Ευρώπη είναι και πάντα ήταν θαλάσσιο έθνος. Ωστόσο, ακόμη αναμένει τα συγκεκριμένα μέτρα που απαιτούνται για τη θέση της σε εφαρμογή.

| 1.12 | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει το ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει στην εφαρμογή της θαλάσσιας πολιτικής και χωροταξίας του θαλάσσιου χώρου, στην προώθηση της θαλάσσιας ταυτότητας και της θαλάσσιας πολιτιστικής κληρονομιάς της ΕΕ και στην ευαισθητοποίηση της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης σχετικά με την πλανητική θέρμανση. |
| --- | --- |

1.12

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει το ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει στην εφαρμογή της θαλάσσιας πολιτικής και χωροταξίας του θαλάσσιου χώρου, στην προώθηση της θαλάσσιας ταυτότητας και της θαλάσσιας πολιτιστικής κληρονομιάς της ΕΕ και στην ευαισθητοποίηση της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης σχετικά με την πλανητική θέρμανση.

| 1.13 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προτάσεις σχετικά με το ευρωπαϊκό δίκτυο θαλάσσιου ελέγχου και τη βελτίωση της συνεργασίας των ακτοφυλακών των κρατών μελών. Παρόμοια μέτρα θα βελτιώσουν τη θαλάσσια ασφάλεια και προστασία, τον έλεγχο της αλιείας, τον έλεγχο των εξωτερικών συνόρων, και θα προστατεύσουν το θαλάσσιο περιβάλλον.
  Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι, για να ενισχυθεί η ασφάλεια, θεωρείται σκόπιμο να συναφθούν διμερείς συμφωνίες νηοψίας με τρίτες χώρες. Επίσης, απευθύνει άμεση έκκληση να αναληφθεί δράση από την ΕΕ για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα του πολλαπλασιασμού των κρουσμάτων ένοπλης ληστείας και πειρατείας σε βάρος εμπορικών πλοίων στη θαλάσσια περιοχή της νοτιοανατολικής Ασίας και της Αφρικής. |
| --- | --- |

1.13

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προτάσεις σχετικά με το ευρωπαϊκό δίκτυο θαλάσσιου ελέγχου και τη βελτίωση της συνεργασίας των ακτοφυλακών των κρατών μελών. Παρόμοια μέτρα θα βελτιώσουν τη θαλάσσια ασφάλεια και προστασία, τον έλεγχο της αλιείας, τον έλεγχο των εξωτερικών συνόρων, και θα προστατεύσουν το θαλάσσιο περιβάλλον.

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι, για να ενισχυθεί η ασφάλεια, θεωρείται σκόπιμο να συναφθούν διμερείς συμφωνίες νηοψίας με τρίτες χώρες. Επίσης, απευθύνει άμεση έκκληση να αναληφθεί δράση από την ΕΕ για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα του πολλαπλασιασμού των κρουσμάτων ένοπλης ληστείας και πειρατείας σε βάρος εμπορικών πλοίων στη θαλάσσια περιοχή της νοτιοανατολικής Ασίας και της Αφρικής.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Η παρούσα ανακοίνωση με θέμα μια ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική για την Ευρωπαϊκή Ένωση και το σχέδιο δράσης το οποίο τη συνοδεύει, που προβλέπουν την κατάρτιση 29 ειδικών δράσεων στο μέλλον, λαμβάνουν υπόψη τις απόψεις που εξέφρασαν τα κοινοτικά όργανα και τα ενδιαφερόμενα μέρη όσον αφορά την πράσινη βίβλο. |
| --- | --- |

2.1

Η παρούσα ανακοίνωση με θέμα μια ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική για την Ευρωπαϊκή Ένωση και το σχέδιο δράσης το οποίο τη συνοδεύει, που προβλέπουν την κατάρτιση 29 ειδικών δράσεων στο μέλλον, λαμβάνουν υπόψη τις απόψεις που εξέφρασαν τα κοινοτικά όργανα και τα ενδιαφερόμενα μέρη όσον αφορά την πράσινη βίβλο.

| 2.2 | Ο άνευ προηγουμένου γύρος διαπραγματεύσεων στο πλαίσιο της πράσινης βίβλου ολοκληρώθηκε με μια ευρεία συναίνεση σχετικά με την ανάγκη για μια ολιστική, ολοκληρωμένη, διατομεακή, και στρατηγική προσέγγιση έναντι των ωκεανών. Ο σκοπός της αντικατάστασης του κατακερματισμού, ο οποίος συχνά οδηγεί σε μη ηθελημένες συνέπειες, με ένα ευρύ όραμα είναι επιδοκιμαστέος και άξιος υποστήριξης. |
| --- | --- |

2.2

Ο άνευ προηγουμένου γύρος διαπραγματεύσεων στο πλαίσιο της πράσινης βίβλου ολοκληρώθηκε με μια ευρεία συναίνεση σχετικά με την ανάγκη για μια ολιστική, ολοκληρωμένη, διατομεακή, και στρατηγική προσέγγιση έναντι των ωκεανών. Ο σκοπός της αντικατάστασης του κατακερματισμού, ο οποίος συχνά οδηγεί σε μη ηθελημένες συνέπειες, με ένα ευρύ όραμα είναι επιδοκιμαστέος και άξιος υποστήριξης.

| 2.3 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το συμβολικό μήνυμα της ανακοίνωσης ότι η Ευρώπη είναι και πάντα ήταν θαλάσσιο έθνος. Τα 29 μέτρα του σχεδίου δράσης υποστηρίζονται όλα (υπό ορισμένες προϋποθέσεις) αλλά δεν επαρκούν. |
| --- | --- |

2.3

Η ΕΟΚΕ επικροτεί το συμβολικό μήνυμα της ανακοίνωσης ότι η Ευρώπη είναι και πάντα ήταν θαλάσσιο έθνος. Τα 29 μέτρα του σχεδίου δράσης υποστηρίζονται όλα (υπό ορισμένες προϋποθέσεις) αλλά δεν επαρκούν.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

3.1   Περιβαλλοντικές πτυχές

| 3.1.1 | Η ΕΟΚΕ αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη διατήρηση της ακεραιότητας του θαλάσσιου περιβάλλοντος, όπως επίσης στο γεγονός ότι πρέπει να διασφαλισθεί ότι το συνολικό φάσμα των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων και παρεμβάσεων που επηρεάζουν το θαλάσσιο περιβάλλον δεν θα οδηγήσει στη σταδιακή υποβάθμισή του. |
| --- | --- |

3.1.1

Η ΕΟΚΕ αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη διατήρηση της ακεραιότητας του θαλάσσιου περιβάλλοντος, όπως επίσης στο γεγονός ότι πρέπει να διασφαλισθεί ότι το συνολικό φάσμα των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων και παρεμβάσεων που επηρεάζουν το θαλάσσιο περιβάλλον δεν θα οδηγήσει στη σταδιακή υποβάθμισή του.

| 3.1.2 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα σχέδια της Επιτροπής να εστιάσει τις προσπάθειες στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της διεθνούς συνεργασίας, στη βελτίωση της ολοκλήρωσης της πολιτικής, στην εφαρμογής της ισχύουσας νομοθεσίας, και στην ενθάρρυνση των περιβαλλοντικών τεχνολογιών (6ο πρόγραμμα δράσης της κοινότητας για το περιβάλλον — 6EAP). Πρέπει να δοθεί έμφαση στη σύμβαση για την πρόληψη της θαλάσσιας ρύπανσης από χερσαίες πηγές (6). |
| --- | --- |

3.1.2

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα σχέδια της Επιτροπής να εστιάσει τις προσπάθειες στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της διεθνούς συνεργασίας, στη βελτίωση της ολοκλήρωσης της πολιτικής, στην εφαρμογής της ισχύουσας νομοθεσίας, και στην ενθάρρυνση των περιβαλλοντικών τεχνολογιών (6ο πρόγραμμα δράσης της κοινότητας για το περιβάλλον — 6EAP). Πρέπει να δοθεί έμφαση στη σύμβαση για την πρόληψη της θαλάσσιας ρύπανσης από χερσαίες πηγές (6).

| 3.1.3 | Η συγκέντρωση του CO2 στην ατμόσφαιρα, και άλλων αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου, που οφείλεται στις υπερβολικές εκπομπές έχει ήδη ως συνέπεια την μεγαλύτερη απορρόφηση του CO2 από τους ωκεανούς και η διαδικασία αυτή προβλέπεται να συνεχίσει. Η επακόλουθη οξύτητα των ωκεανών ενδέχεται να εντείνει την πίεση στο θαλάσσιο περιβάλλον. Η έρευνα στις θαλάσσιες επιπτώσεις πρέπει να ενταθεί περισσότερο παράλληλα με την ανάπτυξη οικολογικών μεθόδων επαναρρόφησης του CO2. Επιπλέον, οι θαλάσσιες ενεργειακές πηγές θα είναι σημαντικές για την διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ευρώπης. |
| --- | --- |

3.1.3

Η συγκέντρωση του CO2 στην ατμόσφαιρα, και άλλων αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου, που οφείλεται στις υπερβολικές εκπομπές έχει ήδη ως συνέπεια την μεγαλύτερη απορρόφηση του CO2 από τους ωκεανούς και η διαδικασία αυτή προβλέπεται να συνεχίσει. Η επακόλουθη οξύτητα των ωκεανών ενδέχεται να εντείνει την πίεση στο θαλάσσιο περιβάλλον. Η έρευνα στις θαλάσσιες επιπτώσεις πρέπει να ενταθεί περισσότερο παράλληλα με την ανάπτυξη οικολογικών μεθόδων επαναρρόφησης του CO2. Επιπλέον, οι θαλάσσιες ενεργειακές πηγές θα είναι σημαντικές για την διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ευρώπης.

| 3.1.4 | Η ανακοίνωση εξακολουθεί να παραβλέπει το σημαντικό μερίδιο ευθύνης των σκαφών αναψυχής στη ρύπανση των θαλασσών, ιδιαίτερα λαμβανομένης υπόψη της ευαισθησίας των παρακτίων χωρών, όπου κατά κύριο λόγο πλέουν τα εν λόγω σκάφη (7). Εξάλλου, το πρόβλημα της ρύπανσης του θαλασσίου περιβάλλοντος επιδεινώνεται από τις δραστηριότητες των πολεμικών πλοίων —που εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής της κοινοτικής νομοθεσίας— και οι οποίες καθίστανται ολοένα και πιο επιβλαβείς για το περιβάλλον και τον τουρισμό. |
| --- | --- |

3.1.4

Η ανακοίνωση εξακολουθεί να παραβλέπει το σημαντικό μερίδιο ευθύνης των σκαφών αναψυχής στη ρύπανση των θαλασσών, ιδιαίτερα λαμβανομένης υπόψη της ευαισθησίας των παρακτίων χωρών, όπου κατά κύριο λόγο πλέουν τα εν λόγω σκάφη (7). Εξάλλου, το πρόβλημα της ρύπανσης του θαλασσίου περιβάλλοντος επιδεινώνεται από τις δραστηριότητες των πολεμικών πλοίων —που εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής της κοινοτικής νομοθεσίας— και οι οποίες καθίστανται ολοένα και πιο επιβλαβείς για το περιβάλλον και τον τουρισμό.

| 3.1.5 | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι ο ναυτιλιακός κλάδος χρησιμοποιεί καύσιμα χαμηλής ποιότητας διότι τα διυλιστήρια πετρελαίου δεν διαθέτουν πετρέλαιο καλύτερης ποιότητας. Υποστηρίζει πρωτοβουλίες σε σφαιρική βάση για την αντιμετώπιση της ποιότητας των καυσίμων (8) προκειμένου να εξευρεθεί λύση για το θέμα των ατμοσφαιρικών εκπομπών των πλοίων. |
| --- | --- |

3.1.5

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι ο ναυτιλιακός κλάδος χρησιμοποιεί καύσιμα χαμηλής ποιότητας διότι τα διυλιστήρια πετρελαίου δεν διαθέτουν πετρέλαιο καλύτερης ποιότητας. Υποστηρίζει πρωτοβουλίες σε σφαιρική βάση για την αντιμετώπιση της ποιότητας των καυσίμων (8) προκειμένου να εξευρεθεί λύση για το θέμα των ατμοσφαιρικών εκπομπών των πλοίων.

| 3.1.6 | Η θαλάσσια και ατμοσφαιρική ρύπανση, ανεξαρτήτως προέλευσης, υποβαθμίζουν το θαλάσσιο περιβάλλον και έχουν αντίκτυπο στην υγεία, την κοινωνία και την οικονομία. Υπάρχουν επαρκή μέτρα για τον έλεγχο και τον μετριασμό της θαλάσσιας ρύπανσης που προκαλούν τα πλοία, συμπεριλαμβανομένων προστίμων εις βάρος των ρυπαινόντων, και θα πρέπει να εφαρμόζονται με αυστηρότητα. Εντούτοις, δεν υπάρχει ένα ανάλογο πλαίσιο για την αντιμετώπιση της ρύπανσης των θαλασσών και των ποταμών, που οφείλεται σε άλλες αιτίες (π.χ. σε βιομηχανικές, αστικές ή αγροτικές δραστηριότητες). Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία ότι, εάν δεν ληφθεί συνολική και αποτελεσματική δράση, διακυβεύεται η υγεία του παραθαλάσσιου και θαλάσσιου τουρισμού, της μεγαλύτερης δηλαδή βιομηχανίας της Ευρώπης, που σχετίζεται με τη θάλασσα. Μια τέτοια δράση θα βοηθήσει εξάλλου στη διατήρηση του όγκου και της ποικιλίας των ζωντανών οργανισμών του θαλάσσιου περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένων των ιχθυαποθευμάτων. |
| --- | --- |

3.1.6

Η θαλάσσια και ατμοσφαιρική ρύπανση, ανεξαρτήτως προέλευσης, υποβαθμίζουν το θαλάσσιο περιβάλλον και έχουν αντίκτυπο στην υγεία, την κοινωνία και την οικονομία. Υπάρχουν επαρκή μέτρα για τον έλεγχο και τον μετριασμό της θαλάσσιας ρύπανσης που προκαλούν τα πλοία, συμπεριλαμβανομένων προστίμων εις βάρος των ρυπαινόντων, και θα πρέπει να εφαρμόζονται με αυστηρότητα. Εντούτοις, δεν υπάρχει ένα ανάλογο πλαίσιο για την αντιμετώπιση της ρύπανσης των θαλασσών και των ποταμών, που οφείλεται σε άλλες αιτίες (π.χ. σε βιομηχανικές, αστικές ή αγροτικές δραστηριότητες). Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία ότι, εάν δεν ληφθεί συνολική και αποτελεσματική δράση, διακυβεύεται η υγεία του παραθαλάσσιου και θαλάσσιου τουρισμού, της μεγαλύτερης δηλαδή βιομηχανίας της Ευρώπης, που σχετίζεται με τη θάλασσα. Μια τέτοια δράση θα βοηθήσει εξάλλου στη διατήρηση του όγκου και της ποικιλίας των ζωντανών οργανισμών του θαλάσσιου περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένων των ιχθυαποθευμάτων.

| 3.1.7 | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη για διαπραγμάτευση διμερών συμφωνιών μεταξύ της ΕΕ και των χωρών της Νότιας Μεσογείου στο πλαίσιο των ετησίων προγραμμάτων δράσης πολιτικής γειτονίας. Οι συμφωνίες θα διασφαλίσουν ότι ενεχόμενες τρίτες χώρες θα μοιραστούν την ευθύνη με τα κράτη μέλη της ΕΕ προκειμένου να διατηρηθούν οι θάλασσες καθαρές διαμέσου του ελέγχου των ατμοσφαιρικών εκπομπών και των απορρίψεων αποβλήτων στους ποταμούς τους (π.χ. Δέλτα του Νείλου). Απώτερος σκοπός είναι η διατήρηση της κοινής κληρονομιάς της Μεσογείου. |
| --- | --- |

3.1.7

Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη για διαπραγμάτευση διμερών συμφωνιών μεταξύ της ΕΕ και των χωρών της Νότιας Μεσογείου στο πλαίσιο των ετησίων προγραμμάτων δράσης πολιτικής γειτονίας. Οι συμφωνίες θα διασφαλίσουν ότι ενεχόμενες τρίτες χώρες θα μοιραστούν την ευθύνη με τα κράτη μέλη της ΕΕ προκειμένου να διατηρηθούν οι θάλασσες καθαρές διαμέσου του ελέγχου των ατμοσφαιρικών εκπομπών και των απορρίψεων αποβλήτων στους ποταμούς τους (π.χ. Δέλτα του Νείλου). Απώτερος σκοπός είναι η διατήρηση της κοινής κληρονομιάς της Μεσογείου.

3.2   Κοινωνικές πτυχές

| 3.2.1 | Η ανακοίνωση τονίζει τη σημασία του ανθρώπινου παράγοντα στο ναυτιλιακό κλάδο. Κατά την αναζήτηση εντούτοις της σωστής ισορροπίας μεταξύ της οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής διάστασης μιας βιώσιμης συνολικής θαλάσσιας πολιτικής στο σχέδιο δράσης, θα πρέπει να δοθεί η δέουσα προσοχή στην κοινωνική διάσταση. |
| --- | --- |

3.2.1

Η ανακοίνωση τονίζει τη σημασία του ανθρώπινου παράγοντα στο ναυτιλιακό κλάδο. Κατά την αναζήτηση εντούτοις της σωστής ισορροπίας μεταξύ της οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής διάστασης μιας βιώσιμης συνολικής θαλάσσιας πολιτικής στο σχέδιο δράσης, θα πρέπει να δοθεί η δέουσα προσοχή στην κοινωνική διάσταση.

| 3.2.2 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη συμφωνία των κοινωνικών εταίρων (ETF/ECSA) για την ενσωμάτωση ορισμένων διατάξεων της σύμβασης ναυτικής εργασίας 2006 της ΔΟΕ στην κοινοτική νομοθεσία. Εκφράζει την επιθυμία για παγκόσμια εφαρμογή των προτύπων ναυτικής εργασίας για να διασφαλισθούν με τη σύμβαση ίσοι όροι ανταγωνισμού για όλους τους ναυτικούς το συντομότερο δυνατόν. Είναι εξίσου σημαντικό να κυρώσουν τα κράτη μέλη τα διεθνή μέσα σχετικά με τον αλιευτικό τομέα συμπεριλαμβανομένης της σύμβασης της ΔΟΕ για την εργασία στην αλιεία 2007. |
| --- | --- |

3.2.2

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη συμφωνία των κοινωνικών εταίρων (ETF/ECSA) για την ενσωμάτωση ορισμένων διατάξεων της σύμβασης ναυτικής εργασίας 2006 της ΔΟΕ στην κοινοτική νομοθεσία. Εκφράζει την επιθυμία για παγκόσμια εφαρμογή των προτύπων ναυτικής εργασίας για να διασφαλισθούν με τη σύμβαση ίσοι όροι ανταγωνισμού για όλους τους ναυτικούς το συντομότερο δυνατόν. Είναι εξίσου σημαντικό να κυρώσουν τα κράτη μέλη τα διεθνή μέσα σχετικά με τον αλιευτικό τομέα συμπεριλαμβανομένης της σύμβασης της ΔΟΕ για την εργασία στην αλιεία 2007.

| 3.2.3 | Αναφορικά με την ανάπτυξη σχεδίου δράσης για τα προσόντα των ναυτικών της ΕΕ, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή EESC στο θέμα της επανεξέτασης της συνθήκης STCW του ΔΝΟ (9) που διέπει τα γενικά πρότυπα κατάρτισης και πιστοποίησης. Οποιεσδήποτε κοινωνικές προτάσεις της ΕΕ οφείλουν να είναι συνεπείς προς το καθεστώς ΔΝΟ/ΔΟΕ. |
| --- | --- |

3.2.3

Αναφορικά με την ανάπτυξη σχεδίου δράσης για τα προσόντα των ναυτικών της ΕΕ, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή EESC στο θέμα της επανεξέτασης της συνθήκης STCW του ΔΝΟ (9) που διέπει τα γενικά πρότυπα κατάρτισης και πιστοποίησης. Οποιεσδήποτε κοινωνικές προτάσεις της ΕΕ οφείλουν να είναι συνεπείς προς το καθεστώς ΔΝΟ/ΔΟΕ.

| 3.2.4 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την αναθεώρηση των εξαιρέσεων που αφορούν τους ναυτικούς και τους αλιείς από την κοινοτική εργατική νομοθεσία σε στενή συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους και ζητά διευκρινίσεις σχετικά με το πιστοποιητικό θαλάσσιας αριστείας. Πρέπει να εξεταστεί η σκοπιμότητα θέσπισης ενός υποχρεωτικού πιστοποιητικού θαλάσσιας αριστείας για τις ενδοκοινοτικές υπηρεσίες πορθμείων και εθελοντικού για άλλες υπηρεσίες. |
| --- | --- |

3.2.4

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την αναθεώρηση των εξαιρέσεων που αφορούν τους ναυτικούς και τους αλιείς από την κοινοτική εργατική νομοθεσία σε στενή συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους και ζητά διευκρινίσεις σχετικά με το πιστοποιητικό θαλάσσιας αριστείας. Πρέπει να εξεταστεί η σκοπιμότητα θέσπισης ενός υποχρεωτικού πιστοποιητικού θαλάσσιας αριστείας για τις ενδοκοινοτικές υπηρεσίες πορθμείων και εθελοντικού για άλλες υπηρεσίες.

| 3.2.5 | Η προώθηση της ναυτιλιακών σταδιοδρομιών στην ΕΕ θα καταστεί αποτελεσματική, μόνον εάν επενδυθούν οι πόροι σε υψηλότερα πρότυπα ποιότητας, ενισχύοντας έτσι τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα των ευρωπαίων ναυτικών όσον αφορά την ποιότητα και όχι το κόστος. |
| --- | --- |

3.2.5

Η προώθηση της ναυτιλιακών σταδιοδρομιών στην ΕΕ θα καταστεί αποτελεσματική, μόνον εάν επενδυθούν οι πόροι σε υψηλότερα πρότυπα ποιότητας, ενισχύοντας έτσι τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα των ευρωπαίων ναυτικών όσον αφορά την ποιότητα και όχι το κόστος.

| 3.2.6 | Η αυξανόμενη παγκοσμίως έλλειψη καταρτισμένων ναυτικών προκαλεί ανησυχητικές συνέπειες για την υποδομή ασφάλειας του εμπορικού ναυτικού της ΕΕ και θα ενταθεί χωρίς συντονισμένες προσπάθειες της ΕΕ και των κρατών μελών για την αντιμετώπισή της. Εάν δεν διασφαλιστεί η προσφορά, η Ευρώπη θα αντιμετωπίσει έλλειψη των γνώσεων και της τεχνογνωσίας που απαιτούνται για τις κρίσιμες για την ασφάλεια ναυτιλιακές δραστηριότητες (επιθεώρησης και εξέτασης πλοίων, δίκαιο, ασφάλειες, υπηρεσίες εξυπηρέτησης κυκλοφορίας πλοίων, διάσωση, ακτοφυλακή και υπηρεσίες πλοήγησης). Εξάλλου, ναυτιλιακοί όμιλοι μπορεί να μετεγκατασταθούν σε άλλες περιοχές. Οι συνεχιζόμενες δράσεις έχουν αποβεί ανεπαρκείς, η δε ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν προτίθεται να ασχοληθεί με το εν λόγω ζήτημα πριν το τέλος του 2009. |
| --- | --- |

3.2.6

Η αυξανόμενη παγκοσμίως έλλειψη καταρτισμένων ναυτικών προκαλεί ανησυχητικές συνέπειες για την υποδομή ασφάλειας του εμπορικού ναυτικού της ΕΕ και θα ενταθεί χωρίς συντονισμένες προσπάθειες της ΕΕ και των κρατών μελών για την αντιμετώπισή της. Εάν δεν διασφαλιστεί η προσφορά, η Ευρώπη θα αντιμετωπίσει έλλειψη των γνώσεων και της τεχνογνωσίας που απαιτούνται για τις κρίσιμες για την ασφάλεια ναυτιλιακές δραστηριότητες (επιθεώρησης και εξέτασης πλοίων, δίκαιο, ασφάλειες, υπηρεσίες εξυπηρέτησης κυκλοφορίας πλοίων, διάσωση, ακτοφυλακή και υπηρεσίες πλοήγησης). Εξάλλου, ναυτιλιακοί όμιλοι μπορεί να μετεγκατασταθούν σε άλλες περιοχές. Οι συνεχιζόμενες δράσεις έχουν αποβεί ανεπαρκείς, η δε ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν προτίθεται να ασχοληθεί με το εν λόγω ζήτημα πριν το τέλος του 2009.

| 3.2.7 | Η ΕΟΚΕ ανησυχεί λόγω των υψηλών ποσοστών εγκατάλειψης των σπουδών στις ναυτικές σε ορισμένα κράτη μέλη σχολές και την πρόωρη αποχώρηση από τη ναυτική σταδιοδρομία από τα άτομα που ήδη ασκούν το επάγγελμα. Το ναυτικό επάγγελμα στην ΕΕ μπορεί να τεθεί σε σοβαρό κίνδυνο εκτός και εάν δοθεί άμεση προσοχή στην παρούσα κρίση. Πρέπει να εξευρεθούν λύσεις στο πλαίσιο μιας ολιστικής στρατηγικής ώστε το επάγγελμα του ναυτικού να καταστεί πιο ελκυστικό. Πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω το έργο της χαρτογράφησης των ευκαιριών σταδιοδρομίας του ναυτικού επαγγέλματος των κοινωνικών εταίρων (της Ένωσης Εφοπλιστών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας —ECSA— και της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Εργαζομένων στις Μεταφορές Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εργαζομένων στις Μεταφορές — ETF). Από τούδε και στο εξής, η «ελκυστικότητα» του επαγγέλματος του ναυτικού θα πρέπει να συνδυάζεται με μέτρα για την «παραμονή» τους στο επάγγελμα. |
| --- | --- |

3.2.7

Η ΕΟΚΕ ανησυχεί λόγω των υψηλών ποσοστών εγκατάλειψης των σπουδών στις ναυτικές σε ορισμένα κράτη μέλη σχολές και την πρόωρη αποχώρηση από τη ναυτική σταδιοδρομία από τα άτομα που ήδη ασκούν το επάγγελμα. Το ναυτικό επάγγελμα στην ΕΕ μπορεί να τεθεί σε σοβαρό κίνδυνο εκτός και εάν δοθεί άμεση προσοχή στην παρούσα κρίση. Πρέπει να εξευρεθούν λύσεις στο πλαίσιο μιας ολιστικής στρατηγικής ώστε το επάγγελμα του ναυτικού να καταστεί πιο ελκυστικό. Πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω το έργο της χαρτογράφησης των ευκαιριών σταδιοδρομίας του ναυτικού επαγγέλματος των κοινωνικών εταίρων (της Ένωσης Εφοπλιστών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας —ECSA— και της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Εργαζομένων στις Μεταφορές Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εργαζομένων στις Μεταφορές — ETF). Από τούδε και στο εξής, η «ελκυστικότητα» του επαγγέλματος του ναυτικού θα πρέπει να συνδυάζεται με μέτρα για την «παραμονή» τους στο επάγγελμα.

| 3.2.8 | Το πλωτό πανεπιστήμιο προσφέρει μια θαλάσσια εμπειρία στους σπουδαστές που συμμετέχουν στο ταξίδι του. Η ιδέα ενός πλωτού, ωκεανοπόρου, πανεπιστημιακού χώρου αξίζει να εξεταστεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στα πλαίσια της προσπάθειας προσέλκυσης υψηλά καταρτισμένων σπουδαστών σε μια επαγγελματική σταδιοδρομία στη θάλασσα. Κατά τον ίδιο τρόπο θα μπορούσαν να δημιουργηθούν στους μεγάλους λιμένες της Ευρώπης σχολεία σαν το «Harbour school» (10) της Νέας Υόρκης, τα οποία να διδάσκουν σε παιδιά της πρωτοβάθμιας και ενδεχομένως της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (για λόγους ευκολίας στη στεριά αλλά κοντά στη θάλασσα), όλα τα μαθήματα σε συνδυασμό με τις γνώσεις σχετικά με το θαλάσσιο περιβάλλον, τα πλοία και τους βασικούς κανόνες ναυσιπλοΐας. |
| --- | --- |

3.2.8

Το πλωτό πανεπιστήμιο προσφέρει μια θαλάσσια εμπειρία στους σπουδαστές που συμμετέχουν στο ταξίδι του. Η ιδέα ενός πλωτού, ωκεανοπόρου, πανεπιστημιακού χώρου αξίζει να εξεταστεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στα πλαίσια της προσπάθειας προσέλκυσης υψηλά καταρτισμένων σπουδαστών σε μια επαγγελματική σταδιοδρομία στη θάλασσα. Κατά τον ίδιο τρόπο θα μπορούσαν να δημιουργηθούν στους μεγάλους λιμένες της Ευρώπης σχολεία σαν το «Harbour school» (10) της Νέας Υόρκης, τα οποία να διδάσκουν σε παιδιά της πρωτοβάθμιας και ενδεχομένως της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (για λόγους ευκολίας στη στεριά αλλά κοντά στη θάλασσα), όλα τα μαθήματα σε συνδυασμό με τις γνώσεις σχετικά με το θαλάσσιο περιβάλλον, τα πλοία και τους βασικούς κανόνες ναυσιπλοΐας.

| 3.2.9 | Η ΕΟΚΕ ζητά από την Επιτροπή να εξετάσει τις υφιστάμενες βέλτιστες πρακτικές στα κράτη μέλη, σε επίπεδο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, σχετικά με την ελκυστικότητα των μελλοντικών σταδιοδρομιών στη θάλασσα. |
| --- | --- |

3.2.9

Η ΕΟΚΕ ζητά από την Επιτροπή να εξετάσει τις υφιστάμενες βέλτιστες πρακτικές στα κράτη μέλη, σε επίπεδο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, σχετικά με την ελκυστικότητα των μελλοντικών σταδιοδρομιών στη θάλασσα.

| 3.2.10 | Όσον αφορά τα ναυτικά ατυχήματα η μελλοντική ευρωπαϊκή πολιτική θα πρέπει να στηρίζεται στους εξής δυο συλλογισμούς:






  — | Τα παράκτια κράτη πρέπει εμπλέκονται στην αλυσίδα των ευθυνών όσον αφορά την ασφάλεια στη θάλασσα και την προστασία του περιβάλλοντος. Αυτό θα απαιτήσει αυστηρότερες διατάξεις σχετικά με τα νηολόγια, αποτελεσματική επαγρύπνηση, και δίκτυο αρωγής με τη βοήθεια συστήματος εντοπισμού σκαφών μέσω δορυφόρου και επαρκώς εξοπλισμένες θαλάσσιες και εναέριες περιπολίες. |
| --- | --- | --- |

3.2.10

Όσον αφορά τα ναυτικά ατυχήματα η μελλοντική ευρωπαϊκή πολιτική θα πρέπει να στηρίζεται στους εξής δυο συλλογισμούς:

—

Τα παράκτια κράτη πρέπει εμπλέκονται στην αλυσίδα των ευθυνών όσον αφορά την ασφάλεια στη θάλασσα και την προστασία του περιβάλλοντος. Αυτό θα απαιτήσει αυστηρότερες διατάξεις σχετικά με τα νηολόγια, αποτελεσματική επαγρύπνηση, και δίκτυο αρωγής με τη βοήθεια συστήματος εντοπισμού σκαφών μέσω δορυφόρου και επαρκώς εξοπλισμένες θαλάσσιες και εναέριες περιπολίες.

| — | Η πρόληψη των ατυχημάτων στη θάλασσα δεν θα πρέπει να μεροληπτεί κατά του ανθρώπινου παράγοντα με την ανάθεση αδικαιολόγητων ευθυνών στους ναυτικούς. Θα πρέπει να βασίζεται σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα το οποίο μειώνει τις πιθανότητες ανθρώπινου σφάλματος (του κυβερνήτη και του πληρώματος) μέσω σύγχρονων ηλεκτρονικών συσκευών και εξοπλισμού ασφαλείας επί των σκαφών. Πρέπει να θεσπιστεί ένα σύστημα κανόνων δικαίου ναυτικού δικαίου το οποίο καθορίζει δίκαια και σαφώς τις ευθύνες των ναυτικών, της παράκτιας παρακολούθησης, των νηολογίων και των ναυτιλιακών αρχών. |
| --- | --- |

—

Η πρόληψη των ατυχημάτων στη θάλασσα δεν θα πρέπει να μεροληπτεί κατά του ανθρώπινου παράγοντα με την ανάθεση αδικαιολόγητων ευθυνών στους ναυτικούς. Θα πρέπει να βασίζεται σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα το οποίο μειώνει τις πιθανότητες ανθρώπινου σφάλματος (του κυβερνήτη και του πληρώματος) μέσω σύγχρονων ηλεκτρονικών συσκευών και εξοπλισμού ασφαλείας επί των σκαφών. Πρέπει να θεσπιστεί ένα σύστημα κανόνων δικαίου ναυτικού δικαίου το οποίο καθορίζει δίκαια και σαφώς τις ευθύνες των ναυτικών, της παράκτιας παρακολούθησης, των νηολογίων και των ναυτιλιακών αρχών.

| 3.2.11 | Στους ναυτικούς μπορεί να ανατεθούν έργα τα οποία υπερβαίνουν το πεδίο των συνήθων καθηκόντων τους κάτω από εξαιρετικά επικίνδυνες καιρικές συνθήκες. Όπως είπε ο Γενικός Γραμματέας της ΔΝΟ «Η στοιχειώδης φύση του εργασιακού περιβάλλοντος ορισμένες φορές θέτει επαγγελματίες ναυτικούς σε καταστάσεις για τις οποίες είναι λίγο ή ανεπαρκώς προετοιμασμένοι. Ο τρόπος αντίδρασής τους είναι η δοκιμασία του πραγματικού θάρρους — θάρρος που αξίζει να αναγνωριστεί και για το οποίο πρέπει να επιδειχθεί ευγνωμοσύνη» (11). Η Επιτροπή καλείται να λάβει υπόψη τους παραπάνω συλλογισμούς κατά την υποβολή μελλοντικών μέτρων για την αντιμετώπιση θαλάσσιων ατυχημάτων. |
| --- | --- |

3.2.11

Στους ναυτικούς μπορεί να ανατεθούν έργα τα οποία υπερβαίνουν το πεδίο των συνήθων καθηκόντων τους κάτω από εξαιρετικά επικίνδυνες καιρικές συνθήκες. Όπως είπε ο Γενικός Γραμματέας της ΔΝΟ «Η στοιχειώδης φύση του εργασιακού περιβάλλοντος ορισμένες φορές θέτει επαγγελματίες ναυτικούς σε καταστάσεις για τις οποίες είναι λίγο ή ανεπαρκώς προετοιμασμένοι. Ο τρόπος αντίδρασής τους είναι η δοκιμασία του πραγματικού θάρρους — θάρρος που αξίζει να αναγνωριστεί και για το οποίο πρέπει να επιδειχθεί ευγνωμοσύνη» (11). Η Επιτροπή καλείται να λάβει υπόψη τους παραπάνω συλλογισμούς κατά την υποβολή μελλοντικών μέτρων για την αντιμετώπιση θαλάσσιων ατυχημάτων.

3.3   Οικονομικά θέματα

| 3.3.1 | Η μελλοντική πολιτική της ΕΕ για τις θαλάσσιες μεταφορές (2008-2018) θα δημιουργήσει ένα κατάλληλο πλαίσιο το οποίο θα προσελκύσει επε3νδύσεις στις θαλάσσιες μεταφορές και θα συμβάλει ώστε να ενισχυθεί η παγκόσμια ηγετική θέση της ευρωπαϊκής ναυτιλίας και ο καταλυτικός ρόλος όλου του ναυτιλιακού ομίλου. |
| --- | --- |

3.3.1

Η μελλοντική πολιτική της ΕΕ για τις θαλάσσιες μεταφορές (2008-2018) θα δημιουργήσει ένα κατάλληλο πλαίσιο το οποίο θα προσελκύσει επε3νδύσεις στις θαλάσσιες μεταφορές και θα συμβάλει ώστε να ενισχυθεί η παγκόσμια ηγετική θέση της ευρωπαϊκής ναυτιλίας και ο καταλυτικός ρόλος όλου του ναυτιλιακού ομίλου.

| 3.3.2 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την αναγνώριση εκ μέρους της Επιτροπής της ανάγκης για παγκόσμιους κανόνες για ένα παγκόσμιο κλάδο, της σημασίας της διεθνούς ρύθμισης των θαλασσίων μεταφορών, και της ανάγκης στήριξης για την εξεύρεση λύσεων για τις ρυθμιστικές προκλήσεις σε διεθνείς οργανισμούς (όπως, για παράδειγμα ο ΔΝΟ). Πράγματι, η παγκόσμια φύση των θαλασσίων μεταφορών, η παγκόσμια αγορά εργασίας στην οποία λειτουργούν οι θαλάσσιες μεταφορές, και η ανταγωνιστική θέση της ευρωπαϊκής ναυτιλίας στην παγκόσμια αγορά, είναι θέματα που πρέπει να ληφθούν υπόψη. |
| --- | --- |

3.3.2

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την αναγνώριση εκ μέρους της Επιτροπής της ανάγκης για παγκόσμιους κανόνες για ένα παγκόσμιο κλάδο, της σημασίας της διεθνούς ρύθμισης των θαλασσίων μεταφορών, και της ανάγκης στήριξης για την εξεύρεση λύσεων για τις ρυθμιστικές προκλήσεις σε διεθνείς οργανισμούς (όπως, για παράδειγμα ο ΔΝΟ). Πράγματι, η παγκόσμια φύση των θαλασσίων μεταφορών, η παγκόσμια αγορά εργασίας στην οποία λειτουργούν οι θαλάσσιες μεταφορές, και η ανταγωνιστική θέση της ευρωπαϊκής ναυτιλίας στην παγκόσμια αγορά, είναι θέματα που πρέπει να ληφθούν υπόψη.

| 3.3.3 | Πρέπει να τονιστεί ξανά η ανάγκη για βελτίωση της υφιστάμενης ικανότητας των λιμένων και των λιμενικών υπηρεσιών. |
| --- | --- |

3.3.3

Πρέπει να τονιστεί ξανά η ανάγκη για βελτίωση της υφιστάμενης ικανότητας των λιμένων και των λιμενικών υπηρεσιών.

| 3.3.4 | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι περισσότερες συστάσεις της υιοθετήθηκαν στην ανακοίνωση όπως, για παράδειγμα, η υποστήριξη της κύρωσης των συμβάσεων της ΔΝΟ από τα κράτη μέλη καθώς και διεθνώς, και οι συστάσεις σχετικά με την ανάπτυξη των λιμένων, τη μείωση του επιπέδου ρύπανσης από τα σκάφη, τη δημιουργία πολυτομεακών ομίλων, ενός ευρωπαϊκού δικτύου ναυτιλιακών ομίλων. Αναγνωρίστηκε, επίσης, ο ζωτικός ρόλος του ευρωπαϊκού ναυτιλιακού κλάδου για το ευρωπαϊκό και διεθνές εμπόριο και την καθημερινή ζωή των ευρωπαίων πολιτών. |
| --- | --- |

3.3.4

Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι περισσότερες συστάσεις της υιοθετήθηκαν στην ανακοίνωση όπως, για παράδειγμα, η υποστήριξη της κύρωσης των συμβάσεων της ΔΝΟ από τα κράτη μέλη καθώς και διεθνώς, και οι συστάσεις σχετικά με την ανάπτυξη των λιμένων, τη μείωση του επιπέδου ρύπανσης από τα σκάφη, τη δημιουργία πολυτομεακών ομίλων, ενός ευρωπαϊκού δικτύου ναυτιλιακών ομίλων. Αναγνωρίστηκε, επίσης, ο ζωτικός ρόλος του ευρωπαϊκού ναυτιλιακού κλάδου για το ευρωπαϊκό και διεθνές εμπόριο και την καθημερινή ζωή των ευρωπαίων πολιτών.

| 3.3.5 | Σε σχέση με τον «Ευρωπαϊκό χώρο θαλάσσιων μεταφορών χωρίς σύνορα» σύμφωνα με τις απόψεις της ΕΟΚΕ (12), η ανακοίνωση τονίζει ότι η έννοια αφορά μόνο τη δημιουργία ενός ιδεατού θαλάσσιου χώρου, εντός του οποίου θα συντελεστεί απλοποίηση των διοικητικών και τελωνειακών διατυπώσεων, καθώς επίσης βελτίωση των συναλλαγών στο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τη διαβούλευση, την οποία ξεκίνησε η Επιτροπή επί αυτού του θέματος, προκειμένου να ληφθούν αποφάσεις σχετικά με περαιτέρω πιθανές προτάσεις για την αποτελεσματική εφαρμογή της έννοιας. |
| --- | --- |

3.3.5

Σε σχέση με τον «Ευρωπαϊκό χώρο θαλάσσιων μεταφορών χωρίς σύνορα» σύμφωνα με τις απόψεις της ΕΟΚΕ (12), η ανακοίνωση τονίζει ότι η έννοια αφορά μόνο τη δημιουργία ενός ιδεατού θαλάσσιου χώρου, εντός του οποίου θα συντελεστεί απλοποίηση των διοικητικών και τελωνειακών διατυπώσεων, καθώς επίσης βελτίωση των συναλλαγών στο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τη διαβούλευση, την οποία ξεκίνησε η Επιτροπή επί αυτού του θέματος, προκειμένου να ληφθούν αποφάσεις σχετικά με περαιτέρω πιθανές προτάσεις για την αποτελεσματική εφαρμογή της έννοιας.

| 3.3.6 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι υπάρχει περιθώριο για μία ενισχυμένη συνεργασία και συντονισμό των κρατών μελών της ΕΕ στο πλαίσιο των διεθνών οργανισμών χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η ατομική τους συμμετοχή. Η εμπειρογνωσία που συνεισφέρουν τα κράτη μέλη της ΕΕ στους διεθνείς οργανισμούς χαίρει μεγάλης υπόληψης και αυτό δεν πρέπει να υπονομευθεί, αλλά να ενισχυθεί. |
| --- | --- |

3.3.6

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι υπάρχει περιθώριο για μία ενισχυμένη συνεργασία και συντονισμό των κρατών μελών της ΕΕ στο πλαίσιο των διεθνών οργανισμών χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η ατομική τους συμμετοχή. Η εμπειρογνωσία που συνεισφέρουν τα κράτη μέλη της ΕΕ στους διεθνείς οργανισμούς χαίρει μεγάλης υπόληψης και αυτό δεν πρέπει να υπονομευθεί, αλλά να ενισχυθεί.

| 3.3.7 | H ΕΟΚΕ υποστηρίζει τον στόχο να ασκεί η Ευρωπαϊκή Κοινότητα επιρροή σε τρίτες χώρες με σκοπό να τις ενθαρρύνει να κυρώνουν και να θέτουν σε εφαρμογή τις κύριες διεθνείς ναυτικές συμβάσεις. Τα ευρωπαϊκά κράτη λιμένα θα πρέπει να ελέγχουν τη συμμόρφωση τόσο των κοινοτικών σκαφών όσο και των σκαφών τρίτων χωρών προς τα περιβαλλοντικά και κοινωνικά πρότυπα. |
| --- | --- |

3.3.7

H ΕΟΚΕ υποστηρίζει τον στόχο να ασκεί η Ευρωπαϊκή Κοινότητα επιρροή σε τρίτες χώρες με σκοπό να τις ενθαρρύνει να κυρώνουν και να θέτουν σε εφαρμογή τις κύριες διεθνείς ναυτικές συμβάσεις. Τα ευρωπαϊκά κράτη λιμένα θα πρέπει να ελέγχουν τη συμμόρφωση τόσο των κοινοτικών σκαφών όσο και των σκαφών τρίτων χωρών προς τα περιβαλλοντικά και κοινωνικά πρότυπα.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

4.1   Παράκτιες ζώνες και νησιά

| 4.1.1 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι υιοθετήθηκαν οι προτάσεις της για την προώθηση του παράκτιου τουρισμού και την κοινοτική χρηματοδότηση μιας βάσης δεδομένων σχετικά με τις παράκτιες περιοχές. Τα νησιά πρέπει να τοποθετηθούν στο επίκεντρο των ανησυχιών της ΕΕ. Για το σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ προτείνει τα ακόλουθα μέτρα:






  — | Βελτίωση των υποδομών των νησιών ώστε να ενθαρρυνθεί περαιτέρω ο θαλάσσιος τουρισμός. |
| --- | --- | --- |

4.1.1

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι υιοθετήθηκαν οι προτάσεις της για την προώθηση του παράκτιου τουρισμού και την κοινοτική χρηματοδότηση μιας βάσης δεδομένων σχετικά με τις παράκτιες περιοχές. Τα νησιά πρέπει να τοποθετηθούν στο επίκεντρο των ανησυχιών της ΕΕ. Για το σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ προτείνει τα ακόλουθα μέτρα:

—

Βελτίωση των υποδομών των νησιών ώστε να ενθαρρυνθεί περαιτέρω ο θαλάσσιος τουρισμός.

| — | Επέκταση της τουριστικής περιόδου των νησιών διαμέσου διαφόρων δραστηριοτήτων (πολιτιστικών, θρησκευτικών, αθλητικών). |
| --- | --- |

—

Επέκταση της τουριστικής περιόδου των νησιών διαμέσου διαφόρων δραστηριοτήτων (πολιτιστικών, θρησκευτικών, αθλητικών).

| — | Βελτίωση των επικοινωνιών μεταξύ νησιών/ηπειρωτικού εδάφους διαμέσου νέων τεχνολογιών με ευρωπαϊκή χρηματοδοτική υποστήριξη. |
| --- | --- |

—

Βελτίωση των επικοινωνιών μεταξύ νησιών/ηπειρωτικού εδάφους διαμέσου νέων τεχνολογιών με ευρωπαϊκή χρηματοδοτική υποστήριξη.

| — | Δημιουργία εγκαταστάσεων αφαλάτωσης, που δεν θα διαταράσσουν την ισορροπία του φυσικού περιβάλλοντος, ως λύση για το πρόβλημα της λειψυδρίας, που θα καταστεί μια από τις κυριότερες προκλήσεις, που θα αντιμετωπίσει η ζώνη της Μεσογείου. |
| --- | --- |

—

Δημιουργία εγκαταστάσεων αφαλάτωσης, που δεν θα διαταράσσουν την ισορροπία του φυσικού περιβάλλοντος, ως λύση για το πρόβλημα της λειψυδρίας, που θα καταστεί μια από τις κυριότερες προκλήσεις, που θα αντιμετωπίσει η ζώνη της Μεσογείου.

4.2   Σχέσεις με τρίτες χώρες/Αρκτικός Ωκεανός

| 4.2.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προτάσεις για αυξημένη συνεργασία για τη διαχείριση της Μεσογείου και του Εύξεινου Πόντου, τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας και της Βόρειας Διάστασης. |
| --- | --- |

4.2.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προτάσεις για αυξημένη συνεργασία για τη διαχείριση της Μεσογείου και του Εύξεινου Πόντου, τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας και της Βόρειας Διάστασης.

| 4.2.2 | Το 20-30 % περίπου των μη ανακαλυφθέντων αποθεμάτων πετρελαίου βρίσκονται κάτω από τον Αρκτικό Ωκεανό. Εξάλλου, από το 2015, λόγω της κλιματικής αλλαγής, οι αρκτικές θαλάσσιες διαδρομές μπορεί να παραμένουν ανοικτές τους περισσότερους μήνες του έτους. Το άνοιγμα των αρκτικών θαλάσσιων διαδρομών είναι ελκυστικό τόσο για λόγους απόστασης όσο και ασφάλειας: για παράδειγμα, η απόσταση από τη Σαγκάη στο Ρότερνταμ διαμέσου της αρκτικής θαλάσσιας διαδρομής είναι κατά 1000 συντομότερη από ό,τι διαμέσου του Σουέζ. Συντομότερες θαλάσσιες διαδρομές σημαίνουν σημαντική μείωση τόσο της κατανάλωσης καυσίμων όσο και των εκπομπών. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι —εν όψει του πλήθους των νομικών και περιβαλλοντικών προβλημάτων στα οποία εμπλέκονται πολλές χώρες— είναι επιτακτική η διασαφήνιση του διεθνούς δικαίου σχετικά με τους θαλάσσιους πάγους. Στο πλαίσιο αυτό, αναμένει με ενδιαφέρον την ανακοινωθείσα έκθεση σχετικά με τον Αρκτικό Ωκεανό η οποία θα καλύπτει τις γεωπολιτικές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Οι πιθανές περιβαλλοντικές επιπτώσεις της χρήσης των νέων θαλάσσιων διαδρομών διαμέσου του Αρκτικού Ωκεανού πρέπει, επίσης, να εξεταστούν εκ των προτέρων. |
| --- | --- |

4.2.2

Το 20-30 % περίπου των μη ανακαλυφθέντων αποθεμάτων πετρελαίου βρίσκονται κάτω από τον Αρκτικό Ωκεανό. Εξάλλου, από το 2015, λόγω της κλιματικής αλλαγής, οι αρκτικές θαλάσσιες διαδρομές μπορεί να παραμένουν ανοικτές τους περισσότερους μήνες του έτους. Το άνοιγμα των αρκτικών θαλάσσιων διαδρομών είναι ελκυστικό τόσο για λόγους απόστασης όσο και ασφάλειας: για παράδειγμα, η απόσταση από τη Σαγκάη στο Ρότερνταμ διαμέσου της αρκτικής θαλάσσιας διαδρομής είναι κατά 1000 συντομότερη από ό,τι διαμέσου του Σουέζ. Συντομότερες θαλάσσιες διαδρομές σημαίνουν σημαντική μείωση τόσο της κατανάλωσης καυσίμων όσο και των εκπομπών. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι —εν όψει του πλήθους των νομικών και περιβαλλοντικών προβλημάτων στα οποία εμπλέκονται πολλές χώρες— είναι επιτακτική η διασαφήνιση του διεθνούς δικαίου σχετικά με τους θαλάσσιους πάγους. Στο πλαίσιο αυτό, αναμένει με ενδιαφέρον την ανακοινωθείσα έκθεση σχετικά με τον Αρκτικό Ωκεανό η οποία θα καλύπτει τις γεωπολιτικές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Οι πιθανές περιβαλλοντικές επιπτώσεις της χρήσης των νέων θαλάσσιων διαδρομών διαμέσου του Αρκτικού Ωκεανού πρέπει, επίσης, να εξεταστούν εκ των προτέρων.

4.3   Θαλάσσιος έλεγχος

| 4.3.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προτάσεις σχετικά με το ευρωπαϊκό δίκτυο θαλάσσιου ελέγχου και τη βελτίωση της συνεργασίας των ακτοφυλακών των κρατών μελών. Παρόμοια μέτρα θα βελτιώσουν τη θαλάσσια ασφάλεια και προστασία, τον έλεγχο της αλιείας, τον έλεγχο των εξωτερικών συνόρων, και θα προστατεύσουν το θαλάσσιο περιβάλλον. |
| --- | --- |

4.3.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προτάσεις σχετικά με το ευρωπαϊκό δίκτυο θαλάσσιου ελέγχου και τη βελτίωση της συνεργασίας των ακτοφυλακών των κρατών μελών. Παρόμοια μέτρα θα βελτιώσουν τη θαλάσσια ασφάλεια και προστασία, τον έλεγχο της αλιείας, τον έλεγχο των εξωτερικών συνόρων, και θα προστατεύσουν το θαλάσσιο περιβάλλον.

4.4   Θαλάσσια ρύπανση/ρύπανση των ποταμών

| 4.4.1 | Η ρύπανση των ποταμών και των θαλασσών (της Βαλτικής και του Ευξείνου) από χερσαίες πηγές είναι θέμα για το οποίο θα πρέπει να ενταθούν οι προσπάθειες της ΕΕ στα πλαίσια του σχεδίου δράσης. Για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας, τα προβλήματα πρέπει να αντιμετωπιστούν σε πολυμερές παρά σε διμερές επίπεδο. |
| --- | --- |

4.4.1

Η ρύπανση των ποταμών και των θαλασσών (της Βαλτικής και του Ευξείνου) από χερσαίες πηγές είναι θέμα για το οποίο θα πρέπει να ενταθούν οι προσπάθειες της ΕΕ στα πλαίσια του σχεδίου δράσης. Για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας, τα προβλήματα πρέπει να αντιμετωπιστούν σε πολυμερές παρά σε διμερές επίπεδο.

4.5   Αλιεία

| 4.5.1 | Με δεδομένη την ανησυχητική εξαφάνιση ή μείωση των θαλάσσιων ειδών, η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη για ορθολογική εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων. Οι προτάσεις για τη διαχείριση της αλιείας βρίσκονται στην ορθή κατεύθυνση. Δεδομένου ότι η αλιεία συγκαταλέγεται μεταξύ των πλέον επικίνδυνων επαγγελμάτων, απαιτείται μεγαλύτερη προσπάθεια προκειμένου να αυξηθεί η μέριμνα για την ασφάλεια των επαγγελματιών του κλάδου. Ειδικότερα, πρέπει να εξεταστεί το θέμα των μέτρων ασφαλείας για τα αλιευτικά σκάφη μήκους κάτω των 24 μέτρων (υπάρχει ένα κενό στις ισχύουσες διεθνείς συμβάσεις και τις κοινοτικές οδηγίες). Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η απαραίτητη διατήρηση των ειδών έχει κοινωνικές συνέπειες οι οποίες πρέπει να αντιμετωπιστούν δεόντως: Ο τρόπος με τον οποίο οι αλιείς ασκούν το επάγγελμά τους έχει άμεση σχέση με το γεγονός ότι δεν βρίσκουν πλέον επαρκή αλιεύματα, με αποτέλεσμα να θέτουν σε κίνδυνο ακόμη και τη ζωή τους. |
| --- | --- |

4.5.1

Με δεδομένη την ανησυχητική εξαφάνιση ή μείωση των θαλάσσιων ειδών, η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη για ορθολογική εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων. Οι προτάσεις για τη διαχείριση της αλιείας βρίσκονται στην ορθή κατεύθυνση. Δεδομένου ότι η αλιεία συγκαταλέγεται μεταξύ των πλέον επικίνδυνων επαγγελμάτων, απαιτείται μεγαλύτερη προσπάθεια προκειμένου να αυξηθεί η μέριμνα για την ασφάλεια των επαγγελματιών του κλάδου. Ειδικότερα, πρέπει να εξεταστεί το θέμα των μέτρων ασφαλείας για τα αλιευτικά σκάφη μήκους κάτω των 24 μέτρων (υπάρχει ένα κενό στις ισχύουσες διεθνείς συμβάσεις και τις κοινοτικές οδηγίες). Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η απαραίτητη διατήρηση των ειδών έχει κοινωνικές συνέπειες οι οποίες πρέπει να αντιμετωπιστούν δεόντως: Ο τρόπος με τον οποίο οι αλιείς ασκούν το επάγγελμά τους έχει άμεση σχέση με το γεγονός ότι δεν βρίσκουν πλέον επαρκή αλιεύματα, με αποτέλεσμα να θέτουν σε κίνδυνο ακόμη και τη ζωή τους.

| 4.5.2 | Οι σοβαροί σωματικοί και οικονομικοί κίνδυνοι του επαγγέλματος του αλιέα είναι η αιτία της μεγάλης έκτασης που προσλαμβάνει η εγκατάλειψη του επαγγέλματος. Απαιτούνται επειγόντως κοινοτικά έργα και προγράμματα για την ανάπτυξη της τεχνολογίας των αλιευτικών σκαφών. Στα πλαίσια της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών για την ελκυστικότητα του επαγγέλματος του αλιέα, η ΕΟΚΕ συνιστά ευρεία διάδοση του εγχειριδίου για την «Πρόληψη των ατυχημάτων στη θάλασσα και την ασφάλεια των αλιέων», το οποίο εξέδωσαν από κοινού ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι Europêche και Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εργαζομένων στις Μεταφορές. Εξίσου σημαντικό είναι να επισπεύσουν τα κράτη μέλη την διαδικασία κύρωσης της σύμβασης της ΔΟΕ για την αλιεία (του Ιουνίου του 2007). Τελικός στόχος είναι να καταστούν οι αλιευτικές δραστηριότητες περισσότερο βιώσιμες και ελκυστικές. |
| --- | --- |

4.5.2

Οι σοβαροί σωματικοί και οικονομικοί κίνδυνοι του επαγγέλματος του αλιέα είναι η αιτία της μεγάλης έκτασης που προσλαμβάνει η εγκατάλειψη του επαγγέλματος. Απαιτούνται επειγόντως κοινοτικά έργα και προγράμματα για την ανάπτυξη της τεχνολογίας των αλιευτικών σκαφών. Στα πλαίσια της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών για την ελκυστικότητα του επαγγέλματος του αλιέα, η ΕΟΚΕ συνιστά ευρεία διάδοση του εγχειριδίου για την «Πρόληψη των ατυχημάτων στη θάλασσα και την ασφάλεια των αλιέων», το οποίο εξέδωσαν από κοινού ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι Europêche και Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εργαζομένων στις Μεταφορές. Εξίσου σημαντικό είναι να επισπεύσουν τα κράτη μέλη την διαδικασία κύρωσης της σύμβασης της ΔΟΕ για την αλιεία (του Ιουνίου του 2007). Τελικός στόχος είναι να καταστούν οι αλιευτικές δραστηριότητες περισσότερο βιώσιμες και ελκυστικές.

4.6   Ανακύκλωση πλοίων

| 4.6.1 | Στην πρόσφατη γνωμοδότησή της για το Πράσινο βιβλίο για τη βελτίωση των πρακτικών διάλυσης των πλοίων COM(2007) 269, η ΕΟΚΕ εξέφρασε τις ανησυχίες της για την «σε παγκόσμια κλίμακα σοβαρή έλλειψη εγκαταστάσεων διάλυσης συμβατών με τις αρχές της περιβαλλοντικής και κοινωνικής βιωσιμότητας». Εξάλλου, εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι «η επικρατούσα κατάσταση θα επιδεινωθεί λόγω της “διόγκωσης” του αριθμού των πλοίων τα οποία θα τεθούν εκτός λειτουργίας τα επόμενα έτη μετά τη σταδιακή απόσυρση των μονοπύθμενων δεξαμενόπλοιων σε παγκόσμια κλίμακα» (13). Οι εγκαταστάσεις και οι συνθήκες εργασίας στη νότια Ασία (όπου ανακυκλώνεται η πλειονότητα των πλοίων) πρέπει να βελτιωθούν και να ανέλθουν σε ένα επίπεδο το οποίο θα μπορεί να θεωρείται διεθνώς αποδεκτό. |
| --- | --- |

4.6.1

Στην πρόσφατη γνωμοδότησή της για το Πράσινο βιβλίο για τη βελτίωση των πρακτικών διάλυσης των πλοίων COM(2007) 269, η ΕΟΚΕ εξέφρασε τις ανησυχίες της για την «σε παγκόσμια κλίμακα σοβαρή έλλειψη εγκαταστάσεων διάλυσης συμβατών με τις αρχές της περιβαλλοντικής και κοινωνικής βιωσιμότητας». Εξάλλου, εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι «η επικρατούσα κατάσταση θα επιδεινωθεί λόγω της “διόγκωσης” του αριθμού των πλοίων τα οποία θα τεθούν εκτός λειτουργίας τα επόμενα έτη μετά τη σταδιακή απόσυρση των μονοπύθμενων δεξαμενόπλοιων σε παγκόσμια κλίμακα» (13). Οι εγκαταστάσεις και οι συνθήκες εργασίας στη νότια Ασία (όπου ανακυκλώνεται η πλειονότητα των πλοίων) πρέπει να βελτιωθούν και να ανέλθουν σε ένα επίπεδο το οποίο θα μπορεί να θεωρείται διεθνώς αποδεκτό.

| 4.6.2 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόοδο σε διεθνές επίπεδο για τη διάλυση παλαιών πλοίων με αποτελεσματικό, ασφαλή, και περιβαλλοντικά βιώσιμο τρόπο. Επείγει η σύναψη της δεσμευτικής σύμβασης 2008/2009 και η προώθηση, εντωμεταξύ, των κατευθυντηρίων γραμμών του ΔΝΟ. Οι διεθνώς συμπεφωνημένες αυτές προδιαγραφές θα επιβάλλουν σαφή υποχρέωση στους εφοπλιστές να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με εν δυνάμει επικίνδυνα υλικά στα πλοία τους και θα καθορίζουν ελάχιστες προδιαγραφές στις εγκαταστάσεις ανακύκλωσης από απόψεως υγείας, διατάξεων ασφάλειας, και διαχείρισης επικίνδυνων υλικών. |
| --- | --- |

4.6.2

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόοδο σε διεθνές επίπεδο για τη διάλυση παλαιών πλοίων με αποτελεσματικό, ασφαλή, και περιβαλλοντικά βιώσιμο τρόπο. Επείγει η σύναψη της δεσμευτικής σύμβασης 2008/2009 και η προώθηση, εντωμεταξύ, των κατευθυντηρίων γραμμών του ΔΝΟ. Οι διεθνώς συμπεφωνημένες αυτές προδιαγραφές θα επιβάλλουν σαφή υποχρέωση στους εφοπλιστές να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με εν δυνάμει επικίνδυνα υλικά στα πλοία τους και θα καθορίζουν ελάχιστες προδιαγραφές στις εγκαταστάσεις ανακύκλωσης από απόψεως υγείας, διατάξεων ασφάλειας, και διαχείρισης επικίνδυνων υλικών.

4.7   Συμφωνίες νηοψίας και ασφάλεια

| 4.7.1 | Οι ανάγκες ενίσχυσης της ασφαλείας ώθησαν διάφορα κράτη μέλη της ΕΕ να συνάψουν με τρίτες χώρες διμερείς συμφωνίες νηοψίας επί πλοίων. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι είναι ευκταία η συντονισμένη προσέγγιση των κρατών μελών σε παρόμοιες πρωτοβουλίες καθώς και η συντονισμένη κατανομή των εργασιών μεταξύ των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων των στόλων τους, όσον αφορά την εφαρμογή των εν λόγω κανόνων. Εναλλακτική λύση θα ήταν η επίσπευση της κύρωσης από τα κράτη των πρωτοκόλλων της σύμβασης για την καταστολή των παράνομων πράξεων κατά της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας (SUA) τα οποία συμπεριλαμβάνουν διασφαλίσεις για την προστασία των νόμιμων εμπορικών συμφερόντων των εταιρειών θαλάσσιων μεταφορών και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των ναυτικών. |
| --- | --- |

4.7.1

Οι ανάγκες ενίσχυσης της ασφαλείας ώθησαν διάφορα κράτη μέλη της ΕΕ να συνάψουν με τρίτες χώρες διμερείς συμφωνίες νηοψίας επί πλοίων. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι είναι ευκταία η συντονισμένη προσέγγιση των κρατών μελών σε παρόμοιες πρωτοβουλίες καθώς και η συντονισμένη κατανομή των εργασιών μεταξύ των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων των στόλων τους, όσον αφορά την εφαρμογή των εν λόγω κανόνων. Εναλλακτική λύση θα ήταν η επίσπευση της κύρωσης από τα κράτη των πρωτοκόλλων της σύμβασης για την καταστολή των παράνομων πράξεων κατά της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας (SUA) τα οποία συμπεριλαμβάνουν διασφαλίσεις για την προστασία των νόμιμων εμπορικών συμφερόντων των εταιρειών θαλάσσιων μεταφορών και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των ναυτικών.

| 4.7.2 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της αναφορικά με την αύξηση των επιθέσεων κατά των εμπορικών πλοίων και τον πολλαπλασιασμό των συμβάντων ένοπλης ληστείας και πειρατείας στις θάλασσες και ειδικότερα στη Νοτιοανατολική Ασία και την Αφρική. Καλεί την ΕΕ να αναλάβει δράση προκειμένου τα εμπορικά πλοία να συνοδεύονται στα επικίνδυνα ύδατα από δυνάμεις πολεμικού ναυτικού. |
| --- | --- |

4.7.2

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της αναφορικά με την αύξηση των επιθέσεων κατά των εμπορικών πλοίων και τον πολλαπλασιασμό των συμβάντων ένοπλης ληστείας και πειρατείας στις θάλασσες και ειδικότερα στη Νοτιοανατολική Ασία και την Αφρική. Καλεί την ΕΕ να αναλάβει δράση προκειμένου τα εμπορικά πλοία να συνοδεύονται στα επικίνδυνα ύδατα από δυνάμεις πολεμικού ναυτικού.

4.8   Χερσαίο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας

| 4.8.1 | Η Επιτροπή προτείνει, ως μέτρο για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από ελλιμενισμένα πλοία, την ηλεκτροδότηση από την ξηρά (σχέδιο δράσης). Τα πλοία που θα τροφοδοτούνται με ηλεκτρική ενέργεια από την ξηρά δεν θα καταναλώνουν καύσιμα και επομένως, δεν θα εκπέμπουν ούτε ρύπους (SOx,NOx, PM) ούτε CO2. |
| --- | --- |

4.8.1

Η Επιτροπή προτείνει, ως μέτρο για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από ελλιμενισμένα πλοία, την ηλεκτροδότηση από την ξηρά (σχέδιο δράσης). Τα πλοία που θα τροφοδοτούνται με ηλεκτρική ενέργεια από την ξηρά δεν θα καταναλώνουν καύσιμα και επομένως, δεν θα εκπέμπουν ούτε ρύπους (SOx,NOx, PM) ούτε CO2.

| 4.8.2 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την παραπάνω πρόταση. Ωστόσο, εφιστά την προσοχή στα ακόλουθα σημεία που αποτελούν πηγές ανησυχίας: μια ενιαία λύση δεν είναι κατάλληλη για όλα τα είδη πλοίων· η ηλεκτρική ενέργεια από το χερσαίο δίκτυο μπορεί να παράγεται από εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούν ορυκτά καύσιμα και, κατά συνέπεια, να παράγουν πρόσθετο CO2 το οποίο ίσως να αντισταθμίζει το όφελος. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να λάβει υπόψη τους παραπάνω συλλογισμούς προκειμένου να προτείνει μια εύλογη πολιτική σε σφαιρική βάση. |
| --- | --- |

4.8.2

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την παραπάνω πρόταση. Ωστόσο, εφιστά την προσοχή στα ακόλουθα σημεία που αποτελούν πηγές ανησυχίας: μια ενιαία λύση δεν είναι κατάλληλη για όλα τα είδη πλοίων· η ηλεκτρική ενέργεια από το χερσαίο δίκτυο μπορεί να παράγεται από εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούν ορυκτά καύσιμα και, κατά συνέπεια, να παράγουν πρόσθετο CO2 το οποίο ίσως να αντισταθμίζει το όφελος. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να λάβει υπόψη τους παραπάνω συλλογισμούς προκειμένου να προτείνει μια εύλογη πολιτική σε σφαιρική βάση.

Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  ΕΕ C 168, 20.7.2007, σελ. 50-56.

1

(2)  ETF: Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εργαζομένων στις Μεταφορές, ECSA: Ένωση Εφοπλιστών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

2

(3)  Διεθνής Οργάνωση Εργασίας.

3

(4)  The Economist, 1.9.2007.

4

(5)  IMO/FAO/UNESCO-IOC/WMO/WHO/IAEA/UN/UNEP, Μικτή ομάδα εμπειρογνωμόνων σχετικά με τις επιστημονικές πτυχές της προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος — GESAMP.

5

(6)  Παρίσι, 4.6.1974 έτσι όπως τροποποιήθηκε με το πρωτόκολλο της 26.3.1986. Η σύμβαση αυτή αντικαταστάθηκε από τη Σύμβαση για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος του βορειοανατολικού Ατλαντικού (OSPAR), η οποία υιοθετήθηκε το Σεπτέμβριο του 1992 στο Παρίσι και τέθηκε σε ισχύ το Μάρτιο του 1998.

6

(7)  IMO/FAO/UNESCO-IOC/WMO/WHO/IAEA/UN/UNEP, Μικτή ομάδα εμπειρογνωμόνων σχετικά με τις επιστημονικές πτυχές της προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος — GESAMP.

7

(8)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής «Το ενεργειακό μείγμα στις μεταφορές» (TEN 305), CESE 269/2008 13.2.2008.

8

Το ενεργειακό μείγμα στις μεταφορές

(9)  ΔΝΟ: Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός, STCW: Κώδικας εκπαίδευσης, έκδοσης πιστοποιητικών και τήρησης φυλακών των ναυτικών.

9

(10)  Βλ: «New York Harbor School»,

10

http://www.newyorkharborschool.org

(11)  Μετάλλιο του ΔΝΟ για την επίδειξη εξαιρετικής γενναιότητας στη θάλασσα 19.11.2007.

11

(12)  Γνωμοδότηση για την Πράσινη βίβλο«Προς μια μελλοντική Θαλάσσια Πολιτική» COM(2006) 275, ΕΕ C 168, 20.7.2007, σελ. 50-56, γνωμοδότηση για την «Κοινή ευρωπαϊκή λιμενική πολιτική», ΕΕ C 168, 20.7.2007, σελ. 57-62, γνωμοδότηση με θέμα «Οι θαλάσσιες αρτηρίες και η ενσωμάτωσή τους στην αλυσίδα της επιμελητείας», TEN 297, CESE 1204/2007, 18.12.2007.

12

Πράσινη βίβλο

Κοινή ευρωπαϊκή λιμενική πολιτική

Οι θαλάσσιες αρτηρίες και η ενσωμάτωσή τους στην αλυσίδα της επιμελητείας

(13)  Γνωμοδότηση για το Πράσινο βιβλίο «Βελτίωση των πρακτικών διάλυσης των πλοίων», COM(2007) 269, CESE 1701/2007 — 13.12.2007.

13

Βελτίωση των πρακτικών διάλυσης των πλοίων

---

| 19.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 211/36 |
| --- | --- | --- | --- |

19.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 211/36

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1172/98 του Συμβουλίου σχετικά με τις στατιστικές καταγραφές των οδικών μεταφορών εμπορευμάτων, όσον αφορά τις εκτελεστικές αρμοδιότητες που ανατίθενται στην Επιτροπή»

COM(2007) 778 τελικό — 2007/0269 (COD)

(2008/C 211/08)

Στις 27 Φεβρουαρίου 2008, και σύμφωνα με το άρθρο 285, παράγραφος 1 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο απεφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα:

«Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1172/98 του Συμβουλίου σχετικά με τις στατιστικές καταγραφές των οδικών μεταφορών εμπορευμάτων όσον αφορά τις εκτελεστικές αρμοδιότητες που ανατίθενται στην Επιτροπή».

Επειδή θεωρεί ότι η πρόταση είναι απολύτως ικανοποιητική και δεν χρήζει περαιτέρω σχολίων εκ μέρους της, η ΕΟΚΕ, κατά την 444η σύνοδο ολομέλειάς της, της 22ας και 23ης Απριλίου 2008 (συνεδρίαση της 22ας Απριλίου 2008), απεφάσισε, με 145 ψήφους υπέρ και 2 αποχές, να εκδώσει θετική γνωμοδότηση (1) για το προτεινόμενο κείμενο.

Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Η γνωμοδότηση της επιτροπής για την κανονιστική διαδικασία με έλεγχο βρίσκεται στο στάδιο της προετοιμασίας [COM(2007) 741 τελικό, COM(2007) 822 τελικό, COM(2007) 824 τελικό και COM(2008) 71 τελικό].

1

---

| 19.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 211/37 |
| --- | --- | --- | --- |

19.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 211/37

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Μικρές, καθαρές και ανταγωνιστικές — Πρόγραμμα για την υποβοήθηση της συμμόρφωσης των μικρού και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεων με την περιβαλλοντική νομοθεσία»

COM(2007) 379 τελικό — {SEC(2007) 906, SEC(2007) 907, SEC(2007) 908}

(2008/C 211/09)

Στις 8 Οκτωβρίου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα:

«Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Μικρές, καθαρές και ανταγωνιστικές — Πρόγραμμα για την υποβοήθηση της συμμόρφωσης των μικρού και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεων με την περιβαλλοντική νομοθεσία».

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών και περιβάλλον» στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 27 Μαρτίου 2008, με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. CHIRIACO.

Κατά την 444η σύνοδο ολομέλειάς της, της 22ας και 23ης Απριλίου 2008 (συνεδρίαση της 22ας Απριλίου) η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 109 ψήφους υπέρ και 7 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | H EOKE εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρωτοβουλία της Επιτροπής να προτείνει ένα πρόγραμμα στήριξης προκειμένου να υποβοηθηθεί η συμμόρφωση των μικρού και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεων προς την περιβαλλοντική νομοθεσία, δεδομένου ότι πρόκειται για νομοθεσία περίπλοκη και δεδομένου του σημαντικού οικονομικού και κοινωνικού ρόλου που οι ΜΜΕ διαδραματίζουν στην ευρωπαϊκή οικονομία. Στο πλαίσιο αυτό, ωστόσο, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις πολύ μικρές επιχειρήσεις, καθώς οι επιχειρήσεις αυτές είναι πιο ευάλωτες λόγω των διαρθρωτικών δυσκολιών που αντιμετωπίζουν. |
| --- | --- |

1.1

H EOKE εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρωτοβουλία της Επιτροπής να προτείνει ένα πρόγραμμα στήριξης προκειμένου να υποβοηθηθεί η συμμόρφωση των μικρού και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεων προς την περιβαλλοντική νομοθεσία, δεδομένου ότι πρόκειται για νομοθεσία περίπλοκη και δεδομένου του σημαντικού οικονομικού και κοινωνικού ρόλου που οι ΜΜΕ διαδραματίζουν στην ευρωπαϊκή οικονομία. Στο πλαίσιο αυτό, ωστόσο, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις πολύ μικρές επιχειρήσεις, καθώς οι επιχειρήσεις αυτές είναι πιο ευάλωτες λόγω των διαρθρωτικών δυσκολιών που αντιμετωπίζουν.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση ότι οι ΜΜΕ είναι δυνατό να αντιμετωπίσουν δυσκολίες κατά την προσπάθεια συμμόρφωσής τους προς την περιβαλλοντική νομοθεσία, εξαιτίας ακριβώς του περίπλοκου χαρακτήρα της. Επιδοκιμάζει την πρωτοβουλία ανάπτυξης μέσων που θα συμβάλουν στην βελτίωση της κατανόησής της. Μολονότι κατά την τελευταία δεκαετία δίδεται πλέον μεγαλύτερη προσοχή στα κοινωνικά θέματα και, ειδικότερα, σε αυτά που συνδέονται με το περιβάλλον, δεν έχει ακόμη συνειδητοποιηθεί από όλους τους τύπους επιχειρήσεων ότι ο ρόλος της κοινωνικής ευθύνης των επιχειρήσεων (Corporate Social Responsibility) αποτελεί παράγοντα που θα μπορούσε να τους εξασφαλίσει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση ότι οι ΜΜΕ είναι δυνατό να αντιμετωπίσουν δυσκολίες κατά την προσπάθεια συμμόρφωσής τους προς την περιβαλλοντική νομοθεσία, εξαιτίας ακριβώς του περίπλοκου χαρακτήρα της. Επιδοκιμάζει την πρωτοβουλία ανάπτυξης μέσων που θα συμβάλουν στην βελτίωση της κατανόησής της. Μολονότι κατά την τελευταία δεκαετία δίδεται πλέον μεγαλύτερη προσοχή στα κοινωνικά θέματα και, ειδικότερα, σε αυτά που συνδέονται με το περιβάλλον, δεν έχει ακόμη συνειδητοποιηθεί από όλους τους τύπους επιχειρήσεων ότι ο ρόλος της κοινωνικής ευθύνης των επιχειρήσεων (Corporate Social Responsibility) αποτελεί παράγοντα που θα μπορούσε να τους εξασφαλίσει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η πρωτοβουλία της Επιτροπής να προτείνει ένα πρόγραμμα με σκοπό οι ΜΜΕ να υποβοηθηθούν στο έργο της συμμόρφωσής τους προς την περιβαλλοντική νομοθεσία αποτελεί ένα πρώτο σημαντικό βήμα. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η πρωτοβουλία της Επιτροπής να προτείνει ένα πρόγραμμα με σκοπό οι ΜΜΕ να υποβοηθηθούν στο έργο της συμμόρφωσής τους προς την περιβαλλοντική νομοθεσία αποτελεί ένα πρώτο σημαντικό βήμα.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι είναι απαραίτητο να αναπτύξει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μία προορατική προσέγγιση ως προς τις ΜΜΕ, επί τη βάσει ενός δομημένου συστήματος συνεργασίας των επιχειρήσεων σε εδαφικό επίπεδο. Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να επιδειχθεί στο θέμα της διαμεθοριακής συνεργασίας. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι είναι απαραίτητο να αναπτύξει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μία προορατική προσέγγιση ως προς τις ΜΜΕ, επί τη βάσει ενός δομημένου συστήματος συνεργασίας των επιχειρήσεων σε εδαφικό επίπεδο. Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να επιδειχθεί στο θέμα της διαμεθοριακής συνεργασίας.

| 1.5 | Ειδικότερα, έχει ουσιαστική σημασία:






  — | να καθορισθεί, λόγω του εξαιρετικά πολύπλοκου χαρακτήρα της, η ενότητα της περιβαλλοντικής νομοθεσίας ούτως ώστε να καταστεί ενιαία σε εθνικό επίπεδο και να αποκτήσει μεγαλύτερη συνοχή· |
| --- | --- | --- |

1.5

Ειδικότερα, έχει ουσιαστική σημασία:

—

να καθορισθεί, λόγω του εξαιρετικά πολύπλοκου χαρακτήρα της, η ενότητα της περιβαλλοντικής νομοθεσίας ούτως ώστε να καταστεί ενιαία σε εθνικό επίπεδο και να αποκτήσει μεγαλύτερη συνοχή·

| — | να απλουστευτεί και να διευκρινιστεί το κανονιστικό πλαίσιο με τη βελτίωση της ποιότητας των κειμένων, ώστε να είναι σαφή και προσπελάσιμα· |
| --- | --- |

—

να απλουστευτεί και να διευκρινιστεί το κανονιστικό πλαίσιο με τη βελτίωση της ποιότητας των κειμένων, ώστε να είναι σαφή και προσπελάσιμα·

| — | να περιοριστούν οι γραφειοκρατικές και διοικητικές δαπάνες· |
| --- | --- |

—

να περιοριστούν οι γραφειοκρατικές και διοικητικές δαπάνες·

| — | να αναπτυχθούν εξατομικευμένα συστήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης, ώστε να είναι πιο προσιτά στις ΜΜΕ· |
| --- | --- |

—

να αναπτυχθούν εξατομικευμένα συστήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης, ώστε να είναι πιο προσιτά στις ΜΜΕ·

| — | να καλλιεργηθούν οι ικανότητες των ΜΜΕ, κυρίως με τη βοήθεια των οργανώσεών τους, μέσω της διοργάνωσης προγραμμάτων κατάρτισης των τοπικών εμπειρογνωμόνων, ώστε να μπορούν να τους παρέχουν στήριξη σε θέματα επαγγελματικής φύσεως· |
| --- | --- |

—

να καλλιεργηθούν οι ικανότητες των ΜΜΕ, κυρίως με τη βοήθεια των οργανώσεών τους, μέσω της διοργάνωσης προγραμμάτων κατάρτισης των τοπικών εμπειρογνωμόνων, ώστε να μπορούν να τους παρέχουν στήριξη σε θέματα επαγγελματικής φύσεως·

| — | να ανακατανεμηθούν οι χρηματοδοτικοί πόροι του προγράμματος, ώστε το πρόγραμμα να αποβεί απλούστερο και πιο λειτουργικό· |
| --- | --- |

—

να ανακατανεμηθούν οι χρηματοδοτικοί πόροι του προγράμματος, ώστε το πρόγραμμα να αποβεί απλούστερο και πιο λειτουργικό·

| — | να βελτιωθεί η επικοινωνία και η ενημέρωση, ιδιαίτερα όσον αφορά την διάδοση των αποτελεσμάτων των ορθών πρακτικών. |
| --- | --- |

—

να βελτιωθεί η επικοινωνία και η ενημέρωση, ιδιαίτερα όσον αφορά την διάδοση των αποτελεσμάτων των ορθών πρακτικών.

2.   Κύρια σημεία της ανακοίνωσης της Επιτροπής

| 2.1 | Στόχος της ανακοίνωσης της Επιτροπής είναι να παρασχεθεί στις μικρού και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις (ΜΜΕ) η στήριξη που απαιτείται προκειμένου να κάνουν χρήση ενέργειας και πόρων κατά τρόπο αποτελεσματικό (1). Συνεπώς, η ανακοίνωση παρέχει ένα νομικό πλαίσιο και προτείνει μέτρα με σκοπό την ενίσχυση των υφιστάμενων πολιτικών και πρωτοβουλιών, οι οποίες θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες των μικρών επιχειρήσεων. Για το σκοπό αυτό, η Επιτροπή προτείνει τη χάραξη ενός προγράμματος το οποίο αποβλέπει στο να βοηθηθούν οι ΜΜΕ στο έργο της θέσης σε εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας: χάρη στο πρόγραμμα αυτό, θα καταστεί δυνατό να ελευθερωθούν χρηματοδοτικοί πόροι για την ανάπτυξη δικτύων στήριξης, να απλουστευθεί η πρόσβαση στα συστήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης και να αποκτήσουν οι επιχειρήσεις αυτές μεγαλύτερη επίγνωση των περιβαλλοντικών θεμάτων. |
| --- | --- |

2.1

Στόχος της ανακοίνωσης της Επιτροπής είναι να παρασχεθεί στις μικρού και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις (ΜΜΕ) η στήριξη που απαιτείται προκειμένου να κάνουν χρήση ενέργειας και πόρων κατά τρόπο αποτελεσματικό (1). Συνεπώς, η ανακοίνωση παρέχει ένα νομικό πλαίσιο και προτείνει μέτρα με σκοπό την ενίσχυση των υφιστάμενων πολιτικών και πρωτοβουλιών, οι οποίες θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες των μικρών επιχειρήσεων. Για το σκοπό αυτό, η Επιτροπή προτείνει τη χάραξη ενός προγράμματος το οποίο αποβλέπει στο να βοηθηθούν οι ΜΜΕ στο έργο της θέσης σε εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας: χάρη στο πρόγραμμα αυτό, θα καταστεί δυνατό να ελευθερωθούν χρηματοδοτικοί πόροι για την ανάπτυξη δικτύων στήριξης, να απλουστευθεί η πρόσβαση στα συστήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης και να αποκτήσουν οι επιχειρήσεις αυτές μεγαλύτερη επίγνωση των περιβαλλοντικών θεμάτων.

| 2.2 | Μολονότι καμία ΜΜΕ δεν απασχολεί προσωπικό μεγαλύτερο των 250 ατόμων, οι ΜΜΕ της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανέρχονται συνολικά σε 23 εκατομμύρια και αντιπροσωπεύουν περίπου το 99 % του συνολικού αριθμού των επιχειρήσεων και το 57 % της συνολικής προστιθέμενης αξίας της οικονομίας της ΕΕ. Καθώς οι ΜΜΕ καλύπτουν ένα τόσο σημαντικό μερίδιο του κύκλου εργασιών της ΕΕ, οι ΜΜΕ έχουν σημαντικό αντίκτυπο στο περιβάλλον. |
| --- | --- |

2.2

Μολονότι καμία ΜΜΕ δεν απασχολεί προσωπικό μεγαλύτερο των 250 ατόμων, οι ΜΜΕ της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανέρχονται συνολικά σε 23 εκατομμύρια και αντιπροσωπεύουν περίπου το 99 % του συνολικού αριθμού των επιχειρήσεων και το 57 % της συνολικής προστιθέμενης αξίας της οικονομίας της ΕΕ. Καθώς οι ΜΜΕ καλύπτουν ένα τόσο σημαντικό μερίδιο του κύκλου εργασιών της ΕΕ, οι ΜΜΕ έχουν σημαντικό αντίκτυπο στο περιβάλλον.

| 2.3 | Πολλές επιχειρήσεις αγνοούν ότι οι δραστηριότητές τους έχουν περιβαλλοντικές επιπτώσεις και οι περισσότερες από αυτές φρονούν ότι οι δραστηριότητές τους έχουν ελάχιστο ή μηδενικό αντίκτυπο στο περιβάλλον. Εξάλλου, οι ΜΜΕ έχουν γενικά την τάση να πιστεύουν ότι τηρούν πλήρως την ισχύουσα νομοθεσία, εκτός και εάν τους επισημανθεί το αντίθετο. Όπως έχουν τα πράγματα, οι δραστηριότητες των ΜΜΕ μπορούν να έχουν ως αποτέλεσμα την αύξηση των κινδύνων που απειλούν την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων, καθώς και να αποτελέσουν σημαντική απειλή για το περιβάλλον. Τέλος, αγνοώντας τις περιβαλλοντικές πτυχές των οικονομικών τους δραστηριοτήτων, οι ΜΜΕ διατρέχουν το κίνδυνο να μην μπορέσουν να αποκομίσουν τα οικονομικά οφέλη τα οποία απορρέουν από μία διαχείριση φιλική προς το περιβάλλον και από την οικολογική καινοτομία. |
| --- | --- |

2.3

Πολλές επιχειρήσεις αγνοούν ότι οι δραστηριότητές τους έχουν περιβαλλοντικές επιπτώσεις και οι περισσότερες από αυτές φρονούν ότι οι δραστηριότητές τους έχουν ελάχιστο ή μηδενικό αντίκτυπο στο περιβάλλον. Εξάλλου, οι ΜΜΕ έχουν γενικά την τάση να πιστεύουν ότι τηρούν πλήρως την ισχύουσα νομοθεσία, εκτός και εάν τους επισημανθεί το αντίθετο. Όπως έχουν τα πράγματα, οι δραστηριότητες των ΜΜΕ μπορούν να έχουν ως αποτέλεσμα την αύξηση των κινδύνων που απειλούν την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων, καθώς και να αποτελέσουν σημαντική απειλή για το περιβάλλον. Τέλος, αγνοώντας τις περιβαλλοντικές πτυχές των οικονομικών τους δραστηριοτήτων, οι ΜΜΕ διατρέχουν το κίνδυνο να μην μπορέσουν να αποκομίσουν τα οικονομικά οφέλη τα οποία απορρέουν από μία διαχείριση φιλική προς το περιβάλλον και από την οικολογική καινοτομία.

| 2.4 | Το πρόγραμμα που προτείνει η Επιτροπή με σκοπό την παροχή βοήθειας στις μικρού και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις για τη συμμόρφωσή τους προς την περιβαλλοντική νομοθεσία, προβλέπει μέτρα τα οποία έχουν στόχο, αφενός, να διασφαλιστεί ότι οι ΜΜΕ θα περιορίσουν, κατά το δυνατό, τον περιβαλλοντικό αντίκτυπο των δραστηριοτήτων τους και, αφετέρου, να διευκολυνθεί η τήρηση της ισχύουσας νομοθεσίας. Έξαλλου, άλλος στόχος του προγράμματος είναι η μείωση του κόστους που συνεπάγεται η τήρηση της εν λόγω νομοθεσίας, με τη σύσταση μέτρων και τη χάραξη πολιτικών που θα θέτουν τις περιβαλλοντικές απαιτήσεις στο επίκεντρο των δραστηριοτήτων των ΜΜΕ. |
| --- | --- |

2.4

Το πρόγραμμα που προτείνει η Επιτροπή με σκοπό την παροχή βοήθειας στις μικρού και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις για τη συμμόρφωσή τους προς την περιβαλλοντική νομοθεσία, προβλέπει μέτρα τα οποία έχουν στόχο, αφενός, να διασφαλιστεί ότι οι ΜΜΕ θα περιορίσουν, κατά το δυνατό, τον περιβαλλοντικό αντίκτυπο των δραστηριοτήτων τους και, αφετέρου, να διευκολυνθεί η τήρηση της ισχύουσας νομοθεσίας. Έξαλλου, άλλος στόχος του προγράμματος είναι η μείωση του κόστους που συνεπάγεται η τήρηση της εν λόγω νομοθεσίας, με τη σύσταση μέτρων και τη χάραξη πολιτικών που θα θέτουν τις περιβαλλοντικές απαιτήσεις στο επίκεντρο των δραστηριοτήτων των ΜΜΕ.

| 2.5 | Τα μέτρα που εκτίθενται στην ανακοίνωση προβλέπουν επίσης την στοχοθετημένη ενημέρωση των ΜΜΕ, την δημιουργία δικτύων στήριξης και την διοργάνωση προγραμμάτων κατάρτισης με σκοπό την ανάπτυξη, στο τοπικό επίπεδο, ικανοτήτων στον περιβαλλοντικό τομέα. |
| --- | --- |

2.5

Τα μέτρα που εκτίθενται στην ανακοίνωση προβλέπουν επίσης την στοχοθετημένη ενημέρωση των ΜΜΕ, την δημιουργία δικτύων στήριξης και την διοργάνωση προγραμμάτων κατάρτισης με σκοπό την ανάπτυξη, στο τοπικό επίπεδο, ικανοτήτων στον περιβαλλοντικό τομέα.

| 2.6 | Το πρόγραμμα θα χρηματοδοτηθεί από τα κονδύλια που έχουν διατεθεί στο πρόγραμμα LIFE+ (5 εκατομμύρια ευρώ για την περίοδο 2007-2013) και, στη συνέχεια, θα λάβει νέους πόρους από το Πρόγραμμα-πλαίσιο «Ανταγωνιστικότητα και καινοτομία» (ΠΑΚ) και από τα διαρθρωτικά ταμεία. |
| --- | --- |

2.6

Το πρόγραμμα θα χρηματοδοτηθεί από τα κονδύλια που έχουν διατεθεί στο πρόγραμμα LIFE+ (5 εκατομμύρια ευρώ για την περίοδο 2007-2013) και, στη συνέχεια, θα λάβει νέους πόρους από το Πρόγραμμα-πλαίσιο «Ανταγωνιστικότητα και καινοτομία» (ΠΑΚ) και από τα διαρθρωτικά ταμεία.

| 2.7 | Ένας δικτυακός τόπος με αντικείμενο την περιβαλλοντική πολιτική της ΕΕ υπέρ των ΜΜΕ υπάρχει ήδη διαθέσιμος, σε επτά γλώσσες, και παράλληλα προβλέπεται η δημοσίευση επιχειρησιακών κατευθυντήριων γραμμών επί θεμάτων όπως η ενεργειακή απόδοση, οι ατμοσφαιρικές εκπομπές, η παραγωγή αποβλήτων και οι διαφυγές ρύπων στο έδαφος και στα ύδατα. Εξάλλου, θα δημοσιευτεί και ένα εγχειρίδιο το οποίο θα αναλύει τις νέες δυνατότητες χρηματοδότησης. |
| --- | --- |

2.7

Ένας δικτυακός τόπος με αντικείμενο την περιβαλλοντική πολιτική της ΕΕ υπέρ των ΜΜΕ υπάρχει ήδη διαθέσιμος, σε επτά γλώσσες, και παράλληλα προβλέπεται η δημοσίευση επιχειρησιακών κατευθυντήριων γραμμών επί θεμάτων όπως η ενεργειακή απόδοση, οι ατμοσφαιρικές εκπομπές, η παραγωγή αποβλήτων και οι διαφυγές ρύπων στο έδαφος και στα ύδατα. Εξάλλου, θα δημοσιευτεί και ένα εγχειρίδιο το οποίο θα αναλύει τις νέες δυνατότητες χρηματοδότησης.

| 2.8 | Το νέο δίκτυο στήριξης των επιχειρήσεων και της καινοτομίας θα συμμετάσχει στο έργο της θέσης σε εφαρμογή του προγράμματος από το 2008 και μετά. Σε συνδυασμό με άλλα δίκτυα στήριξης των ΜΜΕ, το εν λόγω δίκτυο θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στο πλαίσιο αυτό, βοηθώντας τις ΜΜΕ να μετατρέπουν τις περιβαλλοντικές πολιτικές της ΕΕ σε λειτουργικά μέτρα. |
| --- | --- |

2.8

Το νέο δίκτυο στήριξης των επιχειρήσεων και της καινοτομίας θα συμμετάσχει στο έργο της θέσης σε εφαρμογή του προγράμματος από το 2008 και μετά. Σε συνδυασμό με άλλα δίκτυα στήριξης των ΜΜΕ, το εν λόγω δίκτυο θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στο πλαίσιο αυτό, βοηθώντας τις ΜΜΕ να μετατρέπουν τις περιβαλλοντικές πολιτικές της ΕΕ σε λειτουργικά μέτρα.

| 2.9 | Το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής που επισυνάπτεται στην παρούσα ανακοίνωση παρουσιάζει μία σειρά από ειδικές περιπτώσεις και παραδείγματα ορθών πρακτικών που έχουν υιοθετήσει οι ΜΜΕ στην Ευρώπη και στον υπόλοιπο κόσμο. |
| --- | --- |

2.9

Το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής που επισυνάπτεται στην παρούσα ανακοίνωση παρουσιάζει μία σειρά από ειδικές περιπτώσεις και παραδείγματα ορθών πρακτικών που έχουν υιοθετήσει οι ΜΜΕ στην Ευρώπη και στον υπόλοιπο κόσμο.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το πρόγραμμα της Επιτροπής, ιδιαίτερα μάλιστα για το γεγονός ότι με τον τρόπο αυτό αναγνωρίζεται η σημασία και η αξία των ΜΜΕ στην ευρωπαϊκή οικονομία και κοινωνία. |
| --- | --- |

3.1

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το πρόγραμμα της Επιτροπής, ιδιαίτερα μάλιστα για το γεγονός ότι με τον τρόπο αυτό αναγνωρίζεται η σημασία και η αξία των ΜΜΕ στην ευρωπαϊκή οικονομία και κοινωνία.

| 3.2 | Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της απόφασης του Συμβουλίου της Σάντα Μαρία Ντα Φέιρα της 19ης και 20ής Ιουνίου 2000 (2) και του Ευρωπαϊκού Χάρτη για τις Μικρές Επιχειρήσεις (3) όπου αναφέρεται ότι «οι μικρές επιχειρήσεις αποτελούν την ραχοκοκαλιά της ευρωπαϊκής οικονομίας» και ότι «είναι βασική πηγή δημιουργίας θέσεων απασχόλησης και χώρος ανάπτυξης επιχειρηματικών ιδεών». Μεταξύ των προτεραιοτήτων που έθεσε ο Χάρτης, περιλαμβάνεται η ενίσχυση της ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων, όχι μόνον στο τοπικό επίπεδο, αλλά και στο πλαίσιο μιας παγκοσμιοποιημένης αγοράς. |
| --- | --- |

3.2

Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της απόφασης του Συμβουλίου της Σάντα Μαρία Ντα Φέιρα της 19ης και 20ής Ιουνίου 2000 (2) και του Ευρωπαϊκού Χάρτη για τις Μικρές Επιχειρήσεις (3) όπου αναφέρεται ότι «οι μικρές επιχειρήσεις αποτελούν την ραχοκοκαλιά της ευρωπαϊκής οικονομίας» και ότι «είναι βασική πηγή δημιουργίας θέσεων απασχόλησης και χώρος ανάπτυξης επιχειρηματικών ιδεών». Μεταξύ των προτεραιοτήτων που έθεσε ο Χάρτης, περιλαμβάνεται η ενίσχυση της ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων, όχι μόνον στο τοπικό επίπεδο, αλλά και στο πλαίσιο μιας παγκοσμιοποιημένης αγοράς.

| 3.3 | Η εκτίμηση του περιβαλλοντικού αντίκτυπου πρέπει να αποτελεί αντικείμενο ολοκληρωμένης διαχείρισης εκ μέρους των επιχειρήσεων. Συνεπώς, δεδομένου ότι το μεγαλύτερο μέρος των ΜΜΕ, και ιδιαίτερα οι μικρές και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις, δεν διαθέτουν συνήθως περιβαλλοντική πολιτική, είναι απαραίτητο να προβαίνουν σε ολοκληρωμένη περιβαλλοντική διαχείριση, φροντίζοντας το διοικητικό κόστος να περιορίζεται στο ελάχιστο. |
| --- | --- |

3.3

Η εκτίμηση του περιβαλλοντικού αντίκτυπου πρέπει να αποτελεί αντικείμενο ολοκληρωμένης διαχείρισης εκ μέρους των επιχειρήσεων. Συνεπώς, δεδομένου ότι το μεγαλύτερο μέρος των ΜΜΕ, και ιδιαίτερα οι μικρές και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις, δεν διαθέτουν συνήθως περιβαλλοντική πολιτική, είναι απαραίτητο να προβαίνουν σε ολοκληρωμένη περιβαλλοντική διαχείριση, φροντίζοντας το διοικητικό κόστος να περιορίζεται στο ελάχιστο.

| 3.4 | Κατά πρώτο λόγο πρέπει να συνειδητοποιηθεί ότι πρακτικές αυτού του είδους δεν συνεπάγονται μόνον επιπλέον δαπάνες ή δυσκολίες, αλλά αποτελούν ταυτόχρονα ένα μέσο που θα μπορούσε να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα μιας επιχείρησης και, μακροπρόθεσμα, να αυξήσει την αξία της. |
| --- | --- |

3.4

Κατά πρώτο λόγο πρέπει να συνειδητοποιηθεί ότι πρακτικές αυτού του είδους δεν συνεπάγονται μόνον επιπλέον δαπάνες ή δυσκολίες, αλλά αποτελούν ταυτόχρονα ένα μέσο που θα μπορούσε να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα μιας επιχείρησης και, μακροπρόθεσμα, να αυξήσει την αξία της.

| 3.5 | Οι επιχειρήσεις που είναι σε θέση να παρακολουθούν συστηματικά την πορεία των δραστηριοτήτων τους —π.χ. μέσω συστημάτων περιβαλλοντικής διαχείρισης— κατορθώνουν επίσης να διευρύνουν τις μεταβλητές διαχείρισης που υπόκεινται στον σχετικό έλεγχο, συντονίζοντας σε ένα ενιαίο στρατηγικό σχέδιο, αφενός, τα δεδομένα χρηματοοικονομικής φύσεως και, αφετέρου, αυτά που συνδέονται με τις επιπτώσεις κοινωνικού και περιβαλλοντικού χαρακτήρα (4). Με τον τρόπο αυτό, όχι μόνον αποκομίζονται οικονομικά και περιβαλλοντικά οφέλη χάρη στην αποτελεσματική και ορθολογική χρήση των πόρων, αλλά και διασφαλίζεται, μέσω της μετατροπής του τρόπου οργάνωσης της εργασίας, η εκτέλεση των εργασιών. |
| --- | --- |

3.5

Οι επιχειρήσεις που είναι σε θέση να παρακολουθούν συστηματικά την πορεία των δραστηριοτήτων τους —π.χ. μέσω συστημάτων περιβαλλοντικής διαχείρισης— κατορθώνουν επίσης να διευρύνουν τις μεταβλητές διαχείρισης που υπόκεινται στον σχετικό έλεγχο, συντονίζοντας σε ένα ενιαίο στρατηγικό σχέδιο, αφενός, τα δεδομένα χρηματοοικονομικής φύσεως και, αφετέρου, αυτά που συνδέονται με τις επιπτώσεις κοινωνικού και περιβαλλοντικού χαρακτήρα (4). Με τον τρόπο αυτό, όχι μόνον αποκομίζονται οικονομικά και περιβαλλοντικά οφέλη χάρη στην αποτελεσματική και ορθολογική χρήση των πόρων, αλλά και διασφαλίζεται, μέσω της μετατροπής του τρόπου οργάνωσης της εργασίας, η εκτέλεση των εργασιών.

| 3.6 | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται συνεπώς την άποψη ότι είναι αναγκαίο να υιοθετηθεί μία μακροπρόθεσμη στρατηγική η οποία να τεθεί ταχέως σε εφαρμογή στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.6

Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται συνεπώς την άποψη ότι είναι αναγκαίο να υιοθετηθεί μία μακροπρόθεσμη στρατηγική η οποία να τεθεί ταχέως σε εφαρμογή στα κράτη μέλη.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

Παρατηρήσεις σχετικές με τις δραστηριότητες που προτείνει το σχέδιο δράσης της Επιτροπής

| 4.1 | «Βελτίωση της νομοθετικής διαδικασίας όσον αφορά το σχεδιασμό και την εφαρμογή των πολιτικών»: στο πλαίσιο αυτό, «βελτίωση της νομοθετικής διαδικασίας» σημαίνει ενίσχυση του ρόλου των ΜΜΕ στην χάραξη των περιβαλλοντικών πολιτικών και αξιοποίηση, στο πλαίσιο αυτό, των αναλύσεων των ορθών πρακτικών οι οποίες, εάν προσδιορισθούν και διαδοθούν επαρκώς, αποτελούν ένα ισχυρό μέσο το οποίο μπορεί να συμβάλει στην θέση σε εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας κατά τον πλέον αποδοτικό, από οικονομική άποψη, τρόπο. Ο περιορισμός του διοικητικού και γραφειοκρατικού κόστους —στο κοινοτικό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο— και η βελτίωση της σαφήνειας, δεν θα πρέπει να εξετάζονται ως ενδεχόμενοι στόχοι μόνον στο πλαίσιο της αναζήτησης νέων νομοθετικών μέσων, αλλά και στο πλαίσιο τυχόν αναθεωρήσεων της ισχύουσας νομοθεσίας. |
| --- | --- |

4.1

«Βελτίωση της νομοθετικής διαδικασίας όσον αφορά το σχεδιασμό και την εφαρμογή των πολιτικών»: στο πλαίσιο αυτό, «βελτίωση της νομοθετικής διαδικασίας» σημαίνει ενίσχυση του ρόλου των ΜΜΕ στην χάραξη των περιβαλλοντικών πολιτικών και αξιοποίηση, στο πλαίσιο αυτό, των αναλύσεων των ορθών πρακτικών οι οποίες, εάν προσδιορισθούν και διαδοθούν επαρκώς, αποτελούν ένα ισχυρό μέσο το οποίο μπορεί να συμβάλει στην θέση σε εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας κατά τον πλέον αποδοτικό, από οικονομική άποψη, τρόπο. Ο περιορισμός του διοικητικού και γραφειοκρατικού κόστους —στο κοινοτικό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο— και η βελτίωση της σαφήνειας, δεν θα πρέπει να εξετάζονται ως ενδεχόμενοι στόχοι μόνον στο πλαίσιο της αναζήτησης νέων νομοθετικών μέσων, αλλά και στο πλαίσιο τυχόν αναθεωρήσεων της ισχύουσας νομοθεσίας.

| 4.2 | «Εξατομικευμένα και περισσότερο προσβάσιμα συστήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης»: η ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών πτυχών στις στρατηγικές επιλογές με τις οποίες επιδιώκεται η ανάπτυξη και η προώθηση της καινοτομίας θα επιτρέψει στις επιχειρήσεις, όχι μόνον να τηρούν τους ισχύοντες κανόνες, αλλά και να πειραματιστούν με νέες ορθές πρακτικές που επιτρέπουν την ανάληψη πρωτοβουλιών και την χρήση κωδικοποιημένων παραμέτρων για την κάλυψη των ειδικών απαιτήσεων των μικρών και των πολύ μικρών επιχειρήσεων. Πιο συγκεκριμένα, είναι απαραίτητο να ενθαρρυνθεί η υιοθέτηση συστημάτων περιβαλλοντικής διαχείρισης (τύπου EMAS ή ISO). Όσον αφορά την υιοθέτηση του EMAS (Κοινοτικό σύστημα οικολογικής διαχείρισης και οικολογικού ελέγχου), ο στόχος αυτός μπορεί να επιτευχθεί, π.χ., με την εισαγωγή, στον κανονισμό, ρητρών που να ευνοούν τις ΜΜΕ, με την εφαρμογή του κατά τρόπο που να λαμβάνεται υπόψη η διάρθρωση των ΜΜΕ (5) και με τον σταδιακό περιορισμό των επιθεωρήσεων και των αιτήσεων πληροφοριών τις οποίες οφείλουν να παρέχουν οι καταχωρισμένες επιχειρήσεις — απαιτήσεις που προβλέπονται με βάση το ισχύον σύστημα. Αυτό που επιδιώκεται είναι η ενθάρρυνση των ΜΜΕ να ενταχθούν στο σύστημα αυτό, δεδομένου ότι σήμερα ο αριθμός των ΜΜΕ που το έχουν υιοθετήσει είναι σημαντικός μόνον στην Ιταλία, τη Γερμανία και την Ισπανία. Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι η Επιτροπή θα μπορέσει να λάβει υπόψη της τις συστάσεις αυτές, καθώς και, ειδικότερα, την γνωμοδότηση που η ΕΟΚΕ κατάρτισε σχετικά με την αλλαγή του κλίματος και τον ρόλο της κοινωνίας των πολιτών, τον Ιούλιο του 2006 (6), ενόψει της τρέχουσας αναθεώρησης του EMAS. Τέλος, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να θεσπίσει ανεπίσημα και μη κωδικοποιημένα μέσα, σε περιφερειακή και τοπική κλίμακα, τα οποία θα μπορούσαν να επιτρέψουν την επέκταση των υφιστάμενων συστημάτων περιβαλλοντικής διαχείρισης, δεδομένου ότι μόνον η άμεση συμμετοχή των ΜΜΕ και των τοπικών και περιφερειακών οργανώσεών τους μπορεί να συμβάλει στην τροποποίηση της τρέχουσας κατάστασης. |
| --- | --- |

4.2

«Εξατομικευμένα και περισσότερο προσβάσιμα συστήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης»: η ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών πτυχών στις στρατηγικές επιλογές με τις οποίες επιδιώκεται η ανάπτυξη και η προώθηση της καινοτομίας θα επιτρέψει στις επιχειρήσεις, όχι μόνον να τηρούν τους ισχύοντες κανόνες, αλλά και να πειραματιστούν με νέες ορθές πρακτικές που επιτρέπουν την ανάληψη πρωτοβουλιών και την χρήση κωδικοποιημένων παραμέτρων για την κάλυψη των ειδικών απαιτήσεων των μικρών και των πολύ μικρών επιχειρήσεων. Πιο συγκεκριμένα, είναι απαραίτητο να ενθαρρυνθεί η υιοθέτηση συστημάτων περιβαλλοντικής διαχείρισης (τύπου EMAS ή ISO). Όσον αφορά την υιοθέτηση του EMAS (Κοινοτικό σύστημα οικολογικής διαχείρισης και οικολογικού ελέγχου), ο στόχος αυτός μπορεί να επιτευχθεί, π.χ., με την εισαγωγή, στον κανονισμό, ρητρών που να ευνοούν τις ΜΜΕ, με την εφαρμογή του κατά τρόπο που να λαμβάνεται υπόψη η διάρθρωση των ΜΜΕ (5) και με τον σταδιακό περιορισμό των επιθεωρήσεων και των αιτήσεων πληροφοριών τις οποίες οφείλουν να παρέχουν οι καταχωρισμένες επιχειρήσεις — απαιτήσεις που προβλέπονται με βάση το ισχύον σύστημα. Αυτό που επιδιώκεται είναι η ενθάρρυνση των ΜΜΕ να ενταχθούν στο σύστημα αυτό, δεδομένου ότι σήμερα ο αριθμός των ΜΜΕ που το έχουν υιοθετήσει είναι σημαντικός μόνον στην Ιταλία, τη Γερμανία και την Ισπανία. Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι η Επιτροπή θα μπορέσει να λάβει υπόψη της τις συστάσεις αυτές, καθώς και, ειδικότερα, την γνωμοδότηση που η ΕΟΚΕ κατάρτισε σχετικά με την αλλαγή του κλίματος και τον ρόλο της κοινωνίας των πολιτών, τον Ιούλιο του 2006 (6), ενόψει της τρέχουσας αναθεώρησης του EMAS. Τέλος, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να θεσπίσει ανεπίσημα και μη κωδικοποιημένα μέσα, σε περιφερειακή και τοπική κλίμακα, τα οποία θα μπορούσαν να επιτρέψουν την επέκταση των υφιστάμενων συστημάτων περιβαλλοντικής διαχείρισης, δεδομένου ότι μόνον η άμεση συμμετοχή των ΜΜΕ και των τοπικών και περιφερειακών οργανώσεών τους μπορεί να συμβάλει στην τροποποίηση της τρέχουσας κατάστασης.

| 4.3 | «Εστιασμένη χρηματοδοτική στήριξη και πολυετές χρηματοδοτικό πρόγραμμα»: η πληθώρα των υφιστάμενων χρηματοδοτικών μέσων μπορεί να οδηγήσει σε σύγχυση και σε μη κατάλληλη αξιοποίησή τους. Συνεπώς, είναι σκόπιμο να δημοσιευτεί το ταχύτερο, όπως προτείνει η Επιτροπή, ένα εγχειρίδιο το οποίο να παρουσιάζει τις νέες δυνατότητες που υφίστανται για την χρηματοδότηση σχεδίων που αποσκοπούν στην βελτίωση της συμμόρφωσης προς την περιβαλλοντική νομοθεσία και των περιβαλλοντικών επιδόσεων των ΜΜΕ. Στο πλαίσιο αυτό, θα ήταν προτιμότερο, με βάση μία πιο μακροπρόθεσμη προοπτική, να προβλεφθεί μία γραμμή προϋπολογισμού για όλες τις δράσεις που αφορούν τις ΜΜΕ. |
| --- | --- |

4.3

«Εστιασμένη χρηματοδοτική στήριξη και πολυετές χρηματοδοτικό πρόγραμμα»: η πληθώρα των υφιστάμενων χρηματοδοτικών μέσων μπορεί να οδηγήσει σε σύγχυση και σε μη κατάλληλη αξιοποίησή τους. Συνεπώς, είναι σκόπιμο να δημοσιευτεί το ταχύτερο, όπως προτείνει η Επιτροπή, ένα εγχειρίδιο το οποίο να παρουσιάζει τις νέες δυνατότητες που υφίστανται για την χρηματοδότηση σχεδίων που αποσκοπούν στην βελτίωση της συμμόρφωσης προς την περιβαλλοντική νομοθεσία και των περιβαλλοντικών επιδόσεων των ΜΜΕ. Στο πλαίσιο αυτό, θα ήταν προτιμότερο, με βάση μία πιο μακροπρόθεσμη προοπτική, να προβλεφθεί μία γραμμή προϋπολογισμού για όλες τις δράσεις που αφορούν τις ΜΜΕ.

| 4.4 | «Η δημιουργία τοπικής περιβαλλοντικής τεχνογνωσίας για τις ΜΜΕ»: η παροχή τεχνικής υποστήριξης στις ΜΜΕ απαιτεί την ύπαρξη εξειδικευμένων επαγγελματιών στον τομέα. Για τον σκοπό αυτό είναι απαραίτητο να προβλεφθεί η συμμετοχή των τοπικών οργανώσεων ΜΜΕ και των κοινοτικών οργάνων. Εξάλλου, πρέπει να διασφαλιστεί ότι το κόστος των υπηρεσιών που θα παρέχονται θα είναι οικονομικά προσιτό, ενώ οι ΜΜΕ θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να καταρτίζουν και να απασχολούν συμβούλους μέσα στην ίδια τους την επιχείρηση. |
| --- | --- |

4.4

«Η δημιουργία τοπικής περιβαλλοντικής τεχνογνωσίας για τις ΜΜΕ»: η παροχή τεχνικής υποστήριξης στις ΜΜΕ απαιτεί την ύπαρξη εξειδικευμένων επαγγελματιών στον τομέα. Για τον σκοπό αυτό είναι απαραίτητο να προβλεφθεί η συμμετοχή των τοπικών οργανώσεων ΜΜΕ και των κοινοτικών οργάνων. Εξάλλου, πρέπει να διασφαλιστεί ότι το κόστος των υπηρεσιών που θα παρέχονται θα είναι οικονομικά προσιτό, ενώ οι ΜΜΕ θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να καταρτίζουν και να απασχολούν συμβούλους μέσα στην ίδια τους την επιχείρηση.

| 4.5 | «Βελτίωση της επικοινωνίας και πιο στοχοθετημένη ενημέρωση»: η Επιτροπή προβλέπει τη δημιουργία ενός πολύγλωσσου δικτυακού τόπου, ο οποίος θα συνδέεται με τη δικτυακή πύλη των ΜΜΕ (7), και ο οποίος πρόκειται να αποβεί η κύρια πηγή ενημέρωσης των δικτύων στήριξης των ΜΜΕ όσον αφορά την περιβαλλοντική πολιτική της ΕΕ και τις ΜΜΕ. Κατά την ΕΟΚΕ έχει θεμελιώδη σημασία να διασφαλιστεί η δυνατότητα άμεσης πρόσβασης στις πληροφορίες αυτές και ανάπτυξης απευθείας επαφών μεταξύ των κοινοτικών οργάνων και των ΜΜΕ. |
| --- | --- |

4.5

«Βελτίωση της επικοινωνίας και πιο στοχοθετημένη ενημέρωση»: η Επιτροπή προβλέπει τη δημιουργία ενός πολύγλωσσου δικτυακού τόπου, ο οποίος θα συνδέεται με τη δικτυακή πύλη των ΜΜΕ (7), και ο οποίος πρόκειται να αποβεί η κύρια πηγή ενημέρωσης των δικτύων στήριξης των ΜΜΕ όσον αφορά την περιβαλλοντική πολιτική της ΕΕ και τις ΜΜΕ. Κατά την ΕΟΚΕ έχει θεμελιώδη σημασία να διασφαλιστεί η δυνατότητα άμεσης πρόσβασης στις πληροφορίες αυτές και ανάπτυξης απευθείας επαφών μεταξύ των κοινοτικών οργάνων και των ΜΜΕ.

| 4.6 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την πρωτοβουλία της Επιτροπής να συσταθεί το δίκτυο «Enterprise Europe Network», ένα νέο σημαντικό ευρωπαϊκό δίκτυο στήριξης των επιχειρήσεων που ασκούν δραστηριότητα τόσο στην ΕΕ όσο και στο εξωτερικό. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι έχει καθοριστική σημασία να συνεχίσει η ΕΕ να προωθεί τις υπηρεσίες που αφορούν τις ΜΜΕ (ιδιαίτερα μάλιστα στον τομέα των εμπορικών συναλλαγών και των διασυνοριακών επενδύσεων)· τις συνεργασίες σε θέματα τεχνολογίας μεταξύ ΜΜΕ και μεγάλων επιχειρήσεων· τις καινοτομίες· την ενημέρωση σχετικά με τις πηγές χρηματοδότησης που διαθέτει η ΕΕ· και τα ερευνητικά προγράμματα για τις ΜΜΕ. |
| --- | --- |

4.6

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την πρωτοβουλία της Επιτροπής να συσταθεί το δίκτυο «Enterprise Europe Network», ένα νέο σημαντικό ευρωπαϊκό δίκτυο στήριξης των επιχειρήσεων που ασκούν δραστηριότητα τόσο στην ΕΕ όσο και στο εξωτερικό. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι έχει καθοριστική σημασία να συνεχίσει η ΕΕ να προωθεί τις υπηρεσίες που αφορούν τις ΜΜΕ (ιδιαίτερα μάλιστα στον τομέα των εμπορικών συναλλαγών και των διασυνοριακών επενδύσεων)· τις συνεργασίες σε θέματα τεχνολογίας μεταξύ ΜΜΕ και μεγάλων επιχειρήσεων· τις καινοτομίες· την ενημέρωση σχετικά με τις πηγές χρηματοδότησης που διαθέτει η ΕΕ· και τα ερευνητικά προγράμματα για τις ΜΜΕ.

Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  COM(2007) 379 τελικό.

1

(2)  http://www.consilium.europa.eu/ueDocs/cms_Data/docs/pressData/el/ec/00200-r1.gr0.htm

2

(3)  http://ec.europa.eu/enterprise/enterprise_policy/charter/docs/charter_el.pdf

3

(4)  Βλ. Julien Labonne, A Comparative Analysis of the Environmental Management, Performance and Innovation of SMEs and Larger Firms, 31 Αυγούστου 2006: http://ec.europa.eu/environment/sme/pdf/final_report_sme_en.pdf. Η μελέτη βασίστηκε στα δεδομένα του ΟΟΣΑ.

4

A Comparative Analysis of the Environmental Management, Performance and Innovation of SMEs and Larger Firms

(5)  Βλ. τις «Κατευθύνσεις προς τους επαληθευτές για την επαλήθευση σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) και ιδιαίτερα σε μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις»: Παράρτημα IV στην Σύσταση της Επιτροπής, της 7ης Σεπτεμβρίου 2001, σχετικά με κατευθύνσεις για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 761/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την εκούσια συμμετοχή οργανισμών σε κοινοτικό σύστημα οικολογικής διαχείρισης και οικολογικού ελέγχου (EMAS).

5

Σύσταση της Επιτροπής, της 7ης Σεπτεμβρίου 2001, σχετικά με κατευθύνσεις για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 761/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την εκούσια συμμετοχή οργανισμών σε κοινοτικό σύστημα οικολογικής διαχείρισης και οικολογικού ελέγχου (EMAS)

(6)  ΝΑΤ/310 — «Η αντιμετώπιση των προκλήσεων της αλλαγής του κλίματος — Ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών».

6

(7)  http://ec.europa.eu/enterprise/sme/index.htm

7

---

| 19.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 211/40 |
| --- | --- | --- | --- |

19.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 211/40

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με την αναθεώρηση της σύστασης 2001/331/ΕΚ για τον καθορισμό ελάχιστων κριτηρίων σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις στα κράτη μέλη»

COM(2007) 707 τελικό

(2008/C 211/10)

Στις 14 Νοεμβρίου 2007 και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την:

«Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με την αναθεώρηση της σύστασης 2001/331/ΕΚ για τον καθορισμό ελάχιστων κριτηρίων σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις στα κράτη μέλη».

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου και περιβάλλον», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 27 Μαρτίου 2008 με βάση εισηγητική έκθεση του κυρίου Josef ZBOŘIL.

Κατά την 444η σύνοδο ολομέλειάς της, της 22ας και 23ης Απριλίου 2008 (συνεδρίαση της 22ας Απριλίου 2008), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την παρούσα γνωμοδότηση με 151 ψήφους υπέρ και 3 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι το γενικό πλαίσιο για τα συστήματα περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων στα κράτη μέλη πρέπει να έχει τη μορφή σύστασης. Ωστόσο, φρονεί ότι η σύσταση θα πρέπει να τροποποιηθεί ώστε να βελτιωθεί η εφαρμογή της και να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητά της. Με βάση την ισχύουσα νομοθεσία που αφορά ειδικούς τομείς, οι δραστηριότητες επιθεώρησης, η έκτασή τους και η εφαρμογή τους σε αυτούς τους κρίσιμους τομείς είναι νομικά δεσμευτικές σε όλη την Κοινότητα. |
| --- | --- |

1.1

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι το γενικό πλαίσιο για τα συστήματα περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων στα κράτη μέλη πρέπει να έχει τη μορφή σύστασης. Ωστόσο, φρονεί ότι η σύσταση θα πρέπει να τροποποιηθεί ώστε να βελτιωθεί η εφαρμογή της και να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητά της. Με βάση την ισχύουσα νομοθεσία που αφορά ειδικούς τομείς, οι δραστηριότητες επιθεώρησης, η έκτασή τους και η εφαρμογή τους σε αυτούς τους κρίσιμους τομείς είναι νομικά δεσμευτικές σε όλη την Κοινότητα.

| 1.2 | Προκειμένου μια σύσταση να μπορεί να εφαρμοστεί αποτελεσματικά, είναι απολύτως αναγκαίο να είναι κατανοητή και σαφής. Για το λόγο αυτό είναι σημαντικό να οριστεί σαφώς το πεδίο εφαρμογής των περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων, λαμβανομένων υπόψη των προβλημάτων που έχουν διαπιστωθεί. |
| --- | --- |

1.2

Προκειμένου μια σύσταση να μπορεί να εφαρμοστεί αποτελεσματικά, είναι απολύτως αναγκαίο να είναι κατανοητή και σαφής. Για το λόγο αυτό είναι σημαντικό να οριστεί σαφώς το πεδίο εφαρμογής των περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων, λαμβανομένων υπόψη των προβλημάτων που έχουν διαπιστωθεί.

| 1.3 | Η ερμηνεία των όρων, η διασαφήνιση και η ενοποίησή τους έχει καθοριστική σημασία για την εναρμόνιση των περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και προκειμένου να δημιουργηθούν ενιαίοι όροι για τις επιχειρήσεις. Η έννοια των όρων που χρησιμοποιούνται στις επιμέρους κοινοτικές νομικές πράξεις μπορεί να διαφέρει σε ορισμένες περιπτώσεις. Για το λόγο αυτό χρειάζεται να εξετασθεί με ιδιαίτερη προσοχή η διασαφήνιση των όρων που χρησιμοποιούνται. |
| --- | --- |

1.3

Η ερμηνεία των όρων, η διασαφήνιση και η ενοποίησή τους έχει καθοριστική σημασία για την εναρμόνιση των περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και προκειμένου να δημιουργηθούν ενιαίοι όροι για τις επιχειρήσεις. Η έννοια των όρων που χρησιμοποιούνται στις επιμέρους κοινοτικές νομικές πράξεις μπορεί να διαφέρει σε ορισμένες περιπτώσεις. Για το λόγο αυτό χρειάζεται να εξετασθεί με ιδιαίτερη προσοχή η διασαφήνιση των όρων που χρησιμοποιούνται.

| 1.4 | Εξάλλου είναι απολύτως αναγκαίο να ορισθούν τα κριτήρια για τον προγραμματισμό, την πραγματοποίηση και την παρακολούθηση των επιθεωρήσεων αλλά και για την κατάρτιση των σχετικών εκθέσεων. |
| --- | --- |

1.4

Εξάλλου είναι απολύτως αναγκαίο να ορισθούν τα κριτήρια για τον προγραμματισμό, την πραγματοποίηση και την παρακολούθηση των επιθεωρήσεων αλλά και για την κατάρτιση των σχετικών εκθέσεων.

| 1.5 | Σε ό,τι αφορά το σύστημα διαχείρισης των επιθεωρητικών δραστηριοτήτων συνιστάται να χρησιμοποιούνται οι σύγχρονες μέθοδοι διαχείρισης. Οι μέθοδοι αυτοί επιτρέπουν την εστίαση των επιθεωρήσεων σε κρίσιμους τομείς που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για το περιβάλλον, συμβάλλουν στη βελτίωση του προγραμματισμού και μπορούν να συντελέσουν σε αειφόρο βελτίωση της προστασίας του περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

1.5

Σε ό,τι αφορά το σύστημα διαχείρισης των επιθεωρητικών δραστηριοτήτων συνιστάται να χρησιμοποιούνται οι σύγχρονες μέθοδοι διαχείρισης. Οι μέθοδοι αυτοί επιτρέπουν την εστίαση των επιθεωρήσεων σε κρίσιμους τομείς που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για το περιβάλλον, συμβάλλουν στη βελτίωση του προγραμματισμού και μπορούν να συντελέσουν σε αειφόρο βελτίωση της προστασίας του περιβάλλοντος.

| 1.6 | Είναι απαραίτητο να απλουστευθεί ακόμη περισσότερο η πρόσβαση σε πληροφορίες, σύμφωνα με την ισχύουσα ευρωπαϊκή νομοθεσία. Οι πληροφορίες που παρέχονται θα πρέπει να προσφέρουν τη γενική εικόνα της κατάστασης όπως διαπιστώθηκε κατά την επιθεώρηση και να αναφέρουν τα επιβαλλόμενα διορθωτικά μέτρα και την εφαρμογή τους. |
| --- | --- |

1.6

Είναι απαραίτητο να απλουστευθεί ακόμη περισσότερο η πρόσβαση σε πληροφορίες, σύμφωνα με την ισχύουσα ευρωπαϊκή νομοθεσία. Οι πληροφορίες που παρέχονται θα πρέπει να προσφέρουν τη γενική εικόνα της κατάστασης όπως διαπιστώθηκε κατά την επιθεώρηση και να αναφέρουν τα επιβαλλόμενα διορθωτικά μέτρα και την εφαρμογή τους.

| 1.7 | Προκειμένου να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο η διεθνής συνεργασία είναι απαραίτητη η υποστήριξη του δικτύου IMPEL (Δίκτυο για την εφαρμογή και την επιβολή του δικαίου του περιβάλλοντος) αλλά και η διασφάλιση μεγαλύτερης εναρμόνισης των προτύπων επιθεώρησης και της εφαρμογής τους. |
| --- | --- |

1.7

Προκειμένου να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο η διεθνής συνεργασία είναι απαραίτητη η υποστήριξη του δικτύου IMPEL (Δίκτυο για την εφαρμογή και την επιβολή του δικαίου του περιβάλλοντος) αλλά και η διασφάλιση μεγαλύτερης εναρμόνισης των προτύπων επιθεώρησης και της εφαρμογής τους.

2.   Κύρια σημεία του εγγράφου της Επιτροπής

| 2.1 | Οι επιθεωρήσεις αποτελούν σημαντικό μέσο εξασφάλισης της εφαρμογής και τήρησης των διατάξεων της ισχύουσας κοινοτικής νομοθεσίας για το περιβάλλον. Το 2001, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενέκριναν την σύσταση 2001/331/ΕΚ για τον καθορισμό ελάχιστων κριτηρίων σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις στα κράτη μέλη (1). |
| --- | --- |

2.1

Οι επιθεωρήσεις αποτελούν σημαντικό μέσο εξασφάλισης της εφαρμογής και τήρησης των διατάξεων της ισχύουσας κοινοτικής νομοθεσίας για το περιβάλλον. Το 2001, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενέκριναν την σύσταση 2001/331/ΕΚ για τον καθορισμό ελάχιστων κριτηρίων σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις στα κράτη μέλη (1).

| 2.2 | Η σύσταση περιέχει μη δεσμευτικά κριτήρια για το σχεδιασμό, την εκτέλεση, την παρακολούθηση και την υποβολή εκθέσεων σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις. Στόχο της αποτελεί η ενίσχυση της συμμόρφωσης προς την κοινοτική νομοθεσία για το περιβάλλον και η συμβολή στη συνεπέστερη εφαρμογή της, με την τήρηση της αντίστοιχης νομοθεσίας σε όλα τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

2.2

Η σύσταση περιέχει μη δεσμευτικά κριτήρια για το σχεδιασμό, την εκτέλεση, την παρακολούθηση και την υποβολή εκθέσεων σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις. Στόχο της αποτελεί η ενίσχυση της συμμόρφωσης προς την κοινοτική νομοθεσία για το περιβάλλον και η συμβολή στη συνεπέστερη εφαρμογή της, με την τήρηση της αντίστοιχης νομοθεσίας σε όλα τα κράτη μέλη.

| 2.3 | Η Επιτροπή διεξήγαγε μελέτη σχετικά με την υλοποίηση και την εφαρμογή αυτής της σύστασης, η οποία θα χρησιμεύσει ως βάση για την επεξεργασία της νέας σύστασης που θα υποβληθεί το 2008. |
| --- | --- |

2.3

Η Επιτροπή διεξήγαγε μελέτη σχετικά με την υλοποίηση και την εφαρμογή αυτής της σύστασης, η οποία θα χρησιμεύσει ως βάση για την επεξεργασία της νέας σύστασης που θα υποβληθεί το 2008.

| 2.4 | Όλα τα κράτη μέλη υπέβαλαν έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της σύστασης καθώς και έκθεση σχετικά με την πείρα που αποκόμισαν από την εφαρμογή της. Από τις εκθέσεις αυτές προκύπτει, ωστόσο, ότι η σύσταση εφαρμόστηκε με πολύ διαφορετικό τρόπο στα επιμέρους κράτη μέλη. Επίσης, διαπιστώνεται ότι όλα τα κράτη μέλη εφάρμοσαν μερικώς τη σύσταση αλλά ότι μόνο ένας μικρός αριθμός την εφάρμοσε πλήρως. Εξακολουθούν να υφίστανται μεγάλες διαφορές σχετικά με την εφαρμογή περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων. Οι διαφορές αυτές προκαλούν επίσης στρεβλώσεις του ανταγωνισμού μεταξύ επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

2.4

Όλα τα κράτη μέλη υπέβαλαν έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της σύστασης καθώς και έκθεση σχετικά με την πείρα που αποκόμισαν από την εφαρμογή της. Από τις εκθέσεις αυτές προκύπτει, ωστόσο, ότι η σύσταση εφαρμόστηκε με πολύ διαφορετικό τρόπο στα επιμέρους κράτη μέλη. Επίσης, διαπιστώνεται ότι όλα τα κράτη μέλη εφάρμοσαν μερικώς τη σύσταση αλλά ότι μόνο ένας μικρός αριθμός την εφάρμοσε πλήρως. Εξακολουθούν να υφίστανται μεγάλες διαφορές σχετικά με την εφαρμογή περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων. Οι διαφορές αυτές προκαλούν επίσης στρεβλώσεις του ανταγωνισμού μεταξύ επιχειρήσεων.

| 2.5 | Οι μεγάλες αυτές διαφορές, που πρέπει να εξαλειφθούν, παρουσιάζονται κυρίως στους ακόλουθους τομείς. |
| --- | --- |

2.5

Οι μεγάλες αυτές διαφορές, που πρέπει να εξαλειφθούν, παρουσιάζονται κυρίως στους ακόλουθους τομείς.

2.5.1   Ορισμός του πεδίου εφαρμογής

| 2.5.1.1 | Επί του παρόντος το πεδίο εφαρμογής εστιάζεται κυρίως στις εγκαταστάσεις βιομηχανικού χαρακτήρα και επεξεργασίας των αποβλήτων, ενώ από αυτό αποκλείονται πολλές δραστηριότητες που αποτελούν αντικείμενο κανονιστικής ρύθμισης βάσει της κοινοτικής νομοθεσίας για το περιβάλλον. Αξίζει να σημειωθεί ιδιαίτερα ότι η σύσταση δεν περιλαμβάνει κριτήρια για την επιθεώρηση των μεταφερόμενων αποβλήτων. Η διαμεθοριακή μεταφορά αποβλήτων διέπεται σε επίπεδο ΕΕ από τις διατάξεις του κανονισμού για την μεταφορά των αποβλήτων (2). Η εφαρμογή του εν λόγω κανονισμού αποτελεί άμεση προτεραιότητα για την Επιτροπή. |
| --- | --- |

2.5.1.1

Επί του παρόντος το πεδίο εφαρμογής εστιάζεται κυρίως στις εγκαταστάσεις βιομηχανικού χαρακτήρα και επεξεργασίας των αποβλήτων, ενώ από αυτό αποκλείονται πολλές δραστηριότητες που αποτελούν αντικείμενο κανονιστικής ρύθμισης βάσει της κοινοτικής νομοθεσίας για το περιβάλλον. Αξίζει να σημειωθεί ιδιαίτερα ότι η σύσταση δεν περιλαμβάνει κριτήρια για την επιθεώρηση των μεταφερόμενων αποβλήτων. Η διαμεθοριακή μεταφορά αποβλήτων διέπεται σε επίπεδο ΕΕ από τις διατάξεις του κανονισμού για την μεταφορά των αποβλήτων (2). Η εφαρμογή του εν λόγω κανονισμού αποτελεί άμεση προτεραιότητα για την Επιτροπή.

| 2.5.1.2 | Η σύσταση δεν καθορίζει περαιτέρω κριτήρια για την επιθεώρηση των τοποθεσιών Natura 2000 Η Επιτροπή, ως εκ τούτου, χαιρετίζει τη δημιουργία του δικτύου «Green Enforce», που αποσκοπεί στην ενθάρρυνση της συνεργασίας και της ανταλλαγής πείρας μεταξύ των κρατών μελών, με στόχο να διευκολυνθεί η εφαρμογή της νομοθεσίας για την φύση. Προς το παρόν εξετάζεται αν το δίκτυο Green Enforce μπορεί να συμβάλει στην περαιτέρω ανάπτυξη των περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων, διαμορφώνοντας κριτήρια για τις επιθεωρήσεις των τόπων του δικτύου Natura 2000. |
| --- | --- |

2.5.1.2

Η σύσταση δεν καθορίζει περαιτέρω κριτήρια για την επιθεώρηση των τοποθεσιών Natura 2000 Η Επιτροπή, ως εκ τούτου, χαιρετίζει τη δημιουργία του δικτύου «Green Enforce», που αποσκοπεί στην ενθάρρυνση της συνεργασίας και της ανταλλαγής πείρας μεταξύ των κρατών μελών, με στόχο να διευκολυνθεί η εφαρμογή της νομοθεσίας για την φύση. Προς το παρόν εξετάζεται αν το δίκτυο Green Enforce μπορεί να συμβάλει στην περαιτέρω ανάπτυξη των περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων, διαμορφώνοντας κριτήρια για τις επιθεωρήσεις των τόπων του δικτύου Natura 2000.

| 2.5.1.3 | Άλλες πράξεις της περιβαλλοντικής νομοθεσίας για τις οποίες δεν ισχύει η σύσταση, αφορούν την καταχώριση και την έγκριση των χημικών ουσιών (REACH) (3), τον περιορισμό ορισμένων επικινδύνων ουσιών στα προϊόντα (π.χ. οδηγία RoHS) (4), το εμπόριο απειλούμενων ειδών (5) καθώς και τις δραστηριότητες που σχετίζονται με τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς και τα συστήματα ευθύνης του παραγωγού. |
| --- | --- |

2.5.1.3

Άλλες πράξεις της περιβαλλοντικής νομοθεσίας για τις οποίες δεν ισχύει η σύσταση, αφορούν την καταχώριση και την έγκριση των χημικών ουσιών (REACH) (3), τον περιορισμό ορισμένων επικινδύνων ουσιών στα προϊόντα (π.χ. οδηγία RoHS) (4), το εμπόριο απειλούμενων ειδών (5) καθώς και τις δραστηριότητες που σχετίζονται με τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς και τα συστήματα ευθύνης του παραγωγού.

| 2.5.2 | Αποσαφήνιση των ορισμών. Ορισμένοι όροι που χρησιμοποιούνται στη σύσταση ερμηνεύονται διαφορετικά στα επιμέρους κράτη μέλη. Οι ερμηνευτικές διαφορές αφορούν ιδίως τους όρους:






  — | Επιθεώρηση, έλεγχος και παρακολούθηση. |
| --- | --- | --- |

2.5.2

Αποσαφήνιση των ορισμών. Ορισμένοι όροι που χρησιμοποιούνται στη σύσταση ερμηνεύονται διαφορετικά στα επιμέρους κράτη μέλη. Οι ερμηνευτικές διαφορές αφορούν ιδίως τους όρους:

—

Επιθεώρηση, έλεγχος και παρακολούθηση.

| — | Επιθεωρητικές αρχές. |
| --- | --- |

—

Επιθεωρητικές αρχές.

| — | Σχέδιο επιθεωρήσεων, πρόγραμμα επιθεωρήσεων. |
| --- | --- |

—

Σχέδιο επιθεωρήσεων, πρόγραμμα επιθεωρήσεων.

| — | Διαμεθοριακός μηχανισμός. |
| --- | --- |

—

Διαμεθοριακός μηχανισμός.

| — | προγραμματισμένες ή αιφνιδιαστικές επιθεωρήσεις. |
| --- | --- |

—

προγραμματισμένες ή αιφνιδιαστικές επιθεωρήσεις.

| 2.5.3 | Κριτήρια για το σχεδιασμό, την εκτέλεση, την παρακολούθηση και την υποβολή εκθέσεων σε ό,τι αφορά τις επιθεωρήσεις. Στόχος της σύστασης είναι να ενισχυθεί η συμμόρφωση των ελεγχόμενων εγκαταστάσεων προς την περιβαλλοντική νομοθεσία και να επιτευχθεί ένα υψηλό επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος. Για την επίτευξη του στόχου αυτού, η σύσταση καθορίζει κριτήρια σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις είναι δυνατόν να σχεδιαστούν, να εκτελεστούν, να παρακολουθούνται και να αποτελούν αντικείμενο έκθεσης.






  — | Ο προγραμματισμός των επιθεωρήσεων. Η σύσταση προβλέπει την κατάρτιση σχεδίων επιθεώρησης και καθορίζει γενικά κριτήρια για τα σχέδια καθώς και το ελάχιστο περιεχόμενό τους Σε πολλά κράτη μέλη, τα σχέδια επιθεώρησης δεν περιλαμβάνουν στρατηγικού χαρακτήρα στοιχεία, αλλά συνιστούν ουσιαστικά καταλόγους εγκαταστάσεων ή τομέων που θα αποτελέσουν αντικείμενο των επιθεωρήσεων σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Υπάρχουν ακόμη περιθώρια βελτίωσης του προγραμματισμού των επιθεωρήσεων και της χρήσης των διαθέσιμων πόρων. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν ήδη καθιερώσει προηγμένα συστήματα προγραμματισμού των επιθεωρήσεων χρησιμοποιώντας διαχειριστικές μεθόδους που βασίζονται στην εκτίμηση των κινδύνων (6). |
| --- | --- | --- |

2.5.3

Κριτήρια για το σχεδιασμό, την εκτέλεση, την παρακολούθηση και την υποβολή εκθέσεων σε ό,τι αφορά τις επιθεωρήσεις. Στόχος της σύστασης είναι να ενισχυθεί η συμμόρφωση των ελεγχόμενων εγκαταστάσεων προς την περιβαλλοντική νομοθεσία και να επιτευχθεί ένα υψηλό επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος. Για την επίτευξη του στόχου αυτού, η σύσταση καθορίζει κριτήρια σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις είναι δυνατόν να σχεδιαστούν, να εκτελεστούν, να παρακολουθούνται και να αποτελούν αντικείμενο έκθεσης.

—

Ο προγραμματισμός των επιθεωρήσεων. Η σύσταση προβλέπει την κατάρτιση σχεδίων επιθεώρησης και καθορίζει γενικά κριτήρια για τα σχέδια καθώς και το ελάχιστο περιεχόμενό τους Σε πολλά κράτη μέλη, τα σχέδια επιθεώρησης δεν περιλαμβάνουν στρατηγικού χαρακτήρα στοιχεία, αλλά συνιστούν ουσιαστικά καταλόγους εγκαταστάσεων ή τομέων που θα αποτελέσουν αντικείμενο των επιθεωρήσεων σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Υπάρχουν ακόμη περιθώρια βελτίωσης του προγραμματισμού των επιθεωρήσεων και της χρήσης των διαθέσιμων πόρων. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν ήδη καθιερώσει προηγμένα συστήματα προγραμματισμού των επιθεωρήσεων χρησιμοποιώντας διαχειριστικές μεθόδους που βασίζονται στην εκτίμηση των κινδύνων (6).

| — | Η εκτέλεση των επιθεωρήσεων. Η σύσταση αναφέρει ότι οι επιτόπιες επισκέψεις θα πρέπει να διενεργούνται ανά τακτά χρονικά διαστήματα, στο πλαίσιο των τακτικών επιθεωρήσεων που διενεργούν οι αρχές και σε περίπτωση καταγγελιών, ατυχημάτων, συμβάντων ή φαινομένων μη συμμόρφωσης, τόσο μετά την έκδοση, όσο και πριν από την επανέκδοση, ανανέωση ή τροποποίηση αδείας. Καθορίζει τα κριτήρια που αφορούν τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να διενεργούνται ανάλογες επιτόπιες επισκέψεις. Μολονότι δεν έχουν διαπιστωθεί σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών, θα ήταν σκόπιμο να εναρμονισθούν οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται και στον τομέα αυτό. |
| --- | --- |

—

Η εκτέλεση των επιθεωρήσεων. Η σύσταση αναφέρει ότι οι επιτόπιες επισκέψεις θα πρέπει να διενεργούνται ανά τακτά χρονικά διαστήματα, στο πλαίσιο των τακτικών επιθεωρήσεων που διενεργούν οι αρχές και σε περίπτωση καταγγελιών, ατυχημάτων, συμβάντων ή φαινομένων μη συμμόρφωσης, τόσο μετά την έκδοση, όσο και πριν από την επανέκδοση, ανανέωση ή τροποποίηση αδείας. Καθορίζει τα κριτήρια που αφορούν τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να διενεργούνται ανάλογες επιτόπιες επισκέψεις. Μολονότι δεν έχουν διαπιστωθεί σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών, θα ήταν σκόπιμο να εναρμονισθούν οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται και στον τομέα αυτό.

| — | Η αξιολόγηση των σχεδίων επιθεώρησης. Η αξιολόγηση της επιτυχίας των σχεδίων επιθεώρησης έχει αναγνωρισθεί ως σημαντικό εργαλείο για τη βελτίωση του σχεδιασμού των επιθεωρήσεων. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν καθιερώσει σύγχρονες μεθόδους αξιολόγησης των σχεδίων επιθεώρησης, οι οποίες ήταν πολύ χρήσιμες και για την κατάρτιση των μελλοντικών σχεδίων επιθεώρησης. |
| --- | --- |

—

Η αξιολόγηση των σχεδίων επιθεώρησης. Η αξιολόγηση της επιτυχίας των σχεδίων επιθεώρησης έχει αναγνωρισθεί ως σημαντικό εργαλείο για τη βελτίωση του σχεδιασμού των επιθεωρήσεων. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν καθιερώσει σύγχρονες μεθόδους αξιολόγησης των σχεδίων επιθεώρησης, οι οποίες ήταν πολύ χρήσιμες και για την κατάρτιση των μελλοντικών σχεδίων επιθεώρησης.

| 2.5.4 | Κατάρτιση των εκθέσεων. Κατά την πρώτη περίοδο υποβολής εκθέσεων προέκυψαν πολλές πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής της σύστασης στα κράτη μέλη. Οι συγκεκριμένες πληροφορίες, ωστόσο, δεν είναι πάντοτε συγκρίσιμες Θα πρέπει να διαμορφωθεί επίσης ένα ιδιαίτερα σαφές και ενιαίο δελτίο που να χρησιμοποιείται από το εν λόγω σύστημα υποβολής εκθέσεων, ώστε να εξασφαλίζεται η συγκρισιμότητα των δεδομένων. |
| --- | --- |

2.5.4

Κατάρτιση των εκθέσεων. Κατά την πρώτη περίοδο υποβολής εκθέσεων προέκυψαν πολλές πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής της σύστασης στα κράτη μέλη. Οι συγκεκριμένες πληροφορίες, ωστόσο, δεν είναι πάντοτε συγκρίσιμες Θα πρέπει να διαμορφωθεί επίσης ένα ιδιαίτερα σαφές και ενιαίο δελτίο που να χρησιμοποιείται από το εν λόγω σύστημα υποβολής εκθέσεων, ώστε να εξασφαλίζεται η συγκρισιμότητα των δεδομένων.

| 2.5.5 | Πρόσβαση στις πληροφορίες. Η σύσταση αναφέρει επίσης ότι τα σχέδια και οι εκθέσεις των επιθεωρήσεων πρέπει να δημοσιεύονται, σύμφωνα με τις ισχύουσες κοινοτικές οδηγίες. Από τις εκθέσεις προκύπτει ότι πολλά κράτη μέλη δεν δημοσιεύουν τα σχέδια και τις εκθέσεις των επιθεωρήσεων. Οι πληροφορίες σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις καλύπτονται από τις απαιτήσεις της οδηγίας 2003/4/ΕΚ, με αποτέλεσμα να υφίσταται ήδη νομική υποχρέωση διάθεσης των πληροφοριών. Η οδηγία περιλαμβάνει, επίσης, επαρκείς λόγους για εξαιρέσεις, δηλαδή για περιπτώσεις άρνησης πρόσβασης στις εν λόγω πληροφορίες, όταν επιβάλλεται να διαφυλαχθούν σημαντικά συμφέροντα. Είναι απαραίτητο να δημιουργηθούν κατάλληλοι μηχανισμοί για την υλοποίηση αυτού του δικαιώματος. |
| --- | --- |

2.5.5

Πρόσβαση στις πληροφορίες. Η σύσταση αναφέρει επίσης ότι τα σχέδια και οι εκθέσεις των επιθεωρήσεων πρέπει να δημοσιεύονται, σύμφωνα με τις ισχύουσες κοινοτικές οδηγίες. Από τις εκθέσεις προκύπτει ότι πολλά κράτη μέλη δεν δημοσιεύουν τα σχέδια και τις εκθέσεις των επιθεωρήσεων. Οι πληροφορίες σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις καλύπτονται από τις απαιτήσεις της οδηγίας 2003/4/ΕΚ, με αποτέλεσμα να υφίσταται ήδη νομική υποχρέωση διάθεσης των πληροφοριών. Η οδηγία περιλαμβάνει, επίσης, επαρκείς λόγους για εξαιρέσεις, δηλαδή για περιπτώσεις άρνησης πρόσβασης στις εν λόγω πληροφορίες, όταν επιβάλλεται να διαφυλαχθούν σημαντικά συμφέροντα. Είναι απαραίτητο να δημιουργηθούν κατάλληλοι μηχανισμοί για την υλοποίηση αυτού του δικαιώματος.

2.6   Προτεινόμενη μελλοντική πορεία

Κατά την γνώμη της Επιτροπής, η ατελής εφαρμογή της σύστασης καθιστά αναγκαίο να εξεταστεί το ενδεχόμενο θέσπισης νομοθετικά δεσμευτικών απαιτήσεων για τις περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις. Επιπλέον, είναι απαραίτητο να διευκρινιστούν τα γενικά κριτήρια για τις περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις και να χαραχθούν περαιτέρω κατευθυντήριες γραμμές με ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με την εφαρμογή τους. Προτείνονται γι αυτό τα ακόλουθα μέτρα:

| 2.6.1 | Αναθεώρηση της σύστασης. Η σύσταση θα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως το γενικό πλαίσιο για τα συστήματα περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων στα κράτη μέλη. Προσδιορίζει τα γενικά κριτήρια. Λόγω του ιδιαίτερα γενικού και περιγραφικού χαρακτήρα των κριτηρίων, θα ήταν μάλλον άσκοπο να μετατραπούν τα εν λόγω κριτήρια σε νομοθετικά δεσμευτικές απαιτήσεις. Ωστόσο, για να βελτιωθεί η εφαρμογή και να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητά της, η σύσταση επιβάλλεται να τροποποιηθεί. |
| --- | --- |

2.6.1

Αναθεώρηση της σύστασης. Η σύσταση θα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως το γενικό πλαίσιο για τα συστήματα περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων στα κράτη μέλη. Προσδιορίζει τα γενικά κριτήρια. Λόγω του ιδιαίτερα γενικού και περιγραφικού χαρακτήρα των κριτηρίων, θα ήταν μάλλον άσκοπο να μετατραπούν τα εν λόγω κριτήρια σε νομοθετικά δεσμευτικές απαιτήσεις. Ωστόσο, για να βελτιωθεί η εφαρμογή και να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητά της, η σύσταση επιβάλλεται να τροποποιηθεί.

| 2.6.2 | Απαιτήσεις επιθεώρησης κατά τομείς. Πέραν των γενικών κριτηρίων για τις περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις που αναφέρονται στην σύσταση, θα πρέπει να συμπεριληφθούν, σε τομεακού χαρακτήρα νομοθετικές πράξεις, νομικά δεσμευτικές ειδικές απαιτήσεις που να αφορούν την επιθεώρηση ορισμένων εγκαταστάσεων ή δραστηριοτήτων. Θεωρείται ότι η θέσπιση νομοθετικά δεσμευτικών απαιτήσεων είναι απαραίτητη για να εξασφαλιστεί η απόδοση υψηλότερης πολιτικής προτεραιότητας στις επιθεωρήσεις και η καλύτερη εφαρμογή του περιβαλλοντικού δικαίου ανά την Κοινότητα. Οι εν λόγω απαιτήσεις για τις τομεακές επιθεωρήσεις μπορεί να είναι συμπληρωματικές ως προς τη σύσταση ή να αφορούν εγκαταστάσεις ή δραστηριότητες που δεν καλύπτονται από αυτή. |
| --- | --- |

2.6.2

Απαιτήσεις επιθεώρησης κατά τομείς. Πέραν των γενικών κριτηρίων για τις περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις που αναφέρονται στην σύσταση, θα πρέπει να συμπεριληφθούν, σε τομεακού χαρακτήρα νομοθετικές πράξεις, νομικά δεσμευτικές ειδικές απαιτήσεις που να αφορούν την επιθεώρηση ορισμένων εγκαταστάσεων ή δραστηριοτήτων. Θεωρείται ότι η θέσπιση νομοθετικά δεσμευτικών απαιτήσεων είναι απαραίτητη για να εξασφαλιστεί η απόδοση υψηλότερης πολιτικής προτεραιότητας στις επιθεωρήσεις και η καλύτερη εφαρμογή του περιβαλλοντικού δικαίου ανά την Κοινότητα. Οι εν λόγω απαιτήσεις για τις τομεακές επιθεωρήσεις μπορεί να είναι συμπληρωματικές ως προς τη σύσταση ή να αφορούν εγκαταστάσεις ή δραστηριότητες που δεν καλύπτονται από αυτή.

| 2.6.2.1 | Στο πλαίσιο της επανεξέτασης της οδηγίας IPPC (7) που αποτελεί μέρος του προγράμματος νομοθετικών εργασιών της Επιτροπής 2007 και βασίζεται στην ανάλυση της εφαρμογής της εν λόγω νομοθετικής πράξης, η Επιτροπή θα εξετάσει πώς θα μπορούσε να διαμορφωθεί ένα καλύτερο πλαίσιο συμμόρφωσης, ώστε να εξασφαλιστεί μεγαλύτερη συνέπεια και εμπιστοσύνη στις επιθεωρήσεις που πραγματοποιούν τα κράτη μέλη στις εγκαταστάσεις που καλύπτονται από την οδηγία IPPC. |
| --- | --- |

2.6.2.1

Στο πλαίσιο της επανεξέτασης της οδηγίας IPPC (7) που αποτελεί μέρος του προγράμματος νομοθετικών εργασιών της Επιτροπής 2007 και βασίζεται στην ανάλυση της εφαρμογής της εν λόγω νομοθετικής πράξης, η Επιτροπή θα εξετάσει πώς θα μπορούσε να διαμορφωθεί ένα καλύτερο πλαίσιο συμμόρφωσης, ώστε να εξασφαλιστεί μεγαλύτερη συνέπεια και εμπιστοσύνη στις επιθεωρήσεις που πραγματοποιούν τα κράτη μέλη στις εγκαταστάσεις που καλύπτονται από την οδηγία IPPC.

| 2.6.2.2 | Η Επιτροπή εξετάζει το ενδεχόμενο να προτείνει ειδικούς και νομικά δεσμευτικούς κανόνες για τις επιθεωρήσεις των μεταφερόμενων αποβλήτων. Επιβάλλεται να θεσπιστούν ειδικά κριτήρια για να εξασφαλιστεί η επαρκής ποιότητα και συχνότητα των επιθεωρήσεων και να προβλεφθεί η δέουσα εκπαίδευση και συνεργασία μεταξύ των αρχών. |
| --- | --- |

2.6.2.2

Η Επιτροπή εξετάζει το ενδεχόμενο να προτείνει ειδικούς και νομικά δεσμευτικούς κανόνες για τις επιθεωρήσεις των μεταφερόμενων αποβλήτων. Επιβάλλεται να θεσπιστούν ειδικά κριτήρια για να εξασφαλιστεί η επαρκής ποιότητα και συχνότητα των επιθεωρήσεων και να προβλεφθεί η δέουσα εκπαίδευση και συνεργασία μεταξύ των αρχών.

| 2.6.3 | Ανάπτυξη της καθοδήγησης και της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών. Στο πλαίσιο του IMPEL εκτελέστηκε μεγάλος αριθμός έργων που αποσκοπούν στην ενίσχυση της συνεργασίας και στην ενθάρρυνση της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ κρατών μελών όσον αφορά τις περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις (8). Η Επιτροπή υποστήριξε και συμμετείχε ενεργά στα εν λόγω έργα. Όλες οι ως άνω πρωτοβουλίες είχαν θετικές επιπτώσεις στην ενίσχυση των επιθεωρήσεων στην Κοινότητα και θα πρέπει να ενθαρρυνθεί το IMPEL στην περαιτέρω εκτέλεση ανάλογων έργων. |
| --- | --- |

2.6.3

Ανάπτυξη της καθοδήγησης και της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών. Στο πλαίσιο του IMPEL εκτελέστηκε μεγάλος αριθμός έργων που αποσκοπούν στην ενίσχυση της συνεργασίας και στην ενθάρρυνση της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ κρατών μελών όσον αφορά τις περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις (8). Η Επιτροπή υποστήριξε και συμμετείχε ενεργά στα εν λόγω έργα. Όλες οι ως άνω πρωτοβουλίες είχαν θετικές επιπτώσεις στην ενίσχυση των επιθεωρήσεων στην Κοινότητα και θα πρέπει να ενθαρρυνθεί το IMPEL στην περαιτέρω εκτέλεση ανάλογων έργων.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1 | H EΟΚΕ χαιρετίζει την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την αναθεώρηση της σύστασης 2001/331/ΕΚ για τον καθορισμό ελάχιστων κριτηρίων σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις στα κράτη μέλη και επιδοκιμάζει τις προσπάθειες (9) που καταβάλλονται για τη διεξαγωγή μελέτης σχετικά με την υλοποίηση και την εφαρμογή αυτής της σύστασης. |
| --- | --- |

3.1

H EΟΚΕ χαιρετίζει την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την αναθεώρηση της σύστασης 2001/331/ΕΚ για τον καθορισμό ελάχιστων κριτηρίων σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις στα κράτη μέλη και επιδοκιμάζει τις προσπάθειες (9) που καταβάλλονται για τη διεξαγωγή μελέτης σχετικά με την υλοποίηση και την εφαρμογή αυτής της σύστασης.

| 3.2 | Οι περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις συνιστούν σημαντικό μέσο που διαθέτει η εκτελεστική εξουσία στα επιμέρους κράτη για την προστασία του περιβάλλοντος. Στόχος τους πρέπει να είναι όχι μόνο η επιβολή της εφαρμογής της εθνικής νομοθεσίας στον τομέα του περιβάλλοντος, αλλά και η εφαρμογή των κοινών αρχών της κοινής περιβαλλοντικής πολιτικής με όσο το δυνατό ενιαίο τρόπο και ανεξάρτητα από το νομικό πρόσωπο στο οποίο ανατίθεται η επιθεώρηση σε κάθε κράτος μέλος. |
| --- | --- |

3.2

Οι περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις συνιστούν σημαντικό μέσο που διαθέτει η εκτελεστική εξουσία στα επιμέρους κράτη για την προστασία του περιβάλλοντος. Στόχος τους πρέπει να είναι όχι μόνο η επιβολή της εφαρμογής της εθνικής νομοθεσίας στον τομέα του περιβάλλοντος, αλλά και η εφαρμογή των κοινών αρχών της κοινής περιβαλλοντικής πολιτικής με όσο το δυνατό ενιαίο τρόπο και ανεξάρτητα από το νομικό πρόσωπο στο οποίο ανατίθεται η επιθεώρηση σε κάθε κράτος μέλος.

| 3.3 | Η ΕΟΚΕ συνειδητοποιεί τη σημασία της διασφάλισης της αυστηρότερης τήρησης του κοινοτικού δικαίου στον τομέα του περιβάλλοντος και της ενιαίας εφαρμογής του σε όλα τα κράτη μέλη ώστε τα ελάχιστα κριτήρια που ορίσθηκαν και εφαρμόζονται να συμβάλουν στο μέλλον στη δημιουργία ενιαίων προϋποθέσεων, κυρίως σε ό,τι αφορά τον οικονομικό ανταγωνισμό |
| --- | --- |

3.3

Η ΕΟΚΕ συνειδητοποιεί τη σημασία της διασφάλισης της αυστηρότερης τήρησης του κοινοτικού δικαίου στον τομέα του περιβάλλοντος και της ενιαίας εφαρμογής του σε όλα τα κράτη μέλη ώστε τα ελάχιστα κριτήρια που ορίσθηκαν και εφαρμόζονται να συμβάλουν στο μέλλον στη δημιουργία ενιαίων προϋποθέσεων, κυρίως σε ό,τι αφορά τον οικονομικό ανταγωνισμό

| 3.4 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι μια συμπληρωματική συζήτηση για την ανακοίνωση, με όλους τους ενδιαφερόμενους, θα προσφέρει τις απαραίτητες γνώσεις για τη δημιουργία βέλτιστου πλαισίου για την διεξαγωγή της επιθεώρησης, το οποίο να είναι σαφές και εφαρμόσιμο σε όλη την Κοινότητα. |
| --- | --- |

3.4

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι μια συμπληρωματική συζήτηση για την ανακοίνωση, με όλους τους ενδιαφερόμενους, θα προσφέρει τις απαραίτητες γνώσεις για τη δημιουργία βέλτιστου πλαισίου για την διεξαγωγή της επιθεώρησης, το οποίο να είναι σαφές και εφαρμόσιμο σε όλη την Κοινότητα.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1 | Προκειμένου μια σύσταση να μπορεί να εφαρμοστεί αποτελεσματικά, είναι απολύτως αναγκαίο να είναι κατανοητή και σαφής. Η ΕΟΚΕ εκφράζει γι αυτό την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή προτίθεται να επισύρει την προσοχή στο θέμα αυτό. |
| --- | --- |

4.1

Προκειμένου μια σύσταση να μπορεί να εφαρμοστεί αποτελεσματικά, είναι απολύτως αναγκαίο να είναι κατανοητή και σαφής. Η ΕΟΚΕ εκφράζει γι αυτό την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή προτίθεται να επισύρει την προσοχή στο θέμα αυτό.

| 4.1.1 | Κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ είναι απολύτως αναγκαίο να προσδιοριστεί σαφώς το πεδίο εφαρμογής των περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων σε προβληματικούς τομείς καθοριστικής σημασίας, χωρίς όμως να περιορίζεται η ευελιξία του συστήματος επιθεωρήσεων ή να θίγονται ορισμένες ειδικές προσεγγίσεις εθνικού χαρακτήρα. Οι εθνικές προσεγγίσεις θα πρέπει, ωστόσο, να εφαρμόζονται μόνο στο μέτρο που αυτό απαιτείται για την επίτευξη ειδικών εθνικών στόχων στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

4.1.1

Κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ είναι απολύτως αναγκαίο να προσδιοριστεί σαφώς το πεδίο εφαρμογής των περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων σε προβληματικούς τομείς καθοριστικής σημασίας, χωρίς όμως να περιορίζεται η ευελιξία του συστήματος επιθεωρήσεων ή να θίγονται ορισμένες ειδικές προσεγγίσεις εθνικού χαρακτήρα. Οι εθνικές προσεγγίσεις θα πρέπει, ωστόσο, να εφαρμόζονται μόνο στο μέτρο που αυτό απαιτείται για την επίτευξη ειδικών εθνικών στόχων στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος.

| 4.1.2 | Σε περίπτωση που οι επιθεωρήσεις προβλέπονται από ειδικές κοινοτικές νομοθετικές πράξεις, θα πρέπει οι επιθεωρήσεις αυτές να διέπονται από μια συγκεκριμένη νομική πράξης ώστε να αποφεύγονται ερμηνευτικές διαφορές. |
| --- | --- |

4.1.2

Σε περίπτωση που οι επιθεωρήσεις προβλέπονται από ειδικές κοινοτικές νομοθετικές πράξεις, θα πρέπει οι επιθεωρήσεις αυτές να διέπονται από μια συγκεκριμένη νομική πράξης ώστε να αποφεύγονται ερμηνευτικές διαφορές.

| 4.1.3 | Σύμφωνα με την ανακοίνωση ο ορισμός, η διασαφήνιση και η ομοιομορφία των όρων έχει καθοριστική σημασία για την εναρμόνιση των περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και προκειμένου να δημιουργηθούν δίκαιοι όροι για τις επιχειρήσεις. Απαραίτητη προϋπόθεση για τη διασφάλιση ομοιόμορφης εφαρμογής της σύστασης είναι η διασαφήνιση των βασικών όρων ώστε να καταστεί δυνατή η εναρμόνιση και να δημιουργηθεί συνάφεια με άλλες νομικές πράξεις. |
| --- | --- |

4.1.3

Σύμφωνα με την ανακοίνωση ο ορισμός, η διασαφήνιση και η ομοιομορφία των όρων έχει καθοριστική σημασία για την εναρμόνιση των περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και προκειμένου να δημιουργηθούν δίκαιοι όροι για τις επιχειρήσεις. Απαραίτητη προϋπόθεση για τη διασφάλιση ομοιόμορφης εφαρμογής της σύστασης είναι η διασαφήνιση των βασικών όρων ώστε να καταστεί δυνατή η εναρμόνιση και να δημιουργηθεί συνάφεια με άλλες νομικές πράξεις.

| 4.1.4 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι υπάρχουν στην ευρωπαϊκή νομοθεσία και άλλες περιπτώσεις στις οποίες οι όροι αυτοί χρησιμοποιούνται με διαφορετική· έννοια σε κάθε πράξη. Για το λόγο αυτό χρειάζεται να εξετασθεί με ιδιαίτερη προσοχή η διασαφήνιση των όρων που χρησιμοποιούνται. |
| --- | --- |

4.1.4

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι υπάρχουν στην ευρωπαϊκή νομοθεσία και άλλες περιπτώσεις στις οποίες οι όροι αυτοί χρησιμοποιούνται με διαφορετική· έννοια σε κάθε πράξη. Για το λόγο αυτό χρειάζεται να εξετασθεί με ιδιαίτερη προσοχή η διασαφήνιση των όρων που χρησιμοποιούνται.

| 4.2 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί εξάλλου απολύτως αναγκαίο να υιοθετηθούν κριτήρια σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις είναι δυνατόν να σχεδιαστούν, να εκτελεστούν, να παρακολουθούνται και να αποτελούν αντικείμενο έκθεσης διατηρώντας ταυτόχρονα την απαραίτητη ευελιξία για την πραγματοποίηση και ειδικών επιθεωρήσεων. Θα πρέπει να καθιερωθεί ένα —κατά το δυνατόν— απλό και σαφές σύστημα υποβολής εκθέσεων για την παροχή συγκρίσιμων πληροφοριών σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας των επιμέρους συστημάτων επιθεωρήσεων και σχετικά με τον βαθμό επιτυχίας του στόχου της βελτίωσης της συμμόρφωσης προς την περιβαλλοντική νομοθεσία. |
| --- | --- |

4.2

Η ΕΟΚΕ θεωρεί εξάλλου απολύτως αναγκαίο να υιοθετηθούν κριτήρια σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις είναι δυνατόν να σχεδιαστούν, να εκτελεστούν, να παρακολουθούνται και να αποτελούν αντικείμενο έκθεσης διατηρώντας ταυτόχρονα την απαραίτητη ευελιξία για την πραγματοποίηση και ειδικών επιθεωρήσεων. Θα πρέπει να καθιερωθεί ένα —κατά το δυνατόν— απλό και σαφές σύστημα υποβολής εκθέσεων για την παροχή συγκρίσιμων πληροφοριών σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας των επιμέρους συστημάτων επιθεωρήσεων και σχετικά με τον βαθμό επιτυχίας του στόχου της βελτίωσης της συμμόρφωσης προς την περιβαλλοντική νομοθεσία.

| 4.3 | Σε ό,τι αφορά το σύστημα διαχείρισης των επιθεωρητικών δραστηριοτήτων συνιστάται να χρησιμοποιούνται οι σύγχρονες μέθοδοι διαχείρισης τις οποίες ήδη χρησιμοποιούν ορισμένα κράτη μέλη με πολύ καλά αποτελέσματα. Οι μέθοδοι αυτοί επιτρέπουν την εστίαση των επιθεωρήσεων σε κρίσιμους τομείς που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για το περιβάλλον, συμβάλλουν στη βελτίωση του προγραμματισμού και μπορούν να συντελέσουν σε αειφόρο βελτίωση της προστασίας του περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

4.3

Σε ό,τι αφορά το σύστημα διαχείρισης των επιθεωρητικών δραστηριοτήτων συνιστάται να χρησιμοποιούνται οι σύγχρονες μέθοδοι διαχείρισης τις οποίες ήδη χρησιμοποιούν ορισμένα κράτη μέλη με πολύ καλά αποτελέσματα. Οι μέθοδοι αυτοί επιτρέπουν την εστίαση των επιθεωρήσεων σε κρίσιμους τομείς που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για το περιβάλλον, συμβάλλουν στη βελτίωση του προγραμματισμού και μπορούν να συντελέσουν σε αειφόρο βελτίωση της προστασίας του περιβάλλοντος.

| 4.4 | Η ΕΟΚΈ τάσσεται υπέρ μιας αυξημένης εναρμόνισης της πρόσβασης στην πληροφόρηση, σύμφωνα με τις ισχύουσες κοινοτικές διατάξεις σχετικά με τη διασφάλιση ειδικού επιπέδου πρόσβασης στην πληροφόρηση στα κράτη μέλη Ωστόσο, θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε οι πληροφορίες που δημοσιεύονται να μην θίγουν την αποτελεσματικότητα των επιθεωρητικών δραστηριοτήτων, να προσφέρουν τη γενική εικόνα της κατάστασης όπως διαπιστώθηκε κατά την επιθεώρηση και να αναφέρουν τα επιβαλλόμενα διορθωτικά μέτρα και την εφαρμογή τους. |
| --- | --- |

4.4

Η ΕΟΚΈ τάσσεται υπέρ μιας αυξημένης εναρμόνισης της πρόσβασης στην πληροφόρηση, σύμφωνα με τις ισχύουσες κοινοτικές διατάξεις σχετικά με τη διασφάλιση ειδικού επιπέδου πρόσβασης στην πληροφόρηση στα κράτη μέλη Ωστόσο, θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε οι πληροφορίες που δημοσιεύονται να μην θίγουν την αποτελεσματικότητα των επιθεωρητικών δραστηριοτήτων, να προσφέρουν τη γενική εικόνα της κατάστασης όπως διαπιστώθηκε κατά την επιθεώρηση και να αναφέρουν τα επιβαλλόμενα διορθωτικά μέτρα και την εφαρμογή τους.

| 4.5 | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι το γενικό πλαίσιο για τα συστήματα περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων στα κράτη μέλη πρέπει να έχει τη μορφή σύστασης. Λόγω του ιδιαίτερα γενικού και περιγραφικού χαρακτήρα των κριτηρίων, θα ήταν μάλλον άσκοπο να μετατραπούν τα εν λόγω κριτήρια σε νομοθετικά δεσμευτικές απαιτήσεις. Ωστόσο, για να βελτιωθεί η εφαρμογή και να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητά της, η σύσταση επιβάλλεται να τροποποιηθεί. |
| --- | --- |

4.5

Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι το γενικό πλαίσιο για τα συστήματα περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων στα κράτη μέλη πρέπει να έχει τη μορφή σύστασης. Λόγω του ιδιαίτερα γενικού και περιγραφικού χαρακτήρα των κριτηρίων, θα ήταν μάλλον άσκοπο να μετατραπούν τα εν λόγω κριτήρια σε νομοθετικά δεσμευτικές απαιτήσεις. Ωστόσο, για να βελτιωθεί η εφαρμογή και να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητά της, η σύσταση επιβάλλεται να τροποποιηθεί.

| 4.6 | Η παρούσα γνωμοδότηση στηρίζεται στο γεγονός ότι ένας σημαντικός αριθμός κοινοτικών νομικών πράξεων που ήδη εφαρμόζονται ή βρίσκονται στο στάδιο επεξεργασίας, προβλέπουν όρους και κριτήρια για την πραγματοποίηση ειδικών επιθεωρήσεων για κάθε τομέα. Με βάση αυτή τη νομοθεσία, οι δραστηριότητες επιθεώρησης, η έκτασή τους και η εφαρμογή τους είναι νομικά δεσμευτικές σε όλη την Κοινότητα. |
| --- | --- |

4.6

Η παρούσα γνωμοδότηση στηρίζεται στο γεγονός ότι ένας σημαντικός αριθμός κοινοτικών νομικών πράξεων που ήδη εφαρμόζονται ή βρίσκονται στο στάδιο επεξεργασίας, προβλέπουν όρους και κριτήρια για την πραγματοποίηση ειδικών επιθεωρήσεων για κάθε τομέα. Με βάση αυτή τη νομοθεσία, οι δραστηριότητες επιθεώρησης, η έκτασή τους και η εφαρμογή τους είναι νομικά δεσμευτικές σε όλη την Κοινότητα.

| 4.7 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, προκειμένου να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο η διεθνής συνεργασία, είναι επειγόντως απαραίτητη η υποστήριξη του δικτύου IMPEL χάρη στο οποίο καταρτίσθηκαν πολλά καθοδηγητικού χαρακτήρα έγγραφα για τον προγραμματισμό και την εκτέλεση τω επιθεωρήσεων. Στο πλαίσιο του δικτύου διοργανώθηκε επίσης η ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειριών μεταξύ των επιθεωρητών. Οι ειδικευμένες δραστηριότητες που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του δικτύου IMPEL μπορούν να προσφέρουν σημαντική συμβολή όπως συνέβη και κατά το παρελθόν. Το δίκτυο IMPEL θα μπορούσε επίσης να διαδραματίσει έναν ρόλο ο οποίος να διευκολύνει την ανάπτυξη της ενιαίας κατάρτισης και επαγγελματικής ανέλιξης. Θα ήταν επίσης χρήσιμο να συσταθεί μια κεντρική μονάδα για τη συγκέντρωση δεδομένων σε πανευρωπαϊκό επίπεδο και να δημιουργηθούν συστήματα πληροφοριών σχετικά με τις επιθεωρήσεις και την εφαρμογή τους σε όλη την Ευρώπη. |
| --- | --- |

4.7

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, προκειμένου να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο η διεθνής συνεργασία, είναι επειγόντως απαραίτητη η υποστήριξη του δικτύου IMPEL χάρη στο οποίο καταρτίσθηκαν πολλά καθοδηγητικού χαρακτήρα έγγραφα για τον προγραμματισμό και την εκτέλεση τω επιθεωρήσεων. Στο πλαίσιο του δικτύου διοργανώθηκε επίσης η ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειριών μεταξύ των επιθεωρητών. Οι ειδικευμένες δραστηριότητες που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του δικτύου IMPEL μπορούν να προσφέρουν σημαντική συμβολή όπως συνέβη και κατά το παρελθόν. Το δίκτυο IMPEL θα μπορούσε επίσης να διαδραματίσει έναν ρόλο ο οποίος να διευκολύνει την ανάπτυξη της ενιαίας κατάρτισης και επαγγελματικής ανέλιξης. Θα ήταν επίσης χρήσιμο να συσταθεί μια κεντρική μονάδα για τη συγκέντρωση δεδομένων σε πανευρωπαϊκό επίπεδο και να δημιουργηθούν συστήματα πληροφοριών σχετικά με τις επιθεωρήσεις και την εφαρμογή τους σε όλη την Ευρώπη.

Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτριος ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  ΕΕ L 118 της 6.3.2002, σ. 41.

1

(2)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1013/2006 για τις μεταφορές αποβλήτων, ΕΕ L 190 της 12.7.2006, σ. 1.

2

(3)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβούλιου της 18ης Δεκεβρίου 2006 για την καταχώριση, την αξιολόγηση, την αδειοδότηση και τους περιορισμούς των χημικών προϊόντων (REACH) και για την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων καθώς και για την τροποποίηση της οδηγίας 1999/45/ΕΚ και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 793/93 του Συμβουλίου και του κανονισμού (ΕΚ) 1488/94 του Συμβουλίου καθώς και της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ του Συμβουλίου και των οδηγιών της Επιτροπής 91/155/ΕΟΚ, 93/67/ΕΟΚ, 93/105/ΕΚ και 2000/21/ΕΚ, ΕΕ L 396 της 30.12.2006, σ. 1.

3

(4)  Οδηγία 2002/95/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβούλιου σχετικά με τον περιορισμό της χρήσης ορισμένων επικίνδυνων ουσιών σε είδη ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού, ΕΕ L 37 της 13.2.2003, σ. 19.

4

(5)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 338/97 του Συμβουλίου για την προστασία των ειδών άγριας πανίδας και χλωρίδας με τον έλεγχο του εμπορίου τους, ΕΕ L 61 της 3.3.1997, σ. 1.

5

(6)  Αναφέρουμε ως παράδειγμα το βρετανικό σύστημα OPRA («Operator and Pollution Risk Appraisal»: Αξιολόγηση των εγκαταστάσεων και των κινδύνων ρύπανσης).

6

(7)  Οδηγία 96/61/ΕΚ σχετικά με την ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχο της ρύπανσης.

7

(8)  Για περισσότερες λεπτομέρειες βλ. ιστοθέση του δικτύου IMPEL:

8

http://ec.europa.eu/environment/impel/index.htm (μόνο στα αγγλικά).

(9)  Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής: σχετικά με την αναθεώρηση της σύστασης 2001/331/ΕΚ για τον καθορισμό ελάχιστων κριτηρίων σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις στα κράτη μέλη.

9

---

| 19.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 211/44 |
| --- | --- | --- | --- |

19.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 211/44

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα τρόφιμα που προορίζονται για ειδική διατροφή» (αναδιατύπωση)

COM(2008) 3 τελικό — 2008/0003 (COD)

(2008/C 211/11)

Στις 30 Ιανουαρίου 2008, και σύμφωνα με το άρθρο 95 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απεφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα

«Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα τρόφιμα που προορίζονται για ειδική διατροφή».

Επειδή θεωρεί την πρόταση απολύτως ικανοποιητική, και δεδομένη ότι έχει ήδη εκφέρει γνώμη για το θέμα αυτό στην παλαιότερη γνωμοδότησή της που υιοθετήθηκε στις 17 Σεπτεμβρίου 1986 (1) και στη γνωμοδότηση CESE 848/2004, η οποία υιοθετήθηκε στις 2 Ιουνίου 2004 (2), η ΕΟΚΕ, κατά την 444η σύνοδο ολομέλειας της 22ας και 23ης Απριλίου 2008 (συνεδρίαση της 22ας Απριλίου 2008) αποφάσισε, με 148 ψήφους υπέρ και 3 αποχές, να εκφέρει θετική γνώμη για το προτεινόμενο κείμενο και να παραπέμψει στη θέση που υποστηρίζει στα προαναφερόμενα έγγραφα.

Η γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για την κανονιστική διαδικασία με έλεγχο βρίσκεται στο στάδιο της προετοιμασίας [COM(2007) 741 τελικό, COM(2007) 822 τελικό, COM(2007) 824 τελικό και COM(2008) 71 τελικό].

Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετική με την προσέγγιση της νομοθεσίας των κρατών μελών σε ό,τι αφορά τα τρόφιμα που προορίζονται για ειδική διατροφή» (ΕΕ C 328 της 22.12.1986, σελ. 9).

1

(2)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα τρόφιμα που προορίζονται για ειδική διατροφή (κωδικοποιημένη έκδοση)» — COM(2004) τελικό (EE C 241 της 28.9.2004, σελ. 23).

2

---

| 19.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 211/45 |
| --- | --- | --- | --- |

19.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 211/45

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: «Προσαρμογή στην κανονιστική διαδικασία με έλεγχο/Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί τροποποιήσεως του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 338/97 του Συμβουλίου της 9ης Δεκεμβρίου 1996 για την προστασία των ειδών άγριας πανίδας και χλωρίδας με τον έλεγχο του εμπορίου τους όσον αφορά τις εκτελεστικές αρμοδιότητες που ανατίθενται στην Επιτροπή»

COM(2008) 104 τελικό — 2008/0042 (COD)

(2008/C 211/12)

Στις 17 Μαρτίου 2008, και σύμφωνα με το άρθρο 175(1) της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απεφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα:

«Προσαρμογή στην κανονιστική διαδικασία με έλεγχο/Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί τροποποιήσεως του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 338/97 του Συμβουλίου της 9ης Δεκεμβρίου 1996 για την προστασία των ειδών άγριας πανίδας και χλωρίδας με τον έλεγχο του εμπορίου τους όσον αφορά τις εκτελεστικές αρμοδιότητες που ανατίθενται στην Επιτροπή».

Επειδή θεωρεί την πρόταση απολύτως ικανοποιητική, και δεδομένου ότι έχει ήδη εκφέρει γνώμη για το θέμα αυτό στην παλαιότερη γνωμοδότησή της που υιοθετήθηκε στις 26 Μαΐου 1992 (1) η ΕΟΚΕ, κατά τη σύνοδο ολομέλειας της 22ας και 23ης Απριλίου 2008 (συνεδρίαση της 22ας Απριλίου 2008) αποφάσισε, με 146 ψήφους υπέρ, και 2 αποχές, να εκφέρει θετική γνώμη για το προτεινόμενο κείμενο και να παραπέμψει στη θέση που υποστηρίζει στα προαναφερόμενα έγγραφα.

Η γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για την κανονιστική διαδικασία με έλεγχο βρίσκεται στο στάδιο της προετοιμασίας [COM(2007) 741 τελικό, COM(2007) 822 τελικό, COM(2007) 824 τελικό και COM(2008) 71 τελικό].

Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την «Πρόταση κανονισμού (ΕΟΚ) του Συμβουλίου για τη θέσπιση διατάξεων σχετικά με την κατοχή και εμπορία ειδών άγριας πανίδας και χλωρίδας» — (ΕΕ C 223 της 31.8.1992, σελ. 19).

1

«Πρόταση κανονισμού (ΕΟΚ) του Συμβουλίου για τη θέσπιση διατάξεων σχετικά με την κατοχή και εμπορία ειδών άγριας πανίδας και χλωρίδας»

---

| 19.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 211/46 |
| --- | --- | --- | --- |

19.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 211/46

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Προσαρμογή στην κανονιστική διαδικασία με έλεγχο — Πρόταση οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση, όσον αφορά τις εκτελεστικές αρμοδιότητες που ανατίθενται στην Επιτροπή, της οδηγίας του Συμβουλίου 79/409/ΕΟΚ περί διατηρήσεως των αγρίων πτηνών»

COM(2008) 105 τελικό — 2008/0038 (COD)

(2008/C 211/13)

Στις 10 Μαρτίου 2008, και σύμφωνα με το άρθρο 175 παράγραφος 1, της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο απεφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα:

Προσαρμογή στην κανονιστική διαδικασία με έλεγχο — Πρόταση οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση, όσον αφορά τις εκτελεστικές αρμοδιότητες που ανατίθενται στην Επιτροπή, της οδηγίας του Συμβουλίου 79/409/ΕΟΚ περί διατηρήσεως των αγρίων πτηνών.

Επειδή θεωρεί ότι η πρόταση είναι απολύτως ικανοποιητική και δεδομένου ότι έχει ήδη εκφέρει γνώμη για το θέμα αυτό στις γνωμοδοτήσεις που υιοθέτησε στις 25 Μαΐου 1977 (1) και στις 14 Σεπτεμβρίου 1994 (2), η ΕΟΚΕ, κατά την 444η σύνοδο ολομέλειάς της, της 22ας και 23ης Απριλίου 2008 (συνεδρίαση της 22ας Απριλίου 2008) απεφάσισε, με 143 ψήφους υπέρ, και 5 αποχές, να εκδώσει θετική γνωμοδότηση για το προτεινόμενο κείμενο και να παραπέμψει στη θέση που υποστηρίζει στα προαναφερόμενα έγγραφα.

Η γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα κανονιστική διαδικασία με έλεγχο τελεί υπό κατάρτιση [COM(2007) 741 τελικό, COM(2007) 822 τελικό, COM(2007) 824 τελικό και COM(2008) 71 τελικό].

Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πρόταση Οδηγίας του Συμβουλίου περί διατήρησης των πουλιών — ΕΕ C 152 της 29.6.1977, σελ. 3.

1

(2)  Γνωμοδότηση για την Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τροποποίηση της οδηγίας 79/409/ΕΟΚ περί της διατηρήσεως των αγρίων πτηνών (94/C 393/19) — ΕΕ C 393 της 31.12.1994, σελ. 93.

2

---

| 19.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 211/47 |
| --- | --- | --- | --- |

19.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 211/47

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: «Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 999/2001 (για τη θέσπιση κανόνων πρόληψης, καταπολέμησης και εξάλειψης ορισμένων μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών) όσον αφορά τις εκτελεστικές αρμοδιότητες που ανατίθενται στην Επιτροπή»

COM(2008) 53 τελικό — 2008/0030 (COD)

(2008/C 211/14)

Στις 22 Φεβρουαρίου 2008 το Συμβούλιο αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 152 παράγραφος 4 στοιχείο β) της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την:

Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 999/2001 (για τη θέσπιση κανόνων πρόληψης, καταπολέμησης και εξάλειψης ορισμένων μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών) όσον αφορά τις εκτελεστικές αρμοδιότητες που ανατίθενται στην Επιτροπή.

Επειδή θεωρεί την πρόταση απολύτως ικανοποιητική, και δεδομένου ότι έχει ήδη εκφέρει γνώμη για το θέμα αυτό σε παλαιότερες γνωμοδοτήσεις της, που υιοθετήθηκαν στις 7 Ιουλίου 1999 (1), και στις 29 Μαρτίου 1995 (2), η ΕΟΚΕ, κατά την 444η σύνοδο ολομέλειας της 22ας και 23ης Απριλίου 2008 (συνεδρίαση της 22ας Απριλίου) αποφάσισε, με 154 ψήφους υπέρ, και 2 αποχές, να εκφέρει θετική γνώμη για το προτεινόμενο κείμενο και να παραπέμψει στη θέση που υποστηρίζει στα προαναφερόμενα έγγραφα.

Η γνωμοδότηση της επιτροπής για την κανονιστική διαδικασία με έλεγχο βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε στάδιο προετοιμασίας [COM(2007) 741 τελικό, COM(2007) 822 τελικό, COM(2007) 824 τελικό και COM(2008) 71 τελικό].

Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση κανόνων πρόληψης, καταπολέμησης και εξάλειψης ορισμένων μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών (ΕΕ C 258 της 10.9.1999, σ. 19).

1

(2)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 999/2001 για τη θέσπιση κανόνων πρόληψης, καταπολέμησης και εξάλειψης ορισμένων μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών — COM(2004) 775 τελικό — ΕΕ C 234 της 22.9.2005, σ. 26-27.

2

---

| 19.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 211/48 |
| --- | --- | --- | --- |

19.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 211/48

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για τη θέσπιση κοινών αρχών όσον αφορά την ευελιξία με ασφάλεια: περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας μέσω της ευελιξίας με ασφάλεια»

COM(2007) 359 τελικό

(2008/C 211/15)

Στις 27 Ιουνίου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα:

«Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για τη θέσπιση κοινών αρχών όσον αφορά την ευελιξία με ασφάλεια: περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας μέσω της ευελιξίας με ασφάλεια».

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις και δικαιώματα του πολίτη», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 2 Απριλίου 2008 με βάση εισηγητική έκθεση των κκ. Janson (εισηγητή) και Ardhe (συνεισηγητή).

Κατά την 444η σύνοδο ολομέλειας της 22ας και 23ης Απριλίου 2008 (συνεδρίαση της 22ας Απριλίου 2008), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 147 ψήφους υπέρ, μία ψήφο κατά και 8 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τις ποικίλες συμβολές εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και των ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων στη συζήτηση για την ευελιξία με ασφάλεια. Σε ένα μεταβαλλόμενο κόσμο, ενέχει ζωτική σημασία το να συζητηθεί ο τρόπος με τον οποίο η εξισορρόπηση της ευελιξίας και της ασφάλειας στο επίπεδο της ΕΕ και των κρατών μελών μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία νέων και περισσότερων θέσεων εργασίας. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τις ποικίλες συμβολές εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και των ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων στη συζήτηση για την ευελιξία με ασφάλεια. Σε ένα μεταβαλλόμενο κόσμο, ενέχει ζωτική σημασία το να συζητηθεί ο τρόπος με τον οποίο η εξισορρόπηση της ευελιξίας και της ασφάλειας στο επίπεδο της ΕΕ και των κρατών μελών μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία νέων και περισσότερων θέσεων εργασίας.

| 1.1.1 | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει ότι η έννοια της ευελιξίας με ασφάλεια δεν σημαίνει το μονομερή και παράνομο περιορισμό των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Οι κοινωνικοί εταίροι της Ευρώπης έχουν ήδη ζητήσει από τα κράτη μέλη να αναθεωρήσουν, και εάν χρειάζεται να αναπροσαρμόσουν, το σχεδιασμό της εργατικής νομοθεσίας, τα συστήματα προστασίας των θέσεων εργασίας και, από κοινού με τους κοινωνικούς εταίρους, τις πρακτικές των συλλογικών συμβάσεων, π.χ. προκειμένου να «διασφαλισθεί η βέλτιστη δυνατή ισορροπία μεταξύ ευελιξίας και ασφάλειας για όλες τις εργασιακές σχέσεις, να κατοχυρωθεί επαρκής ασφάλεια για τους εργαζομένους βάσει όλων των τύπων συμβάσεων για να αντιμετωπισθεί ο κατακερματισμός των αγορών εργασίας» και να «προβλεφθούν όλα τα μέτρα που έχουν σχέση με το γενικό πλαίσιο της ευελιξίας με ασφάλεια», με την αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

1.1.1

Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει ότι η έννοια της ευελιξίας με ασφάλεια δεν σημαίνει το μονομερή και παράνομο περιορισμό των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Οι κοινωνικοί εταίροι της Ευρώπης έχουν ήδη ζητήσει από τα κράτη μέλη να αναθεωρήσουν, και εάν χρειάζεται να αναπροσαρμόσουν, το σχεδιασμό της εργατικής νομοθεσίας, τα συστήματα προστασίας των θέσεων εργασίας και, από κοινού με τους κοινωνικούς εταίρους, τις πρακτικές των συλλογικών συμβάσεων, π.χ. προκειμένου να «διασφαλισθεί η βέλτιστη δυνατή ισορροπία μεταξύ ευελιξίας και ασφάλειας για όλες τις εργασιακές σχέσεις, να κατοχυρωθεί επαρκής ασφάλεια για τους εργαζομένους βάσει όλων των τύπων συμβάσεων για να αντιμετωπισθεί ο κατακερματισμός των αγορών εργασίας» και να «προβλεφθούν όλα τα μέτρα που έχουν σχέση με το γενικό πλαίσιο της ευελιξίας με ασφάλεια», με την αγορά εργασίας.

| 1.2 | Οι διαβουλεύσεις για την ευελιξία με ασφάλεια προκάλεσαν επίσης συζητήσεις στα κράτη μέλη και συντονισμένη δράση σε ορισμένα από αυτά. Αυτό καταδεικνύει τη σπουδαιότητα της ενεργού συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων στη συζήτηση και στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. |
| --- | --- |

1.2

Οι διαβουλεύσεις για την ευελιξία με ασφάλεια προκάλεσαν επίσης συζητήσεις στα κράτη μέλη και συντονισμένη δράση σε ορισμένα από αυτά. Αυτό καταδεικνύει τη σπουδαιότητα της ενεργού συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων στη συζήτηση και στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η ευελιξία με ασφάλεια δεν είναι δυνατόν να εξετάζεται χωρίς τη συνεκτίμηση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η ΕΕ. Η παγκοσμιοποίηση, η ταχεία ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών και η δημογραφική εξέλιξη, αφενός, και οι περιβαλλοντικές προκλήσεις, αφετέρου, μεταβάλλουν την ευρωπαϊκή αγορά εργασίας. Η ευελιξία με ασφάλεια πρέπει να αποτελεί μέρος μίας απάντησης στις εν λόγω εξωτερικές και εσωτερικές τάσεις και πιέσεις, έχοντας ως στόχο την έντιμη και ισόρροπη σχέση μεταξύ εργαζομένων και εργοδοτών. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η ευελιξία με ασφάλεια δεν είναι δυνατόν να εξετάζεται χωρίς τη συνεκτίμηση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η ΕΕ. Η παγκοσμιοποίηση, η ταχεία ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών και η δημογραφική εξέλιξη, αφενός, και οι περιβαλλοντικές προκλήσεις, αφετέρου, μεταβάλλουν την ευρωπαϊκή αγορά εργασίας. Η ευελιξία με ασφάλεια πρέπει να αποτελεί μέρος μίας απάντησης στις εν λόγω εξωτερικές και εσωτερικές τάσεις και πιέσεις, έχοντας ως στόχο την έντιμη και ισόρροπη σχέση μεταξύ εργαζομένων και εργοδοτών.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Ευρώπη θα πρέπει να εστιάσει το ενδιαφέρον της στην ικανότητα καινοτομίας, στην υψηλή ποιότητα των προϊόντων και υπηρεσιών της, στο υψηλά καταρτισμένο εργατικό δυναμικό της και στο κοινωνικό της πρότυπο και θα πρέπει να ανταγωνίζεται τους παγκόσμιους ανταγωνιστές της σε ποιότητα. Αυτό θα πρέπει να ανακλάται στις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί την εισαγωγή αλλαγών στις κατευθυντήριες γραμμές βάσει των συζητήσεων για την ευελιξία με ασφάλεια και συγκεκριμένα όσον αφορά την ποιότητα των θέσεων εργασίας. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Ευρώπη θα πρέπει να εστιάσει το ενδιαφέρον της στην ικανότητα καινοτομίας, στην υψηλή ποιότητα των προϊόντων και υπηρεσιών της, στο υψηλά καταρτισμένο εργατικό δυναμικό της και στο κοινωνικό της πρότυπο και θα πρέπει να ανταγωνίζεται τους παγκόσμιους ανταγωνιστές της σε ποιότητα. Αυτό θα πρέπει να ανακλάται στις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί την εισαγωγή αλλαγών στις κατευθυντήριες γραμμές βάσει των συζητήσεων για την ευελιξία με ασφάλεια και συγκεκριμένα όσον αφορά την ποιότητα των θέσεων εργασίας.

| 1.5 | Τέλος, η ΕΟΚΕ διατυπώνει ορισμένες συστάσεις σχετικά με την εφαρμογή της ευελιξίας με ασφάλεια. Συγκεκριμένα:






  — | συνιστά στην Επιτροπή να προβεί σε απολογισμό των διαφορετικών συμβολών και απόψεων σε σχέση με την ανακοίνωσή της, όπως επίσης να προβεί σε διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους των κρατών μελών σε όλα τα επίπεδα· |
| --- | --- | --- |

1.5

Τέλος, η ΕΟΚΕ διατυπώνει ορισμένες συστάσεις σχετικά με την εφαρμογή της ευελιξίας με ασφάλεια. Συγκεκριμένα:

—

συνιστά στην Επιτροπή να προβεί σε απολογισμό των διαφορετικών συμβολών και απόψεων σε σχέση με την ανακοίνωσή της, όπως επίσης να προβεί σε διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους των κρατών μελών σε όλα τα επίπεδα·

| — | ενθαρρύνει την Επιτροπή να παρακολουθήσει τη διαδικασία εφαρμογής και να συστήσει μία πλατφόρμα για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, στην οποία θα συμμετέχουν και οι κοινωνικοί εταίροι· στηρίζει την ενεργό συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στο σχεδιασμό και την εφαρμογή των πολιτικών ευελιξίας με ασφάλεια στα κράτη μέλη σε όλα τα στάδια της διαδικασίας· |
| --- | --- |

—

ενθαρρύνει την Επιτροπή να παρακολουθήσει τη διαδικασία εφαρμογής και να συστήσει μία πλατφόρμα για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, στην οποία θα συμμετέχουν και οι κοινωνικοί εταίροι· στηρίζει την ενεργό συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στο σχεδιασμό και την εφαρμογή των πολιτικών ευελιξίας με ασφάλεια στα κράτη μέλη σε όλα τα στάδια της διαδικασίας·

| — | επισημαίνει ότι η αμοιβαία εμπιστοσύνη μεταξύ των εμπλεκόμενων παραγόντων έχει μεγάλη σημασία· |
| --- | --- |

—

επισημαίνει ότι η αμοιβαία εμπιστοσύνη μεταξύ των εμπλεκόμενων παραγόντων έχει μεγάλη σημασία·

| — | υπογραμμίζει ότι τόσο οι υγιείς μακροοικονομικές πολιτικές, οι οποίες προωθούν την ανάπτυξη της απασχόλησης, όσο και το ευνοϊκό επιχειρηματικό περιβάλλον, το οποίο υλοποιεί και υποστηρίζει την πλήρη ανάπτυξη του δυναμικού, αποτελούν σημαντικές προϋποθέσεις προκειμένου να λειτουργήσει η ευελιξία με ασφάλεια· ενθαρρύνει τα κράτη μέλη και την ΕΕ να θεσπίσουν και να τηρούν ένα νομικό πλαίσιο που να χαρακτηρίζεται από προσαρμοστικότητα, απλότητα, διαφάνεια και προβλεπτικότητα και να ενισχύσουν και να υπερασπίζονται τα δικαιώματα των εργαζομένων, να διασφαλίζουν το σεβασμό τους καθώς και την ένδικη προστασία τους και να προωθήσουν παντού στην ΕΕ τη δημιουργία σταθερού νομικού πλαισίου για τις συλλογικές διαπραγματεύσεις και τον κοινωνικό διάλογο κατά την εφαρμογή της ευελιξίας με ασφάλεια· |
| --- | --- |

—

υπογραμμίζει ότι τόσο οι υγιείς μακροοικονομικές πολιτικές, οι οποίες προωθούν την ανάπτυξη της απασχόλησης, όσο και το ευνοϊκό επιχειρηματικό περιβάλλον, το οποίο υλοποιεί και υποστηρίζει την πλήρη ανάπτυξη του δυναμικού, αποτελούν σημαντικές προϋποθέσεις προκειμένου να λειτουργήσει η ευελιξία με ασφάλεια· ενθαρρύνει τα κράτη μέλη και την ΕΕ να θεσπίσουν και να τηρούν ένα νομικό πλαίσιο που να χαρακτηρίζεται από προσαρμοστικότητα, απλότητα, διαφάνεια και προβλεπτικότητα και να ενισχύσουν και να υπερασπίζονται τα δικαιώματα των εργαζομένων, να διασφαλίζουν το σεβασμό τους καθώς και την ένδικη προστασία τους και να προωθήσουν παντού στην ΕΕ τη δημιουργία σταθερού νομικού πλαισίου για τις συλλογικές διαπραγματεύσεις και τον κοινωνικό διάλογο κατά την εφαρμογή της ευελιξίας με ασφάλεια·

| — | σημειώνει ότι τα γενικά συστήματα κοινωνικής ασφάλειας μπορούν να βελτιώσουν την κινητικότητα, διασφαλίζοντας ότι τα συμφέροντα των εργαζομένων δεν θίγονται, όταν οι τελευταίοι αντιμετωπίζουν αλλαγές οι οποίες έχουν επίδραση στον τόπο εργασίας τους· η παρακολούθηση των εθνικών και κοινοτικών κανόνων, όσον αφορά την ενημέρωση και τη διαβούλευση, είναι σημαντική για την πρόβλεψη αλλαγών και για τον μετριασμό των επιπτώσεών τους· υπογραμμίζει τη σημασία διάθεσης οικονομικών πόρων για την ευελιξία με ασφάλεια που να περιλαμβάνουν την παροχή κρατικής και ιδιωτικής βοήθειας στους εργαζόμενους που αναζητούν νέα θέση απασχόλησης· |
| --- | --- |

—

σημειώνει ότι τα γενικά συστήματα κοινωνικής ασφάλειας μπορούν να βελτιώσουν την κινητικότητα, διασφαλίζοντας ότι τα συμφέροντα των εργαζομένων δεν θίγονται, όταν οι τελευταίοι αντιμετωπίζουν αλλαγές οι οποίες έχουν επίδραση στον τόπο εργασίας τους· η παρακολούθηση των εθνικών και κοινοτικών κανόνων, όσον αφορά την ενημέρωση και τη διαβούλευση, είναι σημαντική για την πρόβλεψη αλλαγών και για τον μετριασμό των επιπτώσεών τους· υπογραμμίζει τη σημασία διάθεσης οικονομικών πόρων για την ευελιξία με ασφάλεια που να περιλαμβάνουν την παροχή κρατικής και ιδιωτικής βοήθειας στους εργαζόμενους που αναζητούν νέα θέση απασχόλησης·

| — | επισημαίνει ότι όλες οι σχετικές πολιτικές θα πρέπει να αλληλοενισχύονται· |
| --- | --- |

—

επισημαίνει ότι όλες οι σχετικές πολιτικές θα πρέπει να αλληλοενισχύονται·

| — | επιθυμεί μία ολοκληρωμένη και πολυεπίπεδη προσέγγιση· δεδομένης της πολυδιάστατης φύσης της ευελιξίας με ασφάλεια, είναι σημαντικό να επιδιωχθεί η ενσωμάτωση διαφορετικών πολιτικών επιπέδων· |
| --- | --- |

—

επιθυμεί μία ολοκληρωμένη και πολυεπίπεδη προσέγγιση· δεδομένης της πολυδιάστατης φύσης της ευελιξίας με ασφάλεια, είναι σημαντικό να επιδιωχθεί η ενσωμάτωση διαφορετικών πολιτικών επιπέδων·

| — | φρονεί ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη οι νέοι κίνδυνοι και να προβλεφθούν μεταβατικές περίοδοι κατά την εφαρμογή της ευελιξίας με ασφάλεια καθώς και ότι δεν θα πρέπει να καταργούνται συστηματικά οι συμβάσεις μόνιμης απασχόλησης· |
| --- | --- |

—

φρονεί ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη οι νέοι κίνδυνοι και να προβλεφθούν μεταβατικές περίοδοι κατά την εφαρμογή της ευελιξίας με ασφάλεια καθώς και ότι δεν θα πρέπει να καταργούνται συστηματικά οι συμβάσεις μόνιμης απασχόλησης·

| — | κρίνει ότι σε πέντε χρόνια η Επιτροπή θα πρέπει να προβεί στην αξιολόγηση των συστημάτων της ευελιξίας με ασφάλεια που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη και ιδιαιτέρως στην αξιολόγηση του αντικτύπου τους στο επίπεδο της απασχόλησης τόσο στα επιμέρους κράτη μέλη όσο και σε κοινοτικό επίπεδο. |
| --- | --- |

—

κρίνει ότι σε πέντε χρόνια η Επιτροπή θα πρέπει να προβεί στην αξιολόγηση των συστημάτων της ευελιξίας με ασφάλεια που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη και ιδιαιτέρως στην αξιολόγηση του αντικτύπου τους στο επίπεδο της απασχόλησης τόσο στα επιμέρους κράτη μέλη όσο και σε κοινοτικό επίπεδο.

2.   Ιστορικό

| 2.1 | Η ευελιξία με ασφάλεια αποτελεί θέμα εξέτασης ήδη από την υιοθέτηση των πρώτων κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση. Ωστόσο, η τρέχουσα συζήτηση άρχισε τον Ιανουάριο του 2006 με μία ανεπίσημη συνεδρίαση του Συμβουλίου με θέμα την ευελιξία με ασφάλεια. Σε δύο Τριμερείς Κοινωνικές Συνόδους σε σύνδεση με τις Ευρωπαϊκές Συνόδους Κορυφής του Δεκεμβρίου 2006 και του Μαρτίου 2007, συζητήθηκε το θέμα της ευελιξίας με ασφάλεια. Η Επιτροπή δημοσίευσε ανακοίνωση για την ευελιξία με ασφάλεια, τον Ιούνιο του 2007, η οποία συζητήθηκε και εξετάσθηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, η δε απόφαση του Συμβουλίου ήταν ομόφωνη. Επιπλέον, τον Οκτώβριο του 2007, οι κοινωνικοί εταίροι ολοκλήρωσαν μία κοινή ανάλυση των καίριων προσκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές αγορές εργασίας, στην οποία συμπεριλαμβάνονται και συστάσεις για την ευελιξία με ασφάλεια. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει όλες τις συμβολές και ιδίως την κοινή ανάλυση των ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων (1). |
| --- | --- |

2.1

Η ευελιξία με ασφάλεια αποτελεί θέμα εξέτασης ήδη από την υιοθέτηση των πρώτων κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση. Ωστόσο, η τρέχουσα συζήτηση άρχισε τον Ιανουάριο του 2006 με μία ανεπίσημη συνεδρίαση του Συμβουλίου με θέμα την ευελιξία με ασφάλεια. Σε δύο Τριμερείς Κοινωνικές Συνόδους σε σύνδεση με τις Ευρωπαϊκές Συνόδους Κορυφής του Δεκεμβρίου 2006 και του Μαρτίου 2007, συζητήθηκε το θέμα της ευελιξίας με ασφάλεια. Η Επιτροπή δημοσίευσε ανακοίνωση για την ευελιξία με ασφάλεια, τον Ιούνιο του 2007, η οποία συζητήθηκε και εξετάσθηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, η δε απόφαση του Συμβουλίου ήταν ομόφωνη. Επιπλέον, τον Οκτώβριο του 2007, οι κοινωνικοί εταίροι ολοκλήρωσαν μία κοινή ανάλυση των καίριων προσκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές αγορές εργασίας, στην οποία συμπεριλαμβάνονται και συστάσεις για την ευελιξία με ασφάλεια. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει όλες τις συμβολές και ιδίως την κοινή ανάλυση των ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων (1).

| 2.2 | Οι διαβουλεύσεις για την ευελιξία με ασφάλεια προκάλεσαν επίσης συζητήσεις στα κράτη μέλη και πρόσφατα συντονισμένη δράση σε ορισμένα από αυτά. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει αυτές τις συζητήσεις και τις δραστηριότητες, αλλά επισημαίνει ότι είναι ζωτικής σημασίας η ενεργός συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στη συζήτηση και στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. |
| --- | --- |

2.2

Οι διαβουλεύσεις για την ευελιξία με ασφάλεια προκάλεσαν επίσης συζητήσεις στα κράτη μέλη και πρόσφατα συντονισμένη δράση σε ορισμένα από αυτά. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει αυτές τις συζητήσεις και τις δραστηριότητες, αλλά επισημαίνει ότι είναι ζωτικής σημασίας η ενεργός συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στη συζήτηση και στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.

| 2.3 | Λαμβάνοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για την ευελιξία με ασφάλεια, του Ιουλίου 2007 (2), η οποία ακόμη αποτελεί μία στερεή βάση, η παρούσα γνωμοδότηση έχει ως στόχο:






  — | την παρουσίαση των απόψεων της ΕΟΚΕ επί σημαντικών σημείων με σκοπό τη διευκόλυνση της εφαρμογής της ευελιξίας με ασφάλεια στα κράτη μέλη και την εξέταση των συνεπειών της για τις πολιτικές της ΕΕ, |
| --- | --- | --- |

2.3

Λαμβάνοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για την ευελιξία με ασφάλεια, του Ιουλίου 2007 (2), η οποία ακόμη αποτελεί μία στερεή βάση, η παρούσα γνωμοδότηση έχει ως στόχο:

—

την παρουσίαση των απόψεων της ΕΟΚΕ επί σημαντικών σημείων με σκοπό τη διευκόλυνση της εφαρμογής της ευελιξίας με ασφάλεια στα κράτη μέλη και την εξέταση των συνεπειών της για τις πολιτικές της ΕΕ,

| — | τη διατήρηση των απόψεων της ΕΟΚΕ σχετικά με τον καίριο ρόλο των κοινωνικών εταίρων και την περαιτέρω επισήμανση του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών σε αυτή τη διαδικασία. |
| --- | --- |

—

τη διατήρηση των απόψεων της ΕΟΚΕ σχετικά με τον καίριο ρόλο των κοινωνικών εταίρων και την περαιτέρω επισήμανση του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών σε αυτή τη διαδικασία.

3.   Η εφαρμογή της ευελιξίας με ασφάλεια

| 3.1 | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τις ποικίλες συμβολές στη συζήτηση για την ευελιξία με ασφάλεια. Σε ένα μεταβαλλόμενο κόσμο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας να συζητηθεί ο τρόπος με τον οποίο η εξισορρόπηση της ευελιξίας και της ασφάλειας στο επίπεδο της ΕΕ και των κρατών μελών μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία νέων και περισσότερων θέσεων εργασίας. |
| --- | --- |

3.1

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τις ποικίλες συμβολές στη συζήτηση για την ευελιξία με ασφάλεια. Σε ένα μεταβαλλόμενο κόσμο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας να συζητηθεί ο τρόπος με τον οποίο η εξισορρόπηση της ευελιξίας και της ασφάλειας στο επίπεδο της ΕΕ και των κρατών μελών μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία νέων και περισσότερων θέσεων εργασίας.

3.2   Προκλήσεις για την αγορά εργασίας

| 3.2.1 | Η ευελιξία με ασφάλεια δεν είναι δυνατόν να εξετάζεται χωρίς τη συνεκτίμηση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η ΕΕ. Η παγκοσμιοποίηση, η ταχεία ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών και η δημογραφική εξέλιξη μεταβάλλουν την ευρωπαϊκή αγορά εργασίας. Η ΕΟΚΕ θα επιθυμούσε, ωστόσο, να προσθέσει ότι και οι περιβαλλοντικές προκλήσεις φαίνεται να έχουν αντίκτυπο στις αγορές εργασίας. Η ευελιξία με ασφάλεια πρέπει να αποτελεί μέρος μίας απάντησης στις εν λόγω εξωτερικές και εσωτερικές τάσεις και πιέσεις, έχοντας ως στόχο την επίτευξη ισορροπίας μεταξύ της κοινωνικής, περιβαλλοντικής και οικονομικής προόδου. |
| --- | --- |

3.2.1

Η ευελιξία με ασφάλεια δεν είναι δυνατόν να εξετάζεται χωρίς τη συνεκτίμηση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η ΕΕ. Η παγκοσμιοποίηση, η ταχεία ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών και η δημογραφική εξέλιξη μεταβάλλουν την ευρωπαϊκή αγορά εργασίας. Η ΕΟΚΕ θα επιθυμούσε, ωστόσο, να προσθέσει ότι και οι περιβαλλοντικές προκλήσεις φαίνεται να έχουν αντίκτυπο στις αγορές εργασίας. Η ευελιξία με ασφάλεια πρέπει να αποτελεί μέρος μίας απάντησης στις εν λόγω εξωτερικές και εσωτερικές τάσεις και πιέσεις, έχοντας ως στόχο την επίτευξη ισορροπίας μεταξύ της κοινωνικής, περιβαλλοντικής και οικονομικής προόδου.

| 3.2.2 | Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι οι περιβαλλοντικές προκλήσεις θα επηρεάσουν τις αγορές εργασίας της Ευρώπης. Θα αυξήσουν την πίεση για την εξοικονόμηση ενέργειας και την εισαγωγή συστημάτων για ένα πιο βιώσιμο περιβάλλον. Αλλά μπορούν επίσης να παρακινήσουν για τεχνολογική καινοτομία, συμβάλλοντας κατ` αυτόν τον τρόπο στην οικονομική ανάπτυξη και την αύξηση της απασχόλησης. |
| --- | --- |

3.2.2

Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι οι περιβαλλοντικές προκλήσεις θα επηρεάσουν τις αγορές εργασίας της Ευρώπης. Θα αυξήσουν την πίεση για την εξοικονόμηση ενέργειας και την εισαγωγή συστημάτων για ένα πιο βιώσιμο περιβάλλον. Αλλά μπορούν επίσης να παρακινήσουν για τεχνολογική καινοτομία, συμβάλλοντας κατ` αυτόν τον τρόπο στην οικονομική ανάπτυξη και την αύξηση της απασχόλησης.

| 3.2.3 | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει ότι η κλιματική αλλαγή ενδέχεται να επιτείνει τις κοινωνικές στρεβλώσεις και ανισότητες (3) τόσο στην ΕΕ όσο και σε άλλες περιοχές του κόσμου. Έχει υποστηρίξει ακόμη ότι ο στόχος πρέπει να συνίσταται στη διαχείριση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή και στο μετριασμό της χωρίς την πρόκληση ανεργίας και κοινωνικών στρεβλώσεων (4). |
| --- | --- |

3.2.3

Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει ότι η κλιματική αλλαγή ενδέχεται να επιτείνει τις κοινωνικές στρεβλώσεις και ανισότητες (3) τόσο στην ΕΕ όσο και σε άλλες περιοχές του κόσμου. Έχει υποστηρίξει ακόμη ότι ο στόχος πρέπει να συνίσταται στη διαχείριση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή και στο μετριασμό της χωρίς την πρόκληση ανεργίας και κοινωνικών στρεβλώσεων (4).

| 3.2.4 | Η παγκοσμιοποίηση και η απορρέουσα ολοκλήρωση των αγορών επηρεάζουν τις αγορές εργασίας της Ευρώπης. Τα πρότυπα κατανάλωσης, παραγωγής και επενδύσεων μεταβάλλονται. Αυτές οι εξελίξεις δεν είναι ούτε αναπόφευκτες ούτε αδύνατον να επηρεασθούν ή να διαμορφωθούν. Η νομοθεσία η σχετική με την υγεία και την ασφάλεια και τα δικαιώματα των εργαζομένων βελτιώνει την επαγγελματική ζωή και διαμορφώνει παγκόσμιους κανόνες. Οι προδιαγραφές των προϊόντων μπορούν να βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητα λαμβάνοντας δεόντως υπόψη την προσαρμοστικότητα των επιχειρήσεων. Ωστόσο, οι ευρωπαϊκές αγορές εργασίας θα πρέπει να αναπροσαρμοσθούν για να ανταποκρίνονται τις προκλήσεις ενός παγκοσμιοποιημένου κόσμου. Από πολλές απόψεις η Ευρώπη επωφελήθηκε από την παγκοσμιοποίηση. Η ενιαία αγορά συνέβαλε στη δημιουργία στην ΕΕ παγκοσμίως ανταγωνιστικών επιχειρήσεων. Ως εκ τούτου, η ΕΕ είναι σε θέση να πωλεί προϊόντα και υπηρεσίες στην κορυφή της αλυσίδας αξίας. |
| --- | --- |

3.2.4

Η παγκοσμιοποίηση και η απορρέουσα ολοκλήρωση των αγορών επηρεάζουν τις αγορές εργασίας της Ευρώπης. Τα πρότυπα κατανάλωσης, παραγωγής και επενδύσεων μεταβάλλονται. Αυτές οι εξελίξεις δεν είναι ούτε αναπόφευκτες ούτε αδύνατον να επηρεασθούν ή να διαμορφωθούν. Η νομοθεσία η σχετική με την υγεία και την ασφάλεια και τα δικαιώματα των εργαζομένων βελτιώνει την επαγγελματική ζωή και διαμορφώνει παγκόσμιους κανόνες. Οι προδιαγραφές των προϊόντων μπορούν να βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητα λαμβάνοντας δεόντως υπόψη την προσαρμοστικότητα των επιχειρήσεων. Ωστόσο, οι ευρωπαϊκές αγορές εργασίας θα πρέπει να αναπροσαρμοσθούν για να ανταποκρίνονται τις προκλήσεις ενός παγκοσμιοποιημένου κόσμου. Από πολλές απόψεις η Ευρώπη επωφελήθηκε από την παγκοσμιοποίηση. Η ενιαία αγορά συνέβαλε στη δημιουργία στην ΕΕ παγκοσμίως ανταγωνιστικών επιχειρήσεων. Ως εκ τούτου, η ΕΕ είναι σε θέση να πωλεί προϊόντα και υπηρεσίες στην κορυφή της αλυσίδας αξίας.

| 3.2.5 | Η παγκοσμιοποίηση και οι τεχνολογικές αλλαγές δεν υπονόμευσαν την ανάπτυξη της απασχόλησης στην Ευρώπη. Κατά την περίοδο 1995-2005, η ΕΕ σημείωσε καθαρή αύξηση της απασχόλησης, με τη δημιουργία 18,5 εκατομμυρίων θέσεων εργασίας. Ο αριθμός των απωλεσθεισών θέσεων εργασίας που οφείλονται στις προσαρμογές τις σχετιζόμενες με το εμπόριο είναι περιορισμένος σε σύγκριση με το γενικό ποσοστό δημιουργίας θέσεων εργασίας στην οικονομία. Πράγματι, το άνοιγμα στο εμπόριο μπορεί να μεγιστοποιήσει τις δυνατότητες απασχόλησης, όπως καταδεικνύουν πρόσφατες εξελίξεις στην ΕΕ. |
| --- | --- |

3.2.5

Η παγκοσμιοποίηση και οι τεχνολογικές αλλαγές δεν υπονόμευσαν την ανάπτυξη της απασχόλησης στην Ευρώπη. Κατά την περίοδο 1995-2005, η ΕΕ σημείωσε καθαρή αύξηση της απασχόλησης, με τη δημιουργία 18,5 εκατομμυρίων θέσεων εργασίας. Ο αριθμός των απωλεσθεισών θέσεων εργασίας που οφείλονται στις προσαρμογές τις σχετιζόμενες με το εμπόριο είναι περιορισμένος σε σύγκριση με το γενικό ποσοστό δημιουργίας θέσεων εργασίας στην οικονομία. Πράγματι, το άνοιγμα στο εμπόριο μπορεί να μεγιστοποιήσει τις δυνατότητες απασχόλησης, όπως καταδεικνύουν πρόσφατες εξελίξεις στην ΕΕ.

| 3.2.6 | Αλλά η παγκοσμιοποίηση μπορεί να προκαλέσει και την ενίσχυση της τρωτότητας. Οι επιχειρήσεις είναι εκτεθειμένες σε ενισχυμένο ανταγωνισμό. Θέσεις εργασίας που προηγουμένως θεωρούντο προστατευμένες, επί του παρόντος εκτίθενται στο διεθνή ανταγωνισμό. Υπηρεσίες που για πολλά χρόνια θεωρούντο ως τοπικές, επί του παρόντος είναι δυνατόν να παρέχονται διασυνοριακά. Οι αναδιαρθρώσεις πραγματοποιούνται πιο συχνά και με ταχύτερο ρυθμό. Οι εργαζόμενοι που χάνουν την εργασία τους στο εμπόριο, όταν απασχολούνται σε άλλους τομείς συνήθως λαμβάνουν χαμηλότερες αποδοχές. Συνεπώς για πολλούς, η παγκοσμιοποίηση σημαίνει απώλεια εισοδημάτων όταν αλλάζουν εργασία. Στην πραγματικότητα, το ποσοστό συμμετοχής των μισθών στην οικονομία έχει υποχωρήσει. Οι κοινωνικοί εταίροι έχουν επίσης παρατηρήσει ότι, σε σύγκριση με τις ΗΠΑ, η ΕΕ έχει δημιουργήσει περισσότερες θέσεις εργασίας σε τομείς που κατατάσσονται στη χαμηλότερη βαθμίδα της κλίμακας της παραγωγικής ανάπτυξης, ενώ η απασχόληση σε τομείς με υψηλές επιδόσεις όσον αφορά την παραγωγικότητα έχει μειωθεί (5). |
| --- | --- |

3.2.6

Αλλά η παγκοσμιοποίηση μπορεί να προκαλέσει και την ενίσχυση της τρωτότητας. Οι επιχειρήσεις είναι εκτεθειμένες σε ενισχυμένο ανταγωνισμό. Θέσεις εργασίας που προηγουμένως θεωρούντο προστατευμένες, επί του παρόντος εκτίθενται στο διεθνή ανταγωνισμό. Υπηρεσίες που για πολλά χρόνια θεωρούντο ως τοπικές, επί του παρόντος είναι δυνατόν να παρέχονται διασυνοριακά. Οι αναδιαρθρώσεις πραγματοποιούνται πιο συχνά και με ταχύτερο ρυθμό. Οι εργαζόμενοι που χάνουν την εργασία τους στο εμπόριο, όταν απασχολούνται σε άλλους τομείς συνήθως λαμβάνουν χαμηλότερες αποδοχές. Συνεπώς για πολλούς, η παγκοσμιοποίηση σημαίνει απώλεια εισοδημάτων όταν αλλάζουν εργασία. Στην πραγματικότητα, το ποσοστό συμμετοχής των μισθών στην οικονομία έχει υποχωρήσει. Οι κοινωνικοί εταίροι έχουν επίσης παρατηρήσει ότι, σε σύγκριση με τις ΗΠΑ, η ΕΕ έχει δημιουργήσει περισσότερες θέσεις εργασίας σε τομείς που κατατάσσονται στη χαμηλότερη βαθμίδα της κλίμακας της παραγωγικής ανάπτυξης, ενώ η απασχόληση σε τομείς με υψηλές επιδόσεις όσον αφορά την παραγωγικότητα έχει μειωθεί (5).

| 3.2.7 | Οι αλλαγές στην αγορά εργασίας προκάλεσαν την αύξηση του ποσοστού μερικής και ορισμένου χρόνου απασχόλησης. Αυτοί οι τύποι απασχόλησης έχουν ενδεχομένως συμβάλει στη διευκόλυνση της εισόδου στην αγορά εργασίας και στην αύξηση των ποσοστών απασχόλησης στην Ευρώπη. Όμως οι εργαζόμενοι σε προσωρινές θέσεις εργασίας τείνουν να είναι λιγότερο παραγωγικοί, τους παρέχεται λιγότερη κατάρτιση (6) χρηματοδοτούμενη από τους εργοδότες και είναι περισσότερο επιρρεπείς σε εργατικά ατυχήματα (7). Κινδυνεύουν ακόμη να παραμείνουν εγκλωβισμένοι σε προσωρινή απασχόληση. Μετά από μία εξαετία, μόνο οι μισοί περίπου από τους εργαζομένους που έχουν προσωρινές συμβάσεις συνάπτουν συμβάσεις αορίστου χρόνου, σε σύγκριση με περισσότερο από τα τρία τέταρτα των εργαζομένων που άρχισαν με συμβάσεις αορίστου χρόνου (8). |
| --- | --- |

3.2.7

Οι αλλαγές στην αγορά εργασίας προκάλεσαν την αύξηση του ποσοστού μερικής και ορισμένου χρόνου απασχόλησης. Αυτοί οι τύποι απασχόλησης έχουν ενδεχομένως συμβάλει στη διευκόλυνση της εισόδου στην αγορά εργασίας και στην αύξηση των ποσοστών απασχόλησης στην Ευρώπη. Όμως οι εργαζόμενοι σε προσωρινές θέσεις εργασίας τείνουν να είναι λιγότερο παραγωγικοί, τους παρέχεται λιγότερη κατάρτιση (6) χρηματοδοτούμενη από τους εργοδότες και είναι περισσότερο επιρρεπείς σε εργατικά ατυχήματα (7). Κινδυνεύουν ακόμη να παραμείνουν εγκλωβισμένοι σε προσωρινή απασχόληση. Μετά από μία εξαετία, μόνο οι μισοί περίπου από τους εργαζομένους που έχουν προσωρινές συμβάσεις συνάπτουν συμβάσεις αορίστου χρόνου, σε σύγκριση με περισσότερο από τα τρία τέταρτα των εργαζομένων που άρχισαν με συμβάσεις αορίστου χρόνου (8).

| 3.2.8 | Προκειμένου να αντιμετωπισθούν οι δημογραφικές προκλήσεις, χρειάζεται να δημιουργηθούν νέες υπηρεσίες και ευκαιρίες απασχόλησης στον τομέα, παραδείγματος χάρη, της φροντίδας των παιδιών και των ηλικιωμένων. Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρώπη οφείλει επίσης να βελτιώσει την οργάνωση της εργασίας, την ισότητα των φύλων και τον συνδυασμό επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής. |
| --- | --- |

3.2.8

Προκειμένου να αντιμετωπισθούν οι δημογραφικές προκλήσεις, χρειάζεται να δημιουργηθούν νέες υπηρεσίες και ευκαιρίες απασχόλησης στον τομέα, παραδείγματος χάρη, της φροντίδας των παιδιών και των ηλικιωμένων. Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρώπη οφείλει επίσης να βελτιώσει την οργάνωση της εργασίας, την ισότητα των φύλων και τον συνδυασμό επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής.

| 3.2.9 | Η φορολογική πολιτική τείνει σε πολλά κράτη μέλη να είναι χαλαρή σε περιόδους ευνοϊκής συγκυρίας και αυστηρή στο χαμηλό τμήμα του οικονομικού κύκλου. Τούτο συμβαίνει κυρίως στα μεγαλύτερα κράτη της ευρωζώνης. Επιπλέον, το δημόσιο χρέος παραμένει υψηλό σε πολλά κράτη μέλη της ΕΕ υπό το φώς της γήρανσης του πληθυσμού (9). |
| --- | --- |

3.2.9

Η φορολογική πολιτική τείνει σε πολλά κράτη μέλη να είναι χαλαρή σε περιόδους ευνοϊκής συγκυρίας και αυστηρή στο χαμηλό τμήμα του οικονομικού κύκλου. Τούτο συμβαίνει κυρίως στα μεγαλύτερα κράτη της ευρωζώνης. Επιπλέον, το δημόσιο χρέος παραμένει υψηλό σε πολλά κράτη μέλη της ΕΕ υπό το φώς της γήρανσης του πληθυσμού (9).

3.3   Η στρατηγική απασχόλησης και η ευελιξία με ασφάλεια

| 3.3.1 | Κατά την εφαρμογή πολιτικών ευελιξίας με ασφάλεια στα κράτη μέλη, οι κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση θα δώσουν στα κράτη μέλη ενδείξεις για το είδος των αγορών εργασίας και της οικονομίας που επιδιώκει η Ευρώπη. Εν προκειμένω, η άποψη της ΕΟΚΕ είναι σαφής: η Ευρώπη πρέπει να εστιάσει στην ικανότητά της για καινοτομία, στην υψηλή ποιότητα των προϊόντων και των υπηρεσιών της, στο άρτια καταρτισμένο εργατικό δυναμικό και στο κοινωνικό της μοντέλο και να συναγωνιστεί τους παγκόσμιους ανταγωνιστές της με στόχο την ποιότητα αντί να συμμετέχει σε έναν αγώνα δρόμου για τους χαμηλότερους μισθούς και τα κατώτατα κοινωνικά πρότυπα, στον οποίο η Ευρώπη θα είναι σαφώς ο «χαμένος» (10). |
| --- | --- |

3.3.1

Κατά την εφαρμογή πολιτικών ευελιξίας με ασφάλεια στα κράτη μέλη, οι κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση θα δώσουν στα κράτη μέλη ενδείξεις για το είδος των αγορών εργασίας και της οικονομίας που επιδιώκει η Ευρώπη. Εν προκειμένω, η άποψη της ΕΟΚΕ είναι σαφής: η Ευρώπη πρέπει να εστιάσει στην ικανότητά της για καινοτομία, στην υψηλή ποιότητα των προϊόντων και των υπηρεσιών της, στο άρτια καταρτισμένο εργατικό δυναμικό και στο κοινωνικό της μοντέλο και να συναγωνιστεί τους παγκόσμιους ανταγωνιστές της με στόχο την ποιότητα αντί να συμμετέχει σε έναν αγώνα δρόμου για τους χαμηλότερους μισθούς και τα κατώτατα κοινωνικά πρότυπα, στον οποίο η Ευρώπη θα είναι σαφώς ο «χαμένος» (10).

| 3.3.2 | Ορισμένες από τις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση της συζήτησης για ευελιξία με ασφάλεια, αλλά η ΕΟΚΕ θα επιθυμούσε την εισαγωγή αλλαγών στις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές, οι οποίες να ανακλούν τις συστάσεις της, και συγκεκριμένα όσον αφορά την ποιότητα των θέσεων απασχόλησης, όπως αναφέρεται στη γνωμοδότησή της με θέμα τις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση (11). |
| --- | --- |

3.3.2

Ορισμένες από τις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση της συζήτησης για ευελιξία με ασφάλεια, αλλά η ΕΟΚΕ θα επιθυμούσε την εισαγωγή αλλαγών στις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές, οι οποίες να ανακλούν τις συστάσεις της, και συγκεκριμένα όσον αφορά την ποιότητα των θέσεων απασχόλησης, όπως αναφέρεται στη γνωμοδότησή της με θέμα τις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση (11).

| 3.3.3 | Σε διάφορες περιπτώσεις, η ΕΟΚΕ εξέφρασε τις παρατηρήσεις της για την αναθεωρημένη διαδικασία της Λισσαβώνας και τις νέες κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση (12). Η ΕΟΚΕ εξέφρασε την ικανοποίησή της για τη νέα ολοκληρωμένη προσέγγιση καθώς και τον πολυετή νέο κύκλο διακυβέρνησης υπογραμμίζοντας, ωστόσο, μεταξύ άλλων:






  — | ότι σε ορισμένα σημεία διαπιστώνεται έλλειψη συνοχής μεταξύ των γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών και των κατευθυντηρίων γραμμών για την απασχόληση· |
| --- | --- | --- |

3.3.3

Σε διάφορες περιπτώσεις, η ΕΟΚΕ εξέφρασε τις παρατηρήσεις της για την αναθεωρημένη διαδικασία της Λισσαβώνας και τις νέες κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση (12). Η ΕΟΚΕ εξέφρασε την ικανοποίησή της για τη νέα ολοκληρωμένη προσέγγιση καθώς και τον πολυετή νέο κύκλο διακυβέρνησης υπογραμμίζοντας, ωστόσο, μεταξύ άλλων:

—

ότι σε ορισμένα σημεία διαπιστώνεται έλλειψη συνοχής μεταξύ των γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών και των κατευθυντηρίων γραμμών για την απασχόληση·

| — | ότι η επιτυχία του εγχειρήματος εξαρτάται πρωτίστως από το εάν τα κράτη μέλη λαμβάνουν στα σοβαρά τις δεσμεύσεις τους και από την πρακτική εφαρμογή σε εθνικό επίπεδο των προτεραιοτήτων που έχουν συμφωνηθεί· |
| --- | --- |

—

ότι η επιτυχία του εγχειρήματος εξαρτάται πρωτίστως από το εάν τα κράτη μέλη λαμβάνουν στα σοβαρά τις δεσμεύσεις τους και από την πρακτική εφαρμογή σε εθνικό επίπεδο των προτεραιοτήτων που έχουν συμφωνηθεί·

| — | ότι πρέπει να διασφαλιστεί η ουσιαστική συμμετοχή των κοινοβουλίων, των κοινωνικών εταίρων, και της κοινωνίας των πολιτών σε όλα τα στάδια της διαδικασίας συντονισμού της πολιτικής απασχόλησης. |
| --- | --- |

—

ότι πρέπει να διασφαλιστεί η ουσιαστική συμμετοχή των κοινοβουλίων, των κοινωνικών εταίρων, και της κοινωνίας των πολιτών σε όλα τα στάδια της διαδικασίας συντονισμού της πολιτικής απασχόλησης.

| 3.3.4 | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη υπογραμμίσει ότι καθοριστικό στοιχείο για την επιτυχία των εθνικών μεταρρυθμιστικών προγραμμάτων αποτελεί η όσο το δυνατόν ευρύτερη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων κοινωνικών φορέων —ειδικά των κοινωνικών εταίρων— σε όλα τα στάδια της διαδικασίας (13). Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επιθυμεί επίσης να επισημάνει τη σημασία της διαβούλευσης με τις εθνικές οικονομικές και κοινωνικές επιτροπές. |
| --- | --- |

3.3.4

Η ΕΟΚΕ έχει ήδη υπογραμμίσει ότι καθοριστικό στοιχείο για την επιτυχία των εθνικών μεταρρυθμιστικών προγραμμάτων αποτελεί η όσο το δυνατόν ευρύτερη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων κοινωνικών φορέων —ειδικά των κοινωνικών εταίρων— σε όλα τα στάδια της διαδικασίας (13). Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επιθυμεί επίσης να επισημάνει τη σημασία της διαβούλευσης με τις εθνικές οικονομικές και κοινωνικές επιτροπές.

3.4   Η έννοια της ευελιξίας με ασφάλεια

| 3.4.1 | Η ευελιξία με ασφάλεια μπορεί να διαδραματίσει μείζονα ρόλο για την επίτευξη των στόχων της ανανεωμένης στρατηγικής της Λισσαβώνας, πλαισιώνοντας τις εθνικές μεταρρυθμίσεις και της επιλογές πολιτικής. Εντούτοις, ούτε η ιδέα ούτε τα συστατικά στοιχεία της ευελιξίας με ασφάλεια είναι νέα. Στις πρώτες κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση, οι οποίες υιοθετήθηκαν στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση το 1998, ήδη καλούνταν οι κοινωνικοί εταίροι να διαπραγματευτούν για την εξεύρεση ισορροπίας μεταξύ της ευελιξίας και της ασφάλειας. |
| --- | --- |

3.4.1

Η ευελιξία με ασφάλεια μπορεί να διαδραματίσει μείζονα ρόλο για την επίτευξη των στόχων της ανανεωμένης στρατηγικής της Λισσαβώνας, πλαισιώνοντας τις εθνικές μεταρρυθμίσεις και της επιλογές πολιτικής. Εντούτοις, ούτε η ιδέα ούτε τα συστατικά στοιχεία της ευελιξίας με ασφάλεια είναι νέα. Στις πρώτες κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση, οι οποίες υιοθετήθηκαν στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση το 1998, ήδη καλούνταν οι κοινωνικοί εταίροι να διαπραγματευτούν για την εξεύρεση ισορροπίας μεταξύ της ευελιξίας και της ασφάλειας.

| 3.4.2 | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επισημάνει ότι η σχετική συζήτηση περιορίσθηκε, μέχρι σήμερα, κυρίως στην αυξανόμενη εξωτερική ευελιξία και στους τρόπους με τους οποίους μπορεί να αντισταθμιστεί η αύξηση αυτή, όπως με την ενίσχυση των πολιτικών απασχόλησης ή με τη λήψη μέτρων στον τομέα της κοινωνικής προστασίας. Αντίθετα, ο στόχος θα έπρεπε να επικεντρώνεται σε άλλα θέματα, προκειμένου το όφελος να είναι αμοιβαίο (14). Η ευέλικτη ασφάλεια έχει ως αποτέλεσμα την ισορροπία δικαιωμάτων και υποχρεώσεων μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων, μεταξύ των οποίων θα πρέπει να συζητηθούν ισόρροπες και δίκαιες δέσμες μέτρων (15). |
| --- | --- |

3.4.2

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επισημάνει ότι η σχετική συζήτηση περιορίσθηκε, μέχρι σήμερα, κυρίως στην αυξανόμενη εξωτερική ευελιξία και στους τρόπους με τους οποίους μπορεί να αντισταθμιστεί η αύξηση αυτή, όπως με την ενίσχυση των πολιτικών απασχόλησης ή με τη λήψη μέτρων στον τομέα της κοινωνικής προστασίας. Αντίθετα, ο στόχος θα έπρεπε να επικεντρώνεται σε άλλα θέματα, προκειμένου το όφελος να είναι αμοιβαίο (14). Η ευέλικτη ασφάλεια έχει ως αποτέλεσμα την ισορροπία δικαιωμάτων και υποχρεώσεων μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων, μεταξύ των οποίων θα πρέπει να συζητηθούν ισόρροπες και δίκαιες δέσμες μέτρων (15).

| 3.4.3 | Η ευελιξία με ασφάλεια χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, από την Επιτροπή κατά την αξιολόγηση των εθνικών μεταρρυθμιστικών σχεδίων και από την Προεδρία κατά τη συζήτηση των προκλήσεων της αγοράς εργασίας. Έχει καταστεί ένα πλαίσιο για την αξιολόγηση των αγορών εργασίας των κρατών μελών. Η Επιτροπή οφείλει να λάβει υπό σημείωση όλες τις πρόσφατες εξελίξεις και συμβολές. Προκειμένου να αξιολογηθούν οι —συχνά πολύ περίπλοκες— προϋποθέσεις στα διάφορα κράτη μέλη, απαιτείται μία στενή συνεργασία με τους σχετικούς φορείς. Θα πρέπει να υπάρξει διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους πριν την παρουσίαση των Εθνικών Σχεδίων Μεταρρυθμίσεων από τις κυβερνήσεις. |
| --- | --- |

3.4.3

Η ευελιξία με ασφάλεια χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, από την Επιτροπή κατά την αξιολόγηση των εθνικών μεταρρυθμιστικών σχεδίων και από την Προεδρία κατά τη συζήτηση των προκλήσεων της αγοράς εργασίας. Έχει καταστεί ένα πλαίσιο για την αξιολόγηση των αγορών εργασίας των κρατών μελών. Η Επιτροπή οφείλει να λάβει υπό σημείωση όλες τις πρόσφατες εξελίξεις και συμβολές. Προκειμένου να αξιολογηθούν οι —συχνά πολύ περίπλοκες— προϋποθέσεις στα διάφορα κράτη μέλη, απαιτείται μία στενή συνεργασία με τους σχετικούς φορείς. Θα πρέπει να υπάρξει διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους πριν την παρουσίαση των Εθνικών Σχεδίων Μεταρρυθμίσεων από τις κυβερνήσεις.

3.5   Στοιχεία της εφαρμογής της ευελιξίας με ασφάλεια

| 3.5.1 | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει ότι η έννοια της ευελιξίας με ασφάλεια δεν σημαίνει το μονομερή και παράνομο περιορισμό των δικαιωμάτων των εργαζομένων, μία ιδέα την οποία απορρίπτει η ΕΟΚΕ (16). Οι ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι (17) ζήτησαν από τα κράτη μέλη να αναθεωρήσουν, και εάν χρειάζεται να αναπροσαρμόσουν, το σχεδιασμό της εργατικής νομοθεσίας, τα συστήματα προστασίας των θέσεων εργασίας και, από κοινού με τους κοινωνικούς εταίρους, τις πρακτικές των συλλογικών συμβάσεων, προκειμένου να:






  — | «διασφαλισθεί η βέλτιστη δυνατή ισορροπία μεταξύ ευελιξίας και ασφάλειας για όλες τις εργασιακές σχέσεις· |
| --- | --- | --- |

3.5.1

Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει ότι η έννοια της ευελιξίας με ασφάλεια δεν σημαίνει το μονομερή και παράνομο περιορισμό των δικαιωμάτων των εργαζομένων, μία ιδέα την οποία απορρίπτει η ΕΟΚΕ (16). Οι ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι (17) ζήτησαν από τα κράτη μέλη να αναθεωρήσουν, και εάν χρειάζεται να αναπροσαρμόσουν, το σχεδιασμό της εργατικής νομοθεσίας, τα συστήματα προστασίας των θέσεων εργασίας και, από κοινού με τους κοινωνικούς εταίρους, τις πρακτικές των συλλογικών συμβάσεων, προκειμένου να:

—

«διασφαλισθεί η βέλτιστη δυνατή ισορροπία μεταξύ ευελιξίας και ασφάλειας για όλες τις εργασιακές σχέσεις·

| — | προβλεφθεί επαρκής ασφάλεια για τους εργαζομένους βάσει όλων των τύπων συμβάσεων για να αντιμετωπισθεί ο κατακερματισμός των αγορών εργασίας· |
| --- | --- |

—

προβλεφθεί επαρκής ασφάλεια για τους εργαζομένους βάσει όλων των τύπων συμβάσεων για να αντιμετωπισθεί ο κατακερματισμός των αγορών εργασίας·

| — | αναπτυχθούν συμπληρωματικά μέτρα για την ασφάλεια της απασχόλησης που να προωθούν τη μετάβαση προς παραγωγικές και ικανοποιητικές θέσεις εργασίας· |
| --- | --- |

—

αναπτυχθούν συμπληρωματικά μέτρα για την ασφάλεια της απασχόλησης που να προωθούν τη μετάβαση προς παραγωγικές και ικανοποιητικές θέσεις εργασίας·

| — | προωθηθεί η νομική ασφάλεια και διαφάνεια τόσο για τους εργοδότες όσο και για τους εργαζόμενους όσον αφορά το πεδίο, την κάλυψη και την επιβολή της εργατικής νομοθεσίας· |
| --- | --- |

—

προωθηθεί η νομική ασφάλεια και διαφάνεια τόσο για τους εργοδότες όσο και για τους εργαζόμενους όσον αφορά το πεδίο, την κάλυψη και την επιβολή της εργατικής νομοθεσίας·

| — | εφαρμόζονται και τηρούνται σε εθνικό επίπεδο οι αρχές και οι κανόνες των ευρωπαϊκών κοινωνικών οδηγιών, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που απορρέουν από τη συμφωνία πλαίσιο μεταξύ των κοινωνικών εταίρων, καθώς και των βασικών αρχών της ίσης και μη διακριτικής μεταχείρισης· |
| --- | --- |

—

εφαρμόζονται και τηρούνται σε εθνικό επίπεδο οι αρχές και οι κανόνες των ευρωπαϊκών κοινωνικών οδηγιών, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που απορρέουν από τη συμφωνία πλαίσιο μεταξύ των κοινωνικών εταίρων, καθώς και των βασικών αρχών της ίσης και μη διακριτικής μεταχείρισης·

| — | προωθηθούν σταθερές σχέσεις απασχόλησης και βιώσιμες πρακτικές όσον αφορά την αγορά εργασίας· |
| --- | --- |

—

προωθηθούν σταθερές σχέσεις απασχόλησης και βιώσιμες πρακτικές όσον αφορά την αγορά εργασίας·

| — | θεσπιστεί το πλαίσιο για την ανάπτυξη πρακτικών στους χώρους εργασίας που να βελτιώνουν την εξισορρόπηση του ιδιωτικού και του εργασιακού βίου και, κατά αυτόν τον τρόπο, να αξιοποιούν πλήρως το παραγωγικό δυναμικό της ευρωπαϊκής εργατικής δύναμης». |
| --- | --- |

—

θεσπιστεί το πλαίσιο για την ανάπτυξη πρακτικών στους χώρους εργασίας που να βελτιώνουν την εξισορρόπηση του ιδιωτικού και του εργασιακού βίου και, κατά αυτόν τον τρόπο, να αξιοποιούν πλήρως το παραγωγικό δυναμικό της ευρωπαϊκής εργατικής δύναμης».

| 3.5.2 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι η σημασία των ολοκληρωμένων στρατηγικών δια βίου μάθησης και της βελτίωσης της επένδυσης σε ανθρώπινους πόρους είναι καίρια για την επίτευξη των στόχων της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Ωστόσο, τα στοιχεία της Eurostat καταδεικνύουν ότι σημειώθηκε ελάχιστη ή ανύπαρκτη πρόοδος όσον αφορά της αύξηση της συμμετοχής των εργαζομένων στη δια βίου μάθηση. Η σπουδαιότητα της δια βίου μάθησης για τη βελτίωση των δεξιοτήτων, των δυνατοτήτων σταδιοδρομίας και της παραγωγικότητας των εργαζομένων έχει επισημανθεί σε μία σειρά πρόσφατων γνωμοδοτήσεων της ΕΟΚΕ. Αν και στο παρελθόν έχουν αναληφθεί πολυάριθμες δεσμεύσεις όσον αφορά τη δια βίου μάθηση, στην πράξη πολλά απομένουν να γίνουν από τα κράτη μέλη και άλλους παράγοντες. Το 2002, οι ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι συμφώνησαν στη θέσπιση ενός πλαισίου ενεργειών σχετικά με τη διά βίου ανάπτυξη προσόντων και ικανοτήτων. |
| --- | --- |

3.5.2

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι η σημασία των ολοκληρωμένων στρατηγικών δια βίου μάθησης και της βελτίωσης της επένδυσης σε ανθρώπινους πόρους είναι καίρια για την επίτευξη των στόχων της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Ωστόσο, τα στοιχεία της Eurostat καταδεικνύουν ότι σημειώθηκε ελάχιστη ή ανύπαρκτη πρόοδος όσον αφορά της αύξηση της συμμετοχής των εργαζομένων στη δια βίου μάθηση. Η σπουδαιότητα της δια βίου μάθησης για τη βελτίωση των δεξιοτήτων, των δυνατοτήτων σταδιοδρομίας και της παραγωγικότητας των εργαζομένων έχει επισημανθεί σε μία σειρά πρόσφατων γνωμοδοτήσεων της ΕΟΚΕ. Αν και στο παρελθόν έχουν αναληφθεί πολυάριθμες δεσμεύσεις όσον αφορά τη δια βίου μάθηση, στην πράξη πολλά απομένουν να γίνουν από τα κράτη μέλη και άλλους παράγοντες. Το 2002, οι ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι συμφώνησαν στη θέσπιση ενός πλαισίου ενεργειών σχετικά με τη διά βίου ανάπτυξη προσόντων και ικανοτήτων.

| 3.5.3 | Η ΕΟΚΕ θα επιθυμούσε να σημειώσει ότι τα συστήματα πρόνοιας χωρίς αποκλεισμούς σε συνδυασμό με ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας βελτιώνουν τις δυνατότητες εξεύρεσης της κατάλληλης απασχόλησης και ενθαρρύνουν την καινοτομία και την αύξηση της παραγωγικότητας σε ευπαθείς βιομηχανικούς τομείς γεγονός που είναι ουσιαστικής σημασίας για τη μελλοντική ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Σημαντικό τμήμα της ευελιξίας με ασφάλεια αποτελούν τα επιδόματα ανεργίας με υψηλά ποσοστά επανατοποθέτησης, τα οποία είναι αποτελεσματικά και προσανατολισμένα προς την απασχόληση, προσφέροντας πρόσθετες δυνατότητες για την εξεύρεση της κατάλληλης απασχόλησης σε ποιοτικές θέσεις εργασίας, ενώ παράλληλα ενισχύουν της ασφάλεια της απασχόλησης. Ως εκ τούτου, δεν πρόκειται μόνο για την προσφορά «κατάλληλων» επιπέδων επανατοποθέτησης, αλλά και για τη διασφάλιση ότι μέσω αυτών διατηρείται ένα κατάλληλο επίπεδο διαβίωσης, που μπορεί να είναι βιώσιμο, όπως επίσης και για τη σύνδεσή τους με στρατηγικές ενεργοποίησης και υπηρεσίες απασχόλησης υψηλής ποιότητας. |
| --- | --- |

3.5.3

Η ΕΟΚΕ θα επιθυμούσε να σημειώσει ότι τα συστήματα πρόνοιας χωρίς αποκλεισμούς σε συνδυασμό με ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας βελτιώνουν τις δυνατότητες εξεύρεσης της κατάλληλης απασχόλησης και ενθαρρύνουν την καινοτομία και την αύξηση της παραγωγικότητας σε ευπαθείς βιομηχανικούς τομείς γεγονός που είναι ουσιαστικής σημασίας για τη μελλοντική ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Σημαντικό τμήμα της ευελιξίας με ασφάλεια αποτελούν τα επιδόματα ανεργίας με υψηλά ποσοστά επανατοποθέτησης, τα οποία είναι αποτελεσματικά και προσανατολισμένα προς την απασχόληση, προσφέροντας πρόσθετες δυνατότητες για την εξεύρεση της κατάλληλης απασχόλησης σε ποιοτικές θέσεις εργασίας, ενώ παράλληλα ενισχύουν της ασφάλεια της απασχόλησης. Ως εκ τούτου, δεν πρόκειται μόνο για την προσφορά «κατάλληλων» επιπέδων επανατοποθέτησης, αλλά και για τη διασφάλιση ότι μέσω αυτών διατηρείται ένα κατάλληλο επίπεδο διαβίωσης, που μπορεί να είναι βιώσιμο, όπως επίσης και για τη σύνδεσή τους με στρατηγικές ενεργοποίησης και υπηρεσίες απασχόλησης υψηλής ποιότητας.

| 3.5.4 | Η ΕΟΚΕ έχει επισημάνει και προηγουμένως τη σημασία της ισότητας των φύλων (18). Θα πρέπει να εφαρμόζονται πολιτικές για τον συνδυασμό του επαγγελματικού, ιδιωτικού και οικογενειακού βίου, καθώς και μέτρα που επιτρέπουν σε γυναίκες και άνδρες να αναπτύξουν το επαγγελματικό δυναμικό τους και να καταστούν οικονομικά ανεξάρτητοι. Η ΕΟΚΕ προτρέπει το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για την Ισότητα των Φύλων να εξετάσει την ευελιξία με ασφάλεια από την προοπτική της διάστασης του φύλου. |
| --- | --- |

3.5.4

Η ΕΟΚΕ έχει επισημάνει και προηγουμένως τη σημασία της ισότητας των φύλων (18). Θα πρέπει να εφαρμόζονται πολιτικές για τον συνδυασμό του επαγγελματικού, ιδιωτικού και οικογενειακού βίου, καθώς και μέτρα που επιτρέπουν σε γυναίκες και άνδρες να αναπτύξουν το επαγγελματικό δυναμικό τους και να καταστούν οικονομικά ανεξάρτητοι. Η ΕΟΚΕ προτρέπει το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για την Ισότητα των Φύλων να εξετάσει την ευελιξία με ασφάλεια από την προοπτική της διάστασης του φύλου.

| 3.5.5 | Η γεωγραφική και επαγγελματική κινητικότητα των εργαζομένων είναι απαραίτητο μέσον για τη διασφάλιση αποτελεσματικών αγορών εργασίας και για την εξομάλυνση της αναντιστοιχίας μεταξύ της ζήτησης και της προσφοράς εργασίας, με τον περιορισμό των συμφορήσεων σε ειδικούς τομείς και επαγγέλματα. Η γεωγραφική κινητικότητα μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της σύγκλισης των συνθηκών εργασίας και διαβίωσης. Επιπλέον, η γεωγραφική και επαγγελματική κινητικότητα έχουν επίσης σημαντικές συνέπειες στα επίπεδα ανάπτυξης και απασχόλησης. Κατά τα πρόσφατα έτη, τα κράτη μέλη με τα υψηλότερα επίπεδα κινητικότητας σημείωσαν επίσης υψηλή οικονομική ανάπτυξη και χαμηλά —ή σημαντικά μειωμένα— ποσοστά ανεργίας. Αυτό καταδεικνύει ότι τα υψηλά επίπεδα κινητικότητας και οι υψηλές επιδόσεις όσον αφορά την οικονομική πρόοδο και την αγορά εργασίας αλληλοσυνδέονται. |
| --- | --- |

3.5.5

Η γεωγραφική και επαγγελματική κινητικότητα των εργαζομένων είναι απαραίτητο μέσον για τη διασφάλιση αποτελεσματικών αγορών εργασίας και για την εξομάλυνση της αναντιστοιχίας μεταξύ της ζήτησης και της προσφοράς εργασίας, με τον περιορισμό των συμφορήσεων σε ειδικούς τομείς και επαγγέλματα. Η γεωγραφική κινητικότητα μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της σύγκλισης των συνθηκών εργασίας και διαβίωσης. Επιπλέον, η γεωγραφική και επαγγελματική κινητικότητα έχουν επίσης σημαντικές συνέπειες στα επίπεδα ανάπτυξης και απασχόλησης. Κατά τα πρόσφατα έτη, τα κράτη μέλη με τα υψηλότερα επίπεδα κινητικότητας σημείωσαν επίσης υψηλή οικονομική ανάπτυξη και χαμηλά —ή σημαντικά μειωμένα— ποσοστά ανεργίας. Αυτό καταδεικνύει ότι τα υψηλά επίπεδα κινητικότητας και οι υψηλές επιδόσεις όσον αφορά την οικονομική πρόοδο και την αγορά εργασίας αλληλοσυνδέονται.

3.6   Η ευελιξία με ασφάλεια και οι διάφοροι φορείς

| 3.6.1 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία του κοινωνικού διαλόγου και της ενεργού συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων σε όλα τα σημαντικά στάδια του σχεδιασμού και της εφαρμογής των πολιτικών για την ευελιξία με ασφάλεια (19). Όπως επισήμανε η ΕΟΚΕ στην προηγούμενη γνωμοδότησή της, η ενίσχυση των συστημάτων εργασιακών σχέσεων σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο είναι ζωτικής σημασίας για οποιαδήποτε συζήτηση επί της ευελιξίας με ασφάλεια. |
| --- | --- |

3.6.1

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία του κοινωνικού διαλόγου και της ενεργού συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων σε όλα τα σημαντικά στάδια του σχεδιασμού και της εφαρμογής των πολιτικών για την ευελιξία με ασφάλεια (19). Όπως επισήμανε η ΕΟΚΕ στην προηγούμενη γνωμοδότησή της, η ενίσχυση των συστημάτων εργασιακών σχέσεων σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο είναι ζωτικής σημασίας για οποιαδήποτε συζήτηση επί της ευελιξίας με ασφάλεια.

| 3.6.2 | Η ευελιξία με ασφάλεια προϋποθέτει την ύπαρξη κλίματος εμπιστοσύνης και διαλόγου ευρείας βάσης μεταξύ όλων των φορέων, στο πλαίσιο του οποίου όλοι είναι έτοιμοι να αναλάβουν την ευθύνη για αλλαγή με σκοπό την επίτευξη κοινωνικά ισορροπημένων πολιτικών. Αυτό συμπεριλαμβάνει και τις δυνατότητες παρακολούθησης και αξιολόγησης της εφαρμογής, καθώς και των αποτελεσμάτων των πολιτικών. |
| --- | --- |

3.6.2

Η ευελιξία με ασφάλεια προϋποθέτει την ύπαρξη κλίματος εμπιστοσύνης και διαλόγου ευρείας βάσης μεταξύ όλων των φορέων, στο πλαίσιο του οποίου όλοι είναι έτοιμοι να αναλάβουν την ευθύνη για αλλαγή με σκοπό την επίτευξη κοινωνικά ισορροπημένων πολιτικών. Αυτό συμπεριλαμβάνει και τις δυνατότητες παρακολούθησης και αξιολόγησης της εφαρμογής, καθώς και των αποτελεσμάτων των πολιτικών.

| 3.6.3 | Η κοινωνία των πολιτών, επίσης, έχει να διαδραματίσει ένα ρόλο στην εφαρμογή της ευελιξίας με ασφάλεια. Οι κοινωνικές ΜΚΟ παρέχουν ουσιώδεις υπηρεσίες για εκείνους που κινδυνεύουν ή έχουν ήδη περιθωριοποιηθεί και συμβάλλουν στη συμφιλίωση του οικογενειακού και επαγγελματικού βίου. Εκπαιδευτικές ενώσεις ενθαρρύνουν και παρέχουν δια βίου μάθηση για ενηλίκους. Η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών μπορεί να συμβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας της απασχόλησης και στο μετριασμό των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι πλέον ευπαθείς ομάδες που βρίσκονται αντιμέτωπες στην ευρωπαϊκή αγορά εργασίας με διακρίσεις, όπως είναι οι νέοι, οι ηλικιωμένοι, οι γυναίκες, οι μετανάστες και τα άτομα με ειδικές ανάγκες. |
| --- | --- |

3.6.3

Η κοινωνία των πολιτών, επίσης, έχει να διαδραματίσει ένα ρόλο στην εφαρμογή της ευελιξίας με ασφάλεια. Οι κοινωνικές ΜΚΟ παρέχουν ουσιώδεις υπηρεσίες για εκείνους που κινδυνεύουν ή έχουν ήδη περιθωριοποιηθεί και συμβάλλουν στη συμφιλίωση του οικογενειακού και επαγγελματικού βίου. Εκπαιδευτικές ενώσεις ενθαρρύνουν και παρέχουν δια βίου μάθηση για ενηλίκους. Η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών μπορεί να συμβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας της απασχόλησης και στο μετριασμό των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι πλέον ευπαθείς ομάδες που βρίσκονται αντιμέτωπες στην ευρωπαϊκή αγορά εργασίας με διακρίσεις, όπως είναι οι νέοι, οι ηλικιωμένοι, οι γυναίκες, οι μετανάστες και τα άτομα με ειδικές ανάγκες.

4.   Συστάσεις

| 4.1 | Η ΕΟΚΕ ζητεί επειγόντως από την Επιτροπή να εξετάσει τις ποικίλες συμβολές και απόψεις επί της ανακοίνωσης της Επιτροπής, όπως επίσης άλλες πρόσφατες εξελίξεις. Τα κράτη μέλη και οι κοινωνικοί εταίροι σε όλα τα επίπεδα διαδραματίζουν επίσης έναν ρόλο στη διαμόρφωση της έννοιας της ευελιξίας με ασφάλεια κατά την εφαρμογή της. Αυτό είναι ουσιώδους σημασίας δεδομένου ότι η ευελιξία με ασφάλεια χρησιμοποιείται κατά τη διαδικασία αξιολόγησης των Εθνικών Προγραμμάτων Μεταρρυθμίσεων των κρατών μελών. |
| --- | --- |

4.1

Η ΕΟΚΕ ζητεί επειγόντως από την Επιτροπή να εξετάσει τις ποικίλες συμβολές και απόψεις επί της ανακοίνωσης της Επιτροπής, όπως επίσης άλλες πρόσφατες εξελίξεις. Τα κράτη μέλη και οι κοινωνικοί εταίροι σε όλα τα επίπεδα διαδραματίζουν επίσης έναν ρόλο στη διαμόρφωση της έννοιας της ευελιξίας με ασφάλεια κατά την εφαρμογή της. Αυτό είναι ουσιώδους σημασίας δεδομένου ότι η ευελιξία με ασφάλεια χρησιμοποιείται κατά τη διαδικασία αξιολόγησης των Εθνικών Προγραμμάτων Μεταρρυθμίσεων των κρατών μελών.

| 4.2 | Όταν τα κράτη μέλη ενσωματώνουν τις κοινές αρχές στα Εθνικά Προγράμματα Μεταρρυθμίσεών τους, προβλέποντας ένα μίγμα εθνικών πολιτικών, ανάλογα με τις συνθήκες και πρακτικές τους, η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να παρακολουθεί την όλη διαδικασία και να δημιουργήσει μία βάση για την ανταλλαγή ορθών πρακτικών και τη συγκριτική αξιολόγηση, με τη συμμετοχή ειδικά των κοινωνικών εταίρων, αλλά και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. Η ΕΟΚΕ εκφράζει ως εκ τούτου την ικανοποίησή της για τη διερευνητική «Αποστολή για την ευελιξία με ασφάλεια», η οποία συστάθηκε από την Επιτροπή. |
| --- | --- |

4.2

Όταν τα κράτη μέλη ενσωματώνουν τις κοινές αρχές στα Εθνικά Προγράμματα Μεταρρυθμίσεών τους, προβλέποντας ένα μίγμα εθνικών πολιτικών, ανάλογα με τις συνθήκες και πρακτικές τους, η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να παρακολουθεί την όλη διαδικασία και να δημιουργήσει μία βάση για την ανταλλαγή ορθών πρακτικών και τη συγκριτική αξιολόγηση, με τη συμμετοχή ειδικά των κοινωνικών εταίρων, αλλά και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. Η ΕΟΚΕ εκφράζει ως εκ τούτου την ικανοποίησή της για τη διερευνητική «Αποστολή για την ευελιξία με ασφάλεια», η οποία συστάθηκε από την Επιτροπή.

| 4.3 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ενεργότερη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στο σχεδιασμό και την υλοποίηση των πολιτικών της ευελιξίας με ασφάλεια σε όλα τα στάδια της διαδικασίας. Στο παρελθόν, η ΕΟΚΕ έχει επισημάνει την ανάγκη «ισχυρού και ζωτικού κοινωνικού διαλόγου στον οποίο οι κοινωνικοί εταίροι συμμετέχουν ενεργά και είναι σε θέση να διαπραγματευθούν, να επηρεάσουν και να αναλάβουν την ευθύνη του ορισμού των συνιστωσών και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της ευέλικτης ασφάλειας» (20). |
| --- | --- |

4.3

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ενεργότερη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στο σχεδιασμό και την υλοποίηση των πολιτικών της ευελιξίας με ασφάλεια σε όλα τα στάδια της διαδικασίας. Στο παρελθόν, η ΕΟΚΕ έχει επισημάνει την ανάγκη «ισχυρού και ζωτικού κοινωνικού διαλόγου στον οποίο οι κοινωνικοί εταίροι συμμετέχουν ενεργά και είναι σε θέση να διαπραγματευθούν, να επηρεάσουν και να αναλάβουν την ευθύνη του ορισμού των συνιστωσών και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της ευέλικτης ασφάλειας» (20).

| 4.4 | Η αμοιβαία εμπιστοσύνη είναι ιδιαίτερα σημαντική μεταξύ των εμπλεκόμενων παραγόντων. Η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην αύξηση της εμπιστοσύνης, όπως επίσης στην προσφορά εφαλτηρίων για εκείνους που απέχουν επί μακρόν από την αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

4.4

Η αμοιβαία εμπιστοσύνη είναι ιδιαίτερα σημαντική μεταξύ των εμπλεκόμενων παραγόντων. Η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην αύξηση της εμπιστοσύνης, όπως επίσης στην προσφορά εφαλτηρίων για εκείνους που απέχουν επί μακρόν από την αγορά εργασίας.

| 4.5 | Σημαντικές προϋποθέσεις για την ευελιξία με ασφάλεια στην εργασία είναι η ύπαρξη υγιών μακροοικονομικών πολιτικών που ενισχύουν την ανάπτυξη της απασχόλησης, καθώς και ένα ευνοϊκό επιχειρηματικό περιβάλλον που να υλοποιεί και να υποστηρίζει την πλήρη ανάπτυξη του δυναμικού. |
| --- | --- |

4.5

Σημαντικές προϋποθέσεις για την ευελιξία με ασφάλεια στην εργασία είναι η ύπαρξη υγιών μακροοικονομικών πολιτικών που ενισχύουν την ανάπτυξη της απασχόλησης, καθώς και ένα ευνοϊκό επιχειρηματικό περιβάλλον που να υλοποιεί και να υποστηρίζει την πλήρη ανάπτυξη του δυναμικού.

| 4.6 | Η ΕΟΚΕ προτρέπει τα κράτη μέλη και την ΕΕ να θεσπίσουν και να τηρούν ένα νομικό πλαίσιο που να χαρακτηρίζεται από προσαρμοστικότητα, απλότητα, διαφάνεια και προβλεπτικότητα και να ενισχύσουν και να υπερασπίζονται τα δικαιώματα των εργαζομένων, να διασφαλίζουν το σεβασμό τους καθώς και την ένδικη προστασία τους και να προωθήσουν παντού στην ΕΕ τη δημιουργία σταθερού νομικού πλαισίου για τις συλλογικές διαπραγματεύσεις και τον κοινωνικό διάλογο κατά την εφαρμογή της ευελιξίας με ασφάλεια. Η βάση όλων των μοντέλων ευελιξίας με ασφάλεια είναι μία πολιτική ικανή να διασφαλίζει υψηλό επίπεδο κοινωνικής προστασίας, την ανάληψη της ευθύνης από επαρκώς χρηματοδοτούμενες δημόσιες υπηρεσίες και ένα σταθερό νομικό πλαίσιο για τις συλλογικές συμβάσεις και τον κοινωνικό διάλογο. Σε αυτό το πλαίσιο, οι εργασιακοί κανόνες της ΔΟΕ και η νομοθεσία της ΕΕ έχουν ιδιαίτερη σημασία επειδή είναι διαφανείς και προβλέψιμοι. |
| --- | --- |

4.6

Η ΕΟΚΕ προτρέπει τα κράτη μέλη και την ΕΕ να θεσπίσουν και να τηρούν ένα νομικό πλαίσιο που να χαρακτηρίζεται από προσαρμοστικότητα, απλότητα, διαφάνεια και προβλεπτικότητα και να ενισχύσουν και να υπερασπίζονται τα δικαιώματα των εργαζομένων, να διασφαλίζουν το σεβασμό τους καθώς και την ένδικη προστασία τους και να προωθήσουν παντού στην ΕΕ τη δημιουργία σταθερού νομικού πλαισίου για τις συλλογικές διαπραγματεύσεις και τον κοινωνικό διάλογο κατά την εφαρμογή της ευελιξίας με ασφάλεια. Η βάση όλων των μοντέλων ευελιξίας με ασφάλεια είναι μία πολιτική ικανή να διασφαλίζει υψηλό επίπεδο κοινωνικής προστασίας, την ανάληψη της ευθύνης από επαρκώς χρηματοδοτούμενες δημόσιες υπηρεσίες και ένα σταθερό νομικό πλαίσιο για τις συλλογικές συμβάσεις και τον κοινωνικό διάλογο. Σε αυτό το πλαίσιο, οι εργασιακοί κανόνες της ΔΟΕ και η νομοθεσία της ΕΕ έχουν ιδιαίτερη σημασία επειδή είναι διαφανείς και προβλέψιμοι.

| 4.7 | Τα συστήματα γενικής πρόνοιας μπορούν να βελτιώσουν την κινητικότητα, διασφαλίζοντας ότι οι εργαζόμενοι δεν ζημιώνονται όταν βρίσκονται αντιμέτωποι με αλλαγές που επηρεάζουν το χώρο εργασίας τους. Σημαντική για την πρόληψη των αλλαγών και το μετριασμό των συνεπειών τους είναι η τήρηση των εθνικών και ευρωπαϊκών κανόνων ενημέρωσης και διαβούλευσης. Η ΕΟΚΕ σε προηγούμενη γνωμοδότησή της (21) έχει προτείνει την αναθεώρηση της οδηγίας για τις Ευρωπαϊκές Επιτροπές Επιχειρήσεων, η δε Επιτροπή δρομολόγησε πρόσφατα μία δεύτερη φάση διαβουλεύσεων, η οποία δίνει στους κοινωνικούς εταίρους της ευκαιρία να αρχίσουν διαπραγματεύσεις με σκοπό την αναθεώρηση της ισχύουσας νομοθεσίας. Η ΕΟΚΕ προτρέπει επίσης το Συμβούλιο και την Επιτροπή να επιχειρήσουν να ολοκληρώσουν την εκκρεμούσα κοινωνική νομοθεσία. |
| --- | --- |

4.7

Τα συστήματα γενικής πρόνοιας μπορούν να βελτιώσουν την κινητικότητα, διασφαλίζοντας ότι οι εργαζόμενοι δεν ζημιώνονται όταν βρίσκονται αντιμέτωποι με αλλαγές που επηρεάζουν το χώρο εργασίας τους. Σημαντική για την πρόληψη των αλλαγών και το μετριασμό των συνεπειών τους είναι η τήρηση των εθνικών και ευρωπαϊκών κανόνων ενημέρωσης και διαβούλευσης. Η ΕΟΚΕ σε προηγούμενη γνωμοδότησή της (21) έχει προτείνει την αναθεώρηση της οδηγίας για τις Ευρωπαϊκές Επιτροπές Επιχειρήσεων, η δε Επιτροπή δρομολόγησε πρόσφατα μία δεύτερη φάση διαβουλεύσεων, η οποία δίνει στους κοινωνικούς εταίρους της ευκαιρία να αρχίσουν διαπραγματεύσεις με σκοπό την αναθεώρηση της ισχύουσας νομοθεσίας. Η ΕΟΚΕ προτρέπει επίσης το Συμβούλιο και την Επιτροπή να επιχειρήσουν να ολοκληρώσουν την εκκρεμούσα κοινωνική νομοθεσία.

| 4.8 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της διάθεσης οικονομικών πόρων για την ευελιξία με ασφάλεια. Η εφαρμογή της ευελιξίας με ασφάλεια χωρίς επενδύσεις σε υποστηρικτικά όργανα, σε ενεργές πολιτικές για την αγορά εργασίας και σε δια βίου μάθηση δεν πρόκειται να δημιουργήσει μία ποιοτική αγορά εργασίας. Σε αυτό θα πρέπει να συμπεριλαμβάνεται και η επέκταση της ασφάλειας επί των επισφαλών θέσεων εργασίας. Οι πολιτικές θα πρέπει να εστιάζονται στην ενσωμάτωση των γυναικών, των νέων και των ηλικιωμένων στην αγορά εργασίας. Η ευελιξία με ασφάλεια θα πρέπει να εφαρμόζεται βάσει μίας ολιστικής και συνεκτικής προσέγγισης. Από την άποψη αυτή, είναι απαραίτητη η διάθεση κατάλληλων πόρων στα ευρωπαϊκά ταμεία, όπως στο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης. |
| --- | --- |

4.8

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της διάθεσης οικονομικών πόρων για την ευελιξία με ασφάλεια. Η εφαρμογή της ευελιξίας με ασφάλεια χωρίς επενδύσεις σε υποστηρικτικά όργανα, σε ενεργές πολιτικές για την αγορά εργασίας και σε δια βίου μάθηση δεν πρόκειται να δημιουργήσει μία ποιοτική αγορά εργασίας. Σε αυτό θα πρέπει να συμπεριλαμβάνεται και η επέκταση της ασφάλειας επί των επισφαλών θέσεων εργασίας. Οι πολιτικές θα πρέπει να εστιάζονται στην ενσωμάτωση των γυναικών, των νέων και των ηλικιωμένων στην αγορά εργασίας. Η ευελιξία με ασφάλεια θα πρέπει να εφαρμόζεται βάσει μίας ολιστικής και συνεκτικής προσέγγισης. Από την άποψη αυτή, είναι απαραίτητη η διάθεση κατάλληλων πόρων στα ευρωπαϊκά ταμεία, όπως στο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης.

| 4.9 | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι όλες οι σχετικές πολιτικές θα πρέπει να αλληλοενισχύονται. Η ανάπτυξη, η απασχόληση, η κοινωνική συνοχή και το περιβάλλον είναι το ίδιο σημαντικοί τομείς και αλληλοεξαρτώμενοι. Η βιώσιμη ανάπτυξη συνεπάγεται υψηλότερες προσδοκίες πρόνοιας και καλύτερο περιβάλλον. |
| --- | --- |

4.9

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι όλες οι σχετικές πολιτικές θα πρέπει να αλληλοενισχύονται. Η ανάπτυξη, η απασχόληση, η κοινωνική συνοχή και το περιβάλλον είναι το ίδιο σημαντικοί τομείς και αλληλοεξαρτώμενοι. Η βιώσιμη ανάπτυξη συνεπάγεται υψηλότερες προσδοκίες πρόνοιας και καλύτερο περιβάλλον.

| 4.10 | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί την πρόβλεψη μίας ολοκληρωμένης και πολυεπίπεδης προσέγγισης. Δεδομένης της πολυδιάστατης φύσης της ευελιξίας με ασφάλεια, είναι σημαντικό να καταβληθούν προσπάθειες για την ενσωμάτωση διαφόρων επιπέδων πολιτικής. Για τη βελτίωση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής απαιτούνται μία περισσότερο συνεκτική πολιτική για την αντιμετώπιση του θέματος και ενισχυμένη αλληλεπίδραση μεταξύ των διαφόρων παραγόντων και επιπέδων. |
| --- | --- |

4.10

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί την πρόβλεψη μίας ολοκληρωμένης και πολυεπίπεδης προσέγγισης. Δεδομένης της πολυδιάστατης φύσης της ευελιξίας με ασφάλεια, είναι σημαντικό να καταβληθούν προσπάθειες για την ενσωμάτωση διαφόρων επιπέδων πολιτικής. Για τη βελτίωση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής απαιτούνται μία περισσότερο συνεκτική πολιτική για την αντιμετώπιση του θέματος και ενισχυμένη αλληλεπίδραση μεταξύ των διαφόρων παραγόντων και επιπέδων.

| 4.11 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι νέοι κίνδυνοι και θα πρέπει να επιβραβεύεται η μετάβαση κατά την εφαρμογή της ευελιξίας με ασφάλεια. Η παγκοσμιοποίηση θα ενισχύσει τους κινδύνους για τους εργαζόμενους και τις επιχειρήσεις. Για την αντιμετώπιση της πρόκλησης της παγκοσμιοποίησης θα πρέπει να συνεκτιμηθούν αυτοί οι νέοι κίνδυνοι. Είναι ζωτικής σημασίας η προώθηση της επαγγελματικής κινητικότητας κατά ένα θετικό και ποιοτικό τρόπο μέσω της επένδυσης στο ανθρώπινο δυναμικό και της βελτίωσης της δυνατότητας μεταφοράς των δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

4.11

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι νέοι κίνδυνοι και θα πρέπει να επιβραβεύεται η μετάβαση κατά την εφαρμογή της ευελιξίας με ασφάλεια. Η παγκοσμιοποίηση θα ενισχύσει τους κινδύνους για τους εργαζόμενους και τις επιχειρήσεις. Για την αντιμετώπιση της πρόκλησης της παγκοσμιοποίησης θα πρέπει να συνεκτιμηθούν αυτοί οι νέοι κίνδυνοι. Είναι ζωτικής σημασίας η προώθηση της επαγγελματικής κινητικότητας κατά ένα θετικό και ποιοτικό τρόπο μέσω της επένδυσης στο ανθρώπινο δυναμικό και της βελτίωσης της δυνατότητας μεταφοράς των δικαιωμάτων.

Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  «Key challenges facing European labour markets: A joint analysis of European social partners», Οκτώβριος 2007.

1

URL: http://www.ceep.eu/media/right/publications/key_market_challenges_facing_european_labour_markets

(2)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, της 11ης Ιουλίου 2007, με θέμα «Ευέλικτη ασφάλεια (διάσταση εσωτερικής ευελιξίας — συλλογικές διαπραγματεύσεις και ο ρόλος του κοινωνικού διαλόγου ως μέσα ρύθμισης και μεταρρύθμισης της αγοράς εργασίας», εισηγητής: ο κ. Janson (ΕΕ C 256, 27.10.2007).

2

Ευέλικτη ασφάλεια (διάσταση εσωτερικής ευελιξίας

συλλογικές διαπραγματεύσεις και ο ρόλος του κοινωνικού διαλόγου ως μέσα ρύθμισης και μεταρρύθμισης της αγοράς εργασίας

(3)  Βλέπε http://www.etuc.org/a/3356, Κλιματική αλλαγή και απασχόληση.

3

(4)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, της 24ης Οκτωβρίου 2007 με θέμα «Κλιματική αλλαγή και στρατηγική της Λισσαβώνας», εισηγητής: ο κ. Ehnmark (NAT/362, ΕΕ C 44, 16.2.2008), σημ. 1.11.

4

(5)  Βλέπε υποσημείωση 1.

5

(6)  «Assessing the impact of labour market policies on productivity: a difference-in-differences approach». OECD Social, Employment and Migration Working Papers No 54, 2007.

6

URL: http://www.oecd.org/dataoecd/27/20/38797288.pdf

(7)  European Working Conditions Survey (Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τη Βελτίωση των Συνθηκών Διαβιώσεως και Εργασίας).

7

(8)  Joint analysis (βλέπε υποσημείωση 1).

8

(9)  Βλ. ανωτέρω.

9

(10)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, της 13ης Σεπτεμβρίου 2006, με θέμα «Ποιότητα της επαγγελματικής ζωής, παραγωγικότητα και απασχόληση ενόψει της παγκοσμιοποίησης και των δημογραφικών μεταβολών», εισηγήτρια: η κ. Engelen-Kefer (ΕΕ C 318, 23.12.2006), σημ. 1.1.

10

Ποιότητα της επαγγελματικής ζωής, παραγωγικότητα και απασχόληση ενόψει της παγκοσμιοποίησης και των δημογραφικών μεταβολών

(11)  «Κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση» (SOC 303), εισηγητής ο κ. Greif (η υιοθέτησή της έχει προγραμματισθεί για το Μάρτιο του 2008). Η νέα δέσμη κατευθυντηρίων γραμμών για την απασχόληση για την περίοδο 2008-2010 που προτάθηκε από την Επιτροπή το Δεκέμβριο του 2007 είναι όμοια με την προηγούμενη δέσμη για την περίοδο 2005-2008.

11

(12)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, της 31ης Μαΐου 2005, με θέμα «Κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση: 2005-2008», εισηγητής: ο κ. Malosse (EE C 286, 17.11.2005), Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, της 17ης Μαΐου 2006 με θέμα: «Κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση», εισηγητής: ο κ. Greif (ΕΕ C 195, 18.8.2006) και Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, της 24ης Απριλίου 2007, με θέμα «Κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης», εισηγήτρια: η κ. O'Neill (ΕΕ C 168, 20.7.2007).

12

Κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση: 2005-2008

Κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση

Κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης

(13)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, της 17ης Μαΐου 2006, με θέμα «Κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση», εισηγητής: ο κ. Greif (ΕΕ C 195, 18.8.2006).

13

Κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση»

(14)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, της 11ης Ιουλίου 2007, με θέμα «Ευέλικτη ασφάλεια (διάσταση εσωτερικής ευελιξίας — συλλογικές διαπραγματεύσεις και ο ρόλος του κοινωνικού διαλόγου ως μέσα ρύθμισης και μεταρρύθμισης της αγοράς εργασίας», εισηγητής: ο κ. Janson (ΕΕ C 256, 27.10.2007), σημ. 1.1.

14

Ευέλικτη ασφάλεια (διάσταση εσωτερικής ευελιξίας

συλλογικές διαπραγματεύσεις και ο ρόλος του κοινωνικού διαλόγου ως μέσα ρύθμισης και μεταρρύθμισης της αγοράς εργασίας

(15)  Όπου και προηγουμένως, σημ. 4.1.

15

(16)  Όπου και προηγουμένως, σημ. 1.4.

16

(17)  Βλέπε υποσημείωση 1.

17

(18)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, της 11ης Ιουλίου 2007, με θέμα Ευέλικτη ασφάλεια (συλλογικές διαπραγματεύσεις και ο ρόλος του κοινωνικού διαλόγου), εισηγητής: ο κ. Janson (ΕΕ C 256, 27.10.2007).

18

Ευέλικτη ασφάλεια (συλλογικές διαπραγματεύσεις και ο ρόλος του κοινωνικού διαλόγου)

(19)  Όπου και προηγουμένως, σημ. 4.1.

19

(20)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, της 11ης Ιουλίου 2007, με θέμα Ευέλικτη ασφάλεια (συλλογικές διαπραγματεύσεις και ο ρόλος του κοινωνικού διαλόγου), εισηγητής: ο κ. Janson (ΕΕ C 256, 27.10.2007), σημείο 1.3.

20

Ευέλικτη ασφάλεια (συλλογικές διαπραγματεύσεις και ο ρόλος του κοινωνικού διαλόγου)

(21)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, της 13ης Σεπτεμβρίου 2006, με θέμα «Ευρωπαϊκές Επιτροπές Επιχειρήσεων: ένας νέος ρόλος για την προώθηση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης», Εισηγητής ο κ. Iozia (ΕΕ C 318, 23.12.2006).

21

Ευρωπαϊκές Επιτροπές Επιχειρήσεων: ένας νέος ρόλος για την προώθηση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης

---

| 19.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 211/54 |
| --- | --- | --- | --- |

19.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 211/54

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την «Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Καταπολέμηση των διαφορών στις αμοιβές των δύο φύλων»

COM(2007) 424 τελικό

(2008/C 211/16)

Στις 18 Ιουλίου και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την:

«Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών — Καταπολέμηση των διαφορών στις αμοιβές των δύο φύλων».

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη» στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 2 Απριλίου 2008. με βάση την εισηγητική έκθεση της κας KÖSSLER.

Κατά την 444η σύνοδο ολομέλειάς της, που πραγματοποιήθηκε στις 22 και 23 Απριλίου 2008 (συνεδρίαση της 22ας Απριλίου) η ΕΟΚΕ υιοθέτησε με 128 ψήφους υπέρ, 3 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πολιτική βούληση της Επιτροπής να συνεχίσει την καταπολέμηση της μισθολογικής ανισότητας των δύο φύλων. Η ΕΟΚΕ αντιμετωπίζει όπως και η Επιτροπή με μεγάλη σοβαρότητα το θέμα αυτό διότι οι διαφορές δεν φαίνεται να μειώνονται. Συνεχίζονται παρά τα μέτρα που έχουν ληφθεί και τους πόρους που διατέθηκαν παλαιότερα. Γι' αυτό είναι σημαντικό όπως όλα τα εμπλεκόμενα μέρη συμμετάσχουν στις προσπάθειες και επιδείξουν βούληση ώστε να πραγματοποιηθούν οι σχετικές μεταβολές. Η στρατηγική της ΕΕ για την ανάπτυξη και την πολιτική απασχόλησης, η οποία περιλαμβάνεται στη στρατηγική της Λισσαβόνας αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την προώθηση της ισότητας στην αγορά εργασίας και τη μείωση των μισθολογικών ανισοτήτων γυναικών και ανδρών. Η εφαρμογή της ίσης αμοιβής συνιστά προϋπόθεση για την επίτευξη των στόχων της στρατηγικής της Λισσαβώνας, την προστασία της ευημερίας των πολιτών και τη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης σε παγκόσμια κλίμακα. Είναι καθοριστικής σημασίας για το μέλλον τόσο των γυναικών όσο των ανδρών. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πολιτική βούληση της Επιτροπής να συνεχίσει την καταπολέμηση της μισθολογικής ανισότητας των δύο φύλων. Η ΕΟΚΕ αντιμετωπίζει όπως και η Επιτροπή με μεγάλη σοβαρότητα το θέμα αυτό διότι οι διαφορές δεν φαίνεται να μειώνονται. Συνεχίζονται παρά τα μέτρα που έχουν ληφθεί και τους πόρους που διατέθηκαν παλαιότερα. Γι' αυτό είναι σημαντικό όπως όλα τα εμπλεκόμενα μέρη συμμετάσχουν στις προσπάθειες και επιδείξουν βούληση ώστε να πραγματοποιηθούν οι σχετικές μεταβολές. Η στρατηγική της ΕΕ για την ανάπτυξη και την πολιτική απασχόλησης, η οποία περιλαμβάνεται στη στρατηγική της Λισσαβόνας αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την προώθηση της ισότητας στην αγορά εργασίας και τη μείωση των μισθολογικών ανισοτήτων γυναικών και ανδρών. Η εφαρμογή της ίσης αμοιβής συνιστά προϋπόθεση για την επίτευξη των στόχων της στρατηγικής της Λισσαβώνας, την προστασία της ευημερίας των πολιτών και τη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης σε παγκόσμια κλίμακα. Είναι καθοριστικής σημασίας για το μέλλον τόσο των γυναικών όσο των ανδρών.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ υποβάλει τις εξής συστάσεις για την καταπολέμηση των μισθολογικών διαφορών, τις οποίες απευθύνει στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, στις εθνικές κυβερνήσεις, στις εθνικές οργανώσεις ισότητας καθώς και στους κοινωνικούς εταίρους. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ υποβάλει τις εξής συστάσεις για την καταπολέμηση των μισθολογικών διαφορών, τις οποίες απευθύνει στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, στις εθνικές κυβερνήσεις, στις εθνικές οργανώσεις ισότητας καθώς και στους κοινωνικούς εταίρους.

| 1.2.1 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι κάθε κράτος μέλος πρέπει να φροντίσει όπως η αρχή για ισότητα αμοιβής γυναικών και ανδρών για όμοια εργασία ή για εργασία της αυτής αξίας, όπως διατυπώνεται στην οδηγία 75/117/EΟΚ, εφαρμοσθεί στη νομοθεσία των κρατών μελών και στις συλλογικές συμβάσεις. |
| --- | --- |

1.2.1

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι κάθε κράτος μέλος πρέπει να φροντίσει όπως η αρχή για ισότητα αμοιβής γυναικών και ανδρών για όμοια εργασία ή για εργασία της αυτής αξίας, όπως διατυπώνεται στην οδηγία 75/117/EΟΚ, εφαρμοσθεί στη νομοθεσία των κρατών μελών και στις συλλογικές συμβάσεις.

| 1.2.2 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι τα κράτη μέλη πρέπει να κατευθύνουν τις δράσεις τους στην καταπολέμηση των αιτίων στα οποία βασίζονται οι μισθολογικές διαφορές, οι οποίες οφείλονται στο γεγονός ότι η εργασία των γυναικών και των ανδρών αξιολογείται διαφορετικά, ότι στην αγορά εργασίας η εργασία κατανέμεται ανάλογα με το φύλο, ότι οι άνδρες και οι γυναίκες αντιμετωπίζουν διαφορετικά τον επαγγελματικό βίο καθώς στις διαφορές όσον αφορά τη θέση ισχύος και την αναγνώριση που διαθέτουν στην κοινωνία. |
| --- | --- |

1.2.2

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι τα κράτη μέλη πρέπει να κατευθύνουν τις δράσεις τους στην καταπολέμηση των αιτίων στα οποία βασίζονται οι μισθολογικές διαφορές, οι οποίες οφείλονται στο γεγονός ότι η εργασία των γυναικών και των ανδρών αξιολογείται διαφορετικά, ότι στην αγορά εργασίας η εργασία κατανέμεται ανάλογα με το φύλο, ότι οι άνδρες και οι γυναίκες αντιμετωπίζουν διαφορετικά τον επαγγελματικό βίο καθώς στις διαφορές όσον αφορά τη θέση ισχύος και την αναγνώριση που διαθέτουν στην κοινωνία.

| 1.2.3 | Όσον αφορά την ισχύουσα νομοθεσία απαιτείται






  — | να εφαρμοσθεί πραγματικά για την καταπολέμηση των διακρίσεων των αμοιβών, |
| --- | --- | --- |

1.2.3

Όσον αφορά την ισχύουσα νομοθεσία απαιτείται

—

να εφαρμοσθεί πραγματικά για την καταπολέμηση των διακρίσεων των αμοιβών,

| — | να διατηρηθούν και να εφαρμόζονται αποτελεσματικά οι δυνατότητες που παρέχονται από το νόμο για θετική διακριτική μεταχείριση, σύμφωνα με τη συνθήκη της ΕΕ, άρθρο 141 παράγραφος 4, για να διευκολύνουν το λιγότερο εκπροσωπούμενο φύλο να συνεχίσει μια επαγγελματική δραστηριότητα, |
| --- | --- |

—

να διατηρηθούν και να εφαρμόζονται αποτελεσματικά οι δυνατότητες που παρέχονται από το νόμο για θετική διακριτική μεταχείριση, σύμφωνα με τη συνθήκη της ΕΕ, άρθρο 141 παράγραφος 4, για να διευκολύνουν το λιγότερο εκπροσωπούμενο φύλο να συνεχίσει μια επαγγελματική δραστηριότητα,

| — | να προβαίνουν οι εργοδότες κάθε χρόνο στην εξέταση των μισθών και της εξέλιξής τους προκειμένου να εντοπίζουν προβλήματα διακρίσεων λόγω φύλου στα συστήματα ταξινόμησης των επαγγελμάτων και να εφαρμόζουν κατάλληλες λύσεις καταρτίζοντας ένα πρόγραμμα ισότητας που θα περιλαμβάνει διαφανή συστήματα αμοιβών, |
| --- | --- |

—

να προβαίνουν οι εργοδότες κάθε χρόνο στην εξέταση των μισθών και της εξέλιξής τους προκειμένου να εντοπίζουν προβλήματα διακρίσεων λόγω φύλου στα συστήματα ταξινόμησης των επαγγελμάτων και να εφαρμόζουν κατάλληλες λύσεις καταρτίζοντας ένα πρόγραμμα ισότητας που θα περιλαμβάνει διαφανή συστήματα αμοιβών,

| — | Τα κράτη μέλη πρέπει να παρέχουν εύκολη πρόσβαση στα ένδικα μέσα για την υποβολή προσφυγών και καταγγελίας περιπτώσεων διάκρισης, σύμφωνα με την οδηγία του Συμβουλίου 97/80/EΚ σχετικά με το βάρος απόδειξης σε περιπτώσεις διακριτικής μεταχείρισης λόγω φύλου (1), ο εναγόμενος είναι αυτός που φέρει το βάρος απόδειξης ενώπιον δικαστηρίου ή άλλης αρμόδιας αρχής ότι δεν παραβίασε την αρχή της ίσης μεταχείρισης. |
| --- | --- |

—

Τα κράτη μέλη πρέπει να παρέχουν εύκολη πρόσβαση στα ένδικα μέσα για την υποβολή προσφυγών και καταγγελίας περιπτώσεων διάκρισης, σύμφωνα με την οδηγία του Συμβουλίου 97/80/EΚ σχετικά με το βάρος απόδειξης σε περιπτώσεις διακριτικής μεταχείρισης λόγω φύλου (1), ο εναγόμενος είναι αυτός που φέρει το βάρος απόδειξης ενώπιον δικαστηρίου ή άλλης αρμόδιας αρχής ότι δεν παραβίασε την αρχή της ίσης μεταχείρισης.

| 1.2.4 | Στις συμφωνίες των κοινωνικών εταίρων είναι αναγκαίο






  — | να ενισχυθούν ο κοινωνικός διάλογος και οι συλλογικές διαπραγματεύσεις σε όλα τα επίπεδα, διότι αποτελούν αναγκαία μέσα για την εξάλειψη των μισθολογικών διαφορών μεταξύ ανδρών και γυναικών, |
| --- | --- | --- |

1.2.4

Στις συμφωνίες των κοινωνικών εταίρων είναι αναγκαίο

—

να ενισχυθούν ο κοινωνικός διάλογος και οι συλλογικές διαπραγματεύσεις σε όλα τα επίπεδα, διότι αποτελούν αναγκαία μέσα για την εξάλειψη των μισθολογικών διαφορών μεταξύ ανδρών και γυναικών,

| — | να διενεργηθεί μια προσεκτική μελέτη των υφιστάμενων κριτηρίων της επαγγελματικής κατάταξης, των άμεσων και έμμεσων επιπτώσεών τους, της προόδου της εργασίας στο πλαίσιο του χρόνου, της διαθεσιμότητας και των οικιακών υποχρεώσεων, |
| --- | --- |

—

να διενεργηθεί μια προσεκτική μελέτη των υφιστάμενων κριτηρίων της επαγγελματικής κατάταξης, των άμεσων και έμμεσων επιπτώσεών τους, της προόδου της εργασίας στο πλαίσιο του χρόνου, της διαθεσιμότητας και των οικιακών υποχρεώσεων,

| — | να υπάρχει διαφάνεια στις διατάξεις περί πληροφόρησης και διαβούλευσης με τους εργαζόμενους και τους εκπροσώπους τους σχετικά με τις αμοιβές και την μισθολογική εξέλιξη των γυναικών και των ανδρών εντός της ίδιας επιχείρησης ή οργανισμού, |
| --- | --- |

—

να υπάρχει διαφάνεια στις διατάξεις περί πληροφόρησης και διαβούλευσης με τους εργαζόμενους και τους εκπροσώπους τους σχετικά με τις αμοιβές και την μισθολογική εξέλιξη των γυναικών και των ανδρών εντός της ίδιας επιχείρησης ή οργανισμού,

| — | να ληφθούν μέτρα κατά του καθορισμού των αμοιβών με βάση το φύλο, |
| --- | --- |

—

να ληφθούν μέτρα κατά του καθορισμού των αμοιβών με βάση το φύλο,

| — | να δοθεί η δυνατότητα για την επιλογή ευέλικτου ωραρίου εργασίας. |
| --- | --- |

—

να δοθεί η δυνατότητα για την επιλογή ευέλικτου ωραρίου εργασίας.

| 1.2.5 | Εφόσον η ισότητα στην αγορά εργασίας αποτελεί το κλειδί για την καταπολέμηση των μισθολογικών διαφορών μεταξύ γυναικών και ανδρών, είναι σημαντικό:






  — | να αναληφθούν δράσεις για την ισότιμη πρόσβαση και την αύξηση της συμμετοχής αμφοτέρων των φύλων σε ολόκληρη την αγορά εργασίας και να αξιοποιηθεί η βοήθεια που παρέχουν τα διαρθρωτικά ταμεία για την εν λόγω προσπάθεια, |
| --- | --- | --- |

1.2.5

Εφόσον η ισότητα στην αγορά εργασίας αποτελεί το κλειδί για την καταπολέμηση των μισθολογικών διαφορών μεταξύ γυναικών και ανδρών, είναι σημαντικό:

—

να αναληφθούν δράσεις για την ισότιμη πρόσβαση και την αύξηση της συμμετοχής αμφοτέρων των φύλων σε ολόκληρη την αγορά εργασίας και να αξιοποιηθεί η βοήθεια που παρέχουν τα διαρθρωτικά ταμεία για την εν λόγω προσπάθεια,

| — | να δοθούν στα παιδιά και στους νέους, αμφοτέρων των φύλων, ορθά παραδείγματα που θα ενθαρρύνουν την επιλογή μη παραδοσιακών επαγγελμάτων, |
| --- | --- |

—

να δοθούν στα παιδιά και στους νέους, αμφοτέρων των φύλων, ορθά παραδείγματα που θα ενθαρρύνουν την επιλογή μη παραδοσιακών επαγγελμάτων,

| — | να επιτευχθεί ισότητα όσον αφορά τη συμμετοχή και την επιρροή στην εργασία, |
| --- | --- |

—

να επιτευχθεί ισότητα όσον αφορά τη συμμετοχή και την επιρροή στην εργασία,

| — | να υιοθετηθούν κοινά μέτρα, στενά συνδεδεμένα και συνεκτικά μεταξύ τους, τα οποία να εγγυώνται την ισορροπία του επαγγελματικού με τον ιδιωτικό βίο για να καταστεί δυνατή η συμφιλίωση της οικογενειακής ευθύνης με την επαγγελματική δραστηριότητα, |
| --- | --- |

—

να υιοθετηθούν κοινά μέτρα, στενά συνδεδεμένα και συνεκτικά μεταξύ τους, τα οποία να εγγυώνται την ισορροπία του επαγγελματικού με τον ιδιωτικό βίο για να καταστεί δυνατή η συμφιλίωση της οικογενειακής ευθύνης με την επαγγελματική δραστηριότητα,

| — | να εισαχθεί στις χώρες, στις οποίες δεν προβλέπεται σήμερα, η παροχή γονικής άδειας με αποδοχές, π.χ. με την υιοθέτηση αντίστοιχων διατάξεων με εκείνες που ισχύουν στα θεσμικά όργανα της ΕΕ, οι οποίες δίνουν τη δυνατότητα παροχής γονικής άδειας με την καταβολή επιδόματος, για μεγάλο χρονικό διάστημα. Τα κράτη μέλη οφείλουν να λάβουν αποτελεσματικά μέτρα ώστε η γονική άδεια να μπορεί να μοιράζεται μεταξύ των γονέων (2), |
| --- | --- |

—

να εισαχθεί στις χώρες, στις οποίες δεν προβλέπεται σήμερα, η παροχή γονικής άδειας με αποδοχές, π.χ. με την υιοθέτηση αντίστοιχων διατάξεων με εκείνες που ισχύουν στα θεσμικά όργανα της ΕΕ, οι οποίες δίνουν τη δυνατότητα παροχής γονικής άδειας με την καταβολή επιδόματος, για μεγάλο χρονικό διάστημα. Τα κράτη μέλη οφείλουν να λάβουν αποτελεσματικά μέτρα ώστε η γονική άδεια να μπορεί να μοιράζεται μεταξύ των γονέων (2),

| — | να διατίθενται εκτενής και επιδοτούμενες υπηρεσίες παροχής παιδικής φροντίδας, ώστε οι γονείς να μπορούν να συνεχίσουν την επαγγελματική τους δραστηριότητα, διακόπτοντας τη σταδιοδρομία τους για μικρότερο χρονικό διάστημα και να διευρυνθεί η προσφορά ποιοτικών και οικονομικά προσιτών υπηρεσιών προοριζόμενων για τα εξαρτώμενα άτομα και τις οικογένειές τους (3), |
| --- | --- |

—

να διατίθενται εκτενής και επιδοτούμενες υπηρεσίες παροχής παιδικής φροντίδας, ώστε οι γονείς να μπορούν να συνεχίσουν την επαγγελματική τους δραστηριότητα, διακόπτοντας τη σταδιοδρομία τους για μικρότερο χρονικό διάστημα και να διευρυνθεί η προσφορά ποιοτικών και οικονομικά προσιτών υπηρεσιών προοριζόμενων για τα εξαρτώμενα άτομα και τις οικογένειές τους (3),

| — | να παρέχονται πλήρεις και επιδοτούμενες υπηρεσίες στους ηλικιωμένους και στα εξαρτώμενα άτομα. |
| --- | --- |

—

να παρέχονται πλήρεις και επιδοτούμενες υπηρεσίες στους ηλικιωμένους και στα εξαρτώμενα άτομα.

| 1.2.6 | Τα κράτη μέλη πρέπει επίσης να φροντίσουν:






  — | για την ενημέρωση όλων των εμπλεκόμενων μερών σχετικά με τους λόγους ύπαρξης των διαφορών στις αμοιβές των φύλων και στις διακρίσεις λόγω φύλου, |
| --- | --- | --- |

1.2.6

Τα κράτη μέλη πρέπει επίσης να φροντίσουν:

—

για την ενημέρωση όλων των εμπλεκόμενων μερών σχετικά με τους λόγους ύπαρξης των διαφορών στις αμοιβές των φύλων και στις διακρίσεις λόγω φύλου,

| — | για την ανταλλαγή αποτελεσματικών μεθόδων και την ενίσχυση του διαλόγου μεταξύ των χωρών, |
| --- | --- |

—

για την ανταλλαγή αποτελεσματικών μεθόδων και την ενίσχυση του διαλόγου μεταξύ των χωρών,

| — | για την πληροφόρηση τόσο του κοινού όσο και των εκπροσώπων των εργαζομένων και των εργοδοτών, αλλά και των νομικών, για τα δικαιώματα όσων υποβάλλονται σε διακρίσεις. |
| --- | --- |

—

για την πληροφόρηση τόσο του κοινού όσο και των εκπροσώπων των εργαζομένων και των εργοδοτών, αλλά και των νομικών, για τα δικαιώματα όσων υποβάλλονται σε διακρίσεις.

| 1.2.7 | Η ΕΟΚΕ καλεί το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων να δώσει, στο πλαίσιο των εργασιών του, προτεραιότητα στο ζήτημα των διαφορών στις αμοιβές των δύο φύλων. |
| --- | --- |

1.2.7

Η ΕΟΚΕ καλεί το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων να δώσει, στο πλαίσιο των εργασιών του, προτεραιότητα στο ζήτημα των διαφορών στις αμοιβές των δύο φύλων.

| 1.2.8 | Η ΕΟΚΕ εκδηλώνει τη βαθειά ανησυχία της σχετικά με τα αποτελέσματα της έκθεσης της Επιτροπής «Η ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών — 2008» (4). Από την έκθεση συνάγεται ότι υπάρχει ελλιπής εκπροσώπηση των γυναικών σε καίριους για την οικονομική ανάπτυξη τομείς, στους οποίους συνήθως καταβάλλονται υψηλές αμοιβές. Ως εκ τούτου η ενίσχυση της ποιοτικής διάστασης της ισότητας αποτελεί κύρια πρόκληση. |
| --- | --- |

1.2.8

Η ΕΟΚΕ εκδηλώνει τη βαθειά ανησυχία της σχετικά με τα αποτελέσματα της έκθεσης της Επιτροπής «Η ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών — 2008» (4). Από την έκθεση συνάγεται ότι υπάρχει ελλιπής εκπροσώπηση των γυναικών σε καίριους για την οικονομική ανάπτυξη τομείς, στους οποίους συνήθως καταβάλλονται υψηλές αμοιβές. Ως εκ τούτου η ενίσχυση της ποιοτικής διάστασης της ισότητας αποτελεί κύρια πρόκληση.

| 1.2.9 | Η ΕΟΚΕ στηρίζει επίσης την «ευρωπαϊκή πλατφόρμα για γυναίκες επιστήμονες» (5), προτρέποντας όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς, σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, να δώσουν ιδιαίτερη έμφαση στη συμμετοχή των γυναικών στην επιστήμη και την έρευνα. Μόνο το 29 % των επιστημόνων και μηχανικών στην ΕΕ είναι γυναίκες. |
| --- | --- |

1.2.9

Η ΕΟΚΕ στηρίζει επίσης την «ευρωπαϊκή πλατφόρμα για γυναίκες επιστήμονες» (5), προτρέποντας όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς, σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, να δώσουν ιδιαίτερη έμφαση στη συμμετοχή των γυναικών στην επιστήμη και την έρευνα. Μόνο το 29 % των επιστημόνων και μηχανικών στην ΕΕ είναι γυναίκες.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ θέλει να πιστεύει ότι οι κρατικές αρχές και οι πολιτικοί ηγέτες στα κράτη μέλη θα επιδείξουν υποδειγματική στάση όσον αφορά την εφαρμογή των αρχών που αναφέρει η παρούσα γνωμοδότηση. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ θέλει να πιστεύει ότι οι κρατικές αρχές και οι πολιτικοί ηγέτες στα κράτη μέλη θα επιδείξουν υποδειγματική στάση όσον αφορά την εφαρμογή των αρχών που αναφέρει η παρούσα γνωμοδότηση.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ συνιστά να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην επιρροή που ασκούν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης προκειμένου να εξαλειφθούν οι στερεότυπες εικόνες των ανδρών και των γυναικών και να προωθηθεί πιο ακριβής εκπροσώπηση των δύο φύλων που να αντικατοπτρίζει την συνεισφορά τους στην κοινωνία σε όλους τους τομείς. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ συνιστά να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην επιρροή που ασκούν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης προκειμένου να εξαλειφθούν οι στερεότυπες εικόνες των ανδρών και των γυναικών και να προωθηθεί πιο ακριβής εκπροσώπηση των δύο φύλων που να αντικατοπτρίζει την συνεισφορά τους στην κοινωνία σε όλους τους τομείς.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Από την ανακοίνωση της Επιτροπής συνάγεται ότι στην ΕΕ οι αμοιβές των γυναικών είναι κατά μέσον όρο 15 % χαμηλότερες από εκείνες των ανδρών. Η καταπολέμηση των διαφορών στις αμοιβές των δύο φύλων αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα θέματα του «Χάρτη πορείας για την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών (2006-2010)» (6). Το ζήτημα της μισθολογικής ανισότητας μεταξύ των δύο φύλων έχει ευρύτερο αντίκτυπο και δεν περιορίζεται στο θέμα «ίση αμοιβή για όμοια εργασία». Μια από τις κυριότερες αιτίες για τις διαφορές αυτές συνδέεται με το πώς εκτιμώνται οι ικανότητες των γυναικών σε σύγκριση με εκείνες των ανδρών. Για επαγγέλματα που απαιτούν παρόμοια προσόντα ή πείρα, οι αμοιβές που δίνονται είναι χαμηλότερες εάν τα επαγγέλματα αυτά είναι κυρίως γυναικεία. |
| --- | --- |

2.1

Από την ανακοίνωση της Επιτροπής συνάγεται ότι στην ΕΕ οι αμοιβές των γυναικών είναι κατά μέσον όρο 15 % χαμηλότερες από εκείνες των ανδρών. Η καταπολέμηση των διαφορών στις αμοιβές των δύο φύλων αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα θέματα του «Χάρτη πορείας για την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών (2006-2010)» (6). Το ζήτημα της μισθολογικής ανισότητας μεταξύ των δύο φύλων έχει ευρύτερο αντίκτυπο και δεν περιορίζεται στο θέμα «ίση αμοιβή για όμοια εργασία». Μια από τις κυριότερες αιτίες για τις διαφορές αυτές συνδέεται με το πώς εκτιμώνται οι ικανότητες των γυναικών σε σύγκριση με εκείνες των ανδρών. Για επαγγέλματα που απαιτούν παρόμοια προσόντα ή πείρα, οι αμοιβές που δίνονται είναι χαμηλότερες εάν τα επαγγέλματα αυτά είναι κυρίως γυναικεία.

| 2.1.1 | Οι διαφορές στις αμοιβές δείχνουν επίσης την έλλειψη ισότητας στην αγορά εργασίας η οποία καταρχάς πλήττει τις γυναίκες — π.χ. δυσκολίες για συνδυασμό επαγγελματικού και ιδιωτικού βίου. Οι γυναίκες εργάζονται συχνότερα σε μερική απασχόληση και διακόπτουν περισσότερες φορές τη σταδιοδρομία τους, πράγμα που συνεπάγεται περιορισμένες δυνατότητες συμμετοχής στην δια βίου μάθηση, με αποτέλεσμα να επηρεάζεται αρνητικά η επαγγελματική τους εξέλιξη. Καταλαμβάνουν σπανιότερα διευθυντικές θέσεις και αντιμετωπίζουν πολλά εμπόδια και μεγαλύτερη αντίσταση κατά την ανέλιξη στην επαγγελματική ιεραρχία. Η εξέλιξη της σταδιοδρομίας των γυναικών χαρακτηρίζεται από συχνότερες διακοπές και γι' αυτό είναι βραδύτερη και συντομότερη από εκείνη των ανδρών, πράγμα που έχει ως αποτέλεσμα χαμηλότερες αμοιβές. Τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι οι διαφορές των αμοιβών αυξάνονται με την ηλικία, την κατάρτιση και την προϋπηρεσία: οι διαφορές αμοιβής είναι άνω του 30 % για την κατηγορία της ηλικίας από 50 έως 59 ετών έναντι 7 % για την κατηγορία ηλικίας κάτω των 30 ετών. Είναι άνω του 30 % για τις γυναίκες που έχουν τριτοβάθμια εκπαίδευση και 13 % για όσες έχουν δευτεροβάθμια. |
| --- | --- |

2.1.1

Οι διαφορές στις αμοιβές δείχνουν επίσης την έλλειψη ισότητας στην αγορά εργασίας η οποία καταρχάς πλήττει τις γυναίκες — π.χ. δυσκολίες για συνδυασμό επαγγελματικού και ιδιωτικού βίου. Οι γυναίκες εργάζονται συχνότερα σε μερική απασχόληση και διακόπτουν περισσότερες φορές τη σταδιοδρομία τους, πράγμα που συνεπάγεται περιορισμένες δυνατότητες συμμετοχής στην δια βίου μάθηση, με αποτέλεσμα να επηρεάζεται αρνητικά η επαγγελματική τους εξέλιξη. Καταλαμβάνουν σπανιότερα διευθυντικές θέσεις και αντιμετωπίζουν πολλά εμπόδια και μεγαλύτερη αντίσταση κατά την ανέλιξη στην επαγγελματική ιεραρχία. Η εξέλιξη της σταδιοδρομίας των γυναικών χαρακτηρίζεται από συχνότερες διακοπές και γι' αυτό είναι βραδύτερη και συντομότερη από εκείνη των ανδρών, πράγμα που έχει ως αποτέλεσμα χαμηλότερες αμοιβές. Τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι οι διαφορές των αμοιβών αυξάνονται με την ηλικία, την κατάρτιση και την προϋπηρεσία: οι διαφορές αμοιβής είναι άνω του 30 % για την κατηγορία της ηλικίας από 50 έως 59 ετών έναντι 7 % για την κατηγορία ηλικίας κάτω των 30 ετών. Είναι άνω του 30 % για τις γυναίκες που έχουν τριτοβάθμια εκπαίδευση και 13 % για όσες έχουν δευτεροβάθμια.

| 2.1.2 | Στην ανακοίνωση περιέχονται 4 τομείς δράσης:






  — | διασφάλιση μιας πιο εύστοχης εφαρμογής της ισχύουσας νομοθεσίας (να εξετασθεί το πως η ισχύουσα νομοθεσία μπορεί να αναπροσαρμοσθεί και να εφαρμοστεί καλύτερα και με ποιο τρόπο θα μπορέσει το κοινό να αποκτήσει επίγνωση του προβλήματος), |
| --- | --- | --- |

2.1.2

Στην ανακοίνωση περιέχονται 4 τομείς δράσης:

—

διασφάλιση μιας πιο εύστοχης εφαρμογής της ισχύουσας νομοθεσίας (να εξετασθεί το πως η ισχύουσα νομοθεσία μπορεί να αναπροσαρμοσθεί και να εφαρμοστεί καλύτερα και με ποιο τρόπο θα μπορέσει το κοινό να αποκτήσει επίγνωση του προβλήματος),

| — | ένταξη του αγώνα κατά των μισθολογικών διαφορών στην πολιτική απασχόλησης των κρατών μελών (με τη βοήθεια των μέσων της ΕΕ, ιδίως του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου) (7), |
| --- | --- |

—

ένταξη του αγώνα κατά των μισθολογικών διαφορών στην πολιτική απασχόλησης των κρατών μελών (με τη βοήθεια των μέσων της ΕΕ, ιδίως του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου) (7),

| — | παρότρυνση των εργοδοτών να εφαρμόζουν την αρχή της ισότητας αμοιβής, ιδιαίτερα μέσω της κοινωνικής τους ευθύνης, |
| --- | --- |

—

παρότρυνση των εργοδοτών να εφαρμόζουν την αρχή της ισότητας αμοιβής, ιδιαίτερα μέσω της κοινωνικής τους ευθύνης,

| — | προώθηση της ανταλλαγής ορθών πρακτικών που εφαρμόζονται σε ολόκληρη την ΕΕ και της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

—

προώθηση της ανταλλαγής ορθών πρακτικών που εφαρμόζονται σε ολόκληρη την ΕΕ και της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων.

| 2.1.3 | Η ανακοίνωση της Επιτροπής στοχεύει στην εξέταση των λόγων ύπαρξης των διαφορών στις αμοιβές και των δυνατοτήτων δράσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Κύριο σκεπτικό είναι ότι οι διαφορές στις αμοιβές μπορούν να καταπολεμηθούν αποτελεσματικά μόνον αν καταβληθούν προσπάθειες σε όλα τα επίπεδα και συμμετάσχουν όλα τα εμπλεκόμενα μέρη καθώς εφόσον ληφθούν υπόψη όλα τα αίτια. |
| --- | --- |

2.1.3

Η ανακοίνωση της Επιτροπής στοχεύει στην εξέταση των λόγων ύπαρξης των διαφορών στις αμοιβές και των δυνατοτήτων δράσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Κύριο σκεπτικό είναι ότι οι διαφορές στις αμοιβές μπορούν να καταπολεμηθούν αποτελεσματικά μόνον αν καταβληθούν προσπάθειες σε όλα τα επίπεδα και συμμετάσχουν όλα τα εμπλεκόμενα μέρη καθώς εφόσον ληφθούν υπόψη όλα τα αίτια.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι είναι σημαντικό να συμμετάσχουν όλα τα εμπλεκόμενα μέρη στις προσπάθειες για τη μείωση των μισθολογικών διαφορών μεταξύ γυναικών και ανδρών. |
| --- | --- |

3.1

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι είναι σημαντικό να συμμετάσχουν όλα τα εμπλεκόμενα μέρη στις προσπάθειες για τη μείωση των μισθολογικών διαφορών μεταξύ γυναικών και ανδρών.

| 3.1.1 | Οι πρόοδοι που έχουν σημειωθεί από τις γυναίκες στους τομείς της εκπαίδευσης, της έρευνας και της επιχειρηματικότητας δεν αντανακλώνται στη θέση που καταλαμβάνουν στην αγορά εργασίας. Το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών είναι χαμηλότερο εκείνου των ανδρών (55,7 % έναντι 70 %) και πολύ χαμηλότερο για τις γυναίκες ηλικίας 55 έως 64 ετών (31,7 %). Η ανεργία των γυναικών είναι επίσης υψηλότερη σε σύγκριση με των ανδρών (9,7 % έναντι 7,8 %). |
| --- | --- |

3.1.1

Οι πρόοδοι που έχουν σημειωθεί από τις γυναίκες στους τομείς της εκπαίδευσης, της έρευνας και της επιχειρηματικότητας δεν αντανακλώνται στη θέση που καταλαμβάνουν στην αγορά εργασίας. Το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών είναι χαμηλότερο εκείνου των ανδρών (55,7 % έναντι 70 %) και πολύ χαμηλότερο για τις γυναίκες ηλικίας 55 έως 64 ετών (31,7 %). Η ανεργία των γυναικών είναι επίσης υψηλότερη σε σύγκριση με των ανδρών (9,7 % έναντι 7,8 %).

| 3.1.2 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι εθνικές κυβερνήσεις, οι εθνικές οργανώσεις για την ισότητα και ιδίως οι κοινωνικοί εταίροι σε όλα τα κράτη μέλη φέρουν σαφή ευθύνη και πρέπει να φροντίσουν ώστε να εξαλειφθούν οι δομικές διαφορές που οφείλονται στο διαχωρισμό αναλόγως φύλου σε ορισμένους κλάδους, επαγγέλματα και μορφές απασχόλησης και να διασφαλίσουν ότι το μισθολογικό σύστημα που καθιερώνεται θα περιορίζει τις υπάρχουσες μισθολογικές διαφορές γυναικών και ανδρών. |
| --- | --- |

3.1.2

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι εθνικές κυβερνήσεις, οι εθνικές οργανώσεις για την ισότητα και ιδίως οι κοινωνικοί εταίροι σε όλα τα κράτη μέλη φέρουν σαφή ευθύνη και πρέπει να φροντίσουν ώστε να εξαλειφθούν οι δομικές διαφορές που οφείλονται στο διαχωρισμό αναλόγως φύλου σε ορισμένους κλάδους, επαγγέλματα και μορφές απασχόλησης και να διασφαλίσουν ότι το μισθολογικό σύστημα που καθιερώνεται θα περιορίζει τις υπάρχουσες μισθολογικές διαφορές γυναικών και ανδρών.

| 3.1.3 | Οι πρόοδοι που έχουν σημειώσει οι γυναίκες, τουλάχιστο στους σημαντικούς τομείς της εκπαίδευσης και της έρευνας δεν αντανακλώνται στον μισθό και στα εισοδήματά τους. Ένας βασικός λόγος για τον οποίο οι γυναίκες έχουν χαμηλότερα εισοδήματα από εκείνα των ανδρών είναι διότι διακόπτουν τη σταδιοδρομία τους για να φροντίσουν παιδιά και οικογένεια. Η γυναίκα είναι αυτή που γεννάει τα παιδιά και αφιερώνει δυσανάλογα περισσότερο χρόνο για τη φροντίδα τους από ό,τι ο άνδρας. Η μητρότητα συνεπάγεται συντομότερες περιόδους επαγγελματικής εργασίας, μικρότερη συνολικά επαγγελματική πείρα και λιγότερες δυνατότητες επιμόρφωσης. Όσο πιο πολύ παραμένει κανείς εκτός της αγοράς εργασίας τόσο περισσότερο επιδεινώνει τη μισθολογική του εξέλιξη. Εξάλλου οι γυναίκες αναλαμβάνουν μεγαλύτερες ευθύνες έναντι των ηλικιωμένων και των άλλων εξαρτώμενων ατόμων. |
| --- | --- |

3.1.3

Οι πρόοδοι που έχουν σημειώσει οι γυναίκες, τουλάχιστο στους σημαντικούς τομείς της εκπαίδευσης και της έρευνας δεν αντανακλώνται στον μισθό και στα εισοδήματά τους. Ένας βασικός λόγος για τον οποίο οι γυναίκες έχουν χαμηλότερα εισοδήματα από εκείνα των ανδρών είναι διότι διακόπτουν τη σταδιοδρομία τους για να φροντίσουν παιδιά και οικογένεια. Η γυναίκα είναι αυτή που γεννάει τα παιδιά και αφιερώνει δυσανάλογα περισσότερο χρόνο για τη φροντίδα τους από ό,τι ο άνδρας. Η μητρότητα συνεπάγεται συντομότερες περιόδους επαγγελματικής εργασίας, μικρότερη συνολικά επαγγελματική πείρα και λιγότερες δυνατότητες επιμόρφωσης. Όσο πιο πολύ παραμένει κανείς εκτός της αγοράς εργασίας τόσο περισσότερο επιδεινώνει τη μισθολογική του εξέλιξη. Εξάλλου οι γυναίκες αναλαμβάνουν μεγαλύτερες ευθύνες έναντι των ηλικιωμένων και των άλλων εξαρτώμενων ατόμων.

| 3.1.4 | Η μειονεκτική θέση των γυναικών στην αγορά εργασίας και το μισθολογικό χάσμα το οποίο τη συνοδεύει έχουν συνέπειες στα συνταξιοδοτικά τους δικαιώματα. Γι' αυτό το συνταξιοδοτικό σύστημα πρέπει να αναπροσαρμοσθεί έτσι ώστε να μην επιδεινώνεται η θέση των γυναικών που διακόπτουν τη σταδιοδρομία τους για λόγους μητρότητας και γονικής άδειας, να εγγυάται την ισότητα των φύλων και παράλληλα να θέτει ως μακροπρόθεσμο στόχο να καταστούν οι συντάξεις ατομικό δικαίωμα (8). Άνδρες και γυναίκες πρέπει να μοιράζονται τις οικογενειακές ευθύνες και η γονική ευθύνη δεν πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα την επιδείνωση των όρων συνταξιοδότησης. |
| --- | --- |

3.1.4

Η μειονεκτική θέση των γυναικών στην αγορά εργασίας και το μισθολογικό χάσμα το οποίο τη συνοδεύει έχουν συνέπειες στα συνταξιοδοτικά τους δικαιώματα. Γι' αυτό το συνταξιοδοτικό σύστημα πρέπει να αναπροσαρμοσθεί έτσι ώστε να μην επιδεινώνεται η θέση των γυναικών που διακόπτουν τη σταδιοδρομία τους για λόγους μητρότητας και γονικής άδειας, να εγγυάται την ισότητα των φύλων και παράλληλα να θέτει ως μακροπρόθεσμο στόχο να καταστούν οι συντάξεις ατομικό δικαίωμα (8). Άνδρες και γυναίκες πρέπει να μοιράζονται τις οικογενειακές ευθύνες και η γονική ευθύνη δεν πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα την επιδείνωση των όρων συνταξιοδότησης.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1 | Από το 1957, στο άρθρο 119 της συνθήκης της Ρώμης θεσπίζεται η ισότητα αμοιβής για όμοια εργασία για τις γυναίκες και τους άνδρες. Σύμφωνα με το άρθρο αυτό, το οποίο έχει τώρα τον αριθμό 141, κάθε κράτος μέλος οφείλει να «εξασφαλίζει την εφαρμογή της αρχής της ισότητας της αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για όμοια εργασία ή για εργασία της αυτής αξίας». |
| --- | --- |

4.1

Από το 1957, στο άρθρο 119 της συνθήκης της Ρώμης θεσπίζεται η ισότητα αμοιβής για όμοια εργασία για τις γυναίκες και τους άνδρες. Σύμφωνα με το άρθρο αυτό, το οποίο έχει τώρα τον αριθμό 141, κάθε κράτος μέλος οφείλει να «εξασφαλίζει την εφαρμογή της αρχής της ισότητας της αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για όμοια εργασία ή για εργασία της αυτής αξίας».

| 4.1.1 | Γι' αυτό στην παράγραφο 4 του άρθρου ορίζεται ότι τα κράτη μέλη, «προκειμένου να εξασφαλιστεί εμπράκτως η πλήρης ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών στην εργασία», διατηρούν ή θεσπίζουν «μέτρα που προβλέπουν ειδικά πλεονεκτήματα, τα οποία διευκολύνουν το λιγότερο εκπροσωπούμενο φύλο να συνεχίσει μια επαγγελματική δραστηριότητα ...». |
| --- | --- |

4.1.1

Γι' αυτό στην παράγραφο 4 του άρθρου ορίζεται ότι τα κράτη μέλη, «προκειμένου να εξασφαλιστεί εμπράκτως η πλήρης ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών στην εργασία», διατηρούν ή θεσπίζουν «μέτρα που προβλέπουν ειδικά πλεονεκτήματα, τα οποία διευκολύνουν το λιγότερο εκπροσωπούμενο φύλο να συνεχίσει μια επαγγελματική δραστηριότητα ...».

| 4.1.2 | Οι δυνατότητες που προβλέπονται στο νόμο για τη λήψη μέτρων σχετικά με τη θετική διακριτική μεταχείριση πρέπει να διατηρηθούν και σε ορισμένες περιπτώσεις να αυξηθούν, εφόσον υπάρχουν ακόμη μεγάλες διαφορές μεταξύ γυναικών και ανδρών που κατέχουν διευθυντικές θέσεις. Το 2000, μόνο το 31 % των διορισμών σε υψηλές θέσεις αφορούσε γυναίκες, και μέχρι το 2006 το ποσοστό αυτό αυξήθηκε μόνο με 1 %, δηλαδή ανήλθε συνολικά στο 32 % (9). |
| --- | --- |

4.1.2

Οι δυνατότητες που προβλέπονται στο νόμο για τη λήψη μέτρων σχετικά με τη θετική διακριτική μεταχείριση πρέπει να διατηρηθούν και σε ορισμένες περιπτώσεις να αυξηθούν, εφόσον υπάρχουν ακόμη μεγάλες διαφορές μεταξύ γυναικών και ανδρών που κατέχουν διευθυντικές θέσεις. Το 2000, μόνο το 31 % των διορισμών σε υψηλές θέσεις αφορούσε γυναίκες, και μέχρι το 2006 το ποσοστό αυτό αυξήθηκε μόνο με 1 %, δηλαδή ανήλθε συνολικά στο 32 % (9).

| 4.1.3 | Η οδηγία 75/117/EΟΚ, η οποία εγκρίθηκε από το Συμβούλιο το 1975, ορίζει μεταξύ άλλων ότι η αρχή της ισότητας της αμοιβής για γυναίκες και άνδρες συνεπάγεται την εξάλειψη κάθε διάκρισης που εφαρμόζεται λόγω φύλου, σε όλες τις πτυχές και όλους τους όρους της αμοιβής, για όμοια εργασία ή για εργασία της αυτής αξίας. Οι πλειονότητα των εθνικών νομικών διατάξεων όσον αφορά την αρχή της ισότητας της αμοιβής καθώς και τις συλλογικές συμβάσεις στηρίζονται σε αυτή τη διάταξη του κοινοτικού κεκτημένου το οποίο συνέβαλε έτσι στην ενίσχυση της θέσης των γυναικών στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

4.1.3

Η οδηγία 75/117/EΟΚ, η οποία εγκρίθηκε από το Συμβούλιο το 1975, ορίζει μεταξύ άλλων ότι η αρχή της ισότητας της αμοιβής για γυναίκες και άνδρες συνεπάγεται την εξάλειψη κάθε διάκρισης που εφαρμόζεται λόγω φύλου, σε όλες τις πτυχές και όλους τους όρους της αμοιβής, για όμοια εργασία ή για εργασία της αυτής αξίας. Οι πλειονότητα των εθνικών νομικών διατάξεων όσον αφορά την αρχή της ισότητας της αμοιβής καθώς και τις συλλογικές συμβάσεις στηρίζονται σε αυτή τη διάταξη του κοινοτικού κεκτημένου το οποίο συνέβαλε έτσι στην ενίσχυση της θέσης των γυναικών στην αγορά εργασίας.

| 4.1.4 | Σύμφωνα με το άρθρο 141 της Συνθήκης ΕΚ, ως «αμοιβή νοούνται οι συνήθεις βασικοί ή ελάχιστοι μισθοί ή αποδοχές και όλα τα άλλα οφέλη, που παρέχονται άμεσα ή έμμεσα, σε χρήματα ή σε είδος, από τον εργοδότη στον εργαζόμενο, λόγω της σχέσεως εργασίας». |
| --- | --- |

4.1.4

Σύμφωνα με το άρθρο 141 της Συνθήκης ΕΚ, ως «αμοιβή νοούνται οι συνήθεις βασικοί ή ελάχιστοι μισθοί ή αποδοχές και όλα τα άλλα οφέλη, που παρέχονται άμεσα ή έμμεσα, σε χρήματα ή σε είδος, από τον εργοδότη στον εργαζόμενο, λόγω της σχέσεως εργασίας».

| 4.1.5 | Η συνοχή των εθνικών διατάξεων θα πρέπει να αυξηθεί όσον αφορά το θέμα των ίσων δικαιωμάτων σχετικά με τις προϋποθέσεις πρόσληψης και μισθού για να αποφευχθούν άμεσες και έμμεσες διακρίσεις εις βάρος των γυναικών. |
| --- | --- |

4.1.5

Η συνοχή των εθνικών διατάξεων θα πρέπει να αυξηθεί όσον αφορά το θέμα των ίσων δικαιωμάτων σχετικά με τις προϋποθέσεις πρόσληψης και μισθού για να αποφευχθούν άμεσες και έμμεσες διακρίσεις εις βάρος των γυναικών.

| 4.1.6 | Όμως η ισχύουσα νομοθεσία δεν εφαρμόστηκε προφανώς αρκετά αποτελεσματικά για να εξασφαλισθεί ότι τηρείται η αρχή της ισότητας αμοιβής για όμοια εργασία ή για εργασία της αυτής αξίας. Αυτή η μορφή διάκρισης είναι δύσκολο να αποδειχθεί. Τα εμπλεκόμενα μέρη δεν έχουν πάντοτε επίγνωση ότι υποβάλλονται σε διακρίσεις και/ή είναι δύσκολο να το αποδείξουν. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι εργαζόμενοι ή οι εκπρόσωποί τους πρέπει να έχουν πρόσβαση σε αποτελεσματικά μέσα για να ελέγχουν την ισότητα αμοιβής για όμοια εργασία ή για εργασία της αυτής αξίας. |
| --- | --- |

4.1.6

Όμως η ισχύουσα νομοθεσία δεν εφαρμόστηκε προφανώς αρκετά αποτελεσματικά για να εξασφαλισθεί ότι τηρείται η αρχή της ισότητας αμοιβής για όμοια εργασία ή για εργασία της αυτής αξίας. Αυτή η μορφή διάκρισης είναι δύσκολο να αποδειχθεί. Τα εμπλεκόμενα μέρη δεν έχουν πάντοτε επίγνωση ότι υποβάλλονται σε διακρίσεις και/ή είναι δύσκολο να το αποδείξουν. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι εργαζόμενοι ή οι εκπρόσωποί τους πρέπει να έχουν πρόσβαση σε αποτελεσματικά μέσα για να ελέγχουν την ισότητα αμοιβής για όμοια εργασία ή για εργασία της αυτής αξίας.

| 4.1.7 | Ένα αποτελεσματικό εργαλείο για την παρακολούθηση και τον καθορισμό δίκαιων αμοιβών είναι ο ετήσιος έλεγχος των αμοιβών και της εξέλιξής τους από τους εργοδότες των μεγάλων και μεσαίων επιχειρήσεων, προκειμένου να εντοπίζονται προβλήματα διακρίσεων λόγω φύλου στα συστήματα ταξινόμησης των επαγγελμάτων και να εφαρμόζονται κατάλληλες λύσεις με την κατάρτιση προγράμματος ισότητας που θα περιλαμβάνει διαφανή συστήματα αμοιβών για την εξασφάλιση δίκαιης ανταμοιβής των προσόντων, της πείρας και των δυνατοτήτων όλου του προσωπικού. Πρέπει να καταρτίζονται προγράμματα για την ισότητα αμοιβών με συγκεκριμένους στόχους, π.χ. για τη μείωση των μισθολογικών διαφορών κατά 1 % ετησίως. Οι εργοδότες σε όλα τα κράτη μέλη οφείλουν να εφοδιάζουν κάθε χρόνο τους εργαζόμενους και τους εκπροσώπους τους με στατιστικές για τις αμοιβές κάθε φύλου. |
| --- | --- |

4.1.7

Ένα αποτελεσματικό εργαλείο για την παρακολούθηση και τον καθορισμό δίκαιων αμοιβών είναι ο ετήσιος έλεγχος των αμοιβών και της εξέλιξής τους από τους εργοδότες των μεγάλων και μεσαίων επιχειρήσεων, προκειμένου να εντοπίζονται προβλήματα διακρίσεων λόγω φύλου στα συστήματα ταξινόμησης των επαγγελμάτων και να εφαρμόζονται κατάλληλες λύσεις με την κατάρτιση προγράμματος ισότητας που θα περιλαμβάνει διαφανή συστήματα αμοιβών για την εξασφάλιση δίκαιης ανταμοιβής των προσόντων, της πείρας και των δυνατοτήτων όλου του προσωπικού. Πρέπει να καταρτίζονται προγράμματα για την ισότητα αμοιβών με συγκεκριμένους στόχους, π.χ. για τη μείωση των μισθολογικών διαφορών κατά 1 % ετησίως. Οι εργοδότες σε όλα τα κράτη μέλη οφείλουν να εφοδιάζουν κάθε χρόνο τους εργαζόμενους και τους εκπροσώπους τους με στατιστικές για τις αμοιβές κάθε φύλου.

| 4.1.8 | Εμπόδιο για την πλήρη εφαρμογή της νομοθεσίας είναι η έλλειψη πληροφόρησης των ενδιαφερομένων και η άγνοια των ισχυόντων νόμων. Μόνο το ένα τρίτο των πολιτών γνωρίζει τα δικαιώματα του σε περίπτωση που ασκούνται εις βάρος του διακρίσεις (10). Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι είναι σημαντικό να συνεχισθεί η πληροφόρηση τόσο του κοινού όσο και των αντιπροσώπων των εργαζομένων και των εργοδοτών και των νομικών σχετικά με τα εν λόγω δικαιώματα. |
| --- | --- |

4.1.8

Εμπόδιο για την πλήρη εφαρμογή της νομοθεσίας είναι η έλλειψη πληροφόρησης των ενδιαφερομένων και η άγνοια των ισχυόντων νόμων. Μόνο το ένα τρίτο των πολιτών γνωρίζει τα δικαιώματα του σε περίπτωση που ασκούνται εις βάρος του διακρίσεις (10). Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι είναι σημαντικό να συνεχισθεί η πληροφόρηση τόσο του κοινού όσο και των αντιπροσώπων των εργαζομένων και των εργοδοτών και των νομικών σχετικά με τα εν λόγω δικαιώματα.

| 4.1.9 | Τα κράτη μέλη πρέπει να παρέχουν εύκολη πρόσβαση ένδικα μέσα για την υποβολή προσφυγής και την καταγγελία περιπτώσεων διάκρισης, και ο εναγόμενος θα πρέπει να είναι αυτός που θα φέρει το βάρος απόδειξης ενώπιον δικαστηρίου ή άλλης αρμόδιας αρχής ότι δεν παραβίασε την αρχή της ίσης μεταχείρισης (σύμφωνα με την οδηγία 97/80/EΚ). |
| --- | --- |

4.1.9

Τα κράτη μέλη πρέπει να παρέχουν εύκολη πρόσβαση ένδικα μέσα για την υποβολή προσφυγής και την καταγγελία περιπτώσεων διάκρισης, και ο εναγόμενος θα πρέπει να είναι αυτός που θα φέρει το βάρος απόδειξης ενώπιον δικαστηρίου ή άλλης αρμόδιας αρχής ότι δεν παραβίασε την αρχή της ίσης μεταχείρισης (σύμφωνα με την οδηγία 97/80/EΚ).

| 4.1.10 | Παρά τη νομοθεσία και τις συλλογικές συμβάσεις οι μισθολογικές διαφορές μεταξύ γυναικών και ανδρών δεν έχουν εξαλειφθεί. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν και άλλοι παράγοντες (ψυχολογικοί, κοινωνικοί και πολιτιστικοί) πίσω από τις μισθολογικές διαφορές όπως π.χ. οι δυσκολίες συμφιλίωσης οικογενειακών ευθυνών με τον επαγγελματικό βίο. Είναι σημαντικό να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ ιδιωτικού και επαγγελματικού βίου. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι προσπάθειες για την επίτευξη ισότητας αμοιβής πρέπει να συνεχιστούν σε πολλούς διαφορετικούς τομείς. |
| --- | --- |

4.1.10

Παρά τη νομοθεσία και τις συλλογικές συμβάσεις οι μισθολογικές διαφορές μεταξύ γυναικών και ανδρών δεν έχουν εξαλειφθεί. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν και άλλοι παράγοντες (ψυχολογικοί, κοινωνικοί και πολιτιστικοί) πίσω από τις μισθολογικές διαφορές όπως π.χ. οι δυσκολίες συμφιλίωσης οικογενειακών ευθυνών με τον επαγγελματικό βίο. Είναι σημαντικό να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ ιδιωτικού και επαγγελματικού βίου. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι προσπάθειες για την επίτευξη ισότητας αμοιβής πρέπει να συνεχιστούν σε πολλούς διαφορετικούς τομείς.

| 4.1.11 | Πρέπει να αξιοποιείται η δυνατότητα που δίνεται από το νόμο, όσον αφορά τις κοινωνικές ρήτρες στις δημόσιες αγορές, ώστε να προτιμώνται οι φορείς που στοχεύουν στην ισότητα και στον δίκαιο καθορισμό των μισθών των γυναικών και των ανδρών. |
| --- | --- |

4.1.11

Πρέπει να αξιοποιείται η δυνατότητα που δίνεται από το νόμο, όσον αφορά τις κοινωνικές ρήτρες στις δημόσιες αγορές, ώστε να προτιμώνται οι φορείς που στοχεύουν στην ισότητα και στον δίκαιο καθορισμό των μισθών των γυναικών και των ανδρών.

| 4.1.12 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η δημόσια διοίκηση των κρατών μελών πρέπει να χρησιμεύσει ως παράδειγμα για τους άλλους εργοδότες, όχι μόνο για θέματα που συνδέονται άμεσα με την ισότητα ανδρών και γυναικών ή την επαγγελματική εξέλιξη, αλλά και με την εφαρμογή λύσεων οργάνωσης (όπως το ελαστικό ωράριο εργασίας), οι οποίες καθιστούν συμβατή την οικογενειακή με την επαγγελματική ζωή ή άλλων λύσεων στον τομέα της κατάρτισης για την προώθηση της ισότητας επαγγελματικών ευκαιριών μεταξύ γυναικών και ανδρών. |
| --- | --- |

4.1.12

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η δημόσια διοίκηση των κρατών μελών πρέπει να χρησιμεύσει ως παράδειγμα για τους άλλους εργοδότες, όχι μόνο για θέματα που συνδέονται άμεσα με την ισότητα ανδρών και γυναικών ή την επαγγελματική εξέλιξη, αλλά και με την εφαρμογή λύσεων οργάνωσης (όπως το ελαστικό ωράριο εργασίας), οι οποίες καθιστούν συμβατή την οικογενειακή με την επαγγελματική ζωή ή άλλων λύσεων στον τομέα της κατάρτισης για την προώθηση της ισότητας επαγγελματικών ευκαιριών μεταξύ γυναικών και ανδρών.

| 4.1.13 | Οι προσωπικότητες, και κυρίως οι πολιτικοί ιθύνοντες, μπορούν να ασκήσουν μεγάλη επιρροή σε ό,τι αφορά τη συνειδητοποίηση της κοινωνίας. Το προσωπικό τους παράδειγμα, τόσο στον επαγγελματικό όσο και στον ιδιωτικό βίο, μπορεί να έχει καλύτερα αποτελέσματα από πολλά πολυδάπανα προγράμματα προώθησης. |
| --- | --- |

4.1.13

Οι προσωπικότητες, και κυρίως οι πολιτικοί ιθύνοντες, μπορούν να ασκήσουν μεγάλη επιρροή σε ό,τι αφορά τη συνειδητοποίηση της κοινωνίας. Το προσωπικό τους παράδειγμα, τόσο στον επαγγελματικό όσο και στον ιδιωτικό βίο, μπορεί να έχει καλύτερα αποτελέσματα από πολλά πολυδάπανα προγράμματα προώθησης.

4.2   Η εξάλειψη των μισθολογικών διαφορών ως μέρος της πολιτικής απασχόλησης των κρατών μελών

| 4.2.1 | Η στρατηγική της ΕΕ για την ανάπτυξη και την πολιτική απασχόλησης, η οποία περιλαμβάνεται στη στρατηγική της Λισσαβόνας αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την προώθηση της ισότητας στην αγορά εργασίας και τη μείωση των μισθολογικών ανισοτήτων γυναικών και ανδρών. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι είναι σημαντικό να ληφθούν μέτρα για να διευκολυνθεί η πρόσβαση και η μεγαλύτερη συμμετοχή σε όλα τα επίπεδα στην αγορά εργασίας και να αξιοποιηθούν επίσης οι δυνατότητες που παρέχουν τα διαρθρωτικά ταμεία για σχετική υποστήριξη. |
| --- | --- |

4.2.1

Η στρατηγική της ΕΕ για την ανάπτυξη και την πολιτική απασχόλησης, η οποία περιλαμβάνεται στη στρατηγική της Λισσαβόνας αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την προώθηση της ισότητας στην αγορά εργασίας και τη μείωση των μισθολογικών ανισοτήτων γυναικών και ανδρών. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι είναι σημαντικό να ληφθούν μέτρα για να διευκολυνθεί η πρόσβαση και η μεγαλύτερη συμμετοχή σε όλα τα επίπεδα στην αγορά εργασίας και να αξιοποιηθούν επίσης οι δυνατότητες που παρέχουν τα διαρθρωτικά ταμεία για σχετική υποστήριξη.

| 4.2.2 | Η ΕΟΚΕ προτείνει τα ακόλουθα μέτρα:






  — | να εξασφαλίζεται διαφάνεια στα συστήματα ταξινόμησης επαγγελμάτων με την κατάρτιση και την εφαρμογή ενός συνόλου κριτηρίων χωρίς διακρίσεις λόγω φύλου, |
| --- | --- | --- |

4.2.2

Η ΕΟΚΕ προτείνει τα ακόλουθα μέτρα:

—

να εξασφαλίζεται διαφάνεια στα συστήματα ταξινόμησης επαγγελμάτων με την κατάρτιση και την εφαρμογή ενός συνόλου κριτηρίων χωρίς διακρίσεις λόγω φύλου,

| — | να εξασφαλίζονται διάφορα κριτήρια αξιολόγησης που συνδέονται με τη φύση της εργασίας και όχι με το πρόσωπο και που δεν περιέχουν ενδεχόμενες μορφές διάκρισης, |
| --- | --- |

—

να εξασφαλίζονται διάφορα κριτήρια αξιολόγησης που συνδέονται με τη φύση της εργασίας και όχι με το πρόσωπο και που δεν περιέχουν ενδεχόμενες μορφές διάκρισης,

| — | να ενθαρρυνθεί η επιλογή «μη παραδοσιακών» επαγγελμάτων για να επηρεασθούν και να μειωθούν οι ανισορροπίες στην αγορά εργασίας. Ο στόχος θα είναι η επιλογή και η αναζήτηση από τις γυναίκες επαγγελμάτων στον επιστημονικό και τεχνικό τομέα, και από τους άνδρες η επιλογή και η αναζήτηση επαγγελμάτων που ασκούνται κυρίως από γυναίκες, |
| --- | --- |

—

να ενθαρρυνθεί η επιλογή «μη παραδοσιακών» επαγγελμάτων για να επηρεασθούν και να μειωθούν οι ανισορροπίες στην αγορά εργασίας. Ο στόχος θα είναι η επιλογή και η αναζήτηση από τις γυναίκες επαγγελμάτων στον επιστημονικό και τεχνικό τομέα, και από τους άνδρες η επιλογή και η αναζήτηση επαγγελμάτων που ασκούνται κυρίως από γυναίκες,

| — | να ενθαρρυνθούν οι εργοδότες ώστε να αναπτύσσουν, να εφαρμόζουν προγράμματα ισότητας που να περιλαμβάνουν έρευνα σχετικά με τους μισθούς, και να παρακολουθούν την εφαρμογή τους, |
| --- | --- |

—

να ενθαρρυνθούν οι εργοδότες ώστε να αναπτύσσουν, να εφαρμόζουν προγράμματα ισότητας που να περιλαμβάνουν έρευνα σχετικά με τους μισθούς, και να παρακολουθούν την εφαρμογή τους,

| — | να παροτρύνονται οι εργοδότες και οι εργαζόμενοι να προωθούν την επαγγελματική επιμόρφωση, |
| --- | --- |

—

να παροτρύνονται οι εργοδότες και οι εργαζόμενοι να προωθούν την επαγγελματική επιμόρφωση,

| — | να παροτρυνθούν οι εργοδότες και οι επαγγελματικές οργανώσεις να καθιερώσουν μηχανισμούς επίβλεψης για τον καθορισμό των μισθών. Στην εργασία αυτή θα πρέπει να γίνεται χρήση της ονοματολογίας της εργασίας, δικαστικών υποθέσεων, της νομολογίας και της επαγγελματικής ταξινόμησης, |
| --- | --- |

—

να παροτρυνθούν οι εργοδότες και οι επαγγελματικές οργανώσεις να καθιερώσουν μηχανισμούς επίβλεψης για τον καθορισμό των μισθών. Στην εργασία αυτή θα πρέπει να γίνεται χρήση της ονοματολογίας της εργασίας, δικαστικών υποθέσεων, της νομολογίας και της επαγγελματικής ταξινόμησης,

| — | να τονωθεί και να προωθηθεί η εξέλιξη που δείχνει ότι και οι γυναίκες επιδιώκουν την ανάληψη υψηλότερων καθηκόντων και θέσεων μάνατζμεντ στους τομείς της έρευνας και ανάπτυξης, της τεχνολογίας και της καινοτομίας, |
| --- | --- |

—

να τονωθεί και να προωθηθεί η εξέλιξη που δείχνει ότι και οι γυναίκες επιδιώκουν την ανάληψη υψηλότερων καθηκόντων και θέσεων μάνατζμεντ στους τομείς της έρευνας και ανάπτυξης, της τεχνολογίας και της καινοτομίας,

| — | να ενθαρρυνθεί και να προωθηθεί η εξέλιξη για την αύξηση της συμμετοχής τους, σε όλα τα επαγγελματικά επίπεδα, στους τομείς ανάπτυξης όπως είναι ο τουρισμός, το περιβάλλον, η βιολογία, οι τηλεπικοινωνίες και η βιοτεχνολογία, |
| --- | --- |

—

να ενθαρρυνθεί και να προωθηθεί η εξέλιξη για την αύξηση της συμμετοχής τους, σε όλα τα επαγγελματικά επίπεδα, στους τομείς ανάπτυξης όπως είναι ο τουρισμός, το περιβάλλον, η βιολογία, οι τηλεπικοινωνίες και η βιοτεχνολογία,

| — | να προωθηθούν διοικητικές πρακτικές που ευνοούν την ισότητα ανδρών και γυναικών, |
| --- | --- |

—

να προωθηθούν διοικητικές πρακτικές που ευνοούν την ισότητα ανδρών και γυναικών,

| — | προκειμένου να καταστεί εφικτή η παρακολούθηση των προσπαθειών για την επίτευξη της ίσης αμοιβής σε κοινοτικό επίπεδο, θα πρέπει να εισαχθεί στο πλαίσιο της στρατηγικής για την απασχόληση ένας ειδικός δείκτης παρακολούθησης. |
| --- | --- |

—

προκειμένου να καταστεί εφικτή η παρακολούθηση των προσπαθειών για την επίτευξη της ίσης αμοιβής σε κοινοτικό επίπεδο, θα πρέπει να εισαχθεί στο πλαίσιο της στρατηγικής για την απασχόληση ένας ειδικός δείκτης παρακολούθησης.

4.3   Η ΕΟΚΕ προτείνει τη λήψη των ακόλουθων μέτρων για να ενισχυθεί η ισότητα όσον αφορά την εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση:

| — | να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή των γυναικών και να αυξηθεί το ποσοστό τους σε προγράμματα επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης στα πλαίσια της αγοράς εργασίας, στους τομείς της τεχνολογίας και της πληροφορικής, κυρίως στα υψηλότερα επίπεδα του τομέα της τεχνολογίας της πληροφορίας, |
| --- | --- |

—

να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή των γυναικών και να αυξηθεί το ποσοστό τους σε προγράμματα επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης στα πλαίσια της αγοράς εργασίας, στους τομείς της τεχνολογίας και της πληροφορικής, κυρίως στα υψηλότερα επίπεδα του τομέα της τεχνολογίας της πληροφορίας,

| — | να επιταχυνθεί και να προωθηθεί η δημιουργία συνθηκών που ενθαρρύνουν έναν μεγαλύτερο αριθμό ανδρών να αναζητεί επαγγέλματα στους τομείς παροχής υπηρεσιών και περίθαλψης, μέσω της πρακτικής εξάσκησης και άλλων μέτρων της αγοράς εργασίας, |
| --- | --- |

—

να επιταχυνθεί και να προωθηθεί η δημιουργία συνθηκών που ενθαρρύνουν έναν μεγαλύτερο αριθμό ανδρών να αναζητεί επαγγέλματα στους τομείς παροχής υπηρεσιών και περίθαλψης, μέσω της πρακτικής εξάσκησης και άλλων μέτρων της αγοράς εργασίας,

| — | να επιτευχθεί μεγαλύτερη ευελιξία όσον αφορά την προσφορά προγραμμάτων επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης προκειμένου να προσελκυσθούν και οι γυναίκες που ζουν στην ύπαιθρο και αραιοκατοικημένες περιοχές, |
| --- | --- |

—

να επιτευχθεί μεγαλύτερη ευελιξία όσον αφορά την προσφορά προγραμμάτων επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης προκειμένου να προσελκυσθούν και οι γυναίκες που ζουν στην ύπαιθρο και αραιοκατοικημένες περιοχές,

| — | να προωθηθούν οι δυνατότητες των γυναικών για να βελτιώνουν τις επαγγελματικές τους δεξιότητες με μαθήματα επιμόρφωσης κατά την διάρκεια της γονικής άδειας και αμέσως μετά την επάνοδο στην εργασία. |
| --- | --- |

—

να προωθηθούν οι δυνατότητες των γυναικών για να βελτιώνουν τις επαγγελματικές τους δεξιότητες με μαθήματα επιμόρφωσης κατά την διάρκεια της γονικής άδειας και αμέσως μετά την επάνοδο στην εργασία.

4.4   Η ΕΟΚΕ προτείνει τα ακόλουθα μέτρα για να δημιουργηθούν και να αυξηθούν οι δυνατότητες των γυναικών να ιδρύουν και να αναπτύσουν δική τους επιχείρηση:

| — | να αξιοποιηθούν τα διαρθρωτικά ταμεία προκειμένου να ιδρύσουν περισσότερες γυναίκες την δική τους επιχείρηση (11), |
| --- | --- |

—

να αξιοποιηθούν τα διαρθρωτικά ταμεία προκειμένου να ιδρύσουν περισσότερες γυναίκες την δική τους επιχείρηση (11),

| — | να ευαισθητοποιηθούν τα στελέχη, το διευθυντικό προσωπικό αλλά και οι σύμβουλοι στον τομέα της ίδρυσης επιχειρήσεων για το θέμα της ισότητας και να παροτρύνονται στην τήρηση της αρχής της ίσης μεταχείρισης, |
| --- | --- |

—

να ευαισθητοποιηθούν τα στελέχη, το διευθυντικό προσωπικό αλλά και οι σύμβουλοι στον τομέα της ίδρυσης επιχειρήσεων για το θέμα της ισότητας και να παροτρύνονται στην τήρηση της αρχής της ίσης μεταχείρισης,

| — | νέος προσανατολισμός και σχεδιασμός των υπηρεσιών υποστήριξης (χρηματοπιστωτικές και τεχνολογικές) των ΜΜΕ, προκειμένου να ανταποκρίνονται καλύτερα στις ανάγκες των γυναικών που επιθυμούν να ιδρύσουν και να αναπτύξουν τη δική τους επιχείρηση, |
| --- | --- |

—

νέος προσανατολισμός και σχεδιασμός των υπηρεσιών υποστήριξης (χρηματοπιστωτικές και τεχνολογικές) των ΜΜΕ, προκειμένου να ανταποκρίνονται καλύτερα στις ανάγκες των γυναικών που επιθυμούν να ιδρύσουν και να αναπτύξουν τη δική τους επιχείρηση,

| — | να χορηγούνται χρηματοδοτική υποστήριξη ή δάνεια στις γυναίκες που ιδρύουν επιχείρηση. |
| --- | --- |

—

να χορηγούνται χρηματοδοτική υποστήριξη ή δάνεια στις γυναίκες που ιδρύουν επιχείρηση.

| — | να υποστηριχθούν τα δίκτυα και οι οργανώσεις γυναικών επιχειρηματιών και η συμβουλευτική υποστήριξη γυναικών σε γυναίκες, |
| --- | --- |

—

να υποστηριχθούν τα δίκτυα και οι οργανώσεις γυναικών επιχειρηματιών και η συμβουλευτική υποστήριξη γυναικών σε γυναίκες,

| — | να παρασχεθεί ιδιαίτερη υποστήριξη σε γυναίκες που επιθυμούν να ιδρύσουν και να αναπτύξουν επιχειρήσεις στους τομείς των τηλεπικοινωνιών και της υψηλής τεχνολογίας, |
| --- | --- |

—

να παρασχεθεί ιδιαίτερη υποστήριξη σε γυναίκες που επιθυμούν να ιδρύσουν και να αναπτύξουν επιχειρήσεις στους τομείς των τηλεπικοινωνιών και της υψηλής τεχνολογίας,

| — | να παρασχεθεί υποστήριξη στις γυναίκες που προωθούν και κατευθύνουν πρωτοβουλίες στον τομέα της κοινωνικής οικονομίας. |
| --- | --- |

—

να παρασχεθεί υποστήριξη στις γυναίκες που προωθούν και κατευθύνουν πρωτοβουλίες στον τομέα της κοινωνικής οικονομίας.

4.5   Πρέπει να ενισχυθεί το τα δικαίωμα των γυναικών για την άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας και αυτοσυντήρησης. Τόσο οι γυναίκες όσο και οι άνδρες πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να ζουν αξιοπρεπώς από το μισθό τους. Η ΕΟΚΕ προτείνει να ληφθούν τα εξής μέτρα προκειμένου να διευκολυνθεί η συμφιλίωση της επαγγελματικής δραστηριότητας με τις οικογενειακές ευθύνες:

| — | επιδότηση από το κράτος κέντρων παιδικής φροντίδας ώστε να μπορούν οι γονείς να συνεχίσουν την επαγγελματική τους δραστηριότητα και να συντομεύουν τη διάρκεια της διακοπής της σταδιοδρομίας τους, |
| --- | --- |

—

επιδότηση από το κράτος κέντρων παιδικής φροντίδας ώστε να μπορούν οι γονείς να συνεχίσουν την επαγγελματική τους δραστηριότητα και να συντομεύουν τη διάρκεια της διακοπής της σταδιοδρομίας τους,

| — | παροχή ενισχύσεων για την επαγγελματική κατάρτιση προσωπικού στον τομέα της φροντίδας και περίθαλψης παιδιών, |
| --- | --- |

—

παροχή ενισχύσεων για την επαγγελματική κατάρτιση προσωπικού στον τομέα της φροντίδας και περίθαλψης παιδιών,

| — | να εισαχθεί στις χώρες, στις οποίες δεν προβλέπεται σήμερα, η παροχή γονικής άδειας με αποδοχές, π.χ. με την υιοθέτηση αντίστοιχων διατάξεων με εκείνες που ισχύουν στα θεσμικά όργανα της ΕΕ. Επιπλέον, θα πρέπει να δημιουργηθεί η δυνατότητα χορήγησης γονικής άδειας μεγαλύτερης διάρκειας με την καταβολή επιδόματος. Η γονική άδεια θα πρέπει να μπορεί να μοιράζεται μεταξύ των γονέων, Όσον αφορά τις προσπάθειες για την ανάληψη από τον πατέρα μεγαλύτερων ευθυνών στην οικογένεια, η συμπερίληψη του πατέρα στη γονική άδεια αποτελεί σημαντική πρόοδο. Πρέπει να δοθούν οικονομικά κίνητρα που θα αντισταθμίζουν τη μείωση του εισοδήματος, ώστε να ζητούν και οι άνδρες συχνότερα γονική άδεια (Το θέμα αυτό περιλαμβάνεται στην ατζέντα των Ευρωπαίων Κοινωνικών Εταίρων, όπως προτάθηκε κατά την δεύτερη διαβούλευση των Ευρωπαίων Κοινωνικών Εταίρων με θέμα τον συνδυασμό επαγγελματικού, ιδιωτικού και οικογενειακού βίου) (12), |
| --- | --- |

—

να εισαχθεί στις χώρες, στις οποίες δεν προβλέπεται σήμερα, η παροχή γονικής άδειας με αποδοχές, π.χ. με την υιοθέτηση αντίστοιχων διατάξεων με εκείνες που ισχύουν στα θεσμικά όργανα της ΕΕ. Επιπλέον, θα πρέπει να δημιουργηθεί η δυνατότητα χορήγησης γονικής άδειας μεγαλύτερης διάρκειας με την καταβολή επιδόματος. Η γονική άδεια θα πρέπει να μπορεί να μοιράζεται μεταξύ των γονέων, Όσον αφορά τις προσπάθειες για την ανάληψη από τον πατέρα μεγαλύτερων ευθυνών στην οικογένεια, η συμπερίληψη του πατέρα στη γονική άδεια αποτελεί σημαντική πρόοδο. Πρέπει να δοθούν οικονομικά κίνητρα που θα αντισταθμίζουν τη μείωση του εισοδήματος, ώστε να ζητούν και οι άνδρες συχνότερα γονική άδεια (Το θέμα αυτό περιλαμβάνεται στην ατζέντα των Ευρωπαίων Κοινωνικών Εταίρων, όπως προτάθηκε κατά την δεύτερη διαβούλευση των Ευρωπαίων Κοινωνικών Εταίρων με θέμα τον συνδυασμό επαγγελματικού, ιδιωτικού και οικογενειακού βίου) (12),

| — | να αυξηθούν οι δυνατότητες για τα άτομα, τα οποία για διάφορους λόγους δεν μπορούν να μετακινούνται, να συμμετέχουν σε κατάρτιση και να αναλάβουν εργασία, μέσω της εργασίας εξ αποστάσεως, ή της τηλεργασίας, |
| --- | --- |

—

να αυξηθούν οι δυνατότητες για τα άτομα, τα οποία για διάφορους λόγους δεν μπορούν να μετακινούνται, να συμμετέχουν σε κατάρτιση και να αναλάβουν εργασία, μέσω της εργασίας εξ αποστάσεως, ή της τηλεργασίας,

| — | να δημιουργηθούν δυνατότητες για κατάρτιση με στόχο την επαγγελματική επανένταξη, π.χ. μέσω φορολογικών μέτρων. Αυτά τα μέτρα κατάρτισης πρέπει να απευθύνονται στις γυναίκες οι οποίες απουσίασαν για μεγάλο χρονικό διάστημα από την αγορά εργασίας, εξαιτίας γονικής άδειας ή άδειας για την ανατροφή παιδιών, |
| --- | --- |

—

να δημιουργηθούν δυνατότητες για κατάρτιση με στόχο την επαγγελματική επανένταξη, π.χ. μέσω φορολογικών μέτρων. Αυτά τα μέτρα κατάρτισης πρέπει να απευθύνονται στις γυναίκες οι οποίες απουσίασαν για μεγάλο χρονικό διάστημα από την αγορά εργασίας, εξαιτίας γονικής άδειας ή άδειας για την ανατροφή παιδιών,

| — | να προσφέρονται υπηρεσίες που λειτουργούν με κρατικές επιδοτήσεις για ηλικιωμένους και εξαρτώμενα άτομα, ώστε να διευκολυνθεί η πρόσβαση κυρίως των γυναικών στον επαγγελματικό βίο. |
| --- | --- |

—

να προσφέρονται υπηρεσίες που λειτουργούν με κρατικές επιδοτήσεις για ηλικιωμένους και εξαρτώμενα άτομα, ώστε να διευκολυνθεί η πρόσβαση κυρίως των γυναικών στον επαγγελματικό βίο.

4.6   Η ΕΟΚΕ προτείνει τη λήψη των ακόλουθων μέτρων για να αυξηθεί η συμμετοχή και η επιρροή των γυναικών:

| — | διασφάλιση της ισορροπίας μεταξύ ανδρών και γυναικών στις επιτροπές και στα όργανα λήψης αποφάσεων, |
| --- | --- |

—

διασφάλιση της ισορροπίας μεταξύ ανδρών και γυναικών στις επιτροπές και στα όργανα λήψης αποφάσεων,

| — | συμμετοχή των αντιπροσωπευτικών οργανώσεων ισότητας και των γυναικείων οργανώσεων στις επιτροπές εποπτείας, σε συμπράξεις και σε άλλα φόρα, |
| --- | --- |

—

συμμετοχή των αντιπροσωπευτικών οργανώσεων ισότητας και των γυναικείων οργανώσεων στις επιτροπές εποπτείας, σε συμπράξεις και σε άλλα φόρα,

| — | βελτίωση των δυνατοτήτων για την προώθηση των γυναικών σε διευθυντικές θέσεις και σε θέσεις λήψης αποφάσεων σε δομές που φέρουν την ευθύνη της διεύθυνσης και της υλοποίησης, |
| --- | --- |

—

βελτίωση των δυνατοτήτων για την προώθηση των γυναικών σε διευθυντικές θέσεις και σε θέσεις λήψης αποφάσεων σε δομές που φέρουν την ευθύνη της διεύθυνσης και της υλοποίησης,

| — | εξασφάλιση στις γυναίκες ισότιμης θέσης στην εργασία, σε μόνιμη βάση, προκειμένου να μην ζητείται η συμμετοχή τους στην αγορά εργασίας μόνο όταν η συγκυρία είναι ευνοϊκή και να πλήττονται πρώτες και σκληρότερα όταν είναι χαμηλή, |
| --- | --- |

—

εξασφάλιση στις γυναίκες ισότιμης θέσης στην εργασία, σε μόνιμη βάση, προκειμένου να μην ζητείται η συμμετοχή τους στην αγορά εργασίας μόνο όταν η συγκυρία είναι ευνοϊκή και να πλήττονται πρώτες και σκληρότερα όταν είναι χαμηλή,

| — | να διοργανώνονται τακτικά συναντήσεις για την ανταλλαγή απόψεων με τους οργανισμούς ισότητας. |
| --- | --- |

—

να διοργανώνονται τακτικά συναντήσεις για την ανταλλαγή απόψεων με τους οργανισμούς ισότητας.

4.7   Μέριμνα για να εφαρμόζουν οι εργοδότες την αρχή της ίσης αμοιβής και να αναλαμβάνουν κοινωνική ευθύνη

| 4.7.1 | Η ισότητα αμοιβής για όμοια εργασία καθίσταται όλο και πιο αποδεκτή στην Ευρώπη, μολονότι δεν είναι προφανές ότι αυτό ισχύει και στις 27 χώρες-μέλη της ΕΕ. Μολονότι το άρθρο 2 της Σύμβασης αριθ. 100 της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας που έχει συμπληρώσει 50 χρόνια ισχύος (υιοθετήθηκε το 1951) και έχει επικυρωθεί από όλα τα κράτη μέλη, ορίζει ότι «Κάθε Μέλος οφείλει, με τα μέσα που αρμόζουν στις μεθόδους που ισχύουν για τον καθορισμό κλιμάκων αμοιβής, να προωθεί και, εφόσον συνάδει με τις μεθόδους αυτές, να διασφαλίζει την εφαρμογή σε όλους τους εργαζομένους της αρχής της ίσης αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για εργασία ίσης αξίας», εντούτοις εξακολουθεί να επικρατεί η σιωπηρή υπόθεση ότι οι γυναίκες μπορούν να επαναπαύονται στο εισόδημα του συζύγου τους. Πρόκειται για αντίληψη η οποία απέχει κατά πολύ από την πραγματικότητα της σημερινής κοινωνίας. Επίσης δεν είναι ακόμη αυτονόητο ή γενικά αποδεκτό ότι η ισότητα αμοιβής πρέπει να ισχύει και για την εργασία της αυτής αξίας. Είναι εξαιρετικά δύσκολο να διαπιστωθεί η ίση αξία εργασιών ή επαγγελμάτων. Ορισμένες δικαστικές υποθέσεις σε αυτόν τον τομέα μπορούν να χρησιμεύσουν ως βάση αναφοράς. |
| --- | --- |

4.7.1

Η ισότητα αμοιβής για όμοια εργασία καθίσταται όλο και πιο αποδεκτή στην Ευρώπη, μολονότι δεν είναι προφανές ότι αυτό ισχύει και στις 27 χώρες-μέλη της ΕΕ. Μολονότι το άρθρο 2 της Σύμβασης αριθ. 100 της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας που έχει συμπληρώσει 50 χρόνια ισχύος (υιοθετήθηκε το 1951) και έχει επικυρωθεί από όλα τα κράτη μέλη, ορίζει ότι «Κάθε Μέλος οφείλει, με τα μέσα που αρμόζουν στις μεθόδους που ισχύουν για τον καθορισμό κλιμάκων αμοιβής, να προωθεί και, εφόσον συνάδει με τις μεθόδους αυτές, να διασφαλίζει την εφαρμογή σε όλους τους εργαζομένους της αρχής της ίσης αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για εργασία ίσης αξίας», εντούτοις εξακολουθεί να επικρατεί η σιωπηρή υπόθεση ότι οι γυναίκες μπορούν να επαναπαύονται στο εισόδημα του συζύγου τους. Πρόκειται για αντίληψη η οποία απέχει κατά πολύ από την πραγματικότητα της σημερινής κοινωνίας. Επίσης δεν είναι ακόμη αυτονόητο ή γενικά αποδεκτό ότι η ισότητα αμοιβής πρέπει να ισχύει και για την εργασία της αυτής αξίας. Είναι εξαιρετικά δύσκολο να διαπιστωθεί η ίση αξία εργασιών ή επαγγελμάτων. Ορισμένες δικαστικές υποθέσεις σε αυτόν τον τομέα μπορούν να χρησιμεύσουν ως βάση αναφοράς.

| 4.7.2 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι εργοδότες λαμβάνοντας τα ακόλουθα μέτρα μπορούν να μειώσουν τις μισθολογικές διαφορές:






  — | μέσω του ευέλικτου ωραρίου εργασίας μπορεί να ευνοηθεί η ισότητα στην αγορά εργασίας. Η προσφορά απασχόλησης με μειωμένο ωράριο σε γονείς, σε εθελούσια βάση, μπορεί να διευκολύνει τη συμφιλίωση επαγγελματικού και οικογενειακού βίου. Σε αυτή την περίπτωση έχει επίσης σημασία να τους προσφέρεται η δυνατότητα επιστροφής στην απασχόληση με πλήρες ωράριο. Αντίθετα, όσοι εργάζονται ακούσια με μειωμένο ωράριο εργασίας πρέπει να τους προσφέρεται απασχόληση με πλήρες ωράριο ώστε να είναι οικονομικά αυτάρκεις. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για όσους φροντίζουν μέλη της οικογένειάς τους, |
| --- | --- | --- |

4.7.2

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι εργοδότες λαμβάνοντας τα ακόλουθα μέτρα μπορούν να μειώσουν τις μισθολογικές διαφορές:

—

μέσω του ευέλικτου ωραρίου εργασίας μπορεί να ευνοηθεί η ισότητα στην αγορά εργασίας. Η προσφορά απασχόλησης με μειωμένο ωράριο σε γονείς, σε εθελούσια βάση, μπορεί να διευκολύνει τη συμφιλίωση επαγγελματικού και οικογενειακού βίου. Σε αυτή την περίπτωση έχει επίσης σημασία να τους προσφέρεται η δυνατότητα επιστροφής στην απασχόληση με πλήρες ωράριο. Αντίθετα, όσοι εργάζονται ακούσια με μειωμένο ωράριο εργασίας πρέπει να τους προσφέρεται απασχόληση με πλήρες ωράριο ώστε να είναι οικονομικά αυτάρκεις. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για όσους φροντίζουν μέλη της οικογένειάς τους,

| — | η οργάνωση του χρόνου εργασίας πρέπει να είναι συμβατή με τον οικογενειακό βίο. Η κατανομή ευθυνών όσον αφορά τα οικιακά καθήκοντα και την παροχή φροντίδας με βάση το φύλο πρέπει να μεταβληθεί προκειμένου να μοιράζονται τις ευθύνες αυτές άνδρες και γυναίκες ισότιμα. Οι άνδρες πρέπει να αναλάβουν πιο ενεργό ρόλο στη φροντίδα της οικογένειας και του σπιτιού, |
| --- | --- |

—

η οργάνωση του χρόνου εργασίας πρέπει να είναι συμβατή με τον οικογενειακό βίο. Η κατανομή ευθυνών όσον αφορά τα οικιακά καθήκοντα και την παροχή φροντίδας με βάση το φύλο πρέπει να μεταβληθεί προκειμένου να μοιράζονται τις ευθύνες αυτές άνδρες και γυναίκες ισότιμα. Οι άνδρες πρέπει να αναλάβουν πιο ενεργό ρόλο στη φροντίδα της οικογένειας και του σπιτιού,

| — | μέσω προτύπων για τη σύγκριση επαγγελμάτων και τομέων εργασίας θα μπορούσε να δημιουργηθεί η βάση για την αξιολόγηση της αμοιβής και συγχρόνως ένα μέσο για την εφαρμογή της αρχής περί ισότητας αμοιβής. Πρέπει επιπλέον να δημιουργηθούν συστήματα αξιολόγησης της εργασίας τα οποία να επιτρέπουν τον καθορισμό των εργασιών ίσης αξίας και μεταξύ των διαφόρων ομάδων του προσωπικού. Με τον τρόπο αυτό θα εξασφαλιστεί ότι καταβάλλεται η ίδια αμοιβή για την ίδια εργασία ανεξαρτήτως φύλου, |
| --- | --- |

—

μέσω προτύπων για τη σύγκριση επαγγελμάτων και τομέων εργασίας θα μπορούσε να δημιουργηθεί η βάση για την αξιολόγηση της αμοιβής και συγχρόνως ένα μέσο για την εφαρμογή της αρχής περί ισότητας αμοιβής. Πρέπει επιπλέον να δημιουργηθούν συστήματα αξιολόγησης της εργασίας τα οποία να επιτρέπουν τον καθορισμό των εργασιών ίσης αξίας και μεταξύ των διαφόρων ομάδων του προσωπικού. Με τον τρόπο αυτό θα εξασφαλιστεί ότι καταβάλλεται η ίδια αμοιβή για την ίδια εργασία ανεξαρτήτως φύλου,

| — | να θεωρηθεί η γονική άδεια ως προσόν και να ανταμειφθεί η εμπειρία αυτή στις προαγωγές και στον καθορισμό του μισθού, πράγμα που μπορεί να μειώσει το μισθολογικό χάσμα μεταξύ γυναικών και ανδρών χωρίς όμως τούτο να θέτει σε μειονεκτική θέση από πλευράς αμοιβής και σταδιοδρομίας όσους δεν έχουν παιδιά, |
| --- | --- |

—

να θεωρηθεί η γονική άδεια ως προσόν και να ανταμειφθεί η εμπειρία αυτή στις προαγωγές και στον καθορισμό του μισθού, πράγμα που μπορεί να μειώσει το μισθολογικό χάσμα μεταξύ γυναικών και ανδρών χωρίς όμως τούτο να θέτει σε μειονεκτική θέση από πλευράς αμοιβής και σταδιοδρομίας όσους δεν έχουν παιδιά,

| — | η κοινωνία και οι εργοδότες συμβάλουν στην αύξηση των δυνατοτήτων πρόσληψης και επαγγελματικής εξέλιξης των γυναικών προσφέροντας υπηρεσίες παιδικής μέριμνας, |
| --- | --- |

—

η κοινωνία και οι εργοδότες συμβάλουν στην αύξηση των δυνατοτήτων πρόσληψης και επαγγελματικής εξέλιξης των γυναικών προσφέροντας υπηρεσίες παιδικής μέριμνας,

| — | με τη χορήγηση ειδικής άδειας για τις σχολικές διακοπές και τις ασθένειες των παιδιών, οι εργοδότες μπορούν να διευκολύνουν και να αυξήσουν τις δυνατότητες συμφιλίωσης της οικογενειακής ευθύνης με τον επαγγελματικό βίο, |
| --- | --- |

—

με τη χορήγηση ειδικής άδειας για τις σχολικές διακοπές και τις ασθένειες των παιδιών, οι εργοδότες μπορούν να διευκολύνουν και να αυξήσουν τις δυνατότητες συμφιλίωσης της οικογενειακής ευθύνης με τον επαγγελματικό βίο,

| — | στις χώρες όπου ο νόμος δεν παρέχει στον άνδρα το δικαίωμα να λάβει άδεια λόγω γέννησης τέκνου ή στην περίπτωση υιοθεσίας, οι εργοδότες θα μπορούσαν να ανοίξουν το δρόμο και να φανούν πρωτοπόροι αναλαμβάνοντας τις κοινωνικές τους ευθύνες με τη χορήγηση σχετικής άδειας (13), |
| --- | --- |

—

στις χώρες όπου ο νόμος δεν παρέχει στον άνδρα το δικαίωμα να λάβει άδεια λόγω γέννησης τέκνου ή στην περίπτωση υιοθεσίας, οι εργοδότες θα μπορούσαν να ανοίξουν το δρόμο και να φανούν πρωτοπόροι αναλαμβάνοντας τις κοινωνικές τους ευθύνες με τη χορήγηση σχετικής άδειας (13),

| — | οι εργοδότες πρέπει να χορηγούν άδεια για την παροχή περίθαλψης στενών συγγενών σε περίπτωση ασθένειας, |
| --- | --- |

—

οι εργοδότες πρέπει να χορηγούν άδεια για την παροχή περίθαλψης στενών συγγενών σε περίπτωση ασθένειας,

| — | να ενθαρρύνεται η συμμετοχή των γυναικών σε προγράμματα επιμόρφωσης και η παρακολούθηση προγραμμάτων για την εξέλιξη της σταδιοδρομίας τους, |
| --- | --- |

—

να ενθαρρύνεται η συμμετοχή των γυναικών σε προγράμματα επιμόρφωσης και η παρακολούθηση προγραμμάτων για την εξέλιξη της σταδιοδρομίας τους,

| — | οι άνδρες αλλά και οι ίδιες οι γυναίκες πρέπει να μάθουν να αντιλαμβάνονται, να αναγνωρίζουν και να αξιοποιούν τις ικανότητες των γυναικών. |
| --- | --- |

—

οι άνδρες αλλά και οι ίδιες οι γυναίκες πρέπει να μάθουν να αντιλαμβάνονται, να αναγνωρίζουν και να αξιοποιούν τις ικανότητες των γυναικών.

4.8   Προώθηση της ανταλλαγής αποτελεσματικών μεθόδων στην ΕΕ και συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων

| 4.8.1 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι ένας συγκεκριμένος τρόπος για να σημειωθεί πρόοδος είναι η ανταλλαγή και η προώθηση μεθόδων που λειτουργούν ικανοποιητικά και η ενίσχυση του διαλόγου μεταξύ των κρατών μελών. Πραγματική ισότητα και δίκαιος καθορισμός της αμοιβής μπορούν να επιτευχθούν αν όλα τα κράτη μέλη λάβουν εποικοδομητικά μέτρα και αναλάβουν τη δέσμευση να εξαλείψουν το μισθολογικό χάσμα μεταξύ γυναικών και ανδρών. Οι εργοδότες και οι οργανώσεις των εργαζομένων όπως και το Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων οφείλουν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην επίτευξη του εν λόγω στόχου. |
| --- | --- |

4.8.1

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι ένας συγκεκριμένος τρόπος για να σημειωθεί πρόοδος είναι η ανταλλαγή και η προώθηση μεθόδων που λειτουργούν ικανοποιητικά και η ενίσχυση του διαλόγου μεταξύ των κρατών μελών. Πραγματική ισότητα και δίκαιος καθορισμός της αμοιβής μπορούν να επιτευχθούν αν όλα τα κράτη μέλη λάβουν εποικοδομητικά μέτρα και αναλάβουν τη δέσμευση να εξαλείψουν το μισθολογικό χάσμα μεταξύ γυναικών και ανδρών. Οι εργοδότες και οι οργανώσεις των εργαζομένων όπως και το Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων οφείλουν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην επίτευξη του εν λόγω στόχου.

| 4.8.2 | Οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει στο πλαίσιο των συλλογικών διαπραγματεύσεων να συγκεντρώσουν τις προσπάθειές τους για τη μείωση των μισθολογικών διαφορών. Ένα συγκεκριμένο παράδειγμα παρόμοιας επιτυχημένης πρωτοβουλίας είναι το σχέδιο δράσης για την «Ίση μεταχείριση των δύο φύλων» που υιοθέτησαν οι ευρωπαϊκές οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων το 2005, μια από τις 4 προτεραιότητες του οποίου είναι ακριβώς οι μισθολογικές διαφορές μεταξύ γυναικών και ανδρών (14). |
| --- | --- |

4.8.2

Οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει στο πλαίσιο των συλλογικών διαπραγματεύσεων να συγκεντρώσουν τις προσπάθειές τους για τη μείωση των μισθολογικών διαφορών. Ένα συγκεκριμένο παράδειγμα παρόμοιας επιτυχημένης πρωτοβουλίας είναι το σχέδιο δράσης για την «Ίση μεταχείριση των δύο φύλων» που υιοθέτησαν οι ευρωπαϊκές οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων το 2005, μια από τις 4 προτεραιότητες του οποίου είναι ακριβώς οι μισθολογικές διαφορές μεταξύ γυναικών και ανδρών (14).

| 4.8.3 | Οι στατιστικές για τους μισθούς πρέπει να τροποποιηθούν προκειμένου να καταστούν οι πληροφορίες σχετικά με τις μισθολογικές διαφορές πιο κατάλληλη βάση για τη λήψη αποφάσεων. Οι αιτίες των μισθολογικών διαφορών απαιτούν πιο προσεκτική μελέτη και η από κοινού αξιοποίηση των σχετικών γνώσεων μπορεί να χρησιμεύσει στην ανακάλυψη, εξάλειψη και πρόληψη των διακρίσεων. |
| --- | --- |

4.8.3

Οι στατιστικές για τους μισθούς πρέπει να τροποποιηθούν προκειμένου να καταστούν οι πληροφορίες σχετικά με τις μισθολογικές διαφορές πιο κατάλληλη βάση για τη λήψη αποφάσεων. Οι αιτίες των μισθολογικών διαφορών απαιτούν πιο προσεκτική μελέτη και η από κοινού αξιοποίηση των σχετικών γνώσεων μπορεί να χρησιμεύσει στην ανακάλυψη, εξάλειψη και πρόληψη των διακρίσεων.

| 4.8.4 | Το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τη Βελτίωση των Συνθηκών Διαβιώσεως και Εργασίας του Δουβλίνου και το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων οφείλουν για το σκοπό αυτό, να συγκεντρώσουν και να υποβάλουν συγκρίσιμες στατιστικές των κρατών μελών όσον αφορά την εκπροσώπηση των γυναικών σε υπεύθυνες ή διευθυντικές θέσεις, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, και να παρουσιάσουν στατιστικές σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί για την ισότητα αμοιβής για όμοια εργασία στα διάφορα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

4.8.4

Το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τη Βελτίωση των Συνθηκών Διαβιώσεως και Εργασίας του Δουβλίνου και το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων οφείλουν για το σκοπό αυτό, να συγκεντρώσουν και να υποβάλουν συγκρίσιμες στατιστικές των κρατών μελών όσον αφορά την εκπροσώπηση των γυναικών σε υπεύθυνες ή διευθυντικές θέσεις, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, και να παρουσιάσουν στατιστικές σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί για την ισότητα αμοιβής για όμοια εργασία στα διάφορα κράτη μέλη.

Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Άρθρο 14: http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:1998:014:0006:0008:EL:PDF

1

(2)  Το θέμα αυτό έχει καταχωρηθεί στην ημερήσια διάταξη των κοινωνικών εταίρων στη δεύτερη διαβούλευση ΕΕ-κοινωνικοί εταίροι σχετικά με τις δυνατότητες συμφιλίωσης του επαγγελματικού, του ιδιωτικού και του οικογενειακού βίου.

2

(3)  Η ΕΟΚΕ παραπέμπει στις συστάσεις που περιέχονται σε παλαιότερες γνωμοδοτήσεις, εκ των οποίων η τελευταία είναι της 13ης Φεβρουαρίου 2008, με θέμα «Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών (βάσει του άρθρου 128 της συνθήκης ΕΚ)», εισηγητής ο κ. Wolfgang Greif, CESE 282/2008 (SOC/303), ιδιαίτερα στο σημείο 2.3.

3

(4)  COM(2008) 10 τελικό της 23.1.2008.

4

(5)  Βλ. www.epws.org

5

(6)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Χάρτης πορείας για την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών 2006-2010», εισηγήτρια: Grace Attard (ΕΕ C 318, 30.12.2006). Με την ευκαιρία αυτή μπορεί να αναφερθούν κυρίως οι ακόλουθες γνωμοδοτήσεις: SOC/204 Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 28ης Σεπτεμβρίου 2005 με θέμα «Ίδρυση Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων» εισηγήτρια η κ. Dana Štechová, 28ης Σεπτεμβρίου 2005 με θέμα «Ίδρυση Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων» εισηγήτρια η κ. Dana Štechová (EΕ C 24, 31.1.2006), και SOC/207, Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 29ης Σεπτεμβρίου 2005 με θέμα «Οι γυναίκες και η φτώχεια στην Ευρώπη», εισηγήτρια η κ. Brenda King (EΕ C 24, 31.1.2006). Βλ. επίσης το Χάρτη για την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στις συνδικαλιστικές οργανώσεις, όπως υιοθετήθηκε από τη διάσκεψη της ΕΣΣ στη Σεβίλλη, στις 23 Μαΐου 2007 και το Εγχειρίδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στις πολιτικές απασχόλησης, Ιούλιος 2007 (ΕΕ C 24, 31.1.2006), και SOC/207, Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 29ης Σεπτεμβρίου 2005 με θέμα «Οι γυναίκες και η φτώχεια στην Ευρώπη», εισηγήτρια η κ. Brenda King (EΕ C 24, 31.1.2006). Βλ. επίσης το Χάρτη για την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στις συνδικαλιστικές οργανώσεις, όπως υιοθετήθηκε από τη διάσκεψη της ΕΣΣ στη Σεβίλλη, στις 23 Μαΐου 2007 και το Εγχειρίδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στις πολιτικές απασχόλησης, Ιούλιος 2007.

6

(7)  Βλ. υποσημείωση 3.

7

(8)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 29ης Νοεμβρίου 2001 με θέμα «Οικονομική ανάπτυξη, φορολογία, και βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών συστημάτων στην ΕΕ» (ΕΕ C 48, 21.2.2002). Συνεισηγητής ο κ. Herr Byme, συνεισηγητής ο κ. Jan Jacob van Dijk.

8

(9)  Eurostat, Labour force Survey Managers in the EU — Κατανομή ανά φύλο 2000 και 2006.

9

(10)  Ευρωβαρόμετρο.

10

(11)  Βλέπε γνωμοδότηση ΕΟΚΕ της 25ης Οκτωβρίου 2007 με θέμα «Επιχειρηματικό πνεύμα και Ατζέντα της Λισαβόνας», της εισηγήτριας κας SHARMA και του συνεισηγητή κ. OLSSON (ΕΕ C 44, 16.2.2008).

11

(12)  Από την 1η Οκτωβρίου 2006, όλες οι επιχειρήσεις στη Δανία υποχρεούνται με νόμο να καταβάλλουν μια εισφορά σε ένα κεντρικό ταμείο για την γονική άδεια. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ότι καμία επιχείρηση δεν υφίσταται διακριτική μεταχείριση λόγω της πληρωμής επιδόματος σχετικά με τη γονική άδεια και ότι οι γονείς που έχουν λάβει γονική άδεια δεν κινδυνεύουν να καταστούν οικονομικό βάρος για το συγκεκριμένο εργοδότη. Αντίστοιχο σύστημα ισχύει στην Ισλανδία όπου όλοι οι εργοδότες και οι εργαζόμενοι εισφέρουν σε ένα κρατικό ταμείο για τη γονική άδεια. Η χώρα αυτή εισήγαγε επιπλέον ένα σύστημα με τρία μέρη, σύμφωνα με το οποίο η μητέρα και ο πατέρας δικαιούνται καθένας το ένα τρίτο της γονικής άδειας των 9 μηνών, ενώ το τελευταίο ένα τρίτο μπορεί να μοιραστεί. Από την εισαγωγή του νόμου σχεδόν το 90 % των Ισλανδών πατέρων κάνουν χρήση της γονικής άδειας.

12

(13)  Am 1. Από την 1η Ιουλίου 2006 ισχύει στη Σουηδία ένας νέος νόμος για τη γονική άδεια. Ο νόμος απαγορεύει στον εργοδότη να ασκήσει διακρίσεις σε βάρος εργαζομένου με το αιτιολογικό ότι κάνει ή έκανε χρήση γονικής άδειας. Ο νέος νόμος συνεπάγεται ότι δεν μπορεί να ασκούνται διακρίσεις μεταξύ των εργαζομένων που δικαιούνται γονική άδεια και των άλλων. Σύμφωνα με το διαμεσολαβητή για τα θέματα ισότητας τα άτομα που έχουν λάβει γονική άδεια πρέπει να υφίστανται την ίδια μεταχείριση σαν να ήταν στην εργασία. Οι γυναίκες λαμβάνουν κατά μέσο όρο γονικές άδειες σημαντικά μεγαλύτερες σε σύγκριση με τους άνδρες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην λαμβάνουν οι γυναίκες πριμ ή επιδόματα, πράγμα που πλήττει περισσότερο τις γυναίκες από ό,τι τους άνδρες.

13

(14)  Framework of Actions on Gender Equality:

14

http://ec.europa.eu/employment_social/news/2005/mar/gender_equality_en.pdf

---

| 19.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 211/61 |
| --- | --- | --- | --- |

19.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 211/61

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόληψη της τρομοκρατίας και της βίαιης ριζοσπαστικοποίησης»

(2008/C 211/17)

Με την επιστολή της 17ης Δεκεμβρίου 2007, η κ. Margot WALLSTRÖM, αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 262 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, να επεξεργαστεί γνωμοδότηση για την:

«Πρόληψη της τρομοκρατίας και της βίαιης ριζοσπαστικοποίησης» (διερευνητική γνωμοδότηση).

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις και δικαιώματα του πολίτη», στο οποίο ανατέθηκε η επεξεργασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 2 Απριλίου 2008 με βάση την εισηγητική έκθεση του εισηγητή κ. RETUREAU και του συνεισηγητή κ. CABRA DE LUNA.

Κατά την 44η σύνοδο ολομέλειάς της, της 22ας και 23ης Απριλίου 2008 (συνεδρίαση της 22ας Απριλίου 2008), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 147 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 5 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Εισαγωγή

| 1.1 | Η Επιτροπή ζήτησε από την ΕΟΚΕ να επεξεργασθεί γνωμοδότηση με θέμα την πρόληψη της τρομοκρατίας και, ειδικότερα, τις πολιτικές για την πρόληψη της βίαιης ριζοσπαστικοποίησης, θέματα για τα οποία προβλέπει να υιοθετήσει ανακοίνωση τον Ιούλιο του 2008. Ο κύριος στόχος της ανακοίνωσης είναι να εντοπίσει τις πολιτικές, τις δράσεις και τις πρωτοβουλίες που μπορούν να εκληφθούν ως ορθές πρακτικές για την καταπολέμηση της βίαιης ριζοσπαστικοποίησης. Επί του παρόντος, προβλέπεται ότι η ανακοίνωση θα εξετάζει ζητήματα όπως η βίαια ριζοσπαστικοποίηση στις φυλακές και σε άλλους χώρους όπου υπάρχουν άτομα σε εύθραυστη κατάσταση ή σε χώρους στρατολόγησης και θα αναλύει το λόγο και την ιδεολογία που διαδίδουν οι βίαιοι εξτρεμιστές καθώς και τη δέσμευση και την ενίσχυση της θέσης της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

1.1

Η Επιτροπή ζήτησε από την ΕΟΚΕ να επεξεργασθεί γνωμοδότηση με θέμα την πρόληψη της τρομοκρατίας και, ειδικότερα, τις πολιτικές για την πρόληψη της βίαιης ριζοσπαστικοποίησης, θέματα για τα οποία προβλέπει να υιοθετήσει ανακοίνωση τον Ιούλιο του 2008. Ο κύριος στόχος της ανακοίνωσης είναι να εντοπίσει τις πολιτικές, τις δράσεις και τις πρωτοβουλίες που μπορούν να εκληφθούν ως ορθές πρακτικές για την καταπολέμηση της βίαιης ριζοσπαστικοποίησης. Επί του παρόντος, προβλέπεται ότι η ανακοίνωση θα εξετάζει ζητήματα όπως η βίαια ριζοσπαστικοποίηση στις φυλακές και σε άλλους χώρους όπου υπάρχουν άτομα σε εύθραυστη κατάσταση ή σε χώρους στρατολόγησης και θα αναλύει το λόγο και την ιδεολογία που διαδίδουν οι βίαιοι εξτρεμιστές καθώς και τη δέσμευση και την ενίσχυση της θέσης της κοινωνίας των πολιτών.

| 1.2 | Μετά τον ψυχρό πόλεμο και την παγκοσμιοποίηση της οικονομίας, ο κόσμος χαρακτηρίζεται από μια βαθιά αλλαγή των διεθνών συσχετισμών δυνάμεων που επηρεάζει τη φύση των παγκόσμιων οργανισμών όπως τα Ηνωμένα Έθνη τα οποία γνώρισαν (και αναγνώρισαν) πολλαπλασιασμό νέων κρατικών οντοτήτων που διακήρυξαν την εδαφική κυριαρχία τους και δήλωσαν το σεβασμό τους στο διεθνές δημόσιο δίκιο. |
| --- | --- |

1.2

Μετά τον ψυχρό πόλεμο και την παγκοσμιοποίηση της οικονομίας, ο κόσμος χαρακτηρίζεται από μια βαθιά αλλαγή των διεθνών συσχετισμών δυνάμεων που επηρεάζει τη φύση των παγκόσμιων οργανισμών όπως τα Ηνωμένα Έθνη τα οποία γνώρισαν (και αναγνώρισαν) πολλαπλασιασμό νέων κρατικών οντοτήτων που διακήρυξαν την εδαφική κυριαρχία τους και δήλωσαν το σεβασμό τους στο διεθνές δημόσιο δίκιο.

| 1.3 | Ακόμη, ξέσπασαν συγκρούσεις σε ορισμένες από τις νέες αυτές χώρες και στρατιωτικά κινήματα κατέχουν ακόμα τμήματα της επικράτειάς τους· συχνά τα ανθρώπινα δικαιώματα καταπατούνται. |
| --- | --- |

1.3

Ακόμη, ξέσπασαν συγκρούσεις σε ορισμένες από τις νέες αυτές χώρες και στρατιωτικά κινήματα κατέχουν ακόμα τμήματα της επικράτειάς τους· συχνά τα ανθρώπινα δικαιώματα καταπατούνται.

| 1.4 | Επικράτειες ή τμήματα επικρατειών δεν ελέγχονται επαρκώς ή και καθόλου με αποτέλεσμα να έχουν μεταμορφωθεί σε καταφύγια για τους υπεύθυνους των κυριότερων τρομοκρατικών ομάδων, οι οποίοι επιδιώκουν να εγκαταστήσουν τις βάσεις τους εκεί όπου το κράτος δικαίου και οι δημόσιες ελευθερίες δεν υπάρχουν πια. |
| --- | --- |

1.4

Επικράτειες ή τμήματα επικρατειών δεν ελέγχονται επαρκώς ή και καθόλου με αποτέλεσμα να έχουν μεταμορφωθεί σε καταφύγια για τους υπεύθυνους των κυριότερων τρομοκρατικών ομάδων, οι οποίοι επιδιώκουν να εγκαταστήσουν τις βάσεις τους εκεί όπου το κράτος δικαίου και οι δημόσιες ελευθερίες δεν υπάρχουν πια.

| 1.5 | Η προσφυγή στις κλασικές πολεμικές μεθόδους αποδείχτηκε αναποτελεσματική εναντίον μιας συγκεχυμένης απειλής που λαμβάνει πολλές μορφές, έχει διασκορπισμένες δομές, χειραγωγεί διάφορες οργανώσεις και ανεπίσημες ομάδες υπέρ του ολοκληρωτισμού και μιας αντιδημοκρατικής πολιτικής ιδεολογίας, ομάδες έτοιμες να ασκήσουν πολιτική βία. |
| --- | --- |

1.5

Η προσφυγή στις κλασικές πολεμικές μεθόδους αποδείχτηκε αναποτελεσματική εναντίον μιας συγκεχυμένης απειλής που λαμβάνει πολλές μορφές, έχει διασκορπισμένες δομές, χειραγωγεί διάφορες οργανώσεις και ανεπίσημες ομάδες υπέρ του ολοκληρωτισμού και μιας αντιδημοκρατικής πολιτικής ιδεολογίας, ομάδες έτοιμες να ασκήσουν πολιτική βία.

| 1.6 | Η απουσία ειρηνικής επίλυσης της κατάστασης στα παλαιστινιακά εδάφη και άλλων ένοπλων συγκρούσεων σε διάφορα μέρη του κόσμου αποτελεί επίσης έναν πολιτικό παράγοντα που ευνοεί τις εξτρεμιστικές ιδέες και τις διεθνείς τρομοκρατικές πράξεις. Πρέπει όμως να υπογραμμιστεί ότι οι περισσότερες τρομοκρατικές πράξεις πραγματοποιούνται στο πλαίσιο εσωτερικών συγκρούσεων. |
| --- | --- |

1.6

Η απουσία ειρηνικής επίλυσης της κατάστασης στα παλαιστινιακά εδάφη και άλλων ένοπλων συγκρούσεων σε διάφορα μέρη του κόσμου αποτελεί επίσης έναν πολιτικό παράγοντα που ευνοεί τις εξτρεμιστικές ιδέες και τις διεθνείς τρομοκρατικές πράξεις. Πρέπει όμως να υπογραμμιστεί ότι οι περισσότερες τρομοκρατικές πράξεις πραγματοποιούνται στο πλαίσιο εσωτερικών συγκρούσεων.

| 1.7 | Όμως, ήταν ανεπαρκείς οι προσπάθειες μελέτης των αιτιών και των μεθόδων στρατολόγησης που μπορούν να μετατρέψουν, όπως στις 11 Σεπτεμβρίου 2001, στελέχη, μηχανικούς, διανοούμενους σε σχεδιαστές και δράστες επιθέσεων αυτοκτονίας με συντονισμό και εύρος που αποδεικνύουν υψηλό επίπεδο αποφασιστικότητας και ευφυΐας και ικανότητες διείσδυσης στις δημοκρατικές κοινωνίες. Η όσο το δυνατόν βαθύτερη κατανόηση των υπεύθυνων ιδεολογικών και ψυχολογικών κινήτρων είναι απαραίτητη για την επεξεργασία μιας προσαρμοσμένης αντι-στρατηγικής του ίδιου επιπέδου, επιπλέον από τις απαραίτητες γεωπολιτικές αναλύσεις και τη χρήση όλων των μέσων συλλογής και ανταλλαγής πληροφοριών. |
| --- | --- |

1.7

Όμως, ήταν ανεπαρκείς οι προσπάθειες μελέτης των αιτιών και των μεθόδων στρατολόγησης που μπορούν να μετατρέψουν, όπως στις 11 Σεπτεμβρίου 2001, στελέχη, μηχανικούς, διανοούμενους σε σχεδιαστές και δράστες επιθέσεων αυτοκτονίας με συντονισμό και εύρος που αποδεικνύουν υψηλό επίπεδο αποφασιστικότητας και ευφυΐας και ικανότητες διείσδυσης στις δημοκρατικές κοινωνίες. Η όσο το δυνατόν βαθύτερη κατανόηση των υπεύθυνων ιδεολογικών και ψυχολογικών κινήτρων είναι απαραίτητη για την επεξεργασία μιας προσαρμοσμένης αντι-στρατηγικής του ίδιου επιπέδου, επιπλέον από τις απαραίτητες γεωπολιτικές αναλύσεις και τη χρήση όλων των μέσων συλλογής και ανταλλαγής πληροφοριών.

| 1.8 | Τη στιγμή που τα μέσα επικοινωνίας και η παγκοσμιοποίηση έχουν δημιουργήσει ένα κόσμο αλληλοσυνδεδεμένο όπου πολλές λύσεις δεν μπορούν να προέρχονται μόνο από το εθνικό επίπεδο, η κρίση των κρατών-εθνών συνοδεύεται από μια διεθνή κρίση που δεν διαθέτει αποτρεπτικά μέσα ελέγχου και ακόμα λιγότερο κατάλληλα νομικά μέσα παρέμβασης. Μόνον το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών διαθέτει επαρκείς εξουσίες οι οποίες όμως σχετικοποιούνται από το δικαίωμα αρνησικυρίας που διαθέτουν πέντε χώρες. |
| --- | --- |

1.8

Τη στιγμή που τα μέσα επικοινωνίας και η παγκοσμιοποίηση έχουν δημιουργήσει ένα κόσμο αλληλοσυνδεδεμένο όπου πολλές λύσεις δεν μπορούν να προέρχονται μόνο από το εθνικό επίπεδο, η κρίση των κρατών-εθνών συνοδεύεται από μια διεθνή κρίση που δεν διαθέτει αποτρεπτικά μέσα ελέγχου και ακόμα λιγότερο κατάλληλα νομικά μέσα παρέμβασης. Μόνον το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών διαθέτει επαρκείς εξουσίες οι οποίες όμως σχετικοποιούνται από το δικαίωμα αρνησικυρίας που διαθέτουν πέντε χώρες.

| 1.9 | Ωστόσο, ένα πολυμερές, επαρκές και ανανεωμένο σύστημα θα μπορούσε να αντιμετωπίσει, σε καλύτερες συνθήκες, τα παγκόσμια, σημαντικά, οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα. Η διεθνής τρομοκρατία θα μπορούσε να καταπολεμηθεί πιο αποτελεσματικά σε ένα πολυμερές πλαίσιο που να διασφαλίζει τη συμμετοχή των ΜΚΟ οι οποίες συνεχίζουν να επαγρυπνούν για τη δημοκρατία και την προάσπιση του δικονομικού δικαίου και των δημοσίων ελευθεριών. |
| --- | --- |

1.9

Ωστόσο, ένα πολυμερές, επαρκές και ανανεωμένο σύστημα θα μπορούσε να αντιμετωπίσει, σε καλύτερες συνθήκες, τα παγκόσμια, σημαντικά, οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα. Η διεθνής τρομοκρατία θα μπορούσε να καταπολεμηθεί πιο αποτελεσματικά σε ένα πολυμερές πλαίσιο που να διασφαλίζει τη συμμετοχή των ΜΚΟ οι οποίες συνεχίζουν να επαγρυπνούν για τη δημοκρατία και την προάσπιση του δικονομικού δικαίου και των δημοσίων ελευθεριών.

2.   Ευθύνες για την Ευρώπη και δράσεις σε εξέλιξη ή σε προετοιμασία

| 2.1 | Για την αποτελεσματική καταπολέμηση της τρομοκρατίας σε επίπεδο Ένωσης είναι απαραίτητο τα κράτη μέλη να υιοθετήσουν έναν κοινό ορισμό του εγκλήματος της τρομοκρατίας και να προσεγγίσουν το ποινικό τους δίκαιο και στα ζητήματα της ποινικοποίησης και των κυρώσεων. Η διαδικασία αυτή καθώς και η υιοθέτηση του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης ξεκίνησαν χωρίς καθυστέρηση και το Συμβούλιο έχει υιοθετήσει με το πέρασμα του χρόνου και, κυρίως από τη δεκαετία του 90, αποφάσεις πλαίσια για το σκοπό αυτό. |
| --- | --- |

2.1

Για την αποτελεσματική καταπολέμηση της τρομοκρατίας σε επίπεδο Ένωσης είναι απαραίτητο τα κράτη μέλη να υιοθετήσουν έναν κοινό ορισμό του εγκλήματος της τρομοκρατίας και να προσεγγίσουν το ποινικό τους δίκαιο και στα ζητήματα της ποινικοποίησης και των κυρώσεων. Η διαδικασία αυτή καθώς και η υιοθέτηση του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης ξεκίνησαν χωρίς καθυστέρηση και το Συμβούλιο έχει υιοθετήσει με το πέρασμα του χρόνου και, κυρίως από τη δεκαετία του 90, αποφάσεις πλαίσια για το σκοπό αυτό.

| 2.2 | Μετά τις δολοφονικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, θεσπίστηκε ένα απαραίτητο πλαίσιο συνδέσμων τόσο σε διεθνές όσο και σε ευρωπαϊκό και κοινοτικό επίπεδο: το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών σε συνδυασμό με την Interpol, το ΝΑΤΟ για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, το Συμβούλιο της Ευρώπης με μια Ευρωπαϊκή Σύμβαση κατά της τρομοκρατίας, ο ΟΑΣΕ και, τέλος, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Europol. Αναπτύχθηκαν συνεργασίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, τις χώρες του Μαγκρέμπ και της Αφρικανικής Ένωσης καθώς και κατά περίπτωση επιχειρήσεις παροχής βοήθειας σε ορισμένες χώρες στο στρατιωτικό, αστυνομικό και οικονομικό τομέα. |
| --- | --- |

2.2

Μετά τις δολοφονικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, θεσπίστηκε ένα απαραίτητο πλαίσιο συνδέσμων τόσο σε διεθνές όσο και σε ευρωπαϊκό και κοινοτικό επίπεδο: το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών σε συνδυασμό με την Interpol, το ΝΑΤΟ για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, το Συμβούλιο της Ευρώπης με μια Ευρωπαϊκή Σύμβαση κατά της τρομοκρατίας, ο ΟΑΣΕ και, τέλος, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Europol. Αναπτύχθηκαν συνεργασίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, τις χώρες του Μαγκρέμπ και της Αφρικανικής Ένωσης καθώς και κατά περίπτωση επιχειρήσεις παροχής βοήθειας σε ορισμένες χώρες στο στρατιωτικό, αστυνομικό και οικονομικό τομέα.

| 2.3 | Διαμορφώθηκε συναίνεση των κοινοτικών οργάνων, των κρατών μελών, των πολιτικών ιθυνόντων και μεγάλης πλειοψηφίας των πολιτών στον ορισμό της τρομοκρατίας και στους τύπους νόμιμων και παράνομων πράξεων που δεν εμπίπτουν στον ορισμό αυτό. Πράγματι, πρέπει να καταστεί δυνατή η αυστηρή στοχοθέτηση της απειλής και των εξελίξεών της προκειμένου να αποφευχθεί ο κατακερματισμός των προσπαθειών και οι άχρηστοι περιορισμοί των ατομικών και συλλογικών δικαιωμάτων και ελευθεριών. |
| --- | --- |

2.3

Διαμορφώθηκε συναίνεση των κοινοτικών οργάνων, των κρατών μελών, των πολιτικών ιθυνόντων και μεγάλης πλειοψηφίας των πολιτών στον ορισμό της τρομοκρατίας και στους τύπους νόμιμων και παράνομων πράξεων που δεν εμπίπτουν στον ορισμό αυτό. Πράγματι, πρέπει να καταστεί δυνατή η αυστηρή στοχοθέτηση της απειλής και των εξελίξεών της προκειμένου να αποφευχθεί ο κατακερματισμός των προσπαθειών και οι άχρηστοι περιορισμοί των ατομικών και συλλογικών δικαιωμάτων και ελευθεριών.

| 2.4 | Ωστόσο, μπορούμε να διαπιστώσουμε ότι σε ορισμένες χώρες της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής ειδικότερα, χώρες με αυταρχικές κυβερνήσεις, υπάρχει μια τάση καταπολέμησης κάθε μορφής πολιτικής αντιπολίτευσης και οι τάσεις αυτές χαρακτηρίζονται ως καταπολέμηση της τρομοκρατίας. Για το ζήτημα αυτό, η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα μέλη της οφείλουν να μεριμνήσουν διότι ορισμένα από αυτά διατηρούν οικονομικές και πολιτικές σχέσεις καθώς και στρατιωτική συνεργασία με τους ιθύνοντες των χωρών αυτών. Θα πρέπει λοιπόν να χρησιμοποιήσουν την επιρροή τους για να περιορίσουν τις καταχρηστικές αυτές πρακτικές. |
| --- | --- |

2.4

Ωστόσο, μπορούμε να διαπιστώσουμε ότι σε ορισμένες χώρες της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής ειδικότερα, χώρες με αυταρχικές κυβερνήσεις, υπάρχει μια τάση καταπολέμησης κάθε μορφής πολιτικής αντιπολίτευσης και οι τάσεις αυτές χαρακτηρίζονται ως καταπολέμηση της τρομοκρατίας. Για το ζήτημα αυτό, η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα μέλη της οφείλουν να μεριμνήσουν διότι ορισμένα από αυτά διατηρούν οικονομικές και πολιτικές σχέσεις καθώς και στρατιωτική συνεργασία με τους ιθύνοντες των χωρών αυτών. Θα πρέπει λοιπόν να χρησιμοποιήσουν την επιρροή τους για να περιορίσουν τις καταχρηστικές αυτές πρακτικές.

| 2.5 | Το δυσκολότερο πρόβλημα στο διεθνές επίπεδο φαίνεται ότι είναι η κατάλληλη απάντηση στις απειλές που δέχεται ολόκληρος ο κόσμος από τα διάφορα τρομοκρατικά ρεύματα τα οποία σχεδιάζουν επιθέσεις κατά πρεσβειών ή κατά διαφόρων «στόχων» και ειδικότερα κατά των πολιτών. Για γεωγραφικούς λόγους, η Ευρώπη παραμένει η πλέον απειλούμενη επικράτεια από τρομοκρατικές επιθέσεις. |
| --- | --- |

2.5

Το δυσκολότερο πρόβλημα στο διεθνές επίπεδο φαίνεται ότι είναι η κατάλληλη απάντηση στις απειλές που δέχεται ολόκληρος ο κόσμος από τα διάφορα τρομοκρατικά ρεύματα τα οποία σχεδιάζουν επιθέσεις κατά πρεσβειών ή κατά διαφόρων «στόχων» και ειδικότερα κατά των πολιτών. Για γεωγραφικούς λόγους, η Ευρώπη παραμένει η πλέον απειλούμενη επικράτεια από τρομοκρατικές επιθέσεις.

| 2.6 | Οι τρομοκρατικές δράσεις επιδιώκουν να δημιουργήσουν ένα κλίμα φόβου και αβεβαιότητας και να κλονίσουν τους δημοκρατικούς θεσμούς. Είναι σκόπιμο να μην πέσουμε στην παγίδα των αδικαιολόγητων περιορισμών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των πολιτικών ελευθεριών στο όνομα της ασφάλειας. Οι πλέον απειλούμενες χώρες αντιμετωπίζουν εδώ και πολλά χρόνια εξαιρετικές καταστάσεις μεγαλύτερης ή μικρότερης έντασης. Όμως ορισμένα μέτρα μπορούν να υπερβούν ότι είναι απαραίτητο ή διαχειρίσιμο π.χ. στον τομέα των προσωπικών δεδομένων των επιβατών υπερατλαντικών πτήσεων όπου ζητούνται εξαιρετικά πολλές λεπτομέρειες και η διάρκεια διατήρησης των δεδομένων είναι πολύ μεγάλη. |
| --- | --- |

2.6

Οι τρομοκρατικές δράσεις επιδιώκουν να δημιουργήσουν ένα κλίμα φόβου και αβεβαιότητας και να κλονίσουν τους δημοκρατικούς θεσμούς. Είναι σκόπιμο να μην πέσουμε στην παγίδα των αδικαιολόγητων περιορισμών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των πολιτικών ελευθεριών στο όνομα της ασφάλειας. Οι πλέον απειλούμενες χώρες αντιμετωπίζουν εδώ και πολλά χρόνια εξαιρετικές καταστάσεις μεγαλύτερης ή μικρότερης έντασης. Όμως ορισμένα μέτρα μπορούν να υπερβούν ότι είναι απαραίτητο ή διαχειρίσιμο π.χ. στον τομέα των προσωπικών δεδομένων των επιβατών υπερατλαντικών πτήσεων όπου ζητούνται εξαιρετικά πολλές λεπτομέρειες και η διάρκεια διατήρησης των δεδομένων είναι πολύ μεγάλη.

| 2.7 | Η επιτήρηση των δικτύων, η γενικευμένη επιτήρηση με κάμερες των δημόσιων χώρων και των ιδιωτικών χωρών που είναι προσβάσιμοι στο κοινό, η πολιτική ελέγχου των συνόρων, η επίβλεψη των διαδηλώσεων, οι εκτεταμένες έρευνες στα αεροδρόμια μπορούν να πλήξουν τον ιδιωτικό βίο, την ελεύθερη κυκλοφορία και, γενικότερα, το σύνολο των πολιτικών ελευθεριών. Τούτο μπορεί να επηρεάσει τη στήριξη των πολιτών στις πολιτικές καταπολέμησης της τρομοκρατίας διότι οι ενέργειες αυτές μπορούν να εκληφθούν ότι προσανατολίζονται εναντίον τους. |
| --- | --- |

2.7

Η επιτήρηση των δικτύων, η γενικευμένη επιτήρηση με κάμερες των δημόσιων χώρων και των ιδιωτικών χωρών που είναι προσβάσιμοι στο κοινό, η πολιτική ελέγχου των συνόρων, η επίβλεψη των διαδηλώσεων, οι εκτεταμένες έρευνες στα αεροδρόμια μπορούν να πλήξουν τον ιδιωτικό βίο, την ελεύθερη κυκλοφορία και, γενικότερα, το σύνολο των πολιτικών ελευθεριών. Τούτο μπορεί να επηρεάσει τη στήριξη των πολιτών στις πολιτικές καταπολέμησης της τρομοκρατίας διότι οι ενέργειες αυτές μπορούν να εκληφθούν ότι προσανατολίζονται εναντίον τους.

| 2.8 | Η παρείσφρηση στη ζωή των πολιτών και οι ενισχυμένοι έλεγχοι εμπεριέχουν επίσης τον κίνδυνο (ο οποίος έχει αναφερθεί σε μεγάλο βαθμό) του πολλαπλασιασμού των ελέγχων έναντι ορισμένων «ορατών μειονοτήτων» οι οποίες θα νιώθουν περισσότερο στιγματισμένες και θύματα εθνικών ή ρατσιστικών διακρίσεων. Το επίπεδο ανεκτικότητας έχει ήδη ξεπεραστεί, γεγονός που συμβάλλει σε μια ορισμένη «βίαιη ριζοσπαστικοποίηση» σε περιπτώσεις συγκρούσεων ή αντιπαραθέσεων μεταξύ δυνάμεων της αστυνομίας ή του στρατού και νέων από ορισμένα αστικά γκέτο όπου παρατηρούνται επίσης καταστροφές δημοσίων και ιδιωτικών κτιρίων και αγαθών. |
| --- | --- |

2.8

Η παρείσφρηση στη ζωή των πολιτών και οι ενισχυμένοι έλεγχοι εμπεριέχουν επίσης τον κίνδυνο (ο οποίος έχει αναφερθεί σε μεγάλο βαθμό) του πολλαπλασιασμού των ελέγχων έναντι ορισμένων «ορατών μειονοτήτων» οι οποίες θα νιώθουν περισσότερο στιγματισμένες και θύματα εθνικών ή ρατσιστικών διακρίσεων. Το επίπεδο ανεκτικότητας έχει ήδη ξεπεραστεί, γεγονός που συμβάλλει σε μια ορισμένη «βίαιη ριζοσπαστικοποίηση» σε περιπτώσεις συγκρούσεων ή αντιπαραθέσεων μεταξύ δυνάμεων της αστυνομίας ή του στρατού και νέων από ορισμένα αστικά γκέτο όπου παρατηρούνται επίσης καταστροφές δημοσίων και ιδιωτικών κτιρίων και αγαθών.

| 2.9 | Όμως, εάν συνδέσουμε αυτή την αστική βία με την έννοια της «ριζοσπαστικοποίησης της βίας», η οποία θεωρείται πρόδρομος της τρομοκρατίας ή ακόμη και καθεαυτή μορφή τρομοκρατίας, μπορούμε να οδηγηθούμε σε έναν εξαιρετικά ευρύ ορισμό της τρομοκρατικής δράσης ή της απόπειρας ή ακόμη της συνενοχής, διευρύνοντάς τον σε διάφορες μορφές βίας οι οποίες, παρά τη βαρύτητα τους, δεν εμπεριέχουν απαραίτητα την πρόθεση διάπραξης τρομοκρατικού εγκλήματος ακόμα και στην περίπτωση που η ίδια αυτή η βία προκαλεί σημαντικές υλικές ζημιές και σωματικές βλάβες ενίοτε σοβαρές. |
| --- | --- |

2.9

Όμως, εάν συνδέσουμε αυτή την αστική βία με την έννοια της «ριζοσπαστικοποίησης της βίας», η οποία θεωρείται πρόδρομος της τρομοκρατίας ή ακόμη και καθεαυτή μορφή τρομοκρατίας, μπορούμε να οδηγηθούμε σε έναν εξαιρετικά ευρύ ορισμό της τρομοκρατικής δράσης ή της απόπειρας ή ακόμη της συνενοχής, διευρύνοντάς τον σε διάφορες μορφές βίας οι οποίες, παρά τη βαρύτητα τους, δεν εμπεριέχουν απαραίτητα την πρόθεση διάπραξης τρομοκρατικού εγκλήματος ακόμα και στην περίπτωση που η ίδια αυτή η βία προκαλεί σημαντικές υλικές ζημιές και σωματικές βλάβες ενίοτε σοβαρές.

| 2.10 | Το κίνητρο της πράξης ή της απόπειρας είναι ουσιαστικό για να χαρακτηριστούν τρομοκρατικές. |
| --- | --- |

2.10

Το κίνητρο της πράξης ή της απόπειρας είναι ουσιαστικό για να χαρακτηριστούν τρομοκρατικές.

| 2.11 | Τα τρομοκρατικά ρεύματα εκδηλώθηκαν στο πρόσφατο παρελθόν, και συνεχίζουν και σήμερα, στην ήπειρό μας. Η πολιτική βία δεν δικαιολογείται στις δημοκρατικές χώρες όπου είναι δυνατή η σύσταση πολιτικών κομμάτων και η συμμετοχή σε τακτικές και ισότιμες εκλογές σε όλα τα τοπικά και εθνικά επίπεδα διακυβέρνησης και, στην περίπτωσή μας, στις εκλογές για ευρωβουλευτές. |
| --- | --- |

2.11

Τα τρομοκρατικά ρεύματα εκδηλώθηκαν στο πρόσφατο παρελθόν, και συνεχίζουν και σήμερα, στην ήπειρό μας. Η πολιτική βία δεν δικαιολογείται στις δημοκρατικές χώρες όπου είναι δυνατή η σύσταση πολιτικών κομμάτων και η συμμετοχή σε τακτικές και ισότιμες εκλογές σε όλα τα τοπικά και εθνικά επίπεδα διακυβέρνησης και, στην περίπτωσή μας, στις εκλογές για ευρωβουλευτές.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1 | Παρά το ό,τι υφίσταται συναίνεση όσον αφορά τον ορισμό της τρομοκρατίας, ορισμένες νέες έννοιες μπορούν να αποτελέσουν πρόβλημα, όπως π.χ. αυτή της «βίαιης ριζοσπαστικοποίησης», η οποία ορίζεται από την Επιτροπή ως «το φαινόμενο όπου άτομα ασπάζονται ορισμένες απόψεις, γνώμες και ιδέες που μπορεί να οδηγήσουν σε τρομοκρατικές ενέργειες, όπως αυτές που ορίζονται στο άρθρο 1 της απόφασης-πλαίσιο» του 2002. |
| --- | --- |

3.1

Παρά το ό,τι υφίσταται συναίνεση όσον αφορά τον ορισμό της τρομοκρατίας, ορισμένες νέες έννοιες μπορούν να αποτελέσουν πρόβλημα, όπως π.χ. αυτή της «βίαιης ριζοσπαστικοποίησης», η οποία ορίζεται από την Επιτροπή ως «το φαινόμενο όπου άτομα ασπάζονται ορισμένες απόψεις, γνώμες και ιδέες που μπορεί να οδηγήσουν σε τρομοκρατικές ενέργειες, όπως αυτές που ορίζονται στο άρθρο 1 της απόφασης-πλαίσιο» του 2002.

| 3.2 | Τούτο έχει υπογραμμιστεί στην έκθεση Burgess στο ΕΚ σχετικά με τη νέα έννοια της «βίαιης ριζοσπαστικοποίησης». Και εκεί, «η κύρια πρόκληση του ορισμού της βίαιης ριζοσπαστικοποίησης και της πρόληψής του είναι αυτή της πρόθεσης». Επίσης, η ριζοσπαστικοποίηση είναι συχνά μία διεργασία που μπορεί να διαρκέσει πολύ καιρό, χρόνια, και δίνει τη δυνατότητα για διάλογο και διαδικασίες εκπαίδευσης και ενημέρωσης, καθώς και για άλλα προληπτικά μέτρα. |
| --- | --- |

3.2

Τούτο έχει υπογραμμιστεί στην έκθεση Burgess στο ΕΚ σχετικά με τη νέα έννοια της «βίαιης ριζοσπαστικοποίησης». Και εκεί, «η κύρια πρόκληση του ορισμού της βίαιης ριζοσπαστικοποίησης και της πρόληψής του είναι αυτή της πρόθεσης». Επίσης, η ριζοσπαστικοποίηση είναι συχνά μία διεργασία που μπορεί να διαρκέσει πολύ καιρό, χρόνια, και δίνει τη δυνατότητα για διάλογο και διαδικασίες εκπαίδευσης και ενημέρωσης, καθώς και για άλλα προληπτικά μέτρα.

| 3.3 | Η τρομοκρατία δεν αποτελεί νέο δεδομένο του πολιτικού βίου· σήμερα όμως χρησιμοποιεί τα παγκόσμια μέσα επικοινωνίας, τους φορολογικούς παραδείσους, τις δυνατότητες που παρέχουν οι χώρες με αδύναμη διακυβέρνηση ή εκείνες των οποίων η κρατική μηχανή έχει καταρρεύσει προκειμένου να συγκροτήσουν τις βάσεις και τα στρατόπεδα εκπαίδευσής τους. Ωστόσο, πρόκειται περισσότερο για μια νεφελώδη παρά για ένα διεθνές μοναδικό και δομημένο δίκτυο. |
| --- | --- |

3.3

Η τρομοκρατία δεν αποτελεί νέο δεδομένο του πολιτικού βίου· σήμερα όμως χρησιμοποιεί τα παγκόσμια μέσα επικοινωνίας, τους φορολογικούς παραδείσους, τις δυνατότητες που παρέχουν οι χώρες με αδύναμη διακυβέρνηση ή εκείνες των οποίων η κρατική μηχανή έχει καταρρεύσει προκειμένου να συγκροτήσουν τις βάσεις και τα στρατόπεδα εκπαίδευσής τους. Ωστόσο, πρόκειται περισσότερο για μια νεφελώδη παρά για ένα διεθνές μοναδικό και δομημένο δίκτυο.

| 3.4 | Όμως, δεν υπάρχει στην ιστορία προηγούμενο της νέας διάστασης του αντίκτυπου της τρομοκρατίας. Η διάσταση αυτή έγκειται στα άμεσα και παγκόσμια μέσα που πληροφορούν με τρόπο λεπτομερή και ορατό, με εικόνες και ενίοτε με άμεση μετάδοση των επιθέσεων. Όμως, η ελευθερία του τύπου εμποδίζει την επιβράδυνση αυτού του αγώνα ταχύτητας για εντυπωσιασμό που ενισχύει σημαντικά, εκ των πραγμάτων, το αίσθημα του φόβου και της ανασφάλειας των πολιτών και διασφαλίζει την διαφήμιση των τρομοκρατικών επιθέσεων. |
| --- | --- |

3.4

Όμως, δεν υπάρχει στην ιστορία προηγούμενο της νέας διάστασης του αντίκτυπου της τρομοκρατίας. Η διάσταση αυτή έγκειται στα άμεσα και παγκόσμια μέσα που πληροφορούν με τρόπο λεπτομερή και ορατό, με εικόνες και ενίοτε με άμεση μετάδοση των επιθέσεων. Όμως, η ελευθερία του τύπου εμποδίζει την επιβράδυνση αυτού του αγώνα ταχύτητας για εντυπωσιασμό που ενισχύει σημαντικά, εκ των πραγμάτων, το αίσθημα του φόβου και της ανασφάλειας των πολιτών και διασφαλίζει την διαφήμιση των τρομοκρατικών επιθέσεων.

| 3.5 | Το διαδίκτυο αποτελεί ένα χώρο επικοινωνίας που καταστρατηγείται τόσο για τη διάδοση ιδεολογιών που αποδέχονται τη βία, αναζητούν στηρίγματα και στρατολογούν ακόμα και υποψηφίους για επιθέσεις αυτοκτονίας, όσο και για να επικοινωνούν οι υπεύθυνοι των επιθέσεων με τους αρχηγούς τους και για να διαδίδουν τεχνικές όπως η κατασκευή ερασιτεχνικών βομβών. |
| --- | --- |

3.5

Το διαδίκτυο αποτελεί ένα χώρο επικοινωνίας που καταστρατηγείται τόσο για τη διάδοση ιδεολογιών που αποδέχονται τη βία, αναζητούν στηρίγματα και στρατολογούν ακόμα και υποψηφίους για επιθέσεις αυτοκτονίας, όσο και για να επικοινωνούν οι υπεύθυνοι των επιθέσεων με τους αρχηγούς τους και για να διαδίδουν τεχνικές όπως η κατασκευή ερασιτεχνικών βομβών.

| 3.6 | Εκτός από το κυνήγι των ιστοθέσεων που δοξάζουν την τρομοκρατία, θα είναι δύσκολο να ελεγχθούν οι επικοινωνίες μεταξύ ορισμένων ομάδων, λαμβανομένων υπόψη των σημερινών τεχνολογιών κωδικοποίησης και απόκρυψης των κωδικοποιημένων πληροφοριών, γραπτών ή προφορικών. |
| --- | --- |

3.6

Εκτός από το κυνήγι των ιστοθέσεων που δοξάζουν την τρομοκρατία, θα είναι δύσκολο να ελεγχθούν οι επικοινωνίες μεταξύ ορισμένων ομάδων, λαμβανομένων υπόψη των σημερινών τεχνολογιών κωδικοποίησης και απόκρυψης των κωδικοποιημένων πληροφοριών, γραπτών ή προφορικών.

| 3.7 | Συνεπώς, η ΕΟΚΕ εκφράζει τις αμφιβολίες της όσον αφορά την προβλεπόμενη αποτελεσματικότητα των ενισχυμένων μέτρων που αναμένεται να διατυπωθούν για την επιτήρηση του διαδικτύου και των επικοινωνιών των ιδιωτών. |
| --- | --- |

3.7

Συνεπώς, η ΕΟΚΕ εκφράζει τις αμφιβολίες της όσον αφορά την προβλεπόμενη αποτελεσματικότητα των ενισχυμένων μέτρων που αναμένεται να διατυπωθούν για την επιτήρηση του διαδικτύου και των επικοινωνιών των ιδιωτών.

| 3.8 | Είναι επίσης αμφίβολο ότι οι έλεγχοι ταυτότητας, οι έλεγχοι των αποσκευών ή των οχημάτων στα χερσαία σύνορα, στα αεροδρόμια και στα λιμάνια, και ακόμη σπανιότερα, στους οδικούς ή σιδηροδρομικούς σταθμούς εμποδίζουν πραγματικά την κυκλοφορία των τρομοκρατών, ακόμη και αν τα ασφαλή έγγραφα ταυτότητας αποτελούν καλή λύση κατά της πλαστογράφησης. Αν και τα μέτρα αυτά περιπλέκουν πράγματι σε ένα βαθμό τις κινήσεις των εγκληματιών γενικότερα, περιπλέκουν τη ζωή όλων των πολιτών και τείνουν προοδευτικά σε μια πραγματική παρακολούθηση των κινήσεων όλων των πολιτών, εάν ληφθούν επιπλέον υπόψη τα συστήματα παρακολούθησης με κάμερες, οι ιδιωτικοί φρουροί και η γενίκευση των ηλεκτρονικών διακριτικών ασφαλείας στις δημόσιες και ιδιωτικές εγκαταστάσεις και οι εκπομπές των κινητών τηλεφώνων και άλλων μέσων εντοπισμού σε πραγματικό χρόνο των προσώπων. Όμως, τα μέσα αυτά δεν εμποδίζουν τη δράση των καμικάζι. Δημιουργούν την αίσθηση ενός αστυνομικού κράτους εάν δεν ληφθούν δημοκρατικά μέτρα για να αποδειχθεί ότι η χρήση των τεχνολογιών αυτών δεν υπερβαίνει ό,τι είναι αυστηρώς απαραίτητο για την υλοποίηση του στόχου τους. Μια λύση θα μπορούσαν να αποτελέσουν τα εθνικά όργανα επιτήρησης των επιτηρητών και η δημιουργία μιας ευρωπαϊκής ομάδας προβληματισμού στον τομέα αυτόν και στον τομέα των φακέλων των υπόπτων για τρομοκρατία. |
| --- | --- |

3.8

Είναι επίσης αμφίβολο ότι οι έλεγχοι ταυτότητας, οι έλεγχοι των αποσκευών ή των οχημάτων στα χερσαία σύνορα, στα αεροδρόμια και στα λιμάνια, και ακόμη σπανιότερα, στους οδικούς ή σιδηροδρομικούς σταθμούς εμποδίζουν πραγματικά την κυκλοφορία των τρομοκρατών, ακόμη και αν τα ασφαλή έγγραφα ταυτότητας αποτελούν καλή λύση κατά της πλαστογράφησης. Αν και τα μέτρα αυτά περιπλέκουν πράγματι σε ένα βαθμό τις κινήσεις των εγκληματιών γενικότερα, περιπλέκουν τη ζωή όλων των πολιτών και τείνουν προοδευτικά σε μια πραγματική παρακολούθηση των κινήσεων όλων των πολιτών, εάν ληφθούν επιπλέον υπόψη τα συστήματα παρακολούθησης με κάμερες, οι ιδιωτικοί φρουροί και η γενίκευση των ηλεκτρονικών διακριτικών ασφαλείας στις δημόσιες και ιδιωτικές εγκαταστάσεις και οι εκπομπές των κινητών τηλεφώνων και άλλων μέσων εντοπισμού σε πραγματικό χρόνο των προσώπων. Όμως, τα μέσα αυτά δεν εμποδίζουν τη δράση των καμικάζι. Δημιουργούν την αίσθηση ενός αστυνομικού κράτους εάν δεν ληφθούν δημοκρατικά μέτρα για να αποδειχθεί ότι η χρήση των τεχνολογιών αυτών δεν υπερβαίνει ό,τι είναι αυστηρώς απαραίτητο για την υλοποίηση του στόχου τους. Μια λύση θα μπορούσαν να αποτελέσουν τα εθνικά όργανα επιτήρησης των επιτηρητών και η δημιουργία μιας ευρωπαϊκής ομάδας προβληματισμού στον τομέα αυτόν και στον τομέα των φακέλων των υπόπτων για τρομοκρατία.

| 3.9 | Καταρχήν, η επιτήρηση των παράνομων χρηματοοικονομικών ροών δεν εμποδίζει πραγματικά την καθημερινή ζωή των πολιτών, καθιστά όμως δυνατή την παρακολούθηση των παράνομων πρακτικών (εμπόριο ανθρώπων, όπλων, ναρκωτικών ...) που οδηγεί στη συσσώρευση παράνομων κεφαλαίων, τα οποία έχουν σαν αποτέλεσμα αφενός να αποκτηθούν με καθυστέρηση οι πόροι που διοχετεύονται σε τρομοκρατικές πράξεις και αφετέρου στο να εντοπισθεί που ριζώνει η βία (1). Όμως, είναι πολύ δύσκολο να εμποδιστούν οι μεταφορές ποσών με μετρητά ή μέσω ενός συστήματος ανταποκριτών που καταβάλλουν σε μια χώρα το ποσό που παραδίδεται σε έναν ενδιάμεσο σε μια άλλη χώρα, οι επιχειρήσεις που πραγματοποιούνται ή επιβεβαιώνονται μέσω κρυπτογραφημένων επιστολών ή μηνυμάτων. Η επιτήρηση και οι έρευνες μπορούν να είναι αποτελεσματικές κυρίως στο επίπεδο της συλλογής πόρων για τις φιλανθρωπικές ή τις ανθρωπιστικές οργανώσεις που έχουν κρυφούς δεσμούς με τρομοκρατικές ομάδες. Ωστόσο θα πρέπει να αποφευχθεί η επιτήρηση όλων των μη κυβερνητικών οργανώσεων ή να δυσχερανθούν οι ανθρωπιστικές δραστηριότητές τους ή οι δραστηριότητες αλληλεγγύης, σε ένα κλίμα γενικευμένης καχυποψίας, που ενοχλεί τους πολίτες και περιπλέκει τη δράση των οργανώσεων τους στο σημείο όπου, ενίοτε, μπορεί να αποτελέσει φραγμό στην κανονική εκτέλεση των προγραμμάτων τους. |
| --- | --- |

3.9

Καταρχήν, η επιτήρηση των παράνομων χρηματοοικονομικών ροών δεν εμποδίζει πραγματικά την καθημερινή ζωή των πολιτών, καθιστά όμως δυνατή την παρακολούθηση των παράνομων πρακτικών (εμπόριο ανθρώπων, όπλων, ναρκωτικών ...) που οδηγεί στη συσσώρευση παράνομων κεφαλαίων, τα οποία έχουν σαν αποτέλεσμα αφενός να αποκτηθούν με καθυστέρηση οι πόροι που διοχετεύονται σε τρομοκρατικές πράξεις και αφετέρου στο να εντοπισθεί που ριζώνει η βία (1). Όμως, είναι πολύ δύσκολο να εμποδιστούν οι μεταφορές ποσών με μετρητά ή μέσω ενός συστήματος ανταποκριτών που καταβάλλουν σε μια χώρα το ποσό που παραδίδεται σε έναν ενδιάμεσο σε μια άλλη χώρα, οι επιχειρήσεις που πραγματοποιούνται ή επιβεβαιώνονται μέσω κρυπτογραφημένων επιστολών ή μηνυμάτων. Η επιτήρηση και οι έρευνες μπορούν να είναι αποτελεσματικές κυρίως στο επίπεδο της συλλογής πόρων για τις φιλανθρωπικές ή τις ανθρωπιστικές οργανώσεις που έχουν κρυφούς δεσμούς με τρομοκρατικές ομάδες. Ωστόσο θα πρέπει να αποφευχθεί η επιτήρηση όλων των μη κυβερνητικών οργανώσεων ή να δυσχερανθούν οι ανθρωπιστικές δραστηριότητές τους ή οι δραστηριότητες αλληλεγγύης, σε ένα κλίμα γενικευμένης καχυποψίας, που ενοχλεί τους πολίτες και περιπλέκει τη δράση των οργανώσεων τους στο σημείο όπου, ενίοτε, μπορεί να αποτελέσει φραγμό στην κανονική εκτέλεση των προγραμμάτων τους.

| 3.10 | Οι ανταλλαγές πληροφοριών μεταξύ αστυνομικών οργάνων και υπηρεσιών πληροφοριών αφορούν ιδιαίτερα τις πληροφορίες όπως η εικόνα, το όνομα, η διεύθυνση, τα δακτυλικά αποτυπώματα, τα γενετικά αποτυπώματα και η συμμετοχή σε διάφορες οργανώσεις. Η αβεβαιότητα συνεχίζει να υφίσταται όσον αφορά την πραγματική εγγύηση της προστασίας του ιδιωτικού βίου και έναντι λαθών όσον αφορά την εγγραφή ή την εκτίμηση στους φακέλους VIS, SIS, και στους διάφορους αστυνομικούς φακέλους και ποινικά μητρώα, καθώς και όσον αφορά την δυνατότητα που έχουν τα άτομα να παρεμβαίνουν για να διορθώσουν τα στοιχεία στους φακέλους τους. |
| --- | --- |

3.10

Οι ανταλλαγές πληροφοριών μεταξύ αστυνομικών οργάνων και υπηρεσιών πληροφοριών αφορούν ιδιαίτερα τις πληροφορίες όπως η εικόνα, το όνομα, η διεύθυνση, τα δακτυλικά αποτυπώματα, τα γενετικά αποτυπώματα και η συμμετοχή σε διάφορες οργανώσεις. Η αβεβαιότητα συνεχίζει να υφίσταται όσον αφορά την πραγματική εγγύηση της προστασίας του ιδιωτικού βίου και έναντι λαθών όσον αφορά την εγγραφή ή την εκτίμηση στους φακέλους VIS, SIS, και στους διάφορους αστυνομικούς φακέλους και ποινικά μητρώα, καθώς και όσον αφορά την δυνατότητα που έχουν τα άτομα να παρεμβαίνουν για να διορθώσουν τα στοιχεία στους φακέλους τους.

| 3.11 | Τελικά, αυτό που μπορεί να προσφέρει ουσιαστικά το ευρωπαϊκό επίπεδο είναι η εναρμόνιση της συνεργασίας και της διάδοσης των εμπειριών, η οποία χρειάζεται να βελτιωθεί με την αποφυγή ωστόσο της συσσώρευσης ειδικών νομοθεσιών και μέτρων όταν οι υφιστάμενοι νόμοι και όργανα κατά του οργανωμένου εγκλήματος ή του οικονομικού εγκλήματος μπορούν να επεκταθούν στην καταστολή της τρομοκρατίας. |
| --- | --- |

3.11

Τελικά, αυτό που μπορεί να προσφέρει ουσιαστικά το ευρωπαϊκό επίπεδο είναι η εναρμόνιση της συνεργασίας και της διάδοσης των εμπειριών, η οποία χρειάζεται να βελτιωθεί με την αποφυγή ωστόσο της συσσώρευσης ειδικών νομοθεσιών και μέτρων όταν οι υφιστάμενοι νόμοι και όργανα κατά του οργανωμένου εγκλήματος ή του οικονομικού εγκλήματος μπορούν να επεκταθούν στην καταστολή της τρομοκρατίας.

| 3.12 | Μια σημαντική βιβλιογραφία επιβεβαιώνει ότι οι έκτακτες καταστάσεις, ακόμα και χαμηλής ή μέτριας έντασης, ευνοούν γενικά τον περιορισμό των πολιτικών ελευθεριών, τη διάβρωση των εγγυήσεων του κράτους δικαίου και της καχυποψίας έναντι των αλλοδαπών, των νόμιμων και παράνομων μεταναστών και των αιτούντων άσυλο. Τούτο έχει παρατηρηθεί στα περισσότερα κράτη μέλη. Μια ατμόσφαιρα ρατσισμού και ξενοφοβίας τείνει να επεκταθεί και, θα ήταν σκόπιμο, μέσω του λόγου και του παραδείγματος, να αντιταχθούμε σε αυτήν την αυξανόμενη τάση. |
| --- | --- |

3.12

Μια σημαντική βιβλιογραφία επιβεβαιώνει ότι οι έκτακτες καταστάσεις, ακόμα και χαμηλής ή μέτριας έντασης, ευνοούν γενικά τον περιορισμό των πολιτικών ελευθεριών, τη διάβρωση των εγγυήσεων του κράτους δικαίου και της καχυποψίας έναντι των αλλοδαπών, των νόμιμων και παράνομων μεταναστών και των αιτούντων άσυλο. Τούτο έχει παρατηρηθεί στα περισσότερα κράτη μέλη. Μια ατμόσφαιρα ρατσισμού και ξενοφοβίας τείνει να επεκταθεί και, θα ήταν σκόπιμο, μέσω του λόγου και του παραδείγματος, να αντιταχθούμε σε αυτήν την αυξανόμενη τάση.

| 3.13 | Οι διακριτοί ρόλοι των κρατών μελών, των οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Europol, της Eurojust κτλ είναι σαφώς καθορισμένοι αλλά ο επιχειρησιακός χαρακτήρας της συνεργασίας σε επίπεδο υπηρεσιών πληροφοριών και ερευνών απαιτεί συνεχή τελειοποίηση. |
| --- | --- |

3.13

Οι διακριτοί ρόλοι των κρατών μελών, των οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Europol, της Eurojust κτλ είναι σαφώς καθορισμένοι αλλά ο επιχειρησιακός χαρακτήρας της συνεργασίας σε επίπεδο υπηρεσιών πληροφοριών και ερευνών απαιτεί συνεχή τελειοποίηση.

| 3.14 | Όμως, η πρόληψη της ριζοσπαστικής βίας και της τρομοκρατίας προϋποθέτει τη γνώση των κυκλωμάτων και των ιδεολογιών που τις ευνοούν και, με τον τρόπο αυτό, μπορούν να εξαλειφθούν πολλές προκαταλήψεις που δεν έχουν επαληθευθεί. |
| --- | --- |

3.14

Όμως, η πρόληψη της ριζοσπαστικής βίας και της τρομοκρατίας προϋποθέτει τη γνώση των κυκλωμάτων και των ιδεολογιών που τις ευνοούν και, με τον τρόπο αυτό, μπορούν να εξαλειφθούν πολλές προκαταλήψεις που δεν έχουν επαληθευθεί.

| 3.15 | Η διοργάνωση της αντιτρομοκρατικής δράσης μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο μακροπρόθεσμα διότι χρειάζεται να επανεγκατασταθούν ή να εγκατασταθούν εξαρχής η δημοκρατία και ο σεβασμός των πολιτικών ελευθεριών της στα αδύναμα κράτη ή σε αυτά που δεν ελέγχουν το σύνολο της επικράτειάς τους και στα αυταρχικά ή δικτατορικά κράτη. |
| --- | --- |

3.15

Η διοργάνωση της αντιτρομοκρατικής δράσης μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο μακροπρόθεσμα διότι χρειάζεται να επανεγκατασταθούν ή να εγκατασταθούν εξαρχής η δημοκρατία και ο σεβασμός των πολιτικών ελευθεριών της στα αδύναμα κράτη ή σε αυτά που δεν ελέγχουν το σύνολο της επικράτειάς τους και στα αυταρχικά ή δικτατορικά κράτη.

| 3.16 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η δράση, συνήθως διακριτική των υπηρεσιών πληροφοριών και οι αστυνομικές έρευνες δεν πρέπει να συνοδεύονται απαραίτητα από μια συστηματική πολιτική εμπιστευτικότητας έναντι των πολιτών και των εκπροσώπων τους, τόσο εθνικών όσο και ευρωπαίων, διότι η πληροφόρηση που ευνοεί τη συμμετοχή των πολιτών και ο δημοκρατικός έλεγχος πρέπει να μπορούν να ασκούνται παρά το συγκεκριμένο πλαίσιο, με τον κατάλληλο τρόπο, ειδικότερα για να αποφευχθεί κάθε απομάκρυνση από το κράτος δικαίου. |
| --- | --- |

3.16

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η δράση, συνήθως διακριτική των υπηρεσιών πληροφοριών και οι αστυνομικές έρευνες δεν πρέπει να συνοδεύονται απαραίτητα από μια συστηματική πολιτική εμπιστευτικότητας έναντι των πολιτών και των εκπροσώπων τους, τόσο εθνικών όσο και ευρωπαίων, διότι η πληροφόρηση που ευνοεί τη συμμετοχή των πολιτών και ο δημοκρατικός έλεγχος πρέπει να μπορούν να ασκούνται παρά το συγκεκριμένο πλαίσιο, με τον κατάλληλο τρόπο, ειδικότερα για να αποφευχθεί κάθε απομάκρυνση από το κράτος δικαίου.

4.   Ρόλος της κοινωνίας των πολιτών στην πρόληψη της τρομοκρατίας και της ριζοσπαστικοποίησης που οδηγεί στη βία

4.1   Κύρια αποστολή της κοινωνίας των πολιτών

| 4.1.1 | Η κοινωνία των πολιτών είναι το κύριο θύμα της διεθνούς τρομοκρατίας (που μπορεί να προκαλείται από τον ακραίο εθνικισμό, την χρησιμοποίηση του θρησκευτικού φανατισμού ή που θεωρεί τη βία αυτοσκοπό). Η κοινωνία των πολιτών είναι αντιμέτωπη με την τρομοκρατία που επιδιώκει τη συλλογική και γενική τιμωρία, που επιδιώκει να επιβάλει ένα κλίμα γενικευμένου τρόμου προκειμένου το κράτος να αποδεχθεί τα αιτήματά της. Όμως η κοινωνία των πολιτών αποτελεί επίσης ένα από τα κύρια στοιχεία κάθε στρατηγικής για την καταπολέμηση αυτής της απειλής, όπως το επεσήμανε η ΕΟΚΕ στη γνωμοδότηση της με θέμα «Η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και της τρομοκρατίας» (2), όσον αφορά τόσο τους μηχανισμούς καταπολέμησης των πιο ορατών επιπτώσεων όσο και τις βαθύτερες αιτίες της, χωρίς να λησμονείται το σημαντικό έργο της στην παροχή βοήθειας στα θύματα της. |
| --- | --- |

4.1.1

Η κοινωνία των πολιτών είναι το κύριο θύμα της διεθνούς τρομοκρατίας (που μπορεί να προκαλείται από τον ακραίο εθνικισμό, την χρησιμοποίηση του θρησκευτικού φανατισμού ή που θεωρεί τη βία αυτοσκοπό). Η κοινωνία των πολιτών είναι αντιμέτωπη με την τρομοκρατία που επιδιώκει τη συλλογική και γενική τιμωρία, που επιδιώκει να επιβάλει ένα κλίμα γενικευμένου τρόμου προκειμένου το κράτος να αποδεχθεί τα αιτήματά της. Όμως η κοινωνία των πολιτών αποτελεί επίσης ένα από τα κύρια στοιχεία κάθε στρατηγικής για την καταπολέμηση αυτής της απειλής, όπως το επεσήμανε η ΕΟΚΕ στη γνωμοδότηση της με θέμα «Η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και της τρομοκρατίας» (2), όσον αφορά τόσο τους μηχανισμούς καταπολέμησης των πιο ορατών επιπτώσεων όσο και τις βαθύτερες αιτίες της, χωρίς να λησμονείται το σημαντικό έργο της στην παροχή βοήθειας στα θύματα της.

| 4.1.2 | Λαμβάνοντας υπόψη τον πρωταγωνιστικό ρόλο του κράτους και των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) — ιδίως στους τομείς της ασφάλειας, της άμυνας, της δικαιοσύνης και της χρηματοδότησης στην καταπολέμηση των πλέον ορατών συμπτωμάτων και επιπτώσεων της απειλής αυτής (πρόληψη των τρομοκρατικών επιθέσεων, δίωξη και εξάρθρωση των τρομοκρατικών ομάδων, σύλληψη, δίκη και καταδίκη των υπευθύνων των τρομοκρατικών επιθέσεων, φραγμός των διαύλων χρηματοδότησής τους ...), ο ρόλος που διαδραματίζει η κοινωνία των πολιτών στον τομέα αυτό είναι ουσιαστικός και αφορά τα ακόλουθα: |
| --- | --- |

4.1.2

Λαμβάνοντας υπόψη τον πρωταγωνιστικό ρόλο του κράτους και των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) — ιδίως στους τομείς της ασφάλειας, της άμυνας, της δικαιοσύνης και της χρηματοδότησης στην καταπολέμηση των πλέον ορατών συμπτωμάτων και επιπτώσεων της απειλής αυτής (πρόληψη των τρομοκρατικών επιθέσεων, δίωξη και εξάρθρωση των τρομοκρατικών ομάδων, σύλληψη, δίκη και καταδίκη των υπευθύνων των τρομοκρατικών επιθέσεων, φραγμός των διαύλων χρηματοδότησής τους ...), ο ρόλος που διαδραματίζει η κοινωνία των πολιτών στον τομέα αυτό είναι ουσιαστικός και αφορά τα ακόλουθα:

| 4.1.2.1 | Να μεριμνεί ενεργά ώστε η αντιτρομοκρατική πάλη να μην υπερβαίνει ποτέ τα όρια του κράτους δικαίου και να τηρεί τα δικαιώματα του ανθρώπου, τις αξίες, τις αρχές και τις ελευθερίες που χαρακτηρίζουν μια ανοιχτή και δημοκρατική κοινωνία. |
| --- | --- |

4.1.2.1

Να μεριμνεί ενεργά ώστε η αντιτρομοκρατική πάλη να μην υπερβαίνει ποτέ τα όρια του κράτους δικαίου και να τηρεί τα δικαιώματα του ανθρώπου, τις αξίες, τις αρχές και τις ελευθερίες που χαρακτηρίζουν μια ανοιχτή και δημοκρατική κοινωνία.

| 4.1.2.2 | Να συνεργάζεται με τις κοινοτικές και εθνικές αρχές σε όλα τα επίπεδα για τον εντοπισμό των δραστηριοτήτων και των δραστών που εμπλέκονται σε τρομοκρατικά δίκτυα (ο ρόλος των οικονομικών οντοτήτων που διαχειρίζονται τις υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών είναι ιδιαίτερα σημαντικός για το σκοπό αυτό). Η συνεργασία αυτή πρέπει να βασίζεται σε μια αμοιβαία δέσμευση όλων των ενδιαφερόμενων φορέων για την ανταλλαγή πληροφοριών, πόρων και προσπαθειών στην υπηρεσία του κοινού στόχου της καταπολέμησης της τρομοκρατίας. |
| --- | --- |

4.1.2.2

Να συνεργάζεται με τις κοινοτικές και εθνικές αρχές σε όλα τα επίπεδα για τον εντοπισμό των δραστηριοτήτων και των δραστών που εμπλέκονται σε τρομοκρατικά δίκτυα (ο ρόλος των οικονομικών οντοτήτων που διαχειρίζονται τις υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών είναι ιδιαίτερα σημαντικός για το σκοπό αυτό). Η συνεργασία αυτή πρέπει να βασίζεται σε μια αμοιβαία δέσμευση όλων των ενδιαφερόμενων φορέων για την ανταλλαγή πληροφοριών, πόρων και προσπαθειών στην υπηρεσία του κοινού στόχου της καταπολέμησης της τρομοκρατίας.

| 4.1.2.3 | Να θεσπίζει διαύλους διαλόγου με τους επικεφαλής και τους κοινωνικούς φορείς των κοινοτήτων από τις οποίες προέρχονται οι τρομοκρατικές ομάδες, προκειμένου να προωθεί την κοινή προσπάθεια κριτικής και απομυθοποίησης του λόγου και της πρακτικής υπέρ της βίας. |
| --- | --- |

4.1.2.3

Να θεσπίζει διαύλους διαλόγου με τους επικεφαλής και τους κοινωνικούς φορείς των κοινοτήτων από τις οποίες προέρχονται οι τρομοκρατικές ομάδες, προκειμένου να προωθεί την κοινή προσπάθεια κριτικής και απομυθοποίησης του λόγου και της πρακτικής υπέρ της βίας.

| 4.1.2.4 | Να ανταλλάσσει με τους διάφορους κοινωνικούς φορείς και τις εθνικές και κοινοτικές αρχές εμπειρίες και πρακτικές που οδηγούν στην απομόνωση και στον έλεγχο ατόμων και ομάδων που ενδέχεται να κυλήσουν προς τον αποκλεισμό και τη βίαιη ριζοσπαστικοποίηση, ενώ παράλληλα να μεριμνά αυστηρά για την τήρηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών καθώς και των κανόνων του κράτους δικαίου. |
| --- | --- |

4.1.2.4

Να ανταλλάσσει με τους διάφορους κοινωνικούς φορείς και τις εθνικές και κοινοτικές αρχές εμπειρίες και πρακτικές που οδηγούν στην απομόνωση και στον έλεγχο ατόμων και ομάδων που ενδέχεται να κυλήσουν προς τον αποκλεισμό και τη βίαιη ριζοσπαστικοποίηση, ενώ παράλληλα να μεριμνά αυστηρά για την τήρηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών καθώς και των κανόνων του κράτους δικαίου.

| 4.1.2.5 | Να προσφέρει τις προσεγγίσεις της (σχετικά με τις διαδικασίες ενσωμάτωσης και τα οράματα, τις στάσεις και τη λειτουργία των ομάδων με ιδιαίτερη σημασία στον τομέα αυτό) στα προγράμματα κατάρτισης για το προσωπικό των αστυνομικών δυνάμεων, των υπηρεσιών ασφαλείας και πληροφοριών που πρέπει να αναλάβουν τη βασική αποστολή για την καταπολέμηση αυτής της απειλής. |
| --- | --- |

4.1.2.5

Να προσφέρει τις προσεγγίσεις της (σχετικά με τις διαδικασίες ενσωμάτωσης και τα οράματα, τις στάσεις και τη λειτουργία των ομάδων με ιδιαίτερη σημασία στον τομέα αυτό) στα προγράμματα κατάρτισης για το προσωπικό των αστυνομικών δυνάμεων, των υπηρεσιών ασφαλείας και πληροφοριών που πρέπει να αναλάβουν τη βασική αποστολή για την καταπολέμηση αυτής της απειλής.

| 4.1.2.6 | Να θέσει σε λειτουργία πιλοτικές προσπάθειες που να επικεντρώνονται στους χώρους που εκτίθενται περισσότερο στην αλλοτρίωση, στη ριζοσπαστικοποίηση και στη στρατολόγηση (φυλακές, θρησκευτικοί χώροι, σχολεία, αστικά γκέτο, καταστήματα παροχής τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών κτλ). Οι προσπάθειες αυτές θα πρέπει να προσανατολίζονται στην αποφυγή του αποκλεισμού, της ριζοσπαστικοποίησης και του στιγματισμού ατόμων ή ομάδων διότι ανήκουν σε μια συγκεκριμένη κοινωνική τάξη, σε ένα φύλο, σε μια εθνική ομάδα ή σε μια θρησκεία. |
| --- | --- |

4.1.2.6

Να θέσει σε λειτουργία πιλοτικές προσπάθειες που να επικεντρώνονται στους χώρους που εκτίθενται περισσότερο στην αλλοτρίωση, στη ριζοσπαστικοποίηση και στη στρατολόγηση (φυλακές, θρησκευτικοί χώροι, σχολεία, αστικά γκέτο, καταστήματα παροχής τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών κτλ). Οι προσπάθειες αυτές θα πρέπει να προσανατολίζονται στην αποφυγή του αποκλεισμού, της ριζοσπαστικοποίησης και του στιγματισμού ατόμων ή ομάδων διότι ανήκουν σε μια συγκεκριμένη κοινωνική τάξη, σε ένα φύλο, σε μια εθνική ομάδα ή σε μια θρησκεία.

4.2   Η ενσωμάτωση ως προληπτική προσέγγιση — Συγκεκριμένες προτάσεις

| 4.2.1 | Πράγματι, ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών γίνεται πρωταγωνιστικός όταν χρειάζεται να δοθεί προσοχή στις υφέρπουσες αιτίες που λειτουργούν ως κινητήρια δύναμη της τρομοκρατικής βίας. Χωρίς να δικαιολογούμε την βία, σε οποιαδήποτε μορφή της, μπορούμε να εντοπίσουμε τις αιτίες και να εξηγήσουμε πολλές από τις εκτροπές της τρομοκρατίας ως το τελικό σημείο των διεργασιών αλλοτρίωσης, ριζοσπαστικοποίησης και στρατολόγησης που τροφοδοτούνται από τις οριζόντιες ανισότητες μεταξύ ομάδων που συνυπάρχουν στην ίδια επικράτεια, από φαινόμενα αποκλεισμού και διακρίσεων (κοινωνικών, πολιτικών ή οικονομικών) και μεροληψίας κατά την κρίση των πράξεων των μεν και των δε. Η ενσωμάτωση είναι κατά συνέπεια το κέντρο βάρους κάθε στρατηγικής ευρείας εμβέλειας η οποία, για καθαρά προληπτικούς λόγους, πρέπει να επιδιώκει τα εξής: |
| --- | --- |

4.2.1

Πράγματι, ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών γίνεται πρωταγωνιστικός όταν χρειάζεται να δοθεί προσοχή στις υφέρπουσες αιτίες που λειτουργούν ως κινητήρια δύναμη της τρομοκρατικής βίας. Χωρίς να δικαιολογούμε την βία, σε οποιαδήποτε μορφή της, μπορούμε να εντοπίσουμε τις αιτίες και να εξηγήσουμε πολλές από τις εκτροπές της τρομοκρατίας ως το τελικό σημείο των διεργασιών αλλοτρίωσης, ριζοσπαστικοποίησης και στρατολόγησης που τροφοδοτούνται από τις οριζόντιες ανισότητες μεταξύ ομάδων που συνυπάρχουν στην ίδια επικράτεια, από φαινόμενα αποκλεισμού και διακρίσεων (κοινωνικών, πολιτικών ή οικονομικών) και μεροληψίας κατά την κρίση των πράξεων των μεν και των δε. Η ενσωμάτωση είναι κατά συνέπεια το κέντρο βάρους κάθε στρατηγικής ευρείας εμβέλειας η οποία, για καθαρά προληπτικούς λόγους, πρέπει να επιδιώκει τα εξής:

| 4.2.2 | Να προωθεί τα εκπαιδευτικά συστήματα, επίσημα και ανεπίσημα, που επικεντρώνονται στην εξάλειψη των αρνητικών στερεοτύπων και ευνοούν την ανεκτικότητα και τη συνύπαρξη με βάση κοινές αξίες που έχουν ως κύρια αναφορά τα δικαιώματα του ανθρώπου (γεγονός που απαιτεί συγκεκριμένα την αναθεώρηση των σχολικών εγχειριδίων προκειμένου να αναδιατυπωθούν τα στερεότυπα αντιπαράθεσης για να μετατραπούν σε πρότυπα ανεκτικότητας και σε εργαλεία πολυπολιτισμικής παιδαγωγικής). |
| --- | --- |

4.2.2

Να προωθεί τα εκπαιδευτικά συστήματα, επίσημα και ανεπίσημα, που επικεντρώνονται στην εξάλειψη των αρνητικών στερεοτύπων και ευνοούν την ανεκτικότητα και τη συνύπαρξη με βάση κοινές αξίες που έχουν ως κύρια αναφορά τα δικαιώματα του ανθρώπου (γεγονός που απαιτεί συγκεκριμένα την αναθεώρηση των σχολικών εγχειριδίων προκειμένου να αναδιατυπωθούν τα στερεότυπα αντιπαράθεσης για να μετατραπούν σε πρότυπα ανεκτικότητας και σε εργαλεία πολυπολιτισμικής παιδαγωγικής).

| 4.2.3 | Να αναλάβει δεσμεύσεις (συμπεριλαμβανομένων κωδίκων δεοντολογίας) που να απευθύνονται στα διάφορα μέσα επικοινωνίας προκειμένου να μην υπάρχουν περιθώρια για εκφράσεις και προσεγγίσεις που μπορούν να τροφοδοτήσουν τον αποκλεισμό, το ρατσισμό και την ξενοφοβία. Με το μεγαλύτερο δυνατό σεβασμό της ελευθερίας του τύπου και της ελευθερίας της έκφρασης, θα ήταν ενδιαφέρον να προωθηθούν επικοινωνιακά προϊόντα που να διαδίδουν τις κοινές αξίες κατά τη διάρκεια των αιώνων και να επευφημούν τα πλεονεκτήματα της πολυπολιτισμικότητας η οποία αποτελεί πλούτο σε ένα πλαίσιο παγκοσμιοποίησης. |
| --- | --- |

4.2.3

Να αναλάβει δεσμεύσεις (συμπεριλαμβανομένων κωδίκων δεοντολογίας) που να απευθύνονται στα διάφορα μέσα επικοινωνίας προκειμένου να μην υπάρχουν περιθώρια για εκφράσεις και προσεγγίσεις που μπορούν να τροφοδοτήσουν τον αποκλεισμό, το ρατσισμό και την ξενοφοβία. Με το μεγαλύτερο δυνατό σεβασμό της ελευθερίας του τύπου και της ελευθερίας της έκφρασης, θα ήταν ενδιαφέρον να προωθηθούν επικοινωνιακά προϊόντα που να διαδίδουν τις κοινές αξίες κατά τη διάρκεια των αιώνων και να επευφημούν τα πλεονεκτήματα της πολυπολιτισμικότητας η οποία αποτελεί πλούτο σε ένα πλαίσιο παγκοσμιοποίησης.

| 4.2.4 | Να διαδίδει μέσω ενημερωτικών εκστρατειών μηνύματα και προσεγγίσεις που να ευνοούν την ενσωμάτωση και να συμβάλλουν στη διασαφήνιση της κατάστασης και στην αντικατάσταση των λανθασμένων εννοιών από ορθές (διεθνής και όχι ισλαμική τρομοκρατία, ενσωμάτωση και όχι αφομοίωση) ή καταλληλότερες (πολίτες και όχι μετανάστες) προκειμένου να μην ενισχύεται ο διχασμός και η αντιπαράθεση. |
| --- | --- |

4.2.4

Να διαδίδει μέσω ενημερωτικών εκστρατειών μηνύματα και προσεγγίσεις που να ευνοούν την ενσωμάτωση και να συμβάλλουν στη διασαφήνιση της κατάστασης και στην αντικατάσταση των λανθασμένων εννοιών από ορθές (διεθνής και όχι ισλαμική τρομοκρατία, ενσωμάτωση και όχι αφομοίωση) ή καταλληλότερες (πολίτες και όχι μετανάστες) προκειμένου να μην ενισχύεται ο διχασμός και η αντιπαράθεση.

| 4.2.5 | Να συμβάλει ώστε να συνειδητοποιηθεί η σημασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου ως το κύριο θεμέλιο της συνύπαρξης σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία. Ακόμη, η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών πρέπει να αποτελέσει μια σημαντική κινητήρια δύναμη για την διαμόρφωση μιας κοινωνίας στην οποία όλοι θα απολαύουν τα ίδια δικαιώματα (κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά) και θα έχουν τις ίδιες υποχρεώσεις. |
| --- | --- |

4.2.5

Να συμβάλει ώστε να συνειδητοποιηθεί η σημασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου ως το κύριο θεμέλιο της συνύπαρξης σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία. Ακόμη, η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών πρέπει να αποτελέσει μια σημαντική κινητήρια δύναμη για την διαμόρφωση μιας κοινωνίας στην οποία όλοι θα απολαύουν τα ίδια δικαιώματα (κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά) και θα έχουν τις ίδιες υποχρεώσεις.

| 4.2.6 | Να προωθεί τη δημιουργία κοινωνικών πλατφορμών στις οποίες να συμμετέχουν οι φορείς των διαφόρων κοινοτήτων που διαβιούν στην εθνική επικράτεια. Οι πλατφόρμες αυτές θα επιδιώκουν την ενεργοποίηση των μηχανισμών ενσωμάτωσης και ειρηνικής επίλυσης των διαφορών. |
| --- | --- |

4.2.6

Να προωθεί τη δημιουργία κοινωνικών πλατφορμών στις οποίες να συμμετέχουν οι φορείς των διαφόρων κοινοτήτων που διαβιούν στην εθνική επικράτεια. Οι πλατφόρμες αυτές θα επιδιώκουν την ενεργοποίηση των μηχανισμών ενσωμάτωσης και ειρηνικής επίλυσης των διαφορών.

| 4.2.7 | Να εντοπίζει και να ενισχύει το ρόλο των επικεφαλής και των οργανώσεων που αντιπροσωπεύουν άλλες κοινότητες στην επικράτεια της ΕΕ ως προνομιούχους συνομιλητές στην προσέγγιση με άτομα που προέρχονται από άλλους πολιτισμούς, με κεντρικό στόχο την αναζήτηση του διαλόγου και της συνεργασίας προκειμένου να εξαλειφθούν οι αιτίες που ενδέχεται να προκαλέσουν αλλοτρίωση και ριζοσπαστικοποίηση ορισμένων μελών τους. |
| --- | --- |

4.2.7

Να εντοπίζει και να ενισχύει το ρόλο των επικεφαλής και των οργανώσεων που αντιπροσωπεύουν άλλες κοινότητες στην επικράτεια της ΕΕ ως προνομιούχους συνομιλητές στην προσέγγιση με άτομα που προέρχονται από άλλους πολιτισμούς, με κεντρικό στόχο την αναζήτηση του διαλόγου και της συνεργασίας προκειμένου να εξαλειφθούν οι αιτίες που ενδέχεται να προκαλέσουν αλλοτρίωση και ριζοσπαστικοποίηση ορισμένων μελών τους.

| 4.2.8 | Να αναπτύξει ειδικευμένα προγράμματα προκειμένου να εμποδιστεί η ριζοσπαστικοποίηση των ατόμων που ενδεχομένως διάκεινται φιλικά προς τις ιδέες και τις πρακτικές της τρομοκρατίας στους συνήθεις χώρους στρατολόγησης (φυλακές, θρησκευτικοί χώροι ...). Τα προγράμματα αυτά θα πρέπει να βασίζονται στην κοινωνική ενσωμάτωση και στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. |
| --- | --- |

4.2.8

Να αναπτύξει ειδικευμένα προγράμματα προκειμένου να εμποδιστεί η ριζοσπαστικοποίηση των ατόμων που ενδεχομένως διάκεινται φιλικά προς τις ιδέες και τις πρακτικές της τρομοκρατίας στους συνήθεις χώρους στρατολόγησης (φυλακές, θρησκευτικοί χώροι ...). Τα προγράμματα αυτά θα πρέπει να βασίζονται στην κοινωνική ενσωμάτωση και στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης.

| 4.2.9 | Να σχεδιάσει την αποκεντρωμένη συνεργασία σύμφωνα με αυτή την προοπτική, τόσο σε εθνική όσο και κοινοτική κλίμακα (αξιοποιώντας την ύπαρξη ήδη διατυπωμένων πλαισίων όπως ευρωμεσογειακή ένωση, η ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας ή ο σύνδεσμος με τις χώρες ΑΚΕ). Αξιοποιώντας το τεράστιο δυναμικό των πολιτικών συνεργασίας για την ανάπτυξη των κρατών μελών και της ΕΕ, χρειάζεται να θεσπιστούν σχέδια επιτόπου συνεργασίας με τους φορείς που αυτοχαρακτηρίζονται θρησκευτικοί ή εθνικοί αλλά απορρίπτουν πλήρως τη βία ως τρόπο δράσης. |
| --- | --- |

4.2.9

Να σχεδιάσει την αποκεντρωμένη συνεργασία σύμφωνα με αυτή την προοπτική, τόσο σε εθνική όσο και κοινοτική κλίμακα (αξιοποιώντας την ύπαρξη ήδη διατυπωμένων πλαισίων όπως ευρωμεσογειακή ένωση, η ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας ή ο σύνδεσμος με τις χώρες ΑΚΕ). Αξιοποιώντας το τεράστιο δυναμικό των πολιτικών συνεργασίας για την ανάπτυξη των κρατών μελών και της ΕΕ, χρειάζεται να θεσπιστούν σχέδια επιτόπου συνεργασίας με τους φορείς που αυτοχαρακτηρίζονται θρησκευτικοί ή εθνικοί αλλά απορρίπτουν πλήρως τη βία ως τρόπο δράσης.

| 4.2.10 | Να αυξηθεί σημαντικά στην ΕΕ και στο πλαίσιο των σχέσεων με τρίτες χώρες ο αριθμός και ο προϋπολογισμός των προγραμμάτων ανταλλαγής υπευθύνων κατάρτισης, σπουδαστών, δημοσιογράφων, μελών εργοδοτικών και συνδικαλιστικών οργανώσεων, υποστηρικτών των δικαιωμάτων του ανθρώπου, μελών μη κυβερνητικών οργανώσεων και να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ανάγκη να βελτιωθεί η πτυχή της ισότητας των φύλων. Η προσωπική γνώση και η ανταλλαγή εμπειριών και απόψεων είναι μέθοδοι που πρέπει να προωθηθούν προκειμένου να αποδυναμωθούν τα αρνητικά στερεότυπα και ένα διαμορφωθεί ένα κοινό μέλλον σε έναν αιώνα που καλείται να είναι πολυπολιτισμικός (3). Είναι απαραίτητο λοιπόν να αξιοποιηθούν και να ενισχυθούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ΕΟΚΕ προκειμένου μέσω των ενεργών διαύλων επικοινωνίας και συνεργασίας της με τους οργανισμούς τρίτων χωρών, να ερευνηθούν νέες μέθοδοι δράσης για την πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης ορισμένων ομάδων ή ατόμων. |
| --- | --- |

4.2.10

Να αυξηθεί σημαντικά στην ΕΕ και στο πλαίσιο των σχέσεων με τρίτες χώρες ο αριθμός και ο προϋπολογισμός των προγραμμάτων ανταλλαγής υπευθύνων κατάρτισης, σπουδαστών, δημοσιογράφων, μελών εργοδοτικών και συνδικαλιστικών οργανώσεων, υποστηρικτών των δικαιωμάτων του ανθρώπου, μελών μη κυβερνητικών οργανώσεων και να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ανάγκη να βελτιωθεί η πτυχή της ισότητας των φύλων. Η προσωπική γνώση και η ανταλλαγή εμπειριών και απόψεων είναι μέθοδοι που πρέπει να προωθηθούν προκειμένου να αποδυναμωθούν τα αρνητικά στερεότυπα και ένα διαμορφωθεί ένα κοινό μέλλον σε έναν αιώνα που καλείται να είναι πολυπολιτισμικός (3). Είναι απαραίτητο λοιπόν να αξιοποιηθούν και να ενισχυθούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ΕΟΚΕ προκειμένου μέσω των ενεργών διαύλων επικοινωνίας και συνεργασίας της με τους οργανισμούς τρίτων χωρών, να ερευνηθούν νέες μέθοδοι δράσης για την πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης ορισμένων ομάδων ή ατόμων.

| 4.2.11 | Να προωθηθεί η διαμόρφωση και η παγίωση πλατφορμών συμμετοχής του πληθυσμού (αυτόχθονα η αλλοδαπού) οι οποίες θα στηρίζονται σε εγκάρσιες βάσεις εκπροσώπησης των πολιτών αντί σε βάσεις εθνικές ή θρησκευτικές. |
| --- | --- |

4.2.11

Να προωθηθεί η διαμόρφωση και η παγίωση πλατφορμών συμμετοχής του πληθυσμού (αυτόχθονα η αλλοδαπού) οι οποίες θα στηρίζονται σε εγκάρσιες βάσεις εκπροσώπησης των πολιτών αντί σε βάσεις εθνικές ή θρησκευτικές.

| 4.2.12 | Να δώσει ώθηση στην έρευνα που πραγματοποιείται σε ειδικευμένα κέντρα και ιδρύματα τόσο στην επικράτεια της ΕΕ όσο και στο πλαίσιο της συνεργασίας με εκείνα που βρίσκονται στις χώρες που παρουσιάζουν ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το ζήτημα. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η στήριξη σε σχέδια και σε μελέτες που επιδιώκουν μια καλύτερη γνώση των διεργασιών που ενδέχεται να οδηγήσουν στην αλλοτρίωση, τη στρατολόγηση και την βίαιη ριζοσπαστικοποίηση καθώς και στις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των διαφόρων παραγόντων. |
| --- | --- |

4.2.12

Να δώσει ώθηση στην έρευνα που πραγματοποιείται σε ειδικευμένα κέντρα και ιδρύματα τόσο στην επικράτεια της ΕΕ όσο και στο πλαίσιο της συνεργασίας με εκείνα που βρίσκονται στις χώρες που παρουσιάζουν ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το ζήτημα. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η στήριξη σε σχέδια και σε μελέτες που επιδιώκουν μια καλύτερη γνώση των διεργασιών που ενδέχεται να οδηγήσουν στην αλλοτρίωση, τη στρατολόγηση και την βίαιη ριζοσπαστικοποίηση καθώς και στις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των διαφόρων παραγόντων.

4.3   Παροχή βοήθειας στα θύματα

| 4.3.1 | Τέλος, είναι σημαντικό να αποτελεί η παροχή βοήθειας στα θύματα αναπόσπαστο τμήμα μιας γενικής θεώρησης σύμφωνα με την οποία η κοινωνία των πολιτών αναλαμβάνει η ίδια το ρόλο της στην καταπολέμηση της τρομοκρατικής απειλής. Προκειμένου τα θύματα να μην ξεχαστούν ούτε να περιθωριοποιηθούν κοινωνικά, πρωταρχική σημασία έχουν τα ακόλουθα: |
| --- | --- |

4.3.1

Τέλος, είναι σημαντικό να αποτελεί η παροχή βοήθειας στα θύματα αναπόσπαστο τμήμα μιας γενικής θεώρησης σύμφωνα με την οποία η κοινωνία των πολιτών αναλαμβάνει η ίδια το ρόλο της στην καταπολέμηση της τρομοκρατικής απειλής. Προκειμένου τα θύματα να μην ξεχαστούν ούτε να περιθωριοποιηθούν κοινωνικά, πρωταρχική σημασία έχουν τα ακόλουθα:

| 4.3.2 | Να καταβληθούν προσπάθειες ώστε να αναγνωριστούν πλήρως όλα τα δικαιώματά τους (συμπεριλαμβανομένης της οικονομικής αποζημίωσης) ως θυμάτων κάθε είδους τρομοκρατικών επιθέσεων, είτε συμβαίνουν στην εθνική επικράτεια, είτε οπουδήποτε αλλού στον κόσμο. |
| --- | --- |

4.3.2

Να καταβληθούν προσπάθειες ώστε να αναγνωριστούν πλήρως όλα τα δικαιώματά τους (συμπεριλαμβανομένης της οικονομικής αποζημίωσης) ως θυμάτων κάθε είδους τρομοκρατικών επιθέσεων, είτε συμβαίνουν στην εθνική επικράτεια, είτε οπουδήποτε αλλού στον κόσμο.

| 4.3.3 | Να διαμορφωθούν κοινωνικοί μηχανισμοί στήριξης (σωματικής, ψυχικής και οικονομικής) προκειμένου να υπερκεραστεί ο τραυματισμός και να αποφευχθούν εκφράσεις στιγματισμού ή καθαρού ρατσισμού και ξενοφοβίας. |
| --- | --- |

4.3.3

Να διαμορφωθούν κοινωνικοί μηχανισμοί στήριξης (σωματικής, ψυχικής και οικονομικής) προκειμένου να υπερκεραστεί ο τραυματισμός και να αποφευχθούν εκφράσεις στιγματισμού ή καθαρού ρατσισμού και ξενοφοβίας.

| 4.3.4 | Να υπάρξει πολιτική βούληση των εθνικών κυβερνήσεων και της ΕΕ προκειμένου να διαμορφωθούν οι συναινετικές βάσεις για την αναγνώριση των θυμάτων, της στήριξης και της προστασίας τους. |
| --- | --- |

4.3.4

Να υπάρξει πολιτική βούληση των εθνικών κυβερνήσεων και της ΕΕ προκειμένου να διαμορφωθούν οι συναινετικές βάσεις για την αναγνώριση των θυμάτων, της στήριξης και της προστασίας τους.

4.4   Οι πολίτες ως κύριοι φορείς ασφαλείας και πρόληψης: συνοδευτικές πολιτικές

| 4.4.1 | Ουσιαστικά, με βάση την αρχή ότι οι πολίτες αποτελούν την κύρια δύναμη δράσης κάθε κράτους και, κατ' επέκταση, της ΕΕ τα αξιώματα της ασφάλειας, της δημιουργίας ειρήνης και της πρόληψης των βίαιων συγκρούσεων συνεπάγονται τα ακόλουθα: |
| --- | --- |

4.4.1

Ουσιαστικά, με βάση την αρχή ότι οι πολίτες αποτελούν την κύρια δύναμη δράσης κάθε κράτους και, κατ' επέκταση, της ΕΕ τα αξιώματα της ασφάλειας, της δημιουργίας ειρήνης και της πρόληψης των βίαιων συγκρούσεων συνεπάγονται τα ακόλουθα:

| 4.4.2 | Να διαμορφωθούν πολυδιάστατες στρατηγικές και δράσεις προκειμένου να διασφαλιστεί ένα ορισμένο επίπεδο ευημερίας και ασφάλειας σε εκείνους που μοιράζονται την ίδια επικράτεια και στους γείτονές τους, όπου η προώθηση της ανάπτυξης και της ασφάλειας για όλους δημιουργεί μια εγγύηση ανάπτυξης και ασφάλειας σε ατομικό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.4.2

Να διαμορφωθούν πολυδιάστατες στρατηγικές και δράσεις προκειμένου να διασφαλιστεί ένα ορισμένο επίπεδο ευημερίας και ασφάλειας σε εκείνους που μοιράζονται την ίδια επικράτεια και στους γείτονές τους, όπου η προώθηση της ανάπτυξης και της ασφάλειας για όλους δημιουργεί μια εγγύηση ανάπτυξης και ασφάλειας σε ατομικό επίπεδο.

| 4.4.3 | Να μειωθούν και, προοδευτικά, να εξαλειφθούν οι ανισότητες μεταξύ ομάδων και χωρών. Είναι ο κύριος τρόπος προώθησης της ασφάλειας για όλους. Η κοινή βάση συνύπαρξης και μείωσης της τρομοκρατικής απειλής είναι, για μια ακόμα φορά, η αυστηρή τήρηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και η ενίσχυση ενός δημοκρατικού περιβάλλοντος, που εγγυάται την ελεύθερη άσκηση των θρησκευτικών πρακτικών σε χωριστό πλαίσιο από τις δημόσιες υποθέσεις. Αυτό σημαίνει επίσης την απόρριψη της ύπαρξης κοινωνικών χώρων στο περιθώριο του νόμου (νομική αβεβαιότητα ή γκέτο που βασίζονται σε απαράδεκτα έθιμα από την οπτική αυτή). |
| --- | --- |

4.4.3

Να μειωθούν και, προοδευτικά, να εξαλειφθούν οι ανισότητες μεταξύ ομάδων και χωρών. Είναι ο κύριος τρόπος προώθησης της ασφάλειας για όλους. Η κοινή βάση συνύπαρξης και μείωσης της τρομοκρατικής απειλής είναι, για μια ακόμα φορά, η αυστηρή τήρηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και η ενίσχυση ενός δημοκρατικού περιβάλλοντος, που εγγυάται την ελεύθερη άσκηση των θρησκευτικών πρακτικών σε χωριστό πλαίσιο από τις δημόσιες υποθέσεις. Αυτό σημαίνει επίσης την απόρριψη της ύπαρξης κοινωνικών χώρων στο περιθώριο του νόμου (νομική αβεβαιότητα ή γκέτο που βασίζονται σε απαράδεκτα έθιμα από την οπτική αυτή).

| 4.4.4 | Να γίνει κατανοητό ότι η ασφάλεια δεν μπορεί να διασφαλιστεί εις βάρος της ελευθερίας με τη μείωση του πλαισίου των ίδιων δικαιωμάτων σε μια ανοιχτή και δημοκρατική κοινωνία και με την εφαρμογή μεθόδων αντιτρομοκρατικής δράσης παρόμοιων με εκείνων που χρησιμοποιούν οι αντίπαλοι. |
| --- | --- |

4.4.4

Να γίνει κατανοητό ότι η ασφάλεια δεν μπορεί να διασφαλιστεί εις βάρος της ελευθερίας με τη μείωση του πλαισίου των ίδιων δικαιωμάτων σε μια ανοιχτή και δημοκρατική κοινωνία και με την εφαρμογή μεθόδων αντιτρομοκρατικής δράσης παρόμοιων με εκείνων που χρησιμοποιούν οι αντίπαλοι.

| 4.4.5 | Να αναγνωριστεί ότι ένας στόχος όπως η καταπολέμηση της τρομοκρατίας (απαραίτητα πολυτομεακός, πολυδιάστατος και μακροπρόθεσμος) μπορεί να επιτευχθεί μόνο εάν διαθέτει εξειδικευμένο και κατάλληλο προϋπολογισμό που να συγκεντρώνει τις εθνικές και κοινοτικές προσπάθειες. |
| --- | --- |

4.4.5

Να αναγνωριστεί ότι ένας στόχος όπως η καταπολέμηση της τρομοκρατίας (απαραίτητα πολυτομεακός, πολυδιάστατος και μακροπρόθεσμος) μπορεί να επιτευχθεί μόνο εάν διαθέτει εξειδικευμένο και κατάλληλο προϋπολογισμό που να συγκεντρώνει τις εθνικές και κοινοτικές προσπάθειες.

4.5   Συμμαχίες δημόσιου — ιδιωτικού τομέα

| 4.5.1 | Η τρομοκρατική απειλή είναι διάχυτη, συνεχής και παγκόσμια. Κανένας δεν είναι προφυλαγμένος από τις επιπτώσεις της και μεταβάλλεται συχνά ως προς τη μορφή και τους τρόπους εκδήλωσής της. Σε συνδυασμό με το γεγονός ότι ακόμα δεν καταφέραμε να διαμορφώσουμε μια κατάλληλη στρατηγική για την αντιμετώπισή της, το γεγονός αυτό καθιστά αναγκαία τη συνεχή αξιολόγηση των αναλύσεων, των εκτιμήσεων και των χρησιμοποιούμενων μεθόδων εξάλειψής της. Πρόκειται για ένα έργο που αφορά όλες τις πλευρές, τόσο τις εθνικές κυβερνήσεις και τα κοινοτικά όργανα όσο και το σύνολο της κοινωνίας των πολιτών. Το έργο αυτό χαρακτηρίζεται εξ ορισμού από την ενσωμάτωση. Στο πλαίσιο αυτό, χρειάζεται να εξερευνηθούν επίσης οι ενδεχόμενες συμμαχίες δημόσιου — ιδιωτικού τομέα (χωρίς τούτο να σημαίνει ωστόσο την ιδιωτικοποίηση της ασφάλειας και της άμυνας, κάτι που θα ήταν αντιπαραγωγικό) προκειμένου να χρησιμοποιηθούν για την επίτευξη ενός κοινού στόχου: την ευημερία και ασφάλεια όλων (4). Οι προσπάθειες αυτές θα πρέπει να βασίζονται κυρίως τα εξής: |
| --- | --- |

4.5.1

Η τρομοκρατική απειλή είναι διάχυτη, συνεχής και παγκόσμια. Κανένας δεν είναι προφυλαγμένος από τις επιπτώσεις της και μεταβάλλεται συχνά ως προς τη μορφή και τους τρόπους εκδήλωσής της. Σε συνδυασμό με το γεγονός ότι ακόμα δεν καταφέραμε να διαμορφώσουμε μια κατάλληλη στρατηγική για την αντιμετώπισή της, το γεγονός αυτό καθιστά αναγκαία τη συνεχή αξιολόγηση των αναλύσεων, των εκτιμήσεων και των χρησιμοποιούμενων μεθόδων εξάλειψής της. Πρόκειται για ένα έργο που αφορά όλες τις πλευρές, τόσο τις εθνικές κυβερνήσεις και τα κοινοτικά όργανα όσο και το σύνολο της κοινωνίας των πολιτών. Το έργο αυτό χαρακτηρίζεται εξ ορισμού από την ενσωμάτωση. Στο πλαίσιο αυτό, χρειάζεται να εξερευνηθούν επίσης οι ενδεχόμενες συμμαχίες δημόσιου — ιδιωτικού τομέα (χωρίς τούτο να σημαίνει ωστόσο την ιδιωτικοποίηση της ασφάλειας και της άμυνας, κάτι που θα ήταν αντιπαραγωγικό) προκειμένου να χρησιμοποιηθούν για την επίτευξη ενός κοινού στόχου: την ευημερία και ασφάλεια όλων (4). Οι προσπάθειες αυτές θα πρέπει να βασίζονται κυρίως τα εξής:

| 4.5.2 | Στην ανάγκη επεξεργασίας ενός γλωσσάριου που να επιτρέπει, τόσο στο λόγο όσο και στις πράξεις, την επίτευξη συναίνεσης σχετικά με έννοιες που προσανατολίζουν τις εργασίες που πρέπει να πραγματοποιηθούν από το σύνολο των ενδιαφερομένων μερών και φορέων. |
| --- | --- |

4.5.2

Στην ανάγκη επεξεργασίας ενός γλωσσάριου που να επιτρέπει, τόσο στο λόγο όσο και στις πράξεις, την επίτευξη συναίνεσης σχετικά με έννοιες που προσανατολίζουν τις εργασίες που πρέπει να πραγματοποιηθούν από το σύνολο των ενδιαφερομένων μερών και φορέων.

| 4.5.3 | Στο δημοκρατικό έλεγχο της στρατηγικής για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας σε όλα τα επίπεδα και σε όλες τις μορφές της. |
| --- | --- |

4.5.3

Στο δημοκρατικό έλεγχο της στρατηγικής για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας σε όλα τα επίπεδα και σε όλες τις μορφές της.

| 4.5.4 | Στη συνειδητοποίηση της σημασίας των εξωτερικών πολιτικών των κρατών μελών (και της ΚΕΠΠΑ/ΕΠΠΑ σε κοινοτικό επίπεδο) και των εθνικών και κοινοτικών πολιτικών αναπτυξιακής συνεργασίας για την πρόληψη της τρομοκρατίας και για την καταπολέμηση της ριζοσπαστικοποίησης των εν δυνάμει τρομοκρατών. |
| --- | --- |

4.5.4

Στη συνειδητοποίηση της σημασίας των εξωτερικών πολιτικών των κρατών μελών (και της ΚΕΠΠΑ/ΕΠΠΑ σε κοινοτικό επίπεδο) και των εθνικών και κοινοτικών πολιτικών αναπτυξιακής συνεργασίας για την πρόληψη της τρομοκρατίας και για την καταπολέμηση της ριζοσπαστικοποίησης των εν δυνάμει τρομοκρατών.

| 4.5.5 | Στην απόλυτη ανάγκη διασφάλισης μιας κατάλληλης και συνεχούς δημοσιονομικής πρόβλεψης σε όλα τα προγράμματα και τις δράσεις που αναφέρονται στην παρούσα γνωμοδότηση. |
| --- | --- |

4.5.5

Στην απόλυτη ανάγκη διασφάλισης μιας κατάλληλης και συνεχούς δημοσιονομικής πρόβλεψης σε όλα τα προγράμματα και τις δράσεις που αναφέρονται στην παρούσα γνωμοδότηση.

| 4.5.6 | Στην ανάγκη έναρξης ή διατήρησης του διαλόγου και της συνεργασίας με τους κοινωνικούς, πολιτικούς και οικονομικούς φορείς και οργανισμούς τόσο εντός όσο και εκτός των συνόρων της ΕΕ έχοντας συνείδηση, αφενός, ότι είναι αδύνατο να διασφαλιστεί μεμονωμένα η επιτυχία στην καταπολέμηση της απειλής αυτής και, αφετέρου, ότι ο συντονισμός των προσπαθειών για την διαμόρφωση συναινετικών και βιώσιμων μεθόδων και στρατηγικών δράσης παρέχει σημαντικά πλεονεκτήματα. |
| --- | --- |

4.5.6

Στην ανάγκη έναρξης ή διατήρησης του διαλόγου και της συνεργασίας με τους κοινωνικούς, πολιτικούς και οικονομικούς φορείς και οργανισμούς τόσο εντός όσο και εκτός των συνόρων της ΕΕ έχοντας συνείδηση, αφενός, ότι είναι αδύνατο να διασφαλιστεί μεμονωμένα η επιτυχία στην καταπολέμηση της απειλής αυτής και, αφετέρου, ότι ο συντονισμός των προσπαθειών για την διαμόρφωση συναινετικών και βιώσιμων μεθόδων και στρατηγικών δράσης παρέχει σημαντικά πλεονεκτήματα.

Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Γνωμοδότηση CESE της 11.5.2005 με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένης της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας», εισηγητής κ. Simpson (ΕΕ C 267 της 27.10.2005), σημεία 3.1.8 και 3.2.1.

1

(2)  Διερευνητική γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 13.9.2006 με θέμα «Η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και της τρομοκρατίας». Εισηγητές: κ.κ. Rodríguez García Caro, Pariza Castaños, Cabra de Luna (ΕΕ C 318 της 23.12.2006), σημείο 13.

2

(3)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 20.4.2006 με θέμα «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το Ευρωπαϊκό έτος διαπολιτισμικού διαλόγου (2008)». Εισηγήτρια: η κ. CSER (ΕΕ C 185 της 8.8.2006).

3

(4)  Διερευνητική γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 13.9.2006 με θέμα «Η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και της τρομοκρατίας»: Εισηγητές: κ.κ. Rodríguez García Caro, Pariza Castaños, Cabra de Luna (ΕΕ C 318 της 23.12.2006), σημείο 13.

4

---

| 19.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 211/67 |
| --- | --- | --- | --- |

19.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 211/67

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τους συντελεστές ΦΠΑ εκτός των κανονικών συντελεστών ΦΠΑ»

COM(2007) 380 τελικό — SEC(2007) 910

(2008/C 211/18)

Στις 5 Ιουλίου 2007, η Επιτροπή αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την:

Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τους συντελεστές ΦΠΑ εκτός των κανονικών συντελεστών ΦΠΑ.

Το ειδικευμένο τμήμα «Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 28 Μαρτίου 2008, με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. BURANI.

Κατά την 444η σύνοδο ολομέλειάς της, που πραγματοποιήθηκε στις 22 Απριλίου 2008, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, με 112 ψήφους υπέρ και 5 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία της Επιτροπής να θέσει τις βάσεις ενός πολιτικού διαλόγου στους κόλπους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (ΕΚ) και του Συμβουλίου προκειμένου να θεσπιστούν κοινά αποδεκτές αρχές για τη χορήγηση παρεκκλίσεων από το καθεστώς του ΦΠΑ. Επειδή πρόκειται για μια διαδικασία με έντονα πολιτικά χαρακτηριστικά, η προθεσμία μέχρι τα τέλη του 2010 που προβλέπεται για την υιοθέτηση των νέων κανόνων, κρίνεται απόλυτα ρεαλιστική. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία της Επιτροπής να θέσει τις βάσεις ενός πολιτικού διαλόγου στους κόλπους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (ΕΚ) και του Συμβουλίου προκειμένου να θεσπιστούν κοινά αποδεκτές αρχές για τη χορήγηση παρεκκλίσεων από το καθεστώς του ΦΠΑ. Επειδή πρόκειται για μια διαδικασία με έντονα πολιτικά χαρακτηριστικά, η προθεσμία μέχρι τα τέλη του 2010 που προβλέπεται για την υιοθέτηση των νέων κανόνων, κρίνεται απόλυτα ρεαλιστική.

| 1.2 | Αρχικός στόχος της εφαρμογής του καθεστώτος του ΦΠΑ ήταν η δημιουργία των προϋποθέσεων για μια φορολογική εναρμόνιση που θα συνέβαλε στην καλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς· οι πολυάριθμες τροποποιήσεις που πραγματοποιήθηκαν με την πάροδο του χρόνου, κυρίως όμως οι εξαιρέσεις και οι παρεκκλίσεις, λειτούργησαν προς την αντίθετη κατεύθυνση και η προσπάθεια εναρμόνισης των παρεκκλίσεων είναι ό,τι καλύτερο μπορεί να γίνει με τις παρούσες συνθήκες. |
| --- | --- |

1.2

Αρχικός στόχος της εφαρμογής του καθεστώτος του ΦΠΑ ήταν η δημιουργία των προϋποθέσεων για μια φορολογική εναρμόνιση που θα συνέβαλε στην καλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς· οι πολυάριθμες τροποποιήσεις που πραγματοποιήθηκαν με την πάροδο του χρόνου, κυρίως όμως οι εξαιρέσεις και οι παρεκκλίσεις, λειτούργησαν προς την αντίθετη κατεύθυνση και η προσπάθεια εναρμόνισης των παρεκκλίσεων είναι ό,τι καλύτερο μπορεί να γίνει με τις παρούσες συνθήκες.

| 1.3 | Οι παρεκκλίσεις εφαρμόζονται σε κάθε κράτος μέλος στη βάση φορολογικών κριτηρίων, ανάλογα με τα κοινωνικά ή πολιτικά του προβλήματα· οι παρεκκλίσεις γίνονται αποδεκτές όταν δεν έχουν διασυνοριακό αντίκτυπο ή ανταποκρίνονται σε ενιαία κριτήρια κοινοτικής πολιτικής. Η ΕΟΚΕ, από την πλευρά της, εκτιμά ότι παρόλο τον σεβασμό των κριτήριων αυτών οι παρεκκλίσεις πρέπει να εξετάζονται κυρίως —αλλά όχι αποκλειστικά— από την άποψη της συμβολής τους σε μια πολιτική ανακατανομής των εισοδημάτων. |
| --- | --- |

1.3

Οι παρεκκλίσεις εφαρμόζονται σε κάθε κράτος μέλος στη βάση φορολογικών κριτηρίων, ανάλογα με τα κοινωνικά ή πολιτικά του προβλήματα· οι παρεκκλίσεις γίνονται αποδεκτές όταν δεν έχουν διασυνοριακό αντίκτυπο ή ανταποκρίνονται σε ενιαία κριτήρια κοινοτικής πολιτικής. Η ΕΟΚΕ, από την πλευρά της, εκτιμά ότι παρόλο τον σεβασμό των κριτήριων αυτών οι παρεκκλίσεις πρέπει να εξετάζονται κυρίως —αλλά όχι αποκλειστικά— από την άποψη της συμβολής τους σε μια πολιτική ανακατανομής των εισοδημάτων.

| 1.4 | Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί, κατά τη διάρκεια των συζητήσεων, στις τοπικές υπηρεσίες που δεν μπορούν να παρασχεθούν εξ αποστάσεως, και κατά συνέπεια δεν έχουν άμεσο αντίκτυπο στην εσωτερική αγορά: μια κατηγορία στην οποία περιλαμβάνονται πολυάριθμες δραστηριότητες που, μαζί με μια αναμφίβολη οικονομική και κοινωνική χρησιμότητα, παρουσιάζουν αμφισβητούμενες πτυχές ή επιδέχονται διαφορετική εξέταση: βιοτεχνικές δραστηριότητες, εστίαση, υγειονομικές δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες, τομείς με υψηλή ένταση μη ειδικευμένης εργασίας, βιβλία και εφημερίδες. |
| --- | --- |

1.4

Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί, κατά τη διάρκεια των συζητήσεων, στις τοπικές υπηρεσίες που δεν μπορούν να παρασχεθούν εξ αποστάσεως, και κατά συνέπεια δεν έχουν άμεσο αντίκτυπο στην εσωτερική αγορά: μια κατηγορία στην οποία περιλαμβάνονται πολυάριθμες δραστηριότητες που, μαζί με μια αναμφίβολη οικονομική και κοινωνική χρησιμότητα, παρουσιάζουν αμφισβητούμενες πτυχές ή επιδέχονται διαφορετική εξέταση: βιοτεχνικές δραστηριότητες, εστίαση, υγειονομικές δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες, τομείς με υψηλή ένταση μη ειδικευμένης εργασίας, βιβλία και εφημερίδες.

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην ανάγκη χορήγησης των εξαιρέσεων στη βάση ενός κριτηρίου διαφοροποίησης των δαπανών μεταξύ ομάδων με χαμηλό εισόδημα και ομάδων με υψηλότερο εισόδημα: μια διάκριση που είναι δύσκολο να πραγματοποιηθεί. Υπενθυμίζει όμως ότι τις εξαιρέσεις θα πρέπει να διέπουν κριτήρια διαφάνειας και να λαμβάνεται υπόψη το κόστος που έχουν ασαφείς ή γενικές ρυθμίσεις για τις φορολογικές αρχές και τις επιχειρήσεις, κόστος το οποίο στο τέλος επωμίζεται ο τελικός καταναλωτής. |
| --- | --- |

1.5

Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην ανάγκη χορήγησης των εξαιρέσεων στη βάση ενός κριτηρίου διαφοροποίησης των δαπανών μεταξύ ομάδων με χαμηλό εισόδημα και ομάδων με υψηλότερο εισόδημα: μια διάκριση που είναι δύσκολο να πραγματοποιηθεί. Υπενθυμίζει όμως ότι τις εξαιρέσεις θα πρέπει να διέπουν κριτήρια διαφάνειας και να λαμβάνεται υπόψη το κόστος που έχουν ασαφείς ή γενικές ρυθμίσεις για τις φορολογικές αρχές και τις επιχειρήσεις, κόστος το οποίο στο τέλος επωμίζεται ο τελικός καταναλωτής.

| 1.6 | Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει επίσης να δοθεί στις άμεσες επιδοτήσεις ως εναλλακτική λύση έναντι του μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ: μια λύση στην οποία αναφέρεται η Επιτροπή χωρίς όμως να παίρνει θέση. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αυτή η εναλλακτική λύση πρέπει να εξεταστεί με μεγάλη προσοχή και να υιοθετείται με φειδώ και μόνο για περιπτώσεις όπου άλλες λύσεις είναι δύσκολο να εξευρεθούν· εν πάση περιπτώσει, οι επιδοτήσεις δεν θα πρέπει ποτέ να λάβουν τη μορφή κρατικών ενισχύσεων. |
| --- | --- |

1.6

Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει επίσης να δοθεί στις άμεσες επιδοτήσεις ως εναλλακτική λύση έναντι του μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ: μια λύση στην οποία αναφέρεται η Επιτροπή χωρίς όμως να παίρνει θέση. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αυτή η εναλλακτική λύση πρέπει να εξεταστεί με μεγάλη προσοχή και να υιοθετείται με φειδώ και μόνο για περιπτώσεις όπου άλλες λύσεις είναι δύσκολο να εξευρεθούν· εν πάση περιπτώσει, οι επιδοτήσεις δεν θα πρέπει ποτέ να λάβουν τη μορφή κρατικών ενισχύσεων.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Το καθεστώς ΦΠΑ βασίζεται σε ένα σύστημα πολύπλοκο. Το 1977 ξεκίνησε σαν ένα «προσωρινό» (1) καθεστώς και έως σήμερα συνεχίζει — έπειτα από τριάντα χρόνια (!), να διατηρεί την ίδια ονομασία. Με την πάροδο του χρόνου, υπέστη πολυάριθμες τροποποιήσεις λόγω προσαρμογής σε καταστάσεις προσωρινές ή διαρκείς, σε θέσεις πολιτικού χαρακτήρα, στις εξελίξεις της εσωτερικής αγοράς, στη διεύρυνση. |
| --- | --- |

2.1

Το καθεστώς ΦΠΑ βασίζεται σε ένα σύστημα πολύπλοκο. Το 1977 ξεκίνησε σαν ένα «προσωρινό» (1) καθεστώς και έως σήμερα συνεχίζει — έπειτα από τριάντα χρόνια (!), να διατηρεί την ίδια ονομασία. Με την πάροδο του χρόνου, υπέστη πολυάριθμες τροποποιήσεις λόγω προσαρμογής σε καταστάσεις προσωρινές ή διαρκείς, σε θέσεις πολιτικού χαρακτήρα, στις εξελίξεις της εσωτερικής αγοράς, στη διεύρυνση.

| 2.2 | Την αναγκαία δράση για να απλοποιηθεί το έργο της διοίκησης και των οικονομικών φορέων ανέλαβε η Επιτροπή με την «Οδηγία ΦΠΑ του 2006» (2) η οποία έβαλε σε τάξη τη νομοθεσία και συνιστά το «ενιαίο κείμενο» επί του θέματος. Η νέα αυτή οδηγία διέπεται από αρχές που ανάγονται στο 1977 κι έχουν επανεξεταστεί μερικώς το 1992: σε γενικές γραμμές, ο ελάχιστος κανονικός συντελεστής είναι 15 % (3) και η είσπραξη του φόρου πραγματοποιείται ως επί το πλείστον στον τόπο προέλευσης. Ωστόσο, προβλέπονται και ορισμένες παρεκκλίσεις ή εξαιρέσεις: ο κανονικός συντελεστής μπορεί να μειωθεί και η φορολόγηση ορισμένων εμπορευμάτων ή υπηρεσιών μπορεί να πραγματοποιείται στον τόπο προορισμού. |
| --- | --- |

2.2

Την αναγκαία δράση για να απλοποιηθεί το έργο της διοίκησης και των οικονομικών φορέων ανέλαβε η Επιτροπή με την «Οδηγία ΦΠΑ του 2006» (2) η οποία έβαλε σε τάξη τη νομοθεσία και συνιστά το «ενιαίο κείμενο» επί του θέματος. Η νέα αυτή οδηγία διέπεται από αρχές που ανάγονται στο 1977 κι έχουν επανεξεταστεί μερικώς το 1992: σε γενικές γραμμές, ο ελάχιστος κανονικός συντελεστής είναι 15 % (3) και η είσπραξη του φόρου πραγματοποιείται ως επί το πλείστον στον τόπο προέλευσης. Ωστόσο, προβλέπονται και ορισμένες παρεκκλίσεις ή εξαιρέσεις: ο κανονικός συντελεστής μπορεί να μειωθεί και η φορολόγηση ορισμένων εμπορευμάτων ή υπηρεσιών μπορεί να πραγματοποιείται στον τόπο προορισμού.

| 2.3 | Σύμφωνα με τους κανόνες, τα κράτη μέλη δύνανται να εφαρμόσουν έναν ή δυο μειωμένους συντελεστές, αλλά μόνο όσον αφορά αγαθά και υπηρεσίες που είναι καταχωρισμένα στο παράρτημα της οδηγίας ΦΠΑ (4). Όλα τα κράτη μέλη, με μερική εξαίρεση την Δανία, επωφελούνται από την επιλογή αυτή, αλλά σε διαφορετικό βαθμό και με διαφορετικά αγαθά ή υπηρεσίες, που επιλέγονται μεταξύ αυτών που έχουν γίνει αποδεκτά. Λόγω της έλλειψης εναρμόνισης, είναι δύσκολο να εφαρμοστούν οι απαραίτητες αρχές συντονισμού για τη λειτουργία μιας ενιαίας αγοράς. Η Επιτροπή προτείνει «πρόσκληση σε πολιτικό διάλογο» μεταξύ του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου —με την συμμετοχή της ΕΟΚΕ, της οποίας ζητήθηκε η σχετική γνωμοδότηση— με σκοπό να καταλήξουν σε συμφωνία των κρατών μελών για μια νέα διάρθρωση μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ. |
| --- | --- |

2.3

Σύμφωνα με τους κανόνες, τα κράτη μέλη δύνανται να εφαρμόσουν έναν ή δυο μειωμένους συντελεστές, αλλά μόνο όσον αφορά αγαθά και υπηρεσίες που είναι καταχωρισμένα στο παράρτημα της οδηγίας ΦΠΑ (4). Όλα τα κράτη μέλη, με μερική εξαίρεση την Δανία, επωφελούνται από την επιλογή αυτή, αλλά σε διαφορετικό βαθμό και με διαφορετικά αγαθά ή υπηρεσίες, που επιλέγονται μεταξύ αυτών που έχουν γίνει αποδεκτά. Λόγω της έλλειψης εναρμόνισης, είναι δύσκολο να εφαρμοστούν οι απαραίτητες αρχές συντονισμού για τη λειτουργία μιας ενιαίας αγοράς. Η Επιτροπή προτείνει «πρόσκληση σε πολιτικό διάλογο» μεταξύ του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου —με την συμμετοχή της ΕΟΚΕ, της οποίας ζητήθηκε η σχετική γνωμοδότηση— με σκοπό να καταλήξουν σε συμφωνία των κρατών μελών για μια νέα διάρθρωση μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ.

| 2.3.1 | Στην πράξη, πρόκειται για την επανεξέταση ολόκληρης της δομής των ειδικών και των προσωρινών παρεκκλίσεων που έχουν ήδη χορηγηθεί, οι πρώτες στα παλαιοτέρα κράτη μέλη και οι δεύτερες στην ομάδα των «νέων» κρατών μελών, με την εκ νέου συγκρότηση μιας δομής η οποία να λαμβάνει υπόψη στόχους που να συνάδουν με την λογική της εσωτερικής αγοράς. Δεν πρόκειται όμως για μια απλή διαδικασία: χρειάζεται να βρεθεί μια ισορροπία —σε κοινή βάση— μεταξύ όλων των πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών επιταγών που επέτρεψαν τότε τις παρεκκλίσεις και τις απαλλαγές, τις οποίες κάθε κράτος μέλος εφάρμοσε στη συνέχεια σύμφωνα με τις δικές του ανάγκες. Η Επιτροπή έχει πλήρη επίγνωση των δυσκολιών της διαδικασίας αυτής: προβλέπει πράγματι ότι η διαδικασία διαβούλευσης δεν μπορεί να οδηγήσει σε νέα ρύθμιση, πριν το τέλος του 2010. |
| --- | --- |

2.3.1

Στην πράξη, πρόκειται για την επανεξέταση ολόκληρης της δομής των ειδικών και των προσωρινών παρεκκλίσεων που έχουν ήδη χορηγηθεί, οι πρώτες στα παλαιοτέρα κράτη μέλη και οι δεύτερες στην ομάδα των «νέων» κρατών μελών, με την εκ νέου συγκρότηση μιας δομής η οποία να λαμβάνει υπόψη στόχους που να συνάδουν με την λογική της εσωτερικής αγοράς. Δεν πρόκειται όμως για μια απλή διαδικασία: χρειάζεται να βρεθεί μια ισορροπία —σε κοινή βάση— μεταξύ όλων των πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών επιταγών που επέτρεψαν τότε τις παρεκκλίσεις και τις απαλλαγές, τις οποίες κάθε κράτος μέλος εφάρμοσε στη συνέχεια σύμφωνα με τις δικές του ανάγκες. Η Επιτροπή έχει πλήρη επίγνωση των δυσκολιών της διαδικασίας αυτής: προβλέπει πράγματι ότι η διαδικασία διαβούλευσης δεν μπορεί να οδηγήσει σε νέα ρύθμιση, πριν το τέλος του 2010.

| 2.4 | Ένα πρώτο βήμα, απαραίτητο για την ίση μεταχείριση όλων των κρατών μελών σε ό,τι αφορά τις παρεκκλίσεις, πραγματοποιήθηκε με την πρόταση οδηγίας που παρατείνει έως τις 30 Δεκεμβρίου 2010 τις προσωρινές παρεκκλίσεις που έχουν χορηγηθεί στα νέα κράτη μέλη
   (5). Αιτία της πρότασης αυτής, που υιοθετήθηκε στις 20 Δεκεμβρίου 2007, αποτελεί το διαφορετικό καθεστώς που ισχύει σχετικά με τις παρεκκλίσεις: τα παλαιότερα κράτη μέλη έχουν το πλεονέκτημα παρεκκλίσεων χωρίς προθεσμίες, ενώ για τα νέα κράτη μέλη οι παρεκκλίσεις έληξαν στο τέλος του 2007. Η παράταση που δόθηκε στις 20.12.2007 στα νέα κράτη μέλη εξασφαλίζει την ίση μεταχείριση όλων των κρατών μελών τουλάχιστον έως το 2010· έως την ημερομηνία αυτή, η Επιτροπή ελπίζει ότι το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα έχουν συμφωνήσει για την υιοθέτηση ενός σταθερού και ενιαίου καθεστώτος των συντελεστών ΦΠΑ, διαφορετικών από τους κανονικούς συντελεστές. |
| --- | --- |

2.4

Ένα πρώτο βήμα, απαραίτητο για την ίση μεταχείριση όλων των κρατών μελών σε ό,τι αφορά τις παρεκκλίσεις, πραγματοποιήθηκε με την πρόταση οδηγίας που παρατείνει έως τις 30 Δεκεμβρίου 2010 τις προσωρινές παρεκκλίσεις που έχουν χορηγηθεί στα νέα κράτη μέλη
   (5). Αιτία της πρότασης αυτής, που υιοθετήθηκε στις 20 Δεκεμβρίου 2007, αποτελεί το διαφορετικό καθεστώς που ισχύει σχετικά με τις παρεκκλίσεις: τα παλαιότερα κράτη μέλη έχουν το πλεονέκτημα παρεκκλίσεων χωρίς προθεσμίες, ενώ για τα νέα κράτη μέλη οι παρεκκλίσεις έληξαν στο τέλος του 2007. Η παράταση που δόθηκε στις 20.12.2007 στα νέα κράτη μέλη εξασφαλίζει την ίση μεταχείριση όλων των κρατών μελών τουλάχιστον έως το 2010· έως την ημερομηνία αυτή, η Επιτροπή ελπίζει ότι το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα έχουν συμφωνήσει για την υιοθέτηση ενός σταθερού και ενιαίου καθεστώτος των συντελεστών ΦΠΑ, διαφορετικών από τους κανονικούς συντελεστές.

| 2.5 | Η ανακοίνωση που αποτελεί αντικείμενο της παρούσης γνωμοδότησης, αποβλέπει στο να τεθούν οι βάσεις ενός «πολιτικού διαλόγου» στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβούλιου, έτσι ώστε να καθιερωθούν κοινώς αποδεκτές αρχές που να επιτρέπουν την σύνταξη κανονιστικών προτάσεων με μεγάλη πιθανότητα να εγκριθούν. Με βάση τις εμπειρίες του παρελθόντος και του παρόντος, η Επιτροπή είναι προσεκτική ως προς τις δηλώσεις της και συμβιβαστική όσον αφορά τις αποφάσεις που πρέπει να λάβει. Με την ανακοίνωση αυτή, περιορίζεται συνεπώς στο να παράσχει, με ισορροπημένο τρόπο, κάθε χρήσιμο στοιχείο που πρέπει να εξεταστεί και να ληφθεί υπόψη, σύμφωνα με τις πάγιες αρχές που διέπουν την ενιαία αγορά και την στρατηγική της Λισσαβώνας, χωρίς όμως να λαμβάνει οριστικές θέσεις. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πρωτοβουλία αυτή είναι καθοριστικής σημασίας για το μέλλον της εσωτερικής αγοράς στον φορολογικό τομέα: είναι μια μοναδική ευκαιρία όπου η επιτυχία θα εξαρτηθεί από την υπευθυνότητα και την καλή βούληση των φορέων λήψεως αποφάσεων. |
| --- | --- |

2.5

Η ανακοίνωση που αποτελεί αντικείμενο της παρούσης γνωμοδότησης, αποβλέπει στο να τεθούν οι βάσεις ενός «πολιτικού διαλόγου» στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβούλιου, έτσι ώστε να καθιερωθούν κοινώς αποδεκτές αρχές που να επιτρέπουν την σύνταξη κανονιστικών προτάσεων με μεγάλη πιθανότητα να εγκριθούν. Με βάση τις εμπειρίες του παρελθόντος και του παρόντος, η Επιτροπή είναι προσεκτική ως προς τις δηλώσεις της και συμβιβαστική όσον αφορά τις αποφάσεις που πρέπει να λάβει. Με την ανακοίνωση αυτή, περιορίζεται συνεπώς στο να παράσχει, με ισορροπημένο τρόπο, κάθε χρήσιμο στοιχείο που πρέπει να εξεταστεί και να ληφθεί υπόψη, σύμφωνα με τις πάγιες αρχές που διέπουν την ενιαία αγορά και την στρατηγική της Λισσαβώνας, χωρίς όμως να λαμβάνει οριστικές θέσεις. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πρωτοβουλία αυτή είναι καθοριστικής σημασίας για το μέλλον της εσωτερικής αγοράς στον φορολογικό τομέα: είναι μια μοναδική ευκαιρία όπου η επιτυχία θα εξαρτηθεί από την υπευθυνότητα και την καλή βούληση των φορέων λήψεως αποφάσεων.

3.   Κύρια σημεία της ανακοίνωσης

| 3.1 | Η ανακοίνωση συνοψίζει τη μελέτη που διεξήγαγε η διεθνής εταιρία συμβούλων Copenaghen Economics, η οποία εξ ονόματος της Επιτροπής και κατ' εντολή του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εξέτασε τον αντίκτυπο των μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ και των σχετικών παρεκκλίσεων, με ιδιαίτερη έμφαση στις κοινωνικές πτυχές (κατανομή του εισοδήματος) και στο κόστος του συστήματος. Η ΕΟΚΕ συγχαίρει την Επιτροπή ιδιαίτερα για την ποιότητα του εγγράφου που εκπόνησε στη βάση της μελέτης. Πράγματι, στο έγγραφο αυτό δεν υπάρχουν στοιχεία που να έχουν αγνοηθεί ούτε αδιέξοδα: ο διάλογος που θα προκύψει μπορεί να βασιστεί σε όλα τα απαραίτητα ενδεικτικά στοιχεία. |
| --- | --- |

3.1

Η ανακοίνωση συνοψίζει τη μελέτη που διεξήγαγε η διεθνής εταιρία συμβούλων Copenaghen Economics, η οποία εξ ονόματος της Επιτροπής και κατ' εντολή του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εξέτασε τον αντίκτυπο των μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ και των σχετικών παρεκκλίσεων, με ιδιαίτερη έμφαση στις κοινωνικές πτυχές (κατανομή του εισοδήματος) και στο κόστος του συστήματος. Η ΕΟΚΕ συγχαίρει την Επιτροπή ιδιαίτερα για την ποιότητα του εγγράφου που εκπόνησε στη βάση της μελέτης. Πράγματι, στο έγγραφο αυτό δεν υπάρχουν στοιχεία που να έχουν αγνοηθεί ούτε αδιέξοδα: ο διάλογος που θα προκύψει μπορεί να βασιστεί σε όλα τα απαραίτητα ενδεικτικά στοιχεία.

| 3.2 | Στην εισαγωγή του εγγράφου η Επιτροπή εκθέτει τον στόχο της, που είναι: «να διασφαλίσει την ισότιμη μεταχείριση των κρατών μελών αλλά και μεγαλύτερη διαφάνεια, συνεκτικότητα και —πάνω από όλα— την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, μειώνοντας, για παράδειγμα, τα εμπόδια για τις διασυνοριακές δραστηριότητες και το κόστος που συνδέεται με την εφαρμογή της νομοθεσίας για τον ΦΠΑ» (6). |
| --- | --- |

3.2

Στην εισαγωγή του εγγράφου η Επιτροπή εκθέτει τον στόχο της, που είναι: «να διασφαλίσει την ισότιμη μεταχείριση των κρατών μελών αλλά και μεγαλύτερη διαφάνεια, συνεκτικότητα και —πάνω από όλα— την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, μειώνοντας, για παράδειγμα, τα εμπόδια για τις διασυνοριακές δραστηριότητες και το κόστος που συνδέεται με την εφαρμογή της νομοθεσίας για τον ΦΠΑ» (6).

| 3.3 | Πιο συγκεκριμένα και με βάση τη μελέτη της Copenaghen Economics, η Επιτροπή επισημαίνει ότι από καθαρά οικονομικής πλευράς η πιο λογική λύση είναι ένας ενιαίος συντελεστής ΦΠΑ: ο ενιαίος συντελεστής θα συμβάλλει στη μείωση των δαπανών διαχείρισης των διοικήσεων και των επιχειρήσεων και, θεωρητικά, στη μείωση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. Όπως συμβαίνει με κάθε αυστηρό κανονισμό, έτσι και ο ενιαίος συντελεστής κινδυνεύει να μην είναι κατάλληλος για κάθε περίπτωση και γι' αυτό χρειάζεται μια κάποια ευελιξία: αυτή είναι η αρχή που διέπει τους μειωμένους συντελεστές. |
| --- | --- |

3.3

Πιο συγκεκριμένα και με βάση τη μελέτη της Copenaghen Economics, η Επιτροπή επισημαίνει ότι από καθαρά οικονομικής πλευράς η πιο λογική λύση είναι ένας ενιαίος συντελεστής ΦΠΑ: ο ενιαίος συντελεστής θα συμβάλλει στη μείωση των δαπανών διαχείρισης των διοικήσεων και των επιχειρήσεων και, θεωρητικά, στη μείωση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. Όπως συμβαίνει με κάθε αυστηρό κανονισμό, έτσι και ο ενιαίος συντελεστής κινδυνεύει να μην είναι κατάλληλος για κάθε περίπτωση και γι' αυτό χρειάζεται μια κάποια ευελιξία: αυτή είναι η αρχή που διέπει τους μειωμένους συντελεστές.

| 3.4 | Η εφαρμογή των μειωμένων συντελεστών ανταποκρίνεται σε οικονομικά κριτήρια, αλλά διαπνέεται και από κοινωνικά και πολιτικά κριτήρια: για παράδειγμα οι υπηρεσίες υψηλής έντασης εργατικού δυναμικού (ιδιαίτερα ανειδίκευτου) και οι υπηρεσίες που παρέχονται σε τοπικό επίπεδο όταν δεν έχουν σημαντικό αντίκτυπο στο διασυνοριακό εμπόριο. Τα κριτήρια αυτά βασίζονται στο γεγονός ότι οι χαμηλοί συντελεστές (και συνεπώς οι συγκρατημένες τιμές) θα αυξήσουν την παραγωγικότητα και την απασχόληση: οι πολίτες θα καταφεύγουν συχνότερα σε επαγγελματικούς φορείς παροχής υπηρεσιών μειώνοντας τα «μαστορέματα» και ξοδεύοντας λιγότερα χρήματα στην παραοικονομία. |
| --- | --- |

3.4

Η εφαρμογή των μειωμένων συντελεστών ανταποκρίνεται σε οικονομικά κριτήρια, αλλά διαπνέεται και από κοινωνικά και πολιτικά κριτήρια: για παράδειγμα οι υπηρεσίες υψηλής έντασης εργατικού δυναμικού (ιδιαίτερα ανειδίκευτου) και οι υπηρεσίες που παρέχονται σε τοπικό επίπεδο όταν δεν έχουν σημαντικό αντίκτυπο στο διασυνοριακό εμπόριο. Τα κριτήρια αυτά βασίζονται στο γεγονός ότι οι χαμηλοί συντελεστές (και συνεπώς οι συγκρατημένες τιμές) θα αυξήσουν την παραγωγικότητα και την απασχόληση: οι πολίτες θα καταφεύγουν συχνότερα σε επαγγελματικούς φορείς παροχής υπηρεσιών μειώνοντας τα «μαστορέματα» και ξοδεύοντας λιγότερα χρήματα στην παραοικονομία.

| 3.5 | Ο πλήρης κατάλογος των προϊόντων και των υπηρεσιών που επωφελούνται μειωμένων συντελεστών (άρθρο 98 της οδηγίας ΦΠΑ) περιλαμβάνεται στο παράρτημα της ίδιας οδηγίας· όσον αφορά τις υπηρεσίες υψηλής έντασης εργασίας, αυτές πρέπει να πληρούν (άρθρο 107) τρία κριτήρια: πέραν των αναφερθέντων στο προηγούμενο σημείο, πρέπει να είναι υπηρεσίες που παρέχονται σε μεγάλο βαθμό απευθείας στους τελικούς καταναλωτές και υπηρεσίες τοπικής φύσεως, που δεν δημιουργούν στρέβλωση του ανταγωνισμού. Όσον αφορά τα εμπορεύματα και τις «συνήθεις» υπηρεσίες, τα κριτήρια είναι λιγότερο σαφή, αλλά από τον ίδιο τον κατάλογό τους προκύπτει σαφώς η «κοινωνική» φύση τους: πρόκειται για είδη διατροφής, φαρμακευτικά προϊόντα, νερό, έντυπα, τηλεοπτικές υπηρεσίες, κ.τ.λ. Η ΕΟΚΕ επιφυλάσσεται να σχολιάσει παρακάτω τα θέματα αυτά (πρβλ. σημείο 4.12). |
| --- | --- |

3.5

Ο πλήρης κατάλογος των προϊόντων και των υπηρεσιών που επωφελούνται μειωμένων συντελεστών (άρθρο 98 της οδηγίας ΦΠΑ) περιλαμβάνεται στο παράρτημα της ίδιας οδηγίας· όσον αφορά τις υπηρεσίες υψηλής έντασης εργασίας, αυτές πρέπει να πληρούν (άρθρο 107) τρία κριτήρια: πέραν των αναφερθέντων στο προηγούμενο σημείο, πρέπει να είναι υπηρεσίες που παρέχονται σε μεγάλο βαθμό απευθείας στους τελικούς καταναλωτές και υπηρεσίες τοπικής φύσεως, που δεν δημιουργούν στρέβλωση του ανταγωνισμού. Όσον αφορά τα εμπορεύματα και τις «συνήθεις» υπηρεσίες, τα κριτήρια είναι λιγότερο σαφή, αλλά από τον ίδιο τον κατάλογό τους προκύπτει σαφώς η «κοινωνική» φύση τους: πρόκειται για είδη διατροφής, φαρμακευτικά προϊόντα, νερό, έντυπα, τηλεοπτικές υπηρεσίες, κ.τ.λ. Η ΕΟΚΕ επιφυλάσσεται να σχολιάσει παρακάτω τα θέματα αυτά (πρβλ. σημείο 4.12).

| 3.6 | Η Επιτροπή σχολιάζει ένα από τα επιχειρήματα που γενικά συνηγορούν υπέρ των μειωμένων συντελεστών, δηλαδή το επιχείρημα σύμφωνα με το οποίο οι μειωμένοι συντελεστές πρέπει να ανταποκρίνονται σε κριτήρια μεγαλύτερης κοινωνικής ισότητας, να βελτιώνουν δηλαδή την κατανομή του εισοδήματος προς όφελος των πλέον φτωχών κοινωνικών ομάδων. Η μελέτη και προφανώς και η Επιτροπή θέτουν κάποιους όρους για την αποδοχή της άποψης αυτής: οι μειωμένοι συντελεστές έχουν ένα πραγματικό αποτέλεσμα κατανομής μόνο εάν το μερίδιο των εξόδων που προορίζεται για κατανάλωση «αγαπημένων» αγαθών παραμένει σταθερό με την πάροδο του χρόνου και διαφοροποιείται επαρκώς μεταξύ των ομάδων με χαμηλά εισοδήματα και των ομάδων με υψηλά εισοδήματα. Ωστόσο, στην ανακοίνωση επισημαίνεται ότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές από χώρα σε χώρα και ότι ο βαθμός αποτελεσματικότητας των μειωμένων συντελεστών εξαρτάται από τη μεγαλύτερη ή μικρότερη διαφορά εισοδήματος μεταξύ των κοινωνικών τάξεων. |
| --- | --- |

3.6

Η Επιτροπή σχολιάζει ένα από τα επιχειρήματα που γενικά συνηγορούν υπέρ των μειωμένων συντελεστών, δηλαδή το επιχείρημα σύμφωνα με το οποίο οι μειωμένοι συντελεστές πρέπει να ανταποκρίνονται σε κριτήρια μεγαλύτερης κοινωνικής ισότητας, να βελτιώνουν δηλαδή την κατανομή του εισοδήματος προς όφελος των πλέον φτωχών κοινωνικών ομάδων. Η μελέτη και προφανώς και η Επιτροπή θέτουν κάποιους όρους για την αποδοχή της άποψης αυτής: οι μειωμένοι συντελεστές έχουν ένα πραγματικό αποτέλεσμα κατανομής μόνο εάν το μερίδιο των εξόδων που προορίζεται για κατανάλωση «αγαπημένων» αγαθών παραμένει σταθερό με την πάροδο του χρόνου και διαφοροποιείται επαρκώς μεταξύ των ομάδων με χαμηλά εισοδήματα και των ομάδων με υψηλά εισοδήματα. Ωστόσο, στην ανακοίνωση επισημαίνεται ότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές από χώρα σε χώρα και ότι ο βαθμός αποτελεσματικότητας των μειωμένων συντελεστών εξαρτάται από τη μεγαλύτερη ή μικρότερη διαφορά εισοδήματος μεταξύ των κοινωνικών τάξεων.

| 3.7 | Μια άλλη επίσης σημαντική πτυχή αφορά τα έξοδα του συστήματος: οι συντελεστές που διαφέρουν από τους κανονικούς συντελεστές συνεπάγονται υψηλές διοικητικές δαπάνες για τις επιχειρήσεις και τις φορολογικές αρχές, ιδιαίτερα όταν η εφαρμογή τους ερμηνεύεται με διαφορετικό τρόπο, πράγμα που σχεδόν αποτελεί τον κανόνα. |
| --- | --- |

3.7

Μια άλλη επίσης σημαντική πτυχή αφορά τα έξοδα του συστήματος: οι συντελεστές που διαφέρουν από τους κανονικούς συντελεστές συνεπάγονται υψηλές διοικητικές δαπάνες για τις επιχειρήσεις και τις φορολογικές αρχές, ιδιαίτερα όταν η εφαρμογή τους ερμηνεύεται με διαφορετικό τρόπο, πράγμα που σχεδόν αποτελεί τον κανόνα.

| 3.8 | Η Επιτροπή, αναφερόμενη στη μελέτη, δεν αμφισβητεί μεν το σύστημα των μειωμένων συντελεστών, αλλά διερωτάται μήπως εναλλακτικά πολιτικά μέσα θα ήταν καταλληλότερα για τους σκοπούς που επιδιώκουν τα κράτη μέλη. Επίσης προτείνει σαν εναλλακτική λύση, ή καλύτερα σαν μια από τις εναλλακτικές λύσεις, ένα σύστημα άμεσων επιδοτήσεων που θα μπορούσε να επιτύχει τους ίδιους στόχους με χαμηλότερα έξοδα. Το σύστημα αυτό θα μπορούσε να σχεδιασθεί με τέτοιον τρόπο ώστε να αποφευχθεί ένας αρνητικός αντίκτυπος σε ευρωπαϊκό επίπεδο και να εγγυηθεί μεγαλύτερη διαφάνεια και λιγότερα έξοδα για τους προϋπολογισμούς των κρατών μελών. Παρόλα αυτά, οι άμεσες επιδοτήσεις θα μπορούσαν να αποδειχτούν μη ασφαλείς για τις επιχειρήσεις: η χορήγησή τους θα μπορούσε πράγματι να αποδειχτεί τυχαία και προσωρινή, εξαρτώμενη πάντα από τις ανάγκες προϋπολογισμού του κάθε κράτους ή από τους εκάστοτε πολιτικούς προσανατολισμούς. |
| --- | --- |

3.8

Η Επιτροπή, αναφερόμενη στη μελέτη, δεν αμφισβητεί μεν το σύστημα των μειωμένων συντελεστών, αλλά διερωτάται μήπως εναλλακτικά πολιτικά μέσα θα ήταν καταλληλότερα για τους σκοπούς που επιδιώκουν τα κράτη μέλη. Επίσης προτείνει σαν εναλλακτική λύση, ή καλύτερα σαν μια από τις εναλλακτικές λύσεις, ένα σύστημα άμεσων επιδοτήσεων που θα μπορούσε να επιτύχει τους ίδιους στόχους με χαμηλότερα έξοδα. Το σύστημα αυτό θα μπορούσε να σχεδιασθεί με τέτοιον τρόπο ώστε να αποφευχθεί ένας αρνητικός αντίκτυπος σε ευρωπαϊκό επίπεδο και να εγγυηθεί μεγαλύτερη διαφάνεια και λιγότερα έξοδα για τους προϋπολογισμούς των κρατών μελών. Παρόλα αυτά, οι άμεσες επιδοτήσεις θα μπορούσαν να αποδειχτούν μη ασφαλείς για τις επιχειρήσεις: η χορήγησή τους θα μπορούσε πράγματι να αποδειχτεί τυχαία και προσωρινή, εξαρτώμενη πάντα από τις ανάγκες προϋπολογισμού του κάθε κράτους ή από τους εκάστοτε πολιτικούς προσανατολισμούς.

| 3.9 | Η Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη σημασία σε αυτή την εναλλακτική λύση ή και σε οποιαδήποτε εναλλακτική λύση που αφορά το σύστημα των μειωμένων συντελεστών: πράγματι, η Επιτροπή «συνιστά την προσεκτική εξέταση από τα κράτη μέλη όλων των διαθέσιμων λύσεων». Χωρίς δε να φαίνεται ότι λαμβάνει θέση, παρατηρεί ότι «συχνά, άλλα μέσα εκτός των μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ είναι αποτελεσματικότερα και λιγότερο δαπανηρά για τον κρατικό προϋπολογισμό, και αυτό θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά τη λήψη αποφάσεων». |
| --- | --- |

3.9

Η Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη σημασία σε αυτή την εναλλακτική λύση ή και σε οποιαδήποτε εναλλακτική λύση που αφορά το σύστημα των μειωμένων συντελεστών: πράγματι, η Επιτροπή «συνιστά την προσεκτική εξέταση από τα κράτη μέλη όλων των διαθέσιμων λύσεων». Χωρίς δε να φαίνεται ότι λαμβάνει θέση, παρατηρεί ότι «συχνά, άλλα μέσα εκτός των μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ είναι αποτελεσματικότερα και λιγότερο δαπανηρά για τον κρατικό προϋπολογισμό, και αυτό θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά τη λήψη αποφάσεων».

4.   Παρατηρήσεις και σχόλια

| 4.1 | Θετικό στοιχείο αποτελεί η αυστηρή και ισορροπημένη προσέγγιση της ανακοίνωσης της Επιτροπής. Η ΕΟΚΕ είναι ιδιαίτερα ικανοποιημένη από το γεγονός ότι έγιναν αποδεκτές προηγούμενες θέσεις της, οι οποίες θα αναφερθούν στην παρούσα γνωμοδότηση. Κατά πρώτο λόγο, και με βάση όσα προαναφέρθηκαν στο σημείο 3.9, η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι διατύπωσε επιφυλάξεις σχετικά με το σύστημα των παρεκκλίσεων με την ευκαιρία της γνωμοδότησής της για την οδηγία ΦΠΑ (7): ανέφερε τότε ότι «δεν φαίνεται να υπάρχει βούληση [από τα κράτη μέλη] να εξεταστούν οι εξαιρέσεις ... προκειμένου να εξαλειφθούν». Την θέση αυτή επιβεβαιώνει και ενισχύει τώρα η μελέτη της Copenaghen Economics, με την οποία φαίνεται να συμφωνεί και η Επιτροπή. Γίνεται ωστόσο αντιληπτό ότι η υπόθεση των εναλλακτικών λύσεων παραμένει προς το παρόν ως έχει. Ωστόσο, είναι σαφές ότι η υπόθεση των εναλλακτικών λύσεων παραμένει προς το παρόν ίδια, εκτός εάν υπάρξει αναδίπλωση των σημερινών προσανατολισμών των κρατών μελών. |
| --- | --- |

4.1

Θετικό στοιχείο αποτελεί η αυστηρή και ισορροπημένη προσέγγιση της ανακοίνωσης της Επιτροπής. Η ΕΟΚΕ είναι ιδιαίτερα ικανοποιημένη από το γεγονός ότι έγιναν αποδεκτές προηγούμενες θέσεις της, οι οποίες θα αναφερθούν στην παρούσα γνωμοδότηση. Κατά πρώτο λόγο, και με βάση όσα προαναφέρθηκαν στο σημείο 3.9, η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι διατύπωσε επιφυλάξεις σχετικά με το σύστημα των παρεκκλίσεων με την ευκαιρία της γνωμοδότησής της για την οδηγία ΦΠΑ (7): ανέφερε τότε ότι «δεν φαίνεται να υπάρχει βούληση [από τα κράτη μέλη] να εξεταστούν οι εξαιρέσεις ... προκειμένου να εξαλειφθούν». Την θέση αυτή επιβεβαιώνει και ενισχύει τώρα η μελέτη της Copenaghen Economics, με την οποία φαίνεται να συμφωνεί και η Επιτροπή. Γίνεται ωστόσο αντιληπτό ότι η υπόθεση των εναλλακτικών λύσεων παραμένει προς το παρόν ως έχει. Ωστόσο, είναι σαφές ότι η υπόθεση των εναλλακτικών λύσεων παραμένει προς το παρόν ίδια, εκτός εάν υπάρξει αναδίπλωση των σημερινών προσανατολισμών των κρατών μελών.

| 4.2 | Ο ΦΠΑ είναι μια μορφή επαχθούς φορολογίας, δύσκολης εφαρμογής, με μεγάλο περιθώριο φοροδιαφυγής, δαπανηρής εκτέλεσης για τα κράτη μέλη και τις επιχειρήσεις (8). Κυρίως όμως δεν επιτυγχάνει τον πρωταρχικό στόχο, δηλαδή τη δημιουργία ενός οριστικού καθεστώτος φορολογικής εναρμόνισης. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι η φορολογική εναρμόνιση δεν αποτελεί αυτοσκοπό: είναι μια απαραίτητη προϋπόθεση για την σωστή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Αυτές ήταν και οι προθέσεις των ιδρυτών του, όπως υπενθυμίζει η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της του Ιανουαρίου 1993. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το έγγραφο αυτό της Επιτροπής αποτελεί ορόσημο στην ιστορία της εξέλιξης του ΦΠΑ και επισημαίνει ότι δυστυχώς η προσπάθεια αυτή δεν ευοδώθηκε (εκτός από την αποδοχή του ελάχιστου συντελεστή στο 15 %) λόγω της άρνησης ορισμένων κρατών μελών. Σήμερα η κατάσταση δεν έχει αλλάξει: η προσπάθεια της Επιτροπής να βάλει σε τάξη τουλάχιστον το τμήμα των απαλλαγών πρέπει να θεωρηθεί αναμφίβολα θετική, αλλά ταυτόχρονα είναι μια απόδειξη αδυναμίας περαιτέρω προόδου της φορολογικής εναρμόνισης σε κοινοτικό επίπεδο. Η Επιτροπή δεν ευθύνεται αντικειμενικά για αυτή την κατάσταση, αλλά ούτε και μόνο τα κράτη μέλη: το βασικό πρόβλημα έγκειται στην ίδια τη δομή του ΦΠΑ καθότι βρίσκεται «σε προσωρινό καθεστώς», όπως θα αναλυθεί παρακάτω. |
| --- | --- |

4.2

Ο ΦΠΑ είναι μια μορφή επαχθούς φορολογίας, δύσκολης εφαρμογής, με μεγάλο περιθώριο φοροδιαφυγής, δαπανηρής εκτέλεσης για τα κράτη μέλη και τις επιχειρήσεις (8). Κυρίως όμως δεν επιτυγχάνει τον πρωταρχικό στόχο, δηλαδή τη δημιουργία ενός οριστικού καθεστώτος φορολογικής εναρμόνισης. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι η φορολογική εναρμόνιση δεν αποτελεί αυτοσκοπό: είναι μια απαραίτητη προϋπόθεση για την σωστή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Αυτές ήταν και οι προθέσεις των ιδρυτών του, όπως υπενθυμίζει η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της του Ιανουαρίου 1993. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το έγγραφο αυτό της Επιτροπής αποτελεί ορόσημο στην ιστορία της εξέλιξης του ΦΠΑ και επισημαίνει ότι δυστυχώς η προσπάθεια αυτή δεν ευοδώθηκε (εκτός από την αποδοχή του ελάχιστου συντελεστή στο 15 %) λόγω της άρνησης ορισμένων κρατών μελών. Σήμερα η κατάσταση δεν έχει αλλάξει: η προσπάθεια της Επιτροπής να βάλει σε τάξη τουλάχιστον το τμήμα των απαλλαγών πρέπει να θεωρηθεί αναμφίβολα θετική, αλλά ταυτόχρονα είναι μια απόδειξη αδυναμίας περαιτέρω προόδου της φορολογικής εναρμόνισης σε κοινοτικό επίπεδο. Η Επιτροπή δεν ευθύνεται αντικειμενικά για αυτή την κατάσταση, αλλά ούτε και μόνο τα κράτη μέλη: το βασικό πρόβλημα έγκειται στην ίδια τη δομή του ΦΠΑ καθότι βρίσκεται «σε προσωρινό καθεστώς», όπως θα αναλυθεί παρακάτω.

| 4.3 | Τέλος, πρέπει να καταστεί συνείδηση και να γίνει αποδεκτό ότι για μεγάλο χρονικό διάστημα ακόμη ο ΦΠΑ αποτελεί, για κάθε κράτος μέλος, απάντηση σε κυρίως φορολογικούς στόχους που συγκροτούν ένα μείγμα πολιτικών και κοινωνικών προβληματικών οι οποίες συνίστανται στην εφαρμογή μειωμένων συντελεστών ή ανώτερων του ελάχιστου. Σε κοινοτικό επίπεδο η εναρμόνιση είναι μια προσδοκία που δεν βρίσκει έμπρακτη υλοποίηση και η υπό εξέταση ανακοίνωση αποτελεί μια προσπάθεια για εν μέρει αντιμετώπιση της κατάστασης αυτής εναρμονίζοντας τον μειωμένο ΦΠΑ, τουλάχιστον όσον αφορά δραστηριότητες που έχουν επιπτώσεις σε διασυνοριακό επίπεδο ή πληρούν ήδη αποδεκτά κριτήρια κοινοτικών πολιτικών. Από την πλευρά της η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι φορείς λήψεως αποφάσεων θα πρέπει να λάβουν υπόψη ότι εάν ένας από τους στόχους του μειωμένου ΦΠΑ είναι η ανακατανομή του εισοδήματος τότε ο στόχος αυτός θα πρέπει να γίνει πράξη. Επομένως, κάθε μείωση του φόρου θα πρέπει να αναλυθεί με προσοχή ώστε να επιβεβαιωθεί ότι πληροί πραγματικά κοινωνικά κριτήρια και ότι δεν κρύβει άλλους λιγότερο φανερούς σκοπούς. Άλλες παράμετροι που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη είναι η απλοποίηση των διαδικασιών και η διαφάνεια των κανόνων. Δύο προϋποθέσεις που διευκολύνουν τις επιχειρήσεις αλλά και, από την άλλη πλευρά, καθιστούν ταυτόχρονα πιο εύκολο και πιο οικονομικό τον έλεγχο των φορολογικών αρχών. |
| --- | --- |

4.3

Τέλος, πρέπει να καταστεί συνείδηση και να γίνει αποδεκτό ότι για μεγάλο χρονικό διάστημα ακόμη ο ΦΠΑ αποτελεί, για κάθε κράτος μέλος, απάντηση σε κυρίως φορολογικούς στόχους που συγκροτούν ένα μείγμα πολιτικών και κοινωνικών προβληματικών οι οποίες συνίστανται στην εφαρμογή μειωμένων συντελεστών ή ανώτερων του ελάχιστου. Σε κοινοτικό επίπεδο η εναρμόνιση είναι μια προσδοκία που δεν βρίσκει έμπρακτη υλοποίηση και η υπό εξέταση ανακοίνωση αποτελεί μια προσπάθεια για εν μέρει αντιμετώπιση της κατάστασης αυτής εναρμονίζοντας τον μειωμένο ΦΠΑ, τουλάχιστον όσον αφορά δραστηριότητες που έχουν επιπτώσεις σε διασυνοριακό επίπεδο ή πληρούν ήδη αποδεκτά κριτήρια κοινοτικών πολιτικών. Από την πλευρά της η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι φορείς λήψεως αποφάσεων θα πρέπει να λάβουν υπόψη ότι εάν ένας από τους στόχους του μειωμένου ΦΠΑ είναι η ανακατανομή του εισοδήματος τότε ο στόχος αυτός θα πρέπει να γίνει πράξη. Επομένως, κάθε μείωση του φόρου θα πρέπει να αναλυθεί με προσοχή ώστε να επιβεβαιωθεί ότι πληροί πραγματικά κοινωνικά κριτήρια και ότι δεν κρύβει άλλους λιγότερο φανερούς σκοπούς. Άλλες παράμετροι που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη είναι η απλοποίηση των διαδικασιών και η διαφάνεια των κανόνων. Δύο προϋποθέσεις που διευκολύνουν τις επιχειρήσεις αλλά και, από την άλλη πλευρά, καθιστούν ταυτόχρονα πιο εύκολο και πιο οικονομικό τον έλεγχο των φορολογικών αρχών.

| 4.4 | Το παράρτημα ΙΙΙ της οδηγίας ΦΠΑ περιέχει έναν κατάλογο με 18 κατηγορίες όπου εφαρμόζονται οι μειωμένοι συντελεστές. Κάθε κράτος μέλος έχει δικαίωμα να επιλέξει ή να προβεί σε εξαιρέσεις εντός των κατηγοριών αυτών και να καθορίσει τον μειωμένο φορολογικό συντελεστή. Στην υπό εξέταση ανακοίνωση τα κράτη μέλη καλούνται να«εξετάσουν και άλλα αγαθά και υπηρεσίες για τα οποία προτείνεται η εφαρμογή μειωμένου συντελεστή, ώστε να προσδιοριστούν οι στρεβλώσεις που θα μπορούσε να προκαλέσει η προαιρετική εφαρμογή μειωμένου συντελεστή και να αποφασίσουν αν οι στρεβλώσεις αυτές είναι αποδεκτές» (9). Από την ανακοίνωση, δεν φαίνεται ότι το μήνυμα αυτό μπορεί να ερμηνευθεί σαν μια πρόσκληση για τη διεύρυνση του καταλόγου των αγαθών και των υπηρεσιών, μάλλον το αντίθετο. Η ΕΟΚΕ αντιτίθεται επομένως κάθετα στην αύξηση των κατηγοριών για αγαθά και υπηρεσίες όπου θα μπορούσαν να εφαρμοστούν οι μειωμένοι συντελεστές: εάν επιδιώκεται —θεωρητικά προς το παρόν— η εναρμόνιση, τα κράτη μέλη θα πρέπει να μειώσουν και όχι να αυξήσουν, τον κατάλογο του παραρτήματος ΙΙΙ. |
| --- | --- |

4.4

Το παράρτημα ΙΙΙ της οδηγίας ΦΠΑ περιέχει έναν κατάλογο με 18 κατηγορίες όπου εφαρμόζονται οι μειωμένοι συντελεστές. Κάθε κράτος μέλος έχει δικαίωμα να επιλέξει ή να προβεί σε εξαιρέσεις εντός των κατηγοριών αυτών και να καθορίσει τον μειωμένο φορολογικό συντελεστή. Στην υπό εξέταση ανακοίνωση τα κράτη μέλη καλούνται να«εξετάσουν και άλλα αγαθά και υπηρεσίες για τα οποία προτείνεται η εφαρμογή μειωμένου συντελεστή, ώστε να προσδιοριστούν οι στρεβλώσεις που θα μπορούσε να προκαλέσει η προαιρετική εφαρμογή μειωμένου συντελεστή και να αποφασίσουν αν οι στρεβλώσεις αυτές είναι αποδεκτές» (9). Από την ανακοίνωση, δεν φαίνεται ότι το μήνυμα αυτό μπορεί να ερμηνευθεί σαν μια πρόσκληση για τη διεύρυνση του καταλόγου των αγαθών και των υπηρεσιών, μάλλον το αντίθετο. Η ΕΟΚΕ αντιτίθεται επομένως κάθετα στην αύξηση των κατηγοριών για αγαθά και υπηρεσίες όπου θα μπορούσαν να εφαρμοστούν οι μειωμένοι συντελεστές: εάν επιδιώκεται —θεωρητικά προς το παρόν— η εναρμόνιση, τα κράτη μέλη θα πρέπει να μειώσουν και όχι να αυξήσουν, τον κατάλογο του παραρτήματος ΙΙΙ.

| 4.5 | Η θέση της Επιτροπής είναι ωστόσο κοινά αποδεκτή: επειδή ξεχάστηκε —ή θα παραμείνει στην άκρη για πολύ καιρό ακόμα— το όραμα για ένα «οριστικό» καθεστώς, μια από τις προτεραιότητες είναι να δοθεί μεγαλύτερη αυτονομία στα κράτη μέλη ως προς τον καθορισμό των μειωμένων συντελεστών για τις τοπικές υπηρεσίες που δεν παρέχονται εξ αποστάσεως. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι υπηρεσίες αυτές «δεν δύνανται να επηρεάσουν την λειτουργία της εσωτερικής αγοράς»: δεν πρόκειται λοιπόν τόσο για πραγματισμό όσο για αναγνώριση πολιτικών ή κοινωνικών επιταγών που αποτελούν τη βάση για τη χορήγηση εξαιρέσεων. |
| --- | --- |

4.5

Η θέση της Επιτροπής είναι ωστόσο κοινά αποδεκτή: επειδή ξεχάστηκε —ή θα παραμείνει στην άκρη για πολύ καιρό ακόμα— το όραμα για ένα «οριστικό» καθεστώς, μια από τις προτεραιότητες είναι να δοθεί μεγαλύτερη αυτονομία στα κράτη μέλη ως προς τον καθορισμό των μειωμένων συντελεστών για τις τοπικές υπηρεσίες που δεν παρέχονται εξ αποστάσεως. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι υπηρεσίες αυτές «δεν δύνανται να επηρεάσουν την λειτουργία της εσωτερικής αγοράς»: δεν πρόκειται λοιπόν τόσο για πραγματισμό όσο για αναγνώριση πολιτικών ή κοινωνικών επιταγών που αποτελούν τη βάση για τη χορήγηση εξαιρέσεων.

| 4.6 | Πρέπει επίσης να αναλυθούν με προσοχή οι δηλώσεις που οδηγούν σε εύκολες γενικεύσεις: εάν η φορολόγηση των τοπικών δραστηριοτήτων δεν επηρεάζει την εσωτερική αγορά, κάθε αγαθό ή υπηρεσία που

  παράγεται και καταναλώνεται τοπικά

  θα πρέπει να υπάγεται σε φορολογία που καθορίζεται σε τοπική βάση: μια αρχή που ανατρέπει πλήρως τις βάσεις της οδηγίας ΦΠΑ. Βεβαίως η Επιτροπή δεν προτίθεται ούτε και θέλει να καθιερώσει την αρχή αυτή. |
| --- | --- |

4.6

Πρέπει επίσης να αναλυθούν με προσοχή οι δηλώσεις που οδηγούν σε εύκολες γενικεύσεις: εάν η φορολόγηση των τοπικών δραστηριοτήτων δεν επηρεάζει την εσωτερική αγορά, κάθε αγαθό ή υπηρεσία που

  παράγεται και καταναλώνεται τοπικά

  θα πρέπει να υπάγεται σε φορολογία που καθορίζεται σε τοπική βάση: μια αρχή που ανατρέπει πλήρως τις βάσεις της οδηγίας ΦΠΑ. Βεβαίως η Επιτροπή δεν προτίθεται ούτε και θέλει να καθιερώσει την αρχή αυτή.

| 4.7 | Αν αναλύσουμε λεπτομερώς τις πτυχές που υπενθυμίζει η Επιτροπή, αξίζει της προσοχής μας η δήλωση σύμφωνα με την οποία η εφαρμογή μειωμένων συντελεστών μπορεί να ευνοήσει διάφορους προσεκτικά επιλεγμένους τομείς αυξάνοντας τη γενική παραγωγικότητα και κατά συνέπεια το ΑΕγχΠ. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν οι υπηρεσίες που παρέχονται σε τοπικό επίπεδο: μια μείωση του ΦΠΑ ενδέχεται να οδηγήσει τους καταναλωτές στο να μειώσουν τα «μαστορέματα» και να αφιερώσουν κατά τον τρόπο αυτό περισσότερο χρόνο στις επαγγελματικές δραστηριότητές τους. Πρέπει ωστόσο να δούμε την πραγματικότητα: τα «μαστορέματα» αποτελούν απασχόληση για τον ελεύθερο χρόνο και είναι, όχι μόνο κοινωνικά, αλλά και οικονομικά χρήσιμα για την οικογένεια, άρα θα πρέπει να ενθαρρυνθούν. Από την άλλη πλευρά, είναι δυνατό η μείωση του φόρου να επιφέρει αύξηση των εσόδων της εφορίας, αλλά μόνο για το τμήμα των μαστορεμάτων που αναλαμβάνεται από επιχειρήσεις που φορολογούνται· δεν είναι γνωστό αντιθέτως τι ποσοστό θα μεταφερόταν στον τομέα της μη δηλωμένης απασχόλησης. Βέβαια η παραοικονομία ή μερική παραοικονομία —αν όχι η φοροδιαφυγή— δεν θα εξαλειφθεί μόνο λόγω του μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ. Εν προκειμένω είναι απαραίτητη η λήψη διαφόρων άλλων μέτρων. |
| --- | --- |

4.7

Αν αναλύσουμε λεπτομερώς τις πτυχές που υπενθυμίζει η Επιτροπή, αξίζει της προσοχής μας η δήλωση σύμφωνα με την οποία η εφαρμογή μειωμένων συντελεστών μπορεί να ευνοήσει διάφορους προσεκτικά επιλεγμένους τομείς αυξάνοντας τη γενική παραγωγικότητα και κατά συνέπεια το ΑΕγχΠ. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν οι υπηρεσίες που παρέχονται σε τοπικό επίπεδο: μια μείωση του ΦΠΑ ενδέχεται να οδηγήσει τους καταναλωτές στο να μειώσουν τα «μαστορέματα» και να αφιερώσουν κατά τον τρόπο αυτό περισσότερο χρόνο στις επαγγελματικές δραστηριότητές τους. Πρέπει ωστόσο να δούμε την πραγματικότητα: τα «μαστορέματα» αποτελούν απασχόληση για τον ελεύθερο χρόνο και είναι, όχι μόνο κοινωνικά, αλλά και οικονομικά χρήσιμα για την οικογένεια, άρα θα πρέπει να ενθαρρυνθούν. Από την άλλη πλευρά, είναι δυνατό η μείωση του φόρου να επιφέρει αύξηση των εσόδων της εφορίας, αλλά μόνο για το τμήμα των μαστορεμάτων που αναλαμβάνεται από επιχειρήσεις που φορολογούνται· δεν είναι γνωστό αντιθέτως τι ποσοστό θα μεταφερόταν στον τομέα της μη δηλωμένης απασχόλησης. Βέβαια η παραοικονομία ή μερική παραοικονομία —αν όχι η φοροδιαφυγή— δεν θα εξαλειφθεί μόνο λόγω του μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ. Εν προκειμένω είναι απαραίτητη η λήψη διαφόρων άλλων μέτρων.

| 4.8 | Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται να δοθεί στις υπηρεσίες εστίασης, που σύμφωνα με την Επιτροπή χαρακτηρίζονται από μια ασάφεια για να μην πούμε από αντιφάσεις. Από τη μια πλευρά παρατηρείται ότι προορίζονται κυρίως για εσωτερική κατανάλωση, από την άλλη όμως είναι γνωστό ότι είναι ιδιαίτερα σημαντικές στο πλαίσιο των πολιτικών τουρισμού ορισμένων χωρών, καθώς και για όλες τις χώρες των παραμεθόριων περιοχών. Όπως έχει ήδη φανεί στο παρελθόν, δεν θα είναι εύκολο να επιτευχθεί συμφωνία για το θέμα αυτό: σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, είναι απαραίτητο να ληφθεί μια απόφαση καθαρά πολιτικού χαρακτήρα. Κάθε άλλη θέση στην οποία λαμβάνονται υπόψη οικονομικές ή φορολογικές πτυχές κινδυνεύει να παρατείνει επ' άπειρον τις συζητήσεις: καθένας θα επιμένει στις θέσεις του, για λόγους εσωτερικής πολιτικής. |
| --- | --- |

4.8

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται να δοθεί στις υπηρεσίες εστίασης, που σύμφωνα με την Επιτροπή χαρακτηρίζονται από μια ασάφεια για να μην πούμε από αντιφάσεις. Από τη μια πλευρά παρατηρείται ότι προορίζονται κυρίως για εσωτερική κατανάλωση, από την άλλη όμως είναι γνωστό ότι είναι ιδιαίτερα σημαντικές στο πλαίσιο των πολιτικών τουρισμού ορισμένων χωρών, καθώς και για όλες τις χώρες των παραμεθόριων περιοχών. Όπως έχει ήδη φανεί στο παρελθόν, δεν θα είναι εύκολο να επιτευχθεί συμφωνία για το θέμα αυτό: σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, είναι απαραίτητο να ληφθεί μια απόφαση καθαρά πολιτικού χαρακτήρα. Κάθε άλλη θέση στην οποία λαμβάνονται υπόψη οικονομικές ή φορολογικές πτυχές κινδυνεύει να παρατείνει επ' άπειρον τις συζητήσεις: καθένας θα επιμένει στις θέσεις του, για λόγους εσωτερικής πολιτικής.

| 4.9 | Σχετικά με τις υπηρεσίες που παρέχονται σε τοπικό επίπεδο, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή σε έναν τομέα που ενδέχεται να αποτελέσει αντικείμενο σημαντικής συζήτησης, δηλαδή στον τομέα των δημόσιων και ιδιωτικών υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης για τις οποίες ήδη ισχύουν, υπό ορισμένες συνθήκες, μειωμένοι συντελεστές (10). Αξιοσημείωτη είναι η αυξανόμενη τάση των πολιτών ορισμένων κρατών μελών να κάνουν χρήση των δημοσίων ιατρικών και χειρουργικών υπηρεσιών άλλων κρατών, θεωρώντας τες δικαίως ή αδίκως πιο αποτελεσματικές. Αυτό το φαινόμενο δεν συνδέεται τόσο με την φορολογία· μεγαλύτερη σχέση με φορολογικούς σκοπούς έχει η επιλογή για την παροχή υπηρεσιών από ιδιωτικές κλινικές και ιδιώτες επαγγελματίες σε άλλα κράτη. Η μεγάλη διαφορά τιμών που υπάρχει ανάμεσα στα κράτη μέλη, ιδιαίτερα όσον αφορά ορισμένους τομείς της υγείας συμβάλλει στη διαρροή από την εθνική αγορά προς άλλα κράτη. Τα «τοπικά» χαρακτηριστικά των υπηρεσιών αυτών αρχίζουν να ατονούν, για ορισμένες υπηρεσίες και σε ορισμένα κράτη, και αρχίζουν να λαμβάνουν μια διακρατική διάσταση. Στον τομέα αυτό δεν είναι εύκολες οι διακρίσεις και ούτε είναι δυνατή η γενίκευση: είναι συνεπώς υψηλός ο κίνδυνος αντιφάσεων. |
| --- | --- |

4.9

Σχετικά με τις υπηρεσίες που παρέχονται σε τοπικό επίπεδο, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή σε έναν τομέα που ενδέχεται να αποτελέσει αντικείμενο σημαντικής συζήτησης, δηλαδή στον τομέα των δημόσιων και ιδιωτικών υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης για τις οποίες ήδη ισχύουν, υπό ορισμένες συνθήκες, μειωμένοι συντελεστές (10). Αξιοσημείωτη είναι η αυξανόμενη τάση των πολιτών ορισμένων κρατών μελών να κάνουν χρήση των δημοσίων ιατρικών και χειρουργικών υπηρεσιών άλλων κρατών, θεωρώντας τες δικαίως ή αδίκως πιο αποτελεσματικές. Αυτό το φαινόμενο δεν συνδέεται τόσο με την φορολογία· μεγαλύτερη σχέση με φορολογικούς σκοπούς έχει η επιλογή για την παροχή υπηρεσιών από ιδιωτικές κλινικές και ιδιώτες επαγγελματίες σε άλλα κράτη. Η μεγάλη διαφορά τιμών που υπάρχει ανάμεσα στα κράτη μέλη, ιδιαίτερα όσον αφορά ορισμένους τομείς της υγείας συμβάλλει στη διαρροή από την εθνική αγορά προς άλλα κράτη. Τα «τοπικά» χαρακτηριστικά των υπηρεσιών αυτών αρχίζουν να ατονούν, για ορισμένες υπηρεσίες και σε ορισμένα κράτη, και αρχίζουν να λαμβάνουν μια διακρατική διάσταση. Στον τομέα αυτό δεν είναι εύκολες οι διακρίσεις και ούτε είναι δυνατή η γενίκευση: είναι συνεπώς υψηλός ο κίνδυνος αντιφάσεων.

| 4.9.1 | Η επίτευξη συμφωνίας θα εξαρτηθεί από την ισορροπία διαφορετικών και αντιθέτων απαιτήσεων: από τη μια πλευρά, λόγω του κατ' εξοχήν κοινωνικού χαρακτήρα της προστασίας της υγείας ενδείκνυται η ένταξη των υπηρεσιών αυτών στις υπηρεσίες με μειωμένο συντελεστή και από την άλλη πλευρά θα μπορούσαν να τεθούν ζητήματα ανταγωνισμού. Στην τελική απόφαση θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το δικαίωμα κάθε πολίτη να μπορεί να απολαύει των απαραίτητων υγειονομικών υπηρεσιών με το χαμηλότερο δυνατό κόστος για το οικογενειακό του εισόδημα· με άλλα λόγια, το συμφέρον του πολίτη/καταναλωτή θα πρέπει να τίθεται υπεράνω των αρχών του ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

4.9.1

Η επίτευξη συμφωνίας θα εξαρτηθεί από την ισορροπία διαφορετικών και αντιθέτων απαιτήσεων: από τη μια πλευρά, λόγω του κατ' εξοχήν κοινωνικού χαρακτήρα της προστασίας της υγείας ενδείκνυται η ένταξη των υπηρεσιών αυτών στις υπηρεσίες με μειωμένο συντελεστή και από την άλλη πλευρά θα μπορούσαν να τεθούν ζητήματα ανταγωνισμού. Στην τελική απόφαση θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το δικαίωμα κάθε πολίτη να μπορεί να απολαύει των απαραίτητων υγειονομικών υπηρεσιών με το χαμηλότερο δυνατό κόστος για το οικογενειακό του εισόδημα· με άλλα λόγια, το συμφέρον του πολίτη/καταναλωτή θα πρέπει να τίθεται υπεράνω των αρχών του ανταγωνισμού.

| 4.10 | Αμφισβητούμενη είναι η εφαρμογή του μειωμένου ΦΠΑ σε τομείς υψηλής έντασης μη εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Στη μελέτη που αναφέρει η Επιτροπή υπογραμμίζεται ότι το μέτρο αυτό μπορεί να εξασφαλίσει μόνιμα οφέλη για την απασχόληση, αλλά σε μάλλον περιορισμένο βαθμό, πράγμα που μπορεί να αληθεύει. Ακόμα και σε αυτή την περίπτωση όμως είναι δύσκολο να ληφθεί μια απόφαση: οι τομείς αυτού του τύπου (κατασκευές, οδικά έργα, επιχειρήσεις καθαρισμού, αγορές κ.τ.λ.) ανταποκρίνονται γενικά σε μια ανελαστική ζήτηση και κατά συνέπεια η μείωση του ΦΠΑ στους τομείς αυτούς θα έχει ισχνό αποτέλεσμα στην απασχόληση. Από την άλλη πλευρά, στους τομείς αυτούς απαντάται συχνότερα η μη δηλωμένη απασχόληση μη ειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Η μείωση του ΦΠΑ θα μπορούσε αναμφίβολα να μειώσει τα έξοδα των επιχειρήσεων, αλλά το ερώτημα εάν η μείωση των τιμών αντιστοιχεί σε μια πραγματική αύξηση της απασχόλησης, παραμένει ακόμα ανοιχτό. |
| --- | --- |

4.10

Αμφισβητούμενη είναι η εφαρμογή του μειωμένου ΦΠΑ σε τομείς υψηλής έντασης μη εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Στη μελέτη που αναφέρει η Επιτροπή υπογραμμίζεται ότι το μέτρο αυτό μπορεί να εξασφαλίσει μόνιμα οφέλη για την απασχόληση, αλλά σε μάλλον περιορισμένο βαθμό, πράγμα που μπορεί να αληθεύει. Ακόμα και σε αυτή την περίπτωση όμως είναι δύσκολο να ληφθεί μια απόφαση: οι τομείς αυτού του τύπου (κατασκευές, οδικά έργα, επιχειρήσεις καθαρισμού, αγορές κ.τ.λ.) ανταποκρίνονται γενικά σε μια ανελαστική ζήτηση και κατά συνέπεια η μείωση του ΦΠΑ στους τομείς αυτούς θα έχει ισχνό αποτέλεσμα στην απασχόληση. Από την άλλη πλευρά, στους τομείς αυτούς απαντάται συχνότερα η μη δηλωμένη απασχόληση μη ειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Η μείωση του ΦΠΑ θα μπορούσε αναμφίβολα να μειώσει τα έξοδα των επιχειρήσεων, αλλά το ερώτημα εάν η μείωση των τιμών αντιστοιχεί σε μια πραγματική αύξηση της απασχόλησης, παραμένει ακόμα ανοιχτό.

| 4.11 | Γενικότερα, η Επιτροπή παρατηρεί ότι οι μειωμένοι συντελεστές είναι αποτελεσματικοί μόνο όταν τα έξοδα για την κατανάλωση αγαθών ή υπηρεσιών παραμένουν σταθερά με την πάροδο του χρόνου και διαφοροποιούνται επαρκώς μεταξύ των ομάδων με χαμηλό ή υψηλότερο εισόδημα. Οι μεγαλύτερες διαφορές παρουσιάζονται στους τομείς διατροφής, ένδυσης και κατασκευών: σημειώνονται σημαντικές διαφορές από χώρα σε χώρα, αλλά οι πιο εμφανείς —και άδικες από κοινωνικής άποψης— διαφορές παρουσιάζονται στο εσωτερικό των κρατών μελών. Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι σε διάφορα κράτη μέλη ο μειωμένος συντελεστής εφαρμόζεται ανά κατηγορία, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ότι στις κατηγορίες αυτές συμπεριλαμβάνονται προϊόντα που προορίζονται για το σύνολο των καταναλωτών και άλλα για μερικούς μόνο καταναλωτές, και πολλές φορές η τιμή τους είναι πολλαπλάσια από την τιμή των πρώτων. Ακόμη δεν έχει βρεθεί λύση για το πώς και με ποια κριτήρια θα πρέπει να φορολογηθούν διάφορα αγαθά και υπηρεσίες που έχουν την ίδια ονομασία αλλά που στην πράξη, ανάλογα με την τιμή και την ποιότητα, προορίζονται για διαφορετικές κοινωνικές τάξεις. Ένα άλλο πρόβλημα είναι η υιοθέτηση διακρίσεων διάρκειας, που να μην υπόκεινται στις αλλαγές των περιστάσεων, και το πώς θα μπορούσαν να τηρούνται οι διακρίσεις αυτές δίχως να χρειάζεται να διενεργούνται πολύπλοκοι και δαπανηροί έλεγχοι. Τέλος, παραμένει προς εξέταση το ζήτημα των περιπτώσεων απάτης, φαινόμενο το οποίο μπορεί να ανακύψει οπουδήποτε αλλά ακόμη περισσότερο στους προαναφερθέντες τομείς: οι επακριβείς και αναλυτικές ονομασίες μπορούν να διευκολύνουν την κατάσταση και ο έλεγχός τους κάθε άλλο παρά εύκολος είναι. Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην ανάγκη εφαρμογής κριτηρίων διάκρισης με βάση θέσεις κοινωνικού χαρακτήρα: με άλλα λόγια, οι μειωμένοι συντελεστές θα πρέπει να συμβάλουν σε μια κοινωνική πολιτική ανακατανομής των εισοδημάτων ή —όταν δεν είναι δυνατές οι εναλλακτικές λύσεις που αναφέρονται στο σημείο 4.15 —να στηρίζουν σημαντικά κοινωνικά προγράμματα. Σε κάθε περίπτωση όμως πρέπει να εξασφαλιστεί η διαφάνεια έναντι των πολιτών όλων των κρατών μελών. |
| --- | --- |

4.11

Γενικότερα, η Επιτροπή παρατηρεί ότι οι μειωμένοι συντελεστές είναι αποτελεσματικοί μόνο όταν τα έξοδα για την κατανάλωση αγαθών ή υπηρεσιών παραμένουν σταθερά με την πάροδο του χρόνου και διαφοροποιούνται επαρκώς μεταξύ των ομάδων με χαμηλό ή υψηλότερο εισόδημα. Οι μεγαλύτερες διαφορές παρουσιάζονται στους τομείς διατροφής, ένδυσης και κατασκευών: σημειώνονται σημαντικές διαφορές από χώρα σε χώρα, αλλά οι πιο εμφανείς —και άδικες από κοινωνικής άποψης— διαφορές παρουσιάζονται στο εσωτερικό των κρατών μελών. Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι σε διάφορα κράτη μέλη ο μειωμένος συντελεστής εφαρμόζεται ανά κατηγορία, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ότι στις κατηγορίες αυτές συμπεριλαμβάνονται προϊόντα που προορίζονται για το σύνολο των καταναλωτών και άλλα για μερικούς μόνο καταναλωτές, και πολλές φορές η τιμή τους είναι πολλαπλάσια από την τιμή των πρώτων. Ακόμη δεν έχει βρεθεί λύση για το πώς και με ποια κριτήρια θα πρέπει να φορολογηθούν διάφορα αγαθά και υπηρεσίες που έχουν την ίδια ονομασία αλλά που στην πράξη, ανάλογα με την τιμή και την ποιότητα, προορίζονται για διαφορετικές κοινωνικές τάξεις. Ένα άλλο πρόβλημα είναι η υιοθέτηση διακρίσεων διάρκειας, που να μην υπόκεινται στις αλλαγές των περιστάσεων, και το πώς θα μπορούσαν να τηρούνται οι διακρίσεις αυτές δίχως να χρειάζεται να διενεργούνται πολύπλοκοι και δαπανηροί έλεγχοι. Τέλος, παραμένει προς εξέταση το ζήτημα των περιπτώσεων απάτης, φαινόμενο το οποίο μπορεί να ανακύψει οπουδήποτε αλλά ακόμη περισσότερο στους προαναφερθέντες τομείς: οι επακριβείς και αναλυτικές ονομασίες μπορούν να διευκολύνουν την κατάσταση και ο έλεγχός τους κάθε άλλο παρά εύκολος είναι. Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην ανάγκη εφαρμογής κριτηρίων διάκρισης με βάση θέσεις κοινωνικού χαρακτήρα: με άλλα λόγια, οι μειωμένοι συντελεστές θα πρέπει να συμβάλουν σε μια κοινωνική πολιτική ανακατανομής των εισοδημάτων ή —όταν δεν είναι δυνατές οι εναλλακτικές λύσεις που αναφέρονται στο σημείο 4.15 —να στηρίζουν σημαντικά κοινωνικά προγράμματα. Σε κάθε περίπτωση όμως πρέπει να εξασφαλιστεί η διαφάνεια έναντι των πολιτών όλων των κρατών μελών.

| 4.11.1 | Το ίδιο ισχύει και για τα βιβλία και τις εφημερίδες. Μέχρι σήμερα οι κοινωνικού τύπου εκδόσεις υπάγονται στην ίδια κατηγορία μαζί με άλλες που δεν έχουν καμία εκπαιδευτική ή ψυχαγωγική αξία ή που, ακόμα χειρότερα, βρίσκονται εκτός των ορίων της νομιμότητας ή της κοινής συνείδησης του πολίτη. Όσο κι αν φαίνεται δύσκολο, ο διαχωρισμός είναι απαραίτητος και σε κάθε περίπτωση δικαιολογείται για λόγους δημοκρατικής διαφάνειας. |
| --- | --- |

4.11.1

Το ίδιο ισχύει και για τα βιβλία και τις εφημερίδες. Μέχρι σήμερα οι κοινωνικού τύπου εκδόσεις υπάγονται στην ίδια κατηγορία μαζί με άλλες που δεν έχουν καμία εκπαιδευτική ή ψυχαγωγική αξία ή που, ακόμα χειρότερα, βρίσκονται εκτός των ορίων της νομιμότητας ή της κοινής συνείδησης του πολίτη. Όσο κι αν φαίνεται δύσκολο, ο διαχωρισμός είναι απαραίτητος και σε κάθε περίπτωση δικαιολογείται για λόγους δημοκρατικής διαφάνειας.

| 4.12 | Η Επιτροπή παρατηρεί ότι μια πληθώρα συντελεστών συνεπάγεται σημαντικό κόστος για τις επιχειρήσεις και τις φορολογικές αρχές: προφανής παρατήρηση. Η ΕΟΚΕ θα προτιμούσε να γίνει λόγος για την αύξηση του κόστους, δεδομένου ότι στον τομέα της φορολογίας ο ΦΠΑ είναι ήδη από μόνος του ο πλέον δαπανηρός φόρος ως προς την εφαρμογή και την είσπραξή του. Στη διαπίστωση αυτή έχει ήδη προβεί η ΕΟΚΕ (11) και υπενθυμίζοντάς την καλεί τα κράτη μέλη να αξιολογήσουν σε ποιο ύψος ανέρχονται οι καθαρές εισπράξεις ΦΠΑ στους προϋπολογισμούς τους, αφού αφαιρεθεί το μερίδιο που προορίζεται για τον κοινοτικό προϋπολογισμό και τα έξοδα διαχείρισης, είσπραξης, ελέγχου και καταπολέμησης της απάτης: η Επιτροπή καλείται να υιοθετήσει, στο όνομα της διαφάνειας, την προτροπή αυτή και ακόμη να εξετάσει το ενδεχόμενο μελέτης ενός εναλλακτικού συστήματος φορολόγησης (12). Προβλέπεται ότι η ενδεχόμενη επανεξέταση του όλου θέματος πρέπει να βασίζεται και στα αποτελέσματα —πιθανόν εντυπωσιακά— που σχετίζονται με τα
  οφέλη για την εφορία
  : εάν γίνουν γνωστά τα πραγματικά αποτελέσματα, ενδεχομένως οι ίδιες οι φορολογικές αρχές να αναλάβουν την πρωτοβουλία. |
| --- | --- |

4.12

Η Επιτροπή παρατηρεί ότι μια πληθώρα συντελεστών συνεπάγεται σημαντικό κόστος για τις επιχειρήσεις και τις φορολογικές αρχές: προφανής παρατήρηση. Η ΕΟΚΕ θα προτιμούσε να γίνει λόγος για την αύξηση του κόστους, δεδομένου ότι στον τομέα της φορολογίας ο ΦΠΑ είναι ήδη από μόνος του ο πλέον δαπανηρός φόρος ως προς την εφαρμογή και την είσπραξή του. Στη διαπίστωση αυτή έχει ήδη προβεί η ΕΟΚΕ (11) και υπενθυμίζοντάς την καλεί τα κράτη μέλη να αξιολογήσουν σε ποιο ύψος ανέρχονται οι καθαρές εισπράξεις ΦΠΑ στους προϋπολογισμούς τους, αφού αφαιρεθεί το μερίδιο που προορίζεται για τον κοινοτικό προϋπολογισμό και τα έξοδα διαχείρισης, είσπραξης, ελέγχου και καταπολέμησης της απάτης: η Επιτροπή καλείται να υιοθετήσει, στο όνομα της διαφάνειας, την προτροπή αυτή και ακόμη να εξετάσει το ενδεχόμενο μελέτης ενός εναλλακτικού συστήματος φορολόγησης (12). Προβλέπεται ότι η ενδεχόμενη επανεξέταση του όλου θέματος πρέπει να βασίζεται και στα αποτελέσματα —πιθανόν εντυπωσιακά— που σχετίζονται με τα
  οφέλη για την εφορία
  : εάν γίνουν γνωστά τα πραγματικά αποτελέσματα, ενδεχομένως οι ίδιες οι φορολογικές αρχές να αναλάβουν την πρωτοβουλία.

| 4.13 | Ωστόσο το μόνο υπό εξέταση θέμα, αν και δευτερεύον, αφορά την αύξηση του κόστους «για τις επιχειρήσεις και τις φορολογικές αρχές», σχετικά με τις διοικητικές και λογιστικές δαπάνες που συνδέονται με την εφαρμογή —και την ερμηνεία— των κανόνων που παρεκκλίνουν από τα πρότυπα. Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι κάθε αύξηση του κόστους για τις επιχειρήσεις μεταφέρεται στον τελικό καταναλωτή και για αυτόν τον λόγο θα χρειαστεί να αξιολογηθεί περίπτωση προς περίπτωση εάν και κατά πόσο η εφαρμογή των μειωμένων συντελεστών είναι προς όφελος των καταναλωτών. Σήμερα η μεγάλη πλειοψηφία των πολυάριθμων περιπτώσεων διαφορών οφείλεται στη γενική φύση των κατηγοριών και σε ό,τι αυτό συνεπάγεται: αμφισβητούμενες ερμηνείες, παρεμβάσεις συμβούλων, ελέγχους και προσφυγές: κατά συνέπεια οι νέοι κανόνες θα πρέπει να σχεδιαστούν ανάλογα με την αποδοτικότητα της εφαρμογής τους. |
| --- | --- |

4.13

Ωστόσο το μόνο υπό εξέταση θέμα, αν και δευτερεύον, αφορά την αύξηση του κόστους «για τις επιχειρήσεις και τις φορολογικές αρχές», σχετικά με τις διοικητικές και λογιστικές δαπάνες που συνδέονται με την εφαρμογή —και την ερμηνεία— των κανόνων που παρεκκλίνουν από τα πρότυπα. Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι κάθε αύξηση του κόστους για τις επιχειρήσεις μεταφέρεται στον τελικό καταναλωτή και για αυτόν τον λόγο θα χρειαστεί να αξιολογηθεί περίπτωση προς περίπτωση εάν και κατά πόσο η εφαρμογή των μειωμένων συντελεστών είναι προς όφελος των καταναλωτών. Σήμερα η μεγάλη πλειοψηφία των πολυάριθμων περιπτώσεων διαφορών οφείλεται στη γενική φύση των κατηγοριών και σε ό,τι αυτό συνεπάγεται: αμφισβητούμενες ερμηνείες, παρεμβάσεις συμβούλων, ελέγχους και προσφυγές: κατά συνέπεια οι νέοι κανόνες θα πρέπει να σχεδιαστούν ανάλογα με την αποδοτικότητα της εφαρμογής τους.

| 4.14 | Προς το παρόν, το σύστημα των μειωμένων συντελεστών, αν και δαπανηρό είναι το μόνο εφικτό· εάν όμως ληφθεί υπόψη ότι η ίδια η Επιτροπή το έχει αποκαλέσει «άκαμπτο και μη συνεκτικό» (13), η ΕΟΚΕ εύχεται οι πολιτικές συζητήσεις μεταξύ του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να καταλήξουν σε κοινές αποφάσεις σύμφωνα με τις αρχές της εσωτερικής αγοράς, λαμβανομένων πάντα υπόψη των αναγκών των πολιτών/καταναλωτών, των επιχειρήσεων και των φορολογικών αρχών. |
| --- | --- |

4.14

Προς το παρόν, το σύστημα των μειωμένων συντελεστών, αν και δαπανηρό είναι το μόνο εφικτό· εάν όμως ληφθεί υπόψη ότι η ίδια η Επιτροπή το έχει αποκαλέσει «άκαμπτο και μη συνεκτικό» (13), η ΕΟΚΕ εύχεται οι πολιτικές συζητήσεις μεταξύ του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να καταλήξουν σε κοινές αποφάσεις σύμφωνα με τις αρχές της εσωτερικής αγοράς, λαμβανομένων πάντα υπόψη των αναγκών των πολιτών/καταναλωτών, των επιχειρήσεων και των φορολογικών αρχών.

| 4.15 | Όσον αφορά τις εναλλακτικές λύσεις των μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ, η Επιτροπή έχει θέσει το ερώτημα εάν μπορούν να αντικατασταθούν από άμεσες επιδοτήσεις: ένα πολιτικό μέσο αποτελεσματικότερο, διαφανέστερο και με μικρότερο κόστος. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι μεταξύ των εναλλακτικών λύσεων με εθνικό χαρακτήρα υπάρχουν κάποιες που, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις και προσωρινά, θα μπορούσαν να εφαρμοστούν αρκεί να αποφεύγεται κάθε μέτρο που θα μπορούσε να λάβει χαρακτηριστικά κρατικής ενίσχυσης. Ωστόσο, οποιαδήποτε λύση εθνικού χαρακτήρα, εναλλακτική των παρεκκλίσεων ΦΠΑ, θα πρέπει να αποφασίζεται στη βάση κριτηρίων διαφάνειας, έχοντας κατά νου ότι, σε κάθε περίπτωση, παρόμοια λύση συμβάλει στην απομάκρυνση από τους στόχους της ενιαίας αγοράς. |
| --- | --- |

4.15

Όσον αφορά τις εναλλακτικές λύσεις των μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ, η Επιτροπή έχει θέσει το ερώτημα εάν μπορούν να αντικατασταθούν από άμεσες επιδοτήσεις: ένα πολιτικό μέσο αποτελεσματικότερο, διαφανέστερο και με μικρότερο κόστος. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι μεταξύ των εναλλακτικών λύσεων με εθνικό χαρακτήρα υπάρχουν κάποιες που, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις και προσωρινά, θα μπορούσαν να εφαρμοστούν αρκεί να αποφεύγεται κάθε μέτρο που θα μπορούσε να λάβει χαρακτηριστικά κρατικής ενίσχυσης. Ωστόσο, οποιαδήποτε λύση εθνικού χαρακτήρα, εναλλακτική των παρεκκλίσεων ΦΠΑ, θα πρέπει να αποφασίζεται στη βάση κριτηρίων διαφάνειας, έχοντας κατά νου ότι, σε κάθε περίπτωση, παρόμοια λύση συμβάλει στην απομάκρυνση από τους στόχους της ενιαίας αγοράς.

| 4.16 | Τέλος, ως περαιτέρω συμπλήρωμα των πολυάριθμων σχετικών με το θέμα αυτό γνωμοδοτήσεων, η ΕΟΚΕ διατυπώνει μια πρόταση με γνώμονα την απλή κοινή λογική και τη διαφάνεια: να καταργηθεί η ονομασία «προσωρινό» για το υφιστάμενο καθεστώς ΦΠΑ. Ένα επίθετο σαν κι αυτό που διατηρείται ύστερα από τριάντα χρόνια, χωρίς προοπτική να γίνει μεσοπρόθεσμα οριστικό, αποτελεί εμπαιγμό που μειώνει την αξιοπιστία των κοινοτικών κανόνων. Δικαιολογεί δε, χωρίς λόγο, την παλιά ρήση σύμφωνα με την οποία «ουδέν μονιμότερο του προσωρινού». |
| --- | --- |

4.16

Τέλος, ως περαιτέρω συμπλήρωμα των πολυάριθμων σχετικών με το θέμα αυτό γνωμοδοτήσεων, η ΕΟΚΕ διατυπώνει μια πρόταση με γνώμονα την απλή κοινή λογική και τη διαφάνεια: να καταργηθεί η ονομασία «προσωρινό» για το υφιστάμενο καθεστώς ΦΠΑ. Ένα επίθετο σαν κι αυτό που διατηρείται ύστερα από τριάντα χρόνια, χωρίς προοπτική να γίνει μεσοπρόθεσμα οριστικό, αποτελεί εμπαιγμό που μειώνει την αξιοπιστία των κοινοτικών κανόνων. Δικαιολογεί δε, χωρίς λόγο, την παλιά ρήση σύμφωνα με την οποία «ουδέν μονιμότερο του προσωρινού».

Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Το «οριστικό» καθεστώς, θα πρέπει να προβλέπει σύμφωνα με την λογική, την φορολόγηση στον τόπο προορισμού ή καλύτερα στον τόπο κατανάλωσης. Τότε, αλλά ακόμα και σήμερα, διαφόρου φύσεως εμπόδια δεν επέτρεψαν μια γενική εφαρμογή.

1

(2)  Οδηγία 2006/112/CE του Συμβουλίου, της 28ης Νοεμβρίου 2006, σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας (ΕΕ L 347 της 11.12.2006).

2

(3)  Άρθρα 96 και 97 της οδηγίας 2006/112/CE του Συμβουλίου, της 28ης Νοεμβρίου 2006, σχετικά με το ενιαίο σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας (ΕΕ L 347 της 11.12.2006), ποτέ δεν καθορίστηκε ένα απόλυτο μέγιστο όριο.

3

(4)  Βλ. άρθρα 98-101 και το παράρτημα III της οδηγίας.

4

(5)  Πρόταση οδηγίας COM(2007) 381 τελικό με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2006/112/CE όσον αφορά ορισμένες προσωρινές διατάξεις για τους συντελεστές του φόρου προστιθέμενης αξίας» (ΕΕ C 44 της 16.2.2008, σ. 120).

5

2006/112/CE όσον αφορά ορισμένες προσωρινές διατάξεις για τους συντελεστές του φόρου προστιθέμενης αξίας» (ΕΕ C 44 της 16.2.2008, σ. 120)

(6)  Ανακοίνωση COM(2007) 380 τελικό, στο κεφάλαιο «Εισαγωγή» .

6

(7)  Βλ. τη Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας (αναδιατύπωση) (ΕΕ C 74 της 23.3.2005, σ. 21).

7

πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας (αναδιατύπωση)

(8)  Βλ. τη Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ που περιλαμβάνει τις παρατηρήσεις της σχετικά τόσο με την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου που τροποποιεί την οδηγία 77/388/ΕΟΚ με σκοπό την απλούστευση των υποχρεώσεων που απορρέουν από το φόρο προστιθέμενης αξίας όσο και με την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1798/2003 όσον αφορά τη θέσπιση ρυθμίσεων για τη διοικητική συνεργασία στο πλαίσιο του συστήματος «της μίας και μόνης θυρίδας» και της διαδικασίας επιστροφής ποσού για το φόρο προστιθέμενης αξίας (ΕΕ C 267 της 27.10.2005, σ. 45).

8

(9)  Βλ. την ανακοίνωση COM(2007) 380 τελικό, σημείο 3.3 «Ανάγκες της εσωτερικής αγοράς», παράγραφος 2.

9

(10)  Σημεία 15 και 17 του παραρτήματος III της οδηγίας ΦΠΑ.

10

(11)  Η αρχή έγινε με τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Καταπολέμηση της φορολογικής απάτης στην ενιαία αγορά» (ΕΕ C 268 της 19.9.2000, σ. 45) και πολλές φορές στην συνέχεια (η τελευταία φορά ήταν, με χρονολογική σειρά, με την γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου που τροποποιεί την οδηγία 77/388/ΕΟΚ με σκοπό την απλούστευση των υποχρεώσεων που απορρέουν από το φόρο προστιθέμενης αξίας όσο και της πρότασης κανονισμού του Συμβουλίου που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1798/2003 όσον αφορά τη θέσπιση ρυθμίσεων για τη διοικητική συνεργασία στο πλαίσιο του συστήματος “της μίας και μόνης θυρίδας” και της διαδικασίας επιστροφής ποσού για το φόρο προστιθέμενης αξίας» (ΕΕ C 267 της 27.10.2005, σ. 45), χωρίς φυσικά κανένα αποτέλεσμα.

11

Καταπολέμηση της φορολογικής απάτης στην ενιαία αγορά

(12)  Και στο σημείο αυτό η ΕΟΚΕ άρχισε το 2000 να εφιστά την προσοχή με την γνωμοδότηση που αναφέρεται στο προηγούμενο σημείο και συνέχισε με διάφορες άλλες γνωμοδοτήσεις. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ εξέφρασε την άποψή της με τη γνωμοδότηση «Κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας» (ΕΕ C 74 της 23.3.2005, σ. 21).

12

(13)  Βλ. τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου που τροποποιεί την οδηγία 77/388/ΕΟΚ με σκοπό την απλούστευση των υποχρεώσεων που απορρέουν από το φόρο προστιθέμενης αξίας και την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1798/2003 όσον αφορά τη θέσπιση ρυθμίσεων για τη διοικητική συνεργασία στο πλαίσιο του συστήματος “της μίας και μόνης θυρίδας” και της διαδικασίας επιστροφής ποσού για το φόρο προστιθέμενης αξίας» (ΕΕ C 267 της 27.10.2005, σ. 45).

13

---

| 19.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 211/72 |
| --- | --- | --- | --- |

19.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 211/72

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Στρατηγική για τις ιδιαίτερα απομακρυσμένες περιφέρειες: επιτεύγματα και μελλοντικές προοπτικές»

COM(2007) 507 τελικό

(2008/C 211/19)

Στις 21 Σεπτεμβρίου 2007 και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης ΕΚ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με τη:

«Στρατηγική για τις ιδιαίτερα απομακρυσμένες περιφέρειες: επιτεύγματα και μελλοντικές προοπτικές».

Το ειδικευμένο τμήμα «Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 28 Μαρτίου 2008, με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. COUPEAU.

Κατά την 444η σύνοδο της ολομελείας της, της 22ας και 23ης Απριλίου 2008 (συνεδρίαση της 22ας Απριλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 128 ψήφους υπέρ, 3 ψήφους κατά και 5 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Εισαγωγή

| 1.1 | Το άρθρο 299, παράγραφος 2, της Συνθήκης για την ίδρυση της ΕΕ, επιτρέπει την αναγνώριση της ιδιαιτερότητας των ιδιαίτερα απομακρυσμένων περιφερειών (ΙΑΠ) και δίνει τη δυνατότητα διατήρησης των ιδιαιτεροτήτων και μετριασμού των μειονεκτημάτων τους. |
| --- | --- |

1.1

Το άρθρο 299, παράγραφος 2, της Συνθήκης για την ίδρυση της ΕΕ, επιτρέπει την αναγνώριση της ιδιαιτερότητας των ιδιαίτερα απομακρυσμένων περιφερειών (ΙΑΠ) και δίνει τη δυνατότητα διατήρησης των ιδιαιτεροτήτων και μετριασμού των μειονεκτημάτων τους.

| 1.2 | Οι επτά περιφέρειες που θεωρούνται ιδιαίτερα απομακρυσμένες είναι η αυτόνομη ισπανική κοινότητα των Καναρίων Νήσων, οι αυτόνομες πορτογαλικές περιφέρειας των Αζόρων και της Μαδέρας και τα τέσσερα γαλλικά υπερπόντια διαμερίσματα της Γουαδελούπης, της Γαλλικής Γουιάνας, της Μαρτινίκας και της Ρεϋνιόν. |
| --- | --- |

1.2

Οι επτά περιφέρειες που θεωρούνται ιδιαίτερα απομακρυσμένες είναι η αυτόνομη ισπανική κοινότητα των Καναρίων Νήσων, οι αυτόνομες πορτογαλικές περιφέρειας των Αζόρων και της Μαδέρας και τα τέσσερα γαλλικά υπερπόντια διαμερίσματα της Γουαδελούπης, της Γαλλικής Γουιάνας, της Μαρτινίκας και της Ρεϋνιόν.

| 1.3 | Από το 1989, οι περιφέρειες αυτές δικαιούνται ειδικών προγραμμάτων υποστήριξης μέτρων κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης με σκοπό την ενίσχυση της σύγκλισης με την υπόλοιπη επικράτεια της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.3

Από το 1989, οι περιφέρειες αυτές δικαιούνται ειδικών προγραμμάτων υποστήριξης μέτρων κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης με σκοπό την ενίσχυση της σύγκλισης με την υπόλοιπη επικράτεια της ΕΕ.

| 1.4 | Στην ανακοίνωση που εξέδωσε στις 12 Σεπτεμβρίου 2007 υπό τον τίτλο «Στρατηγική για τις ιδιαίτερα απομακρυσμένες περιφέρειες: επιτεύγματα και μελλοντικές προοπτικές», η Επιτροπή ξεκινά δημόσια διαβούλευση για να συγκεντρώσει τις απόψεις όλων των ενδιαφερομένων πλευρών σχετικά με την πολιτική για τις IAP και τις μείζονες προκλήσεις τις οποίες πρέπει να αντιμετωπίσουν τα επόμενα χρόνια οι περιοχές αυτές. Η παρούσα γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ εκδίδεται στα πλαίσια της εν λόγω διαβούλευσης. |
| --- | --- |

1.4

Στην ανακοίνωση που εξέδωσε στις 12 Σεπτεμβρίου 2007 υπό τον τίτλο «Στρατηγική για τις ιδιαίτερα απομακρυσμένες περιφέρειες: επιτεύγματα και μελλοντικές προοπτικές», η Επιτροπή ξεκινά δημόσια διαβούλευση για να συγκεντρώσει τις απόψεις όλων των ενδιαφερομένων πλευρών σχετικά με την πολιτική για τις IAP και τις μείζονες προκλήσεις τις οποίες πρέπει να αντιμετωπίσουν τα επόμενα χρόνια οι περιοχές αυτές. Η παρούσα γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ εκδίδεται στα πλαίσια της εν λόγω διαβούλευσης.

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι οικονομικές πολιτικές έναντι των ΙΑΠ άσκησαν ορισμένες θετικές επιδράσεις, εξακολουθούν ωστόσο να υπάρχουν διαρθρωτικές δυσχέρειες οι οποίες και πρέπει να αρθούν. Επίσης, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι πολιτικές αυτές πρέπει να ενισχυθούν στο μέλλον. |
| --- | --- |

1.5

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι οικονομικές πολιτικές έναντι των ΙΑΠ άσκησαν ορισμένες θετικές επιδράσεις, εξακολουθούν ωστόσο να υπάρχουν διαρθρωτικές δυσχέρειες οι οποίες και πρέπει να αρθούν. Επίσης, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι πολιτικές αυτές πρέπει να ενισχυθούν στο μέλλον.

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι η πρόσβαση στην επικράτεια και την αγορά της ΕΕ αποτελεί πρόβλημα μόνιμου χαρακτήρα, εξαιτίας της ιδιαίτερα απομακρυσμένης γεωγραφικής θέσης, του νησιωτικού χαρακτήρα τους (εξαιρουμένης της Γαλλικής Γουιάνας) και των γεωγραφικών και διαθρωτικών ιδιαιτεροτήτων τους. |
| --- | --- |

1.6

Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι η πρόσβαση στην επικράτεια και την αγορά της ΕΕ αποτελεί πρόβλημα μόνιμου χαρακτήρα, εξαιτίας της ιδιαίτερα απομακρυσμένης γεωγραφικής θέσης, του νησιωτικού χαρακτήρα τους (εξαιρουμένης της Γαλλικής Γουιάνας) και των γεωγραφικών και διαθρωτικών ιδιαιτεροτήτων τους.

| 1.7 | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι η θέση των ΙΑΠ κοντά στις ζώνες επιρροής του Mercosur, της δυτικής και της νότιας Αφρικής, καθώς και της περιοχής της Καραϊβικής προσδίδουν στην Ευρώπη μια παγκόσμια διάσταση. Επίσης, η θέση των ΙΑΠ τους διάφορους ωκεανούς προσφέρει στην Ευρώπη μια οικονομική ζώνη αποκλειστικής εκμετάλλευσης 25 km2 με ανυπολόγιστα πλούτη και πόρους. |
| --- | --- |

1.7

Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι η θέση των ΙΑΠ κοντά στις ζώνες επιρροής του Mercosur, της δυτικής και της νότιας Αφρικής, καθώς και της περιοχής της Καραϊβικής προσδίδουν στην Ευρώπη μια παγκόσμια διάσταση. Επίσης, η θέση των ΙΑΠ τους διάφορους ωκεανούς προσφέρει στην Ευρώπη μια οικονομική ζώνη αποκλειστικής εκμετάλλευσης 25 km2 με ανυπολόγιστα πλούτη και πόρους.

| 1.8 | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει, επίσης, ότι η ιδιαίτερα απομακρυσμένη γεωγραφική θέση βλάπτει την ανταγωνιστικότητα, καθώς:






  — | είναι αδύνατη η πραγματοποίηση οικονομιών κλίμακας, λόγω του μικρού μεγέθους των αγορών, |
| --- | --- | --- |

1.8

Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει, επίσης, ότι η ιδιαίτερα απομακρυσμένη γεωγραφική θέση βλάπτει την ανταγωνιστικότητα, καθώς:

—

είναι αδύνατη η πραγματοποίηση οικονομιών κλίμακας, λόγω του μικρού μεγέθους των αγορών,

| — | υπάρχουν περιορισμένοι φυσικοί πόροι, όπως το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τα ορυκτά, |
| --- | --- |

—

υπάρχουν περιορισμένοι φυσικοί πόροι, όπως το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τα ορυκτά,

| — | η οικονομική ανάπτυξη των ΙΑΠ χαρακτηρίζεται από περιορισμένη διαφοροποίηση, με δεδομένη την εξάρτηση του οικονομικού ιστού, κατά μεγάλο μέρος, από τον τουρισμό, τη γεωργία και την αλιεία, |
| --- | --- |

—

η οικονομική ανάπτυξη των ΙΑΠ χαρακτηρίζεται από περιορισμένη διαφοροποίηση, με δεδομένη την εξάρτηση του οικονομικού ιστού, κατά μεγάλο μέρος, από τον τουρισμό, τη γεωργία και την αλιεία,

| — | δεδομένης της στενότητας των αγορών, υπάρχει τάση συγκέντρωσης των επιχειρήσεων, γεγονός που προκαλεί μονοπωλιακές και ολιγοπωλιακές καταστάσεις που βλάπτουν την ανταγωνιστικότητα. |
| --- | --- |

—

δεδομένης της στενότητας των αγορών, υπάρχει τάση συγκέντρωσης των επιχειρήσεων, γεγονός που προκαλεί μονοπωλιακές και ολιγοπωλιακές καταστάσεις που βλάπτουν την ανταγωνιστικότητα.

| 1.9 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η διυπηρεσιακή ομάδα της Επιτροπής για τις ΙΑΠ πρέπει να διατηρηθεί ή ακόμη και να ενισχυθεί, προκειμένου να βελτιωθεί η αποδοτικότητα των ευρωπαϊκών πολιτικών. |
| --- | --- |

1.9

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η διυπηρεσιακή ομάδα της Επιτροπής για τις ΙΑΠ πρέπει να διατηρηθεί ή ακόμη και να ενισχυθεί, προκειμένου να βελτιωθεί η αποδοτικότητα των ευρωπαϊκών πολιτικών.

2.   Ανάλυση των τομέων δραστηριότητας των ΙΑΠ και συστάσεις

2.1   Ο τουρισμός

| 2.1.1 | Ο τουριστικός τομέας αποτελεί σημαντικό τμήμα της οικονομίας των ΙΑΠ, και ενδεχομένως τον μόνο παράγοντα οικονομικής ανάπτυξης. |
| --- | --- |

2.1.1

Ο τουριστικός τομέας αποτελεί σημαντικό τμήμα της οικονομίας των ΙΑΠ, και ενδεχομένως τον μόνο παράγοντα οικονομικής ανάπτυξης.

| 2.2 | Οι Κανάριοι Νήσοι κατόρθωσαν να αναπτύξουν μια ελκυστική και διαφοροποιημένη τουριστική υποδομή, φιλοξενώντας περισσότερους από 10 εκατ. τουρίστες το χρόνο. Η Μαδέρα κατόρθωσε επίσης να αναπτύξει τον τουρισμό της αυξάνοντας σημαντικά την ικανότητα υποδοχής που διαθέτει. Για τις Αντίλλες και τη Ρεϋνιόν, ο κλάδος παραμένει σημαντικός αλλά ευμετάβλητος. Οι ΙΑΠ μπόρεσαν να αξιοποιήσουν τα εξαιρετικά περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά και το αξιόλογο κλίμα τους, γεγονός που επέτρεψε την ανάπτυξη ποιοτικού τουρισμού, αλλά ενίσχυσε και την οικονομική εξάρτηση, η οποία αποτελεί σοβαρό κίνδυνο λόγω της μεγάλης ρευστότητας που παρουσιάζει η τουριστική ζήτηση, κυρίως εξαιτίας των κλιματικών μεταβολών, της ισοτιμίας του ευρώ, της υγειονομικής κατάστασης, κλπ. |
| --- | --- |

2.2

Οι Κανάριοι Νήσοι κατόρθωσαν να αναπτύξουν μια ελκυστική και διαφοροποιημένη τουριστική υποδομή, φιλοξενώντας περισσότερους από 10 εκατ. τουρίστες το χρόνο. Η Μαδέρα κατόρθωσε επίσης να αναπτύξει τον τουρισμό της αυξάνοντας σημαντικά την ικανότητα υποδοχής που διαθέτει. Για τις Αντίλλες και τη Ρεϋνιόν, ο κλάδος παραμένει σημαντικός αλλά ευμετάβλητος. Οι ΙΑΠ μπόρεσαν να αξιοποιήσουν τα εξαιρετικά περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά και το αξιόλογο κλίμα τους, γεγονός που επέτρεψε την ανάπτυξη ποιοτικού τουρισμού, αλλά ενίσχυσε και την οικονομική εξάρτηση, η οποία αποτελεί σοβαρό κίνδυνο λόγω της μεγάλης ρευστότητας που παρουσιάζει η τουριστική ζήτηση, κυρίως εξαιτίας των κλιματικών μεταβολών, της ισοτιμίας του ευρώ, της υγειονομικής κατάστασης, κλπ.

| 2.3 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί απολύτως απαραίτητο να αναπτυχθεί και να δημοσιοποιηθεί ένα λογότυπο «ΙΑΠ», και να προβληθούν οι περιοχές αυτές σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, ακόμη και σε γειτονικές των περιοχών αυτών χώρες, με στόχο τη διαφοροποίηση και τη βελτίωση της ποιότητας και της βιωσιμότητας του τουρισμού. |
| --- | --- |

2.3

Η ΕΟΚΕ θεωρεί απολύτως απαραίτητο να αναπτυχθεί και να δημοσιοποιηθεί ένα λογότυπο «ΙΑΠ», και να προβληθούν οι περιοχές αυτές σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, ακόμη και σε γειτονικές των περιοχών αυτών χώρες, με στόχο τη διαφοροποίηση και τη βελτίωση της ποιότητας και της βιωσιμότητας του τουρισμού.

| 2.4 | Οι τουριστικοί παράγοντες πρέπει να προάγουν περισσότερο βιώσιμες πρακτικές λαμβάνοντας υπόψη την διασφάλιση των φυσικών πόρων και διεξάγοντας διαβουλεύσεις με τους τοπικούς παράγοντες για τον προσδιορισμό των κατάλληλων αναπτυξιακών κριτηρίων. Η ευαισθητοποίηση των ΙΑΠ είναι γεγονός, πρέπει όμως να συνοδευτεί και από μια πολιτική υπέρ της βιωσιμότητας που θα καθοριστεί από τους τοπικούς παράγοντες και με την οικονομική υποστήριξη της Ευρώπης. |
| --- | --- |

2.4

Οι τουριστικοί παράγοντες πρέπει να προάγουν περισσότερο βιώσιμες πρακτικές λαμβάνοντας υπόψη την διασφάλιση των φυσικών πόρων και διεξάγοντας διαβουλεύσεις με τους τοπικούς παράγοντες για τον προσδιορισμό των κατάλληλων αναπτυξιακών κριτηρίων. Η ευαισθητοποίηση των ΙΑΠ είναι γεγονός, πρέπει όμως να συνοδευτεί και από μια πολιτική υπέρ της βιωσιμότητας που θα καθοριστεί από τους τοπικούς παράγοντες και με την οικονομική υποστήριξη της Ευρώπης.

2.5   Γεωργία

| 2.5.1 | Η γεωργία είναι ένας παραδοσιακός τομέας που εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους στυλοβάτες της οικονομίας των ΙΑΠ και, παρά το γεγονός ότι η συμβολή τους όσον αφορά την προστιθέμενη αξία που παράγεται έχει μειωθεί, αποτελεί σημαντική πηγή απασχόλησης που πρέπει απαραιτήτως να προστατευτεί και να αναπτυχθεί περαιτέρω.






  — | οι Αζόρες είναι η περισσότερο γεωργική περιφέρεια μεταξύ των ΙΑΠ με 24 % των θέσεων απασχόλησης (εκτροφή, αραβόσιτος, ζαχαρότευτλα, καπνός, κλπ.). Η αλιεία αποτελεί στρατηγικό τομέα εξαγωγών, κυρίως τόνου, αλλά τα τελευταία χρόνια φθίνει, |
| --- | --- | --- |

2.5.1

Η γεωργία είναι ένας παραδοσιακός τομέας που εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους στυλοβάτες της οικονομίας των ΙΑΠ και, παρά το γεγονός ότι η συμβολή τους όσον αφορά την προστιθέμενη αξία που παράγεται έχει μειωθεί, αποτελεί σημαντική πηγή απασχόλησης που πρέπει απαραιτήτως να προστατευτεί και να αναπτυχθεί περαιτέρω.

—

οι Αζόρες είναι η περισσότερο γεωργική περιφέρεια μεταξύ των ΙΑΠ με 24 % των θέσεων απασχόλησης (εκτροφή, αραβόσιτος, ζαχαρότευτλα, καπνός, κλπ.). Η αλιεία αποτελεί στρατηγικό τομέα εξαγωγών, κυρίως τόνου, αλλά τα τελευταία χρόνια φθίνει,

| — | επισημαίνεται ότι στις ΙΑΠ παράγονται επίσης:






  — | μπανάνες (Κανάριοι, Μαδέρα, Μαρτινίκα, Γουαδελούπη), |
| --- | --- | --- |

—

επισημαίνεται ότι στις ΙΑΠ παράγονται επίσης:

—

μπανάνες (Κανάριοι, Μαδέρα, Μαρτινίκα, Γουαδελούπη),

| — | ζαχαροκάλαμο (Ρεϋνιόν, Γουαδελούπη, Μαρτινίκα), |
| --- | --- |

—

ζαχαροκάλαμο (Ρεϋνιόν, Γουαδελούπη, Μαρτινίκα),

| — | τροπικά φρούτα (Ρεϋνιόν, γαλλική Γουιάνα), |
| --- | --- |

—

τροπικά φρούτα (Ρεϋνιόν, γαλλική Γουιάνα),

| — | τροπικά άνθη (Αντίλλες), |
| --- | --- |

—

τροπικά άνθη (Αντίλλες),

| — | ποτά (Μαδέρα, Κανάριοι, Μαρτινίκα, Γουαδελούπη). |
| --- | --- |

—

ποτά (Μαδέρα, Κανάριοι, Μαρτινίκα, Γουαδελούπη).

| 2.5.2 | Θα πρέπει να σημειωθεί ότι, σε αυτούς τους τομείς, υφίσταται μεγάλος ανταγωνισμός εκ μέρους τρίτων χωρών, γεγονός που μπορεί να εξηγήσει εν μέρει την απώλεια προστιθέμενης αξίας. |
| --- | --- |

2.5.2

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι, σε αυτούς τους τομείς, υφίσταται μεγάλος ανταγωνισμός εκ μέρους τρίτων χωρών, γεγονός που μπορεί να εξηγήσει εν μέρει την απώλεια προστιθέμενης αξίας.

| 2.5.3 | Μπορούν να διακριθούν δύο τύποι γεωργίας: η γεωργία για εντόπια χρήση και η γεωργία για εξαγωγές. Αυτοί οι δύο τύποι γεωργίας συχνά είναι ανταγωνιστικοί αλλά και μπορεί να γίνουν και συμπληρωματικοί. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι οι τοπικοί διανομείς πρέπει οπωσδήποτε να προσπαθήσουν να προωθήσουν τη γεωργία για εντόπια χρήση. |
| --- | --- |

2.5.3

Μπορούν να διακριθούν δύο τύποι γεωργίας: η γεωργία για εντόπια χρήση και η γεωργία για εξαγωγές. Αυτοί οι δύο τύποι γεωργίας συχνά είναι ανταγωνιστικοί αλλά και μπορεί να γίνουν και συμπληρωματικοί. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι οι τοπικοί διανομείς πρέπει οπωσδήποτε να προσπαθήσουν να προωθήσουν τη γεωργία για εντόπια χρήση.

| 2.5.4 | Σε ό,τι αφορά στην εξαγωγική Γεωργία, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να διεξαχθεί εκστρατεία για την προβολή και την επισήμανση των προϊόντων των ΙΑΠ, δεδομένου ότι πληρούν τα ευρωπαϊκά πρότυπα, τα οποία είναι ιδιαίτερα αυστηρά από κοινωνική, περιβαλλοντική και υγειονομική άποψη. |
| --- | --- |

2.5.4

Σε ό,τι αφορά στην εξαγωγική Γεωργία, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να διεξαχθεί εκστρατεία για την προβολή και την επισήμανση των προϊόντων των ΙΑΠ, δεδομένου ότι πληρούν τα ευρωπαϊκά πρότυπα, τα οποία είναι ιδιαίτερα αυστηρά από κοινωνική, περιβαλλοντική και υγειονομική άποψη.

| 2.5.5 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί επείγον θέμα την ενίσχυση της ευρωπαϊκής πολιτικής για την παρακολούθηση των προϊόντων που προέρχονται από τρίτες χώρες, για την αποφυγή επιζωοτιών και άλλων φυτικών μολύνσεων, με απώτερο στόχο τη διασφάλιση των εξαγωγών γεωργικών προϊόντων. |
| --- | --- |

2.5.5

Η ΕΟΚΕ θεωρεί επείγον θέμα την ενίσχυση της ευρωπαϊκής πολιτικής για την παρακολούθηση των προϊόντων που προέρχονται από τρίτες χώρες, για την αποφυγή επιζωοτιών και άλλων φυτικών μολύνσεων, με απώτερο στόχο τη διασφάλιση των εξαγωγών γεωργικών προϊόντων.

| 2.5.6 | Η ΕΟΚΕ προτείνει μια ορισμένη συμπληρωματικότητα μεταξύ των προϊόντων που προέρχονται από τρίτες χώρες και των προϊόντων που προέρχονται από τις ΙΑΠ, υπό την προϋπόθεση ότι αυτό:






  — | δεν θα εκθέσει σε κίνδυνο τις τοπικές εκμεταλλεύσεις, |
| --- | --- | --- |

2.5.6

Η ΕΟΚΕ προτείνει μια ορισμένη συμπληρωματικότητα μεταξύ των προϊόντων που προέρχονται από τρίτες χώρες και των προϊόντων που προέρχονται από τις ΙΑΠ, υπό την προϋπόθεση ότι αυτό:

—

δεν θα εκθέσει σε κίνδυνο τις τοπικές εκμεταλλεύσεις,

| — | θα επιτρέψει τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των πληθυσμών τρίτων χωρών, και |
| --- | --- |

—

θα επιτρέψει τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των πληθυσμών τρίτων χωρών, και

| — | θα υπάρχει ένα όργανο διαβούλευσης για να επιτραπεί η ύπαρξη ενός βιώσιμου αναπτυξιακού πλαισίου. |
| --- | --- |

—

θα υπάρχει ένα όργανο διαβούλευσης για να επιτραπεί η ύπαρξη ενός βιώσιμου αναπτυξιακού πλαισίου.

| 2.5.7 | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει τα φυσικά μειονεκτήματα των ΙΑΠ που αναφέρονται παραπάνω και υποστηρίζει τη διατήρηση των σχετικών αντισταθμίσεων. |
| --- | --- |

2.5.7

Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει τα φυσικά μειονεκτήματα των ΙΑΠ που αναφέρονται παραπάνω και υποστηρίζει τη διατήρηση των σχετικών αντισταθμίσεων.

| 2.5.8 | Η ΕΟΚΕ διακατέχεται από ανησυχίες σχετικά με τη διαχείριση της γης σε ορισμένες από τις ΙΑΠ, επειδή πρέπει να διατηρηθούν οι αγροτικές ζώνες. Οι ευρωπαϊκές αρχές πρέπει να καλέσουν επειγόντως τις τοπικές αρχές να ταξινομήσουν τις διατηρητέες και τις αστικές ζώνες σύμφωνα με ένα πλαίσιο βιώσιμης ανάπτυξης. |
| --- | --- |

2.5.8

Η ΕΟΚΕ διακατέχεται από ανησυχίες σχετικά με τη διαχείριση της γης σε ορισμένες από τις ΙΑΠ, επειδή πρέπει να διατηρηθούν οι αγροτικές ζώνες. Οι ευρωπαϊκές αρχές πρέπει να καλέσουν επειγόντως τις τοπικές αρχές να ταξινομήσουν τις διατηρητέες και τις αστικές ζώνες σύμφωνα με ένα πλαίσιο βιώσιμης ανάπτυξης.

| 2.5.9 | Ο τομέας της υδατοκαλλιέργειας είναι ένας νέος τομέας και παρουσιάζει τη μεγαλύτερη ανάπτυξη στις Κανάριους Νήσους. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να χαραχθεί μία φιλόδοξη πολιτική, με τους κατάλληλους πόρους προκειμένου να διατηρηθεί ο σημαντικός γεωργικός ιστός βάσει πρακτικών που σέβονται τα οικοσυστήματα. |
| --- | --- |

2.5.9

Ο τομέας της υδατοκαλλιέργειας είναι ένας νέος τομέας και παρουσιάζει τη μεγαλύτερη ανάπτυξη στις Κανάριους Νήσους. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να χαραχθεί μία φιλόδοξη πολιτική, με τους κατάλληλους πόρους προκειμένου να διατηρηθεί ο σημαντικός γεωργικός ιστός βάσει πρακτικών που σέβονται τα οικοσυστήματα.

2.6   Η αλιεία

| 2.6.1 | Η αλιεία αποτελεί σημαντικό τομέα για τις ΙΑΠ, αλλά θα δημιουργήσει προβλήματα για τη διαχείριση των αλιευτικών πόρων. Θα πρέπει να εξευρεθεί μία άλλη πηγή εφοδιασμού με αλιευτικά προϊόντα, η οποία θα μπορούσε να είναι ένα είδος θαλάσσιας υδατοκαλλιέργειας. |
| --- | --- |

2.6.1

Η αλιεία αποτελεί σημαντικό τομέα για τις ΙΑΠ, αλλά θα δημιουργήσει προβλήματα για τη διαχείριση των αλιευτικών πόρων. Θα πρέπει να εξευρεθεί μία άλλη πηγή εφοδιασμού με αλιευτικά προϊόντα, η οποία θα μπορούσε να είναι ένα είδος θαλάσσιας υδατοκαλλιέργειας.

| 2.6.2 | Στον τομέα αυτό, η έρευνα και κατάλληλα προσαρμοσμένες πολιτικές θα πρέπει να συμβάλουν στην εξεύρεση λύσεων για τη διατήρηση του εφοδιασμού με αλιευτικά προϊόντα. Θετικές ως επί το πλείστον εμπειρίες επέτρεψαν τη μακροπρόθεσμη διατήρηση της αλιείας. |
| --- | --- |

2.6.2

Στον τομέα αυτό, η έρευνα και κατάλληλα προσαρμοσμένες πολιτικές θα πρέπει να συμβάλουν στην εξεύρεση λύσεων για τη διατήρηση του εφοδιασμού με αλιευτικά προϊόντα. Θετικές ως επί το πλείστον εμπειρίες επέτρεψαν τη μακροπρόθεσμη διατήρηση της αλιείας.

| 2.6.3 | Η υδατοκαλλιέργεια είναι νέος τομέας, παρουσιάζει όμως μεγάλη ανάπτυξη στις Κανάριους Νήσους και στη Ρεϋνιόν. Η ΕΟΚΕ τονίζει τη θετική εμπειρία που προέκυψε με την εκτροφή γαρίδων στη Γουαϊάνα. |
| --- | --- |

2.6.3

Η υδατοκαλλιέργεια είναι νέος τομέας, παρουσιάζει όμως μεγάλη ανάπτυξη στις Κανάριους Νήσους και στη Ρεϋνιόν. Η ΕΟΚΕ τονίζει τη θετική εμπειρία που προέκυψε με την εκτροφή γαρίδων στη Γουαϊάνα.

| 2.6.4 | Η γεωγραφική θέση των ΙΑΠ επιτρέπει στην ΕΕ να διαθέτει μια εκτεταμένη ναυτική επικράτεια (Ινδικός, Ατλαντικός, Καραϊβική) που της προσφέρει πλούσια βιοποικιλότητα. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η διαχείριση των θαλάσσιων περιοχών πρέπει να είναι ανάλογη της θαλάσσιας λεκάνης, δεδομένου ότι η κατάσταση, για παράδειγμα, στον Ινδικό δεν είναι ίδια με εκείνη στον Ατλαντικό. Στο πλαίσιο μίας διαφοροποιημένης διαχείρισης πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη οι αλιευτικές πραγματικότητες. |
| --- | --- |

2.6.4

Η γεωγραφική θέση των ΙΑΠ επιτρέπει στην ΕΕ να διαθέτει μια εκτεταμένη ναυτική επικράτεια (Ινδικός, Ατλαντικός, Καραϊβική) που της προσφέρει πλούσια βιοποικιλότητα. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η διαχείριση των θαλάσσιων περιοχών πρέπει να είναι ανάλογη της θαλάσσιας λεκάνης, δεδομένου ότι η κατάσταση, για παράδειγμα, στον Ινδικό δεν είναι ίδια με εκείνη στον Ατλαντικό. Στο πλαίσιο μίας διαφοροποιημένης διαχείρισης πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη οι αλιευτικές πραγματικότητες.

2.7   Εμπόριο και διανομή

| 2.7.1 | Το εμπόριο αποτελεί σημαντικό τομέα για τις ΙΑΠ, εξαρτάται όμως από τις εισαγωγές των κρατών μελών. Η κατανάλωση υποστηρίζεται από τον τοπικό πληθυσμό, ποικίλει, όμως, ανάλογα με την ένταση του τουρισμού. |
| --- | --- |

2.7.1

Το εμπόριο αποτελεί σημαντικό τομέα για τις ΙΑΠ, εξαρτάται όμως από τις εισαγωγές των κρατών μελών. Η κατανάλωση υποστηρίζεται από τον τοπικό πληθυσμό, ποικίλει, όμως, ανάλογα με την ένταση του τουρισμού.

| 2.7.2 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να αναπτυχθεί ένα τοπικό εμπόριο που θα προσφέρει ποικιλία προϊόντων και υπηρεσίες προσαρμοσμένες στις ανάγκες των μονίμων κατοίκων και των τουριστών. |
| --- | --- |

2.7.2

Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να αναπτυχθεί ένα τοπικό εμπόριο που θα προσφέρει ποικιλία προϊόντων και υπηρεσίες προσαρμοσμένες στις ανάγκες των μονίμων κατοίκων και των τουριστών.

2.8   Εμπόριο και επιχειρήσεις

| 2.8.1 | Στις ΙΑΠ, μία μικρή επιχείρηση μπορεί εύκολα να καταστεί μονοπώλιο, εξαιτίας του περιορισμένου μεγέθους της τοπικής αγοράς. Έτσι, η σημαντική έννοια της μεγάλης επιχείρησης αντιστοιχεί στις ΙΑΠ σε μια επιχείρηση μεσαίου μεγέθους, σε σύγκριση με τις επιχειρήσεις στην ηπειρωτική Ευρώπη, και δεν αποφέρει καμία οικονομία κλίμακας στις περιφέρειες αυτές. |
| --- | --- |

2.8.1

Στις ΙΑΠ, μία μικρή επιχείρηση μπορεί εύκολα να καταστεί μονοπώλιο, εξαιτίας του περιορισμένου μεγέθους της τοπικής αγοράς. Έτσι, η σημαντική έννοια της μεγάλης επιχείρησης αντιστοιχεί στις ΙΑΠ σε μια επιχείρηση μεσαίου μεγέθους, σε σύγκριση με τις επιχειρήσεις στην ηπειρωτική Ευρώπη, και δεν αποφέρει καμία οικονομία κλίμακας στις περιφέρειες αυτές.

| 2.8.2 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να ενισχυθεί η διαφάνεια των αγορών και να διευκολυνθεί ο ανταγωνισμός των επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

2.8.2

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να ενισχυθεί η διαφάνεια των αγορών και να διευκολυνθεί ο ανταγωνισμός των επιχειρήσεων.

| 2.8.3 | Η έννοια των πρόσθετων δαπανών στις ΙΑΠ είναι συχνά δύσκολο να οριστεί. Ένας μη εξαντλητικός κατάλογος των πρόσθετων δαπανών συμπεριλαμβάνει:






  — | τις πρόσθετες δαπάνες που συνεπάγεται η μεταφορά εμπορευμάτων και υλικών δια θαλάσσης και αέρος, |
| --- | --- | --- |

2.8.3

Η έννοια των πρόσθετων δαπανών στις ΙΑΠ είναι συχνά δύσκολο να οριστεί. Ένας μη εξαντλητικός κατάλογος των πρόσθετων δαπανών συμπεριλαμβάνει:

—

τις πρόσθετες δαπάνες που συνεπάγεται η μεταφορά εμπορευμάτων και υλικών δια θαλάσσης και αέρος,

| — | τα επιχειρηματικά ταξίδια μεταξύ Ευρώπης και ΙΑΠ που είναι αρκετά περίπλοκα εξαιτίας της απουσίας άμεσων συνδέσεων, των ωραρίων, του περιορισμένου αριθμού πτήσεων και του υψηλού κόστους που οφείλεται στις μεγάλες αποστάσεις και τη διπλά νησιωτική κατάσταση, |
| --- | --- |

—

τα επιχειρηματικά ταξίδια μεταξύ Ευρώπης και ΙΑΠ που είναι αρκετά περίπλοκα εξαιτίας της απουσίας άμεσων συνδέσεων, των ωραρίων, του περιορισμένου αριθμού πτήσεων και του υψηλού κόστους που οφείλεται στις μεγάλες αποστάσεις και τη διπλά νησιωτική κατάσταση,

| — | τα υψηλότερα έξοδα αποθήκευσης, εξαιτίας της απουσίας θαλάσσιων και εναέριων διασυνδέσεων, |
| --- | --- |

—

τα υψηλότερα έξοδα αποθήκευσης, εξαιτίας της απουσίας θαλάσσιων και εναέριων διασυνδέσεων,

| — | το υψηλότερο κόστος των προσλήψεων, εξαιτίας της χαμηλότερης κατάρτισης του προσωπικού, της περιορισμένης παραγωγικότητάς του, δεδομένα που καθιστούν απαραίτητη την ενδοεπιχειρησιακή κατάρτιση, |
| --- | --- |

—

το υψηλότερο κόστος των προσλήψεων, εξαιτίας της χαμηλότερης κατάρτισης του προσωπικού, της περιορισμένης παραγωγικότητάς του, δεδομένα που καθιστούν απαραίτητη την ενδοεπιχειρησιακή κατάρτιση,

| — | τα υψηλότερα έξοδα για τις μεταφορές, την κατάρτιση του προσωπικού και τη διάθεση αποθεμάτων, σε σύγκριση με τις επιχειρήσεις της ηπειρωτικής Ευρώπης — η ανάγκη μεγαλύτερων δυνατοτήτων χρηματοδότησης περιορίζει τον ανταγωνισμό, |
| --- | --- |

—

τα υψηλότερα έξοδα για τις μεταφορές, την κατάρτιση του προσωπικού και τη διάθεση αποθεμάτων, σε σύγκριση με τις επιχειρήσεις της ηπειρωτικής Ευρώπης — η ανάγκη μεγαλύτερων δυνατοτήτων χρηματοδότησης περιορίζει τον ανταγωνισμό,

| — | τις υψηλότερες δαπάνες για τις εγκαταστάσεις που οφείλονται στην εισαγωγή υλικών. |
| --- | --- |

—

τις υψηλότερες δαπάνες για τις εγκαταστάσεις που οφείλονται στην εισαγωγή υλικών.

| 2.8.4 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι ευρωπαϊκές πολιτικές πρέπει να συνεκτιμούν αυτό το επιπλέον κόστος και να επιδιώκουν τον μέγιστο δυνατό περιορισμό των επιπτώσεών του. |
| --- | --- |

2.8.4

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι ευρωπαϊκές πολιτικές πρέπει να συνεκτιμούν αυτό το επιπλέον κόστος και να επιδιώκουν τον μέγιστο δυνατό περιορισμό των επιπτώσεών του.

2.9   Ενέργεια

| 2.9.1 | Η σπανιότητα ή έλλειψη κλασσικών πηγών ενέργειας και η ενεργειακή εξάρτηση από το εξωτερικό συνιστούν διαρθρωτική αδυναμία της οικονομίας των ΙΑΠ. Εντούτοις, οι ΙΑΠ διαθέτουν ευρύ φάσμα δυνατοτήτων για την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. |
| --- | --- |

2.9.1

Η σπανιότητα ή έλλειψη κλασσικών πηγών ενέργειας και η ενεργειακή εξάρτηση από το εξωτερικό συνιστούν διαρθρωτική αδυναμία της οικονομίας των ΙΑΠ. Εντούτοις, οι ΙΑΠ διαθέτουν ευρύ φάσμα δυνατοτήτων για την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

| 2.9.2 | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι το ενεργειακό αποτελεί μόνιμο πρόβλημα για αυτές τις περιφέρειες, αλλά και ότι υπάρχουν πολλές άλλες δυνατότητες παραγωγής ηλιακής, γεωθερμικής, θαλάσσιας και αιολικής ενέργειας. |
| --- | --- |

2.9.2

Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι το ενεργειακό αποτελεί μόνιμο πρόβλημα για αυτές τις περιφέρειες, αλλά και ότι υπάρχουν πολλές άλλες δυνατότητες παραγωγής ηλιακής, γεωθερμικής, θαλάσσιας και αιολικής ενέργειας.

| 2.9.3 | Σε αυτές τις περιφέρειες, υπάρχουν επίσης ορισμένες δυσχέρειες όσον αφορά τη διαχείριση των αποβλήτων, τα οποία μπορούν δυνητικά να αποτελέσουν πηγή ενέργειας. Με μία πολιτική διαφοροποίησης των πηγών ενέργειας, θα μπορούσε να επιλυθεί και ένα πρόβλημα δημόσιας υγιεινής εφόσον:






  — | οι περισσότερες ΙΑΠ βρίσκονται σε τροπικά κλίματα και έχουν δυνατότητες αξιοποίησης της ηλιακής ενέργειας, |
| --- | --- | --- |

2.9.3

Σε αυτές τις περιφέρειες, υπάρχουν επίσης ορισμένες δυσχέρειες όσον αφορά τη διαχείριση των αποβλήτων, τα οποία μπορούν δυνητικά να αποτελέσουν πηγή ενέργειας. Με μία πολιτική διαφοροποίησης των πηγών ενέργειας, θα μπορούσε να επιλυθεί και ένα πρόβλημα δημόσιας υγιεινής εφόσον:

—

οι περισσότερες ΙΑΠ βρίσκονται σε τροπικά κλίματα και έχουν δυνατότητες αξιοποίησης της ηλιακής ενέργειας,

| — | ορισμένες ΙΑΠ βρίσκονται σε ηφαιστειογενείς περιοχές εδάφη και έχουν δυνατότητες αξιοποίησης της γεωθερμικής ενέργειας, |
| --- | --- |

—

ορισμένες ΙΑΠ βρίσκονται σε ηφαιστειογενείς περιοχές εδάφη και έχουν δυνατότητες αξιοποίησης της γεωθερμικής ενέργειας,

| — | με την εγγύτητα της θάλασσας είναι δυνατή η ανάπτυξη των πηγών ενέργειας που προσφέρει η θάλασσα, |
| --- | --- |

—

με την εγγύτητα της θάλασσας είναι δυνατή η ανάπτυξη των πηγών ενέργειας που προσφέρει η θάλασσα,

| — | η διάθεση αποβλήτων θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για την παραγωγή ενέργειας. |
| --- | --- |

—

η διάθεση αποβλήτων θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για την παραγωγή ενέργειας.

| 2.9.4 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας πρέπει να έχει μακροπρόθεσμο χαρακτήρα και να πριμοδοτείται. |
| --- | --- |

2.9.4

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας πρέπει να έχει μακροπρόθεσμο χαρακτήρα και να πριμοδοτείται.

2.10   Έρευνα και ανάπτυξη

| 2.10.1 | Οι νέες τεχνολογίες επικοινωνίας πρέπει να αναπτυχθούν για την άρση της απομόνωσης και για να δοθούν δυνατότητες οικονομικής ανάπτυξης στις επιχειρήσεις των ΙΑΠ. |
| --- | --- |

2.10.1

Οι νέες τεχνολογίες επικοινωνίας πρέπει να αναπτυχθούν για την άρση της απομόνωσης και για να δοθούν δυνατότητες οικονομικής ανάπτυξης στις επιχειρήσεις των ΙΑΠ.

| 2.10.2 | Μεγάλη σημασία έχει η ανάπτυξη της έρευνας για τους παραδοσιακούς και μη τομείς καθώς και για την εξεύρεση λύσεων στα προβλήματα των ΙΑΠ. |
| --- | --- |

2.10.2

Μεγάλη σημασία έχει η ανάπτυξη της έρευνας για τους παραδοσιακούς και μη τομείς καθώς και για την εξεύρεση λύσεων στα προβλήματα των ΙΑΠ.

| 2.10.3 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η προαγωγή της εγκατάστασης ερευνητικών κέντρων σε αυτές τις περιφέρειες θα είχε ιδιαίτερα θετικό αντίκτυπο. Επιπλέον, θα συνιστούσε μη αμελητέα επαγγελματική διαφοροποίηση της οικονομίας των ΙΑΠ. |
| --- | --- |

2.10.3

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η προαγωγή της εγκατάστασης ερευνητικών κέντρων σε αυτές τις περιφέρειες θα είχε ιδιαίτερα θετικό αντίκτυπο. Επιπλέον, θα συνιστούσε μη αμελητέα επαγγελματική διαφοροποίηση της οικονομίας των ΙΑΠ.

2.11   Η σημασία της ανάπτυξης και της διαφοροποίησης των περιφερειακών οικονομιών

| 2.11.1 | Διαπιστώνονται μεγάλες ανισότητες μεταξύ των ΙΑΠ όσον αφορά την ανάπτυξη. Οι νέοι τομείς έχουν περιορισμένη παρουσία, εξαιρουμένων ορισμένων πρωτοβουλιών, οι οποίες εντούτοις δεν αποτελούν εναλλακτική λύση για τον παραδοσιακό τομέα. |
| --- | --- |

2.11.1

Διαπιστώνονται μεγάλες ανισότητες μεταξύ των ΙΑΠ όσον αφορά την ανάπτυξη. Οι νέοι τομείς έχουν περιορισμένη παρουσία, εξαιρουμένων ορισμένων πρωτοβουλιών, οι οποίες εντούτοις δεν αποτελούν εναλλακτική λύση για τον παραδοσιακό τομέα.

| 2.11.2 | Πρέπει να υπογραμμισθεί ο πρωταρχικός ρόλος του δημόσιου τομέα (ευρωπαϊκές, κεντρικές και περιφερειακές διοικητικές αρχές, δημόσιες επιχειρήσεις, πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα) ως κινητήριας δύναμης δραστηριοτήτων. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι τα πανεπιστημιακά κέντρα έχουν μεγάλη σημασία για τις ΙΑΠ και ότι η διατήρησή τους είναι απολύτως απαραίτητη. Η ΕΟΚΕ συνιστά να καθιερωθεί ευρωπαϊκή υποτροφία σπουδών για την προσέλκυση φοιτητών κάθε ιθαγένειας. |
| --- | --- |

2.11.2

Πρέπει να υπογραμμισθεί ο πρωταρχικός ρόλος του δημόσιου τομέα (ευρωπαϊκές, κεντρικές και περιφερειακές διοικητικές αρχές, δημόσιες επιχειρήσεις, πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα) ως κινητήριας δύναμης δραστηριοτήτων. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι τα πανεπιστημιακά κέντρα έχουν μεγάλη σημασία για τις ΙΑΠ και ότι η διατήρησή τους είναι απολύτως απαραίτητη. Η ΕΟΚΕ συνιστά να καθιερωθεί ευρωπαϊκή υποτροφία σπουδών για την προσέλκυση φοιτητών κάθε ιθαγένειας.

| 2.11.3 | Οι τοπικές επιχειρήσεις δεν έχουν δυνατότητες επενδύσεων. Ως εκ τούτου, διαπιστώνεται η μεγάλη εξάρτησή τους από κοινοτικές ενισχύσεις για την υλοποίηση σχεδίων σε μη παραδοσιακούς τομείς. |
| --- | --- |

2.11.3

Οι τοπικές επιχειρήσεις δεν έχουν δυνατότητες επενδύσεων. Ως εκ τούτου, διαπιστώνεται η μεγάλη εξάρτησή τους από κοινοτικές ενισχύσεις για την υλοποίηση σχεδίων σε μη παραδοσιακούς τομείς.

| 2.11.4 | Οι δυνατότητες χρηματοδότησης των επιχειρήσεων είναι περιορισμένη λόγω των πρόσθετων δαπανών. Η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητη μία πολιτική χρηματοδότησης προκειμένου να βοηθηθούν οι επιχειρήσεις να αναπτυχθούν στους τομείς δραστηριοτήτων τους. Επίσης, επιθυμεί την ενίσχυση μίας πολιτικής για τη δημιουργία επιχειρήσεων, μέσω της διευκόλυνσης της πρόσβασης σε κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου για να βοηθηθεί κατ` αυτόν τον τρόπο η υλοποίηση σχεδίων που θα προσέφεραν προστιθέμενη αξία στις ΙΑΠ. |
| --- | --- |

2.11.4

Οι δυνατότητες χρηματοδότησης των επιχειρήσεων είναι περιορισμένη λόγω των πρόσθετων δαπανών. Η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητη μία πολιτική χρηματοδότησης προκειμένου να βοηθηθούν οι επιχειρήσεις να αναπτυχθούν στους τομείς δραστηριοτήτων τους. Επίσης, επιθυμεί την ενίσχυση μίας πολιτικής για τη δημιουργία επιχειρήσεων, μέσω της διευκόλυνσης της πρόσβασης σε κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου για να βοηθηθεί κατ` αυτόν τον τρόπο η υλοποίηση σχεδίων που θα προσέφεραν προστιθέμενη αξία στις ΙΑΠ.

2.12   Συνθήκες διαβίωσης

| 2.12.1 | Η ΕΟΚΕ προτείνει να ληφθούν υπόψη οι ιδιαιτερότητες αυτών των περιφερειών, προκειμένου να υπάρξουν οι απαραίτητες προσαρμογές για την άσκηση μιας μακροπρόθεσμα συνεκτικής πολιτικής. Θα πρέπει να ενισχυθεί η ελκυστικότητα των περιφερειών και των πόλεων με τη βελτίωση της πρόσβασης και με την προώθηση της έρευνας και της καινοτομίας, συμπεριλαμβανομένων των νέων τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνίας. |
| --- | --- |

2.12.1

Η ΕΟΚΕ προτείνει να ληφθούν υπόψη οι ιδιαιτερότητες αυτών των περιφερειών, προκειμένου να υπάρξουν οι απαραίτητες προσαρμογές για την άσκηση μιας μακροπρόθεσμα συνεκτικής πολιτικής. Θα πρέπει να ενισχυθεί η ελκυστικότητα των περιφερειών και των πόλεων με τη βελτίωση της πρόσβασης και με την προώθηση της έρευνας και της καινοτομίας, συμπεριλαμβανομένων των νέων τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνίας.

| 2.12.2 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να διευκολυνθεί ο κοινωνικός διάλογος στις περιοχές αυτές και ότι η ευρωπαϊκές πολιτικές πρέπει να συνεκτιμούν το στοιχείο αυτό στους μελλοντικούς στόχους που τίθενται για τις ΙΑΠ. |
| --- | --- |

2.12.2

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να διευκολυνθεί ο κοινωνικός διάλογος στις περιοχές αυτές και ότι η ευρωπαϊκές πολιτικές πρέπει να συνεκτιμούν το στοιχείο αυτό στους μελλοντικούς στόχους που τίθενται για τις ΙΑΠ.

| 2.12.3 | Θα πρέπει να δημιουργηθούν περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας, προκειμένου να ενθαρρυνθεί η ευρύτερη είσοδος στην αγορά εργασίας ή να ευνοηθεί η δημιουργία επιχειρήσεων. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την αύξηση των δυνατοτήτων προσαρμογής των εργαζομένων και των επιχειρήσεων, αλλά και των επενδύσεων. |
| --- | --- |

2.12.3

Θα πρέπει να δημιουργηθούν περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας, προκειμένου να ενθαρρυνθεί η ευρύτερη είσοδος στην αγορά εργασίας ή να ευνοηθεί η δημιουργία επιχειρήσεων. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την αύξηση των δυνατοτήτων προσαρμογής των εργαζομένων και των επιχειρήσεων, αλλά και των επενδύσεων.

| 2.12.4 | Οι τοπικές και περιφερειακές διοικήσεις που είναι αρμόδιες για την εφαρμογή των πολιτικών για τις ΙΑΠ έχουν μερικές φορές την τάση να λησμονούν το ζήτημα της βελτίωσης της κοινωνικής συνοχής. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η κοινωνική και εδαφική συνοχή συνιστούν θέμα προτεραιότητας και πρέπει να συνεκτιμώνται. |
| --- | --- |

2.12.4

Οι τοπικές και περιφερειακές διοικήσεις που είναι αρμόδιες για την εφαρμογή των πολιτικών για τις ΙΑΠ έχουν μερικές φορές την τάση να λησμονούν το ζήτημα της βελτίωσης της κοινωνικής συνοχής. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η κοινωνική και εδαφική συνοχή συνιστούν θέμα προτεραιότητας και πρέπει να συνεκτιμώνται.

| 2.12.5 | Οι ευρωπαϊκές πολιτικές θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους αυτούς τους στόχους και να αναλάβουν μία δραστήρια πολιτική με στόχο την οικονομική ανάπτυξη. Σε πρώτη φάση, η ΕΟΚΕ επιθυμεί την ανάληψη μίας πολιτικής για την ενίσχυση των δυνατοτήτων πρόσβασης των ΙΑΠ:






  — | μέσω της βελτιωμένης συγκοινωνιακής εξυπηρέτησης σε τιμές περισσότερο ελκυστικές, του ανοίγματος της αγοράς των μεταφορών, της βελτίωσης των τόπων διαμετακόμισης (λιμένων και αερολιμένων), του εξορθολογισμού της επιμελητείας των μεταφορών, της παροχής αντισταθμισμάτων στους κατοίκους για την ιδιαίτερα μεγάλη απόσταση, κλπ., |
| --- | --- | --- |

2.12.5

Οι ευρωπαϊκές πολιτικές θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους αυτούς τους στόχους και να αναλάβουν μία δραστήρια πολιτική με στόχο την οικονομική ανάπτυξη. Σε πρώτη φάση, η ΕΟΚΕ επιθυμεί την ανάληψη μίας πολιτικής για την ενίσχυση των δυνατοτήτων πρόσβασης των ΙΑΠ:

—

μέσω της βελτιωμένης συγκοινωνιακής εξυπηρέτησης σε τιμές περισσότερο ελκυστικές, του ανοίγματος της αγοράς των μεταφορών, της βελτίωσης των τόπων διαμετακόμισης (λιμένων και αερολιμένων), του εξορθολογισμού της επιμελητείας των μεταφορών, της παροχής αντισταθμισμάτων στους κατοίκους για την ιδιαίτερα μεγάλη απόσταση, κλπ.,

| — | μέσω της ανάπτυξης των παραδοσιακών τομέων με την προβολή και την κατάρτιση των εργαζομένων. |
| --- | --- |

—

μέσω της ανάπτυξης των παραδοσιακών τομέων με την προβολή και την κατάρτιση των εργαζομένων.

| 2.12.6 | Η ΕΟΚΕ είναι ευαισθητοποιημένη όσον αφορά τις συνθήκες που επικρατούν στις ΙΑΠ και επιθυμεί τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και την ενίσχυση του βιοτικού επιπέδου, μέσω μίας φιλόδοξης πολιτικής, η οποία θα συμβάλει στο μετριασμό των μειονεκτημάτων και θα επιτρέψει την παραγωγή πρόσθετης αξίας. |
| --- | --- |

2.12.6

Η ΕΟΚΕ είναι ευαισθητοποιημένη όσον αφορά τις συνθήκες που επικρατούν στις ΙΑΠ και επιθυμεί τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και την ενίσχυση του βιοτικού επιπέδου, μέσω μίας φιλόδοξης πολιτικής, η οποία θα συμβάλει στο μετριασμό των μειονεκτημάτων και θα επιτρέψει την παραγωγή πρόσθετης αξίας.

| 2.12.7 | Πρέπει να σημειωθεί ότι οι κοινωφελείς δημόσιες υπηρεσίες αποτελούν ένα από τα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι των ΙΑΠ. Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι οι κοινοτικές πολιτικές υπέρ των ΙΑΠ πρέπει να συνεκτιμούν το γεγονός ότι, για την πρόοδο της σύγκλισης, χρειάζεται η ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και η βελτίωση της ποιότητας των δημοσίων υπηρεσιών. |
| --- | --- |

2.12.7

Πρέπει να σημειωθεί ότι οι κοινωφελείς δημόσιες υπηρεσίες αποτελούν ένα από τα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι των ΙΑΠ. Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι οι κοινοτικές πολιτικές υπέρ των ΙΑΠ πρέπει να συνεκτιμούν το γεγονός ότι, για την πρόοδο της σύγκλισης, χρειάζεται η ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και η βελτίωση της ποιότητας των δημοσίων υπηρεσιών.

2.13   Διασυνοριακή συνεργασία

| 2.13.1 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι απαραίτητο να υπάρχει μια δυναμική διασυνοριακή συνεργασία με διάφορα περιφερειακά συγκροτήματα εκτός Ε.Ε., με στόχο την επίτευξη συνεργιών για την ανάπτυξη των ζωνών αυτών, πάντα όμως υπό την προϋπόθεση της συμμετοχής των τοπικών αρχών των ΙΑΠ. |
| --- | --- |

2.13.1

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι απαραίτητο να υπάρχει μια δυναμική διασυνοριακή συνεργασία με διάφορα περιφερειακά συγκροτήματα εκτός Ε.Ε., με στόχο την επίτευξη συνεργιών για την ανάπτυξη των ζωνών αυτών, πάντα όμως υπό την προϋπόθεση της συμμετοχής των τοπικών αρχών των ΙΑΠ.

| 2.13.2 | Η ΕΟΚΕ θα επιθυμούσε να έχει στη διάθεσή της μια πλήρη αξιολόγηση εμπειρογνωμόνων γι αυτές τις διασυνοριακές συνεργασίες, επειδή πιστεύει ότι έτσι μπορεί να βρεθούν λύσεις. Θεωρεί, όμως, ότι πρέπει να ληφθούν όλα τα απαραίτητα προληπτικά μέτρα για να αποφευχθούν τα περαιτέρω προβλήματα. |
| --- | --- |

2.13.2

Η ΕΟΚΕ θα επιθυμούσε να έχει στη διάθεσή της μια πλήρη αξιολόγηση εμπειρογνωμόνων γι αυτές τις διασυνοριακές συνεργασίες, επειδή πιστεύει ότι έτσι μπορεί να βρεθούν λύσεις. Θεωρεί, όμως, ότι πρέπει να ληφθούν όλα τα απαραίτητα προληπτικά μέτρα για να αποφευχθούν τα περαιτέρω προβλήματα.

2.14   Φορολογικό σύστημα

| 2.14.1 | Στις ΙΑΠ ισχύουν ιδιαίτερα οικονομικά και φορολογικά καθεστώτα, τα οποία συγκαταλέγονται στα συστήματα που θεωρούνται αποδεκτά στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η διατήρηση των ειδικών οικονομικών και φορολογικών καθεστώτων είναι ένα απαραίτητο μέσο προκειμένου να βοηθηθούν οι ΙΑΠ να υπερβούν τις διαρθρωτικές δυσχέρειες που αντιμετωπίζουν. |
| --- | --- |

2.14.1

Στις ΙΑΠ ισχύουν ιδιαίτερα οικονομικά και φορολογικά καθεστώτα, τα οποία συγκαταλέγονται στα συστήματα που θεωρούνται αποδεκτά στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η διατήρηση των ειδικών οικονομικών και φορολογικών καθεστώτων είναι ένα απαραίτητο μέσο προκειμένου να βοηθηθούν οι ΙΑΠ να υπερβούν τις διαρθρωτικές δυσχέρειες που αντιμετωπίζουν.

2.15   Η πολιτική συνοχής

| 2.15.1 | Η οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή συνιστά έναν από τους βασικούς ευρωπαϊκούς στόχους ο οποίος θα πρέπει να προωθηθεί περισσότερο στο μέλλον. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι ευρωπαϊκές πολιτικές για τις ΙΑΠ πρέπει να επιδιώκουν την ενίσχυση της συνοχής, έτσι ώστε να επιτευχθεί βελτίωση του βιοτικού επιπέδου ολόκληρου του πληθυσμού. |
| --- | --- |

2.15.1

Η οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή συνιστά έναν από τους βασικούς ευρωπαϊκούς στόχους ο οποίος θα πρέπει να προωθηθεί περισσότερο στο μέλλον. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι ευρωπαϊκές πολιτικές για τις ΙΑΠ πρέπει να επιδιώκουν την ενίσχυση της συνοχής, έτσι ώστε να επιτευχθεί βελτίωση του βιοτικού επιπέδου ολόκληρου του πληθυσμού.

| 2.15.2 | Η πολιτική συνοχής θα πρέπει να επιτρέψει τον εκσυγχρονισμό και την ανάπτυξη των επιχειρήσεων, καθώς και τη δημιουργία νέων επιχειρήσεων για τους νέους. Για το σκοπό αυτό, η καινοτομία αποτελεί προτεραιότητα. Για τη δημιουργία νέων ευκαιριών, θα πρέπει να προωθηθεί η έρευνα και η δημιουργία κέντρων κατάρτισης στις ΙΑΠ, που να συνδέονται με τον κόσμο των επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

2.15.2

Η πολιτική συνοχής θα πρέπει να επιτρέψει τον εκσυγχρονισμό και την ανάπτυξη των επιχειρήσεων, καθώς και τη δημιουργία νέων επιχειρήσεων για τους νέους. Για το σκοπό αυτό, η καινοτομία αποτελεί προτεραιότητα. Για τη δημιουργία νέων ευκαιριών, θα πρέπει να προωθηθεί η έρευνα και η δημιουργία κέντρων κατάρτισης στις ΙΑΠ, που να συνδέονται με τον κόσμο των επιχειρήσεων.

| 2.15.3 | Για να ενισχυθεί η συνοχή, πρέπει να προαχθεί η οικονομική ανάπτυξη αλλά και να βελτιωθούν η ποιότητα της απασχόλησης, οι μισθοί και οι δημόσιες υπηρεσίες. |
| --- | --- |

2.15.3

Για να ενισχυθεί η συνοχή, πρέπει να προαχθεί η οικονομική ανάπτυξη αλλά και να βελτιωθούν η ποιότητα της απασχόλησης, οι μισθοί και οι δημόσιες υπηρεσίες.

| 2.15.4 | Οι ΙΑΠ μπορούν να διαδραματίσουν αξιόλογο ρόλο στην περιφερειακή ανάπτυξη δεδομένου ότι αποτελούν ευρωπαϊκές πλατφόρμες που είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τις επιχειρήσεις. Οι ΙΑΠ μπορούν επίσης να αποτελέσουν περιφερειακό πρότυπο για την συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών καθώς και παγκόσμιο σημείο αναφοράς από άποψη κοινωνικού προτύπου. |
| --- | --- |

2.15.4

Οι ΙΑΠ μπορούν να διαδραματίσουν αξιόλογο ρόλο στην περιφερειακή ανάπτυξη δεδομένου ότι αποτελούν ευρωπαϊκές πλατφόρμες που είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τις επιχειρήσεις. Οι ΙΑΠ μπορούν επίσης να αποτελέσουν περιφερειακό πρότυπο για την συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών καθώς και παγκόσμιο σημείο αναφοράς από άποψη κοινωνικού προτύπου.

2.16   Ενίσχυση του σχεδίου δράσης ευρύτερη γειτνίαση

| 2.16.1 | Η γεωγραφική θέση των ΙΑΠ επιτρέπει την ύπαρξη προνομιακών εταιρικών σχέσεων με τις άλλες περιφέρειες που ανήκουν στον εγγύτερο γεωγραφικό τους χώρο. Πάντως, η πολιτική αυτή πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω, επειδή δεν εφαρμόζεται όσο θα έπρεπε και στερείται συνοχής. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η εν λόγω εταιρική σχέση δεν θα πρέπει να αναπτύσσεται μόνο σε συνεργασία με την ευρωπαϊκή επικράτεια και βάσει των πρωτοβουλιών της, αλλά να περιλαμβάνει και προτρεπτικά μέτρα για την καλύτερη αμοιβαία γνωριμία σε αυτές τις περιοχές. |
| --- | --- |

2.16.1

Η γεωγραφική θέση των ΙΑΠ επιτρέπει την ύπαρξη προνομιακών εταιρικών σχέσεων με τις άλλες περιφέρειες που ανήκουν στον εγγύτερο γεωγραφικό τους χώρο. Πάντως, η πολιτική αυτή πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω, επειδή δεν εφαρμόζεται όσο θα έπρεπε και στερείται συνοχής. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η εν λόγω εταιρική σχέση δεν θα πρέπει να αναπτύσσεται μόνο σε συνεργασία με την ευρωπαϊκή επικράτεια και βάσει των πρωτοβουλιών της, αλλά να περιλαμβάνει και προτρεπτικά μέτρα για την καλύτερη αμοιβαία γνωριμία σε αυτές τις περιοχές.

2.17   Οι συμφωνίες εταιρικών οικονομικών σχέσεων (ΣΕΟΣ)

| 2.17.1 | Οι ΣΕΟΣ μπορεί να αποτελέσουν ευκαιρία για την ανάπτυξη των ΙΑΠ, αλλά για αυτό θα πρέπει να υπάρξουν μελέτες και έγκυρη εμπειρογνωμοσύνη επί αυτών των μελλοντικών συμφωνιών. Οι ΙΑΠ πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα συμφέροντα όλων των ενδιαφερόμενων πλευρών. |
| --- | --- |

2.17.1

Οι ΣΕΟΣ μπορεί να αποτελέσουν ευκαιρία για την ανάπτυξη των ΙΑΠ, αλλά για αυτό θα πρέπει να υπάρξουν μελέτες και έγκυρη εμπειρογνωμοσύνη επί αυτών των μελλοντικών συμφωνιών. Οι ΙΑΠ πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα συμφέροντα όλων των ενδιαφερόμενων πλευρών.

| 2.17.2 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι συμφωνίες πρέπει να διευκολύνουν τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας πολιτών τόσο στις ΙΑΠ όσο και σε τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

2.17.2

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι συμφωνίες πρέπει να διευκολύνουν τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας πολιτών τόσο στις ΙΑΠ όσο και σε τρίτες χώρες.

| 2.18.3 | Η ΕΟΚΕ συνιστά τον διάλογο και την ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των ΙΑΠ και των χωρών ΑΚΕ, προκειμένου να προσδιορισθούν οι κατάλληλες συνέργειες που θα επιτρέψουν την οικονομική ανάπτυξη όλων. |
| --- | --- |

2.18.3

Η ΕΟΚΕ συνιστά τον διάλογο και την ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των ΙΑΠ και των χωρών ΑΚΕ, προκειμένου να προσδιορισθούν οι κατάλληλες συνέργειες που θα επιτρέψουν την οικονομική ανάπτυξη όλων.

2.18   Μεταναστεύσεις

| 2.18.1 | Η Ε.Ε. επιχειρεί σήμερα να χαράξει μια κοινή πολιτική για τη μετανάστευση η οποία συνεκτιμά τη δημογραφική κατάσταση, τις συνθήκες που επικρατούν στην αγορά εργασίας και τη συνεργασία με τις χώρες προέλευσης των μεταναστών. Οι μεταναστευτικές ροές αποτελούν οξύ πρόβλημα για τις ΙΑΠ. Οι ΙΑΠ χρειάζονται ένα μηχανισμό για τον περιορισμό της ροής παράνομων και/ή αντικανονικών μεταναστών. Η ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική πρέπει, κατά συνέπεια, να συνεκτιμά τις συγκεκριμένες ανάγκες των ιδιαίτερα απομακρυσμένων περιφερειών και να προσφέρει βιώσιμες λύσεις για τα προβλήματά τους. |
| --- | --- |

2.18.1

Η Ε.Ε. επιχειρεί σήμερα να χαράξει μια κοινή πολιτική για τη μετανάστευση η οποία συνεκτιμά τη δημογραφική κατάσταση, τις συνθήκες που επικρατούν στην αγορά εργασίας και τη συνεργασία με τις χώρες προέλευσης των μεταναστών. Οι μεταναστευτικές ροές αποτελούν οξύ πρόβλημα για τις ΙΑΠ. Οι ΙΑΠ χρειάζονται ένα μηχανισμό για τον περιορισμό της ροής παράνομων και/ή αντικανονικών μεταναστών. Η ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική πρέπει, κατά συνέπεια, να συνεκτιμά τις συγκεκριμένες ανάγκες των ιδιαίτερα απομακρυσμένων περιφερειών και να προσφέρει βιώσιμες λύσεις για τα προβλήματά τους.

| 2.18.2 | Για την καλύτερη κατανόηση αυτού του ζητήματος και για την εξεύρεση λύσεων για τα μεταναστευτικά φαινόμενα, χρειάζεται να μελετηθεί ο αντίκτυπος που έχει. |
| --- | --- |

2.18.2

Για την καλύτερη κατανόηση αυτού του ζητήματος και για την εξεύρεση λύσεων για τα μεταναστευτικά φαινόμενα, χρειάζεται να μελετηθεί ο αντίκτυπος που έχει.

| 2.18.3 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή πολιτική για τη μετανάστευση πρέπει να γίνει περισσότερο φιλόδοξη, προκειμένου να επιτευχθεί η θέσπιση κοινής νομοθεσίας και διαφανών διαδικασιών. Όσον αφορά τις ΙΑΠ, η Ευρώπη θα πρέπει να διευκολύνει τη μετανάστευση, λαμβάνοντας υπόψη τη δημογραφική εξέλιξη στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

2.18.3

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή πολιτική για τη μετανάστευση πρέπει να γίνει περισσότερο φιλόδοξη, προκειμένου να επιτευχθεί η θέσπιση κοινής νομοθεσίας και διαφανών διαδικασιών. Όσον αφορά τις ΙΑΠ, η Ευρώπη θα πρέπει να διευκολύνει τη μετανάστευση, λαμβάνοντας υπόψη τη δημογραφική εξέλιξη στην αγορά εργασίας.

| 2.18.4 | Λόγω της δημογραφικής εξέλιξης που παρατηρείται στην Ευρώπη, η αύξηση των μεταναστευτικών ροών είναι αναπόφευκτη. Από την πλευρά τους, οι ΙΑΠ πρέπει να αντιμετωπίσουν προβλήματα που απορρέουν από την παράτυπη μετανάστευση και για το σκοπό αυτό χρειάζονται την αλληλεγγύη της Ε.Ε. Η ευρωπαϊκή υπηρεσία για την διαχείριση και την λειτουργική συνεργασία στα εξωτερικά σύνορα πρέπει να ενισχύσει τις δραστηριότητές της στις ΙΑΠ. |
| --- | --- |

2.18.4

Λόγω της δημογραφικής εξέλιξης που παρατηρείται στην Ευρώπη, η αύξηση των μεταναστευτικών ροών είναι αναπόφευκτη. Από την πλευρά τους, οι ΙΑΠ πρέπει να αντιμετωπίσουν προβλήματα που απορρέουν από την παράτυπη μετανάστευση και για το σκοπό αυτό χρειάζονται την αλληλεγγύη της Ε.Ε. Η ευρωπαϊκή υπηρεσία για την διαχείριση και την λειτουργική συνεργασία στα εξωτερικά σύνορα πρέπει να ενισχύσει τις δραστηριότητές της στις ΙΑΠ.

2.19   Αύξηση του αριθμού των ΙΑΠ

| 2.19.1 | Ορισμένα κράτη μέλη, και συγκεκριμένα η Γαλλία και οι Κάτω Χώρες, εξετάζουν σήμερα το ενδεχόμενο αύξησης του αριθμού των ΙΑΠ. Για να γίνει αυτό χρειάζεται απόφαση του Συμβουλίου. Η ΕΟΚΕ τονίζει πάντως ότι, για να εξασφαλιστεί η καλύτερη ενσωμάτωση των υφιστάμενων και των νέων ΙΑΠ, η Ε.Ε. θα πρέπει να αυξήσει τους χρηματοδοτικούς πόρους που προορίζονται για το σκοπό αυτό. |
| --- | --- |

2.19.1

Ορισμένα κράτη μέλη, και συγκεκριμένα η Γαλλία και οι Κάτω Χώρες, εξετάζουν σήμερα το ενδεχόμενο αύξησης του αριθμού των ΙΑΠ. Για να γίνει αυτό χρειάζεται απόφαση του Συμβουλίου. Η ΕΟΚΕ τονίζει πάντως ότι, για να εξασφαλιστεί η καλύτερη ενσωμάτωση των υφιστάμενων και των νέων ΙΑΠ, η Ε.Ε. θα πρέπει να αυξήσει τους χρηματοδοτικούς πόρους που προορίζονται για το σκοπό αυτό.

Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

| 19.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 211/77 |
| --- | --- | --- | --- |

19.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 211/77

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι στις μεσογειακές χώρες εταίρους»

(2008/C 211/20)

Στις 17 Ιανουαρίου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 29, παρ. 2 του Εσωτερικού της Κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα:

«Η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι στις μεσογειακές χώρες εταίρους».

Το ειδικευμένο τμήμα «Εξωτερικές Σχέσεις», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 22 Φεβρουαρίου 2008, με βάση εισηγητική έκθεση του κ. MORENO PRECIADO.

Κατά την 444η σύνοδο ολομέλειας, που πραγματοποιήθηκε στις 22 και 23 Απριλίου 2008 (συνεδρίαση της 22ας Απριλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 99 ψήφους υπέρ και μία αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Ο σεβασμός της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι αναφέρεται ρητά ως μία από τις δεσμεύσεις των κυβερνήσεων που υπέγραψαν τη Δήλωση της Βαρκελώνης το Νοέμβριο του 1995 με την οποία τέθηκε σε λειτουργία η Ευρωμεσογειακή Εταιρική Σχέση.
  Οι Συμφωνίες Σύνδεσης που υπέγραψε η ΕΕ με καθεμία από τις μεσογειακές χώρες-εταίρους (ΜΧΕ (1)) περιλαμβάνουν ρήτρα που αναφέρει ότι «ο σεβασμός των δημοκρατικών αρχών και των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου [...] συνιστά θεμελιώδες στοιχείο της παρούσας συμφωνίας».
  Τα σχέδια δράσης που συνάπτει η Ευρωπαϊκή Ένωση με τις ΜΧΕ σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας που θεσπίστηκε το 2004 περιλαμβάνουν επίσης αναφορές στην «καλή διακυβέρνηση και στην προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών». |
| --- | --- |

1.1

Ο σεβασμός της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι αναφέρεται ρητά ως μία από τις δεσμεύσεις των κυβερνήσεων που υπέγραψαν τη Δήλωση της Βαρκελώνης το Νοέμβριο του 1995 με την οποία τέθηκε σε λειτουργία η Ευρωμεσογειακή Εταιρική Σχέση.

Οι Συμφωνίες Σύνδεσης που υπέγραψε η ΕΕ με καθεμία από τις μεσογειακές χώρες-εταίρους (ΜΧΕ (1)) περιλαμβάνουν ρήτρα που αναφέρει ότι «ο σεβασμός των δημοκρατικών αρχών και των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου [...] συνιστά θεμελιώδες στοιχείο της παρούσας συμφωνίας».

Τα σχέδια δράσης που συνάπτει η Ευρωπαϊκή Ένωση με τις ΜΧΕ σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας που θεσπίστηκε το 2004 περιλαμβάνουν επίσης αναφορές στην «καλή διακυβέρνηση και στην προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών».

| 1.2 | Στην πραγματικότητα όμως (αν και σε διαφορετικούς βαθμούς) δεν υπάρχει εγγύηση της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι στις ΜΧΕ και η άνθηση της κοινωνίας των πολιτών καθυστερεί λόγω των πολιτικών και διοικητικών εμποδίων τα οποία εκτείνονται από την άρνηση της σύστασης ενώσεων, σε ορισμένες περιπτώσεις, έως την κήρυξή τους ως παράνομες ή την αναστολή της λειτουργίας τους, σε άλλες.
  Ακόμη και οι αναγνωρισμένες ενώσεις αντιμετωπίζουν εμπόδια στην κανονική λειτουργία τους, μεταξύ των οποίων ιδιαίτερα σοβαρά είναι οι απαγορεύσεις ή περιορισμοί που επιβάλλουν οι αρχές όσον αφορά την πρόσβαση στις χρηματοδοτικές ενισχύσεις της διεθνούς συνεργασίας. |
| --- | --- |

1.2

Στην πραγματικότητα όμως (αν και σε διαφορετικούς βαθμούς) δεν υπάρχει εγγύηση της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι στις ΜΧΕ και η άνθηση της κοινωνίας των πολιτών καθυστερεί λόγω των πολιτικών και διοικητικών εμποδίων τα οποία εκτείνονται από την άρνηση της σύστασης ενώσεων, σε ορισμένες περιπτώσεις, έως την κήρυξή τους ως παράνομες ή την αναστολή της λειτουργίας τους, σε άλλες.

Ακόμη και οι αναγνωρισμένες ενώσεις αντιμετωπίζουν εμπόδια στην κανονική λειτουργία τους, μεταξύ των οποίων ιδιαίτερα σοβαρά είναι οι απαγορεύσεις ή περιορισμοί που επιβάλλουν οι αρχές όσον αφορά την πρόσβαση στις χρηματοδοτικές ενισχύσεις της διεθνούς συνεργασίας.

| 1.3 | Η ανάδειξη ελεύθερων συλλογικών δομών σε διάφορους τομείς της κοινωνίας των πολιτών (εργαζόμενοι, εργοδότες, γεωργοί, κοινωνική οικονομία, γυναίκες, νέοι, καταναλωτές κ.τ.λ.) αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την διαδικασία εκδημοκρατισμού των μεσογειακών χωρών εταίρων. Η ευρωμεσογειακή σύνδεση, που στον οικονομικό τομέα έχει τεθεί σε καλό δρόμο μέσω των συμφωνιών σύνδεσης της ΕΕ με τις ΜΧΕ, οφείλει να συμπληρωθεί με μια κοινωνική και δημοκρατική διάσταση για την οποία είναι απαραίτητη η συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

1.3

Η ανάδειξη ελεύθερων συλλογικών δομών σε διάφορους τομείς της κοινωνίας των πολιτών (εργαζόμενοι, εργοδότες, γεωργοί, κοινωνική οικονομία, γυναίκες, νέοι, καταναλωτές κ.τ.λ.) αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την διαδικασία εκδημοκρατισμού των μεσογειακών χωρών εταίρων. Η ευρωμεσογειακή σύνδεση, που στον οικονομικό τομέα έχει τεθεί σε καλό δρόμο μέσω των συμφωνιών σύνδεσης της ΕΕ με τις ΜΧΕ, οφείλει να συμπληρωθεί με μια κοινωνική και δημοκρατική διάσταση για την οποία είναι απαραίτητη η συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών.

| 1.4 | Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις, στα διάφορα οργανωτικά τους επίπεδα, υφίστανται παρεμβάσεις από την πολιτική εξουσία οι οποίες περιορίζουν την προστασία των εκπροσώπων των εργαζομένων κατά την άσκηση των δικαιωμάτων τους, συμπεριλαμβανομένης της προσφυγής στην απεργία. |
| --- | --- |

1.4

Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις, στα διάφορα οργανωτικά τους επίπεδα, υφίστανται παρεμβάσεις από την πολιτική εξουσία οι οποίες περιορίζουν την προστασία των εκπροσώπων των εργαζομένων κατά την άσκηση των δικαιωμάτων τους, συμπεριλαμβανομένης της προσφυγής στην απεργία.

| 1.5 | Ως έλλειμμα του επιχειρηματικού και συνδικαλιστικού συλλογικού κινήματος πρέπει να επισημανθεί η περιορισμένη ανάπτυξη του κοινωνικού διαλόγου και της κοινωνικής διαβούλευσης. Ο διμερής ή τριμερής αυτός διάλογος είναι λιγότερο ανεπτυγμένος στις χώρες της Μέσης Ανατολής από ό,τι στο Μαγκρέμπ. |
| --- | --- |

1.5

Ως έλλειμμα του επιχειρηματικού και συνδικαλιστικού συλλογικού κινήματος πρέπει να επισημανθεί η περιορισμένη ανάπτυξη του κοινωνικού διαλόγου και της κοινωνικής διαβούλευσης. Ο διμερής ή τριμερής αυτός διάλογος είναι λιγότερο ανεπτυγμένος στις χώρες της Μέσης Ανατολής από ό,τι στο Μαγκρέμπ.

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να μεριμνήσει για την τήρηση των δεσμεύσεων εκδημοκρατισμού της Ευρωμεσογειακής Σύνδεσης, των συμφωνιών σύνδεσης και των σχεδίων δράσης της πολιτικής γειτονίας, και να ζητήσει από τις εμπλεκόμενες κυβερνήσεις να μην επιβάλλουν μέτρα διάλυσης ή διοικητικής αναστολής στις ενώσεις αυτές, εκτός αν τούτα προκύπτουν από μια δίκαιη δίκη. |
| --- | --- |

1.6

Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να μεριμνήσει για την τήρηση των δεσμεύσεων εκδημοκρατισμού της Ευρωμεσογειακής Σύνδεσης, των συμφωνιών σύνδεσης και των σχεδίων δράσης της πολιτικής γειτονίας, και να ζητήσει από τις εμπλεκόμενες κυβερνήσεις να μην επιβάλλουν μέτρα διάλυσης ή διοικητικής αναστολής στις ενώσεις αυτές, εκτός αν τούτα προκύπτουν από μια δίκαιη δίκη.

| 1.7 | Ακόμη, η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να ενεργήσει ώστε οι κυβερνήσεις των ΜΧΕ να εγγυούνται στα μέλη και τους υπεύθυνους των ενώσεων ότι δεν θα στερούνται την ελευθερία τους εξαιτίας της άσκησης των νόμιμων καθηκόντων τους στο πλαίσιο των ενώσεων. |
| --- | --- |

1.7

Ακόμη, η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να ενεργήσει ώστε οι κυβερνήσεις των ΜΧΕ να εγγυούνται στα μέλη και τους υπεύθυνους των ενώσεων ότι δεν θα στερούνται την ελευθερία τους εξαιτίας της άσκησης των νόμιμων καθηκόντων τους στο πλαίσιο των ενώσεων.

| 1.8 | Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο της κατάρτισης των ανά χώρα στρατηγικών εκθέσεων με τις οποίες διαμορφώνεται το πλαίσιο κοινοτικής συνεργασίας που έχει συμφωνηθεί στα σχέδια δράσης, να λαμβάνει υπόψη το βαθμό συμμόρφωσης των κυβερνήσεων των ΜΧΕ στα θέματα της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
  Η απαίτηση αυτή βασίζεται επίσης στο κοινοτικό πρόγραμμα δράσης 2005-2010 για την περιοχή της Μεσογείου με αναφορά στο σημείο 1 (πολιτικές ενώσεις και ασφάλεια), όπου προτείνονται οι ακόλουθοι κύριοι στόχοι: προώθηση της συμμετοχής των πολιτών, αύξηση της συμμετοχής των γυναικών, διασφάλιση της ελευθερίας της έκφρασης και του συνεταιρίζεσθαι, προώθηση του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών και εφαρμογή των διεθνών συμβάσεων. |
| --- | --- |

1.8

Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο της κατάρτισης των ανά χώρα στρατηγικών εκθέσεων με τις οποίες διαμορφώνεται το πλαίσιο κοινοτικής συνεργασίας που έχει συμφωνηθεί στα σχέδια δράσης, να λαμβάνει υπόψη το βαθμό συμμόρφωσης των κυβερνήσεων των ΜΧΕ στα θέματα της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η απαίτηση αυτή βασίζεται επίσης στο κοινοτικό πρόγραμμα δράσης 2005-2010 για την περιοχή της Μεσογείου με αναφορά στο σημείο 1 (πολιτικές ενώσεις και ασφάλεια), όπου προτείνονται οι ακόλουθοι κύριοι στόχοι: προώθηση της συμμετοχής των πολιτών, αύξηση της συμμετοχής των γυναικών, διασφάλιση της ελευθερίας της έκφρασης και του συνεταιρίζεσθαι, προώθηση του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών και εφαρμογή των διεθνών συμβάσεων.

| 1.9 | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ζητήσει τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών των ΜΧΕ στην παρακολούθηση των συμφωνιών σύνδεσης και των σχεδίων δράσης. |
| --- | --- |

1.9

Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ζητήσει τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών των ΜΧΕ στην παρακολούθηση των συμφωνιών σύνδεσης και των σχεδίων δράσης.

| 1.10 | Η ΕΟΚΕ θα προτείνει στην Ευρωμεσογειακή κοινοβουλευτική συνέλευση, στην οποία συμμετέχει ως παρατηρητής, να διαβιβαστεί στα κοινοβούλια των χωρών εταίρων η ανάγκη μεταρρύθμισης της νομοθεσίας σχετικά με ό,τι εμποδίζει την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι. |
| --- | --- |

1.10

Η ΕΟΚΕ θα προτείνει στην Ευρωμεσογειακή κοινοβουλευτική συνέλευση, στην οποία συμμετέχει ως παρατηρητής, να διαβιβαστεί στα κοινοβούλια των χωρών εταίρων η ανάγκη μεταρρύθμισης της νομοθεσίας σχετικά με ό,τι εμποδίζει την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι.

| 1.11 | Η ΕΟΚΕ (με τη συνεργασία των ευρωμεσογειακών δικτύων των επιχειρήσεων, των συνδικαλιστικών οργανώσεων, της κοινωνικής οικονομίας και άλλων) θα μπορεί να καταρτίζει περιοδικά λεπτομερείς εκθέσεις σχετικά με την κατάσταση της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις ΜΧΕ και θα τις διαβιβάζει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η παρούσα γνωμοδότηση θα εξετασθεί στην προσεχή Σύνοδο κορυφής των Οικονομικών και Κοινωνικών Επιτροπών και παρόμοιων οργανισμών που θα πραγματοποιηθεί στο Μαρόκο το 2008 και οι γνώμες και τα στοιχεία που θα παρασχεθούν θα χρησιμεύσουν για την παρακολούθηση αυτή. |
| --- | --- |

1.11

Η ΕΟΚΕ (με τη συνεργασία των ευρωμεσογειακών δικτύων των επιχειρήσεων, των συνδικαλιστικών οργανώσεων, της κοινωνικής οικονομίας και άλλων) θα μπορεί να καταρτίζει περιοδικά λεπτομερείς εκθέσεις σχετικά με την κατάσταση της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις ΜΧΕ και θα τις διαβιβάζει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η παρούσα γνωμοδότηση θα εξετασθεί στην προσεχή Σύνοδο κορυφής των Οικονομικών και Κοινωνικών Επιτροπών και παρόμοιων οργανισμών που θα πραγματοποιηθεί στο Μαρόκο το 2008 και οι γνώμες και τα στοιχεία που θα παρασχεθούν θα χρησιμεύσουν για την παρακολούθηση αυτή.

| 1.12 | Η ΕΟΚΕ θα συνεχίσει, αφενός, να εργάζεται για τη στήριξη της συγκρότησης θεσμικών οργάνων διαβούλευσης με την κοινωνία των πολιτών των ΜΧΕ (Οικονομικές και Κοινωνικές Επιτροπές ή παρόμοιους οργανισμούς) και της ανασύστασης αυτών που υφίστανται ήδη στο Λίβανο και την Ιορδανία και, αφετέρου, να εμμένει να αποτελούνται τα όργανα αυτά από αντιπροσωπευτικές οργανώσεις των διαφόρων τομέων της κοινωνίας των πολιτών και να έχουν πρόσβαση στους απαραίτητους πόρους για την ανεξάρτητη και αποτελεσματική λειτουργία τους. |
| --- | --- |

1.12

Η ΕΟΚΕ θα συνεχίσει, αφενός, να εργάζεται για τη στήριξη της συγκρότησης θεσμικών οργάνων διαβούλευσης με την κοινωνία των πολιτών των ΜΧΕ (Οικονομικές και Κοινωνικές Επιτροπές ή παρόμοιους οργανισμούς) και της ανασύστασης αυτών που υφίστανται ήδη στο Λίβανο και την Ιορδανία και, αφετέρου, να εμμένει να αποτελούνται τα όργανα αυτά από αντιπροσωπευτικές οργανώσεις των διαφόρων τομέων της κοινωνίας των πολιτών και να έχουν πρόσβαση στους απαραίτητους πόρους για την ανεξάρτητη και αποτελεσματική λειτουργία τους.

| 1.13 | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την ανάγκη ενίσχυσης της θέσης της γυναίκας στην κοινωνία και ιδίως στο συλλογικό βίο των ΜΧΕ, όπως αναφέρεται και στις σημαντικές συστάσεις της γνωμοδότησης με θέμα την «Προώθηση του επιχειρηματικού πνεύματος των γυναικών στην περιοχή EUROMED» (2).
  Στο ίδιο πνεύμα, τονίζει επίσης τη σημασία των συμπερασμάτων της ευρωμεσογειακής υπουργικής διάσκεψης (3), τα οποία στηρίζουν την προώθηση της εκπροσώπησης και της συμμετοχής των γυναικών σε θέσεις λήψης οικονομικών αποφάσεων, ιδίως στις ενώσεις επιχειρηματιών, στις συνδικαλιστικές οργανώσεις και σε άλλες κοινωνικοοικονομικές δομές. |
| --- | --- |

1.13

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την ανάγκη ενίσχυσης της θέσης της γυναίκας στην κοινωνία και ιδίως στο συλλογικό βίο των ΜΧΕ, όπως αναφέρεται και στις σημαντικές συστάσεις της γνωμοδότησης με θέμα την «Προώθηση του επιχειρηματικού πνεύματος των γυναικών στην περιοχή EUROMED» (2).

Στο ίδιο πνεύμα, τονίζει επίσης τη σημασία των συμπερασμάτων της ευρωμεσογειακής υπουργικής διάσκεψης (3), τα οποία στηρίζουν την προώθηση της εκπροσώπησης και της συμμετοχής των γυναικών σε θέσεις λήψης οικονομικών αποφάσεων, ιδίως στις ενώσεις επιχειρηματιών, στις συνδικαλιστικές οργανώσεις και σε άλλες κοινωνικοοικονομικές δομές.

| 1.14 | Η ΕΟΚΕ θα προωθήσει τη συνάντηση και το διάλογο με τις επιχειρηματικές οργανώσεις (UMCE — Ένωση Συνομοσπονδιών Επιχειρήσεων της Μεσογείου) και τις συνδικαλιστικές οργανώσεις (Ευρωμεσογειακό Φόρουμ συνδικαλιστικών οργανώσεων) και την ανάπτυξή τους, καθώς και την ανάπτυξη άλλων δικτύων και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών του ευρωμεσογειακού χώρου, όπως το ευρωμεσογειακό δίκτυο κοινωνικής οικονομίας (ESMED) ή οι οργανώσεις γυναικών. |
| --- | --- |

1.14

Η ΕΟΚΕ θα προωθήσει τη συνάντηση και το διάλογο με τις επιχειρηματικές οργανώσεις (UMCE — Ένωση Συνομοσπονδιών Επιχειρήσεων της Μεσογείου) και τις συνδικαλιστικές οργανώσεις (Ευρωμεσογειακό Φόρουμ συνδικαλιστικών οργανώσεων) και την ανάπτυξή τους, καθώς και την ανάπτυξη άλλων δικτύων και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών του ευρωμεσογειακού χώρου, όπως το ευρωμεσογειακό δίκτυο κοινωνικής οικονομίας (ESMED) ή οι οργανώσεις γυναικών.

2.   Βάσεις της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι για την επίτευξη των στόχων εκδημοκρατισμού της «διαδικασίας της Βαρκελώνης»

| 2.1 | Ο λόγος επεξεργασίας της παρούσας γνωμοδότησης έγκειται στην ύπαρξη των ελλειμμάτων που έχουν επισημανθεί στα συμπεράσματα της πρώτης διάσκεψης κορυφής των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων Euromed (Νοέμβριος 2005) σχετικά με το ρόλο της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και στη συνέχεια που πρέπει να δοθεί στις τελικές δηλώσεις των τελευταίων ευρωμεσογειακών διασκέψεων κορυφής των οικονομικών και κοινωνικών επιτροπών και παρόμοιων οργανισμών (Αμμάν, Νοέμβριος 2005· Λιουμπλιάνα, Νοέμβριος 2006· Αθήνα, Οκτώβριος 2007). Στόχος της παρούσας γνωμοδότησης πρωτοβουλίας είναι να συμβάλει στην πλήρη άσκηση του δικαιώματος του συνεταιρίζεσθαι στις μεσογειακές χώρες εταίρους. |
| --- | --- |

2.1

Ο λόγος επεξεργασίας της παρούσας γνωμοδότησης έγκειται στην ύπαρξη των ελλειμμάτων που έχουν επισημανθεί στα συμπεράσματα της πρώτης διάσκεψης κορυφής των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων Euromed (Νοέμβριος 2005) σχετικά με το ρόλο της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και στη συνέχεια που πρέπει να δοθεί στις τελικές δηλώσεις των τελευταίων ευρωμεσογειακών διασκέψεων κορυφής των οικονομικών και κοινωνικών επιτροπών και παρόμοιων οργανισμών (Αμμάν, Νοέμβριος 2005· Λιουμπλιάνα, Νοέμβριος 2006· Αθήνα, Οκτώβριος 2007). Στόχος της παρούσας γνωμοδότησης πρωτοβουλίας είναι να συμβάλει στην πλήρη άσκηση του δικαιώματος του συνεταιρίζεσθαι στις μεσογειακές χώρες εταίρους.

| 2.2 | Μεταξύ των δεσμεύσεων που ανέλαβαν οι χώρες που υπέγραψαν τη δήλωση της Βαρκελώνης πρέπει να αναφερθούν οι ακόλουθες:






  — | τήρηση του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, καθώς και των υπολοίπων υποχρεώσεων που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο, και ειδικότερα των υποχρεώσεων που απορρέουν από περιφερειακές και διεθνείς πράξεις που έχουν υπογράψει· |
| --- | --- | --- |

2.2

Μεταξύ των δεσμεύσεων που ανέλαβαν οι χώρες που υπέγραψαν τη δήλωση της Βαρκελώνης πρέπει να αναφερθούν οι ακόλουθες:

—

τήρηση του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, καθώς και των υπολοίπων υποχρεώσεων που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο, και ειδικότερα των υποχρεώσεων που απορρέουν από περιφερειακές και διεθνείς πράξεις που έχουν υπογράψει·

| — | ανάπτυξη του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας στα πολιτικά τους συστήματα, με παράλληλη αναγνώριση του δικαιώματος της κάθε χώρας να επιλέγει και να διαμορφώνει ελεύθερα το δικό της πολιτικό, κοινωνικό, πολιτιστικό, οικονομικό και δικαστικό καθεστώς· |
| --- | --- |

—

ανάπτυξη του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας στα πολιτικά τους συστήματα, με παράλληλη αναγνώριση του δικαιώματος της κάθε χώρας να επιλέγει και να διαμορφώνει ελεύθερα το δικό της πολιτικό, κοινωνικό, πολιτιστικό, οικονομικό και δικαστικό καθεστώς·

| — | σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών και εξασφάλιση της ουσιαστικής και σύννομης άσκησης αυτών των δικαιωμάτων και ελευθεριών, συμπεριλαμβανομένης της ελευθερίας έκφρασης, της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι για ειρηνικούς σκοπούς, της ελευθερίας σκέψης, συνείδησης και θρησκείας, σε ατομικό επίπεδο και μεταξύ των ατόμων της ίδιας ομάδας, χωρίς καμία διάκριση για λόγους φυλής, εθνικότητας, γλώσσας, θρησκείας ή φύλου. |
| --- | --- |

—

σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών και εξασφάλιση της ουσιαστικής και σύννομης άσκησης αυτών των δικαιωμάτων και ελευθεριών, συμπεριλαμβανομένης της ελευθερίας έκφρασης, της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι για ειρηνικούς σκοπούς, της ελευθερίας σκέψης, συνείδησης και θρησκείας, σε ατομικό επίπεδο και μεταξύ των ατόμων της ίδιας ομάδας, χωρίς καμία διάκριση για λόγους φυλής, εθνικότητας, γλώσσας, θρησκείας ή φύλου.

| 2.3 | Η πρώτη ευρωμεσογειακή διάσκεψη κορυφής των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων, η οποία διοργανώθηκε στη Βαρκελώνη, το 2005, για να αξιολογήσει τα πρώτα δέκα χρόνια της διαδικασίας Euromed, απέσπασε σε γενικές γραμμές θετικά σχόλια διότι σημειώθηκε πρόοδος σε σχέση με τη δήλωση του 1995 και διότι περιελάμβανε νέες διατάξεις σχετικά με την ανάπτυξη του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών. Ωστόσο, το στοιχείο της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων συνέχισε να προκαλεί σοβαρή ανησυχία η οποία εκφράστηκε κατά τη διάρκεια της Διάσκεψης. |
| --- | --- |

2.3

Η πρώτη ευρωμεσογειακή διάσκεψη κορυφής των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων, η οποία διοργανώθηκε στη Βαρκελώνη, το 2005, για να αξιολογήσει τα πρώτα δέκα χρόνια της διαδικασίας Euromed, απέσπασε σε γενικές γραμμές θετικά σχόλια διότι σημειώθηκε πρόοδος σε σχέση με τη δήλωση του 1995 και διότι περιελάμβανε νέες διατάξεις σχετικά με την ανάπτυξη του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών. Ωστόσο, το στοιχείο της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων συνέχισε να προκαλεί σοβαρή ανησυχία η οποία εκφράστηκε κατά τη διάρκεια της Διάσκεψης.

| 2.4 | Για το λόγο αυτό, η διάσκεψη του 2005 πέτυχε συμφωνία προκειμένου να επεκταθεί η πολιτική πολυφωνία και η συμμετοχή σε όλους τους πολίτες, ιδίως τις γυναίκες και τους νέους, μέσω της προώθησης ενός ανταγωνιστικού πολιτικού πλαισίου το οποίο να περιλαμβάνει δίκαιες και ελεύθερες εκλογές καθώς και βήματα προς την αποκέντρωση και την καλύτερη δημόσια διαχείριση. |
| --- | --- |

2.4

Για το λόγο αυτό, η διάσκεψη του 2005 πέτυχε συμφωνία προκειμένου να επεκταθεί η πολιτική πολυφωνία και η συμμετοχή σε όλους τους πολίτες, ιδίως τις γυναίκες και τους νέους, μέσω της προώθησης ενός ανταγωνιστικού πολιτικού πλαισίου το οποίο να περιλαμβάνει δίκαιες και ελεύθερες εκλογές καθώς και βήματα προς την αποκέντρωση και την καλύτερη δημόσια διαχείριση.

| 2.5 | Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνώρισε έμμεσα την περιορισμένη πρόοδο στο ζήτημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς στην Ανακοίνωση προς το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο (4) επισημαίνει τρία θέματα προτεραιότητας για την περιοχή της Μεσογείου, τα οποία είναι σημαντικά για τη σύσφιξη των σχέσεων μεταξύ της ΕΕ και των εταίρων χωρών, και επισημαίνει πρωτίστως το στόχο της «προώθησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας». Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη αυτή της Επιτροπής και θεωρεί απολύτως αναγκαία την έναρξη και εδραίωση των διαδικασιών εκδημοκρατισμού στις ΜΧΕ. |
| --- | --- |

2.5

Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνώρισε έμμεσα την περιορισμένη πρόοδο στο ζήτημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς στην Ανακοίνωση προς το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο (4) επισημαίνει τρία θέματα προτεραιότητας για την περιοχή της Μεσογείου, τα οποία είναι σημαντικά για τη σύσφιξη των σχέσεων μεταξύ της ΕΕ και των εταίρων χωρών, και επισημαίνει πρωτίστως το στόχο της «προώθησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας». Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη αυτή της Επιτροπής και θεωρεί απολύτως αναγκαία την έναρξη και εδραίωση των διαδικασιών εκδημοκρατισμού στις ΜΧΕ.

| 2.6 | Η έκθεση του 2004 (5) του προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για την ανάπτυξη (PNUD) μεταξύ των κυριότερων συστάσεων περιλαμβάνει τη σταδιακή μετάβαση προς μια πιο αντιπροσωπευτική διακυβέρνηση, όπου, στο πρώτο στάδιο, «θα ελευθερωθούν οι δυνάμεις της κοινωνίας των πολιτών και θα επιτραπεί η έκφραση των τριών θεμελιωδών ελευθεριών, δηλαδή της ελευθερίας γνώμης, της ελευθερίας έκφρασης και της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι».
  Για το σκοπό αυτό και για να διευκολυνθεί η συμμετοχή των γυναικών σε όλες τις πτυχές της δημόσιας ζωής των ΜΧΕ, είναι σημαντικό να εισαχθούν αλλαγές στη νομοθεσία, και ειδικότερα στους νόμους σχετικά με το «προσωπικό καθεστώς», προκειμένου οι γυναίκες να μπορούν να λαμβάνουν ελεύθερα αποφάσεις κατά την άσκηση των θεμελιωδών ελευθεριών τους. |
| --- | --- |

2.6

Η έκθεση του 2004 (5) του προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για την ανάπτυξη (PNUD) μεταξύ των κυριότερων συστάσεων περιλαμβάνει τη σταδιακή μετάβαση προς μια πιο αντιπροσωπευτική διακυβέρνηση, όπου, στο πρώτο στάδιο, «θα ελευθερωθούν οι δυνάμεις της κοινωνίας των πολιτών και θα επιτραπεί η έκφραση των τριών θεμελιωδών ελευθεριών, δηλαδή της ελευθερίας γνώμης, της ελευθερίας έκφρασης και της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι».

Για το σκοπό αυτό και για να διευκολυνθεί η συμμετοχή των γυναικών σε όλες τις πτυχές της δημόσιας ζωής των ΜΧΕ, είναι σημαντικό να εισαχθούν αλλαγές στη νομοθεσία, και ειδικότερα στους νόμους σχετικά με το «προσωπικό καθεστώς», προκειμένου οι γυναίκες να μπορούν να λαμβάνουν ελεύθερα αποφάσεις κατά την άσκηση των θεμελιωδών ελευθεριών τους.

| 2.7 | Οι τελικές δηλώσεις των δύο τελευταίων διασκέψεων κορυφής των Οικονομικών και Κοινωνικών Επιτροπών και παρόμοιων οργανισμών αφορούσαν πτυχές που επηρεάζουν το κεντρικό θέμα της παρούσας γνωμοδότησης πρωτοβουλίας. |
| --- | --- |

2.7

Οι τελικές δηλώσεις των δύο τελευταίων διασκέψεων κορυφής των Οικονομικών και Κοινωνικών Επιτροπών και παρόμοιων οργανισμών αφορούσαν πτυχές που επηρεάζουν το κεντρικό θέμα της παρούσας γνωμοδότησης πρωτοβουλίας.

| 2.8 | Η συνάντηση της Λιουμπλιάνας το 2006 επεσήμανε εκ νέου την ανάγκη ενίσχυσης του διαλόγου και της συνεργασίας μεταξύ κυβερνήσεων και μη κυβερνητικών οργανώσεων στην περιοχή Euromed, ιδίως των ενώσεων γυναικών και νέων και των κοινωνικοεπαγγελματικών οργανώσεων. Για το σκοπό αυτό, στην τελική δήλωση προτάθηκε να οργανώσει η μελλοντική Σλοβενική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ (πρώτο εξάμηνο του 2008) τριμερή διάσκεψη σχετικά με την πρόοδο στον κοινωνικό διάλογο. |
| --- | --- |

2.8

Η συνάντηση της Λιουμπλιάνας το 2006 επεσήμανε εκ νέου την ανάγκη ενίσχυσης του διαλόγου και της συνεργασίας μεταξύ κυβερνήσεων και μη κυβερνητικών οργανώσεων στην περιοχή Euromed, ιδίως των ενώσεων γυναικών και νέων και των κοινωνικοεπαγγελματικών οργανώσεων. Για το σκοπό αυτό, στην τελική δήλωση προτάθηκε να οργανώσει η μελλοντική Σλοβενική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ (πρώτο εξάμηνο του 2008) τριμερή διάσκεψη σχετικά με την πρόοδο στον κοινωνικό διάλογο.

| 2.9 | Η τελική δήλωση της τελευταίας διάσκεψης κορυφής των Οικονομικών και Κοινωνικών Επιτροπών και παρόμοιων οργανισμών (Αθήνα, 15 και 16 Οκτωβρίου 2007) περιελάμβανε ορισμένες σημαντικές αναφορές: α) αίτημα για περιοδική παρακολούθηση της κοινωνίας των πολιτών κατά την επεξεργασία και εφαρμογή των εθνικών σχεδίων δράσης και πρόταση να αναληφθεί ο ρόλος αυτός από τις ΟΚΕ (ή παρόμοιους οργανισμούς)· β) αίτημα για πόρους, στήριξη και αναγνώριση των ΟΚΕ ώστε να μπορούν να εκφράζονται με τρόπο ανεξάρτητο και συμφωνία των ΟΚΕ να δεχθούν στους κόλπους τους εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών που δεν εκπροσωπούνται ήδη σε αυτές· και γ) ρητή απαίτηση, στο σημείο 12, της τήρησης της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι για τη διευκόλυνση του διαλόγου της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

2.9

Η τελική δήλωση της τελευταίας διάσκεψης κορυφής των Οικονομικών και Κοινωνικών Επιτροπών και παρόμοιων οργανισμών (Αθήνα, 15 και 16 Οκτωβρίου 2007) περιελάμβανε ορισμένες σημαντικές αναφορές: α) αίτημα για περιοδική παρακολούθηση της κοινωνίας των πολιτών κατά την επεξεργασία και εφαρμογή των εθνικών σχεδίων δράσης και πρόταση να αναληφθεί ο ρόλος αυτός από τις ΟΚΕ (ή παρόμοιους οργανισμούς)· β) αίτημα για πόρους, στήριξη και αναγνώριση των ΟΚΕ ώστε να μπορούν να εκφράζονται με τρόπο ανεξάρτητο και συμφωνία των ΟΚΕ να δεχθούν στους κόλπους τους εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών που δεν εκπροσωπούνται ήδη σε αυτές· και γ) ρητή απαίτηση, στο σημείο 12, της τήρησης της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι για τη διευκόλυνση του διαλόγου της κοινωνίας των πολιτών.

3.   Κατάσταση της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι στις μεσογειακές χώρες εταίρους

| 3.1 | Η ασφάλεια και η αναζήτηση της ειρήνης αποτελούν θεμελιώδεις προϋποθέσεις για τη δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη μιας διαδικασίας εκδημοκρατισμού σε όλες τις μεσογειακές χώρες εταίρους.
  Η δραματική κατάσταση στην οποία βρίσκονται τα παλαιστινιακά εδάφη, ο πόλεμος στο Ιράκ, η άνοδος των ακραίων ιδεολογιών και της τρομοκρατίας είχαν πολύ αρνητικό αντίκτυπο στην ανάπτυξη των ελευθεριών. Ορισμένες κυβερνήσεις χρησιμοποίησαν εξωτερικούς κινδύνους ή απειλές για να αιτιολογήσουν την καθυστέρηση των διαδικασιών εκδημοκρατισμού. Η κατάσταση αυτή προκάλεσε σε ορισμένες χώρες οπισθοδρόμηση στον τομέα των ατομικών ελευθεριών και του δικαιώματος του συνεταιρίζεσθαι. |
| --- | --- |

3.1

Η ασφάλεια και η αναζήτηση της ειρήνης αποτελούν θεμελιώδεις προϋποθέσεις για τη δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη μιας διαδικασίας εκδημοκρατισμού σε όλες τις μεσογειακές χώρες εταίρους.

Η δραματική κατάσταση στην οποία βρίσκονται τα παλαιστινιακά εδάφη, ο πόλεμος στο Ιράκ, η άνοδος των ακραίων ιδεολογιών και της τρομοκρατίας είχαν πολύ αρνητικό αντίκτυπο στην ανάπτυξη των ελευθεριών. Ορισμένες κυβερνήσεις χρησιμοποίησαν εξωτερικούς κινδύνους ή απειλές για να αιτιολογήσουν την καθυστέρηση των διαδικασιών εκδημοκρατισμού. Η κατάσταση αυτή προκάλεσε σε ορισμένες χώρες οπισθοδρόμηση στον τομέα των ατομικών ελευθεριών και του δικαιώματος του συνεταιρίζεσθαι.

| 3.2 | Η διασφάλιση της άσκησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αποτελεί αναμφισβήτητα απαραίτητη προϋπόθεση για την υλοποίηση των δεδηλωμένων προθέσεων εκδημοκρατισμού. Η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και η προώθηση και ανάπτυξη των ενώσεων εξυπηρετεί τα συμφέροντα των διαφόρων τομέων και αποτελεί ένα αποφασιστικό στοιχείο για την ανάπτυξη της ευρωμεσογειακής συνεργασίας και ειδικότερα για τη συμμετοχή σε αυτήν της κοινωνίας των πολιτών και των διαφόρων συλλογικών δομών της. |
| --- | --- |

3.2

Η διασφάλιση της άσκησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αποτελεί αναμφισβήτητα απαραίτητη προϋπόθεση για την υλοποίηση των δεδηλωμένων προθέσεων εκδημοκρατισμού. Η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και η προώθηση και ανάπτυξη των ενώσεων εξυπηρετεί τα συμφέροντα των διαφόρων τομέων και αποτελεί ένα αποφασιστικό στοιχείο για την ανάπτυξη της ευρωμεσογειακής συνεργασίας και ειδικότερα για τη συμμετοχή σε αυτήν της κοινωνίας των πολιτών και των διαφόρων συλλογικών δομών της.

| 3.3 | Είναι απαραίτητο να επιβεβαιωθεί ότι το δικαίωμα στην ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι περιλαμβάνει το δικαίωμα της σύστασης ενώσεων ή της εγγραφής σε αυτές και της ένταξης σε ομάδες, ενώσεις και συλλόγους διαφόρων τύπων ή της αποχώρησης από αυτές. Απαιτεί τη μη παρέμβαση του κράτους στη συγκρότηση και στις υποθέσεις των ενώσεων που δρουν στο πλαίσιο του νόμου. Απαιτεί επίσης ενίσχυση από το κράτος για την δημιουργία και τη διατήρηση ενός κλίματος ευνοϊκού για την άσκηση του δικαιώματος της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι. |
| --- | --- |

3.3

Είναι απαραίτητο να επιβεβαιωθεί ότι το δικαίωμα στην ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι περιλαμβάνει το δικαίωμα της σύστασης ενώσεων ή της εγγραφής σε αυτές και της ένταξης σε ομάδες, ενώσεις και συλλόγους διαφόρων τύπων ή της αποχώρησης από αυτές. Απαιτεί τη μη παρέμβαση του κράτους στη συγκρότηση και στις υποθέσεις των ενώσεων που δρουν στο πλαίσιο του νόμου. Απαιτεί επίσης ενίσχυση από το κράτος για την δημιουργία και τη διατήρηση ενός κλίματος ευνοϊκού για την άσκηση του δικαιώματος της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι.

| 3.4 | Το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι δεν μπορεί να διαχωριστεί από τα υπόλοιπα πολιτικά δικαιώματα και δικαιώματα των πολιτών, όπως η ελευθερία έκφρασης και γνώμης και τα δικαιώματα της ελεύθερης κυκλοφορίας και του ασύλου. Από την πλευρά της, η άνθηση της κοινωνίας των πολιτών θα συμβάλει στην εισαγωγή ή στην παγίωση πολιτικών συστημάτων περισσότερο πολυφωνικών. |
| --- | --- |

3.4

Το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι δεν μπορεί να διαχωριστεί από τα υπόλοιπα πολιτικά δικαιώματα και δικαιώματα των πολιτών, όπως η ελευθερία έκφρασης και γνώμης και τα δικαιώματα της ελεύθερης κυκλοφορίας και του ασύλου. Από την πλευρά της, η άνθηση της κοινωνίας των πολιτών θα συμβάλει στην εισαγωγή ή στην παγίωση πολιτικών συστημάτων περισσότερο πολυφωνικών.

| 3.5 | Στις περισσότερες ΜΧΕ υφίσταται μια αντίφαση μεταξύ των διεθνών συμβάσεων (που εγγυώνται το δικαίωμα της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι) τις οποίες έχουν υπογράψει οι κυβερνήσεις τους και των εθνικών νομικών πράξεων, καθώς και μεταξύ των δύο αυτών νομικών καθεστώτων και της πραγματικότητας στην οποία εφαρμόζονται. Με εξαίρεση ορισμένες χώρες, η σύσταση ενώσεων και η άσκηση των συνεπόμενων δραστηριοτήτων τους υπόκεινται σε περιορισμούς με σκοπό ή με την πρόφαση της διαφύλαξης της ασφάλειας και της εθνικής ενότητας. |
| --- | --- |

3.5

Στις περισσότερες ΜΧΕ υφίσταται μια αντίφαση μεταξύ των διεθνών συμβάσεων (που εγγυώνται το δικαίωμα της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι) τις οποίες έχουν υπογράψει οι κυβερνήσεις τους και των εθνικών νομικών πράξεων, καθώς και μεταξύ των δύο αυτών νομικών καθεστώτων και της πραγματικότητας στην οποία εφαρμόζονται. Με εξαίρεση ορισμένες χώρες, η σύσταση ενώσεων και η άσκηση των συνεπόμενων δραστηριοτήτων τους υπόκεινται σε περιορισμούς με σκοπό ή με την πρόφαση της διαφύλαξης της ασφάλειας και της εθνικής ενότητας.

| 3.6 | Με την πρόφαση της ρύθμισης, περιορίζονται (ακόμα και απαγορεύονται ενίοτε) μέσω νόμων το δικαίωμα απεργίας, συνάθροισης, διαδήλωσης ή συγκρότησης ενώσεων. Ο έντονα συγκεντρωτικός χαρακτήρας της εκτελεστικής εξουσίας, γενικό χαρακτηριστικό των πολιτικών συστημάτων των χωρών εταίρων, έχει ως αντίκτυπο τον υπέρμετρο έλεγχο των ενώσεων. |
| --- | --- |

3.6

Με την πρόφαση της ρύθμισης, περιορίζονται (ακόμα και απαγορεύονται ενίοτε) μέσω νόμων το δικαίωμα απεργίας, συνάθροισης, διαδήλωσης ή συγκρότησης ενώσεων. Ο έντονα συγκεντρωτικός χαρακτήρας της εκτελεστικής εξουσίας, γενικό χαρακτηριστικό των πολιτικών συστημάτων των χωρών εταίρων, έχει ως αντίκτυπο τον υπέρμετρο έλεγχο των ενώσεων.

| 3.7 | Η ανεκτικότητα, ο έλεγχος και η καταστολή αποτελούν τρεις μεθόδους που χρησιμοποιεί (ενίοτε σε συνδυασμό) η εξουσία για την μεταχείριση των ενώσεων. Σε ορισμένες χώρες, υφίσταται ένας αποδεκτός βαθμός ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι, όπου οι περιορισμοί αφορούν μόνο μεμονωμένες και επιλεγμένες περιπτώσεις· σε άλλες χώρες, επιτρέπεται η δραστηριότητα των ανεξάρτητων ενώσεων, αλλά ασκούνται πιέσεις σε βάρος τους μέσω διοικητικών ή χρηματοοικονομικών ελέγχων· ακόμη, υπάρχουν χώρες όπου επιτρέπονται μόνον οι ενώσεις που στηρίζουν την κυβέρνηση. |
| --- | --- |

3.7

Η ανεκτικότητα, ο έλεγχος και η καταστολή αποτελούν τρεις μεθόδους που χρησιμοποιεί (ενίοτε σε συνδυασμό) η εξουσία για την μεταχείριση των ενώσεων. Σε ορισμένες χώρες, υφίσταται ένας αποδεκτός βαθμός ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι, όπου οι περιορισμοί αφορούν μόνο μεμονωμένες και επιλεγμένες περιπτώσεις· σε άλλες χώρες, επιτρέπεται η δραστηριότητα των ανεξάρτητων ενώσεων, αλλά ασκούνται πιέσεις σε βάρος τους μέσω διοικητικών ή χρηματοοικονομικών ελέγχων· ακόμη, υπάρχουν χώρες όπου επιτρέπονται μόνον οι ενώσεις που στηρίζουν την κυβέρνηση.

| 3.8 | Η παρέμβαση και ο έλεγχος έχουν αρνητική επίπτωση στις διάφορες φάσεις ύπαρξης μιας ένωσης, από τη σύστασή της έως την διάλυσή της. Όταν η σύσταση ενώσεων είναι επιλεκτική ή διακριτική, οι ενώσεις περιορίζονται συχνά σε άτομα που βρίσκονται κοντά στην εξουσία και συχνά αποτελούν πηγή διαφθοράς. Στις περιπτώσεις όπου μπορεί να επιβληθεί αυθαίρετα η διάλυση μιας ένωσης, οι ενώσεις λειτουργούν συνεσταλμένα και δεν ανταποκρίνονται στις προσδοκίες ούτε αναπτύσσουν το πλήρες δυναμικό τους. |
| --- | --- |

3.8

Η παρέμβαση και ο έλεγχος έχουν αρνητική επίπτωση στις διάφορες φάσεις ύπαρξης μιας ένωσης, από τη σύστασή της έως την διάλυσή της. Όταν η σύσταση ενώσεων είναι επιλεκτική ή διακριτική, οι ενώσεις περιορίζονται συχνά σε άτομα που βρίσκονται κοντά στην εξουσία και συχνά αποτελούν πηγή διαφθοράς. Στις περιπτώσεις όπου μπορεί να επιβληθεί αυθαίρετα η διάλυση μιας ένωσης, οι ενώσεις λειτουργούν συνεσταλμένα και δεν ανταποκρίνονται στις προσδοκίες ούτε αναπτύσσουν το πλήρες δυναμικό τους.

| 3.9 | Τρεις είναι οι τύποι των ενώσεων που, για διαφορετικούς λόγους, υπόκεινται σε ιδιαίτερη εποπτεία. Πρώτον, οι φανατικές ισλαμικές ενώσεις, λόγω των ανησυχιών ότι ευνοούν το ακραίο πολιτικό Ισλάμ, το οποίο σε ορισμένες χώρες αποτελεί την κύρια δύναμη νόμιμης ή παράνομης αντιπολίτευσης. Δεύτερον, οι ενώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, διότι κι αυτές συχνά συνενώνουν εναλλακτικές πολιτικές ομάδες. Τρίτον, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις, διότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, αποτελούν μαζικές οργανώσεις που μπορούν να θέσουν σε αμφισβήτηση την οικονομική και κοινωνική πολιτική μιας χώρας και διότι σχετίζονται στενά με διεθνείς οργανώσεις και οργανισμούς. |
| --- | --- |

3.9

Τρεις είναι οι τύποι των ενώσεων που, για διαφορετικούς λόγους, υπόκεινται σε ιδιαίτερη εποπτεία. Πρώτον, οι φανατικές ισλαμικές ενώσεις, λόγω των ανησυχιών ότι ευνοούν το ακραίο πολιτικό Ισλάμ, το οποίο σε ορισμένες χώρες αποτελεί την κύρια δύναμη νόμιμης ή παράνομης αντιπολίτευσης. Δεύτερον, οι ενώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, διότι κι αυτές συχνά συνενώνουν εναλλακτικές πολιτικές ομάδες. Τρίτον, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις, διότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, αποτελούν μαζικές οργανώσεις που μπορούν να θέσουν σε αμφισβήτηση την οικονομική και κοινωνική πολιτική μιας χώρας και διότι σχετίζονται στενά με διεθνείς οργανώσεις και οργανισμούς.

| 3.10 | Παρά τους προαναφερθέντες περιορισμούς, πρέπει να επισημανθεί ότι το επίπεδο των ελευθεριών, σχετικά με το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι, δεν είναι το ίδιο σε όλες τις χώρες εταίρους. Σε πολλές από αυτές είναι δυνατόν, παρά τις δυσκολίες, να υπάρξει ανεξάρτητη οργάνωση εργαζομένων, αυτοαπασχολούμενων, εργοδοτών, γυναικών, νέων, αγροτών κ.τ.λ. |
| --- | --- |

3.10

Παρά τους προαναφερθέντες περιορισμούς, πρέπει να επισημανθεί ότι το επίπεδο των ελευθεριών, σχετικά με το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι, δεν είναι το ίδιο σε όλες τις χώρες εταίρους. Σε πολλές από αυτές είναι δυνατόν, παρά τις δυσκολίες, να υπάρξει ανεξάρτητη οργάνωση εργαζομένων, αυτοαπασχολούμενων, εργοδοτών, γυναικών, νέων, αγροτών κ.τ.λ.

4.   Κατάσταση και χαρακτηριστικά των κύριων ενώσεων στις μεσογειακές χώρες εταίρους

| 4.1 | Παρά τη σχετική αδυναμία τους και τους προαναφερθέντες περιορισμούς, οι παραδοσιακές οργανώσεις εργαζομένων, αγροτών, επιχειρηματιών της κοινωνικής οικονομίας και άλλων διαφόρων δραστηριοτήτων απαριθμούνται σε όλες τις χώρες. |
| --- | --- |

4.1

Παρά τη σχετική αδυναμία τους και τους προαναφερθέντες περιορισμούς, οι παραδοσιακές οργανώσεις εργαζομένων, αγροτών, επιχειρηματιών της κοινωνικής οικονομίας και άλλων διαφόρων δραστηριοτήτων απαριθμούνται σε όλες τις χώρες.

| 4.2 | Άλλος τύπος ενώσεων είναι οι φιλανθρωπικές οργανώσεις και οι οργανώσεις κοινωνικής πρόνοιας, οι οποίες ασχολούνται με μειονεκτούσες ομάδες του πληθυσμού, κυρίως παρέχοντας υπηρεσίες με βάση την κοινότητα, τη θρησκεία, την περιφέρεια, τη φυλή ή την οικογένεια. Σε ορισμένες περιπτώσεις, έχουν αναδειχτεί σε πραγματικές οργανωμένες κοινωνικές υπηρεσίες. |
| --- | --- |

4.2

Άλλος τύπος ενώσεων είναι οι φιλανθρωπικές οργανώσεις και οι οργανώσεις κοινωνικής πρόνοιας, οι οποίες ασχολούνται με μειονεκτούσες ομάδες του πληθυσμού, κυρίως παρέχοντας υπηρεσίες με βάση την κοινότητα, τη θρησκεία, την περιφέρεια, τη φυλή ή την οικογένεια. Σε ορισμένες περιπτώσεις, έχουν αναδειχτεί σε πραγματικές οργανωμένες κοινωνικές υπηρεσίες.

| 4.3 | Κατά τη δεκαετία του '90, εμφανίστηκαν και άλλες μορφές ενώσεων με αντικείμενο το περιβάλλον ή τον πολιτισμό και επεδίωξαν να συμμετάσχουν στο δημόσιο ή τον κρατικό βίο μέσω προτάσεων ενθάρρυνσης και άμεσης δράσης, και όχι απλώς για να καλύψουν τα ελλείμματα του κράτους. Αυτές οι νέες ενώσεις αντιμετωπίζονται συχνά με καχυποψία και παρεμποδίζονται από τις διοικητικές και πολιτικές δομές. |
| --- | --- |

4.3

Κατά τη δεκαετία του '90, εμφανίστηκαν και άλλες μορφές ενώσεων με αντικείμενο το περιβάλλον ή τον πολιτισμό και επεδίωξαν να συμμετάσχουν στο δημόσιο ή τον κρατικό βίο μέσω προτάσεων ενθάρρυνσης και άμεσης δράσης, και όχι απλώς για να καλύψουν τα ελλείμματα του κράτους. Αυτές οι νέες ενώσεις αντιμετωπίζονται συχνά με καχυποψία και παρεμποδίζονται από τις διοικητικές και πολιτικές δομές.

| 4.4 | Άλλες σημαντικές ενώσεις είναι αυτές που ασχολούνται με θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δικαιωμάτων των γυναικών, υπεράσπισης των μειονοτήτων και ανάπτυξης της δημοκρατίας γενικότερα. |
| --- | --- |

4.4

Άλλες σημαντικές ενώσεις είναι αυτές που ασχολούνται με θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δικαιωμάτων των γυναικών, υπεράσπισης των μειονοτήτων και ανάπτυξης της δημοκρατίας γενικότερα.

| 4.5 | Η κατάσταση της εργασίας και των εργασιακών σχέσεων στις ΜΧΕ εξετάστηκε αναλυτικά στην τελευταία διάσκεψη κορυφής των Οικονομικών και Κοινωνικών Επιτροπών, με βάση την κοινή έκθεση που υποβλήθηκε από την ισπανική ΟΚΕ. Ορισμένες από τις απόψεις της έκθεσης αυτής περιλαμβάνονται στα τέσσερα ακόλουθα σημεία. |
| --- | --- |

4.5

Η κατάσταση της εργασίας και των εργασιακών σχέσεων στις ΜΧΕ εξετάστηκε αναλυτικά στην τελευταία διάσκεψη κορυφής των Οικονομικών και Κοινωνικών Επιτροπών, με βάση την κοινή έκθεση που υποβλήθηκε από την ισπανική ΟΚΕ. Ορισμένες από τις απόψεις της έκθεσης αυτής περιλαμβάνονται στα τέσσερα ακόλουθα σημεία.

| 4.6 | Η αρχή της συνδικαλιστικής ελευθερίας είναι εγγεγραμμένη στα συντάγματα των ΜΧΕ. Τα τελευταία έτη σημειώθηκε πρόοδος στην επικύρωση των θεμελιωδών κοινωνικών συμβάσεων της ΔΟΕ. Ωστόσο, δεν ισχύει το ίδιο και για τη μεταφορά τους στην εθνική νομοθεσία. Η επιτροπή συνδικαλιστικής ελευθερίας της ΔΟΕ, στην οποία έχει ανατεθεί η εξέταση των καταγγελιών που υποβάλλουν συνδικαλιστικές ή επιχειρηματικές οργανώσεις κατά των κυβερνήσεων τους σχετικά με παραβιάσεις της συνδικαλιστικής ελευθερίας, έχει παραλάβει διάφορες καταγγελίες οι οποίες προέρχονται από τις ΜΧΕ· η πλειοψηφία τους αφορά το Μαρόκο και την Τουρκία (6). |
| --- | --- |

4.6

Η αρχή της συνδικαλιστικής ελευθερίας είναι εγγεγραμμένη στα συντάγματα των ΜΧΕ. Τα τελευταία έτη σημειώθηκε πρόοδος στην επικύρωση των θεμελιωδών κοινωνικών συμβάσεων της ΔΟΕ. Ωστόσο, δεν ισχύει το ίδιο και για τη μεταφορά τους στην εθνική νομοθεσία. Η επιτροπή συνδικαλιστικής ελευθερίας της ΔΟΕ, στην οποία έχει ανατεθεί η εξέταση των καταγγελιών που υποβάλλουν συνδικαλιστικές ή επιχειρηματικές οργανώσεις κατά των κυβερνήσεων τους σχετικά με παραβιάσεις της συνδικαλιστικής ελευθερίας, έχει παραλάβει διάφορες καταγγελίες οι οποίες προέρχονται από τις ΜΧΕ· η πλειοψηφία τους αφορά το Μαρόκο και την Τουρκία (6).

| 4.7 | Όσον αφορά τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, υπάρχουν διάφορα πρότυπα ανάλογα με τις χώρες. Σε ορισμένες υπάρχει ένα και μόνο υποχρεωτικό συνδικάτο (μονοπώλιο), ενώ σε άλλες η ενότητα είναι εθελοντική (ενωτικό συνδικάτο)· σε διάφορες άλλες υπάρχει μεγάλος αριθμός συνδικαλιστικών οργανώσεων. Υφίσταται επίσης έντονη λειτουργική εξάρτηση των συνδικαλιστικών οργανώσεων από την πολιτική εξουσία γενικότερα. |
| --- | --- |

4.7

Όσον αφορά τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, υπάρχουν διάφορα πρότυπα ανάλογα με τις χώρες. Σε ορισμένες υπάρχει ένα και μόνο υποχρεωτικό συνδικάτο (μονοπώλιο), ενώ σε άλλες η ενότητα είναι εθελοντική (ενωτικό συνδικάτο)· σε διάφορες άλλες υπάρχει μεγάλος αριθμός συνδικαλιστικών οργανώσεων. Υφίσταται επίσης έντονη λειτουργική εξάρτηση των συνδικαλιστικών οργανώσεων από την πολιτική εξουσία γενικότερα.

| 4.8 | Εξάλλου, η αντιπροσωπευτικότητα τόσο των συνδικαλιστικών όσο και των εργοδοτικών οργανώσεων χαρακτηρίζεται από την έλλειψη σαφών και ρητών νομοθετικών ρυθμίσεων, γεγονός που αφήνει μεγάλα περιθώρια ελιγμών στη διακριτική ευχέρεια της πολιτικής εξουσίας. |
| --- | --- |

4.8

Εξάλλου, η αντιπροσωπευτικότητα τόσο των συνδικαλιστικών όσο και των εργοδοτικών οργανώσεων χαρακτηρίζεται από την έλλειψη σαφών και ρητών νομοθετικών ρυθμίσεων, γεγονός που αφήνει μεγάλα περιθώρια ελιγμών στη διακριτική ευχέρεια της πολιτικής εξουσίας.

| 4.9 | Η πλειονότητα των συνδικαλιστικών οργανώσεων των ΜΧΕ είναι μέλη διεθνών οργανώσεων και συντονίζονται με τα ευρωπαϊκά συνδικάτα μέσω του Συνδικαλιστικού Φόρουμ Euromed. Το φόρουμ αυτό αποτελείται από την Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικάτων (CES), τη Διεθνή Συνδικαλιστική Συνομοσπονδία (CSI), τη Διεθνή Αραβική Συνδικαλιστική Συνομοσπονδία (CISA) και τη Συνδικαλιστική ένωση εργαζομένων του αραβικού Μαγκρέμπ (USTMA). Στους στόχους του περιλαμβάνονται η ανάπτυξη της συνεργασίας Βορά-Νότου και η υπεράσπιση και προώθηση των συμφερόντων των εργαζομένων στο πλαίσιο της διαδικασίας της Βαρκελώνης. |
| --- | --- |

4.9

Η πλειονότητα των συνδικαλιστικών οργανώσεων των ΜΧΕ είναι μέλη διεθνών οργανώσεων και συντονίζονται με τα ευρωπαϊκά συνδικάτα μέσω του Συνδικαλιστικού Φόρουμ Euromed. Το φόρουμ αυτό αποτελείται από την Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικάτων (CES), τη Διεθνή Συνδικαλιστική Συνομοσπονδία (CSI), τη Διεθνή Αραβική Συνδικαλιστική Συνομοσπονδία (CISA) και τη Συνδικαλιστική ένωση εργαζομένων του αραβικού Μαγκρέμπ (USTMA). Στους στόχους του περιλαμβάνονται η ανάπτυξη της συνεργασίας Βορά-Νότου και η υπεράσπιση και προώθηση των συμφερόντων των εργαζομένων στο πλαίσιο της διαδικασίας της Βαρκελώνης.

| 4.10 | Οι επιχειρηματικές ενώσεις είναι ευρέως διαδεδομένες σε όλες τις ΜΧΕ και γενικότερα δεν αντιμετωπίζουν τόσους νομικούς, πολιτικούς ή διοικητικούς περιορισμούς στην άσκηση του αντιπροσωπευτικού τους ρόλου. Οι τομεακές εργοδοτικές ενώσεις έχουν γενικευθεί και σταδιακά έχουν δημιουργηθεί στις περισσότερες χώρες διεπαγγελματικές συνομοσπονδίες. Εκτός από τις εργοδοτικές οργανώσεις, πρέπει να επισημανθεί ο σημαντικός ρόλος που διαδραματίζουν στις ΜΧΕ τα εμπορικά επιμελητήρια.
  Η πολυφωνία έχει παγιωθεί στις εργοδοτικές ενώσεις καλύτερα από ό,τι στις συνδικαλιστικές. Οι οργανώσεις κάθε χώρας μπορούν να συγκεντρώνονται σε μια ενιαία επιχειρηματική συνομοσπονδία, όπως για παράδειγμα στην Τυνησία, όπου η UTICA (7) καλύπτει όλους τους οικονομικούς τομείς εκτός του αγροτικού· όμως σε άλλες χώρες υπάρχουν διάφορες οργανώσεις, όπως στην περίπτωση του Μαρόκου όπου υπάρχουν τρεις εργοδοτικές οργανώσεις (8). |
| --- | --- |

4.10

Οι επιχειρηματικές ενώσεις είναι ευρέως διαδεδομένες σε όλες τις ΜΧΕ και γενικότερα δεν αντιμετωπίζουν τόσους νομικούς, πολιτικούς ή διοικητικούς περιορισμούς στην άσκηση του αντιπροσωπευτικού τους ρόλου. Οι τομεακές εργοδοτικές ενώσεις έχουν γενικευθεί και σταδιακά έχουν δημιουργηθεί στις περισσότερες χώρες διεπαγγελματικές συνομοσπονδίες. Εκτός από τις εργοδοτικές οργανώσεις, πρέπει να επισημανθεί ο σημαντικός ρόλος που διαδραματίζουν στις ΜΧΕ τα εμπορικά επιμελητήρια.

Η πολυφωνία έχει παγιωθεί στις εργοδοτικές ενώσεις καλύτερα από ό,τι στις συνδικαλιστικές. Οι οργανώσεις κάθε χώρας μπορούν να συγκεντρώνονται σε μια ενιαία επιχειρηματική συνομοσπονδία, όπως για παράδειγμα στην Τυνησία, όπου η UTICA (7) καλύπτει όλους τους οικονομικούς τομείς εκτός του αγροτικού· όμως σε άλλες χώρες υπάρχουν διάφορες οργανώσεις, όπως στην περίπτωση του Μαρόκου όπου υπάρχουν τρεις εργοδοτικές οργανώσεις (8).

| 4.11 | Οι επιχειρηματικές οργανώσεις έντεκα χωρών εταίρων (9) (και της Μάλτας) αποτελούν την Ένωση Μεσογειακών Συνομοσπονδιών Επιχειρήσεων (UMCE) με έδρα στην Τυνησία· μεταξύ των στόχων της είναι η θέσπιση μιας θεσμοθετημένης διαβούλευσης μεταξύ των κοινωνικών και επαγγελματικών οργανώσεων και η συμβολή στην υλοποίηση μιας ευρωμεσογειακής ζώνης ελεύθερων συναλλαγών. |
| --- | --- |

4.11

Οι επιχειρηματικές οργανώσεις έντεκα χωρών εταίρων (9) (και της Μάλτας) αποτελούν την Ένωση Μεσογειακών Συνομοσπονδιών Επιχειρήσεων (UMCE) με έδρα στην Τυνησία· μεταξύ των στόχων της είναι η θέσπιση μιας θεσμοθετημένης διαβούλευσης μεταξύ των κοινωνικών και επαγγελματικών οργανώσεων και η συμβολή στην υλοποίηση μιας ευρωμεσογειακής ζώνης ελεύθερων συναλλαγών.

| 4.12 | Η κοινωνική οικονομία υπό τις διάφορες μορφές της (συνεταιρισμοί, οργανισμοί αλληλασφάλισης, αναπτυξιακές ενώσεις) απασχολεί ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού στις ΜΧΕ και ο ρόλος της είναι αποφασιστικός για την οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση, ιδίως στις ΜΜΕ και στις μικροεπιχειρήσεις, ενώ διαδραματίζουν επίσης σημαντικό ρόλο ως προμηθευτές μιας κοινωνικής υπηρεσίας. |
| --- | --- |

4.12

Η κοινωνική οικονομία υπό τις διάφορες μορφές της (συνεταιρισμοί, οργανισμοί αλληλασφάλισης, αναπτυξιακές ενώσεις) απασχολεί ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού στις ΜΧΕ και ο ρόλος της είναι αποφασιστικός για την οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση, ιδίως στις ΜΜΕ και στις μικροεπιχειρήσεις, ενώ διαδραματίζουν επίσης σημαντικό ρόλο ως προμηθευτές μιας κοινωνικής υπηρεσίας.

| 4.13 | Το συλλογικό κίνημα στους τομείς της κοινωνικής οικονομίας κατά κανόνα δεν υπόκειται σε περιορισμούς για πολιτικούς λόγους, υφίσταται όμως ορισμένους από τους διοικητικούς ελέγχους που επισημάνθηκαν για άλλες συλλογικές οργανώσεις. Το συλλογικό αυτό κίνημα είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένο στους γεωργικούς συνεταιρισμούς σε χώρες όμως το Μαρόκο, η Παλαιστίνη, η Τουρκία, η Αίγυπτος και το Ισραήλ. |
| --- | --- |

4.13

Το συλλογικό κίνημα στους τομείς της κοινωνικής οικονομίας κατά κανόνα δεν υπόκειται σε περιορισμούς για πολιτικούς λόγους, υφίσταται όμως ορισμένους από τους διοικητικούς ελέγχους που επισημάνθηκαν για άλλες συλλογικές οργανώσεις. Το συλλογικό αυτό κίνημα είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένο στους γεωργικούς συνεταιρισμούς σε χώρες όμως το Μαρόκο, η Παλαιστίνη, η Τουρκία, η Αίγυπτος και το Ισραήλ.

| 4.14 | Οι διάφορες συλλογικές οργανώσεις, όπως οι κοινωνικοί και κοινωνικο-επαγγελματικοί εταίροι, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις, οι οικογενειακές οργανώσεις, οι οργανώσεις καταναλωτών και κοινωνικής οικονομίας, προσπαθούν να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο στην εφαρμογή των πολιτικών σύνδεσης και γειτονίας, όπως διατυπώνεται και στην πρόσφατη ενημερωτική έκθεση που υιοθέτησε η ΕΟΚΕ (10). |
| --- | --- |

4.14

Οι διάφορες συλλογικές οργανώσεις, όπως οι κοινωνικοί και κοινωνικο-επαγγελματικοί εταίροι, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις, οι οικογενειακές οργανώσεις, οι οργανώσεις καταναλωτών και κοινωνικής οικονομίας, προσπαθούν να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο στην εφαρμογή των πολιτικών σύνδεσης και γειτονίας, όπως διατυπώνεται και στην πρόσφατη ενημερωτική έκθεση που υιοθέτησε η ΕΟΚΕ (10).

| 4.15 | Το 2000, συστάθηκε στη Μαδρίτη το Ευρωμεσογειακό δίκτυο κοινωνικής οικονομίας (ESMED) στο οποίο μέχρι στιγμής συμμετέχουν οργανώσεις από τη Γαλλία, την Ελλάδα, την Ιταλία, την Πορτογαλία, την Ισπανία, το Μαρόκο και την Τυνησία. Η ESMED έχει συμβάλει σε διάφορες εργασίες και φόρουμ της ΕΟΚΕ και της Ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης. |
| --- | --- |

4.15

Το 2000, συστάθηκε στη Μαδρίτη το Ευρωμεσογειακό δίκτυο κοινωνικής οικονομίας (ESMED) στο οποίο μέχρι στιγμής συμμετέχουν οργανώσεις από τη Γαλλία, την Ελλάδα, την Ιταλία, την Πορτογαλία, την Ισπανία, το Μαρόκο και την Τυνησία. Η ESMED έχει συμβάλει σε διάφορες εργασίες και φόρουμ της ΕΟΚΕ και της Ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης.

| 4.16 | Με τις δυσκολίες που έχουν αναφερθεί και για άλλες συλλογικές οργανώσεις, οι μη κυβερνητικές οργανώσεις και άλλες ενώσεις κοινωνικής προόδου διαδραματίζουν και αυτές ένα σημαντικό ρόλο, ιδίως όσον αφορά την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η δραστηριότητά τους είναι επίσης πολύ εμφανής στην ανάπτυξη των στόχων της διαδικασίας της Βαρκελώνης. Η Ευρωμεσογειακή Πλατφόρμα ΜΚΟ που συστάθηκε το 2005 περιλαμβάνει πολυάριθμα δίκτυα και ΜΚΟ μεταξύ των οποίων το Ευρωμεσογειακό δίκτυο ανθρωπίνων δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

4.16

Με τις δυσκολίες που έχουν αναφερθεί και για άλλες συλλογικές οργανώσεις, οι μη κυβερνητικές οργανώσεις και άλλες ενώσεις κοινωνικής προόδου διαδραματίζουν και αυτές ένα σημαντικό ρόλο, ιδίως όσον αφορά την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η δραστηριότητά τους είναι επίσης πολύ εμφανής στην ανάπτυξη των στόχων της διαδικασίας της Βαρκελώνης. Η Ευρωμεσογειακή Πλατφόρμα ΜΚΟ που συστάθηκε το 2005 περιλαμβάνει πολυάριθμα δίκτυα και ΜΚΟ μεταξύ των οποίων το Ευρωμεσογειακό δίκτυο ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Μαρόκο, Αλγερία, Τυνησία, Αίγυπτος, Ιορδανία, Ισραήλ, Παλαιστινιακά εδάφη, Λίβανος, Συρία, Τουρκία, Μαυριτανία και Αλβανία (η Μαυριτανία και η Αλβανία συγκαταλέγονται στη διαδικασία της Βαρκελώνης από τον Δεκέμβριο του 2007).

1

(2)  REX/233 — CESE 1004/2007.

2

(3)  Κωνσταντινούπολη, 14 και 15 Δεκεμβρίου 2006.

3

(4)  Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, της 12ης Απριλίου 2005, με τίτλο: «Δέκατη επέτειος της Ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης: Πρόγραμμα εργασίας με στόχο την αντιμετώπιση των προκλήσεων κατά την επόμενη πενταετία», [COM(2005) 139 τελικό].

4

(5)  Έκθεση για την ανθρώπινη ανάπτυξη στον αραβικό κόσμο PNUD (Απρίλιος 2005).

5

(6)  Προς το παρόν, το ζήτημα των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων στην Τουρκία εξετάζεται από την Μικτή Συμβουλευτική Επιτροπή ΕΕ-Τουρκίας.

6

(7)  Union Tunisienne de l'Industrie, du Commerce et de l'Artisanat.

7

(8)  Union Marocaine de l'Agriculture, Union Générale de l'Industrie et du Commerce, Confédération Générale des Entreprises du Maroc.

8

(9)  CGEA-Αλγερία, OEB-Κύπρος, FEI-Αίγυπτος, MAI-Ισραήλ, JCI-Ιορδανία, ALI-Λίβανος, MFOI-Μάλτα, CGEM-Μαρόκο, PFI-Παλαιστίνη, FSCC-CCI-Συρία, UTICA-Τυνησία, TUSIAD-TISK-Τουρκία.

9

(10)  REX/223 — CESE 504/2007 «Συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών σε τοπικό επίπεδο στη θέση σε εφαρμογή των σχεδίων δράσης που προβλέπονται από την ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας με στόχο μία ισόρροπη και βιώσιμη ανάπτυξη».

10

---

| 19.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 211/82 |
| --- | --- | --- | --- |

19.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 211/82

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Διαπραγματεύσεις για τη σύναψη νέων εμπορικών συμφωνιών: Η προσέγγιση της ΕΟΚΕ»

(2008/C 211/21)

Κατά τη σύνοδο ολομελείας της 26ης Σεπτεμβρίου 2007, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 29, παράγραφος 2 του Εσωτερικού της Κανονισμού, να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα:

«Διαπραγματεύσεις για τη σύναψη νέων εμπορικών συμφωνιών: Η προσέγγιση της ΕΟΚΕ».

Το ειδικευμένο τμήμα «Εξωτερικές σχέσεις», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του την 1η Απριλίου 2008 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ Peel και της συνεισηγήτριας κας Pichenot.

Κατά την 444η σύνοδο ολομέλειάς της, της 22ας και 23ης Απριλίου 2008 (συνεδρίαση της 22ας Απριλίου 2008), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 101 ψήφους υπέρ, 6 ψήφους κατά και 7 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και γενικές συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η Επιτροπή επιβεβαιώνει τη συνολική της δέσμευση για μια ελευθέρωση του πολυμερούς εμπορίου. Αναγνωρίζει δε ότι η στροφή αυτή εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς μία διμερή ατζέντα συναρτάται με την έλλειψη προόδου της πολυμερούς ατζέντας. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η Επιτροπή επιβεβαιώνει τη συνολική της δέσμευση για μια ελευθέρωση του πολυμερούς εμπορίου. Αναγνωρίζει δε ότι η στροφή αυτή εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς μία διμερή ατζέντα συναρτάται με την έλλειψη προόδου της πολυμερούς ατζέντας.

| 1.2 | Κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, οι διμερείς συμφωνίες δεν πρέπει να θεωρούνται ότι είναι απλά συμβατές με την πολυμερή προσέγγιση, αλλά και ότι εν τελεί την ενισχύουν πράγματι. Τα κέρδη που ενδεχομένως πραγματοποιούνται σε διμερές επίπεδο μπορούν να ενθαρρύνουν την πολυμερή διαδικασία. Όπως αναφέρει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η ευημερία μας εξαρτάται από το εμπόριο. |
| --- | --- |

1.2

Κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, οι διμερείς συμφωνίες δεν πρέπει να θεωρούνται ότι είναι απλά συμβατές με την πολυμερή προσέγγιση, αλλά και ότι εν τελεί την ενισχύουν πράγματι. Τα κέρδη που ενδεχομένως πραγματοποιούνται σε διμερές επίπεδο μπορούν να ενθαρρύνουν την πολυμερή διαδικασία. Όπως αναφέρει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η ευημερία μας εξαρτάται από το εμπόριο.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει εντούτοις ότι χρειάζεται μία ποιοτική αλλαγή σε αυτήν την προσέγγιση των νέων σειρών διαπραγματεύσεων: η απλή επανάληψη στο διμερές επίπεδο των πολιτικών που δεν στέφθηκαν με επιτυχία στο πολυμερές επίπεδο δεν είναι επαρκής. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει εντούτοις ότι χρειάζεται μία ποιοτική αλλαγή σε αυτήν την προσέγγιση των νέων σειρών διαπραγματεύσεων: η απλή επανάληψη στο διμερές επίπεδο των πολιτικών που δεν στέφθηκαν με επιτυχία στο πολυμερές επίπεδο δεν είναι επαρκής.

| 1.4 | Η διμερής προσέγγιση είναι δυνατόν να ενισχύσει τον σεβασμό περιφερειακών και τοπικών διαφορών, σε σύγκριση με τις πολυμερείς συμφωνίες οι οποίες ακολουθούν αναγκαστικά μία ευρύτερη προσέγγιση. |
| --- | --- |

1.4

Η διμερής προσέγγιση είναι δυνατόν να ενισχύσει τον σεβασμό περιφερειακών και τοπικών διαφορών, σε σύγκριση με τις πολυμερείς συμφωνίες οι οποίες ακολουθούν αναγκαστικά μία ευρύτερη προσέγγιση.

| 1.5 | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσέγγιση της ΓΔ Εμπορίου, βάσει της οποίας ζητείται η συνδρομή της ΕΟΚΕ για τη στήριξη των διαπραγματεύσεων για τη σύναψη νέων εμπορικών συμφωνιών, όπως προβλέπεται στη ανακοίνωση της Επιτροπής του Οκτωβρίου 2006 «Η Ευρώπη στον κόσμο». |
| --- | --- |

1.5

Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσέγγιση της ΓΔ Εμπορίου, βάσει της οποίας ζητείται η συνδρομή της ΕΟΚΕ για τη στήριξη των διαπραγματεύσεων για τη σύναψη νέων εμπορικών συμφωνιών, όπως προβλέπεται στη ανακοίνωση της Επιτροπής του Οκτωβρίου 2006 «Η Ευρώπη στον κόσμο».

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ επιβεβαιώνει ότι βασικός της στόχος είναι, ως πλήρες μέλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, να διατηρεί και να αναπτύσσει σημαντικό βαθμό συνεργασίας και ανταπόκρισης, εξ ονόματος της ευρωπαϊκής κοινωνίας των πολιτών, στα πλαίσια των μελλοντικών της εργασιών τόσο με την Επιτροπή, όσο και με άλλα σημαντικά όργανα της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.6

Η ΕΟΚΕ επιβεβαιώνει ότι βασικός της στόχος είναι, ως πλήρες μέλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, να διατηρεί και να αναπτύσσει σημαντικό βαθμό συνεργασίας και ανταπόκρισης, εξ ονόματος της ευρωπαϊκής κοινωνίας των πολιτών, στα πλαίσια των μελλοντικών της εργασιών τόσο με την Επιτροπή, όσο και με άλλα σημαντικά όργανα της ΕΕ.

| 1.7 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την ευκαιρία που της δίνεται, αφενός να στηρίξει την πρόθεση της Επιτροπής να εξασφαλίσει υψηλότερο επίπεδο παρακολούθησης και διαφάνειας στις διαπραγματεύσεις, και αφετέρου να επεκτείνει και να αναπτύξει τις επαφές της με την κοινωνία των πολιτών των κρατών και των περιφερειών εκείνων του κόσμου, που συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις. |
| --- | --- |

1.7

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την ευκαιρία που της δίνεται, αφενός να στηρίξει την πρόθεση της Επιτροπής να εξασφαλίσει υψηλότερο επίπεδο παρακολούθησης και διαφάνειας στις διαπραγματεύσεις, και αφετέρου να επεκτείνει και να αναπτύξει τις επαφές της με την κοινωνία των πολιτών των κρατών και των περιφερειών εκείνων του κόσμου, που συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις.

| 1.8 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, χάρη στη διάρθρωσή της, έχει τη δυνατότητα να διαδραματίσει έναν ενεργό ρόλο στον τομέα της παρακολούθησης. Βάσει της εμπειρίας της, η ΕΟΚΕ μπορεί κυρίως να εντοπίζει πιθανούς αποτελεσματικούς εταίρους σε άλλες χώρες. |
| --- | --- |

1.8

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, χάρη στη διάρθρωσή της, έχει τη δυνατότητα να διαδραματίσει έναν ενεργό ρόλο στον τομέα της παρακολούθησης. Βάσει της εμπειρίας της, η ΕΟΚΕ μπορεί κυρίως να εντοπίζει πιθανούς αποτελεσματικούς εταίρους σε άλλες χώρες.

| 1.9 | Η ΕΟΚΕ, σημειώνει μεν ότι η Επιτροπή αναζητά εν προκειμένω παρατηρήσεις και συνεργασία όσον αφορά τις προτεινόμενες διαπραγματεύσεις ως σύνολο, υπογραμμίζει ωστόσο το πολύ ευρύ φάσμα ζητημάτων και προβλημάτων που θα καλύψουν οι εν λόγω διαπραγματεύσεις, πολλά από τα οποία εξετάζονται στην παρούσα γνωμοδότηση. Για αυτόν το λόγο, η ΕΟΚΕ συνιστά με έμφαση να προβεί σε περαιτέρω και βαθύτερη εξέταση πολλών από τα συγκεκριμένα αυτά ζητήματα, μέσω χωριστών γνωμοδοτήσεων που θα καταρτίσει στο εγγύς μέλλον, π.χ. σε σχέση με την αξιοπρεπή εργασία και την πρόσβαση στην αγορά. |
| --- | --- |

1.9

Η ΕΟΚΕ, σημειώνει μεν ότι η Επιτροπή αναζητά εν προκειμένω παρατηρήσεις και συνεργασία όσον αφορά τις προτεινόμενες διαπραγματεύσεις ως σύνολο, υπογραμμίζει ωστόσο το πολύ ευρύ φάσμα ζητημάτων και προβλημάτων που θα καλύψουν οι εν λόγω διαπραγματεύσεις, πολλά από τα οποία εξετάζονται στην παρούσα γνωμοδότηση. Για αυτόν το λόγο, η ΕΟΚΕ συνιστά με έμφαση να προβεί σε περαιτέρω και βαθύτερη εξέταση πολλών από τα συγκεκριμένα αυτά ζητήματα, μέσω χωριστών γνωμοδοτήσεων που θα καταρτίσει στο εγγύς μέλλον, π.χ. σε σχέση με την αξιοπρεπή εργασία και την πρόσβαση στην αγορά.

| 1.10 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ιδιαίτερη ικανοποίησή της για την επανεμφάνιση κοινωνικών και περιβαλλοντικών πτυχών στο έγγραφο της Επιτροπής για τις εν λόγω διαπραγματεύσεις και σημειώνει σχετικά ότι η Αειφόρος Ανάπτυξη περιλαμβάνει οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές πτυχές. Εντούτοις, η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης ότι πολλά —κυρίως οικονομικού χαρακτήρα— ζητήματα, τα οποία προκύπτουν, περιλαμβάνουν πτυχές που αφορούν την κοινωνία των πολιτών, κυρίως δε εκείνα τα ζητήματα που επηρεάζουν την ελεύθερη κυκλοφορία των ατόμων. |
| --- | --- |

1.10

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ιδιαίτερη ικανοποίησή της για την επανεμφάνιση κοινωνικών και περιβαλλοντικών πτυχών στο έγγραφο της Επιτροπής για τις εν λόγω διαπραγματεύσεις και σημειώνει σχετικά ότι η Αειφόρος Ανάπτυξη περιλαμβάνει οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές πτυχές. Εντούτοις, η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης ότι πολλά —κυρίως οικονομικού χαρακτήρα— ζητήματα, τα οποία προκύπτουν, περιλαμβάνουν πτυχές που αφορούν την κοινωνία των πολιτών, κυρίως δε εκείνα τα ζητήματα που επηρεάζουν την ελεύθερη κυκλοφορία των ατόμων.

| 1.11 | Για τη διμερή αυτή προσέγγιση, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι χρειάζεται απαραιτήτως μία βάση θεμελιωδών και διεθνών δικαιωμάτων, που έχουν κατοχυρωθεί στα πρότυπα της ΔΟΕ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί εξάλλου ότι αυτού του είδους τα πρότυπα θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για την ενίσχυση των αμοιβαία αποδεκτών και πρακτικών ορισμών της αξιοπρεπούς εργασίας. |
| --- | --- |

1.11

Για τη διμερή αυτή προσέγγιση, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι χρειάζεται απαραιτήτως μία βάση θεμελιωδών και διεθνών δικαιωμάτων, που έχουν κατοχυρωθεί στα πρότυπα της ΔΟΕ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί εξάλλου ότι αυτού του είδους τα πρότυπα θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για την ενίσχυση των αμοιβαία αποδεκτών και πρακτικών ορισμών της αξιοπρεπούς εργασίας.

2.   Ιστορικό — η σημασία του εμπορίου

| 2.1 | Το εμπόριο κατέχει πρωταρχική θέση στις διεθνείς σχέσεις. Οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ των κρατών πραγματοποιούνται σε διάφορα επίπεδα, κυρίως ως εξής:






  — | γεωπολιτικές/στρατιωτικές αλληλεπιδράσεις, |
| --- | --- | --- |

2.1

Το εμπόριο κατέχει πρωταρχική θέση στις διεθνείς σχέσεις. Οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ των κρατών πραγματοποιούνται σε διάφορα επίπεδα, κυρίως ως εξής:

—

γεωπολιτικές/στρατιωτικές αλληλεπιδράσεις,

| — | εμπορικοί και οικονομικοί δεσμοί, |
| --- | --- |

—

εμπορικοί και οικονομικοί δεσμοί,

| — | οργανισμοί «ενδοτικού δικαίου»: εκ των οποίων ορισμένοι είναι μόνιμοι, όπως ο ΠΟΕ (Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου), ο ΟΗΕ και οι επιμέρους οργανισμοί του, συμπεριλαμβανομένης της ΔΟΕ (Διεθνής Οργάνωση Εργασίας), του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, και άλλοι έχουν συσταθεί ad hoc, στα πλαίσια κυρίως των κοινών ανησυχιών σχετικά με την περιβαλλοντική/αειφόρο ανάπτυξη και την κλιματική αλλαγή (Ρίο, Κιότο) — η γενεσιουργός αιτία όλων είναι το παγκόσμιο συλλογικό συμφέρον, |
| --- | --- |

—

οργανισμοί «ενδοτικού δικαίου»: εκ των οποίων ορισμένοι είναι μόνιμοι, όπως ο ΠΟΕ (Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου), ο ΟΗΕ και οι επιμέρους οργανισμοί του, συμπεριλαμβανομένης της ΔΟΕ (Διεθνής Οργάνωση Εργασίας), του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, και άλλοι έχουν συσταθεί ad hoc, στα πλαίσια κυρίως των κοινών ανησυχιών σχετικά με την περιβαλλοντική/αειφόρο ανάπτυξη και την κλιματική αλλαγή (Ρίο, Κιότο) — η γενεσιουργός αιτία όλων είναι το παγκόσμιο συλλογικό συμφέρον,

| — | αθλητισμός, πολιτιστικοί και/ή ιστορικοί δεσμοί, |
| --- | --- |

—

αθλητισμός, πολιτιστικοί και/ή ιστορικοί δεσμοί,

| — | επαφές μέσω της κοινωνίας των πολιτών, οι οποίες είναι ιδιαίτερης σημασίας για την ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

—

επαφές μέσω της κοινωνίας των πολιτών, οι οποίες είναι ιδιαίτερης σημασίας για την ΕΟΚΕ.

Από τα παραπάνω, το εμπόριο αποτελεί τον πιο αποτελεσματικό, ουσιαστικό και ανθεκτικό τρόπο για την ανάπτυξη επαφών μεταξύ των κρατών και των παγκόσμιων περιφερειών, οι οποίες θα αποτελέσουν με τη σειρά τους την αφετηρία για τη δημιουργία και άλλων επαφών και δεσμών.

| 2.2 | Το διεθνές εμπόριο και οι διεθνείς επενδύσεις συνιστούν πράγματι καίριους παράγοντες της ευρωπαϊκής οικονομικής ανάπτυξης και της εξωτερικής διάστασης της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ. Όπως αναφέρει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην ανακοίνωσή της «Η Ευρώπη στον κόσμο», «η ευημερία μας εξαρτάται από το εμπόριο». Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η Επιτροπή διαθέτει πλήρη αρμοδιότητα σε ζητήματα εμπορίου, ενώ σε πολλούς άλλους τομείς διεθνών σχέσεων η ΕΕ αρκείται μόνον σε πολιτικές προσδοκίες. Μολοταύτα, η σχετική λογοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εξακολουθεί να αποτελεί ένα ζήτημα που προβληματίζει και το οποίο θα πρέπει να εξακολουθήσει να τελεί υπό παρακολούθηση κατά την εξέλιξη των εν λόγω διαπραγματεύσεων. |
| --- | --- |

2.2

Το διεθνές εμπόριο και οι διεθνείς επενδύσεις συνιστούν πράγματι καίριους παράγοντες της ευρωπαϊκής οικονομικής ανάπτυξης και της εξωτερικής διάστασης της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ. Όπως αναφέρει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην ανακοίνωσή της «Η Ευρώπη στον κόσμο», «η ευημερία μας εξαρτάται από το εμπόριο». Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η Επιτροπή διαθέτει πλήρη αρμοδιότητα σε ζητήματα εμπορίου, ενώ σε πολλούς άλλους τομείς διεθνών σχέσεων η ΕΕ αρκείται μόνον σε πολιτικές προσδοκίες. Μολοταύτα, η σχετική λογοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εξακολουθεί να αποτελεί ένα ζήτημα που προβληματίζει και το οποίο θα πρέπει να εξακολουθήσει να τελεί υπό παρακολούθηση κατά την εξέλιξη των εν λόγω διαπραγματεύσεων.

| 2.3 | Πολλοί θεωρούν ότι η ενθάρρυνση του εμπορίου, οι χαμηλότεροι δασμοί, καθώς επίσης η άρση των υπολοίπων φραγμών στο εμπόριο και τις επενεδύσεις έχουν κρίσιμη σημασία για την επίτευξη ευρείας αποδοχής των πιο θετικών και ευεργετικών πτυχών της παγκοσμιοποίησης. Οι σημαντικότερες αναδυόμενες οικονομικές δυνάμεις, όπως η Κίνα, η Βραζιλία και η Ινδία —που συμπεριλαμβάνονται όλες στη νέα στρατηγική της Επιτροπής— υιοθετούν λιγότερο περιοριστικές εμπορικές πρακτικές, γεγονός που είναι ενδεικτικό της εκθετικής αύξησης του ρυθμού της παγκοσμιοποίησης. Η —μέσω της αύξησης του εμπορίου— αύξηση των οικονομικών δεσμών καθιστά δυνατή την ενίσχυση των πολιτιστικών επαφών, όπως επίσης των επαφών σε επίπεδο κοινωνίας των πολιτών, γεγονός που ενδιαφέρει εξαιρετικά την ΕΟΚΕ. Πολλοί εκτιμούν, ότι αυτού του είδους οι δεσμοί θα προάγουν και θα προωθήσουν την αποδοχή και την ανάπτυξη βέλτιστων πρακτικών στο χώρο της προστασίας του περιβάλλοντος, όπως επίσης θα προάγουν, τόσο την αειφόρο ανάπτυξη, όσο και την ανάπτυξη υψηλότερων κοινωνικών προτύπων και προτύπων για την απασχόληση. Δεδομένου ότι δεν υπάρχει καμία ακόμα εγγύηση για ένα βέβαιο αποτέλεσμα, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα χρειαστεί προσεκτική παρακολούθηση μέσω της άμεσης συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

2.3

Πολλοί θεωρούν ότι η ενθάρρυνση του εμπορίου, οι χαμηλότεροι δασμοί, καθώς επίσης η άρση των υπολοίπων φραγμών στο εμπόριο και τις επενεδύσεις έχουν κρίσιμη σημασία για την επίτευξη ευρείας αποδοχής των πιο θετικών και ευεργετικών πτυχών της παγκοσμιοποίησης. Οι σημαντικότερες αναδυόμενες οικονομικές δυνάμεις, όπως η Κίνα, η Βραζιλία και η Ινδία —που συμπεριλαμβάνονται όλες στη νέα στρατηγική της Επιτροπής— υιοθετούν λιγότερο περιοριστικές εμπορικές πρακτικές, γεγονός που είναι ενδεικτικό της εκθετικής αύξησης του ρυθμού της παγκοσμιοποίησης. Η —μέσω της αύξησης του εμπορίου— αύξηση των οικονομικών δεσμών καθιστά δυνατή την ενίσχυση των πολιτιστικών επαφών, όπως επίσης των επαφών σε επίπεδο κοινωνίας των πολιτών, γεγονός που ενδιαφέρει εξαιρετικά την ΕΟΚΕ. Πολλοί εκτιμούν, ότι αυτού του είδους οι δεσμοί θα προάγουν και θα προωθήσουν την αποδοχή και την ανάπτυξη βέλτιστων πρακτικών στο χώρο της προστασίας του περιβάλλοντος, όπως επίσης θα προάγουν, τόσο την αειφόρο ανάπτυξη, όσο και την ανάπτυξη υψηλότερων κοινωνικών προτύπων και προτύπων για την απασχόληση. Δεδομένου ότι δεν υπάρχει καμία ακόμα εγγύηση για ένα βέβαιο αποτέλεσμα, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα χρειαστεί προσεκτική παρακολούθηση μέσω της άμεσης συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών.

| 2.4 | H EOKE προσδίδει καίρια σημασία στο ρόλο της κοινωνίας των πολιτών στην εφαρμογή και στους μηχανισμούς παρακολούθησης εκείνων των πτυχών των συμφωνιών, οι οποίες σχετίζονται με την αειφόρο ανάπτυξη. Αναγνωρίζει το πλεονέκτημα, που αποκτάται μέσω του διαλόγου που βασίζεται στη συνεργασία, για την προώθηση ενός κλίματος εμπιστοσύνης μεταξύ των εταίρων, δεδομένου ότι τούτο αποτελεί τον μοναδικό τρόπο αντιμετώπισης των ευαίσθητων σχετικών ζητημάτων. |
| --- | --- |

2.4

H EOKE προσδίδει καίρια σημασία στο ρόλο της κοινωνίας των πολιτών στην εφαρμογή και στους μηχανισμούς παρακολούθησης εκείνων των πτυχών των συμφωνιών, οι οποίες σχετίζονται με την αειφόρο ανάπτυξη. Αναγνωρίζει το πλεονέκτημα, που αποκτάται μέσω του διαλόγου που βασίζεται στη συνεργασία, για την προώθηση ενός κλίματος εμπιστοσύνης μεταξύ των εταίρων, δεδομένου ότι τούτο αποτελεί τον μοναδικό τρόπο αντιμετώπισης των ευαίσθητων σχετικών ζητημάτων.

| 2.5 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι στην εντολή διαπραγμάτευσης για τις νέες συμφωνίες περιλαμβάνεται μία σημαντική κατευθυντήρια γραμμή, η οποία διευκρινίζει, ότι οι συμφωνίες αυτές οφείλουν να επιδιώκουν την προώθηση του σεβασμού για την αειφόρο ανάπτυξη (κυρίως όσον αφορά τα κοινωνικά και περιβαλλοντικά πρότυπα). Η εντολή αυτή θα πρέπει να εξετασθεί υπό το πρίσμα των καίριων παγκόσμιων ζητημάτων: κλιματική αλλαγή, στόχοι της χιλιετίας, μείωση της φτώχειας, αξιοπρεπής εργασία και πρότυπα υγείας (κυρίως τροφίμων). |
| --- | --- |

2.5

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι στην εντολή διαπραγμάτευσης για τις νέες συμφωνίες περιλαμβάνεται μία σημαντική κατευθυντήρια γραμμή, η οποία διευκρινίζει, ότι οι συμφωνίες αυτές οφείλουν να επιδιώκουν την προώθηση του σεβασμού για την αειφόρο ανάπτυξη (κυρίως όσον αφορά τα κοινωνικά και περιβαλλοντικά πρότυπα). Η εντολή αυτή θα πρέπει να εξετασθεί υπό το πρίσμα των καίριων παγκόσμιων ζητημάτων: κλιματική αλλαγή, στόχοι της χιλιετίας, μείωση της φτώχειας, αξιοπρεπής εργασία και πρότυπα υγείας (κυρίως τροφίμων).

| 2.6 | Η ΕΟΚΕ συνιστά την επανέναρξη του διαλόγου στα πλαίσια της κοινωνίας των πολιτών με θέμα τις συλλογικές προτιμήσεις που αποτελούν την βάση του ευρωπαϊκού προτύπου της κοινωνικής οικονομίας της αγοράς. Στις διμερείς διαπραγματεύσεις, η Ευρώπη οφείλει να καταστήσει σαφές ότι στηρίζει τις συλλογικές της προτιμήσεις σε κοινωνικά ζητήματα, όπως επίσης στους τομείς της ασφάλειας των τροφίμων και του περιβάλλοντος. Η εν λόγω άποψη επιβεβαιώνεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής του Οκτωβρίου 2007: «Η ΕΕ πρέπει να εξασφαλίσει ότι και οι τρίτες χώρες θα προσφέρουν αντίστοιχα επίπεδα ανοίγματος στους εξαγωγείς και τους επενδυτές της ΕΕ και ότι οι βασικοί κανόνες που εφαρμόζουν δεν θίγουν την ικανότητά μας να προστατεύσουμε τα συμφέροντά μας και να διατηρήσουμε υψηλά πρότυπα για τα προϊόντα μας, έτσι ώστε να εξασφαλίσουμε την προστασία της υγείας, της ασφάλειας, του περιβάλλοντος και των καταναλωτών». |
| --- | --- |

2.6

Η ΕΟΚΕ συνιστά την επανέναρξη του διαλόγου στα πλαίσια της κοινωνίας των πολιτών με θέμα τις συλλογικές προτιμήσεις που αποτελούν την βάση του ευρωπαϊκού προτύπου της κοινωνικής οικονομίας της αγοράς. Στις διμερείς διαπραγματεύσεις, η Ευρώπη οφείλει να καταστήσει σαφές ότι στηρίζει τις συλλογικές της προτιμήσεις σε κοινωνικά ζητήματα, όπως επίσης στους τομείς της ασφάλειας των τροφίμων και του περιβάλλοντος. Η εν λόγω άποψη επιβεβαιώνεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής του Οκτωβρίου 2007: «Η ΕΕ πρέπει να εξασφαλίσει ότι και οι τρίτες χώρες θα προσφέρουν αντίστοιχα επίπεδα ανοίγματος στους εξαγωγείς και τους επενδυτές της ΕΕ και ότι οι βασικοί κανόνες που εφαρμόζουν δεν θίγουν την ικανότητά μας να προστατεύσουμε τα συμφέροντά μας και να διατηρήσουμε υψηλά πρότυπα για τα προϊόντα μας, έτσι ώστε να εξασφαλίσουμε την προστασία της υγείας, της ασφάλειας, του περιβάλλοντος και των καταναλωτών».

| 2.7 | Η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι πρόκειται να υποβάλει σύντομα νέες ιδέες για την αντιμετώπιση των καίριων αυτών προκλήσεων, με άξονα την προσήλωση της ΕΕ στο άνοιγμα των αγορών και τη διασφάλιση θεμιτού ανταγωνισμού. Κατά τη γνώμη επομένως της ΕΟΚΕ, επείγει να δρομολογηθούν οι διμερείς αυτές συμφωνίες με την επιδίωξη ενός τριπλού πολιτικού στόχου —προστασία, δικαιοσύνη και αμοιβαιότητα— προκειμένου να δημιουργηθεί μία νέα γενιά συμφωνιών. |
| --- | --- |

2.7

Η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι πρόκειται να υποβάλει σύντομα νέες ιδέες για την αντιμετώπιση των καίριων αυτών προκλήσεων, με άξονα την προσήλωση της ΕΕ στο άνοιγμα των αγορών και τη διασφάλιση θεμιτού ανταγωνισμού. Κατά τη γνώμη επομένως της ΕΟΚΕ, επείγει να δρομολογηθούν οι διμερείς αυτές συμφωνίες με την επιδίωξη ενός τριπλού πολιτικού στόχου —προστασία, δικαιοσύνη και αμοιβαιότητα— προκειμένου να δημιουργηθεί μία νέα γενιά συμφωνιών.

3.   Η ανακοίνωση της Επιτροπής «Η Ευρώπη στον κόσμο» — Μία σημαντική αλλαγή στην εμπορική πολιτική της ΕΕ

| 3.1 | Η έγκριση εκ μέρους του Συμβουλίου των Υπουργών τον Απρίλιο του 2007 της ανακοίνωσης της Επιτροπής με θέμα: «Η Ευρώπη στον κόσμο: η συμμετοχή της στον παγκόσμιο ανταγωνισμό» σηματοδοτεί ένα εξαιρετικά σημαντικό γεγονός σε παγκόσμιο επίπεδο. Με μερίδιο 26 % στο παγκόσμιο εμπόριο όσον αφορά τις υπηρεσίες και 17,5 % όσον αφορά το εμπόριο αγαθών (EU25 — 2005 στοιχεία ΕΚ), η ΕΕ συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους παγκοσμίως. Παρά την επιβεβαίωση της προσήλωσης της ΕΕ στην πολυμερή προσέγγιση, η στρατηγική αυτή της Επιτροπής προωθεί μία νέα γενιά διμερών και περιφερειακών συμφωνιών εμπορικών συναλλαγών, όπως επίσης θέτει ως στόχο την εξάλειψη των μη δασμολογικών και κανονιστικών εμποδίων. |
| --- | --- |

3.1

Η έγκριση εκ μέρους του Συμβουλίου των Υπουργών τον Απρίλιο του 2007 της ανακοίνωσης της Επιτροπής με θέμα: «Η Ευρώπη στον κόσμο: η συμμετοχή της στον παγκόσμιο ανταγωνισμό» σηματοδοτεί ένα εξαιρετικά σημαντικό γεγονός σε παγκόσμιο επίπεδο. Με μερίδιο 26 % στο παγκόσμιο εμπόριο όσον αφορά τις υπηρεσίες και 17,5 % όσον αφορά το εμπόριο αγαθών (EU25 — 2005 στοιχεία ΕΚ), η ΕΕ συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους παγκοσμίως. Παρά την επιβεβαίωση της προσήλωσης της ΕΕ στην πολυμερή προσέγγιση, η στρατηγική αυτή της Επιτροπής προωθεί μία νέα γενιά διμερών και περιφερειακών συμφωνιών εμπορικών συναλλαγών, όπως επίσης θέτει ως στόχο την εξάλειψη των μη δασμολογικών και κανονιστικών εμποδίων.

| 3.2 | To νέο αυτό πλαίσιο αποτελεί αναμφισβήτητα αποτέλεσμα της έλλειψης πρακτικής προόδου στον Γύρο της Ντόχα για την Ανάπτυξη. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να επικροτηθεί, δεδομένου ότι συνιστά δήλωση της πρόθεσης της Επιτροπής να συνεχίσει το πρόγραμμα για την οικονομική απελευθέρωση. Η Επιτροπή ορθά επισημαίνει ότι η στρατηγική αυτή δεν αντικαθιστά την πολυμερή προσέγγιση, αλλά πρόκειται για μία δέσμευση προς όφελος της τόνωσης της δυναμικής, γεγονός για το οποίο η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της. Η ολοκλήρωση του Γύρου της Ντόχα εξακολουθεί να αποτελεί στρατηγική πολιτική αναγκαιότητα. |
| --- | --- |

3.2

To νέο αυτό πλαίσιο αποτελεί αναμφισβήτητα αποτέλεσμα της έλλειψης πρακτικής προόδου στον Γύρο της Ντόχα για την Ανάπτυξη. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να επικροτηθεί, δεδομένου ότι συνιστά δήλωση της πρόθεσης της Επιτροπής να συνεχίσει το πρόγραμμα για την οικονομική απελευθέρωση. Η Επιτροπή ορθά επισημαίνει ότι η στρατηγική αυτή δεν αντικαθιστά την πολυμερή προσέγγιση, αλλά πρόκειται για μία δέσμευση προς όφελος της τόνωσης της δυναμικής, γεγονός για το οποίο η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της. Η ολοκλήρωση του Γύρου της Ντόχα εξακολουθεί να αποτελεί στρατηγική πολιτική αναγκαιότητα.

| 3.3 | Η ανακοίνωση σηματοδοτεί εντούτοις μία σημαντική αλλαγή πλεύσης στην πολιτική εμπορίου της ΕΕ, την πρώτη από το 1999. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εξέφρασε ήδη την ικανοποίησή της για την ανακοίνωση (1), κυρίως επειδή μέσω αυτής επιβεβαιώνονται, αφενός η δέσμευση της Επιτροπής για την ανάπτυξη του εμπορίου και, αφετέρου η προσήλωση της ΕΕ στην πολυμερή προσέγγιση. |
| --- | --- |

3.3

Η ανακοίνωση σηματοδοτεί εντούτοις μία σημαντική αλλαγή πλεύσης στην πολιτική εμπορίου της ΕΕ, την πρώτη από το 1999. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εξέφρασε ήδη την ικανοποίησή της για την ανακοίνωση (1), κυρίως επειδή μέσω αυτής επιβεβαιώνονται, αφενός η δέσμευση της Επιτροπής για την ανάπτυξη του εμπορίου και, αφετέρου η προσήλωση της ΕΕ στην πολυμερή προσέγγιση.

| 3.4 | Είναι σημαντικό οι διμερείς διαπραγματεύσεις να μη παρεμποδίζουν την πολυμερή προσέγγιση. Θα πρέπει επομένως να περιορίζονται στην παροχή στήριξης για την πολυμερή προσέγγιση, όπως επίσης να θεωρούνται όχι μόνον ότι είναι απλά συμβατές με την πολυμερή προσέγγιση, αλλά και ότι εν τελεί την ενισχύουν ουσιαστικά. Η ΕΟΚΕ πιστεύει πράγματι ότι το τελικό όφελος που παρέχεται σε διμερές επίπεδο μπορεί να ενθαρρύνει την πολυμερή διαδικασία, χάρη στις διεξοδικές συζητήσεις και την προσέγγιση των θέσεων που επιφέρουν οι διμερείς προσεγγίσεις. |
| --- | --- |

3.4

Είναι σημαντικό οι διμερείς διαπραγματεύσεις να μη παρεμποδίζουν την πολυμερή προσέγγιση. Θα πρέπει επομένως να περιορίζονται στην παροχή στήριξης για την πολυμερή προσέγγιση, όπως επίσης να θεωρούνται όχι μόνον ότι είναι απλά συμβατές με την πολυμερή προσέγγιση, αλλά και ότι εν τελεί την ενισχύουν ουσιαστικά. Η ΕΟΚΕ πιστεύει πράγματι ότι το τελικό όφελος που παρέχεται σε διμερές επίπεδο μπορεί να ενθαρρύνει την πολυμερή διαδικασία, χάρη στις διεξοδικές συζητήσεις και την προσέγγιση των θέσεων που επιφέρουν οι διμερείς προσεγγίσεις.

| 3.5 | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι σχετικές δυσχέρειες έχουν επισημανθεί με μεγάλη σαφήνεια από τον Καθηγητή Patrick Messerlin (2). Σε ορισμένα μικρά κράτη και περιφερειακές ομάδες υπάρχει τέτοια έλλειψη σε ανθρώπινους πόρους, ώστε να καθίσταται εξαιρετικά δύσκολη η επιλογή μεταξύ του πολυμερούς ή του διμερούς επιπέδου. |
| --- | --- |

3.5

Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι σχετικές δυσχέρειες έχουν επισημανθεί με μεγάλη σαφήνεια από τον Καθηγητή Patrick Messerlin (2). Σε ορισμένα μικρά κράτη και περιφερειακές ομάδες υπάρχει τέτοια έλλειψη σε ανθρώπινους πόρους, ώστε να καθίσταται εξαιρετικά δύσκολη η επιλογή μεταξύ του πολυμερούς ή του διμερούς επιπέδου.

| 3.6 | Επομένως, η Επιτροπή πρέπει απαραιτήτως να διαπραγματεύεται συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών, οι οποίες θα μπορούν να παρέχουν πραγματική προστιθέμενη αξία. Η διμερής προσέγγιση ενδέχεται να ενισχύσει το σεβασμό περιφερειακών και τοπικών διαφορών, σε σχέση με τις πολυμερείς συμφωνίες, οι οποίες ακολουθούν αναγκαστικά μία ευρύτερη προσέγγιση. Από την άποψη αυτή, η ΕΟΚΕ επισημαίνει εξίσου τη σαφή και ανανεωμένη έμφαση που δίνεται στα τρία εξέχοντα «Θέματα της Σιγκαπούρης», δηλαδή στον ανταγωνισμό, τις επενδύσεις και τις δημόσιες συμβάσεις, τα οποία η Επιτροπή προτίθεται πλέον να επιδιώξει μέσω των προτεινόμενων διαπραγματεύσεων για τη σύναψη συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών, παρά το γεγονός ότι η ΕΕ απέσυρε τα εν λόγω ζητήματα από τις διαπραγματεύσεις του Γύρου της Ντόχα για την Ανάπτυξη. |
| --- | --- |

3.6

Επομένως, η Επιτροπή πρέπει απαραιτήτως να διαπραγματεύεται συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών, οι οποίες θα μπορούν να παρέχουν πραγματική προστιθέμενη αξία. Η διμερής προσέγγιση ενδέχεται να ενισχύσει το σεβασμό περιφερειακών και τοπικών διαφορών, σε σχέση με τις πολυμερείς συμφωνίες, οι οποίες ακολουθούν αναγκαστικά μία ευρύτερη προσέγγιση. Από την άποψη αυτή, η ΕΟΚΕ επισημαίνει εξίσου τη σαφή και ανανεωμένη έμφαση που δίνεται στα τρία εξέχοντα «Θέματα της Σιγκαπούρης», δηλαδή στον ανταγωνισμό, τις επενδύσεις και τις δημόσιες συμβάσεις, τα οποία η Επιτροπή προτίθεται πλέον να επιδιώξει μέσω των προτεινόμενων διαπραγματεύσεων για τη σύναψη συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών, παρά το γεγονός ότι η ΕΕ απέσυρε τα εν λόγω ζητήματα από τις διαπραγματεύσεις του Γύρου της Ντόχα για την Ανάπτυξη.

| 3.7 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει εντούτοις ότι χρειάζεται μία ποιοτική αλλαγή σε αυτήν την προσέγγιση των νέων σειρών διαπραγματεύσεων: η απλή επανάληψη στο διμερές επίπεδο των πολιτικών που δεν στέφθηκαν με επιτυχία στο πολυμερές επίπεδο δεν επαρκεί. |
| --- | --- |

3.7

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει εντούτοις ότι χρειάζεται μία ποιοτική αλλαγή σε αυτήν την προσέγγιση των νέων σειρών διαπραγματεύσεων: η απλή επανάληψη στο διμερές επίπεδο των πολιτικών που δεν στέφθηκαν με επιτυχία στο πολυμερές επίπεδο δεν επαρκεί.

| 3.8 | Η ΕΕ οφείλει εξίσου να κατανοήσει το γεγονός ότι ο κατά περίπτωση εταίρος στις διαπραγματεύσεις θα επιθυμεί να προχωρεί με συγκεκριμένο ρυθμό και τρόπο, ανάλογα με τις παραδόσεις του. Μεταξύ της Ευρώπης και της Ασίας υφίστανται σε πολλούς τομείς ευρείες διαφορές ως προς την προσέγγιση, οι οποίες πρέπει να γίνονται σεβαστές. Ειδικότερα μεταξύ των μελών του ASEAN υπάρχουν και άλλες μεγάλες διαφορές, κυρίως στο επίπεδο της ανάπτυξης. Η ΕΕ δεν μπορεί να επιβάλλει τους κανόνες της χωρίς διαπραγμάτευση. |
| --- | --- |

3.8

Η ΕΕ οφείλει εξίσου να κατανοήσει το γεγονός ότι ο κατά περίπτωση εταίρος στις διαπραγματεύσεις θα επιθυμεί να προχωρεί με συγκεκριμένο ρυθμό και τρόπο, ανάλογα με τις παραδόσεις του. Μεταξύ της Ευρώπης και της Ασίας υφίστανται σε πολλούς τομείς ευρείες διαφορές ως προς την προσέγγιση, οι οποίες πρέπει να γίνονται σεβαστές. Ειδικότερα μεταξύ των μελών του ASEAN υπάρχουν και άλλες μεγάλες διαφορές, κυρίως στο επίπεδο της ανάπτυξης. Η ΕΕ δεν μπορεί να επιβάλλει τους κανόνες της χωρίς διαπραγμάτευση.

4.   Γενικές συστάσεις για μελλοντικές συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών

| 4.1 | H Επιτροπή έχει προσδιορίσει μία σειρά από καίριες συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου και άλλες εμπορικές διαπραγματεύσεις που επιθυμεί να προωθήσει, όπως επίσης μία σειρά από καίρια θέματα διαπραγματεύσεων, συμπεριλαμβανομένων των τεχνικών και μη δασμολογικών εμποδίων, όπως και των «Θεμάτων της Σιγκαπούρης», μέσω των οποίων προτίθεται να αναπτύξει και να ενισχύσει την ατζέντα της ανταγωνιστικότητας για την εμπορική πολιτική. Οι διαπραγματεύσεις θα πρέπει να είναι κατά το δυνατόν ευρύτερες, εντούτοις θα πρέπει να αποφεύγονται με κάθε κόστος οι προφανείς αντιφάσεις και οι ασυμβίβαστοι όροι μεταξύ των συμφωνιών. Η ΕΟΚΕ θα αναζητήσει σαφείς κατευθυντήριες αρχές, που θα πρέπει να εφαρμόζονται τόσο κατά τις προβλεφθείσες συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών, όσο και κατά τις υπόλοιπες διαπραγματεύσεις, που ενδέχεται να ακολουθήσουν, και οι οποίες αφορούν στους εξής τομείς: |
| --- | --- |

4.1

H Επιτροπή έχει προσδιορίσει μία σειρά από καίριες συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου και άλλες εμπορικές διαπραγματεύσεις που επιθυμεί να προωθήσει, όπως επίσης μία σειρά από καίρια θέματα διαπραγματεύσεων, συμπεριλαμβανομένων των τεχνικών και μη δασμολογικών εμποδίων, όπως και των «Θεμάτων της Σιγκαπούρης», μέσω των οποίων προτίθεται να αναπτύξει και να ενισχύσει την ατζέντα της ανταγωνιστικότητας για την εμπορική πολιτική. Οι διαπραγματεύσεις θα πρέπει να είναι κατά το δυνατόν ευρύτερες, εντούτοις θα πρέπει να αποφεύγονται με κάθε κόστος οι προφανείς αντιφάσεις και οι ασυμβίβαστοι όροι μεταξύ των συμφωνιών. Η ΕΟΚΕ θα αναζητήσει σαφείς κατευθυντήριες αρχές, που θα πρέπει να εφαρμόζονται τόσο κατά τις προβλεφθείσες συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών, όσο και κατά τις υπόλοιπες διαπραγματεύσεις, που ενδέχεται να ακολουθήσουν, και οι οποίες αφορούν στους εξής τομείς:

| 4.2 | Τεχνικοί φραγμοί στο εμπόριο
  : οι φραγμοί αυτοί συνιστούν σήμερα σε πολλές χώρες ένα μεγάλο εμπόδιο στη δημιουργία εμπορίου και στην οικονομική ανάπτυξη και θέτουν επιπλέον εμπόδια στην πρόσβαση στην αγορά, από αυτά που θέτουν οι δασμοί (δεδομένου μάλιστα ότι πολλές μεμονωμένες αναπτυσσόμενες χώρες επιβάλλουν μονομερώς μειωμένους δασμούς, με στόχο την ανάπτυξη εμπορικών σχέσεων και επενδύσεων). Από την άποψη αυτή, οι προδιαγραφές, ιδιαίτερα στο χώρο της υγείας του ανθρώπου, των ζώων και των φυτών, αποτελούν συχνά αφορμή για διαμάχες, ιδιαίτερα δεδομένου ότι η ΕΕ έχει ορισμένες από τις υψηλότερες προδιαγραφές παγκοσμίως — γεγονός που πολλοί θεωρούν «καλυμμένο» προστατευτισμό. Η ΕΕ οφείλει να είναι προετοιμασμένη να εντατικοποιήσει την κατάρτιση και την ευρύτερη παραγωγική ικανότητα, που ήδη διατίθενται, ή να βασιστεί στην επιτυχία των υφιστάμενων προγραμμάτων όσον αφορά τη σχετική με το εμπόριο τεχνική βοήθεια (TRTA). |
| --- | --- |

4.2

Τεχνικοί φραγμοί στο εμπόριο
  : οι φραγμοί αυτοί συνιστούν σήμερα σε πολλές χώρες ένα μεγάλο εμπόδιο στη δημιουργία εμπορίου και στην οικονομική ανάπτυξη και θέτουν επιπλέον εμπόδια στην πρόσβαση στην αγορά, από αυτά που θέτουν οι δασμοί (δεδομένου μάλιστα ότι πολλές μεμονωμένες αναπτυσσόμενες χώρες επιβάλλουν μονομερώς μειωμένους δασμούς, με στόχο την ανάπτυξη εμπορικών σχέσεων και επενδύσεων). Από την άποψη αυτή, οι προδιαγραφές, ιδιαίτερα στο χώρο της υγείας του ανθρώπου, των ζώων και των φυτών, αποτελούν συχνά αφορμή για διαμάχες, ιδιαίτερα δεδομένου ότι η ΕΕ έχει ορισμένες από τις υψηλότερες προδιαγραφές παγκοσμίως — γεγονός που πολλοί θεωρούν «καλυμμένο» προστατευτισμό. Η ΕΕ οφείλει να είναι προετοιμασμένη να εντατικοποιήσει την κατάρτιση και την ευρύτερη παραγωγική ικανότητα, που ήδη διατίθενται, ή να βασιστεί στην επιτυχία των υφιστάμενων προγραμμάτων όσον αφορά τη σχετική με το εμπόριο τεχνική βοήθεια (TRTA).

| 4.3 | Οι δασμολογικοί φραγμοί
  θα αποτελέσουν ένα καίριο ζήτημα σε κάθε μία από τις τρεις κρίσιμες διαπραγματεύσεις με την Κορέα, την Ινδία και τις χώρες της ASEAN αντιστοίχως. Στην Ινδία ειδικότερα παρατηρούνται ορισμένοι πολύ υψηλοί δασμοί, στους οποίους προστίθενται περαιτέρω επιβαρύνσεις, όπως κυρίως ο «Πρόσθετος Φόρος» και ο «Επιπλέον Πρόσθετος Φόρος», συνεπεία των οποίων η συνολική επιβάρυνση για ορισμένα προϊόντα ανέρχεται στο 550 %. Στις χώρες της ASEAN η έλλειψη εναρμόνισης δημιουργεί προβλήματα δεδομένου ότι εφαρμόζεται ένα ευρύ φάσμα διαφορετικών δασμών, όπως επίσης μεροληπτικά συστήματα ειδικού φόρου κατανάλωσης (3). |
| --- | --- |

4.3

Οι δασμολογικοί φραγμοί
  θα αποτελέσουν ένα καίριο ζήτημα σε κάθε μία από τις τρεις κρίσιμες διαπραγματεύσεις με την Κορέα, την Ινδία και τις χώρες της ASEAN αντιστοίχως. Στην Ινδία ειδικότερα παρατηρούνται ορισμένοι πολύ υψηλοί δασμοί, στους οποίους προστίθενται περαιτέρω επιβαρύνσεις, όπως κυρίως ο «Πρόσθετος Φόρος» και ο «Επιπλέον Πρόσθετος Φόρος», συνεπεία των οποίων η συνολική επιβάρυνση για ορισμένα προϊόντα ανέρχεται στο 550 %. Στις χώρες της ASEAN η έλλειψη εναρμόνισης δημιουργεί προβλήματα δεδομένου ότι εφαρμόζεται ένα ευρύ φάσμα διαφορετικών δασμών, όπως επίσης μεροληπτικά συστήματα ειδικού φόρου κατανάλωσης (3).

| 4.4 | Η διαπραγμάτευση για την άρση των κατά το δυνατόν περισσότερων
  μη δασμολογικών εμποδίων (ΜΔΕ)
  θα αποτελέσει προτεραιότητα, παρά το γεγονός ότι τα σχετικά βασικά προβλήματα αποτελούν απόρροια κορεσμένων γραφειοκρατικών συστημάτων, ασφυκτικών επιπέδων τοπικής ρύθμισης, έλλειψης εναλλακτικής απασχόλησης για τους υπεράριθμους υπαλλήλους και, πιθανώς, διαφθοράς. Ο ΠΟΕ, παραδείγματος χάρη, εκτιμά ότι το 93 % των εισαγωγών στην Ινδία αντιμετωπίζει κάποιου είδους ΜΔΕ, ενώ στη Βραζιλία το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται μόνον στο 22 % (4). Τα ΜΔΕ είναι υψηλά και στις χώρες της ASEAN, εντούτοις το μέγεθος τους ποικίλει και εδώ σε μεγάλο βαθμό (στην Ινδονησία, παραδείγματος χάρη, τα ΜΔΕ επιδρούν στο 31 % των εισαγωγών, στη Σιγκαπούρη αντιθέτως μόνον στο 2 %). Το ανάλογο ποσοστό στην Κορέα ανέρχεται στο 25 %. |
| --- | --- |

4.4

Η διαπραγμάτευση για την άρση των κατά το δυνατόν περισσότερων
  μη δασμολογικών εμποδίων (ΜΔΕ)
  θα αποτελέσει προτεραιότητα, παρά το γεγονός ότι τα σχετικά βασικά προβλήματα αποτελούν απόρροια κορεσμένων γραφειοκρατικών συστημάτων, ασφυκτικών επιπέδων τοπικής ρύθμισης, έλλειψης εναλλακτικής απασχόλησης για τους υπεράριθμους υπαλλήλους και, πιθανώς, διαφθοράς. Ο ΠΟΕ, παραδείγματος χάρη, εκτιμά ότι το 93 % των εισαγωγών στην Ινδία αντιμετωπίζει κάποιου είδους ΜΔΕ, ενώ στη Βραζιλία το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται μόνον στο 22 % (4). Τα ΜΔΕ είναι υψηλά και στις χώρες της ASEAN, εντούτοις το μέγεθος τους ποικίλει και εδώ σε μεγάλο βαθμό (στην Ινδονησία, παραδείγματος χάρη, τα ΜΔΕ επιδρούν στο 31 % των εισαγωγών, στη Σιγκαπούρη αντιθέτως μόνον στο 2 %). Το ανάλογο ποσοστό στην Κορέα ανέρχεται στο 25 %.

| 4.5 | Τα οικονομικά κριτήρια πρέπει να διαδραματίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο
  — οι υφιστάμενες και οι μελλοντικές αγορές πρέπει να αποτελέσουν θεμελιώδη κινητήριο δύναμη κατά τον καθορισμό μελλοντικών συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών. |
| --- | --- |

4.5

Τα οικονομικά κριτήρια πρέπει να διαδραματίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο
  — οι υφιστάμενες και οι μελλοντικές αγορές πρέπει να αποτελέσουν θεμελιώδη κινητήριο δύναμη κατά τον καθορισμό μελλοντικών συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών.

| 4.6 | Καταρχήν θα πρέπει να συμπεριληφθούν
  όλα τα εμπορεύματα και οι υπηρεσίες,
  ήτοι τουλάχιστον το 90 % του εμπορίου: το άρθρο XXIV της Γενικής Συμφωνίας Δασμών και Εμπορίου (GATT) διευκρινίζει ότι οι περιορισμοί θα «απαλειφθούν» μεταξύ των μελών μίας συμφωνίας ελεύθερων συναλλαγών. Εν προκειμένω χωρούν ορισμένες εξαιρέσεις, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις εκείνες που αφορούν το επίπεδο συντήρησης στη γεωργία. Ο περιορισμός ωστόσο αυτός δε δύναται να εφαρμοσθεί στο πεδίο των
  υπηρεσιών
  , όπου η βέλτιστη ένταξη θα έχει κριτικό χαρακτήρα. Στο χώρο αυτό διακυβεύονται τεράστια δυνητικά οφέλη για κάθε διαπραγματευόμενο μέρος — πιθανώς τα πιο ποσοτικοποιήσιμα σύμφωνα με τους εμπορικούς όρους. Στην περίπτωση αυτή η ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων και η χρηματοδότηση θα έχουν καίρια σημασία, προκειμένου να αποκομίσουν όλα τα μέρη το μέγιστο όφελος. Εμφανίζονται ωστόσο σημαντικά προβλήματα, ιδιαίτερα όσον αφορά την κυκλοφορία των ατόμων, κυρίως στους «τρόπους» 3 και 4. Η επιτυχής επίλυσή τους θα αποτελέσει μεγάλη πρόκληση, ιδιαίτερα η χορήγηση εκ μέρους κάθε εμπορικού εταίρου ευρύτερης ανοιχτής πρόσβασης στα εκάστοτε κράτη μέλη για τους εξειδικευμένους επαγγελματίες. Η κοινωνία των πολιτών επιθυμεί να παρακολουθήσει με προσοχή τις εξελίξεις και την εφαρμογή στο χώρο αυτό. Αν και αναγνωρίζεται ότι σε όλες τις πλευρές κάποιοι τομείς είναι πιο ευαίσθητοι από άλλους, θα πρέπει εντούτοις να αποφεύγονται με κάθε κόστος οι συμφωνίες εκείνες που είναι τυχόν αντιφατικές ή ασυμβίβαστες με άλλες ήδη συνημμένες συμφωνίες. Μολοταύτα, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να εργασθεί με βάση έναν θετικό κατάλογο, όπως στις διαπραγματεύσεις του Γύρου της Ντόχα για την ανάπτυξη, σε αντίθεση με την προσέγγιση του αρνητικού καταλόγου, που έχουν υιοθετήσει οι ΗΠΑ. |
| --- | --- |

4.6

Καταρχήν θα πρέπει να συμπεριληφθούν
  όλα τα εμπορεύματα και οι υπηρεσίες,
  ήτοι τουλάχιστον το 90 % του εμπορίου: το άρθρο XXIV της Γενικής Συμφωνίας Δασμών και Εμπορίου (GATT) διευκρινίζει ότι οι περιορισμοί θα «απαλειφθούν» μεταξύ των μελών μίας συμφωνίας ελεύθερων συναλλαγών. Εν προκειμένω χωρούν ορισμένες εξαιρέσεις, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις εκείνες που αφορούν το επίπεδο συντήρησης στη γεωργία. Ο περιορισμός ωστόσο αυτός δε δύναται να εφαρμοσθεί στο πεδίο των
  υπηρεσιών
  , όπου η βέλτιστη ένταξη θα έχει κριτικό χαρακτήρα. Στο χώρο αυτό διακυβεύονται τεράστια δυνητικά οφέλη για κάθε διαπραγματευόμενο μέρος — πιθανώς τα πιο ποσοτικοποιήσιμα σύμφωνα με τους εμπορικούς όρους. Στην περίπτωση αυτή η ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων και η χρηματοδότηση θα έχουν καίρια σημασία, προκειμένου να αποκομίσουν όλα τα μέρη το μέγιστο όφελος. Εμφανίζονται ωστόσο σημαντικά προβλήματα, ιδιαίτερα όσον αφορά την κυκλοφορία των ατόμων, κυρίως στους «τρόπους» 3 και 4. Η επιτυχής επίλυσή τους θα αποτελέσει μεγάλη πρόκληση, ιδιαίτερα η χορήγηση εκ μέρους κάθε εμπορικού εταίρου ευρύτερης ανοιχτής πρόσβασης στα εκάστοτε κράτη μέλη για τους εξειδικευμένους επαγγελματίες. Η κοινωνία των πολιτών επιθυμεί να παρακολουθήσει με προσοχή τις εξελίξεις και την εφαρμογή στο χώρο αυτό. Αν και αναγνωρίζεται ότι σε όλες τις πλευρές κάποιοι τομείς είναι πιο ευαίσθητοι από άλλους, θα πρέπει εντούτοις να αποφεύγονται με κάθε κόστος οι συμφωνίες εκείνες που είναι τυχόν αντιφατικές ή ασυμβίβαστες με άλλες ήδη συνημμένες συμφωνίες. Μολοταύτα, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να εργασθεί με βάση έναν θετικό κατάλογο, όπως στις διαπραγματεύσεις του Γύρου της Ντόχα για την ανάπτυξη, σε αντίθεση με την προσέγγιση του αρνητικού καταλόγου, που έχουν υιοθετήσει οι ΗΠΑ.

| 4.7 | Η ΕΕ θα πρέπει να προάγει τη
  διεθνή διάσταση της εσωτερικής αγοράς
  , προκειμένου κυρίως να ενθαρρύνει την αύξηση της οικονομικής ολοκλήρωσης, όπου αυτή ενδέχεται να επιφέρει οφέλη, όπως π.χ. στα λογιστικά πρότυπα, ώστε να διασφαλισθούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

4.7

Η ΕΕ θα πρέπει να προάγει τη
  διεθνή διάσταση της εσωτερικής αγοράς
  , προκειμένου κυρίως να ενθαρρύνει την αύξηση της οικονομικής ολοκλήρωσης, όπου αυτή ενδέχεται να επιφέρει οφέλη, όπως π.χ. στα λογιστικά πρότυπα, ώστε να διασφαλισθούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού.

| 4.8 | Όλες οι συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών θα απαιτούν
  τόσο ρήτρες διασφάλισης όσο και έναν μηχανισμό επίλυσης διαφορών
  , όπως επίσης και μία διαδικασία παρακολούθησης στα πλαίσια της κοινωνικής ατζέντας. Η ΕΟΚΕ συνιστά την εφαρμογή ενός μηχανισμού άμεσης επίλυσης των μη δασμολογικών διαφορών. Αυτό θα μπορούσε να είναι ένα διμερές μέσο που θα στοχεύει στη συνδιαλλαγή με τη βοήθεια ενός ευέλικτου μηχανισμού, παρόμοιου με το δίκτυο επίλυσης διαφορών Solvit στο εσωτερικό της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη εξετάσει το ζήτημα της παρακολούθησης μίας τέτοιας κοινωνικής ατζέντας στα πλαίσια των διμερών συμφωνιών και έχει προτείνει τη δημιουργία «κοινών διμερών παρατηρητηρίων» (5). |
| --- | --- |

4.8

Όλες οι συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών θα απαιτούν
  τόσο ρήτρες διασφάλισης όσο και έναν μηχανισμό επίλυσης διαφορών
  , όπως επίσης και μία διαδικασία παρακολούθησης στα πλαίσια της κοινωνικής ατζέντας. Η ΕΟΚΕ συνιστά την εφαρμογή ενός μηχανισμού άμεσης επίλυσης των μη δασμολογικών διαφορών. Αυτό θα μπορούσε να είναι ένα διμερές μέσο που θα στοχεύει στη συνδιαλλαγή με τη βοήθεια ενός ευέλικτου μηχανισμού, παρόμοιου με το δίκτυο επίλυσης διαφορών Solvit στο εσωτερικό της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη εξετάσει το ζήτημα της παρακολούθησης μίας τέτοιας κοινωνικής ατζέντας στα πλαίσια των διμερών συμφωνιών και έχει προτείνει τη δημιουργία «κοινών διμερών παρατηρητηρίων» (5).

5.   Συστάσεις για τις μελλοντικές εμπορικές συμφωνίες: οι κοινωνικές και περιβαλλοντικές πτυχές (6)

| 5.1 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ιδιαίτερη ικανοποίησή της σχετικά με το γεγονός ότι η Ανακοίνωση εξαίρει τη σημασία της Κοινωνικής Δικαιοσύνης, αναφέροντας ότι «πρέπει επίσης να αναγνωρίσουμε τις δυνητικές διαλυτικές επιπτώσεις του ανοίγματος της αγοράς για ορισμένες περιφέρειες και εργαζομένους, ιδίως για τους λιγότερο ειδικευμένους». Υπογραμμίζει εξίσου την υποβόσκουσα απειλή της κλιματικής αλλαγής και, στο πλαίσιο αυτό, μνημονεύει την ενέργεια και τη βιοποικιλότητα. |
| --- | --- |

5.1

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ιδιαίτερη ικανοποίησή της σχετικά με το γεγονός ότι η Ανακοίνωση εξαίρει τη σημασία της Κοινωνικής Δικαιοσύνης, αναφέροντας ότι «πρέπει επίσης να αναγνωρίσουμε τις δυνητικές διαλυτικές επιπτώσεις του ανοίγματος της αγοράς για ορισμένες περιφέρειες και εργαζομένους, ιδίως για τους λιγότερο ειδικευμένους». Υπογραμμίζει εξίσου την υποβόσκουσα απειλή της κλιματικής αλλαγής και, στο πλαίσιο αυτό, μνημονεύει την ενέργεια και τη βιοποικιλότητα.

| 5.2 | Στα πλαίσια του κύκλου της Ουρουγουάης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τάχθηκε υπέρ της πρότασης μίας κοινωνικής ρήτρας για το παγκόσμιο εμπόριο, η οποία ωστόσο εγκαταλείφθηκε, λόγω κυρίως της αντίθεσης εκ μέρους του αναπτυσσόμενου κόσμου, για τον οποίο αυτού του είδους οι όροι έδιναν ενδεχομένως λαβή σε συγκεκαλυμμένο προστατευτισμό. |
| --- | --- |

5.2

Στα πλαίσια του κύκλου της Ουρουγουάης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τάχθηκε υπέρ της πρότασης μίας κοινωνικής ρήτρας για το παγκόσμιο εμπόριο, η οποία ωστόσο εγκαταλείφθηκε, λόγω κυρίως της αντίθεσης εκ μέρους του αναπτυσσόμενου κόσμου, για τον οποίο αυτού του είδους οι όροι έδιναν ενδεχομένως λαβή σε συγκεκαλυμμένο προστατευτισμό.

| 5.3 | Στην ΕΕ εξακολούθησαν εντούτοις να εκφράζονται ανησυχίες σχετικά με το «κοινωνικό ντάμπινγκ» — τη χρήση δηλαδή τεχνητά χαμηλών μισθών και κοινωνικών δαπανών προς όφελος του «αθέμιτου» ανταγωνισμού. Η ΕΟΚΕ (7) εκτιμά ότι οι ελεύθερες ζώνες εξαγωγών, που υφίστανται στις χώρες εκείνες, με τις οποίες βρίσκονται σε εξέλιξη διμερείς διαπραγματεύσεις, δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να λειτουργούν εκτός των ορίων που καθορίζει η εθνική νομοθεσία (όσον αφορά τα κοινωνικά και περιβαντολογικά ζητήματα). Κάτι τέτοιο θα αποτελούσε κατεξοχήν περίπτωση κοινωνικού και περιβαλλοντικού ντάμπινγκ. Οι συμφωνίες διαπραγμάτευσης θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι επιχειρήσεις δεν θέτουν, μέσω του θεσμού της υπεργολαβίας, στόχους κατώτερους από την εθνική νομοθεσία ή τις θεμελιώδεις συμβάσεις της ΔΟΕ. |
| --- | --- |

5.3

Στην ΕΕ εξακολούθησαν εντούτοις να εκφράζονται ανησυχίες σχετικά με το «κοινωνικό ντάμπινγκ» — τη χρήση δηλαδή τεχνητά χαμηλών μισθών και κοινωνικών δαπανών προς όφελος του «αθέμιτου» ανταγωνισμού. Η ΕΟΚΕ (7) εκτιμά ότι οι ελεύθερες ζώνες εξαγωγών, που υφίστανται στις χώρες εκείνες, με τις οποίες βρίσκονται σε εξέλιξη διμερείς διαπραγματεύσεις, δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να λειτουργούν εκτός των ορίων που καθορίζει η εθνική νομοθεσία (όσον αφορά τα κοινωνικά και περιβαντολογικά ζητήματα). Κάτι τέτοιο θα αποτελούσε κατεξοχήν περίπτωση κοινωνικού και περιβαλλοντικού ντάμπινγκ. Οι συμφωνίες διαπραγμάτευσης θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι επιχειρήσεις δεν θέτουν, μέσω του θεσμού της υπεργολαβίας, στόχους κατώτερους από την εθνική νομοθεσία ή τις θεμελιώδεις συμβάσεις της ΔΟΕ.

| 5.4 | Όλες οι διμερείς διαπραγματεύσεις θα πρέπει να στηρίζονται στο πλέγμα που συνθέτουν οι κύριες διεθνείς δεσμεύσεις, όπως αυτές της διακήρυξης της ΔΟΕ του 1998, της Διάσκεψης Κορυφής για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη του 2005, καθώς επίσης και στις υποχρεώσεις που ανελήφθησαν στο πλαίσιο των στόχων της χιλιετίας για τη μείωση της φτώχειας και της υπουργικής δήλωσης του 2006 για την αξιοπρεπή εργασία. |
| --- | --- |

5.4

Όλες οι διμερείς διαπραγματεύσεις θα πρέπει να στηρίζονται στο πλέγμα που συνθέτουν οι κύριες διεθνείς δεσμεύσεις, όπως αυτές της διακήρυξης της ΔΟΕ του 1998, της Διάσκεψης Κορυφής για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη του 2005, καθώς επίσης και στις υποχρεώσεις που ανελήφθησαν στο πλαίσιο των στόχων της χιλιετίας για τη μείωση της φτώχειας και της υπουργικής δήλωσης του 2006 για την αξιοπρεπή εργασία.

| 5.5 | Παρά τα διάφορα ευαίσθητα σημεία και την έλλειψη προόδου κατά την πολυμερή επιδίωξη της κοινωνικής αυτής ατζέντας στα πλαίσια του ΠΟΕ, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εξετάσει με ποιο τρόπο μπορεί να αντιμετωπισθεί το ζήτημα αυτό σε διμερές επίπεδο. Μία διμερής προσέγγιση ενδέχεται πράγματι να αποβεί, όπως ήδη αναφέρθηκε, πιο παραγωγική όσον αφορά την επίτευξη του στόχου της Επιτροπής, δεδομένου ότι, με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται ένας πιο ουσιαστικός και άμεσος διάλογος, στα πλαίσια του οποίου λαμβάνονται υπόψη τα διαφορετικά επίπεδα ανάπτυξης. |
| --- | --- |

5.5

Παρά τα διάφορα ευαίσθητα σημεία και την έλλειψη προόδου κατά την πολυμερή επιδίωξη της κοινωνικής αυτής ατζέντας στα πλαίσια του ΠΟΕ, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εξετάσει με ποιο τρόπο μπορεί να αντιμετωπισθεί το ζήτημα αυτό σε διμερές επίπεδο. Μία διμερής προσέγγιση ενδέχεται πράγματι να αποβεί, όπως ήδη αναφέρθηκε, πιο παραγωγική όσον αφορά την επίτευξη του στόχου της Επιτροπής, δεδομένου ότι, με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται ένας πιο ουσιαστικός και άμεσος διάλογος, στα πλαίσια του οποίου λαμβάνονται υπόψη τα διαφορετικά επίπεδα ανάπτυξης.

| 5.6 | Οι ευρωπαίοι πολίτες εκφράζουν ολοένα μεγαλύτερες ανησυχίες αναφορικά με το μέλλον της Ευρώπης σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον. Από τη πλευρά της, η Επιτροπή προσπαθεί να διευκρινίσει την έννοια του «ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος», όπως αναφέρεται στην συγκεφαλαιωτική έκθεση για την Στρατηγική της Λισσαβώνας τον Δεκέμβριο του 2007. Η Επιτροπή εμμένει στην εξωτερική διάσταση (8): σημειώνει ότι η μέριμνα για την ύπαρξη ίσων συνθηκών σε διεθνές επίπεδο καθίσταται ολοένα περισσότερο αναγκαία.
  Προκειμένου να ενισχυθεί η εν λόγω εξωτερική διάσταση της Στρατηγικής της Λισσαβώνας, η οποία συνδυάζει την άμυνα και τη νόμιμη επέκταση του ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, η Επιτροπή συμφώνησε να εμβαθύνει και να εξορθολογισθεί ο διάλογος με τα τρίτα κράτη, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στα ζητήματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος, όπως η πρόσβαση στην αγορά, η σύγκλιση των ρυθμίσεων, η μετανάστευση και η κλιματική αλλαγή. Κάθε έτος θα υιοθετεί μία ενιαία έκθεση για την πρόσβαση στην αγορά, στην οποία θα σημειώνονται τα κράτη εκείνα και οι τομείς, όπου εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικά εμπόδια. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να συμμετάσχουν στις διαπραγματεύσεις η κοινωνία των πολιτών της Ευρώπης όπως επίσης και οι εταίροι μας στις διαπραγματεύσεις. Κατ' αυτόν τον τρόπο θα αποκατασταθεί η προβολή και η συνοχή των πολιτικών της Ένωσης στους τομείς του εμπορίου, των διεθνών σχέσεων και της αναπτυξιακής βοήθειας. |
| --- | --- |

5.6

Οι ευρωπαίοι πολίτες εκφράζουν ολοένα μεγαλύτερες ανησυχίες αναφορικά με το μέλλον της Ευρώπης σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον. Από τη πλευρά της, η Επιτροπή προσπαθεί να διευκρινίσει την έννοια του «ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος», όπως αναφέρεται στην συγκεφαλαιωτική έκθεση για την Στρατηγική της Λισσαβώνας τον Δεκέμβριο του 2007. Η Επιτροπή εμμένει στην εξωτερική διάσταση (8): σημειώνει ότι η μέριμνα για την ύπαρξη ίσων συνθηκών σε διεθνές επίπεδο καθίσταται ολοένα περισσότερο αναγκαία.

Προκειμένου να ενισχυθεί η εν λόγω εξωτερική διάσταση της Στρατηγικής της Λισσαβώνας, η οποία συνδυάζει την άμυνα και τη νόμιμη επέκταση του ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, η Επιτροπή συμφώνησε να εμβαθύνει και να εξορθολογισθεί ο διάλογος με τα τρίτα κράτη, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στα ζητήματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος, όπως η πρόσβαση στην αγορά, η σύγκλιση των ρυθμίσεων, η μετανάστευση και η κλιματική αλλαγή. Κάθε έτος θα υιοθετεί μία ενιαία έκθεση για την πρόσβαση στην αγορά, στην οποία θα σημειώνονται τα κράτη εκείνα και οι τομείς, όπου εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικά εμπόδια. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να συμμετάσχουν στις διαπραγματεύσεις η κοινωνία των πολιτών της Ευρώπης όπως επίσης και οι εταίροι μας στις διαπραγματεύσεις. Κατ' αυτόν τον τρόπο θα αποκατασταθεί η προβολή και η συνοχή των πολιτικών της Ένωσης στους τομείς του εμπορίου, των διεθνών σχέσεων και της αναπτυξιακής βοήθειας.

| 5.7 | Επί του παρόντος και δεδομένων των τρεχουσών εμπορικών διαπραγματεύσεων, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι οι 27 συμβάσεις, οι οποίες έχουν ήδη αναγνωρισθεί (9) από το ισχύον σύστημα «SPG Plus» αποτελούν τη βάση για το κεφάλαιο της αειφόρου ανάπτυξης (κοινωνικές και περιβαλλοντικές πτυχές, ανθρώπινα δικαιώματα και χρηστή διακυβέρνηση). Οι συμβάσεις αυτές θα πρέπει να αναχθούν σε κοινή αναφορά. Η επικύρωση, η εφαρμογή και η παρακολούθηση αυτών των 27 διεθνών συμβάσεων θα πρέπει να αποτελέσει την ελάχιστη προϋπόθεση για τη συζήτηση του κεφαλαίου της αειφόρου ανάπτυξης στις διαπραγματεύσεις, που έχουν ξεκινήσει με τις χώρες της Ασίας (10). |
| --- | --- |

5.7

Επί του παρόντος και δεδομένων των τρεχουσών εμπορικών διαπραγματεύσεων, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι οι 27 συμβάσεις, οι οποίες έχουν ήδη αναγνωρισθεί (9) από το ισχύον σύστημα «SPG Plus» αποτελούν τη βάση για το κεφάλαιο της αειφόρου ανάπτυξης (κοινωνικές και περιβαλλοντικές πτυχές, ανθρώπινα δικαιώματα και χρηστή διακυβέρνηση). Οι συμβάσεις αυτές θα πρέπει να αναχθούν σε κοινή αναφορά. Η επικύρωση, η εφαρμογή και η παρακολούθηση αυτών των 27 διεθνών συμβάσεων θα πρέπει να αποτελέσει την ελάχιστη προϋπόθεση για τη συζήτηση του κεφαλαίου της αειφόρου ανάπτυξης στις διαπραγματεύσεις, που έχουν ξεκινήσει με τις χώρες της Ασίας (10).

| 5.8 | Λαμβάνοντας υπόψη το άνισο επίπεδο ανάπτυξης των συγκεκριμένων ασιατικών χωρών, καθώς επίσης τη διοικητική τους ικανότητα για μία αποτελεσματική εφαρμογή, η ΕΟΚΕ συνιστά μία ανά περίπτωση εκτίμηση της εν λόγω προϋπόθεσης και μία οικονομική βοήθεια, προσαρμοσμένη στις ανάγκες τους. Αντιστρόφως, η βάση αυτή δεν είναι παρά μία αφετηρία, η οποία μπορεί να εμπλουτιστεί μέσω μεγαλύτερων δεσμεύσεων εκ μέρους των πιο ανεπτυγμένων κρατών, όπως η Νότια Κορέα. |
| --- | --- |

5.8

Λαμβάνοντας υπόψη το άνισο επίπεδο ανάπτυξης των συγκεκριμένων ασιατικών χωρών, καθώς επίσης τη διοικητική τους ικανότητα για μία αποτελεσματική εφαρμογή, η ΕΟΚΕ συνιστά μία ανά περίπτωση εκτίμηση της εν λόγω προϋπόθεσης και μία οικονομική βοήθεια, προσαρμοσμένη στις ανάγκες τους. Αντιστρόφως, η βάση αυτή δεν είναι παρά μία αφετηρία, η οποία μπορεί να εμπλουτιστεί μέσω μεγαλύτερων δεσμεύσεων εκ μέρους των πιο ανεπτυγμένων κρατών, όπως η Νότια Κορέα.

| 5.9 | Για τον σκοπό αυτό, οι συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου θα πρέπει να στηρίζονται μέσω συμφωνιών συνεργασίας, που θα παρέχουν αντίστοιχη οικονομική στήριξη με σκοπό την τήρηση των διεθνών προτύπων. To επίπεδο αυτό της οικονομικής δέσμευσης θα έχει σημαντική επίδραση στην αυστηρότητα των απαιτήσεων, κυρίως στον περιβαλλοντικό τομέα. Η τεχνική συνδρομή θα είναι ακόμα πιο αποτελεσματική, εφόσον συνδεθεί με τα αποτελέσματα της εφαρμογής ορισμένων συμβάσεων. Χάρη στη χρηματοδότηση, η παρακολούθηση των δεσμεύσεων μπορεί να χρησιμεύσει ως κίνητρο για κοινωνική πρόοδο. |
| --- | --- |

5.9

Για τον σκοπό αυτό, οι συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου θα πρέπει να στηρίζονται μέσω συμφωνιών συνεργασίας, που θα παρέχουν αντίστοιχη οικονομική στήριξη με σκοπό την τήρηση των διεθνών προτύπων. To επίπεδο αυτό της οικονομικής δέσμευσης θα έχει σημαντική επίδραση στην αυστηρότητα των απαιτήσεων, κυρίως στον περιβαλλοντικό τομέα. Η τεχνική συνδρομή θα είναι ακόμα πιο αποτελεσματική, εφόσον συνδεθεί με τα αποτελέσματα της εφαρμογής ορισμένων συμβάσεων. Χάρη στη χρηματοδότηση, η παρακολούθηση των δεσμεύσεων μπορεί να χρησιμεύσει ως κίνητρο για κοινωνική πρόοδο.

| 5.10 | Η τεχνική συνδρομή θα καλύπτει επίσης τη δημιουργία ή την ενίσχυση τοπικών ή περιφερειακών θεσμών, επιφορτισμένων με την επίβλεψη της εφαρμογής (π.χ. επιθεωρήσεις εργασίας, οργανισμούς για τη χρήση των φυτοφαρμάκων, κτλ.). Η ΕΟΚΕ εμμένει ιδιαίτερα στην ανάγκη να ανατεθούν οι διμερείς μηχανισμοί παρακολούθησης σε τοπικούς ή περιφερειακούς θεσμούς, ικανούς να επιβλέπουν αποτελεσματικά τους παραγωγούς σε ολόκληρη την επικράτειά τους και να επιβάλουν κυρώσεις σε περίπτωση παραβάσεων. Η ουσιαστική πρόσβαση στις δημόσιες συμβάσεις προϋποθέτει μεταξύ άλλων μεγαλύτερη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην παρακολούθηση και την εφαρμογή. |
| --- | --- |

5.10

Η τεχνική συνδρομή θα καλύπτει επίσης τη δημιουργία ή την ενίσχυση τοπικών ή περιφερειακών θεσμών, επιφορτισμένων με την επίβλεψη της εφαρμογής (π.χ. επιθεωρήσεις εργασίας, οργανισμούς για τη χρήση των φυτοφαρμάκων, κτλ.). Η ΕΟΚΕ εμμένει ιδιαίτερα στην ανάγκη να ανατεθούν οι διμερείς μηχανισμοί παρακολούθησης σε τοπικούς ή περιφερειακούς θεσμούς, ικανούς να επιβλέπουν αποτελεσματικά τους παραγωγούς σε ολόκληρη την επικράτειά τους και να επιβάλουν κυρώσεις σε περίπτωση παραβάσεων. Η ουσιαστική πρόσβαση στις δημόσιες συμβάσεις προϋποθέτει μεταξύ άλλων μεγαλύτερη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην παρακολούθηση και την εφαρμογή.

| 5.11 | Η ΕΟΚΕ συνιστά να είναι διαθέσιμες οι ανά χώρα μελέτες κοινωνικού και περιβαλλοντικού αντίκτυπου από τα πρώτα στάδια των διαπραγματεύσεων, προκειμένου να παρέχεται στους διαπραγματευόμενους μία αντικειμενική συνολική εικόνα των δυνατοτήτων και των δυσκολιών που υφίστανται κατά την κατάρτιση ενός ρεαλιστικού συμβιβασμού με την εκάστοτε χώρα. Είναι προτιμότερο να καθυστερεί η διαδικασία των διαπραγματεύσεων, ούτως ώστε να εξασφαλίζεται ένα ποιοτικό αποτέλεσμα, λαμβάνοντας υπόψη τις τρέχουσες μελέτες αντικτύπου, οι οποίες θα επιτρέψουν στην κοινωνία των πολιτών να εκτιμήσει με πλήρη διαφάνεια την προσέγγιση και να αξιολογήσει την οικονομική στήριξη που απαιτείται για την επίτευξη των καλύτερων κοινωνικών ή περιβαλλοντικών στόχων. |
| --- | --- |

5.11

Η ΕΟΚΕ συνιστά να είναι διαθέσιμες οι ανά χώρα μελέτες κοινωνικού και περιβαλλοντικού αντίκτυπου από τα πρώτα στάδια των διαπραγματεύσεων, προκειμένου να παρέχεται στους διαπραγματευόμενους μία αντικειμενική συνολική εικόνα των δυνατοτήτων και των δυσκολιών που υφίστανται κατά την κατάρτιση ενός ρεαλιστικού συμβιβασμού με την εκάστοτε χώρα. Είναι προτιμότερο να καθυστερεί η διαδικασία των διαπραγματεύσεων, ούτως ώστε να εξασφαλίζεται ένα ποιοτικό αποτέλεσμα, λαμβάνοντας υπόψη τις τρέχουσες μελέτες αντικτύπου, οι οποίες θα επιτρέψουν στην κοινωνία των πολιτών να εκτιμήσει με πλήρη διαφάνεια την προσέγγιση και να αξιολογήσει την οικονομική στήριξη που απαιτείται για την επίτευξη των καλύτερων κοινωνικών ή περιβαλλοντικών στόχων.

| 5.12 | Σε πολλές χώρες η μείωση των τελεωνειακών δασμών σημαίνει απώλεια των εσοδημάτων που χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση των δημόσιων υπηρεσιών. Το πολύπλοκο αυτό θέμα θα πρέπει να μελετηθεί περισσότερο. Στις συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών δεν θα πρέπει συνεπώς να συμπεριλαμβάνονται προτάσεις ή μέτρα που εμποδίζουν κατά τρόπον άμεσον ή έμμεσον τη λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών. |
| --- | --- |

5.12

Σε πολλές χώρες η μείωση των τελεωνειακών δασμών σημαίνει απώλεια των εσοδημάτων που χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση των δημόσιων υπηρεσιών. Το πολύπλοκο αυτό θέμα θα πρέπει να μελετηθεί περισσότερο. Στις συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών δεν θα πρέπει συνεπώς να συμπεριλαμβάνονται προτάσεις ή μέτρα που εμποδίζουν κατά τρόπον άμεσον ή έμμεσον τη λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών.

6.   Μία δυναμική προσέγγιση της αξιοπρεπούς εργασίας στις εμπορικές συμφωνίες της Ένωσης

| 6.1 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η αξιοπρεπής εργασία κατά την έννοια της ΔΟΕ πρέπει να αναχθεί σε προτεραιότητα στις εμπορικές συναλλαγές σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο. Πρόκειται για μία έννοια που έχει τύχει διεθνούς αναγνώρισης εκ μέρους των εργοδοτών, των κρατών και των εργαζομένων. Η εγγύηση μίας αξιοπρεπούς εργασίας, στην οποία περιλαμβάνονται η απασχόληση, ο σεβασμός των εργασιακών δικαιωμάτων, ο κοινωνικός διάλογος και η κοινωνική προστασία, είναι απαραίτητη για τη μείωση της φτώχειας και την επίτευξη προόδου παγκοσμίως (11). |
| --- | --- |

6.1

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η αξιοπρεπής εργασία κατά την έννοια της ΔΟΕ πρέπει να αναχθεί σε προτεραιότητα στις εμπορικές συναλλαγές σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο. Πρόκειται για μία έννοια που έχει τύχει διεθνούς αναγνώρισης εκ μέρους των εργοδοτών, των κρατών και των εργαζομένων. Η εγγύηση μίας αξιοπρεπούς εργασίας, στην οποία περιλαμβάνονται η απασχόληση, ο σεβασμός των εργασιακών δικαιωμάτων, ο κοινωνικός διάλογος και η κοινωνική προστασία, είναι απαραίτητη για τη μείωση της φτώχειας και την επίτευξη προόδου παγκοσμίως (11).

| 6.2 | Οι επιτροπές παρακολούθησης των συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών θα πρέπει να παρέχουν στήριξη στις ήδη υφιστάμενες διαδικασίες διαλόγου, ιδιαίτερα στην περίπτωση όπου μία συμφωνία εταιρικής σχέσης σύνδεσης δημιουργεί μία δομή διαλόγου με θέμα την «απασχόληση και τις κοινωνικές υποθέσεις». |
| --- | --- |

6.2

Οι επιτροπές παρακολούθησης των συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών θα πρέπει να παρέχουν στήριξη στις ήδη υφιστάμενες διαδικασίες διαλόγου, ιδιαίτερα στην περίπτωση όπου μία συμφωνία εταιρικής σχέσης σύνδεσης δημιουργεί μία δομή διαλόγου με θέμα την «απασχόληση και τις κοινωνικές υποθέσεις».

| 6.3 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά, ότι η πρόοδος όσον αφορά τα κοινωνικά πρότυπα θα πρέπει να ενταχθεί στο πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης, που καθορίσθηκε στην εντολή. Το 1996 επετεύχθη μία συμφωνία όσον αφορά την αναγκαιότητα ενίσχυσης της κοινής εργασίας της ΔΟΕ και του ΠΟΕ. Το 2007, η εν λόγω συμφωνία κατέληξε σε μία κοινή μελέτη για την απασχόληση και το εμπόριο και αναμένεται να συνεχισθεί με την μορφή μίας μελέτης του «άτυπου» τομέα. Η ΕΟΚΕ συνιστά να λάβει η ΕΕ υπόψη της τις παρεμβάσεις της ΔΟΕ σε περιφερειακό επίπεδο, προκειμένου να αξιολογήσει τον αντίκτυπο της ολοκλήρωσης του εμπορίου στην αξιοπρεπή εργασία, καθώς επίσης την εκπόνηση πολιτικών για την απασχόληση, την κοινωνική προστασία και τους όρους εργασίας. Επιθυμεί να επιστήσει την προσοχή των διαπραγματευόμενων στη σημασία που έχει ο καθορισμός δεικτών που συνάδουν με την ατζέντα της αξιοπρεπούς εργασίας. |
| --- | --- |

6.3

Η ΕΟΚΕ εκτιμά, ότι η πρόοδος όσον αφορά τα κοινωνικά πρότυπα θα πρέπει να ενταχθεί στο πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης, που καθορίσθηκε στην εντολή. Το 1996 επετεύχθη μία συμφωνία όσον αφορά την αναγκαιότητα ενίσχυσης της κοινής εργασίας της ΔΟΕ και του ΠΟΕ. Το 2007, η εν λόγω συμφωνία κατέληξε σε μία κοινή μελέτη για την απασχόληση και το εμπόριο και αναμένεται να συνεχισθεί με την μορφή μίας μελέτης του «άτυπου» τομέα. Η ΕΟΚΕ συνιστά να λάβει η ΕΕ υπόψη της τις παρεμβάσεις της ΔΟΕ σε περιφερειακό επίπεδο, προκειμένου να αξιολογήσει τον αντίκτυπο της ολοκλήρωσης του εμπορίου στην αξιοπρεπή εργασία, καθώς επίσης την εκπόνηση πολιτικών για την απασχόληση, την κοινωνική προστασία και τους όρους εργασίας. Επιθυμεί να επιστήσει την προσοχή των διαπραγματευόμενων στη σημασία που έχει ο καθορισμός δεικτών που συνάδουν με την ατζέντα της αξιοπρεπούς εργασίας.

| 6.4 | Στο τρέχον στάδιο των διαπραγματεύσεων, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη την επικύρωση (12) και την ορθή εφαρμογή των οκτώ θεμελιωδών συμβάσεων (με την επιφύλαξη σχετικής επαλήθευσης εκ μέρους κοινής ομάδας εργασίας ΠΟΕ/ΔΟΕ), εκφράζει δε επίσης την επιθυμία της να ληφθούν υπόψη οι υπόλοιπες τέσσερις συμβάσεις προτεραιότητας σχετικά με την υγεία, την ασφάλεια και την επιθεώρηση της εργασίας και προτρέπει να επικυρωθεί άμεσα ο κατά το δυνατόν μεγαλύτερος αριθμός συμβάσεων, που αφορούν τα ενδιαφερόμενα κράτη, σύμφωνα με την αρχή της διαφοροποίησης. |
| --- | --- |

6.4

Στο τρέχον στάδιο των διαπραγματεύσεων, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη την επικύρωση (12) και την ορθή εφαρμογή των οκτώ θεμελιωδών συμβάσεων (με την επιφύλαξη σχετικής επαλήθευσης εκ μέρους κοινής ομάδας εργασίας ΠΟΕ/ΔΟΕ), εκφράζει δε επίσης την επιθυμία της να ληφθούν υπόψη οι υπόλοιπες τέσσερις συμβάσεις προτεραιότητας σχετικά με την υγεία, την ασφάλεια και την επιθεώρηση της εργασίας και προτρέπει να επικυρωθεί άμεσα ο κατά το δυνατόν μεγαλύτερος αριθμός συμβάσεων, που αφορούν τα ενδιαφερόμενα κράτη, σύμφωνα με την αρχή της διαφοροποίησης.

| 6.5 | Η ΕΟΚΕ συνιστά να συνδυασθεί η διαπραγμάτευση νέων εμπορικών συμφωνιών με την καθιέρωση εθνικών προγραμμάτων αξιοπρεπούς εργασίας. Ενθαρρύνει τις ενδιαφερόμενες χώρες της Ασίας να ζητήσουν τη συνδρομή της ΔΟΕ για μία τριμερή διάγνωση, όπως επίσης να διευκολύνουν την αναγνώριση του σχεδίου αυτού από το σύνολο των διεθνών οργανισμών. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να ενσωματώσει το ζήτημα των διμερών διαπραγματεύσεων στην ανακοίνωση για την παρακολούθηση του θέματος της αξιοπρεπούς εργασίας, η οποία έχει προγραμματισθεί για το 2008. |
| --- | --- |

6.5

Η ΕΟΚΕ συνιστά να συνδυασθεί η διαπραγμάτευση νέων εμπορικών συμφωνιών με την καθιέρωση εθνικών προγραμμάτων αξιοπρεπούς εργασίας. Ενθαρρύνει τις ενδιαφερόμενες χώρες της Ασίας να ζητήσουν τη συνδρομή της ΔΟΕ για μία τριμερή διάγνωση, όπως επίσης να διευκολύνουν την αναγνώριση του σχεδίου αυτού από το σύνολο των διεθνών οργανισμών. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να ενσωματώσει το ζήτημα των διμερών διαπραγματεύσεων στην ανακοίνωση για την παρακολούθηση του θέματος της αξιοπρεπούς εργασίας, η οποία έχει προγραμματισθεί για το 2008.

| 6.6 | Για το επακόλουθο στάδιο της παρακολούθησης των συμφωνιών, η ΕΟΚΕ ζητεί την οικονομική στήριξη και την χορηγία εκ μέρους τόσο της ΕΕ, όσο και των κρατών μελών, προκειμένου να διευκολυνθεί η εφαρμογή των εθνικών προγραμμάτων αξιοπρεπούς εργασίας. Στην ετήσια έκθεσή της για κάθε κράτος, η ΕΕ πρέπει να δώσει ιδιαίτερη σημασία στην άσκηση των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων και στις συστάσεις της Επιτροπής Προδιαγραφών της ΔΟΕ. |
| --- | --- |

6.6

Για το επακόλουθο στάδιο της παρακολούθησης των συμφωνιών, η ΕΟΚΕ ζητεί την οικονομική στήριξη και την χορηγία εκ μέρους τόσο της ΕΕ, όσο και των κρατών μελών, προκειμένου να διευκολυνθεί η εφαρμογή των εθνικών προγραμμάτων αξιοπρεπούς εργασίας. Στην ετήσια έκθεσή της για κάθε κράτος, η ΕΕ πρέπει να δώσει ιδιαίτερη σημασία στην άσκηση των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων και στις συστάσεις της Επιτροπής Προδιαγραφών της ΔΟΕ.

| 6.7 | Στα πλαίσια του μηχανισμού παρακολούθησης, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι θα πρέπει να κληθούν οι κοινωνικοί εταίροι σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, προκειμένου να συμβάλουν στις αναλύσεις αντικτύπου. Προτείνει την εγκαθίδρυση τομεακών δομών για την εμπεριστατωμένη ανάλυση των συγκεκριμένων δυσκολιών που εντοπίζονται σε κάθε τομέα. |
| --- | --- |

6.7

Στα πλαίσια του μηχανισμού παρακολούθησης, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι θα πρέπει να κληθούν οι κοινωνικοί εταίροι σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, προκειμένου να συμβάλουν στις αναλύσεις αντικτύπου. Προτείνει την εγκαθίδρυση τομεακών δομών για την εμπεριστατωμένη ανάλυση των συγκεκριμένων δυσκολιών που εντοπίζονται σε κάθε τομέα.

7.   Δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (ΔΔΙ) — και έλεγχος τήρησης

| 7.1 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την έμφαση που δίνει η ανακοίνωση στην ενίσχυση των διατάξεων για τα ΔΔΙ, κατά τον τρόπο που περιγράφεται, συμπεριλαμβανομένης ιδιαίτερα της παροχής στήριξης προς τις ΜΜΕ και όσους άλλους τυχόν συναλλάσσονται με τις αναπτυσσόμενες οικονομίες. Η ανάπτυξη της στρατηγικής της ΕΕ για την προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και την ενίσχυση του ελέγχου τήρησης έχει καίρια σημασία για την επίτευξη του στόχου της ΕΕ, όσον αφορά τη μείωση, τόσο των παραβάσεων των ΔΔΙ, όσο και της παραγωγής και εξαγωγής απομιμήσεων. Ο έλεγχος τήρησης διαδραματίζει εν προκειμένω καίριο ρόλο. Η συμφωνία «TRIP» πρέπει να εφαρμόζεται πλήρως από τους εταίρους συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών· επομένως ένας πρωταρχικός στόχος της ΕΕ κατά τη σύναψη των εν λόγω συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών δεν θα πρέπει να συνίσταται στη σύναψη εντελώς νέων συμφωνιών, αλλά στην εξασφάλιση σταθερών δεσμεύσεων για συγκεκριμένο έλεγχο τήρησης της ισχύουσας νομοθεσίας ΔΔΙ, καθώς και για επαρκή έλεγχο και υπολογισμό των επιτευχθέντων αποτελεσμάτων. Σε έναν κόσμο, όπου οι ισχυρές οικονομικές προκλήσεις, θα προέρχονται ολοένα περισσότερο από κράτη εκτός της Ευρώπης, η ικανότητα και οι δυνατότητες της Ευρώπης στον τομέα της έρευνας και της ανάπτυξης, που πολύ ορθά επισημάνθηκαν στη Στρατηγική της Λισσαβώνας, θα αποτελέσουν ένα σημαντικό παράγοντα για τη διατήρηση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. |
| --- | --- |

7.1

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την έμφαση που δίνει η ανακοίνωση στην ενίσχυση των διατάξεων για τα ΔΔΙ, κατά τον τρόπο που περιγράφεται, συμπεριλαμβανομένης ιδιαίτερα της παροχής στήριξης προς τις ΜΜΕ και όσους άλλους τυχόν συναλλάσσονται με τις αναπτυσσόμενες οικονομίες. Η ανάπτυξη της στρατηγικής της ΕΕ για την προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και την ενίσχυση του ελέγχου τήρησης έχει καίρια σημασία για την επίτευξη του στόχου της ΕΕ, όσον αφορά τη μείωση, τόσο των παραβάσεων των ΔΔΙ, όσο και της παραγωγής και εξαγωγής απομιμήσεων. Ο έλεγχος τήρησης διαδραματίζει εν προκειμένω καίριο ρόλο. Η συμφωνία «TRIP» πρέπει να εφαρμόζεται πλήρως από τους εταίρους συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών· επομένως ένας πρωταρχικός στόχος της ΕΕ κατά τη σύναψη των εν λόγω συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών δεν θα πρέπει να συνίσταται στη σύναψη εντελώς νέων συμφωνιών, αλλά στην εξασφάλιση σταθερών δεσμεύσεων για συγκεκριμένο έλεγχο τήρησης της ισχύουσας νομοθεσίας ΔΔΙ, καθώς και για επαρκή έλεγχο και υπολογισμό των επιτευχθέντων αποτελεσμάτων. Σε έναν κόσμο, όπου οι ισχυρές οικονομικές προκλήσεις, θα προέρχονται ολοένα περισσότερο από κράτη εκτός της Ευρώπης, η ικανότητα και οι δυνατότητες της Ευρώπης στον τομέα της έρευνας και της ανάπτυξης, που πολύ ορθά επισημάνθηκαν στη Στρατηγική της Λισσαβώνας, θα αποτελέσουν ένα σημαντικό παράγοντα για τη διατήρηση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας.

| 7.2 | Στα πλαίσια της καταπολέμησης της παραποίησης, η ΕΟΚΕ παρακινεί του διαπραγματευόμενους, ειδικά στην περίπτωση της Ινδίας, να εξετάσουν μέτρα για την προστασία των καταναλωτών έναντι των κινδύνων που σχετίζονται με την παραποίηση. Στην παρακολούθηση της συμφωνίας θα πρέπει να ενταχθεί μία μικτή επιτροπή ΕΕ-Ινδίας για την παραποίηση (όπως η ήδη υφιστάμενη για την Κίνα) (13). |
| --- | --- |

7.2

Στα πλαίσια της καταπολέμησης της παραποίησης, η ΕΟΚΕ παρακινεί του διαπραγματευόμενους, ειδικά στην περίπτωση της Ινδίας, να εξετάσουν μέτρα για την προστασία των καταναλωτών έναντι των κινδύνων που σχετίζονται με την παραποίηση. Στην παρακολούθηση της συμφωνίας θα πρέπει να ενταχθεί μία μικτή επιτροπή ΕΕ-Ινδίας για την παραποίηση (όπως η ήδη υφιστάμενη για την Κίνα) (13).

| 7.3 | Δεδομένης της συμμετοχής της Ινδίας στη διαδικασία του Heiligendamm (που δρομολογήθηκε τον Ιούνιο του 2007), μεταξύ της ομάδας G8 και 5 αναδυόμενων χωρών, για τη δημιουργία ενός δομημένου διαλόγου με θέμα την προώθηση της καινοτομίας και την προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας για την κοινωνία των πολιτών, θα ήταν σκόπιμο να ληφθεί υπόψη η παρακολούθηση της διαδικασίας αυτής κατά τις διμερείς διαπραγματεύσεις. |
| --- | --- |

7.3

Δεδομένης της συμμετοχής της Ινδίας στη διαδικασία του Heiligendamm (που δρομολογήθηκε τον Ιούνιο του 2007), μεταξύ της ομάδας G8 και 5 αναδυόμενων χωρών, για τη δημιουργία ενός δομημένου διαλόγου με θέμα την προώθηση της καινοτομίας και την προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας για την κοινωνία των πολιτών, θα ήταν σκόπιμο να ληφθεί υπόψη η παρακολούθηση της διαδικασίας αυτής κατά τις διμερείς διαπραγματεύσεις.

8.   Κανόνες καταγωγής

| 8.1 | Θα πρέπει να επιτραπεί η σώρευση καταγωγής μεταξύ των εταίρων των συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών της ΕΕ, οι δε κανόνες καταγωγής θα πρέπει να εναρμονισθούν, προκειμένου να διευκολυνθεί το εμπόριο με τους εταίρους μας δυνάμει των συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών. Λόγω της έλλειψης σώρευσης και των διαφορών στους κανόνες καταγωγής για το πολυμερές εμπόριο («κανόνες μη προτιμησιακής καταγωγής») και για τις ζώνες ελεύθερων συναλλαγών («κανόνες προτιμησιακής καταγωγής»), οι οικονομικοί φορείς αδυνατούν να επωφεληθούν πλήρως από τους χαμηλότερους δασμούς των συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών. Πολλοί ευρωπαίοι εισαγωγείς προτιμούν επί του παρόντος να καταβάλουν ολόκληρο τον μη προτιμησιακό δασμό και όχι τον χαμηλότερο δασμό βάσει των συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών, προκειμένου να αποφύγουν πιθανές ποινές, εξαιτίας της αποδοχής πιστοποιητικών καταγωγής αβέβαιης ακρίβειας. Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών δεν εκπληρώνουν το σκοπό τους, ο οποίος έγκειται στην επέκταση του εμπορίου. |
| --- | --- |

8.1

Θα πρέπει να επιτραπεί η σώρευση καταγωγής μεταξύ των εταίρων των συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών της ΕΕ, οι δε κανόνες καταγωγής θα πρέπει να εναρμονισθούν, προκειμένου να διευκολυνθεί το εμπόριο με τους εταίρους μας δυνάμει των συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών. Λόγω της έλλειψης σώρευσης και των διαφορών στους κανόνες καταγωγής για το πολυμερές εμπόριο («κανόνες μη προτιμησιακής καταγωγής») και για τις ζώνες ελεύθερων συναλλαγών («κανόνες προτιμησιακής καταγωγής»), οι οικονομικοί φορείς αδυνατούν να επωφεληθούν πλήρως από τους χαμηλότερους δασμούς των συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών. Πολλοί ευρωπαίοι εισαγωγείς προτιμούν επί του παρόντος να καταβάλουν ολόκληρο τον μη προτιμησιακό δασμό και όχι τον χαμηλότερο δασμό βάσει των συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών, προκειμένου να αποφύγουν πιθανές ποινές, εξαιτίας της αποδοχής πιστοποιητικών καταγωγής αβέβαιης ακρίβειας. Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών δεν εκπληρώνουν το σκοπό τους, ο οποίος έγκειται στην επέκταση του εμπορίου.

9.   Αγορές δημοσίων συμβάσεων, επενδύσεις και κανόνες ανταγωνισμού στο εξωτερικό

| 9.1 | Η ΕΟΚΕ, παρά τις ανησυχίες της όσον αφορά την αναπτυξιακή ατζέντα της Ντόχα και την επικαιρότητα της εκ νέου εισαγωγής των «θεμάτων της Σιγκαπούρης», υποδέχεται με ικανοποίηση τις αναλυτικές προτάσεις της Επιτροπής, οι οποίες αφορούν στο άνοιγμα αγορών στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων σε τρίτες χώρες και στο μετριασμό της αυστηρότητας των διατάξεων για τις επενδύσεις, τον ανταγωνισμό και τις κρατικές ενισχύσεις, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τις περιοριστικές πρακτικές, στις οποίες επιδίδονται πολλοί από τους κορυφαίους εμπορικούς εταίρους της ΕΕ στους τομείς αυτούς. Όπως ήδη αναφέρθηκε, η σκοπιμότητα των συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών εξαρτάται από την προστιθέμενη αξία που προσφέρουν. |
| --- | --- |

9.1

Η ΕΟΚΕ, παρά τις ανησυχίες της όσον αφορά την αναπτυξιακή ατζέντα της Ντόχα και την επικαιρότητα της εκ νέου εισαγωγής των «θεμάτων της Σιγκαπούρης», υποδέχεται με ικανοποίηση τις αναλυτικές προτάσεις της Επιτροπής, οι οποίες αφορούν στο άνοιγμα αγορών στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων σε τρίτες χώρες και στο μετριασμό της αυστηρότητας των διατάξεων για τις επενδύσεις, τον ανταγωνισμό και τις κρατικές ενισχύσεις, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τις περιοριστικές πρακτικές, στις οποίες επιδίδονται πολλοί από τους κορυφαίους εμπορικούς εταίρους της ΕΕ στους τομείς αυτούς. Όπως ήδη αναφέρθηκε, η σκοπιμότητα των συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών εξαρτάται από την προστιθέμενη αξία που προσφέρουν.

| 9.2 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την ύπαρξη της Ομάδας Εργασίας του ΠΟΕ για τις δημόσιες συμβάσεις, η οποία επιτρέπει στις χώρες εκείνες, που ακολουθούν παρεμφερή προσέγγιση, να σημειώνουν, υπό την αιγίδα του ΠΟΕ, πρόοδο στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων κατά συναινετικό τρόπο, ανοίγοντας κατ' αυτόν τον τρόπο δρόμους για τη δημιουργία δυναμικής χωρίς να ασκείται παράλληλα πίεση στα κράτη να υπερβούν τα όρια αντοχής τους. Το παραπάνω θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο για τη διαδικασία σε διμερές επίπεδο. |
| --- | --- |

9.2

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την ύπαρξη της Ομάδας Εργασίας του ΠΟΕ για τις δημόσιες συμβάσεις, η οποία επιτρέπει στις χώρες εκείνες, που ακολουθούν παρεμφερή προσέγγιση, να σημειώνουν, υπό την αιγίδα του ΠΟΕ, πρόοδο στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων κατά συναινετικό τρόπο, ανοίγοντας κατ' αυτόν τον τρόπο δρόμους για τη δημιουργία δυναμικής χωρίς να ασκείται παράλληλα πίεση στα κράτη να υπερβούν τα όρια αντοχής τους. Το παραπάνω θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο για τη διαδικασία σε διμερές επίπεδο.

| 9.3 | Σύμφωνα με την ανακοίνωση, oι δημόσιες συμβάσεις «είναι τομέας σημαντικών αναξιοποίητων ακόμη δυνατοτήτων για τους εξαγωγείς της ΕΕ». Έχουν εξαιρετική σημασία για τους εξαγωγείς της ΕΕ σε πολλούς τομείς των αναδυόμενων αγορών. Λαμβάνοντας ως παράδειγμα την υφιστάμενη συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών μεταξύ της ΕΕ και της Χιλής, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι όροι, οι οποίοι τέθηκαν στη Συμφωνία για τις Δημόσιες Συμβάσεις (GPA) του 1994, αποτελούν τους ελάχιστους όρους που πρέπει να επιδιώκονται, στο πλαίσιο των οποίων η ΕΕ προσφέρει στα άλλα μέρη τεχνική στήριξη και —όποτε κρίνεται απαραίτητο— στήριξη για την «ανάπτυξη παραγωγικής ικανότητας», προκειμένου να μπορέσουν τα τελευταία να συμμορφωθούν με τις απαιτήσεις της συμφωνίας αυτής. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν εξίσου να επιτύχουν τον στόχο αυτό στις διαπραγματεύσεις τους και εκφράζει την ικανοποίησή της για τη διαβεβαίωση εκ μέρους της Επιτροπής, ότι τον ίδιο στόχο έχει θέσει και η ΕΕ. Η ΕΟΚΕ έχει πλήρη επίγνωση της δυσκολίας επίτευξης του στόχου αυτού, ειδικότερα όσον αφορά την Ινδία, όπου η σχετική αρμοδιότητα ανήκει στις Πολιτείες και όχι στην Ομοσπονδία. |
| --- | --- |

9.3

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, oι δημόσιες συμβάσεις «είναι τομέας σημαντικών αναξιοποίητων ακόμη δυνατοτήτων για τους εξαγωγείς της ΕΕ». Έχουν εξαιρετική σημασία για τους εξαγωγείς της ΕΕ σε πολλούς τομείς των αναδυόμενων αγορών. Λαμβάνοντας ως παράδειγμα την υφιστάμενη συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών μεταξύ της ΕΕ και της Χιλής, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι όροι, οι οποίοι τέθηκαν στη Συμφωνία για τις Δημόσιες Συμβάσεις (GPA) του 1994, αποτελούν τους ελάχιστους όρους που πρέπει να επιδιώκονται, στο πλαίσιο των οποίων η ΕΕ προσφέρει στα άλλα μέρη τεχνική στήριξη και —όποτε κρίνεται απαραίτητο— στήριξη για την «ανάπτυξη παραγωγικής ικανότητας», προκειμένου να μπορέσουν τα τελευταία να συμμορφωθούν με τις απαιτήσεις της συμφωνίας αυτής. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν εξίσου να επιτύχουν τον στόχο αυτό στις διαπραγματεύσεις τους και εκφράζει την ικανοποίησή της για τη διαβεβαίωση εκ μέρους της Επιτροπής, ότι τον ίδιο στόχο έχει θέσει και η ΕΕ. Η ΕΟΚΕ έχει πλήρη επίγνωση της δυσκολίας επίτευξης του στόχου αυτού, ειδικότερα όσον αφορά την Ινδία, όπου η σχετική αρμοδιότητα ανήκει στις Πολιτείες και όχι στην Ομοσπονδία.

| 9.4 | Επιπλέον, η βελτίωση των όρων των επενδύσεων σε τρίτες χώρες θα είναι εξίσου σημαντική για την ανάπτυξη, τόσο στην ΕΕ όσο και στις «αποδέκτριες χώρες». Πολλοί, αν όχι οι περισσότεροι, από τους καίριους εμπορικούς εταίρους της ΕΕ διατηρούν ένα υψηλό βαθμό προστασίας έναντι ξένων άμεσων επενδύσεων, μέσω καθεστώτων διακρίσεων και κανόνων έγκρισης που συνεπάγονται εκτενή διοικητικά και γραφειοκρατικά βάρη, ενώ υφίστανται επιπλέον πολυάριθμοι τομείς, οι οποίοι είναι είτε εντελώς, είτε μερικώς απροσπέλαστοι για τους ευρωπαίους επενδυτές, ιδιαίτερα στον τομέα των υπηρεσιών (τράπεζες, χρηματοοικονομικά, ασφάλειες, νομικές υπηρεσίες, τηλεπικοινωνίες, λιανική διανομή και μεταφορές). Καίρια σημασία για τις διαπραγματεύσεις θα έχει η κατάργηση των περιττών περιορισμών, η διασφάλιση πλήρους διαφάνειας κατά τις διαπραγματεύσεις και κατά την συνολική διαδικασία, όπως επίσης η δίκαιη, ταχεία και αποτελεσματική διαδικασία τελικής έγκρισης στο κράτος — εταίρο της συμφωνίας ελεύθερων συναλλαγών. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι το πρότυπο συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών, που χρησιμοποιούν οι ΗΠΑ κατά τις διαπραγματεύσεις τους, χαρακτηρίζεται από μία ολοκληρωμένη προσέγγιση, στην οποία περιλαμβάνεται και η προστασία των επενδυτών. |
| --- | --- |

9.4

Επιπλέον, η βελτίωση των όρων των επενδύσεων σε τρίτες χώρες θα είναι εξίσου σημαντική για την ανάπτυξη, τόσο στην ΕΕ όσο και στις «αποδέκτριες χώρες». Πολλοί, αν όχι οι περισσότεροι, από τους καίριους εμπορικούς εταίρους της ΕΕ διατηρούν ένα υψηλό βαθμό προστασίας έναντι ξένων άμεσων επενδύσεων, μέσω καθεστώτων διακρίσεων και κανόνων έγκρισης που συνεπάγονται εκτενή διοικητικά και γραφειοκρατικά βάρη, ενώ υφίστανται επιπλέον πολυάριθμοι τομείς, οι οποίοι είναι είτε εντελώς, είτε μερικώς απροσπέλαστοι για τους ευρωπαίους επενδυτές, ιδιαίτερα στον τομέα των υπηρεσιών (τράπεζες, χρηματοοικονομικά, ασφάλειες, νομικές υπηρεσίες, τηλεπικοινωνίες, λιανική διανομή και μεταφορές). Καίρια σημασία για τις διαπραγματεύσεις θα έχει η κατάργηση των περιττών περιορισμών, η διασφάλιση πλήρους διαφάνειας κατά τις διαπραγματεύσεις και κατά την συνολική διαδικασία, όπως επίσης η δίκαιη, ταχεία και αποτελεσματική διαδικασία τελικής έγκρισης στο κράτος — εταίρο της συμφωνίας ελεύθερων συναλλαγών. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι το πρότυπο συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών, που χρησιμοποιούν οι ΗΠΑ κατά τις διαπραγματεύσεις τους, χαρακτηρίζεται από μία ολοκληρωμένη προσέγγιση, στην οποία περιλαμβάνεται και η προστασία των επενδυτών.

| 9.5 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της όσον αφορά την επιθυμία της ΕΕ να συμπεριληφθούν κανόνες περί ανταγωνισμού στις διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών. Πολλά από τα προβλήματα σχετικά με τις επενδύσεις και τη διευκόλυνση των συναλλαγών οφείλονται στην έλλειψη κατάλληλων καθεστώτων ανταγωνισμού στις συγκεκριμένες χώρες, γεγονός που εμποδίζει και στρεβλώνει το παγκόσμιο εμπόριο, ενώ οι επενδυτικές ροές συχνά παρεμποδίζονται εξαιτίας στρεβλώσεων της αγοράς που προκαλούνται από την απώλεια (ή τη σοβαρή έλλειψη εφαρμογής) κανόνων περί ανταγωνισμού. Όλα αυτά εξακολουθούν να αποτελούν θεμελιώδη ζητήματα παγκόσμιας διακυβέρνησης. Οι υφιστάμενες συμφωνίες τόσο με τη Νότια Αφρική, όσο και με τη Χιλή, προβλέπουν συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των αρμοδίων τοπικών αρχών ανταγωνισμού. Η Επιτροπή οφείλει να επιδιώξει να συμπεριληφθούν τέτοιου είδους κανόνες στις συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών, μολονότι τούτο θα είναι πολύ δύσκολο να επιτευχθεί (με εξαίρεση πιθανώς τη Νότια Κορέα). |
| --- | --- |

9.5

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της όσον αφορά την επιθυμία της ΕΕ να συμπεριληφθούν κανόνες περί ανταγωνισμού στις διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών. Πολλά από τα προβλήματα σχετικά με τις επενδύσεις και τη διευκόλυνση των συναλλαγών οφείλονται στην έλλειψη κατάλληλων καθεστώτων ανταγωνισμού στις συγκεκριμένες χώρες, γεγονός που εμποδίζει και στρεβλώνει το παγκόσμιο εμπόριο, ενώ οι επενδυτικές ροές συχνά παρεμποδίζονται εξαιτίας στρεβλώσεων της αγοράς που προκαλούνται από την απώλεια (ή τη σοβαρή έλλειψη εφαρμογής) κανόνων περί ανταγωνισμού. Όλα αυτά εξακολουθούν να αποτελούν θεμελιώδη ζητήματα παγκόσμιας διακυβέρνησης. Οι υφιστάμενες συμφωνίες τόσο με τη Νότια Αφρική, όσο και με τη Χιλή, προβλέπουν συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των αρμοδίων τοπικών αρχών ανταγωνισμού. Η Επιτροπή οφείλει να επιδιώξει να συμπεριληφθούν τέτοιου είδους κανόνες στις συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών, μολονότι τούτο θα είναι πολύ δύσκολο να επιτευχθεί (με εξαίρεση πιθανώς τη Νότια Κορέα).

| 9.6 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης την αναθεωρημένη έμφαση της Επιτροπής στη στρατηγική πρόσβασης στην αγορά, όπως επίσης τη δέσμευσή της να συγκεντρώσει πόρους σε χώρες — κλειδιά και να θέσει σαφείς προτεραιότητες, αναφορικά με την απομάκρυνση των μη δασμολογικών και άλλων εμποδίων σε χώρες προτεραιότητας. |
| --- | --- |

9.6

Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης την αναθεωρημένη έμφαση της Επιτροπής στη στρατηγική πρόσβασης στην αγορά, όπως επίσης τη δέσμευσή της να συγκεντρώσει πόρους σε χώρες — κλειδιά και να θέσει σαφείς προτεραιότητες, αναφορικά με την απομάκρυνση των μη δασμολογικών και άλλων εμποδίων σε χώρες προτεραιότητας.

| 9.7 | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η αναθεώρηση των αμυντικών εμπορικών μέσων της ΕΕ είναι ήδη σε εξέλιξη και εκτιμά ότι τα μέσα εμπορικής άμυνας θα πρέπει να εξακολουθήσουν να διαδραματίζουν έναν προστατευτικό ρόλο, μεταξύ άλλων και στα πλαίσια των διμερών συμφωνιών (μέτρα αντιντάμπινγκ, μέτρα κατά των επιδοτήσεων, προστατευτικά μέτρα). |
| --- | --- |

9.7

Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η αναθεώρηση των αμυντικών εμπορικών μέσων της ΕΕ είναι ήδη σε εξέλιξη και εκτιμά ότι τα μέσα εμπορικής άμυνας θα πρέπει να εξακολουθήσουν να διαδραματίζουν έναν προστατευτικό ρόλο, μεταξύ άλλων και στα πλαίσια των διμερών συμφωνιών (μέτρα αντιντάμπινγκ, μέτρα κατά των επιδοτήσεων, προστατευτικά μέτρα).

10.   Διευκόλυνση του εμπορίου

| 10.1 | Το τέταρτο «θέμα της Σιγκαπούρης» αποτελεί ακόμα αναπόσπαστο τμήμα του προγράμματος της Ντόχα και μνημονεύεται στην ανακοίνωση. Είναι σαφές ότι επίκειται συμφωνία όσον αφορά το σχέδιο κειμένου του ΠΟΕ για τη Διευκόλυνση του εμπορίου. Το γεγονός αυτό θα αποτελέσει σημαντική πρόοδο, διότι θα καθιερωθούν θεμελιώδεις κανόνες για τη συνοριακή/τελωνειακή διαχείριση του εμπορίου σε παγκόσμια κλίμακα και θα μειωθεί ο κίνδυνος τυχόν μη αναμενόμενων κυβερνητικών παρεμβάσεων. Μία τέτοια συμφωνία θα πρέπει να περιλαμβάνει επιταχυμένες και απλουστευμένες διαδικασίες παράδοσης/εκτελωνισμού των εμπορευμάτων, διαδικασίες προσφυγής και ένδικων μέσων, δημοσίευση των εμπορικών ρυθμίσεων, ελαχιστοποίηση των τελών και επιβαρύνσεων και, κυρίως, δημιουργία «μίας και μοναδικής θυρίδας» — μία σημαντική αύξηση της χρήσης των ΤΠ για τις τελωνειακές διαδικασίες. Κατ' αυτόν τον τρόπο, θα μειωθεί δραστικά η επικάλυψη και θα εξοικονομηθεί χρόνος και κόστος, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις, στις οποίες πολλά διαφορετικά κυβερνητικά τμήματα απαιτούν τις ίδιες βασικά πληροφορίες. Το παραπάνω θα έχει ιδιαίτερη σημασία στις διαπραγματεύσεις με την Ινδία. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα (14), για την εξαγωγή εμπορευμάτων από την Ινδία χρειάζονται κατά μέσο όρο δέκα ημέρες (έναντι 7 στη Βραζιλία), για τη δε εισαγωγή εμπορευμάτων στην Ινδία χρειάζονται κατά μέσο όρο 41 ημέρες (έναντι 24 ημερών στη Βραζιλία). Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης τη σημαντική απόκλιση μεταξύ των χωρών του Συνδέσμου των Κρατών της Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN), ιδιαίτερα μεταξύ της Σιγκαπούρης και της Ταϊλάνδης, και καλεί την Επιτροπή να καταβάλει κάθε προσπάθεια προκειμένου να επιτευχθεί μία τέτοια συμφωνία, ακόμα και αν οι ευρύτερες διαπραγματεύσεις για το πρόγραμμα της Ντόχα οδηγηθούν σε πλήρες αδιέξοδο. Με αυτόν τον τρόπο θα δημιουργηθούν υψηλότερα πρότυπα στα πλαίσια απλούστερων, αποτελεσματικότερων και λιγότερο δαπανηρών συνοριακών και τελωνειακών διαδικασιών. |
| --- | --- |

10.1

Το τέταρτο «θέμα της Σιγκαπούρης» αποτελεί ακόμα αναπόσπαστο τμήμα του προγράμματος της Ντόχα και μνημονεύεται στην ανακοίνωση. Είναι σαφές ότι επίκειται συμφωνία όσον αφορά το σχέδιο κειμένου του ΠΟΕ για τη Διευκόλυνση του εμπορίου. Το γεγονός αυτό θα αποτελέσει σημαντική πρόοδο, διότι θα καθιερωθούν θεμελιώδεις κανόνες για τη συνοριακή/τελωνειακή διαχείριση του εμπορίου σε παγκόσμια κλίμακα και θα μειωθεί ο κίνδυνος τυχόν μη αναμενόμενων κυβερνητικών παρεμβάσεων. Μία τέτοια συμφωνία θα πρέπει να περιλαμβάνει επιταχυμένες και απλουστευμένες διαδικασίες παράδοσης/εκτελωνισμού των εμπορευμάτων, διαδικασίες προσφυγής και ένδικων μέσων, δημοσίευση των εμπορικών ρυθμίσεων, ελαχιστοποίηση των τελών και επιβαρύνσεων και, κυρίως, δημιουργία «μίας και μοναδικής θυρίδας» — μία σημαντική αύξηση της χρήσης των ΤΠ για τις τελωνειακές διαδικασίες. Κατ' αυτόν τον τρόπο, θα μειωθεί δραστικά η επικάλυψη και θα εξοικονομηθεί χρόνος και κόστος, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις, στις οποίες πολλά διαφορετικά κυβερνητικά τμήματα απαιτούν τις ίδιες βασικά πληροφορίες. Το παραπάνω θα έχει ιδιαίτερη σημασία στις διαπραγματεύσεις με την Ινδία. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα (14), για την εξαγωγή εμπορευμάτων από την Ινδία χρειάζονται κατά μέσο όρο δέκα ημέρες (έναντι 7 στη Βραζιλία), για τη δε εισαγωγή εμπορευμάτων στην Ινδία χρειάζονται κατά μέσο όρο 41 ημέρες (έναντι 24 ημερών στη Βραζιλία). Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης τη σημαντική απόκλιση μεταξύ των χωρών του Συνδέσμου των Κρατών της Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN), ιδιαίτερα μεταξύ της Σιγκαπούρης και της Ταϊλάνδης, και καλεί την Επιτροπή να καταβάλει κάθε προσπάθεια προκειμένου να επιτευχθεί μία τέτοια συμφωνία, ακόμα και αν οι ευρύτερες διαπραγματεύσεις για το πρόγραμμα της Ντόχα οδηγηθούν σε πλήρες αδιέξοδο. Με αυτόν τον τρόπο θα δημιουργηθούν υψηλότερα πρότυπα στα πλαίσια απλούστερων, αποτελεσματικότερων και λιγότερο δαπανηρών συνοριακών και τελωνειακών διαδικασιών.

| 10.2 | Οι μεσόγειες χώρες αναμένεται να ωφεληθούν ιδιαιτέρως από μία τέτοια συμφωνία, δεδομένου ότι οι διαφανείς και βασισμένες στη χρήση των ΤΠ διαδικασίες θα συμβάλλουν στην αποφυγή απωλειών και καθυστερήσεων, κατά τη διαμετακόμιση εμπορευμάτων από ή προς ένα λιμάνι, διαμέσου μίας τρίτης χώρας. |
| --- | --- |

10.2

Οι μεσόγειες χώρες αναμένεται να ωφεληθούν ιδιαιτέρως από μία τέτοια συμφωνία, δεδομένου ότι οι διαφανείς και βασισμένες στη χρήση των ΤΠ διαδικασίες θα συμβάλλουν στην αποφυγή απωλειών και καθυστερήσεων, κατά τη διαμετακόμιση εμπορευμάτων από ή προς ένα λιμάνι, διαμέσου μίας τρίτης χώρας.

| 10.3 | Οι μικρές επιχειρήσεις είναι οι περισσότερο εκτεθειμένες στα τελωνειακά έξοδα και συχνά δεν διαθέτουν την απαραίτητη κρίσιμη μάζα (αναφορικά με οικονομίες κλίμακας, όγκο πωλήσεων, δίκτυα διανομής, εξοπλισμό μεταφορών κτλ.) προκειμένου να αντιμετωπίσουν τα υψηλά τελωνειακά έξοδα που δημιουργούνται λόγω των διοικητικών καθυστερήσεων, της διαφθοράς και άλλων παραγόντων, με αποτέλεσμα την απώλεια δυνητικών αγορών. Οι ΜΜΕ της ΕΕ αναμένεται να επωφεληθούν ιδιαιτέρως από μία συμφωνία για τη διευκόλυνση των εμπορικών συναλλαγών. Οι ΜΜΕ μπορούν βραχυπρόθεσμα να αποκομίσουν περισσότερα οφέλη χάρη σε μία φιλόδοξη διευκόλυνση των εμπορικών συναλλαγών, από ό,τι μέσω δασμολογικών μειώσεων. |
| --- | --- |

10.3

Οι μικρές επιχειρήσεις είναι οι περισσότερο εκτεθειμένες στα τελωνειακά έξοδα και συχνά δεν διαθέτουν την απαραίτητη κρίσιμη μάζα (αναφορικά με οικονομίες κλίμακας, όγκο πωλήσεων, δίκτυα διανομής, εξοπλισμό μεταφορών κτλ.) προκειμένου να αντιμετωπίσουν τα υψηλά τελωνειακά έξοδα που δημιουργούνται λόγω των διοικητικών καθυστερήσεων, της διαφθοράς και άλλων παραγόντων, με αποτέλεσμα την απώλεια δυνητικών αγορών. Οι ΜΜΕ της ΕΕ αναμένεται να επωφεληθούν ιδιαιτέρως από μία συμφωνία για τη διευκόλυνση των εμπορικών συναλλαγών. Οι ΜΜΕ μπορούν βραχυπρόθεσμα να αποκομίσουν περισσότερα οφέλη χάρη σε μία φιλόδοξη διευκόλυνση των εμπορικών συναλλαγών, από ό,τι μέσω δασμολογικών μειώσεων.

| 10.4 | Ανεξαρτήτως από την πρόοδο που σημειώνεται στις διαπραγματεύσεις για το πρόγραμμα της Ντόχα, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι τρέχουσες διαπραγματεύσεις για τη Διευκόλυνση του εμπορίου, στα πλαίσια των συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών, είναι εξίσου σημαντικές με τα υπόλοιπα τρία ζητήματα της Σιγκαπούρης. |
| --- | --- |

10.4

Ανεξαρτήτως από την πρόοδο που σημειώνεται στις διαπραγματεύσεις για το πρόγραμμα της Ντόχα, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι τρέχουσες διαπραγματεύσεις για τη Διευκόλυνση του εμπορίου, στα πλαίσια των συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών, είναι εξίσου σημαντικές με τα υπόλοιπα τρία ζητήματα της Σιγκαπούρης.

| 10.5 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την επιτυχία, που σημείωσαν τα προγράμματα της Επιτροπής «Τεχνικής Βοήθειας όσον αφορά το εμπόριο» (TRTA), τα οποία συνέβαλαν ουσιαστικά στην ικανότητα των αναπτυσσόμενων χωρών, όχι μόνον να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις, τις οποίες συνεπάγεται η ένταξή τους στον ΠΟΕ, αλλά και να αυξήσουν την ικανότητά τους να εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους, τόσο ως εξαγωγείς εμπορευμάτων και υπηρεσιών προς την ΕΕ, όσο και ως αποδέκτες επενδύσεων εκ μέρους της ΕΕ. Μέσω αυτού του είδους των προγραμμάτων, μπορεί να ζητηθεί η τεχνική εμπειρογνωμοσύνη άλλων διεθνών οργανισμών υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών (π.χ. UNIDO, ΠΟΠΙ και ITC), γεγονός που μπορεί να ενισχύσει περαιτέρω την εικόνα της ΕΕ και να οδηγήσει σε συνεργασία μεταξύ διεθνών θεσμών. Τούτο θα έχει ιδιαίτερη σημασία στην περίπτωση, στην οποία οι λιγότερο αναπτυγμένες χώρες του ASEAN συμμετάσχουν πιο ενεργά, τελεί δε σε συνάρτηση με την πρόοδο στη Λατινική Αμερική. |
| --- | --- |

10.5

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την επιτυχία, που σημείωσαν τα προγράμματα της Επιτροπής «Τεχνικής Βοήθειας όσον αφορά το εμπόριο» (TRTA), τα οποία συνέβαλαν ουσιαστικά στην ικανότητα των αναπτυσσόμενων χωρών, όχι μόνον να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις, τις οποίες συνεπάγεται η ένταξή τους στον ΠΟΕ, αλλά και να αυξήσουν την ικανότητά τους να εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους, τόσο ως εξαγωγείς εμπορευμάτων και υπηρεσιών προς την ΕΕ, όσο και ως αποδέκτες επενδύσεων εκ μέρους της ΕΕ. Μέσω αυτού του είδους των προγραμμάτων, μπορεί να ζητηθεί η τεχνική εμπειρογνωμοσύνη άλλων διεθνών οργανισμών υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών (π.χ. UNIDO, ΠΟΠΙ και ITC), γεγονός που μπορεί να ενισχύσει περαιτέρω την εικόνα της ΕΕ και να οδηγήσει σε συνεργασία μεταξύ διεθνών θεσμών. Τούτο θα έχει ιδιαίτερη σημασία στην περίπτωση, στην οποία οι λιγότερο αναπτυγμένες χώρες του ASEAN συμμετάσχουν πιο ενεργά, τελεί δε σε συνάρτηση με την πρόοδο στη Λατινική Αμερική.

11.   Ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών

| 11.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να εξασφαλίσει ένα μεγαλύτερο επίπεδο παρακολούθησης και διαφάνειας στις διαπραγματεύσεις και να επεκτείνει και να αναπτύξει τη συνεργασία της με την κοινωνία των πολιτών σε εκείνες τις χώρες και τις περιφέρειες που συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις. Σε ό,τι αφορά την παρακολούθηση, η ΕΟΚΕ μπορεί, λόγω της διάρθρωσής της, να διαδραματίσει έναν ενεργό ρόλο. Χάρη στην πείρα που διαθέτει, είναι σε θέση να εντοπίζει αποτελεσματικούς δυνητικούς εταίρους σε τρίτες χώρες, η συμμετοχή των οποίων θα συμβάλλει με τη σειρά της στην ενίσχυση του ρόλου των εταίρων αυτών στην πατρίδα τους. |
| --- | --- |

11.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να εξασφαλίσει ένα μεγαλύτερο επίπεδο παρακολούθησης και διαφάνειας στις διαπραγματεύσεις και να επεκτείνει και να αναπτύξει τη συνεργασία της με την κοινωνία των πολιτών σε εκείνες τις χώρες και τις περιφέρειες που συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις. Σε ό,τι αφορά την παρακολούθηση, η ΕΟΚΕ μπορεί, λόγω της διάρθρωσής της, να διαδραματίσει έναν ενεργό ρόλο. Χάρη στην πείρα που διαθέτει, είναι σε θέση να εντοπίζει αποτελεσματικούς δυνητικούς εταίρους σε τρίτες χώρες, η συμμετοχή των οποίων θα συμβάλλει με τη σειρά της στην ενίσχυση του ρόλου των εταίρων αυτών στην πατρίδα τους.

| 11.2 | Για τις Συμφωνίες Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης (ΣΟΕΣ) η ΕΟΚΕ έχει λάβει, δυνάμει της Συμφωνίας της Κοτονού, την εντολή να διοργανώνει διαβουλεύσεις και συνεδριάσεις με τους οικονομικούς και κοινωνικούς φορείς των χωρών ΑΚΕ, η οποία διευρύνθηκε το 2003 προκειμένου να συμπεριληφθεί η παρακολούθηση των διαπραγματεύσεων, κατόπιν αιτήματος του πρώην αρμοδίου για το εμπόριο επιτρόπου (κ. Lamy). Η ενεργός συμμετοχή των διαπραγματευτών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είχε ως αποτέλεσμα να πραγματοποιούνται πλέον εξαμηνιαίες συνεδριάσεις της επιτροπής παρακολούθησης «ΑΚΕ-ΕΕ», περιφερειακά σεμινάρια δύο ή μία φορά ετησίως και τακτικές διασκέψεις στις Βρυξέλλες, στις οποίες συμμετέχουν αντιπρόσωποι από όλες τις χώρες ΑΚΕ. Η σύναψη της Συμφωνίας Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης που συνήφθηκε για την Καραϊβική, στην οποία κατέληξαν οι διαπραγματεύσεις, προβλέπει τόσο ένα κοινωνικό και περιβαλλοντικό κεφάλαιο, όσο και τη σύσταση μίας Συμβουλευτικής Επιτροπής της κοινωνίας των πολιτών, αρμόδιας για την παρακολούθηση της εφαρμογής της ΣΟΕΣ και για την επανεξέταση όλων των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών πτυχών. |
| --- | --- |

11.2

Για τις Συμφωνίες Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης (ΣΟΕΣ) η ΕΟΚΕ έχει λάβει, δυνάμει της Συμφωνίας της Κοτονού, την εντολή να διοργανώνει διαβουλεύσεις και συνεδριάσεις με τους οικονομικούς και κοινωνικούς φορείς των χωρών ΑΚΕ, η οποία διευρύνθηκε το 2003 προκειμένου να συμπεριληφθεί η παρακολούθηση των διαπραγματεύσεων, κατόπιν αιτήματος του πρώην αρμοδίου για το εμπόριο επιτρόπου (κ. Lamy). Η ενεργός συμμετοχή των διαπραγματευτών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είχε ως αποτέλεσμα να πραγματοποιούνται πλέον εξαμηνιαίες συνεδριάσεις της επιτροπής παρακολούθησης «ΑΚΕ-ΕΕ», περιφερειακά σεμινάρια δύο ή μία φορά ετησίως και τακτικές διασκέψεις στις Βρυξέλλες, στις οποίες συμμετέχουν αντιπρόσωποι από όλες τις χώρες ΑΚΕ. Η σύναψη της Συμφωνίας Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης που συνήφθηκε για την Καραϊβική, στην οποία κατέληξαν οι διαπραγματεύσεις, προβλέπει τόσο ένα κοινωνικό και περιβαλλοντικό κεφάλαιο, όσο και τη σύσταση μίας Συμβουλευτικής Επιτροπής της κοινωνίας των πολιτών, αρμόδιας για την παρακολούθηση της εφαρμογής της ΣΟΕΣ και για την επανεξέταση όλων των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών πτυχών.

| 11.3 | Όσον αφορά τις προταθείσες Συμφωνίες Σύνδεσης με την Κεντρική Αμερική και τις περιοχές των Άνδεων, συνεχίζεται ο τακτικός διάλογος που ξεκίνησε το 1999 με εκπροσώπους της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών από την Λατινική Αμερική και την Καραϊβική, στα πλαίσια του οποίου επίκειται η πραγματοποίηση της 5ης συνεδρίασης τον Απρίλιο του 2008. Ο εν λόγω διάλογος δρομολογήθηκε προκειμένου να εξασφαλισθεί η συμβολή εκ μέρους της κοινωνίας των πολιτών στις διετείς συνόδους μεταξύ ΕΕ και Λατινικής Αμερικής. Η ΕΟΚΕ διατηρεί εξάλλου εκτεταμένες επαφές με το Οικονομικό και Κοινωνικό Συμβουλευτικό Φόρουμ της MERCOSUR, το Εργοδοτικό Συμβουλευτικό Συμβούλιο των Άνδεων, το Εργατικό Συμβουλευτικό Συμβούλιο των Άνδεων, το Επιχειρηματικό Συμβουλευτικό Συμβούλιο των Άνδεων και τη Συμβουλευτική επιτροπή του συστήματος ολοκλήρωσης της Κεντρικής Αμερικής. |
| --- | --- |

11.3

Όσον αφορά τις προταθείσες Συμφωνίες Σύνδεσης με την Κεντρική Αμερική και τις περιοχές των Άνδεων, συνεχίζεται ο τακτικός διάλογος που ξεκίνησε το 1999 με εκπροσώπους της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών από την Λατινική Αμερική και την Καραϊβική, στα πλαίσια του οποίου επίκειται η πραγματοποίηση της 5ης συνεδρίασης τον Απρίλιο του 2008. Ο εν λόγω διάλογος δρομολογήθηκε προκειμένου να εξασφαλισθεί η συμβολή εκ μέρους της κοινωνίας των πολιτών στις διετείς συνόδους μεταξύ ΕΕ και Λατινικής Αμερικής. Η ΕΟΚΕ διατηρεί εξάλλου εκτεταμένες επαφές με το Οικονομικό και Κοινωνικό Συμβουλευτικό Φόρουμ της MERCOSUR, το Εργοδοτικό Συμβουλευτικό Συμβούλιο των Άνδεων, το Εργατικό Συμβουλευτικό Συμβούλιο των Άνδεων, το Επιχειρηματικό Συμβουλευτικό Συμβούλιο των Άνδεων και τη Συμβουλευτική επιτροπή του συστήματος ολοκλήρωσης της Κεντρικής Αμερικής.

| 11.4 | Η ΕΟΚΕ συμμετέχει επίσης στις Στρογγυλές Τράπεζες ΕΕ-Ινδίας και ΕΕ-Κίνας, στις οποίες αντιπροσωπεύει η ίδια την ΕΕ. Η πρώτη Στρογγυλη Τράπεζα δημιουργήθηκε το 2001 και δεύτερη τον Ιούνιο του 2007. Αμφότερες συνέρχονται σε τακτά χρονικά διαστήματα, το δε έργο τους έχει ήδη τύχει αναγνώρισης στις ετήσιες συνόδους. Η ΕΟΚΕ διατηρεί επιπλέον επαφές σε επίπεδο κοινωνίας των πολιτών με τις εθνικές ΟΚΕ της Νότια Κορέας και της Ταϊλάνδης, μέσω της «Διεθνούς Ένωσης Οικονομικών και Κοινωνικών Συμβουλίων και Συναφών Οργανισμών» (IAESCSI). |
| --- | --- |

11.4

Η ΕΟΚΕ συμμετέχει επίσης στις Στρογγυλές Τράπεζες ΕΕ-Ινδίας και ΕΕ-Κίνας, στις οποίες αντιπροσωπεύει η ίδια την ΕΕ. Η πρώτη Στρογγυλη Τράπεζα δημιουργήθηκε το 2001 και δεύτερη τον Ιούνιο του 2007. Αμφότερες συνέρχονται σε τακτά χρονικά διαστήματα, το δε έργο τους έχει ήδη τύχει αναγνώρισης στις ετήσιες συνόδους. Η ΕΟΚΕ διατηρεί επιπλέον επαφές σε επίπεδο κοινωνίας των πολιτών με τις εθνικές ΟΚΕ της Νότια Κορέας και της Ταϊλάνδης, μέσω της «Διεθνούς Ένωσης Οικονομικών και Κοινωνικών Συμβουλίων και Συναφών Οργανισμών» (IAESCSI).

| 11.5 | Η ΕΟΚΕ είναι ρπόθυμη να παράσχει τη συνεργασία της για τη διοργάνωση τακτικών συνεδριάσεων διαβούλευσης της κοινωνίας των πολιτών σε περιφερειακό επίπεδο με θέμα τις εμπορικές διαπραγματεύσεις, χρησιμοποιώντας τις εκτενείς περιφερειακές της επαφές και τη συνολική της πείρα στην παρακολούθηση των διαπραγματεύσεων για τη σύναψη Συμφωνιών Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης. Προτείνει να διοργανώσει εργαστήρια ή άλλες τακτικές συνεδριάσεις με στόχο τη διαβούλευση με οικονομικές και κοινωνικές ομάδες συμφερόντων στις σχετικές χώρες και περιφέρειες, μέσω των υφιστάμενων Στρογγυλών Τραπεζών, όπου κρίνεται σκόπιμο. Οι διαπραγματευτές από την ΕΕ (και οι ομόλογοι τους) θα δύναναι να καλούνται να παρέχουν ενημέρωση σχετικά με την πρόοδο των διαπραγματεύσεων και να δέχονται την ανάδραση εκ μέρους των αντιπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών της Ευρώπης και τρίτων χώρων. Επιπρόσθετα, η ΕΟΚΕ θα μπορούσε επίσης να συμπληρώνει τη δράση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής διευκολύνοντας τη συμμετοχή εκπροσώπων της Ευρώπης και τρίτων χωρών σε σχέση με την τρέχουσα διαδικασία αξιολόγησης των επιπτώσεων στην αειφορία (Sustainability Impact Assessment), όπως επίσης παρέχοντας άμεση ηλεκτρονική πρόσβαση σε όλες τις επαφές της με την κοινωνία των πολιτών στις σχετικές χώρες και περιφέρειες. |
| --- | --- |

11.5

Η ΕΟΚΕ είναι ρπόθυμη να παράσχει τη συνεργασία της για τη διοργάνωση τακτικών συνεδριάσεων διαβούλευσης της κοινωνίας των πολιτών σε περιφερειακό επίπεδο με θέμα τις εμπορικές διαπραγματεύσεις, χρησιμοποιώντας τις εκτενείς περιφερειακές της επαφές και τη συνολική της πείρα στην παρακολούθηση των διαπραγματεύσεων για τη σύναψη Συμφωνιών Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης. Προτείνει να διοργανώσει εργαστήρια ή άλλες τακτικές συνεδριάσεις με στόχο τη διαβούλευση με οικονομικές και κοινωνικές ομάδες συμφερόντων στις σχετικές χώρες και περιφέρειες, μέσω των υφιστάμενων Στρογγυλών Τραπεζών, όπου κρίνεται σκόπιμο. Οι διαπραγματευτές από την ΕΕ (και οι ομόλογοι τους) θα δύναναι να καλούνται να παρέχουν ενημέρωση σχετικά με την πρόοδο των διαπραγματεύσεων και να δέχονται την ανάδραση εκ μέρους των αντιπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών της Ευρώπης και τρίτων χώρων. Επιπρόσθετα, η ΕΟΚΕ θα μπορούσε επίσης να συμπληρώνει τη δράση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής διευκολύνοντας τη συμμετοχή εκπροσώπων της Ευρώπης και τρίτων χωρών σε σχέση με την τρέχουσα διαδικασία αξιολόγησης των επιπτώσεων στην αειφορία (Sustainability Impact Assessment), όπως επίσης παρέχοντας άμεση ηλεκτρονική πρόσβαση σε όλες τις επαφές της με την κοινωνία των πολιτών στις σχετικές χώρες και περιφέρειες.

| 11.6 | Η ΕΟΚΕ θα πρέπει να προσέξει δεόντως ποιοι θα είναι οι φορείς και οι διαδικασίες που θα χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση ευαίσθητων ζητημάτων της αειφόρου ανάπτυξης. Θεωρεί ότι ο τακτικός διμερής διάλογος θα πρέπει να βασισθεί στις προτάσεις που υποβάλλονται μέσω των διάφορων μηχανισμών που λειτουργούν δυνάμει των 27 διεθνών συμβάσεων, που αναφέρθηκαν ανωτέρω στο σημείο 5.8, λαμβανομένων ιδιαίτερα υπόψη των παρατηρήσεων της κοινωνίας των πολιτών ή μέσω της αξιολόγησης των μη οικονομικών δεικτών, που καταρτίζονται για κάθε συγκεκριμένη χώρα εκ μέρους της Παγκόσμιας Τράπεζας ή των γραφείων αξιολόγησης. Η κοινωνία των πολιτών πρέπει εξίσου να πραγματοποιήσει μία πρώτη εκτίμηση των διάφορων σχετικών μηχανισμών παρακολούθησης. |
| --- | --- |

11.6

Η ΕΟΚΕ θα πρέπει να προσέξει δεόντως ποιοι θα είναι οι φορείς και οι διαδικασίες που θα χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση ευαίσθητων ζητημάτων της αειφόρου ανάπτυξης. Θεωρεί ότι ο τακτικός διμερής διάλογος θα πρέπει να βασισθεί στις προτάσεις που υποβάλλονται μέσω των διάφορων μηχανισμών που λειτουργούν δυνάμει των 27 διεθνών συμβάσεων, που αναφέρθηκαν ανωτέρω στο σημείο 5.8, λαμβανομένων ιδιαίτερα υπόψη των παρατηρήσεων της κοινωνίας των πολιτών ή μέσω της αξιολόγησης των μη οικονομικών δεικτών, που καταρτίζονται για κάθε συγκεκριμένη χώρα εκ μέρους της Παγκόσμιας Τράπεζας ή των γραφείων αξιολόγησης. Η κοινωνία των πολιτών πρέπει εξίσου να πραγματοποιήσει μία πρώτη εκτίμηση των διάφορων σχετικών μηχανισμών παρακολούθησης.

| 11.7 | Όσον αφορά την περίπτωση της Κορέας, η ΕΟΚΕ συνιστά να χρησιμοποιηθούν οι περιοδικές εκθέσεις του ΟΟΣΑ, κυρίως σε σχέση με το μορατόριουμ που υπογράφηκε με τους κοινωνικούς εταίρους μέχρι το 2010. |
| --- | --- |

11.7

Όσον αφορά την περίπτωση της Κορέας, η ΕΟΚΕ συνιστά να χρησιμοποιηθούν οι περιοδικές εκθέσεις του ΟΟΣΑ, κυρίως σε σχέση με το μορατόριουμ που υπογράφηκε με τους κοινωνικούς εταίρους μέχρι το 2010.

| 11.8 | H εταιρική κοινωνική ευθύνη (ΕΚΕ), η οποία θεωρείται ως συνισταμένη της αειφόρου ανάπτυξης σε επίπεδο επιχειρήσεων, μπορεί να συμβάλει σε εθελοντική βάση στην εφαρμογή των κοινωνικών και περιβαλλοντικών δεσμεύσεων, που περιλαμβάνονται στις νέες εμπορικές συμφωνίες. Η προσέγγιση αυτή θα βασισθεί κυρίως στις 50 περίπου διεθνείς συμφωνίες — πλαίσιο, που έχουν ήδη αποτελέσει αντικείμενο διαπραγματεύσεων εκ μέρους μεγάλων επιχειρήσεων, συχνά ευρωπαϊκής προέλευσης. Οι συμφωνίες αυτές αντιπροσωπεύουν μία συνεισφορά στην αξιοπρεπή εργασία, καθότι προβάλλουν το παράδειγμα ενός κοινωνικού διαλόγου, ο οποίος στηρίζεται στις θυγατρικές των χωρών αυτών εταίρων και αποτελούν ένα πλεονέκτημα για την προσέλκυση τοπικού ειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Επιπλέον, το γεγονός ότι οι μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις ή οι θυγατρικές ενός συγκεκριμένου τομέα παραγωγής λαμβάνουν υπόψη τις δεσμεύσεις της ΕΚΕ, δίνει επίσης ώθηση στο σύνολο της αλυσίδας της προστιθέμενης αξίας (προμηθευτές και εργολήπτριες επιχειρήσεις), κυρίως στις μείζονες αναδυόμενες χώρες, όπως η Κίνα. Η ΕΟΚΕ προτείνει να ενταχθεί το ζήτημα της κοινωνικής και περιβαλλοντικής επισήμανσης στην ατζέντα των επιτροπών παρακολούθησης εμπορικών συμφωνιών, προκειμένου να παρέχεται ποιοτική ενημέρωση στους καταναλωτές, όπως επίσης για την εξυπηρέτηση των αναγκών ανιχνευσιμότητας. |
| --- | --- |

11.8

H εταιρική κοινωνική ευθύνη (ΕΚΕ), η οποία θεωρείται ως συνισταμένη της αειφόρου ανάπτυξης σε επίπεδο επιχειρήσεων, μπορεί να συμβάλει σε εθελοντική βάση στην εφαρμογή των κοινωνικών και περιβαλλοντικών δεσμεύσεων, που περιλαμβάνονται στις νέες εμπορικές συμφωνίες. Η προσέγγιση αυτή θα βασισθεί κυρίως στις 50 περίπου διεθνείς συμφωνίες — πλαίσιο, που έχουν ήδη αποτελέσει αντικείμενο διαπραγματεύσεων εκ μέρους μεγάλων επιχειρήσεων, συχνά ευρωπαϊκής προέλευσης. Οι συμφωνίες αυτές αντιπροσωπεύουν μία συνεισφορά στην αξιοπρεπή εργασία, καθότι προβάλλουν το παράδειγμα ενός κοινωνικού διαλόγου, ο οποίος στηρίζεται στις θυγατρικές των χωρών αυτών εταίρων και αποτελούν ένα πλεονέκτημα για την προσέλκυση τοπικού ειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Επιπλέον, το γεγονός ότι οι μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις ή οι θυγατρικές ενός συγκεκριμένου τομέα παραγωγής λαμβάνουν υπόψη τις δεσμεύσεις της ΕΚΕ, δίνει επίσης ώθηση στο σύνολο της αλυσίδας της προστιθέμενης αξίας (προμηθευτές και εργολήπτριες επιχειρήσεις), κυρίως στις μείζονες αναδυόμενες χώρες, όπως η Κίνα. Η ΕΟΚΕ προτείνει να ενταχθεί το ζήτημα της κοινωνικής και περιβαλλοντικής επισήμανσης στην ατζέντα των επιτροπών παρακολούθησης εμπορικών συμφωνιών, προκειμένου να παρέχεται ποιοτική ενημέρωση στους καταναλωτές, όπως επίσης για την εξυπηρέτηση των αναγκών ανιχνευσιμότητας.

Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Γνωμοδότηση του κ. Malosse, Μάϊος 2007 (REX 228 — CESE 136/2007 fin).

1

(2)  Jan Tumlir Policy Essay (ECIPE, 2007).

2

(3)  CBI Briefing Paper, Mάρτιος 2007.

3

(4)  ΠΟΕ «Market access: Unfinished Business — Post Uruguay round Inventory», 2003.

4

(5)  Βλ. REX/182 Η κοινωνική διάσταση της παγκοσμιοποίησης.

5

(6)  Γνωμοδότηση «Οι προκλήσεις και οι ευκαιρίες της ΕΕ στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης», εισηγητής ο κ. Malosse, 31 Μαίου 2007.

6

«Οι προκλήσεις και οι ευκαιρίες της ΕΕ στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης»

(7)  La Responsabilité sociale des entreprises, Evelyne Pichenot, Δεκέμβριος 2006.

7

La Responsabilité sociale des entreprises

(8)  Ανακοίνωση της Επιτροπής της 11ης Δεκεμβρίου 2007Συγκεφαλαιωτική αξιολόγηση της Στρατηγικής της Λισσαβώνας.

8

Συγκεφαλαιωτική αξιολόγηση της Στρατηγικής της Λισσαβώνας

(9)  Επισυνάπτεται κατάλογος.

9

(10)  Πίνακας επικυρώσεων των διεθνών συμβάσεων εκ μέρους των κρατών της Ασίας.

10

(11)  Γνωμοδότηση με θέμα «Η κοινωνική διάσταση της παγκοσμιοποίησης»· εισηγητές ο κ. Etty και η κα Hornung-Draus.

11

(12)  Ακολουθεί σε παράρτημα πίνακας σχετικά με την κατάσταση των επικυρώσεων στην Ασία.

12

(13)  Βλ. επίσης τη Γνωμοδότηση του κ. Cappellini INT/390: Διάφορα μέτρα πολιτικής, εκτός της κατάλληλης χρηματοδότησης, που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ανάπτυξη των ΜΜΕ.

13

(14)  Παγκόσμια Τράπεζα, «Doing Business 2007»· Σεπτέμβριος 2006.

14

---

| 19.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 211/90 |
| --- | --- | --- | --- |

19.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 211/90

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Ανακοίνωση της Επιτροπής: “Σύμπραξη για την επικοινωνιακή προβολή των ευρωπαϊκών θεμάτων”»

COM(2007) 568 και Παράρτημα COM(2007) 569

(2008/C 211/22)

Στις 3 Οκτωβρίου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την:

Ανακοίνωση: «Σύμπραξη για την επικοινωνιακή προβολή των ευρωπαϊκών θεμάτων»

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 20 του Εσωτερικού Κανονισμού της, όρισε γενική εισηγήτρια την κα van Turnhout.

Κατά την 444η σύνοδο ολομελείας της, της 22ας και 23ης Απριλίου 2008 (συνεδρίαση της 22ας Απριλίου 2008), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 92 ψήφους υπέρ, 12 κατά, και 26 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την επίκλησή της στην Επιτροπή να αντιμετωπίσει ευθέως το πρόβλημα της έλλειψης νομικής βάσης για την επικοινωνιακή πολιτική. Ωστόσο, αναγνωρίζοντας τα νομικά και πολιτικά εμπόδια, η ΕΟΚΕ δεν αντιτίθεται σε μια διοργανική συμφωνία του Συμβουλίου, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Επιτροπής. Η ΕΟΚΕ θα υποστηρίξει —στο μέτρο του δυνατού— τους στόχους που θα ορίζονται σε μια παρόμοια διοργανική συμφωνία. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την επίκλησή της στην Επιτροπή να αντιμετωπίσει ευθέως το πρόβλημα της έλλειψης νομικής βάσης για την επικοινωνιακή πολιτική. Ωστόσο, αναγνωρίζοντας τα νομικά και πολιτικά εμπόδια, η ΕΟΚΕ δεν αντιτίθεται σε μια διοργανική συμφωνία του Συμβουλίου, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Επιτροπής. Η ΕΟΚΕ θα υποστηρίξει —στο μέτρο του δυνατού— τους στόχους που θα ορίζονται σε μια παρόμοια διοργανική συμφωνία.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ επισύρει εκ νέου την προσοχή στο διπλό πρόβλημα πόρων: έλλειψη κονδυλίων και μια απογοητευτικά περίπλοκη γραφειοκρατική διαδικασία για την εκταμίευσή τους. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εξορθολογήσει τις διαδικασίες για τη χορήγηση των ενισχύσεων και ζητά να συμμετέχουν συμβουλευτικοί φορείς όπως, η ΕΟΚΕ, στις μελλοντικές συμβάσεις πλαίσιο, π.χ., οπτικοακουστικές υπηρεσίες, «Ευρώπη μέσω δορυφόρου», σφυγμομετρήσεις. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ επισύρει εκ νέου την προσοχή στο διπλό πρόβλημα πόρων: έλλειψη κονδυλίων και μια απογοητευτικά περίπλοκη γραφειοκρατική διαδικασία για την εκταμίευσή τους. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εξορθολογήσει τις διαδικασίες για τη χορήγηση των ενισχύσεων και ζητά να συμμετέχουν συμβουλευτικοί φορείς όπως, η ΕΟΚΕ, στις μελλοντικές συμβάσεις πλαίσιο, π.χ., οπτικοακουστικές υπηρεσίες, «Ευρώπη μέσω δορυφόρου», σφυγμομετρήσεις.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ιδέα της σύμπραξης για την επικοινωνιακή προβολή των ευρωπαϊκών θεμάτων με συνεκτικό και ολοκληρωμένο τρόπο, με την ενδυνάμωση των ευρωπαίων πολιτών και την ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής δημόσιας σφαίρας. Προκειμένου να προσεγγιστούν οι πολίτες απαιτείται (α) μια σαφής, απλή και ελκυστική δέσμη μηνυμάτων· ένα σαφές όραμα που οι πολίτες θα μπορούν να το θεωρήσουν δικό τους, και (β) κατάλληλος σχεδιασμός και κατάλληλα μέσα επικοινωνίας. Η κατάρτιση ενός ετησίου σχεδίου εργασίας γύρω από επιλεγμένες επικοινωνιακές προτεραιότητες της ΕΕ μπορεί να συμβάλει στο στόχο αυτό. Η ΕΟΚΕ, εάν διαθέτει τους κατάλληλους πόρους, είναι έτοιμη και διατεθειμένη να συνεργαστεί με τα άλλα όργανα, αναγνωρίζοντας ότι η ΕΕ δεν είναι μόνο οι Βρυξέλλες και ότι η επικοινωνιακή προβολή της ΕΕ πρέπει να μεταφερθεί σε τοπικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ιδέα της σύμπραξης για την επικοινωνιακή προβολή των ευρωπαϊκών θεμάτων με συνεκτικό και ολοκληρωμένο τρόπο, με την ενδυνάμωση των ευρωπαίων πολιτών και την ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής δημόσιας σφαίρας. Προκειμένου να προσεγγιστούν οι πολίτες απαιτείται (α) μια σαφής, απλή και ελκυστική δέσμη μηνυμάτων· ένα σαφές όραμα που οι πολίτες θα μπορούν να το θεωρήσουν δικό τους, και (β) κατάλληλος σχεδιασμός και κατάλληλα μέσα επικοινωνίας. Η κατάρτιση ενός ετησίου σχεδίου εργασίας γύρω από επιλεγμένες επικοινωνιακές προτεραιότητες της ΕΕ μπορεί να συμβάλει στο στόχο αυτό. Η ΕΟΚΕ, εάν διαθέτει τους κατάλληλους πόρους, είναι έτοιμη και διατεθειμένη να συνεργαστεί με τα άλλα όργανα, αναγνωρίζοντας ότι η ΕΕ δεν είναι μόνο οι Βρυξέλλες και ότι η επικοινωνιακή προβολή της ΕΕ πρέπει να μεταφερθεί σε τοπικό επίπεδο.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ προσδίδει μεγάλη σημασία στην εκπροσώπησή της στη Διοργανική Ομάδα Πληροφόρησης (ΔΟΠ). Το μετά τη λευκή βίβλο συμπλήρωμα του πρωτοκόλλου συνεργασίας της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή της 31ης Μαΐου 2007 παρέχει ένα εξαίρετο πλαίσιο στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή (ΕΕ), το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (ΕΚ) και στα Ευρωπαϊκά Σπίτια που βρίσκονται στα κράτη μέλη προκειμένου να εμπλέξουν ενεργά τα 344 μέλη της ΕΟΚΕ σε εθνικές και περιφερειακές δραστηριότητες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όταν επικοινωνεί με την κοινωνία των πολιτών προτρέπεται να αναγνωρίζει το ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η ΕΟΚΕ ως γέφυρα μεταξύ των κοινοτικών οργάνων και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. Η ΕΟΚΕ τονίζει, επίσης, ότι τα μέλη της μπορούν να προσφέρουν αξιόλογο έργο συμμετέχοντας ενεργά στο προτεινόμενο διαδικτυακό πιλοτικό δίκτυο πληροφόρησης (PIN). Η ΕΟΚΕ είναι απόλυτα διατεθειμένη να αναλάβει δράσεις για τη σύναψη και την διατήρηση των επαφών με τα προτεινόμενα σημεία επαφής με την κοινωνία των πολιτών στις υπηρεσίες της Επιτροπής και άλλα σχετικά δίκτυα όπως, π.χ., τα σημεία επαφής της ΕΟΚΕ στις αντιπροσωπείες της Επιτροπής και στα κέντρα επαφής Europe Direct. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εξετάσει πως μπορεί να αυξηθεί η ενίσχυση των δικτύων της όπως, π.χ., τα κέντρα επαφής Europe Directκαι Team Europe Speakers. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ προσδίδει μεγάλη σημασία στην εκπροσώπησή της στη Διοργανική Ομάδα Πληροφόρησης (ΔΟΠ). Το μετά τη λευκή βίβλο συμπλήρωμα του πρωτοκόλλου συνεργασίας της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή της 31ης Μαΐου 2007 παρέχει ένα εξαίρετο πλαίσιο στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή (ΕΕ), το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (ΕΚ) και στα Ευρωπαϊκά Σπίτια που βρίσκονται στα κράτη μέλη προκειμένου να εμπλέξουν ενεργά τα 344 μέλη της ΕΟΚΕ σε εθνικές και περιφερειακές δραστηριότητες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όταν επικοινωνεί με την κοινωνία των πολιτών προτρέπεται να αναγνωρίζει το ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η ΕΟΚΕ ως γέφυρα μεταξύ των κοινοτικών οργάνων και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. Η ΕΟΚΕ τονίζει, επίσης, ότι τα μέλη της μπορούν να προσφέρουν αξιόλογο έργο συμμετέχοντας ενεργά στο προτεινόμενο διαδικτυακό πιλοτικό δίκτυο πληροφόρησης (PIN). Η ΕΟΚΕ είναι απόλυτα διατεθειμένη να αναλάβει δράσεις για τη σύναψη και την διατήρηση των επαφών με τα προτεινόμενα σημεία επαφής με την κοινωνία των πολιτών στις υπηρεσίες της Επιτροπής και άλλα σχετικά δίκτυα όπως, π.χ., τα σημεία επαφής της ΕΟΚΕ στις αντιπροσωπείες της Επιτροπής και στα κέντρα επαφής Europe Direct. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εξετάσει πως μπορεί να αυξηθεί η ενίσχυση των δικτύων της όπως, π.χ., τα κέντρα επαφής Europe Directκαι Team Europe Speakers.

2.   Αιτιολογική έκθεση

| 2.1 | Η ανακοίνωση της Επιτροπής (COM 2007/568) «Σύμπραξη για την επικοινωνιακή προβολή των ευρωπαϊκών θεμάτων» υιοθετήθηκε στις 3 Οκτωβρίου 2007. Είναι το τέταρτο έγγραφο της Επιτροπής που πραγματεύεται επικοινωνιακά θέματα. Τα άλλα έγγραφα είναι: 1) η λευκή βίβλος «Για μια ευρωπαϊκή πολιτική επικοινωνίας» (COM(2006) 35 τελικό), που υιοθετήθηκε την 1η Φεβρουαρίου 2006, 2) το υπηρεσιακό πρόγραμμα δράσης (SEC(2005) 985 τελικό), που υιοθετήθηκε στις 20 Ιουλίου 2005 και 3) η ανακοίνωση «Η συμβολή της Επιτροπής κατά την περίοδο προβληματισμού και πέραν αυτής: Σχέδιο Δ για δημοκρατία, διάλογο και δημόσια συζήτηση» (COM(2005) 494 τελικό), που υιοθετήθηκε στις 13 Οκτωβρίου 2005. |
| --- | --- |

2.1

Η ανακοίνωση της Επιτροπής (COM 2007/568) «Σύμπραξη για την επικοινωνιακή προβολή των ευρωπαϊκών θεμάτων» υιοθετήθηκε στις 3 Οκτωβρίου 2007. Είναι το τέταρτο έγγραφο της Επιτροπής που πραγματεύεται επικοινωνιακά θέματα. Τα άλλα έγγραφα είναι: 1) η λευκή βίβλος «Για μια ευρωπαϊκή πολιτική επικοινωνίας» (COM(2006) 35 τελικό), που υιοθετήθηκε την 1η Φεβρουαρίου 2006, 2) το υπηρεσιακό πρόγραμμα δράσης (SEC(2005) 985 τελικό), που υιοθετήθηκε στις 20 Ιουλίου 2005 και 3) η ανακοίνωση «Η συμβολή της Επιτροπής κατά την περίοδο προβληματισμού και πέραν αυτής: Σχέδιο Δ για δημοκρατία, διάλογο και δημόσια συζήτηση» (COM(2005) 494 τελικό), που υιοθετήθηκε στις 13 Οκτωβρίου 2005.

| 2.2 | Η «Σύμπραξη για την επικοινωνιακή προβολή των ευρωπαϊκών θεμάτων» τονίζει τη θεμελιώδη σημασία της διοργανικής συνεργασίας όσον αφορά την επικοινωνιακή προβολή των ευρωπαϊκών θεμάτων και ορίζει τις προϋποθέσεις για μια επιτυχή επικοινωνιακή πολιτική η οποία στηρίζεται στη σύμπραξη των κυρίων πολιτικών, οικονομικών, και κοινωνικών φορέων σε όλα τα επίπεδα. Την αυτή ημερομηνία, υιοθέτησε, επίσης, όπως αναφέρεται στο σημείο 1.2, και σύμφωνα με το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την επικοινωνιακή πολιτική — πρόταση διοργανικής συνεργασίας (COM(2007) 569) «Σύμπραξη για την επικοινωνιακή προβολή των ευρωπαϊκών θεμάτων». Σκοπός είναι η ενίσχυση της δέσμευσης όλων των κοινοτικών οργάνων έναντι ορισμένων επικοινωνιακών προτεραιοτήτων βάσει ετησίων σχεδίων και με την εμπλοκή των ενδιαφερομένων κρατών μελών. Η διοργανική συμφωνία, μολονότι αναγνωρίζει την αυτονομία και τις διαφορετικές ευθύνες κάθε κοινοτικού οργάνου, ωστόσο, τονίζει την ανάγκη για καλύτερο συντονισμό, και την προστιθέμενη αξία του συντονισμού, όσον αφορά την επικοινωνιακή προβολή των κοινοτικών θεμάτων. Για το σκοπό αυτό, προβλέπει ένα συνεκτικό πλαίσιο δράσης. Λαμβανομένης υπόψη της ιδιαίτερης σημασίας που έχει το 2008 για τη διαδικασία κύρωσης της μεταρρυθμιστικής συνθήκης της Λισσαβώνας στα κράτη μέλη και την προετοιμασία των ευρωεκλογών στα κράτη μέλη το 2009, η Επιτροπή ζητά από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να αποφανθεί για την ανακοίνωση. |
| --- | --- |

2.2

Η «Σύμπραξη για την επικοινωνιακή προβολή των ευρωπαϊκών θεμάτων» τονίζει τη θεμελιώδη σημασία της διοργανικής συνεργασίας όσον αφορά την επικοινωνιακή προβολή των ευρωπαϊκών θεμάτων και ορίζει τις προϋποθέσεις για μια επιτυχή επικοινωνιακή πολιτική η οποία στηρίζεται στη σύμπραξη των κυρίων πολιτικών, οικονομικών, και κοινωνικών φορέων σε όλα τα επίπεδα. Την αυτή ημερομηνία, υιοθέτησε, επίσης, όπως αναφέρεται στο σημείο 1.2, και σύμφωνα με το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την επικοινωνιακή πολιτική — πρόταση διοργανικής συνεργασίας (COM(2007) 569) «Σύμπραξη για την επικοινωνιακή προβολή των ευρωπαϊκών θεμάτων». Σκοπός είναι η ενίσχυση της δέσμευσης όλων των κοινοτικών οργάνων έναντι ορισμένων επικοινωνιακών προτεραιοτήτων βάσει ετησίων σχεδίων και με την εμπλοκή των ενδιαφερομένων κρατών μελών. Η διοργανική συμφωνία, μολονότι αναγνωρίζει την αυτονομία και τις διαφορετικές ευθύνες κάθε κοινοτικού οργάνου, ωστόσο, τονίζει την ανάγκη για καλύτερο συντονισμό, και την προστιθέμενη αξία του συντονισμού, όσον αφορά την επικοινωνιακή προβολή των κοινοτικών θεμάτων. Για το σκοπό αυτό, προβλέπει ένα συνεκτικό πλαίσιο δράσης. Λαμβανομένης υπόψη της ιδιαίτερης σημασίας που έχει το 2008 για τη διαδικασία κύρωσης της μεταρρυθμιστικής συνθήκης της Λισσαβώνας στα κράτη μέλη και την προετοιμασία των ευρωεκλογών στα κράτη μέλη το 2009, η Επιτροπή ζητά από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να αποφανθεί για την ανακοίνωση.

| 2.3 | Από πλευράς της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε πρόσφατα τρεις γνωμοδοτήσεις στον τομέα της επικοινωνίας, η πρώτη με τίτλο «Περίοδος προβληματισμού: η δομή, τα θέματα και το πλαίσιο αξιολόγησης της συζήτησης για την Ευρωπαϊκή Ένωση» (CESE 1249/2005 (1)), υιοθετήθηκε στις 26 Οκτωβρίου 2005 και απευθυνόταν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η δεύτερη που αφορούσε το «Σχέδιο Δ» της Επιτροπής (CESE 1499/2005 (2)) υιοθετήθηκε στις 14 Δεκεμβρίου 2005. Οι εν λόγω δυο γνωμοδοτήσεις πρότειναν σειρά συστάσεων περί του πρακτέου. Η τρίτη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, η οποία αφορούσε τη Λευκή Βίβλο για μια ευρωπαϊκή πολιτική επικοινωνίας (CESE 972/2006 (3)), υιοθετήθηκε στις 6 Ιουλίου 2006. Η πλέον πρόσφατη αυτή γνωμοδότηση καλεί την Επιτροπή να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της έλλειψης νομικής βάσης για την πολιτική επικοινωνίας και υποστηρίζει την ενίσχυση της διοργανικής συμφωνίας δίνοντας έμφαση στην αποκεντρωμένη προσέγγιση. |
| --- | --- |

2.3

Από πλευράς της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε πρόσφατα τρεις γνωμοδοτήσεις στον τομέα της επικοινωνίας, η πρώτη με τίτλο «Περίοδος προβληματισμού: η δομή, τα θέματα και το πλαίσιο αξιολόγησης της συζήτησης για την Ευρωπαϊκή Ένωση» (CESE 1249/2005 (1)), υιοθετήθηκε στις 26 Οκτωβρίου 2005 και απευθυνόταν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η δεύτερη που αφορούσε το «Σχέδιο Δ» της Επιτροπής (CESE 1499/2005 (2)) υιοθετήθηκε στις 14 Δεκεμβρίου 2005. Οι εν λόγω δυο γνωμοδοτήσεις πρότειναν σειρά συστάσεων περί του πρακτέου. Η τρίτη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, η οποία αφορούσε τη Λευκή Βίβλο για μια ευρωπαϊκή πολιτική επικοινωνίας (CESE 972/2006 (3)), υιοθετήθηκε στις 6 Ιουλίου 2006. Η πλέον πρόσφατη αυτή γνωμοδότηση καλεί την Επιτροπή να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της έλλειψης νομικής βάσης για την πολιτική επικοινωνίας και υποστηρίζει την ενίσχυση της διοργανικής συμφωνίας δίνοντας έμφαση στην αποκεντρωμένη προσέγγιση.

| 2.4 | Κατά συνέπεια, η παρούσα γνωμοδότηση για τη «Σύμπραξη για την επικοινωνιακή προβολή των ευρωπαϊκών θεμάτων» δεν θα πρέπει να πραγματεύεται θέματα τα οποία η ΕΟΚΕ έχει ήδη καλύψει και εξακολουθεί να καλύπτει. Προτιμότερο θα ήταν να εξετάσει τους τρεις βασικούς τομείς που εντοπίζονται στην ανακοίνωση. Δηλαδή:






  — | ενδυνάμωση των πολιτών, |
| --- | --- | --- |

2.4

Κατά συνέπεια, η παρούσα γνωμοδότηση για τη «Σύμπραξη για την επικοινωνιακή προβολή των ευρωπαϊκών θεμάτων» δεν θα πρέπει να πραγματεύεται θέματα τα οποία η ΕΟΚΕ έχει ήδη καλύψει και εξακολουθεί να καλύπτει. Προτιμότερο θα ήταν να εξετάσει τους τρεις βασικούς τομείς που εντοπίζονται στην ανακοίνωση. Δηλαδή:

—

ενδυνάμωση των πολιτών,

| — | ανάπτυξη μιας δημόσιας ευρωπαϊκής σφαίρας, και |
| --- | --- |

—

ανάπτυξη μιας δημόσιας ευρωπαϊκής σφαίρας, και

| — | ενίσχυση της προσέγγισης σύμπραξης (συμπεριλαμβανομένης της πρότασης για μια διοργανική συμφωνία για την επικοινωνία). |
| --- | --- |

—

ενίσχυση της προσέγγισης σύμπραξης (συμπεριλαμβανομένης της πρότασης για μια διοργανική συμφωνία για την επικοινωνία).

| 2.5 | Εκτός των τριών γνωμοδοτήσεων της ΕΟΚΕ που αναφέρονται παραπάνω και την ανακοίνωση της Επιτροπής «Σύμπραξη για την επικοινωνιακή προβολή των ευρωπαϊκών θεμάτων», η παρούσα στηρίζεται σε διάφορες πρόσθετες πηγές:






  — | στα συνοπτικά πρακτικά των συζητήσεων των συνόδων ολομέλειάς της από τον Ιούνιο του 2005, |
| --- | --- | --- |

2.5

Εκτός των τριών γνωμοδοτήσεων της ΕΟΚΕ που αναφέρονται παραπάνω και την ανακοίνωση της Επιτροπής «Σύμπραξη για την επικοινωνιακή προβολή των ευρωπαϊκών θεμάτων», η παρούσα στηρίζεται σε διάφορες πρόσθετες πηγές:

—

στα συνοπτικά πρακτικά των συζητήσεων των συνόδων ολομέλειάς της από τον Ιούνιο του 2005,

| — | στα συνοπτικά πρακτικά των διαφόρων συζητήσεων της ομάδας επικοινωνίας της ΕΟΚΕ, |
| --- | --- |

—

στα συνοπτικά πρακτικά των διαφόρων συζητήσεων της ομάδας επικοινωνίας της ΕΟΚΕ,

| — | στο ψήφισμά της, της 21ης και 22ας Ιουνίου 2007 —Συμβολή στις εργασίες του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 21ης και 22ας Ιουνίου 2007— Χάρτης πορείας για τη συνταγματική διαδικασία, που υιοθετήθηκε στις 30 Μαΐου 2007 (CESE 640/2007), |
| --- | --- |

—

στο ψήφισμά της, της 21ης και 22ας Ιουνίου 2007 —Συμβολή στις εργασίες του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 21ης και 22ας Ιουνίου 2007— Χάρτης πορείας για τη συνταγματική διαδικασία, που υιοθετήθηκε στις 30 Μαΐου 2007 (CESE 640/2007),

| — | στις συστάσεις της Δήλωσης της Διάσκεψης Κορυφής των Νέων στη Ρώμη, της 25 Μαρτίου 2007, με την ευκαιρία της 50ής επετείου της Συνθήκης της Ρώμης, |
| --- | --- |

—

στις συστάσεις της Δήλωσης της Διάσκεψης Κορυφής των Νέων στη Ρώμη, της 25 Μαρτίου 2007, με την ευκαιρία της 50ής επετείου της Συνθήκης της Ρώμης,

| — | στη συμμετοχή της ΕΟΚΕ στα έξι προγράμματα «Σχέδιο Δ» που συγχρηματοδότησε η Επιτροπή, |
| --- | --- |

—

στη συμμετοχή της ΕΟΚΕ στα έξι προγράμματα «Σχέδιο Δ» που συγχρηματοδότησε η Επιτροπή,

| — | στα συμπεράσματα της διάσκεψης των ενδιαφερομένων μερών «Η δική σου Ευρώπη, η δική σου γνώμη» που διοργανώθηκε στο Δουβλίνο στις 18 Οκτωβρίου 2007, και |
| --- | --- |

—

στα συμπεράσματα της διάσκεψης των ενδιαφερομένων μερών «Η δική σου Ευρώπη, η δική σου γνώμη» που διοργανώθηκε στο Δουβλίνο στις 18 Οκτωβρίου 2007, και

| — | στα συμπεράσματα του σεμιναρίου των επαγγελματιών της επικοινωνίας της ΕΟΚΕ «Παρουσίαση της Ευρώπης στους πολίτες: ποιος είναι ο ρόλος που επιθυμεί να διαδραματίσει η κοινωνία των πολιτών»; που διοργανώθηκε στις Βρυξέλλες στις 12 Νοεμβρίου 2007. |
| --- | --- |

—

στα συμπεράσματα του σεμιναρίου των επαγγελματιών της επικοινωνίας της ΕΟΚΕ «Παρουσίαση της Ευρώπης στους πολίτες: ποιος είναι ο ρόλος που επιθυμεί να διαδραματίσει η κοινωνία των πολιτών»; που διοργανώθηκε στις Βρυξέλλες στις 12 Νοεμβρίου 2007.

| 2.6 | Η παρούσα γνωμοδότηση για την ανακοίνωση «Σύμπραξη για την επικοινωνιακή προβολή των ευρωπαϊκών θεμάτων» διαιρείται σε τρία κεφάλαια, που ανταποκρίνονται στα τρία θέματα που εντοπίζονται στο έγγραφο της Επιτροπής, και πραγματεύεται σε κάθε κεφάλαιο αποκλειστικά ορισμένα βασικά ερωτήματα. |
| --- | --- |

2.6

Η παρούσα γνωμοδότηση για την ανακοίνωση «Σύμπραξη για την επικοινωνιακή προβολή των ευρωπαϊκών θεμάτων» διαιρείται σε τρία κεφάλαια, που ανταποκρίνονται στα τρία θέματα που εντοπίζονται στο έγγραφο της Επιτροπής, και πραγματεύεται σε κάθε κεφάλαιο αποκλειστικά ορισμένα βασικά ερωτήματα.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

3.1   Ενδυνάμωση των πολιτών

| 3.1.1 | Στο συγκεκριμένο τομέα της παρουσίασης της Ευρώπης στους πολίτες, ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών είναι θεμελιώδης. Το ανανεωμένο πλαίσιο του Σχεδίου Δ στοχεύει στην εμπλοκή πολλών εταίρων στην ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των ΜΚΟ, των επαγγελματικών ενώσεων, και ενός αυξανόμενου αριθμού επιχειρήσεων που επιθυμούν να πληροφορηθούν περισσότερο σχετικά με την Ευρώπη, τις πολιτικές της, τα προγράμματα, και τις διαδικασίες. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την έκκληση της Δήλωσης των Νέων της Ρώμης προς την ΕΕ να διασφαλίσει περισσότερους δημοσιονομικούς πόρους για τη χρηματοδότηση ΜΚΟ που παρέχουν άτυπη εκπαίδευση και προωθούν την συμμετοχή των πολιτών στα κοινά, τα δικαιώματα του ανθρώπου και τη δημοκρατία. |
| --- | --- |

3.1.1

Στο συγκεκριμένο τομέα της παρουσίασης της Ευρώπης στους πολίτες, ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών είναι θεμελιώδης. Το ανανεωμένο πλαίσιο του Σχεδίου Δ στοχεύει στην εμπλοκή πολλών εταίρων στην ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των ΜΚΟ, των επαγγελματικών ενώσεων, και ενός αυξανόμενου αριθμού επιχειρήσεων που επιθυμούν να πληροφορηθούν περισσότερο σχετικά με την Ευρώπη, τις πολιτικές της, τα προγράμματα, και τις διαδικασίες. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την έκκληση της Δήλωσης των Νέων της Ρώμης προς την ΕΕ να διασφαλίσει περισσότερους δημοσιονομικούς πόρους για τη χρηματοδότηση ΜΚΟ που παρέχουν άτυπη εκπαίδευση και προωθούν την συμμετοχή των πολιτών στα κοινά, τα δικαιώματα του ανθρώπου και τη δημοκρατία.

| 3.1.2 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως μια πολυγλωσσική προσέγγιση της επικοινωνίας. Η επικοινωνία δεν πρέπει να συντελείται μόνο σε επαρκή αριθμό γλωσσών, αλλά και να χρησιμοποιεί επίσης απλή γλώσσα. Τούτο δηλώθηκε σαφώς κατά τις συζητήσεις στο σεμινάριο των επαγγελματιών της επικοινωνίας, το Νοέμβριο 2007. |
| --- | --- |

3.1.2

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως μια πολυγλωσσική προσέγγιση της επικοινωνίας. Η επικοινωνία δεν πρέπει να συντελείται μόνο σε επαρκή αριθμό γλωσσών, αλλά και να χρησιμοποιεί επίσης απλή γλώσσα. Τούτο δηλώθηκε σαφώς κατά τις συζητήσεις στο σεμινάριο των επαγγελματιών της επικοινωνίας, το Νοέμβριο 2007.

| 3.1.3 | Η ΕΟΚΕ έχει τονίσει συχνά ότι η ΕΕ δεν είναι μόνο οι Βρυξέλλες. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ με τις δράσεις της έχει υποστηρίξει την ιδέα ότι «η ΕΕ πρέπει να μεταφερθεί σε τοπικό επίπεδο». Η ΕΟΚΕ επικροτεί θερμά την πρωτοβουλία της ανακοίνωσης να ορίσει σημεία επαφής της ΕΟΚΕ σε όλες τις αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Τούτο είναι λογική συνέπεια της υπογραφής του συμπληρώματος του πρωτοκόλλου συνεργασίας των δυο οργάνων. Το συμπλήρωμα θα αποτελέσει βάση για την συνεχή ανάπτυξη των διοργανικών σχέσεων εργασίας. Η ΕΟΚΕ έχει 344 μέλη που προέρχονται από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ. Τα εν λόγω μέλη προέρχονται από διάφορες εθνικές οργανώσεις οι οποίες εκπροσωπούνται στις τρεις Ομάδες της ΕΟΚΕ. Τα εν λόγω μέλη διαθέτουν τόσο εθνική όσο και διεθνή εμπειρογνωμοσύνη, καθώς και μια ευρωπαϊκή άποψη χάρη στο έργο που επιτελούν στην ΕΟΚΕ. Οι αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τα γραφεία πληροφοριών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θα πρέπει να αξιοποιήσουν τους αξιόλογους αυτούς πόρους. Μια ενδιαφέρουσα πρώτη πρόκληση θα ήταν τα σημεία επαφής που έχουν οριστεί να αναλάβουν πρωτοβουλίες με τα μέλη της ΕΟΚΕ με την ευκαιρία του εορτασμού της 50ής επετείου της ΕΟΚΕ τον Μάιο 2008. |
| --- | --- |

3.1.3

Η ΕΟΚΕ έχει τονίσει συχνά ότι η ΕΕ δεν είναι μόνο οι Βρυξέλλες. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ με τις δράσεις της έχει υποστηρίξει την ιδέα ότι «η ΕΕ πρέπει να μεταφερθεί σε τοπικό επίπεδο». Η ΕΟΚΕ επικροτεί θερμά την πρωτοβουλία της ανακοίνωσης να ορίσει σημεία επαφής της ΕΟΚΕ σε όλες τις αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Τούτο είναι λογική συνέπεια της υπογραφής του συμπληρώματος του πρωτοκόλλου συνεργασίας των δυο οργάνων. Το συμπλήρωμα θα αποτελέσει βάση για την συνεχή ανάπτυξη των διοργανικών σχέσεων εργασίας. Η ΕΟΚΕ έχει 344 μέλη που προέρχονται από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ. Τα εν λόγω μέλη προέρχονται από διάφορες εθνικές οργανώσεις οι οποίες εκπροσωπούνται στις τρεις Ομάδες της ΕΟΚΕ. Τα εν λόγω μέλη διαθέτουν τόσο εθνική όσο και διεθνή εμπειρογνωμοσύνη, καθώς και μια ευρωπαϊκή άποψη χάρη στο έργο που επιτελούν στην ΕΟΚΕ. Οι αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τα γραφεία πληροφοριών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θα πρέπει να αξιοποιήσουν τους αξιόλογους αυτούς πόρους. Μια ενδιαφέρουσα πρώτη πρόκληση θα ήταν τα σημεία επαφής που έχουν οριστεί να αναλάβουν πρωτοβουλίες με τα μέλη της ΕΟΚΕ με την ευκαιρία του εορτασμού της 50ής επετείου της ΕΟΚΕ τον Μάιο 2008.

| 3.1.4 | Τα διάφορα δίκτυα που έχουν δημιουργηθεί σε όλη την Ευρώπη αποτελούν, στο πλαίσιο αυτό, σημαντικά στοιχεία που συμβάλουν στην προσπάθεια επικοινωνιακής προβολής της Ευρώπης σε τοπικό επίπεδο. Τα κέντρα Europe Direct, για παράδειγμα, οφείλουν να προβάλλουν την ευρωπαϊκή πολιτική λαμβάνοντας υπόψη όλα τα κοινοτικά όργανα. Η ΕΟΚΕ είναι διατεθειμένη να προσφέρει την εμπειρογνωμοσύνη της στα εν λόγω δίκτυα παρέχοντας κατάλληλο ενημερωτικό υλικό και ενδεχομένως κατάρτιση. Η Επιτροπή οφείλει να επανεξετάσει τη σχετικά περιορισμένη χρηματοδοτική στήριξη που παρέχεται. Με περισσότερους πόρους και πιο διαφοροποιημένη προσέγγιση από πλευράς της Επιτροπής, τα κέντρα θα είναι σε θέση να υποστηρίξουν αποτελεσματικότερα το στόχο της μεταφοράς της προβολής «σε τοπικό επίπεδο». Εξάλλου, η Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρέπει να εξετάσουν πως μπορούν να εμπλέξουν το δίκτυο των ευρωπαϊκών οργανισμών, που είναι κατεσπαρμένοι σε όλη την Ευρώπη, στην επικοινωνιακή προσπάθεια της ΕΕ. Τέλος, η ΕΟΚΕ έχει μάθει από την εμπειρία της ότι οι πρωτοβουλίες στον πολιτιστικό χώρο ανακινούν το ενδιαφέρον των πολιτών και λειτουργούν ως πολύτιμα μέσα για την προώθηση των ευρωπαϊκών ιδεών. |
| --- | --- |

3.1.4

Τα διάφορα δίκτυα που έχουν δημιουργηθεί σε όλη την Ευρώπη αποτελούν, στο πλαίσιο αυτό, σημαντικά στοιχεία που συμβάλουν στην προσπάθεια επικοινωνιακής προβολής της Ευρώπης σε τοπικό επίπεδο. Τα κέντρα Europe Direct, για παράδειγμα, οφείλουν να προβάλλουν την ευρωπαϊκή πολιτική λαμβάνοντας υπόψη όλα τα κοινοτικά όργανα. Η ΕΟΚΕ είναι διατεθειμένη να προσφέρει την εμπειρογνωμοσύνη της στα εν λόγω δίκτυα παρέχοντας κατάλληλο ενημερωτικό υλικό και ενδεχομένως κατάρτιση. Η Επιτροπή οφείλει να επανεξετάσει τη σχετικά περιορισμένη χρηματοδοτική στήριξη που παρέχεται. Με περισσότερους πόρους και πιο διαφοροποιημένη προσέγγιση από πλευράς της Επιτροπής, τα κέντρα θα είναι σε θέση να υποστηρίξουν αποτελεσματικότερα το στόχο της μεταφοράς της προβολής «σε τοπικό επίπεδο». Εξάλλου, η Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρέπει να εξετάσουν πως μπορούν να εμπλέξουν το δίκτυο των ευρωπαϊκών οργανισμών, που είναι κατεσπαρμένοι σε όλη την Ευρώπη, στην επικοινωνιακή προσπάθεια της ΕΕ. Τέλος, η ΕΟΚΕ έχει μάθει από την εμπειρία της ότι οι πρωτοβουλίες στον πολιτιστικό χώρο ανακινούν το ενδιαφέρον των πολιτών και λειτουργούν ως πολύτιμα μέσα για την προώθηση των ευρωπαϊκών ιδεών.

| 3.1.5 | Από τις διαβουλεύσεις της Επιτροπής για τη λευκή βίβλο προκύπτει ότι υπάρχει έντονη ζήτηση από πλευράς φορέων της κοινωνίας των πολιτών για ενεργότερη συμμετοχή στην ευρωπαϊκή συνεργασία. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τα συμπεράσματα του σεμιναρίου των επαγγελματιών της επικοινωνίας της ΕΟΚΕ, που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες, το Νοέμβριο 2007, στα οποία προβλέπεται να χρησιμοποιούνται οι υπάρχουσες δομές και τα υφιστάμενα δίκτυα για διαβουλεύσεις αντί να δημιουργούνται νέα. Η ΕΟΚΕ, ως εκπρόσωπος της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών της Ευρώπης, μπορεί να διαδραματίσει στο σημείο αυτό ένα πολύ σημαντικό ρόλο, και τα άλλα ευρωπαϊκά όργανα οφείλουν να το αναγνωρίσουν. |
| --- | --- |

3.1.5

Από τις διαβουλεύσεις της Επιτροπής για τη λευκή βίβλο προκύπτει ότι υπάρχει έντονη ζήτηση από πλευράς φορέων της κοινωνίας των πολιτών για ενεργότερη συμμετοχή στην ευρωπαϊκή συνεργασία. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τα συμπεράσματα του σεμιναρίου των επαγγελματιών της επικοινωνίας της ΕΟΚΕ, που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες, το Νοέμβριο 2007, στα οποία προβλέπεται να χρησιμοποιούνται οι υπάρχουσες δομές και τα υφιστάμενα δίκτυα για διαβουλεύσεις αντί να δημιουργούνται νέα. Η ΕΟΚΕ, ως εκπρόσωπος της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών της Ευρώπης, μπορεί να διαδραματίσει στο σημείο αυτό ένα πολύ σημαντικό ρόλο, και τα άλλα ευρωπαϊκά όργανα οφείλουν να το αναγνωρίσουν.

| 3.1.6 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι τα κράτη μέλη είναι υπεύθυνα για την εκπαίδευση και την κατάρτιση για την ενεργό συμμετοχή του πολίτη στα κοινά. Η ΕΟΚΕ σημειώνει το γεγονός ότι τα δικαιώματα και τα καθήκοντα των ευρωπαίων πολιτών συμπεριλαμβάνονται σε λιγότερα από τα μισά σχολικά προγράμματα των κρατών μελών της ΕΕ. Στο Φόρουμ των Νέων, που πραγματοποιήθηκε στο Δουβλίνο τον Οκτώβριο 2007, επιβεβαιώθηκε ότι οι πολίτες συμμετέχουν στις συζητήσεις για ευρωπαϊκά θέματα εάν τους δοθεί η δυνατότητα. Σημαντικό σημείο είναι η εκπαίδευση και η συμπερίληψη της Ευρώπης στα εκπαιδευτικά προγράμματα. Το σεμινάριο απηύθυνε έκκληση για μεγαλύτερη συμμετοχή της νεολαίας στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Είναι απόλυτα δυνατή η κοινοτική υποστήριξη καλύτερων εθελοντικών δραστηριοτήτων και προγραμμάτων ανταλλαγών χωρίς την απώλεια της εθνικής ταυτότητας. Η ΕΟΚΕ ζητά την ανάληψη ιδιαίτερων πρωτοβουλιών στον τομέα. |
| --- | --- |

3.1.6

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι τα κράτη μέλη είναι υπεύθυνα για την εκπαίδευση και την κατάρτιση για την ενεργό συμμετοχή του πολίτη στα κοινά. Η ΕΟΚΕ σημειώνει το γεγονός ότι τα δικαιώματα και τα καθήκοντα των ευρωπαίων πολιτών συμπεριλαμβάνονται σε λιγότερα από τα μισά σχολικά προγράμματα των κρατών μελών της ΕΕ. Στο Φόρουμ των Νέων, που πραγματοποιήθηκε στο Δουβλίνο τον Οκτώβριο 2007, επιβεβαιώθηκε ότι οι πολίτες συμμετέχουν στις συζητήσεις για ευρωπαϊκά θέματα εάν τους δοθεί η δυνατότητα. Σημαντικό σημείο είναι η εκπαίδευση και η συμπερίληψη της Ευρώπης στα εκπαιδευτικά προγράμματα. Το σεμινάριο απηύθυνε έκκληση για μεγαλύτερη συμμετοχή της νεολαίας στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Είναι απόλυτα δυνατή η κοινοτική υποστήριξη καλύτερων εθελοντικών δραστηριοτήτων και προγραμμάτων ανταλλαγών χωρίς την απώλεια της εθνικής ταυτότητας. Η ΕΟΚΕ ζητά την ανάληψη ιδιαίτερων πρωτοβουλιών στον τομέα.

| 3.1.7 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί πρωτοβουλίες όπως, π.χ., «Ευρωπαϊκή Άνοιξη» και «Επιστροφή στο σχολείο». Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να εξετάσει πως μπορούν να εμπλακούν καλύτερα τα υφιστάμενα περιφερειακά και τοπικά δίκτυα στις προσπάθειες αυτές. Οι εν λόγω προσπάθειες πρέπει να περιληφθούν σε όλα τα σχολικά επίπεδα, στα οποία συμπεριλαμβάνεται και η πρωτοβάθμια εκπαίδευση. |
| --- | --- |

3.1.7

Η ΕΟΚΕ επικροτεί πρωτοβουλίες όπως, π.χ., «Ευρωπαϊκή Άνοιξη» και «Επιστροφή στο σχολείο». Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να εξετάσει πως μπορούν να εμπλακούν καλύτερα τα υφιστάμενα περιφερειακά και τοπικά δίκτυα στις προσπάθειες αυτές. Οι εν λόγω προσπάθειες πρέπει να περιληφθούν σε όλα τα σχολικά επίπεδα, στα οποία συμπεριλαμβάνεται και η πρωτοβάθμια εκπαίδευση.

3.2   Ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής δημόσιας σφαίρας

| 3.2.1 | Η Επιτροπή τονίζει την ανάγκη να παραχθούν αποτελέσματα για την Ευρώπη γιατί αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος για να διασφαλιστεί η υποστήριξη του κοινού για το ευρωπαϊκό σχέδιο. Η περιορισμένη ενημέρωση όσον αφορά την κύρωση της μεταρρυθμιστικής συνθήκης της Λισσαβώνας βρίσκεται σε αντίθεση με την έννοια της ευρωπαϊκής δημόσιας σφαίρας. Στο ψήφισμά της, του Μαΐου 2007, προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου 2007, η ΕΟΚΕ ζητούσε να αναγνωριστεί η σημασία της συμμετοχικής δημοκρατίας, ειδικότερα καλώντας τα ευρωπαϊκά όργανα να διατηρούν διαφανή και τακτικό διάλογο με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και τους ευρωπαίους πολίτες. |
| --- | --- |

3.2.1

Η Επιτροπή τονίζει την ανάγκη να παραχθούν αποτελέσματα για την Ευρώπη γιατί αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος για να διασφαλιστεί η υποστήριξη του κοινού για το ευρωπαϊκό σχέδιο. Η περιορισμένη ενημέρωση όσον αφορά την κύρωση της μεταρρυθμιστικής συνθήκης της Λισσαβώνας βρίσκεται σε αντίθεση με την έννοια της ευρωπαϊκής δημόσιας σφαίρας. Στο ψήφισμά της, του Μαΐου 2007, προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου 2007, η ΕΟΚΕ ζητούσε να αναγνωριστεί η σημασία της συμμετοχικής δημοκρατίας, ειδικότερα καλώντας τα ευρωπαϊκά όργανα να διατηρούν διαφανή και τακτικό διάλογο με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και τους ευρωπαίους πολίτες.

| 3.2.2 | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται τη φιλοδοξία της Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για αύξηση του επιπέδου συμμετοχής στις ευρωεκλογές του 2009. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί χάρη στην εφαρμογή των ιδεών, που διατύπωσε η Επιτροπή, σχετικά με τη χάραξη κοινών συμπεφωνημένων προτεραιοτήτων. Η ΕΕ χρειάζεται ένα πραγματικό σχέδιο και περιεχόμενο με το οποίο μπορούν να ταυτιστούν οι ευρωπαίοι πολίτες. Οποιοσδήποτε στόχος για την Ευρώπη πρέπει να περιλαμβάνει, επίσης, τον κοινωνικό τομέα και την απασχόληση και στο σημείο αυτό η ΕΟΚΕ κατέχει προνομιακή θέση. Η καλή επικοινωνία πρέπει να βασίζεται πάντα σε ένα σαφές και καλά καθορισμένο σχέδιο και να προσφέρει προστιθέμενη αξία στους ευρωπαίους πολίτες. Σε μικρότερη κλίμακα, τα μέλη της ΕΟΚΕ πρέπει να προσκληθούν να συμμετάσχουν στην πρωτοβουλία της Επιτροπής για τη δημιουργία του διαδικτυακού πιλοτικού δικτύου πληροφόρησης (PIN). |
| --- | --- |

3.2.2

Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται τη φιλοδοξία της Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για αύξηση του επιπέδου συμμετοχής στις ευρωεκλογές του 2009. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί χάρη στην εφαρμογή των ιδεών, που διατύπωσε η Επιτροπή, σχετικά με τη χάραξη κοινών συμπεφωνημένων προτεραιοτήτων. Η ΕΕ χρειάζεται ένα πραγματικό σχέδιο και περιεχόμενο με το οποίο μπορούν να ταυτιστούν οι ευρωπαίοι πολίτες. Οποιοσδήποτε στόχος για την Ευρώπη πρέπει να περιλαμβάνει, επίσης, τον κοινωνικό τομέα και την απασχόληση και στο σημείο αυτό η ΕΟΚΕ κατέχει προνομιακή θέση. Η καλή επικοινωνία πρέπει να βασίζεται πάντα σε ένα σαφές και καλά καθορισμένο σχέδιο και να προσφέρει προστιθέμενη αξία στους ευρωπαίους πολίτες. Σε μικρότερη κλίμακα, τα μέλη της ΕΟΚΕ πρέπει να προσκληθούν να συμμετάσχουν στην πρωτοβουλία της Επιτροπής για τη δημιουργία του διαδικτυακού πιλοτικού δικτύου πληροφόρησης (PIN).

| 3.2.3 | Τα οπτικοακουστικά μέσα είναι τα πλέον ισχυρά εργαλεία επικοινωνίας και τα μεγαλύτερα όργανα όπως, π.χ., η Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχουν πρόσβαση σε αυτά. Χωρίς αμφιβολία, η ανεξαρτησία των ραδιοτηλεοπτικών φορέων θα διασφαλιστεί κατά τη σύναψη των συμβάσεων με τους παρόχους των υπηρεσιών αυτών διαμέσου της EBS (Ευρώπη μέσω δορυφόρου) ή με επιγραμμικές υπηρεσίες διαμέσου του διαδικτύου. Κατά τη σύναψη παρομοίων συμβάσεων, η Επιτροπή θα προτραπεί να εξετάσει πως να ανοίξει τις θύρες και για άλλους οργανισμούς και τα κοινοτικά όργανα για να διασφαλιστεί μια ισόρροπη επικοινωνία — λαμβανομένου, επίσης, υπόψη του γεγονότος ότι οι διοικητικές διαδικασίες για τη σύναψη συμβάσεων είναι επαχθείς για τους συμβουλευτικούς φορείς και τα λοιπά κοινοτικά όργανα. Εξάλλου, η Επιτροπή οφείλει να διασφαλίσει τη δημιουργία κατάλληλων συνεργιών. Τούτο μπορεί να ισχύει, επίσης, στην περίπτωση του εντοπισμού τομέων για την σφυγμομέτρηση της κοινής γνώμης. |
| --- | --- |

3.2.3

Τα οπτικοακουστικά μέσα είναι τα πλέον ισχυρά εργαλεία επικοινωνίας και τα μεγαλύτερα όργανα όπως, π.χ., η Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχουν πρόσβαση σε αυτά. Χωρίς αμφιβολία, η ανεξαρτησία των ραδιοτηλεοπτικών φορέων θα διασφαλιστεί κατά τη σύναψη των συμβάσεων με τους παρόχους των υπηρεσιών αυτών διαμέσου της EBS (Ευρώπη μέσω δορυφόρου) ή με επιγραμμικές υπηρεσίες διαμέσου του διαδικτύου. Κατά τη σύναψη παρομοίων συμβάσεων, η Επιτροπή θα προτραπεί να εξετάσει πως να ανοίξει τις θύρες και για άλλους οργανισμούς και τα κοινοτικά όργανα για να διασφαλιστεί μια ισόρροπη επικοινωνία — λαμβανομένου, επίσης, υπόψη του γεγονότος ότι οι διοικητικές διαδικασίες για τη σύναψη συμβάσεων είναι επαχθείς για τους συμβουλευτικούς φορείς και τα λοιπά κοινοτικά όργανα. Εξάλλου, η Επιτροπή οφείλει να διασφαλίσει τη δημιουργία κατάλληλων συνεργιών. Τούτο μπορεί να ισχύει, επίσης, στην περίπτωση του εντοπισμού τομέων για την σφυγμομέτρηση της κοινής γνώμης.

3.3   Ενίσχυση της προσέγγισης εταιρικής σχέσης

| 3.3.1 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως την προσέγγιση εταιρικής σχέσης που προωθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Τούτο περιλαμβάνει όχι μόνο τα κράτη μέλη, αλλά και τους εθνικούς και περιφερειακούς πολιτικούς και υπεύθυνους για τη λήψη αποφάσεων οι οποίοι πρέπει να αναλάβουν την ευθύνη για τις κοινοτικές αποφάσεις που λαμβάνουν. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη δικτύωση των εθνικών διευθυντών των υπηρεσιών επικοινωνίας και απευθύνει έκκληση για περισσότερη συνέργια με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και τους επικοινωνιακούς τους πόρους. Η ΕΟΚΕ διαθέτει μια παρόμοια πλατφόρμα χάρη στο δίκτυο εκπροσώπων τύπου της. Πρέπει να σημειωθεί, επίσης, ότι τα περισσότερα κράτη μέλη διαθέτουν Οικονομικές και Κοινωνικές Επιτροπές και ότι τα μέλη της ΕΟΚΕ έχουν αναπτύξει ενεργούς δεσμούς με τους οργανισμούς υποδοχής στα αντίστοιχα κράτη μέλη. Τούτο είναι ένα ισχυρό δίκτυο στο οποίο η ΕΟΚΕ, ως όργανο, μπορεί να αποτελέσει τον ισχυρό εταίρο. |
| --- | --- |

3.3.1

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως την προσέγγιση εταιρικής σχέσης που προωθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Τούτο περιλαμβάνει όχι μόνο τα κράτη μέλη, αλλά και τους εθνικούς και περιφερειακούς πολιτικούς και υπεύθυνους για τη λήψη αποφάσεων οι οποίοι πρέπει να αναλάβουν την ευθύνη για τις κοινοτικές αποφάσεις που λαμβάνουν. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη δικτύωση των εθνικών διευθυντών των υπηρεσιών επικοινωνίας και απευθύνει έκκληση για περισσότερη συνέργια με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και τους επικοινωνιακούς τους πόρους. Η ΕΟΚΕ διαθέτει μια παρόμοια πλατφόρμα χάρη στο δίκτυο εκπροσώπων τύπου της. Πρέπει να σημειωθεί, επίσης, ότι τα περισσότερα κράτη μέλη διαθέτουν Οικονομικές και Κοινωνικές Επιτροπές και ότι τα μέλη της ΕΟΚΕ έχουν αναπτύξει ενεργούς δεσμούς με τους οργανισμούς υποδοχής στα αντίστοιχα κράτη μέλη. Τούτο είναι ένα ισχυρό δίκτυο στο οποίο η ΕΟΚΕ, ως όργανο, μπορεί να αποτελέσει τον ισχυρό εταίρο.

| 3.3.2 | Η ΕΟΚΕ συμμετέχει πλήρως στο έργο της διοργανικής ομάδας πληροφόρησης (ΔΟΠ) με την ιδιότητα του παρατηρητή. Εξάλλου, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να παρατηρήσει τη σημασία που έχει, σε τεχνικό επίπεδο, η αποτελεσματική προετοιμασία των εν λόγω συναντήσεων. Η ΕΟΚΕ έχει, επίσης, ένα πρακτικό πρόβλημα όσον αφορά τη συμμετοχή δεδομένου ότι οι συνεδριάσεις της ΔΟΠ πραγματοποιούνται πάντοτε στο Στρασβούργο παράλληλα με τις συνεδριάσεις του Προεδρείου της στις Βρυξέλλες. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί οι συνεδριάσεις να πραγματοποιούνται σε άλλο τόπο ώστε η συμμετοχή της ΕΟΚΕ να διασφαλίζεται στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ επικροτεί, επίσης, την πολιτική ανοικτών θυρών της ομάδας εργασίας του Συμβουλίου για την πληροφόρηση και ελπίζει ότι η θύρα θα παραμείνει ανοικτή έτσι ώστε να μπορέσει να συμμετάσχει στη διαμόρφωση της κοινοτικής επικοινωνιακής πολιτικής. |
| --- | --- |

3.3.2

Η ΕΟΚΕ συμμετέχει πλήρως στο έργο της διοργανικής ομάδας πληροφόρησης (ΔΟΠ) με την ιδιότητα του παρατηρητή. Εξάλλου, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να παρατηρήσει τη σημασία που έχει, σε τεχνικό επίπεδο, η αποτελεσματική προετοιμασία των εν λόγω συναντήσεων. Η ΕΟΚΕ έχει, επίσης, ένα πρακτικό πρόβλημα όσον αφορά τη συμμετοχή δεδομένου ότι οι συνεδριάσεις της ΔΟΠ πραγματοποιούνται πάντοτε στο Στρασβούργο παράλληλα με τις συνεδριάσεις του Προεδρείου της στις Βρυξέλλες. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί οι συνεδριάσεις να πραγματοποιούνται σε άλλο τόπο ώστε η συμμετοχή της ΕΟΚΕ να διασφαλίζεται στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ επικροτεί, επίσης, την πολιτική ανοικτών θυρών της ομάδας εργασίας του Συμβουλίου για την πληροφόρηση και ελπίζει ότι η θύρα θα παραμείνει ανοικτή έτσι ώστε να μπορέσει να συμμετάσχει στη διαμόρφωση της κοινοτικής επικοινωνιακής πολιτικής.

| 3.3.3 | Η ΕΟΚΕ, μολονότι σε άλλες περιπτώσεις είχε υποστηρίξει την ιδέα του ορισμού μιας ιδιαίτερης νομικής βάσης για την επικοινωνία, σημειώνει την πρόταση για τη σύναψη διοργανικής συμφωνίας της Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την επικοινωνία. Από πλευράς της, η ΕΟΚΕ συνεχίζει να επικαιροποιεί και να εφαρμόζει το στρατηγικό επικοινωνιακό της σχέδιο. Τούτο συμπεριλαμβάνει συνεχή αναθεώρηση των επικοινωνιακών εργαλείων και της χρήσης τους, και τη διερεύνηση καινοτόμων μεθόδων. Μεταξύ των επικοινωνιακών στόχων της, η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπόψη τους επικοινωνιακούς στόχους που προτείνει η Επιτροπή. Η ΕΟΚΕ ζητά οι στόχοι να είναι σαφείς, εστιασμένοι, αριθμητικά περιορισμένοι και να αφορούν τους πολίτες. |
| --- | --- |

3.3.3

Η ΕΟΚΕ, μολονότι σε άλλες περιπτώσεις είχε υποστηρίξει την ιδέα του ορισμού μιας ιδιαίτερης νομικής βάσης για την επικοινωνία, σημειώνει την πρόταση για τη σύναψη διοργανικής συμφωνίας της Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την επικοινωνία. Από πλευράς της, η ΕΟΚΕ συνεχίζει να επικαιροποιεί και να εφαρμόζει το στρατηγικό επικοινωνιακό της σχέδιο. Τούτο συμπεριλαμβάνει συνεχή αναθεώρηση των επικοινωνιακών εργαλείων και της χρήσης τους, και τη διερεύνηση καινοτόμων μεθόδων. Μεταξύ των επικοινωνιακών στόχων της, η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπόψη τους επικοινωνιακούς στόχους που προτείνει η Επιτροπή. Η ΕΟΚΕ ζητά οι στόχοι να είναι σαφείς, εστιασμένοι, αριθμητικά περιορισμένοι και να αφορούν τους πολίτες.

| 3.3.4 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις ενισχύσεις που χορηγούνται διαμέσου της πρωτοβουλίας Σχέδιο Δ και τονίζει τη σημασία που έχει μια διαφανής και λιγότερο γραφειοκρατική διοικητική διαδικασία η οποία θα καθιστά δυνατή τη συμμετοχή όλων των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Η ΕΟΚΕ αναμένει με ενδιαφέρον τη συνέχεια της πρωτοβουλίας Σχέδιο Δ, που θα αποκαλείται «Ας συζητήσουμε για την Ευρώπη» και την οποία έχει εξαγγείλει η Επιτροπή. |
| --- | --- |

3.3.4

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις ενισχύσεις που χορηγούνται διαμέσου της πρωτοβουλίας Σχέδιο Δ και τονίζει τη σημασία που έχει μια διαφανής και λιγότερο γραφειοκρατική διοικητική διαδικασία η οποία θα καθιστά δυνατή τη συμμετοχή όλων των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Η ΕΟΚΕ αναμένει με ενδιαφέρον τη συνέχεια της πρωτοβουλίας Σχέδιο Δ, που θα αποκαλείται «Ας συζητήσουμε για την Ευρώπη» και την οποία έχει εξαγγείλει η Επιτροπή.

4.   Υπενθύμιση προηγούμενων συστάσεων της ΕΟΚΕ

| 4.1 | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τις προηγούμενες συστάσεις της στην Επιτροπή (στο πλαίσιο της ανακοίνωσης): αυτές που εκτίθενται στο παράρτημα της γνωμοδότησής της, του Οκτωβρίου 2005, με θέμα «Περίοδος προβληματισμού: η δομή, τα θέματα και το πλαίσιο αξιολόγησης της συζήτησης για την Ευρωπαϊκή Ένωση» (CESE 1249/2005)· στη γνωμοδότησή της, του Δεκεμβρίου 2005, με θέμα «Η συμβολή της Επιτροπής κατά την περίοδο προβληματισμού και πέραν αυτής: Σχέδιο Δ για δημοκρατία, διάλογο και δημόσια συζήτηση» (CESE 1499/2005)· και στη γνωμοδότησή της, του Ιουλίου 2006, σχετικά με τη «Λευκή Βίβλο για μια ευρωπαϊκή πολιτική επικοινωνίας» (CESE 972/2006). |
| --- | --- |

4.1

Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τις προηγούμενες συστάσεις της στην Επιτροπή (στο πλαίσιο της ανακοίνωσης): αυτές που εκτίθενται στο παράρτημα της γνωμοδότησής της, του Οκτωβρίου 2005, με θέμα «Περίοδος προβληματισμού: η δομή, τα θέματα και το πλαίσιο αξιολόγησης της συζήτησης για την Ευρωπαϊκή Ένωση» (CESE 1249/2005)· στη γνωμοδότησή της, του Δεκεμβρίου 2005, με θέμα «Η συμβολή της Επιτροπής κατά την περίοδο προβληματισμού και πέραν αυτής: Σχέδιο Δ για δημοκρατία, διάλογο και δημόσια συζήτηση» (CESE 1499/2005)· και στη γνωμοδότησή της, του Ιουλίου 2006, σχετικά με τη «Λευκή Βίβλο για μια ευρωπαϊκή πολιτική επικοινωνίας» (CESE 972/2006).

Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  ΕΕ C 28, 3.2.2006, σελ. 42-46.

1

(2)  ΕΕ C 65, 17.3.2006, σελ. 92-93.

2

(3)  ΕΕ C 309, 16.12.2006, σελ. 115-119.

3

---