# Dziennik Urzędowy C 224/2008

| | ISSN 1725-5228 |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | C 224 |
| | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Tom 5130 sierpnia 2008 |

ISSN 1725-5228

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 224

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Tom 5130 sierpnia 2008

---

| Powiadomienie nr | Spis treśći | Strona |
| --- | --- | --- |
| | III   Akty przygotowawcze |
| | EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY |
| | 445. sesja plenarna w dniach 28 i 29 maja 2008 |
| 2008/C 224/01 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie ekologicznych sposobów produkcji | 1 |
| 2008/C 224/02 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie udziału Wspólnoty w programie badawczo-rozwojowym, którego celem jest podwyższenie jakości życia osób starszych poprzez zastosowanie nowych technologii informacyjno-komunikacyjnych, podjętym przez kilka państw członkowskich COM(2007) 329 wersja ostateczna — 2007/0116 (COD) | 8 |
| 2008/C 224/03 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej SOLVENCY II COM(2007) 361 wersja ostateczna — 2007/0143 (COD) | 11 |
| 2008/C 224/04 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej udziału Wspólnoty w programie badawczo-rozwojowym mającym na celu wsparcie MŚP prowadzących działalność w zakresie badań i rozwoju, podjętym przez kilka państw członkowskich COM(2007) 514 wersja ostateczna — 2007/0188 (COD) | 18 |
| 2008/C 224/05 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów — W jaki sposób przezwyciężyć piętno porażki poniesionej w działalności gospodarczej — działania na rzecz polityki drugiej szansy — Realizacja partnerstwa lizbońskiego na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnieniaCOM(2007) 584 wersja ostateczna | 23 |
| 2008/C 224/06 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie międzynarodowych zamówień publicznych | 32 |
| 2008/C 224/07 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie | 35 |
| 2008/C 224/08 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych i egzekwowania obowiązku ubezpieczania od takiej odpowiedzialności (wersja ujednolicona) COM(2008) 98 wersja ostateczna — 2008/0049 (COD) | 39 |
| 2008/C 224/09 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zielonej księgi W kierunku nowej kultury mobilności w mieścieCOM(2007) 551 wersja ostateczna | 39 |
| 2008/C 224/10 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji Plan działań na rzecz logistyki transportu towarowegoCOM(2007) 607 wersja ostateczna | 46 |
| 2008/C 224/11 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie | 50 |
| 2008/C 224/12 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie kodeksu postępowania dla komputerowych systemów rezerwacji COM(2007) 709 wersja ostateczna — 2007/0243 (COD) | 57 |
| 2008/C 224/13 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia wieloletniego wspólnotowego programu ochrony dzieci korzystających z internetu oraz innych technologii komunikacyjnych COM(2008) 106 wersja ostateczna — 2008/0047 (COD) | 61 |
| 2008/C 224/14 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie badań przydatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych i ich przyczep COM(2008) 100 wersja ostateczna — 2008/0044 (COD) | 66 |
| 2008/C 224/15 | Opinia Europejskiego Komitet Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady Rozwiązanie problemu dotyczącego niedoboru wody i susz w Unii EuropejskiejCOM(2007) 414 wersja ostateczna | 67 |
| 2008/C 224/16 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego wspólnotowy system zapobiegania nielegalnym, nieraportowanym i nieuregulowanym połowom oraz ich powstrzymywania i eliminowania COM(2007) 602 wersja ostateczna — 2007/0223 (CNS) | 72 |
| 2008/C 224/17 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie | 77 |
| 2008/C 224/18 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie nowej żywności i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr XXX/XXXX [jednolita procedura] COM(2007) 872 wersja ostateczna — 2008/0002 (COD) | 81 |
| 2008/C 224/19 | Projekt opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady uproszczającej procedury dotyczące podawania i publikowania informacji w dziedzinie weterynarii i zootechniki oraz zmieniającej dyrektywy 64/432/EWG, 77/504/EWG, 88/407/EWG, 88/661/EWG, 89/361/EWG, 89/556/EWG, 90/427/EWG, 90/428/EWG, 90/429/EWG, 90/539/EWG, 91/68/EWG, 92/35/EWG, 92/65/EWG, 92/66/EWG, 92/119/EWG, 94/28/WE, 2000/75/WE, decyzję 2000/258/WE i dyrektywy 2001/89/WE, 2002/60/WE oraz 2005/94/WE COM(2008) 120 wersja ostateczna — 2008/0046 (CNS) | 84 |
| 2008/C 224/20 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych państw członkowskich dotyczących rozpuszczalników do ekstrakcji stosowanych w produkcji środków spożywczych i składników żywności (wersja przeredagowana) COM(2008)154 -2008/0060 (COD) | 87 |
| 2008/C 224/21 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu RegionówPodniesienie wydajności i jakości w pracy: wspólnotowa strategia na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2007-2012COM(2007) 62 wersja ostateczna | 88 |
| 2008/C 224/22 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Delegowanie pracowników w ramach świadczenia usług — maksymalizacja korzyści i możliwości przy równoczesnym zagwarantowaniu ochrony pracownikówCOM(2007) 304 wersja ostateczna | 95 |
| 2008/C 224/23 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Lepsze wspieranie mobilności młodzieży w Europie: aspekty praktyczne i harmonogram | 100 |
| 2008/C 224/24 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym (2010) COM(2007) 797 wersja ostateczna — 2007/0278 (COD) | 106 |
| 2008/C 224/25 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję nr 1719/2006/WE ustanawiającą program Młodzież w działaniu na lata 2007–2013 COM(2008) 56 wersja ostateczna — 2008/0023 (COD) | 113 |
| 2008/C 224/26 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję nr 1720/2006/WE ustanawiającą program działań w zakresie uczenia się przez całe życie COM(2008) 61 wersja ostateczna — 2008/0025 (COD) | 115 |
| 2008/C 224/27 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie korzyści i pożytków związanych z euro — pora na podsumowanie | 116 |
| 2008/C 224/28 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w odniesieniu do opodatkowania usług ubezpieczeniowych i finansowych COM(2007) 747 wersja ostateczna — 2007/0267 CNS | 124 |
| 2008/C 224/29 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Stosunki UE-Serbia: rola społeczeństwa obywatelskiego | 130 |

Powiadomienie nr

Spis treśći

Strona

III   Akty przygotowawcze

EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY

445. sesja plenarna w dniach 28 i 29 maja 2008

2008/C 224/01

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie ekologicznych sposobów produkcji

1

2008/C 224/02

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie udziału Wspólnoty w programie badawczo-rozwojowym, którego celem jest podwyższenie jakości życia osób starszych poprzez zastosowanie nowych technologii informacyjno-komunikacyjnych, podjętym przez kilka państw członkowskich COM(2007) 329 wersja ostateczna — 2007/0116 (COD)

COM(2007) 329 wersja ostateczna — 2007/0116 (COD)

8

2008/C 224/03

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej SOLVENCY II COM(2007) 361 wersja ostateczna — 2007/0143 (COD)

COM(2007) 361 wersja ostateczna — 2007/0143 (COD)

11

2008/C 224/04

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej udziału Wspólnoty w programie badawczo-rozwojowym mającym na celu wsparcie MŚP prowadzących działalność w zakresie badań i rozwoju, podjętym przez kilka państw członkowskich COM(2007) 514 wersja ostateczna — 2007/0188 (COD)

COM(2007) 514 wersja ostateczna — 2007/0188 (COD)

18

2008/C 224/05

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów — W jaki sposób przezwyciężyć piętno porażki poniesionej w działalności gospodarczej — działania na rzecz polityki drugiej szansy — Realizacja partnerstwa lizbońskiego na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnieniaCOM(2007) 584 wersja ostateczna

COM(2007) 584 wersja ostateczna

23

2008/C 224/06

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie międzynarodowych zamówień publicznych

32

2008/C 224/07

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

35

2008/C 224/08

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych i egzekwowania obowiązku ubezpieczania od takiej odpowiedzialności (wersja ujednolicona) COM(2008) 98 wersja ostateczna — 2008/0049 (COD)

COM(2008) 98 wersja ostateczna — 2008/0049 (COD)

39

2008/C 224/09

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zielonej księgi W kierunku nowej kultury mobilności w mieścieCOM(2007) 551 wersja ostateczna

COM(2007) 551 wersja ostateczna

39

2008/C 224/10

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji Plan działań na rzecz logistyki transportu towarowegoCOM(2007) 607 wersja ostateczna

COM(2007) 607 wersja ostateczna

46

2008/C 224/11

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

50

2008/C 224/12

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie kodeksu postępowania dla komputerowych systemów rezerwacji COM(2007) 709 wersja ostateczna — 2007/0243 (COD)

COM(2007) 709 wersja ostateczna — 2007/0243 (COD)

57

2008/C 224/13

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia wieloletniego wspólnotowego programu ochrony dzieci korzystających z internetu oraz innych technologii komunikacyjnych COM(2008) 106 wersja ostateczna — 2008/0047 (COD)

COM(2008) 106 wersja ostateczna — 2008/0047 (COD)

61

2008/C 224/14

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie badań przydatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych i ich przyczep COM(2008) 100 wersja ostateczna — 2008/0044 (COD)

COM(2008) 100 wersja ostateczna — 2008/0044 (COD)

66

2008/C 224/15

Opinia Europejskiego Komitet Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady Rozwiązanie problemu dotyczącego niedoboru wody i susz w Unii EuropejskiejCOM(2007) 414 wersja ostateczna

COM(2007) 414 wersja ostateczna

67

2008/C 224/16

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego wspólnotowy system zapobiegania nielegalnym, nieraportowanym i nieuregulowanym połowom oraz ich powstrzymywania i eliminowania COM(2007) 602 wersja ostateczna — 2007/0223 (CNS)

COM(2007) 602 wersja ostateczna — 2007/0223 (CNS)

72

2008/C 224/17

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie

77

2008/C 224/18

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie nowej żywności i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr XXX/XXXX [jednolita procedura] COM(2007) 872 wersja ostateczna — 2008/0002 (COD)

COM(2007) 872 wersja ostateczna — 2008/0002 (COD)

81

2008/C 224/19

Projekt opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady uproszczającej procedury dotyczące podawania i publikowania informacji w dziedzinie weterynarii i zootechniki oraz zmieniającej dyrektywy 64/432/EWG, 77/504/EWG, 88/407/EWG, 88/661/EWG, 89/361/EWG, 89/556/EWG, 90/427/EWG, 90/428/EWG, 90/429/EWG, 90/539/EWG, 91/68/EWG, 92/35/EWG, 92/65/EWG, 92/66/EWG, 92/119/EWG, 94/28/WE, 2000/75/WE, decyzję 2000/258/WE i dyrektywy 2001/89/WE, 2002/60/WE oraz 2005/94/WE COM(2008) 120 wersja ostateczna — 2008/0046 (CNS)

COM(2008) 120 wersja ostateczna — 2008/0046 (CNS)

84

2008/C 224/20

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych państw członkowskich dotyczących rozpuszczalników do ekstrakcji stosowanych w produkcji środków spożywczych i składników żywności (wersja przeredagowana) COM(2008)154 -2008/0060 (COD)

COM(2008)154 -2008/0060 (COD)

87

2008/C 224/21

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu RegionówPodniesienie wydajności i jakości w pracy: wspólnotowa strategia na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2007-2012COM(2007) 62 wersja ostateczna

COM(2007) 62 wersja ostateczna

88

2008/C 224/22

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Delegowanie pracowników w ramach świadczenia usług — maksymalizacja korzyści i możliwości przy równoczesnym zagwarantowaniu ochrony pracownikówCOM(2007) 304 wersja ostateczna

COM(2007) 304 wersja ostateczna

95

2008/C 224/23

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Lepsze wspieranie mobilności młodzieży w Europie: aspekty praktyczne i harmonogram

100

2008/C 224/24

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym (2010) COM(2007) 797 wersja ostateczna — 2007/0278 (COD)

COM(2007) 797 wersja ostateczna — 2007/0278 (COD)

106

2008/C 224/25

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję nr 1719/2006/WE ustanawiającą program Młodzież w działaniu na lata 2007–2013 COM(2008) 56 wersja ostateczna — 2008/0023 (COD)

COM(2008) 56 wersja ostateczna — 2008/0023 (COD)

113

2008/C 224/26

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję nr 1720/2006/WE ustanawiającą program działań w zakresie uczenia się przez całe życie COM(2008) 61 wersja ostateczna — 2008/0025 (COD)

COM(2008) 61 wersja ostateczna — 2008/0025 (COD)

115

2008/C 224/27

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie korzyści i pożytków związanych z euro — pora na podsumowanie

116

2008/C 224/28

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w odniesieniu do opodatkowania usług ubezpieczeniowych i finansowych COM(2007) 747 wersja ostateczna — 2007/0267 CNS

COM(2007) 747 wersja ostateczna — 2007/0267 CNS

124

2008/C 224/29

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Stosunki UE-Serbia: rola społeczeństwa obywatelskiego

130

| PL | |
| --- | --- |

PL

---

III Akty przygotowawcze

EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY

445. sesja plenarna w dniach 28 i 29 maja 2008

| 30.8.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 224/1 |
| --- | --- | --- | --- |

30.8.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 224/1

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie ekologicznych sposobów produkcji

(2008/C 224/01)

Dnia 16 lutego 2007 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie

ekologicznych sposobów produkcji

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 6 maja 2008 r. Sprawozdawczynią była Anna Maria DARMANIN.

Na 445. sesji plenarnej w dniach 28 i 29 maja 2008 r. (posiedzenie z 29 maja) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny jednogłośnie przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Komitet zdecydowanie popiera inicjatywy na rzecz stworzenia wspólnotowej strategii w zakresie zrównoważonej produkcji i konsumpcji, w pełni włączonej w inne dziedziny polityki wspólnotowej, której celem byłoby:






  — | przekształcenie potencjalnych wyzwań w szanse przemysłu UE na konkurencyjność na rynkach światowych, poprzez zastosowanie przyjaznych dla środowiska metod produkcji opartych na ekologicznych produktach i usługach, łatwo identyfikowalnych przez konsumentów w całej Wspólnocie; |
| --- | --- | --- |

1.1

Komitet zdecydowanie popiera inicjatywy na rzecz stworzenia wspólnotowej strategii w zakresie zrównoważonej produkcji i konsumpcji, w pełni włączonej w inne dziedziny polityki wspólnotowej, której celem byłoby:

—

przekształcenie potencjalnych wyzwań w szanse przemysłu UE na konkurencyjność na rynkach światowych, poprzez zastosowanie przyjaznych dla środowiska metod produkcji opartych na ekologicznych produktach i usługach, łatwo identyfikowalnych przez konsumentów w całej Wspólnocie;

| — | utworzenie „zielonego rynku” gwarantującego, że owe produkty i usługi odpowiadają określonym, wspólnym definicjom i są faktycznie dostępne we wszystkich państwach członkowskich; |
| --- | --- |

—

utworzenie „zielonego rynku” gwarantującego, że owe produkty i usługi odpowiadają określonym, wspólnym definicjom i są faktycznie dostępne we wszystkich państwach członkowskich;

| — | podnoszenie świadomości społecznej? Europejczyków w zakresie odpowiedzialnej i „eko-inteligentnej” konsumpcji oraz konieczności większego poszanowania środowiska, poprzez duże zaangażowanie w informowanie, szkolenie i edukację, począwszy od szkół podstawowych; |
| --- | --- |

—

podnoszenie świadomości społecznej? Europejczyków w zakresie odpowiedzialnej i „eko-inteligentnej” konsumpcji oraz konieczności większego poszanowania środowiska, poprzez duże zaangażowanie w informowanie, szkolenie i edukację, począwszy od szkół podstawowych;

| — | przyjęcie bardziej strategicznego podejścia, tak by wpływać na procesy decyzyjne w biznesie, polityce, wśród konsumentów i opinii publicznej i utworzenie „ekologicznych” ram wspólnotowych, unikając rozczłonkowania rynku w wyniku rozbieżnych lub wprowadzających w błąd porad i komunikatów reklamowych dotyczących ekologicznego charakteru tych produktów i związanych z nimi systemów produkcji i dystrybucji; |
| --- | --- |

—

przyjęcie bardziej strategicznego podejścia, tak by wpływać na procesy decyzyjne w biznesie, polityce, wśród konsumentów i opinii publicznej i utworzenie „ekologicznych” ram wspólnotowych, unikając rozczłonkowania rynku w wyniku rozbieżnych lub wprowadzających w błąd porad i komunikatów reklamowych dotyczących ekologicznego charakteru tych produktów i związanych z nimi systemów produkcji i dystrybucji;

| — | zapewnienie konsumentowi wyboru oraz tego, by producenci i dystrybutorzy zobowiązani byli do spełniania standardów ekologicznych i gwarantowania, że produkty kierowane na rynek spełniają wymagania równowagi środowiskowej; |
| --- | --- |

—

zapewnienie konsumentowi wyboru oraz tego, by producenci i dystrybutorzy zobowiązani byli do spełniania standardów ekologicznych i gwarantowania, że produkty kierowane na rynek spełniają wymagania równowagi środowiskowej;

| — | zagwarantowanie podziału odpowiedzialności za podjęte decyzje dotyczące zrównoważonej konsumpcji i za ich wdrażanie między wszystkie zainteresowane podmioty i organizacje społeczeństwa obywatelskiego: producentów, dystrybutorów, konsumentów, nauczycieli, władze publiczne, organizacje konsumenckie i ekologiczne oraz partnerów społecznych. |
| --- | --- |

—

zagwarantowanie podziału odpowiedzialności za podjęte decyzje dotyczące zrównoważonej konsumpcji i za ich wdrażanie między wszystkie zainteresowane podmioty i organizacje społeczeństwa obywatelskiego: producentów, dystrybutorów, konsumentów, nauczycieli, władze publiczne, organizacje konsumenckie i ekologiczne oraz partnerów społecznych.

| 1.2 | Komitet zaleca przyjęcie definicji pojęć „produktu/usługi ekologicznej” i „ekologicznej konsumpcji” w ramach zrównoważonego rozwoju i konsumpcji, ważnych na terenie całej UE i akceptowanych na arenie międzynarodowej, korzystając z jasnych kryteriów i wskaźników środowiskowych oraz norm pozostawiających miejsce na innowację i postęp. |
| --- | --- |

1.2

Komitet zaleca przyjęcie definicji pojęć „produktu/usługi ekologicznej” i „ekologicznej konsumpcji” w ramach zrównoważonego rozwoju i konsumpcji, ważnych na terenie całej UE i akceptowanych na arenie międzynarodowej, korzystając z jasnych kryteriów i wskaźników środowiskowych oraz norm pozostawiających miejsce na innowację i postęp.

| 1.3 | Komitet wzywa przemysł europejski i systemy dystrybucji i usług do zdecydowanego zobowiązania się do przestrzegania zintegrowanego podejścia sektorowego, z zachowaniem harmonogramu osiągania weryfikowalnych celów; powinno ono obejmować trzy filary rozwoju zrównoważonego: środowiskowy, gospodarczy i społeczny. Wymogi ekologiczne powinny być uwzględniane od fazy projektowania produktu, w perspektywie całego cyklu życia, ze stałą troską o coraz wyższa jakość, innowacyjność i satysfakcję konsumenta. |
| --- | --- |

1.3

Komitet wzywa przemysł europejski i systemy dystrybucji i usług do zdecydowanego zobowiązania się do przestrzegania zintegrowanego podejścia sektorowego, z zachowaniem harmonogramu osiągania weryfikowalnych celów; powinno ono obejmować trzy filary rozwoju zrównoważonego: środowiskowy, gospodarczy i społeczny. Wymogi ekologiczne powinny być uwzględniane od fazy projektowania produktu, w perspektywie całego cyklu życia, ze stałą troską o coraz wyższa jakość, innowacyjność i satysfakcję konsumenta.

| 1.4 | Komitet zaleca, by przedsiębiorstwa i organy publiczne i prywatne poczyniły postępy we wspólnym wykorzystaniu dostępnych instrumentów wspólnotowych i krajowych, w celu maksymalizacji badań w dziedzinie czystych technologii i produktów. |
| --- | --- |

1.4

Komitet zaleca, by przedsiębiorstwa i organy publiczne i prywatne poczyniły postępy we wspólnym wykorzystaniu dostępnych instrumentów wspólnotowych i krajowych, w celu maksymalizacji badań w dziedzinie czystych technologii i produktów.

| 1.5 | Komitet pragnie podkreślić potrzebę nasilenia i przyspieszenia normalizacji technicznej ekologicznych produktów i procesów produkcyjnych. |
| --- | --- |

1.5

Komitet pragnie podkreślić potrzebę nasilenia i przyspieszenia normalizacji technicznej ekologicznych produktów i procesów produkcyjnych.

| 1.6 | Komitet wzywa do osiągnięcia pewności kryteriów i jednolitości minimalnych wymagań na rynku wewnętrznym odnośnie do systemów znakowania produktów ekologicznych, w celu zapewnienia konsumentom rzetelnych kryteriów wyboru w kwestiach ekologicznych, jednolitych kontroli na terenie UE i poszanowania zasady swobodnego przepływu faktycznie ekologicznych produktów. Należy kontynuować wprowadzanie na rynek oznakowania ekologicznego (European Eco-Flower), umożliwiając jego współistnienie z krajowymi oraz sektorowymi systemami oznakowania. |
| --- | --- |

1.6

Komitet wzywa do osiągnięcia pewności kryteriów i jednolitości minimalnych wymagań na rynku wewnętrznym odnośnie do systemów znakowania produktów ekologicznych, w celu zapewnienia konsumentom rzetelnych kryteriów wyboru w kwestiach ekologicznych, jednolitych kontroli na terenie UE i poszanowania zasady swobodnego przepływu faktycznie ekologicznych produktów. Należy kontynuować wprowadzanie na rynek oznakowania ekologicznego (European Eco-Flower), umożliwiając jego współistnienie z krajowymi oraz sektorowymi systemami oznakowania.

| 1.7 | Komitet uważa, że w systemach zarządzania środowiskowego istotne jest wzmocnienie „wymiaru związanego z produktem” ich popularyzacji wśród producentów i dystrybutorów, oraz lepsze ich dopasowanie do systemów zarządzania we władzach lokalnych, co umożliwiłoby łatwiejsze osiąganie synergii z innymi instrumentami krzewienia rozwoju zrównoważonego. |
| --- | --- |

1.7

Komitet uważa, że w systemach zarządzania środowiskowego istotne jest wzmocnienie „wymiaru związanego z produktem” ich popularyzacji wśród producentów i dystrybutorów, oraz lepsze ich dopasowanie do systemów zarządzania we władzach lokalnych, co umożliwiłoby łatwiejsze osiąganie synergii z innymi instrumentami krzewienia rozwoju zrównoważonego.

| 1.8 | Zdaniem Komitetu należy wspierać popularyzację EMAS (systemu zarządzania i audytu środowiskowego). Można to osiągnąć za pomocą środków finansowych i podatkowych, usprawnień administracyjnych, inicjatyw w zakresie promocji i marketingu, uznania EMAS za standard najwyższej jakości, także na arenie międzynarodowej oraz dzięki przyjęciu środków wspomagających małe przedsiębiorstwa w stopniowym wprowadzaniu tego systemu. |
| --- | --- |

1.8

Zdaniem Komitetu należy wspierać popularyzację EMAS (systemu zarządzania i audytu środowiskowego). Można to osiągnąć za pomocą środków finansowych i podatkowych, usprawnień administracyjnych, inicjatyw w zakresie promocji i marketingu, uznania EMAS za standard najwyższej jakości, także na arenie międzynarodowej oraz dzięki przyjęciu środków wspomagających małe przedsiębiorstwa w stopniowym wprowadzaniu tego systemu.

| 1.9 | Niezmiernie istotne jest, aby właściwości produktu oceniać całościowo, tzn. nie tylko na podstawie kryteriów ekologicznych, ale także innych ważnych aspektów, takich jak finansowe korzyści zarówno dla konsumenta i producenta, korzyści ze względu na bezpieczeństwo, funkcjonalność i ochronę zdrowia, racjonalne wykorzystanie zasobów i materiałów, logistykę, cechy innowacyjne, marketing, stopień, w jakim przyczynia się do rozszerzenia możliwości wyboru konsumentów, cykl życia i kwestie społeczne. |
| --- | --- |

1.9

Niezmiernie istotne jest, aby właściwości produktu oceniać całościowo, tzn. nie tylko na podstawie kryteriów ekologicznych, ale także innych ważnych aspektów, takich jak finansowe korzyści zarówno dla konsumenta i producenta, korzyści ze względu na bezpieczeństwo, funkcjonalność i ochronę zdrowia, racjonalne wykorzystanie zasobów i materiałów, logistykę, cechy innowacyjne, marketing, stopień, w jakim przyczynia się do rozszerzenia możliwości wyboru konsumentów, cykl życia i kwestie społeczne.

| 1.10 | EKES zaleca wspieranie prac nad ekologicznymi zamówieniami publicznymi (GPP) poprzez: zdefiniowanie kryteriów technicznych produktów ekologicznych, począwszy od tych o najkorzystniejszym wpływie na środowisko, uwzględnienie w specyfikacji kosztu całkowitego cyklu życia produktu lub usługi, stworzenie dostępnej w internecie bazy danych na ten temat, aktualizację dyrektyw WE dotyczących zamówień publicznych poprzez odniesienie do norm, systemów EMS, oznakowania ekologicznego oraz ekologicznego projektowania i wreszcie, publikację krajowych planów wprowadzenia ekologicznych zamówień publicznych. |
| --- | --- |

1.10

EKES zaleca wspieranie prac nad ekologicznymi zamówieniami publicznymi (GPP) poprzez: zdefiniowanie kryteriów technicznych produktów ekologicznych, począwszy od tych o najkorzystniejszym wpływie na środowisko, uwzględnienie w specyfikacji kosztu całkowitego cyklu życia produktu lub usługi, stworzenie dostępnej w internecie bazy danych na ten temat, aktualizację dyrektyw WE dotyczących zamówień publicznych poprzez odniesienie do norm, systemów EMS, oznakowania ekologicznego oraz ekologicznego projektowania i wreszcie, publikację krajowych planów wprowadzenia ekologicznych zamówień publicznych.

| 1.11 | EKES pragnie ponownie podkreślić znaczenie wykorzystania art. 153 traktatu WE jako najwłaściwszej podstawy prawnej zapewnienia konsumentom wysokiego poziomu ochrony, w tym zagwarantowania ich praw do pełnej, prawidłowej, stosownej, zrozumiałej i aktualnej informacji. |
| --- | --- |

1.11

EKES pragnie ponownie podkreślić znaczenie wykorzystania art. 153 traktatu WE jako najwłaściwszej podstawy prawnej zapewnienia konsumentom wysokiego poziomu ochrony, w tym zagwarantowania ich praw do pełnej, prawidłowej, stosownej, zrozumiałej i aktualnej informacji.

| 1.12 | Komitet uważa, że z punktu widzenia samoregulacji jednym z możliwych rozwiązań może być opracowanie kodeksu postępowania, zgodnie z sugestią dyrektywy 2005/29/WE, w celu zapobiegania nieuczciwemu odwoływaniu się do ekologii w reklamach, a w każdym razie w celu wyeliminowania reklam wprowadzających w błąd. Powinny temu towarzyszyć podatki ekologiczne i właściwe przepisy. Komitet zaleca, by twierdzenia dotyczące ekologii opierały się na godnym zaufania, uznanym oznakowaniu. |
| --- | --- |

1.12

Komitet uważa, że z punktu widzenia samoregulacji jednym z możliwych rozwiązań może być opracowanie kodeksu postępowania, zgodnie z sugestią dyrektywy 2005/29/WE, w celu zapobiegania nieuczciwemu odwoływaniu się do ekologii w reklamach, a w każdym razie w celu wyeliminowania reklam wprowadzających w błąd. Powinny temu towarzyszyć podatki ekologiczne i właściwe przepisy. Komitet zaleca, by twierdzenia dotyczące ekologii opierały się na godnym zaufania, uznanym oznakowaniu.

| 1.13 | Poza postępowaniami sądowymi, które powinny być dostępne dla wszystkich Komitet popiera również powoływanie pozasądowych organów nadzoru i arbitrażu spraw konsumenckich, które byłyby elastyczne, skuteczne, niedrogie i wiarygodne, w celu zapewnienia, że produkty spełniają normy środowiskowe, oraz że produkty udostępniane na rynku spełniają wymagania dotyczące równowagi środowiska. |
| --- | --- |

1.13

Poza postępowaniami sądowymi, które powinny być dostępne dla wszystkich Komitet popiera również powoływanie pozasądowych organów nadzoru i arbitrażu spraw konsumenckich, które byłyby elastyczne, skuteczne, niedrogie i wiarygodne, w celu zapewnienia, że produkty spełniają normy środowiskowe, oraz że produkty udostępniane na rynku spełniają wymagania dotyczące równowagi środowiska.

| 1.14 | Komitet, zważywszy na rozczłonkowanie prawodawstwa dotyczącego wymagań co do informacji dla konsumenta czy wymagań co do produktów wytworzonych z zachowaniem zasad zrównoważonej produkcji, uważa, że zachodzi pilna potrzeba rozpoczęcia prac nad wspólnymi, dobrze określonymi ramami w formie „Europejskiej karty zrównoważonej konsumpcji i produkcji na rynku wewnętrznym”. |
| --- | --- |

1.14

Komitet, zważywszy na rozczłonkowanie prawodawstwa dotyczącego wymagań co do informacji dla konsumenta czy wymagań co do produktów wytworzonych z zachowaniem zasad zrównoważonej produkcji, uważa, że zachodzi pilna potrzeba rozpoczęcia prac nad wspólnymi, dobrze określonymi ramami w formie „Europejskiej karty zrównoważonej konsumpcji i produkcji na rynku wewnętrznym”.

2.   Sytuacja obecna i perspektywy

| 2.1 | Celem wspólnotowego programu przyznawania oznakowania ekologicznego (1) jest promocja produktów o małym wpływie na środowisko i dostarczanie konsumentom precyzyjnych, popartych naukowo informacji. Oznakowanie to nie dotyczy żywności i napojów, produktów farmaceutycznych, urządzeń medycznych (2) i produktów i substancji niebezpiecznych lub toksycznych (3). |
| --- | --- |

2.1

Celem wspólnotowego programu przyznawania oznakowania ekologicznego (1) jest promocja produktów o małym wpływie na środowisko i dostarczanie konsumentom precyzyjnych, popartych naukowo informacji. Oznakowanie to nie dotyczy żywności i napojów, produktów farmaceutycznych, urządzeń medycznych (2) i produktów i substancji niebezpiecznych lub toksycznych (3).

| 2.1.1 | Projektowanie, produkcja, dystrybucja i konsumpcja produktów przyjaznych dla środowiska jest integralną częścią unijnej polityki dotyczącej środowiska, zgodnie z celami i priorytetami określonymi w szóstym programie działań w zakresie środowiska naturalnego (4), które mają być osiągnięte do roku 2010. Program ten, wielokrotnie komentowany w opiniach Komitetu, szczegółowo przedstawia plany dotyczące środków, które mają przyczynić się do ustalenia strategii rozwoju zrównoważonego. |
| --- | --- |

2.1.1

Projektowanie, produkcja, dystrybucja i konsumpcja produktów przyjaznych dla środowiska jest integralną częścią unijnej polityki dotyczącej środowiska, zgodnie z celami i priorytetami określonymi w szóstym programie działań w zakresie środowiska naturalnego (4), które mają być osiągnięte do roku 2010. Program ten, wielokrotnie komentowany w opiniach Komitetu, szczegółowo przedstawia plany dotyczące środków, które mają przyczynić się do ustalenia strategii rozwoju zrównoważonego.

| 2.1.2 | Wśród głównych inicjatyw wspólnotowych w tej kwestii, kluczową pozycję zajmuje zintegrowana polityka produktu (IPP) (5), na której temat Komitet sporządził opinię (6), wypowiadając się na temat ogółu produktów i usług mających wpływ na środowisko. |
| --- | --- |

2.1.2

Wśród głównych inicjatyw wspólnotowych w tej kwestii, kluczową pozycję zajmuje zintegrowana polityka produktu (IPP) (5), na której temat Komitet sporządził opinię (6), wypowiadając się na temat ogółu produktów i usług mających wpływ na środowisko.

| 2.1.3 | Aby zintegrowana polityka produktu była skuteczna, konieczne jest zachęcanie producentów do wytwarzania bardziej ekologicznych produktów, a konsumentów do ich nabywania. W tym celu zastosować można między innymi następujące instrumenty:






  — | zachęcanie do korzystania z instrumentów podatkowych służących promowaniu bardziej ekologicznych produktów; |
| --- | --- | --- |

2.1.3

Aby zintegrowana polityka produktu była skuteczna, konieczne jest zachęcanie producentów do wytwarzania bardziej ekologicznych produktów, a konsumentów do ich nabywania. W tym celu zastosować można między innymi następujące instrumenty:

—

zachęcanie do korzystania z instrumentów podatkowych służących promowaniu bardziej ekologicznych produktów;

| — | uwzględnianie aspektów ekologicznych przy podejmowaniu decyzji dotyczących zamówień publicznych (7); |
| --- | --- |

—

uwzględnianie aspektów ekologicznych przy podejmowaniu decyzji dotyczących zamówień publicznych (7);

| — | propagowanie przyjęcia wizji całościowej w kontekście cyklu życia produktu; |
| --- | --- |

—

propagowanie przyjęcia wizji całościowej w kontekście cyklu życia produktu;

| — | integrowanie, propagowanie i stosowanie dobrowolnych instrumentów, takich jak Ecolabel, EMAS, EPD (środowiskowe deklaracje produktu), ekologiczne zamówienia publiczne itp.; |
| --- | --- |

—

integrowanie, propagowanie i stosowanie dobrowolnych instrumentów, takich jak Ecolabel, EMAS, EPD (środowiskowe deklaracje produktu), ekologiczne zamówienia publiczne itp.;

| — | dostarczanie konsumentom koniecznych informacji, tak by mogli dokonywać świadomego wyboru podczas zakupu, użytkowania i wyrzucania produktów. |
| --- | --- |

—

dostarczanie konsumentom koniecznych informacji, tak by mogli dokonywać świadomego wyboru podczas zakupu, użytkowania i wyrzucania produktów.

| 2.1.4 | Kolejnym korzystnym krokiem naprzód było przyjęcie w 2005 r. dyrektywy ramowej ustanawiającej nowe ramy prawne w sprawie wymogów dotyczących ekologicznego projektowania produktów zużywających energię (8). |
| --- | --- |

2.1.4

Kolejnym korzystnym krokiem naprzód było przyjęcie w 2005 r. dyrektywy ramowej ustanawiającej nowe ramy prawne w sprawie wymogów dotyczących ekologicznego projektowania produktów zużywających energię (8).

| 2.1.5 | Jeśli chodzi o ich wdrożenie, pierwsze przepisy na mocy dyrektywy ramowej weszły w życie w 2008 r. Obecnie analizuje się środki dotyczące 20 grup produktów (w tym oświetlenie, systemy komputerowe i pralki), a dla 14 z nich (m.in. oświetlenia ulicznego i biurowego) środki zostaną ustalone przed końcem 2008 r.; dla innych, jak oświetlenie domowe, celem jest rok 2009. |
| --- | --- |

2.1.5

Jeśli chodzi o ich wdrożenie, pierwsze przepisy na mocy dyrektywy ramowej weszły w życie w 2008 r. Obecnie analizuje się środki dotyczące 20 grup produktów (w tym oświetlenie, systemy komputerowe i pralki), a dla 14 z nich (m.in. oświetlenia ulicznego i biurowego) środki zostaną ustalone przed końcem 2008 r.; dla innych, jak oświetlenie domowe, celem jest rok 2009.

| 2.1.6 | W szóstym programie działań w zakresie środowiska naturalnego (9) wyznaczono pięć priorytetowych zakresów działań strategicznych: poprawę stosowania obowiązującego prawa, włączanie aspektów środowiskowych w inne dziedziny polityki, praca z rynkiem, nadawanie mocy sprawczej obywatelom przez pomoc w zmianie ich postaw, co korzystnie wpływa na popyt ze strony takich osób oraz uwzględnianie środowiska przy podejmowaniu decyzji dotyczących regionalnych planów zagospodarowania terenu i gospodarki przestrzennej. |
| --- | --- |

2.1.6

W szóstym programie działań w zakresie środowiska naturalnego (9) wyznaczono pięć priorytetowych zakresów działań strategicznych: poprawę stosowania obowiązującego prawa, włączanie aspektów środowiskowych w inne dziedziny polityki, praca z rynkiem, nadawanie mocy sprawczej obywatelom przez pomoc w zmianie ich postaw, co korzystnie wpływa na popyt ze strony takich osób oraz uwzględnianie środowiska przy podejmowaniu decyzji dotyczących regionalnych planów zagospodarowania terenu i gospodarki przestrzennej.

| 2.1.7 | W ujęciu ogólniejszym, europejska strategia rozwoju zrównoważonego, zmieniona przez Radę Europejską w 2006 r., za jedno z głównych wyzwań przyjmuje „zrównoważoną produkcję i konsumpcję”, do której należy dążyć kierując rozwój gospodarczy i społeczny ku harmonii z systemem ekologicznym. Proponuje również nowy plan działań w tym zakresie. |
| --- | --- |

2.1.7

W ujęciu ogólniejszym, europejska strategia rozwoju zrównoważonego, zmieniona przez Radę Europejską w 2006 r., za jedno z głównych wyzwań przyjmuje „zrównoważoną produkcję i konsumpcję”, do której należy dążyć kierując rozwój gospodarczy i społeczny ku harmonii z systemem ekologicznym. Proponuje również nowy plan działań w tym zakresie.

| 2.1.8 | Sprawozdanie z realizacji strategii z 2007 r. (10) wskazuje, że trudno jest na szeroką skalę w wiarygodny sposób zmierzyć zrównoważoną konsumpcję i produkcję. Mimo iż liczba zrównoważonych produktów i usług obecnych na rynku wydaje się szybko rosnąć, szacunkowe oszczędności w bieżącym rozrachunku energetycznym wynoszą w przybliżeniu 60 mld EUR rocznie, podczas gdy liczba produktów oznakowanych Eco-label pozostaje dość ograniczona, podobnie jak liczba firm noszących znak EMAS. Jedynie w 14 państwach członkowskich przyjęto krajowe plany ekologicznych zamówień publicznych, a zaledwie 21 wywiązało się z przygotowania harmonogramu działań na rzecz technologii środowiskowej (ETAP) (11). |
| --- | --- |

2.1.8

Sprawozdanie z realizacji strategii z 2007 r. (10) wskazuje, że trudno jest na szeroką skalę w wiarygodny sposób zmierzyć zrównoważoną konsumpcję i produkcję. Mimo iż liczba zrównoważonych produktów i usług obecnych na rynku wydaje się szybko rosnąć, szacunkowe oszczędności w bieżącym rozrachunku energetycznym wynoszą w przybliżeniu 60 mld EUR rocznie, podczas gdy liczba produktów oznakowanych Eco-label pozostaje dość ograniczona, podobnie jak liczba firm noszących znak EMAS. Jedynie w 14 państwach członkowskich przyjęto krajowe plany ekologicznych zamówień publicznych, a zaledwie 21 wywiązało się z przygotowania harmonogramu działań na rzecz technologii środowiskowej (ETAP) (11).

| 2.2 | Z drugiej strony, w zakresie normalizacji technicznej, jakiś czas temu podjęto środki w celu uwzględnienia aspektów ekologicznych w nowych normach technicznych, tworząc „ramy środowiskowe”, zgodnie z którymi organy techniczne Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego (CEN-u) mogą rozpatrywać specyfikacje ekologiczne. Jeżeli norma mieści się w „nowym podejściu”, zakłada się jej zgodność z podstawowymi wymaganiami odpowiedniej dyrektywy unijnej. Kolejne postępy w tej dziedzinie osiągnięto wraz z przyjęciem systemu certyfikacji w zakresie ochrony środowiska ISO 14001. |
| --- | --- |

2.2

Z drugiej strony, w zakresie normalizacji technicznej, jakiś czas temu podjęto środki w celu uwzględnienia aspektów ekologicznych w nowych normach technicznych, tworząc „ramy środowiskowe”, zgodnie z którymi organy techniczne Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego (CEN-u) mogą rozpatrywać specyfikacje ekologiczne. Jeżeli norma mieści się w „nowym podejściu”, zakłada się jej zgodność z podstawowymi wymaganiami odpowiedniej dyrektywy unijnej. Kolejne postępy w tej dziedzinie osiągnięto wraz z przyjęciem systemu certyfikacji w zakresie ochrony środowiska ISO 14001.

| 2.3 | 10 października 2007 r. Europejska Agencja Ochrony Środowiska opublikowała czwarte sprawozdanie dotyczące europejskiego środowiska naturalnego (12), poświęcając cały rozdział zrównoważonej produkcji i konsumpcji. |
| --- | --- |

2.3

10 października 2007 r. Europejska Agencja Ochrony Środowiska opublikowała czwarte sprawozdanie dotyczące europejskiego środowiska naturalnego (12), poświęcając cały rozdział zrównoważonej produkcji i konsumpcji.

| 2.4 | Ponadto w rocznym sprawozdaniu Komisji za rok 2007 z postępów w realizacji strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu i zatrudnienia położono nacisk na wagę zmian klimatycznych, innowacji ekologicznych, efektywności energetycznej, odnawialnych źródeł energii i rynków energetycznych. |
| --- | --- |

2.4

Ponadto w rocznym sprawozdaniu Komisji za rok 2007 z postępów w realizacji strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu i zatrudnienia położono nacisk na wagę zmian klimatycznych, innowacji ekologicznych, efektywności energetycznej, odnawialnych źródeł energii i rynków energetycznych.

| 2.5 | Ponadto Rada Europejska obradująca w Brukseli w dniach 8–9 marca 2007 r. zwróciła szczególną uwagę na kwestie środowiska naturalnego i zmian klimatycznych. Z kolei Rada ds. Środowiska z lutego 2007 r. podkreśliła, że strategia UE na rzecz rozwoju zrównoważonego i strategia lizbońska na rzecz wzrostu i zatrudnienia wzajemnie się uzupełniają oraz że ta druga zasadniczo przyczynia się do osiągnięcia priorytetowego celu tej pierwszej; jednocześnie Rada ponownie wyraziła konieczność włączania aspektów środowiskowych do wszystkich dziedzin polityki. Silnie podkreślono ten ogólny kierunek podczas Rady Europejskiej w grudniu 2007 r. (13) |
| --- | --- |

2.5

Ponadto Rada Europejska obradująca w Brukseli w dniach 8–9 marca 2007 r. zwróciła szczególną uwagę na kwestie środowiska naturalnego i zmian klimatycznych. Z kolei Rada ds. Środowiska z lutego 2007 r. podkreśliła, że strategia UE na rzecz rozwoju zrównoważonego i strategia lizbońska na rzecz wzrostu i zatrudnienia wzajemnie się uzupełniają oraz że ta druga zasadniczo przyczynia się do osiągnięcia priorytetowego celu tej pierwszej; jednocześnie Rada ponownie wyraziła konieczność włączania aspektów środowiskowych do wszystkich dziedzin polityki. Silnie podkreślono ten ogólny kierunek podczas Rady Europejskiej w grudniu 2007 r. (13)

| 2.6 | Główne cele programu pracy Komisji na rok 2008 (14) jasno obejmują przyznanie centralnej roli obywateli przedsięwzięcia procesie europejskiej integracji, poczynając od oceny sytuacji społecznej równolegle do przeglądu rynku wewnętrznego, stale zwracając uwagę na potrzebę maksymalnego wykorzystania jednolitego rynku przez europejskie społeczeństwo. |
| --- | --- |

2.6

Główne cele programu pracy Komisji na rok 2008 (14) jasno obejmują przyznanie centralnej roli obywateli przedsięwzięcia procesie europejskiej integracji, poczynając od oceny sytuacji społecznej równolegle do przeglądu rynku wewnętrznego, stale zwracając uwagę na potrzebę maksymalnego wykorzystania jednolitego rynku przez europejskie społeczeństwo.

| 2.7 | EKES często nawoływał do wykorzystania art. 153 traktatu WE, jako najwłaściwszej podstawy prawnej (15) zapewnienia konsumentom wysokiego poziomu ochrony i zagwarantowania ich praw do pełnej (16), prawidłowej, przejrzystej, stosownej, zrozumiałej i aktualnej informacji. |
| --- | --- |

2.7

EKES często nawoływał do wykorzystania art. 153 traktatu WE, jako najwłaściwszej podstawy prawnej (15) zapewnienia konsumentom wysokiego poziomu ochrony i zagwarantowania ich praw do pełnej (16), prawidłowej, przejrzystej, stosownej, zrozumiałej i aktualnej informacji.

| 2.7.1 | Jeśli chodzi o prawo wtórne, konsumenckie prawa do informacji określa dyrektywa 2005/29/WE (17) o nieuczciwych praktykach handlowych, które mogłyby działać na szkodę interesów ekonomicznych konsumentów. W załączniku do tej dyrektywy umieszczono wykaz praktyk handlowych, które można uznać za nieuczciwe bez oceny poszczególnych przypadków, jak na przykład „posługiwanie się znakiem zaufania, znakiem jakości lub równorzędnym oznaczeniem bez odpowiedniego zezwolenia”. |
| --- | --- |

2.7.1

Jeśli chodzi o prawo wtórne, konsumenckie prawa do informacji określa dyrektywa 2005/29/WE (17) o nieuczciwych praktykach handlowych, które mogłyby działać na szkodę interesów ekonomicznych konsumentów. W załączniku do tej dyrektywy umieszczono wykaz praktyk handlowych, które można uznać za nieuczciwe bez oceny poszczególnych przypadków, jak na przykład „posługiwanie się znakiem zaufania, znakiem jakości lub równorzędnym oznaczeniem bez odpowiedniego zezwolenia”.

| 2.8 | Komitet przekonany jest jednak, że prawodawstwo na poziomie wspólnotowym jest do pewnego stopnia rozczłonkowane jeśli chodzi o wymagania dotyczące podstawowych informacji dla konsumenta czy wymagania dotyczące produktów zrównoważonych i uważa za istotne opracowanie „Europejskiej karty zrównoważonej konsumpcji i produkcji na rynku wewnętrznym”. |
| --- | --- |

2.8

Komitet przekonany jest jednak, że prawodawstwo na poziomie wspólnotowym jest do pewnego stopnia rozczłonkowane jeśli chodzi o wymagania dotyczące podstawowych informacji dla konsumenta czy wymagania dotyczące produktów zrównoważonych i uważa za istotne opracowanie „Europejskiej karty zrównoważonej konsumpcji i produkcji na rynku wewnętrznym”.

| 2.8.1 | Jeśli wyniki wprowadzenia tej karty — oraz kodeksów samoregulacji przewidzianych w dyrektywie 2005/29/WE — okażą się niezadowalające, zdaniem Komitetu trzeba będzie zbadać inne opcje, takie jak na przykład pełniejszą harmonizację lub ustanowienie specjalnego systemu wspólnotowego natury operacyjnej. |
| --- | --- |

2.8.1

Jeśli wyniki wprowadzenia tej karty — oraz kodeksów samoregulacji przewidzianych w dyrektywie 2005/29/WE — okażą się niezadowalające, zdaniem Komitetu trzeba będzie zbadać inne opcje, takie jak na przykład pełniejszą harmonizację lub ustanowienie specjalnego systemu wspólnotowego natury operacyjnej.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1 | Komitet uważa, że istotne jest sformułowanie na początku jasnych i jednoznacznych definicji takich pojęć jak „zrównoważony produkt”, „zrównoważone projektowanie, produkcja i dystrybucja” oraz „zrównoważona konsumpcja”, aby można było w całej UE i w Europejskim Obszarze Gospodarczym monitorować zgodność ze wspólnotowymi aktami prawnymi, ramami regulacyjnymi lub dobrowolnymi przepisami ramowymi przywołującymi te pojęcia w odniesieniu do różnych obszarów działania na szczeblu krajowym lub regionalnym. |
| --- | --- |

3.1

Komitet uważa, że istotne jest sformułowanie na początku jasnych i jednoznacznych definicji takich pojęć jak „zrównoważony produkt”, „zrównoważone projektowanie, produkcja i dystrybucja” oraz „zrównoważona konsumpcja”, aby można było w całej UE i w Europejskim Obszarze Gospodarczym monitorować zgodność ze wspólnotowymi aktami prawnymi, ramami regulacyjnymi lub dobrowolnymi przepisami ramowymi przywołującymi te pojęcia w odniesieniu do różnych obszarów działania na szczeblu krajowym lub regionalnym.

| 3.2 | Definicje te, powszechnie przyjęte na szczeblu międzynarodowym, nie są niezmienne, ale ze swej natury podlegają ciągłym ulepszeniom. Zdaniem Komitetu należy je jednak uzupełnić o:







  — | pakiet wskaźników środowiskowych
   (18) umożliwiających śledzenie postępu odwołując się do ustalonych progów pozwalających ocenić, w jakim stopniu systemy produkcji, produkty, usługi i systemy dystrybucji są zrównoważone; |
| --- | --- | --- |

3.2

Definicje te, powszechnie przyjęte na szczeblu międzynarodowym, nie są niezmienne, ale ze swej natury podlegają ciągłym ulepszeniom. Zdaniem Komitetu należy je jednak uzupełnić o:

—

pakiet wskaźników środowiskowych
   (18) umożliwiających śledzenie postępu odwołując się do ustalonych progów pozwalających ocenić, w jakim stopniu systemy produkcji, produkty, usługi i systemy dystrybucji są zrównoważone;

| — | wspólnotowe techniczne normy środowiskowe (jeśli to możliwe powiązane z normami ISO) uwzględniające pełną integrację aspektów środowiskowych w europejski proces normalizacji, jak to podkreślał kilkakrotnie Komitet (19), które powinny dotyczyć produktów, systemów produkcji, systemów dystrybucji oraz usług, zgodnie z wytycznymi w sprawie zgodności zawartymi w odpowiednich dyrektywach UE (20). |
| --- | --- |

—

wspólnotowe techniczne normy środowiskowe (jeśli to możliwe powiązane z normami ISO) uwzględniające pełną integrację aspektów środowiskowych w europejski proces normalizacji, jak to podkreślał kilkakrotnie Komitet (19), które powinny dotyczyć produktów, systemów produkcji, systemów dystrybucji oraz usług, zgodnie z wytycznymi w sprawie zgodności zawartymi w odpowiednich dyrektywach UE (20).

| 3.2.1 | Komitet jest zdania, że wspomniane wyżej definicje, wspierane odpowiednimi wskaźnikami i normami, mają kluczowe znaczenie dla skutecznej polityki wspólnotowej, która umożliwi poinformowanym konsumentom podejmowanie decyzji i kształtowanie postaw zgodnych z zasadą zrównoważonego rozwoju w odniesieniu do produkcji przyjaznej dla środowiska. |
| --- | --- |

3.2.1

Komitet jest zdania, że wspomniane wyżej definicje, wspierane odpowiednimi wskaźnikami i normami, mają kluczowe znaczenie dla skutecznej polityki wspólnotowej, która umożliwi poinformowanym konsumentom podejmowanie decyzji i kształtowanie postaw zgodnych z zasadą zrównoważonego rozwoju w odniesieniu do produkcji przyjaznej dla środowiska.

| 3.3 | Jak podkreśliła sama Komisja, „przemysł europejski jest już dobrze przygotowany do wykorzystania swojej silnej pozycji na rynku nowych produktów, usług i procesów w oparciu o technologie środowiskowe. Ponadto przedsiębiorstwa europejskie są coraz bardziej wyczulone na kwestie działalności środowiskowej, które są częścią koncepcji odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw” (21). |
| --- | --- |

3.3

Jak podkreśliła sama Komisja, „przemysł europejski jest już dobrze przygotowany do wykorzystania swojej silnej pozycji na rynku nowych produktów, usług i procesów w oparciu o technologie środowiskowe. Ponadto przedsiębiorstwa europejskie są coraz bardziej wyczulone na kwestie działalności środowiskowej, które są częścią koncepcji odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw” (21).

| 3.3.1 | Komitet zgadza się co do wymienionych w tym kontekście trzech dziedzin rozwoju: pobudzanie rozwoju i komercyjne rozpowszechnianie technologii, produktów oraz usług niskoemisyjnych i efektywnych energetycznie; tworzenie dynamicznego rynku wewnętrznego; tworzenie światowych rynków technologii, produktów i usług niskoemisyjnych i efektywnych energetycznie. |
| --- | --- |

3.3.1

Komitet zgadza się co do wymienionych w tym kontekście trzech dziedzin rozwoju: pobudzanie rozwoju i komercyjne rozpowszechnianie technologii, produktów oraz usług niskoemisyjnych i efektywnych energetycznie; tworzenie dynamicznego rynku wewnętrznego; tworzenie światowych rynków technologii, produktów i usług niskoemisyjnych i efektywnych energetycznie.

| 3.3.2 | Komitet powtarza swoje stanowisko wyrażone w niedawno przyjętej opinii: „Największe osiągnięcia naukowe i techniczne oraz sposób, w jaki przekładają się one na konkurencyjny potencjał gospodarki, są czynnikami mającymi decydujący wpływ na zabezpieczenie naszej przyszłości, choćby w odniesieniu do kwestii energii i klimatu, na utrzymanie i poprawę naszej obecnej pozycji w świecie oraz na możliwość rozwoju — a nie ograniczania — europejskiego modelu socjalnego” (22). |
| --- | --- |

3.3.2

Komitet powtarza swoje stanowisko wyrażone w niedawno przyjętej opinii: „Największe osiągnięcia naukowe i techniczne oraz sposób, w jaki przekładają się one na konkurencyjny potencjał gospodarki, są czynnikami mającymi decydujący wpływ na zabezpieczenie naszej przyszłości, choćby w odniesieniu do kwestii energii i klimatu, na utrzymanie i poprawę naszej obecnej pozycji w świecie oraz na możliwość rozwoju — a nie ograniczania — europejskiego modelu socjalnego” (22).

| 3.3.3 | Zdaniem Komitetu potrzebne jest bardziej zintegrowane podejście, by można było pokonać trudności i przeszkody stojące na drodze do wspólnego, skoordynowanego wykorzystania wszystkich możliwych instrumentów finansowych (23) na szczeblu europejskim, krajowym, regionalnym i lokalnym, a także przez indywidualne podmioty, w celu rozwoju czystych i wydajnych technologii oraz innowacyjnych zastosowań sprzyjających tworzeniu procesów, produktów i usług w wysokim stopniu odpowiadającym zasadom zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

3.3.3

Zdaniem Komitetu potrzebne jest bardziej zintegrowane podejście, by można było pokonać trudności i przeszkody stojące na drodze do wspólnego, skoordynowanego wykorzystania wszystkich możliwych instrumentów finansowych (23) na szczeblu europejskim, krajowym, regionalnym i lokalnym, a także przez indywidualne podmioty, w celu rozwoju czystych i wydajnych technologii oraz innowacyjnych zastosowań sprzyjających tworzeniu procesów, produktów i usług w wysokim stopniu odpowiadającym zasadom zrównoważonego rozwoju.

| 3.3.4 | Komitet uważa, że w celu optymalizacji wspólnego wykorzystania dostępnych instrumentów unijnych, europejskich i krajowych konieczna jest wspólnotowa inicjatywa, podjęta przez różne dyrekcje generalne, w zakresie koordynacji i wsparcia technicznego. Miałaby ona na celu maksymalizację wysiłków w dziedzinie badań i innowacji, zarówno ze strony przedsiębiorstw, jak i organizacji publicznych i prywatnych, na rzecz ochrony środowiska w ramach europejskiej przestrzeni badawczej i innowacji. |
| --- | --- |

3.3.4

Komitet uważa, że w celu optymalizacji wspólnego wykorzystania dostępnych instrumentów unijnych, europejskich i krajowych konieczna jest wspólnotowa inicjatywa, podjęta przez różne dyrekcje generalne, w zakresie koordynacji i wsparcia technicznego. Miałaby ona na celu maksymalizację wysiłków w dziedzinie badań i innowacji, zarówno ze strony przedsiębiorstw, jak i organizacji publicznych i prywatnych, na rzecz ochrony środowiska w ramach europejskiej przestrzeni badawczej i innowacji.

| 3.3.5 | Jak wielokrotnie podkreślali Komitet (24), Komisja, Rada oraz Parlament Europejski, ważne jest zniesienie przeszkód administracyjnych, które ograniczają przedsiębiorstwa (zwłaszcza MŚP) i umożliwienie im rozwijania ich gospodarczego i społecznego potencjału oraz modernizacji produkcji i struktur organizacyjnych pod kątem zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

3.3.5

Jak wielokrotnie podkreślali Komitet (24), Komisja, Rada oraz Parlament Europejski, ważne jest zniesienie przeszkód administracyjnych, które ograniczają przedsiębiorstwa (zwłaszcza MŚP) i umożliwienie im rozwijania ich gospodarczego i społecznego potencjału oraz modernizacji produkcji i struktur organizacyjnych pod kątem zrównoważonego rozwoju.

| 3.4 | W celu stymulowania zrównoważonej ekologicznie produkcji UE wprowadziła w 1997 r. system ekologicznego oznakowania produktów. Ten rozrastający się z biegiem lat system rozszerzono następnie na usługi. Obejmuje on także publiczne znakowanie stosowane do grup produktów lub usług (25),oparte na wielu kryteriach. |
| --- | --- |

3.4

W celu stymulowania zrównoważonej ekologicznie produkcji UE wprowadziła w 1997 r. system ekologicznego oznakowania produktów. Ten rozrastający się z biegiem lat system rozszerzono następnie na usługi. Obejmuje on także publiczne znakowanie stosowane do grup produktów lub usług (25),oparte na wielu kryteriach.

| 3.4.1 | Komitet jest zdania, że taka sytuacja może dezorientować producentów, a przede wszystkim konsumentów europejskich. Rozwiązaniem byłby usprawniony system minimalnych wspólnych kryteriów utworzony na szczeblu europejskim, który wprowadziłby obowiązek rejestracji i weryfikacji oznakowań przez niezależny organ certyfikacyjny. |
| --- | --- |

3.4.1

Komitet jest zdania, że taka sytuacja może dezorientować producentów, a przede wszystkim konsumentów europejskich. Rozwiązaniem byłby usprawniony system minimalnych wspólnych kryteriów utworzony na szczeblu europejskim, który wprowadziłby obowiązek rejestracji i weryfikacji oznakowań przez niezależny organ certyfikacyjny.

| 3.4.2 | Oznakowanie na szczeblu europejskim nie powinno konkurować z krajowymi i sektorowymi oznakowaniami, które są czasami lepiej od niego znane konsumentom, lecz z nimi współistnieć. Ponadto konieczna jest koordynacja na poziomie międzynarodowym z oznakowaniem, które już się sprawdziło, taki jak Energy Star. |
| --- | --- |

3.4.2

Oznakowanie na szczeblu europejskim nie powinno konkurować z krajowymi i sektorowymi oznakowaniami, które są czasami lepiej od niego znane konsumentom, lecz z nimi współistnieć. Ponadto konieczna jest koordynacja na poziomie międzynarodowym z oznakowaniem, które już się sprawdziło, taki jak Energy Star.

| 3.4.3 | Oznakowania muszą wzbudzać zaufanie konsumentów. Z tego względu ustalanie standardów dla tego typu oznakowań i monitorowanie rynku powinny zostać powierzone zainteresowanym stronom (wszystkim z nich), tak by oznakowania były bardziej wiarygodne. |
| --- | --- |

3.4.3

Oznakowania muszą wzbudzać zaufanie konsumentów. Z tego względu ustalanie standardów dla tego typu oznakowań i monitorowanie rynku powinny zostać powierzone zainteresowanym stronom (wszystkim z nich), tak by oznakowania były bardziej wiarygodne.

| 3.4.4 | Istotne może być w związku z tym zbadanie oznakowania produktów lub usług w celu określenia związanego z nimi poziomu emisji CO2. |
| --- | --- |

3.4.4

Istotne może być w związku z tym zbadanie oznakowania produktów lub usług w celu określenia związanego z nimi poziomu emisji CO2.

| 3.5 | Mając na uwadze dobrowolny system EMAS — który umożliwia udział w systemie zarządzania środowiskiem i audytu środowiskowego we Wspólnocie zainteresowanym podmiotom, chcącym wykazać, że poprawiają one swoje działania w dziedzinie środowiska, okazując w ten sposób gotowość do przestrzegania norm ekologicznych i do wdrożenia systemu zarządzania środowiskowego, Komitet uważa, że po przyjęciu normy ISO 14001 możliwe będzie wzmocnienie tego wymiaru systemów zarządzania środowiskowego, który jest związany z produktem. Będzie to sprzyjało szerszemu ich rozpowszechnieniu wśród producentów i dystrybutorów, dostosowaniu do procesów zarządzania przyjętych przez władze lokalne oraz większemu otwarciu na synergie z instrumentami propagowania zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

3.5

Mając na uwadze dobrowolny system EMAS — który umożliwia udział w systemie zarządzania środowiskiem i audytu środowiskowego we Wspólnocie zainteresowanym podmiotom, chcącym wykazać, że poprawiają one swoje działania w dziedzinie środowiska, okazując w ten sposób gotowość do przestrzegania norm ekologicznych i do wdrożenia systemu zarządzania środowiskowego, Komitet uważa, że po przyjęciu normy ISO 14001 możliwe będzie wzmocnienie tego wymiaru systemów zarządzania środowiskowego, który jest związany z produktem. Będzie to sprzyjało szerszemu ich rozpowszechnieniu wśród producentów i dystrybutorów, dostosowaniu do procesów zarządzania przyjętych przez władze lokalne oraz większemu otwarciu na synergie z instrumentami propagowania zrównoważonego rozwoju.

| 3.5.1 | Zdaniem Komitetu warto wesprzeć rozpowszechnianie systemu EMAS środkami finansowymi, podatkowymi, ułatwieniami administracyjnymi, kampaniami reklamowymi i marketingowymi, a także poprzez uznanie EMAS za „standard doskonałości” również na szczeblu międzynarodowym. MŚP mogłyby otrzymać pomoc w stopniowym jego przyjmowaniu, także w ramach klastrów przemysłowych. |
| --- | --- |

3.5.1

Zdaniem Komitetu warto wesprzeć rozpowszechnianie systemu EMAS środkami finansowymi, podatkowymi, ułatwieniami administracyjnymi, kampaniami reklamowymi i marketingowymi, a także poprzez uznanie EMAS za „standard doskonałości” również na szczeblu międzynarodowym. MŚP mogłyby otrzymać pomoc w stopniowym jego przyjmowaniu, także w ramach klastrów przemysłowych.

| 3.6 | Komitet uważa za bezwzględnie konieczny rozwój „ekologicznego rynku” produktów i usług poprzez wprowadzenie szeregu zachęt i instrumentów ukształtowanych tak, by producentów zachęcały do innowacji, a konsumentom dostarczały odpowiednich informacji lub zachęt skłaniających ich do zakupu bardziej ekologicznych produktów. |
| --- | --- |

3.6

Komitet uważa za bezwzględnie konieczny rozwój „ekologicznego rynku” produktów i usług poprzez wprowadzenie szeregu zachęt i instrumentów ukształtowanych tak, by producentów zachęcały do innowacji, a konsumentom dostarczały odpowiednich informacji lub zachęt skłaniających ich do zakupu bardziej ekologicznych produktów.

| 3.6.1 | W interesie konkurencyjności wspólnego rynku właściwości produktu powinno się oceniać nie tylko na podstawie kryteriów ekologicznych, ale także uwzględniając inne ważne aspekty, takie jak korzyści ekonomiczne dla konsumenta i producenta, bezpieczeństwo i funkcjonalność, wykorzystanie zasobów, logistykę, marketing, właściwości dotyczące zdrowia, innowacyjność, stopień, w jakim przyczynia się do rozszerzenia możliwości wyboru konsumentów, cykl życia i utylizacja, a także kwestie społeczne. |
| --- | --- |

3.6.1

W interesie konkurencyjności wspólnego rynku właściwości produktu powinno się oceniać nie tylko na podstawie kryteriów ekologicznych, ale także uwzględniając inne ważne aspekty, takie jak korzyści ekonomiczne dla konsumenta i producenta, bezpieczeństwo i funkcjonalność, wykorzystanie zasobów, logistykę, marketing, właściwości dotyczące zdrowia, innowacyjność, stopień, w jakim przyczynia się do rozszerzenia możliwości wyboru konsumentów, cykl życia i utylizacja, a także kwestie społeczne.

| 3.6.2 | Jest konieczne, by w sektorze ekologicznej produkcji i usług istniało prawdziwe zaangażowanie na rzecz wspierania badań naukowych, rozwoju i innowacji. |
| --- | --- |

3.6.2

Jest konieczne, by w sektorze ekologicznej produkcji i usług istniało prawdziwe zaangażowanie na rzecz wspierania badań naukowych, rozwoju i innowacji.

| 3.7 | Zdaniem Komitetu, w procesie normalizacji technicznej w odniesieniu do stopnia ekologicznego zrównoważenia produktu kluczową rolę powinny odgrywać CEN, CENELEC i ETSI (26) |
| --- | --- |

3.7

Zdaniem Komitetu, w procesie normalizacji technicznej w odniesieniu do stopnia ekologicznego zrównoważenia produktu kluczową rolę powinny odgrywać CEN, CENELEC i ETSI (26)

| 3.7.1 | Komitet podkreślał już, że „stosowanie norm technicznych dotyczących środowiska naturalnego powinno być wspierane nie przez odgórne decyzje, lecz raczej powinno się opierać na szerokiej akceptacji produktów przyjaznych dla środowiska, przy jak najlepszym ukierunkowaniu interesów i potrzeb obywateli i konsumentów” (27). |
| --- | --- |

3.7.1

Komitet podkreślał już, że „stosowanie norm technicznych dotyczących środowiska naturalnego powinno być wspierane nie przez odgórne decyzje, lecz raczej powinno się opierać na szerokiej akceptacji produktów przyjaznych dla środowiska, przy jak najlepszym ukierunkowaniu interesów i potrzeb obywateli i konsumentów” (27).

| 3.8 | W odniesieniu do zamówień publicznych istotne jest przywołanie dyrektywy 2004/18/WE w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi (28) oraz komunikatu wyjaśniającego Komisji dotyczącego prawa wspólnotowego obowiązującego w dziedzinie udzielania zamówień i możliwości włączenia aspektów związanych z ochroną środowiska do zamówień publicznych (29). |
| --- | --- |

3.8

W odniesieniu do zamówień publicznych istotne jest przywołanie dyrektywy 2004/18/WE w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi (28) oraz komunikatu wyjaśniającego Komisji dotyczącego prawa wspólnotowego obowiązującego w dziedzinie udzielania zamówień i możliwości włączenia aspektów związanych z ochroną środowiska do zamówień publicznych (29).

| 3.8.1 | Komitet jest zdania, że sektor zamówień publicznych, którego udział w unijnym PKB wynosi ok. 16 %, odgrywa kluczową rolę w promowaniu bardziej ekologicznych produktów. Wzywa zatem do przyjęcia środków zachęcających instytucje zamawiające do wykorzystywania możliwości dostępnych w dziedzinie ekologicznych zamówień publicznych (GPP). |
| --- | --- |

3.8.1

Komitet jest zdania, że sektor zamówień publicznych, którego udział w unijnym PKB wynosi ok. 16 %, odgrywa kluczową rolę w promowaniu bardziej ekologicznych produktów. Wzywa zatem do przyjęcia środków zachęcających instytucje zamawiające do wykorzystywania możliwości dostępnych w dziedzinie ekologicznych zamówień publicznych (GPP).

| 3.8.2 | Sprawozdanie końcowe za rok 2006 na temat ekologicznych zamówień publicznych w Europie (30) wymienia następujące główne przeszkody hamujące ich rozpowszechnianie: wyższe koszty produktów ekologicznych, zwłaszcza przy braku wskaźników dotyczących kosztów w cyklu życia; brak wiedzy w dziedzinie ekologii, a także odpowiednich, łatwo dostępnych elektronicznych baz danych; brak jasnych kryteriów i warunków zamówień przy braku jednoznacznych definicji i standardów produktów ekologicznych; brak wsparcia na szczeblu zarządzania i na szczeblu politycznym; oraz brak informacji i instrumentów szkoleniowych. |
| --- | --- |

3.8.2

Sprawozdanie końcowe za rok 2006 na temat ekologicznych zamówień publicznych w Europie (30) wymienia następujące główne przeszkody hamujące ich rozpowszechnianie: wyższe koszty produktów ekologicznych, zwłaszcza przy braku wskaźników dotyczących kosztów w cyklu życia; brak wiedzy w dziedzinie ekologii, a także odpowiednich, łatwo dostępnych elektronicznych baz danych; brak jasnych kryteriów i warunków zamówień przy braku jednoznacznych definicji i standardów produktów ekologicznych; brak wsparcia na szczeblu zarządzania i na szczeblu politycznym; oraz brak informacji i instrumentów szkoleniowych.

| 3.8.3 | Komitet zaleca zatem: zdefiniowanie rzetelnych kryteriów dla produktów ekologicznych, które będą określały wszystkie ich właściwości istotne z punktu widzenia środowiska; uwzględnienie w specyfikacji kosztu całkowitego cyklu życia produktu lub usługi; stworzenie „europejskiej bazy wiedzy o ekologicznych zamówieniach publicznych” (31); uwzględnienie w dyrektywach UE dotyczących zamówień publicznych wymogów normy ISO 14004, systemów zarządzania środowiskowego (EMS), oznakowania ekologicznego oraz ekologicznego projektowania; informowanie społeczeństwa o krajowych planach działania na rzecz ekologicznych zamówień publicznych; położenie głównego nacisku na produkty o najlepszym wpływie na środowisko. |
| --- | --- |

3.8.3

Komitet zaleca zatem: zdefiniowanie rzetelnych kryteriów dla produktów ekologicznych, które będą określały wszystkie ich właściwości istotne z punktu widzenia środowiska; uwzględnienie w specyfikacji kosztu całkowitego cyklu życia produktu lub usługi; stworzenie „europejskiej bazy wiedzy o ekologicznych zamówieniach publicznych” (31); uwzględnienie w dyrektywach UE dotyczących zamówień publicznych wymogów normy ISO 14004, systemów zarządzania środowiskowego (EMS), oznakowania ekologicznego oraz ekologicznego projektowania; informowanie społeczeństwa o krajowych planach działania na rzecz ekologicznych zamówień publicznych; położenie głównego nacisku na produkty o najlepszym wpływie na środowisko.

| 3.9 | Idea sprawiedliwego handlu jest również szeroko rozpowszechniona w Europie. Sprawiedliwy i etyczny handel cieszy się od pewnego czasu dużym zainteresowaniem EKES-u i został szczegółowo rozpatrzony w opinii REX/196 (32). Zdaniem Komitetu pojęcia te stanowią klucz do sukcesu zrównoważonej konsumpcji. |
| --- | --- |

3.9

Idea sprawiedliwego handlu jest również szeroko rozpowszechniona w Europie. Sprawiedliwy i etyczny handel cieszy się od pewnego czasu dużym zainteresowaniem EKES-u i został szczegółowo rozpatrzony w opinii REX/196 (32). Zdaniem Komitetu pojęcia te stanowią klucz do sukcesu zrównoważonej konsumpcji.

| 3.10 | Edukacja jest kluczowym czynnikiem zrównoważonej konsumpcji i Komitet zaleca, by rozpoczynała się ona już w szkole. Konsumenci powinni mieć także natychmiastowy dostęp do informacji o wybieranych przez siebie produktach i usługach oraz o ich potencjalnym wpływie na środowisko. Niezmierne ważne jest również podawanie tych informacji w formie ciekawej dla konsumenta, a zatem łatwej do przyswojenia i zrozumienia. |
| --- | --- |

3.10

Edukacja jest kluczowym czynnikiem zrównoważonej konsumpcji i Komitet zaleca, by rozpoczynała się ona już w szkole. Konsumenci powinni mieć także natychmiastowy dostęp do informacji o wybieranych przez siebie produktach i usługach oraz o ich potencjalnym wpływie na środowisko. Niezmierne ważne jest również podawanie tych informacji w formie ciekawej dla konsumenta, a zatem łatwej do przyswojenia i zrozumienia.

| 3.11 | EKES jest przekonany, że należy skonsolidować i uprościć wspólnotowe prawodawstwo w dziedzinie zrównoważonej produkcji i konsumpcji, tak aby było ono bardziej zrozumiałe i dostępne zarówno dla konsumentów jak i producentów: „Zasada »lepszego stanowienia prawa« wraz ze zmniejszeniem ilości przepisów powinna przełożyć się na skonsolidowane i spójne akty prawne w zakresie ochrony środowiska, które dawałyby pewność prawną, nadawałyby przejrzystość procesowi dostosowania przemian przemysłowych oraz były ukierunkowane na lepszą ochronę zasobów oraz środowiska i na wprowadzenie na rynki światowe konkurencyjnych innowacji technologicznych zgodnych z zasadami zrównoważonego rozwoju” (33). |
| --- | --- |

3.11

EKES jest przekonany, że należy skonsolidować i uprościć wspólnotowe prawodawstwo w dziedzinie zrównoważonej produkcji i konsumpcji, tak aby było ono bardziej zrozumiałe i dostępne zarówno dla konsumentów jak i producentów: „Zasada »lepszego stanowienia prawa« wraz ze zmniejszeniem ilości przepisów powinna przełożyć się na skonsolidowane i spójne akty prawne w zakresie ochrony środowiska, które dawałyby pewność prawną, nadawałyby przejrzystość procesowi dostosowania przemian przemysłowych oraz były ukierunkowane na lepszą ochronę zasobów oraz środowiska i na wprowadzenie na rynki światowe konkurencyjnych innowacji technologicznych zgodnych z zasadami zrównoważonego rozwoju” (33).

| 3.12 | Co do produktów „ekologicznych”, warto byłoby zaostrzyć środki wspólnotowe skierowane na delegalizację reklamy wprowadzającej w błąd i nieuczciwych praktyk handlowych
   (34): terminy „eko” oraz „bio” są dziś często stosowane jako zwykłe narzędzie marketingowe w celu zwiększenia sprzedaży produktów i usług, które w rzeczywistości nie różnią się od innych i nie oferują żadnej wartości dodanej. |
| --- | --- |

3.12

Co do produktów „ekologicznych”, warto byłoby zaostrzyć środki wspólnotowe skierowane na delegalizację reklamy wprowadzającej w błąd i nieuczciwych praktyk handlowych
   (34): terminy „eko” oraz „bio” są dziś często stosowane jako zwykłe narzędzie marketingowe w celu zwiększenia sprzedaży produktów i usług, które w rzeczywistości nie różnią się od innych i nie oferują żadnej wartości dodanej.

| 3.12.1 | W związku z tym Komitet uważa, że opracowanie kodeksów postępowania, zgodnie z sugestią dyrektywy 2005/29/WE, mogłoby stanowić szczególnie istotny czynnik samoregulacji, zapobiegający nieuczciwemu odwoływaniu się do ekologii w reklamach. Należałoby zastosować następujące kryteria:






  — | W reklamach dotyczących środowiska nie wolno budzić nieuzasadnionego niepokoju społeczeństwa co do problemów ekologicznych, czy wykorzystywać nieznajomości tego zagadnienia. |
| --- | --- | --- |

3.12.1

W związku z tym Komitet uważa, że opracowanie kodeksów postępowania, zgodnie z sugestią dyrektywy 2005/29/WE, mogłoby stanowić szczególnie istotny czynnik samoregulacji, zapobiegający nieuczciwemu odwoływaniu się do ekologii w reklamach. Należałoby zastosować następujące kryteria:

—

W reklamach dotyczących środowiska nie wolno budzić nieuzasadnionego niepokoju społeczeństwa co do problemów ekologicznych, czy wykorzystywać nieznajomości tego zagadnienia.

| — | W reklamach nie wolno zachęcać do postaw, które podważałyby ochronę środowiska, lub ukazywać tych postaw bez krytyki. |
| --- | --- |

—

W reklamach nie wolno zachęcać do postaw, które podważałyby ochronę środowiska, lub ukazywać tych postaw bez krytyki.

| — | Reklamy nie mogą wprowadzać w błąd co do wpływu reklamowanych produktów na środowisko, ani poprzez wprowadzającą w błąd prezentacje tego wpływu, ani poprzez jego zatajanie. |
| --- | --- |

—

Reklamy nie mogą wprowadzać w błąd co do wpływu reklamowanych produktów na środowisko, ani poprzez wprowadzającą w błąd prezentacje tego wpływu, ani poprzez jego zatajanie.

| — | Nie wolno w nieuzasadniony sposób przenosić ekologicznych cech jednego produktu czy usługi na inne produkty czy usługi oferowane przez daną firmę. |
| --- | --- |

—

Nie wolno w nieuzasadniony sposób przenosić ekologicznych cech jednego produktu czy usługi na inne produkty czy usługi oferowane przez daną firmę.

| — | Jeśli ekologiczne cechy produktu lub usługi zależą od konkretnych warunków czy sposobów zastosowania czy konsumpcji, lub występują na określonych etapach jego cyklu życia, należy to wyraźnie stwierdzić w reklamie, albo wyraźnie zachęcić konsumentów do sprawdzenia tej informacji. |
| --- | --- |

—

Jeśli ekologiczne cechy produktu lub usługi zależą od konkretnych warunków czy sposobów zastosowania czy konsumpcji, lub występują na określonych etapach jego cyklu życia, należy to wyraźnie stwierdzić w reklamie, albo wyraźnie zachęcić konsumentów do sprawdzenia tej informacji.

| — | Wykorzystanie nawiązujących do środowiska haseł i sloganów reklamowych musi być oparte na sprawdzalnych kryteriach technicznych i naukowych. Reklamodawca musi na żądanie móc przedstawić konieczne dowody ze strony niezależnego organu lub eksperta na poparcie rzetelności reklamy. |
| --- | --- |

—

Wykorzystanie nawiązujących do środowiska haseł i sloganów reklamowych musi być oparte na sprawdzalnych kryteriach technicznych i naukowych. Reklamodawca musi na żądanie móc przedstawić konieczne dowody ze strony niezależnego organu lub eksperta na poparcie rzetelności reklamy.

| — | Uwagi dotyczące składników dodanych lub usuniętych z reklamowanych produktów w celu zmiany ich wpływu na środowisko muszą wyraźnie i konkretnie przedstawiać charakter i zakres tego wpływu. |
| --- | --- |

—

Uwagi dotyczące składników dodanych lub usuniętych z reklamowanych produktów w celu zmiany ich wpływu na środowisko muszą wyraźnie i konkretnie przedstawiać charakter i zakres tego wpływu.

| — | Zastosowane znaki i symbole dotyczące wpływu na środowisko nie mogą wprowadzać w błąd ani prowadzić do pomyłek odnośnie ich znaczenia. Nie mogą się one także wprowadzać w błąd przez nawiązanie do ekologicznego oznakowania oficjalnie obowiązującego w konkretnych krajach, na obszarach geograficznych czy w sektorach gospodarki. Do promocji ekologicznych cech reklamowanego produktu wykorzystywać można wyłącznie świadectwa i relacje w postaci konkretnych i sprawdzalnych stwierdzeń, zgodnie z czwartym od dołu podpunktem. |
| --- | --- |

—

Zastosowane znaki i symbole dotyczące wpływu na środowisko nie mogą wprowadzać w błąd ani prowadzić do pomyłek odnośnie ich znaczenia. Nie mogą się one także wprowadzać w błąd przez nawiązanie do ekologicznego oznakowania oficjalnie obowiązującego w konkretnych krajach, na obszarach geograficznych czy w sektorach gospodarki. Do promocji ekologicznych cech reklamowanego produktu wykorzystywać można wyłącznie świadectwa i relacje w postaci konkretnych i sprawdzalnych stwierdzeń, zgodnie z czwartym od dołu podpunktem.

| 3.12.2 | Zdaniem Komitetu należy propagować elastyczne, skuteczne i niedrogie pozasądowe organy nadzoru i arbitrażu spraw konsumenckich, które mogą w wiarygodny sposób gwarantować, że produkty spełniają normy środowiskowe, oraz że zrównoważone produkty na rynku spełniają wymagania dotyczące równowagi środowiska, którymi kierują się konsumenci przy dokonywaniu wyboru. Nie powinno to zastąpić postępowań sądowych, do których każdy powinien mieć dostęp. |
| --- | --- |

3.12.2

Zdaniem Komitetu należy propagować elastyczne, skuteczne i niedrogie pozasądowe organy nadzoru i arbitrażu spraw konsumenckich, które mogą w wiarygodny sposób gwarantować, że produkty spełniają normy środowiskowe, oraz że zrównoważone produkty na rynku spełniają wymagania dotyczące równowagi środowiska, którymi kierują się konsumenci przy dokonywaniu wyboru. Nie powinno to zastąpić postępowań sądowych, do których każdy powinien mieć dostęp.

| 3.13 | Komitet przykłada szczególną wagę do europejskiej karty zrównoważonej konsumpcji i produkcji służącej ochronie praw konsumentów do konsumpcji produktów ekologicznych. Tego rodzaj karta powinna zawierać następujące elementy:






  — | podział odpowiedzialności za zrównoważoną konsumpcję między wszystkie zainteresowane podmioty i organizacje społeczeństwa obywatelskiego: producentów, dystrybutorów, konsumentów, osoby i podmioty zajmujące się kształceniem, władze publiczne, organizacje konsumenckie i ekologiczne oraz partnerów społecznych; |
| --- | --- | --- |

3.13

Komitet przykłada szczególną wagę do europejskiej karty zrównoważonej konsumpcji i produkcji służącej ochronie praw konsumentów do konsumpcji produktów ekologicznych. Tego rodzaj karta powinna zawierać następujące elementy:

—

podział odpowiedzialności za zrównoważoną konsumpcję między wszystkie zainteresowane podmioty i organizacje społeczeństwa obywatelskiego: producentów, dystrybutorów, konsumentów, osoby i podmioty zajmujące się kształceniem, władze publiczne, organizacje konsumenckie i ekologiczne oraz partnerów społecznych;

| — | włączenie strategii zrównoważonej produkcji i konsumpcji do innych odpowiednich strategii wspólnotowych, w porozumieniu z organizacjami konsumenckimi, ekologicznymi, organizacjami producentów, handlowców i dystrybutorów, a także innymi zainteresowanymi podmiotami; |
| --- | --- |

—

włączenie strategii zrównoważonej produkcji i konsumpcji do innych odpowiednich strategii wspólnotowych, w porozumieniu z organizacjami konsumenckimi, ekologicznymi, organizacjami producentów, handlowców i dystrybutorów, a także innymi zainteresowanymi podmiotami;

| — | pierwszoplanową odpowiedzialność europejskiego przemysłu i producentów za maksymalizację dostępu do zrównoważonej konsumpcji w całym cyklu życia produktu „od deski kreślarskiej do grobu” oraz w sektorach dystrybucji i usług; |
| --- | --- |

—

pierwszoplanową odpowiedzialność europejskiego przemysłu i producentów za maksymalizację dostępu do zrównoważonej konsumpcji w całym cyklu życia produktu „od deski kreślarskiej do grobu” oraz w sektorach dystrybucji i usług;

| — | odpowiedzialność UE za sporządzenie prostych, jasnych, spójnych i zrozumiałych ram całego prawodawstwa wspólnotowego w tym zakresie, z podkreśleniem praw konsumenckich oraz przyjaznych dla użytkownika, bezkosztowych sposobów ich egzekwowania w praktyce; |
| --- | --- |

—

odpowiedzialność UE za sporządzenie prostych, jasnych, spójnych i zrozumiałych ram całego prawodawstwa wspólnotowego w tym zakresie, z podkreśleniem praw konsumenckich oraz przyjaznych dla użytkownika, bezkosztowych sposobów ich egzekwowania w praktyce;

| — | ewentualne elementy, które mogłyby uzupełnić istniejące prawa i byłyby w gestii państw członkowskich; |
| --- | --- |

—

ewentualne elementy, które mogłyby uzupełnić istniejące prawa i byłyby w gestii państw członkowskich;

| — | ewentualne elementy, które mogłyby uzupełnić istniejące prawa i mogłyby zostać wprowadzone drogą samoregulacji (35) przez podmioty prywatne, przedstawicieli konsumentów (36), organizacje ekologiczne (37) i przedstawicieli świata biznesu; |
| --- | --- |

—

ewentualne elementy, które mogłyby uzupełnić istniejące prawa i mogłyby zostać wprowadzone drogą samoregulacji (35) przez podmioty prywatne, przedstawicieli konsumentów (36), organizacje ekologiczne (37) i przedstawicieli świata biznesu;

| — | odpowiedzialność ze strony UE i rządów państw członkowskich za promocję dynamicznych, weryfikowalnych i jednolicie stosowalnych środków dotyczących ekologicznego projektowania produktów wszystkich sektorów, wiarygodnego znakowania ekologicznego w całej UE, szeroko rozpowszechnionych systemów zarządzania środowiskiem, sporządzania i wdrażania zaawansowanych technicznie norm środowiskowych uznawanych na arenie międzynarodowej, konkretnych i wiążących technicznych wymagań środowiskowych w procedurach zamówień publicznych, wprowadzających w błąd „ekologicznych” reklam, sprawiedliwego handlu i współpracy międzynarodowej na rzecz zrównoważonej konsumpcji; |
| --- | --- |

—

odpowiedzialność ze strony UE i rządów państw członkowskich za promocję dynamicznych, weryfikowalnych i jednolicie stosowalnych środków dotyczących ekologicznego projektowania produktów wszystkich sektorów, wiarygodnego znakowania ekologicznego w całej UE, szeroko rozpowszechnionych systemów zarządzania środowiskiem, sporządzania i wdrażania zaawansowanych technicznie norm środowiskowych uznawanych na arenie międzynarodowej, konkretnych i wiążących technicznych wymagań środowiskowych w procedurach zamówień publicznych, wprowadzających w błąd „ekologicznych” reklam, sprawiedliwego handlu i współpracy międzynarodowej na rzecz zrównoważonej konsumpcji;

| — | przyspieszanie badań i rozwoju technologicznego oraz wprowadzenie innowacyjnych zastosowań w zakresie zrównoważonej produkcji i konsumpcji, za pomocą zarówno wspólnotowych jak i krajowych wydatków publicznych i wydatków sektora prywatnego, w celu osiągnięcia pułapu 3 % wydatków PKB, jak określono dla EPB (38); |
| --- | --- |

—

przyspieszanie badań i rozwoju technologicznego oraz wprowadzenie innowacyjnych zastosowań w zakresie zrównoważonej produkcji i konsumpcji, za pomocą zarówno wspólnotowych jak i krajowych wydatków publicznych i wydatków sektora prywatnego, w celu osiągnięcia pułapu 3 % wydatków PKB, jak określono dla EPB (38);

| — | informowanie, edukacja i szkolenie wszystkich podmiotów zainteresowanych zrównoważoną konsumpcją oraz działania zwiększające potencjał odpowiednich organów władzy i organizacji; |
| --- | --- |

—

informowanie, edukacja i szkolenie wszystkich podmiotów zainteresowanych zrównoważoną konsumpcją oraz działania zwiększające potencjał odpowiednich organów władzy i organizacji;

| — | opracowanie publicznie dostępnych wskaźników, metod i baz danych w celu pomiaru postępów na drodze do zrównoważonej konsumpcji na wszystkich poziomach; |
| --- | --- |

—

opracowanie publicznie dostępnych wskaźników, metod i baz danych w celu pomiaru postępów na drodze do zrównoważonej konsumpcji na wszystkich poziomach;

| — | propagowanie badań postaw konsumenckich szkodliwych dla środowiska, w celu określenia sposobów bardziej zrównoważonych modeli konsumpcji. |
| --- | --- |

—

propagowanie badań postaw konsumenckich szkodliwych dla środowiska, w celu określenia sposobów bardziej zrównoważonych modeli konsumpcji.

| 3.13.1 | Zważywszy na wagę tego zagadnienia, Komitet proponuje zorganizowanie konferencji na temat „Europejskiej karty zrównoważonej konsumpcji i produkcji na rynku wewnętrznym”, przy udziale Parlamentu Europejskiego i Komisji Europejskiej. |
| --- | --- |

3.13.1

Zważywszy na wagę tego zagadnienia, Komitet proponuje zorganizowanie konferencji na temat „Europejskiej karty zrównoważonej konsumpcji i produkcji na rynku wewnętrznym”, przy udziale Parlamentu Europejskiego i Komisji Europejskiej.

Bruksela, 29 maja 2008 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Rozporządzenie (WE) nr 1980/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 lipca 2000 r. w sprawie zrewidowanego programu przyznawania wspólnotowego oznakowania ekologicznego

1

(2)  Dyrektywa 93/42/EWG

2

(3)  Dyrektywa 67/548/EWG

3

(4)  COM(2001) 31 wersja ostateczna

4

(5)  COM(2003) 302 wersja ostateczna i zielona księga COM(2001) 68 wersja ostateczna

5

(6)  Dz.U. C 80 z 30.3.2004

6

(7)  COM(2002) 412 wersja ostateczna z 17 lipca 2002 r. i dyrektywa 2004/18/WE z 31 marca 2004 r.

7

(8)  Dyrektywa 2005/32/EWG, Dz.U. L 191 z 22.7.2005; decyzja 2000/729/EWG, decyzja 2000/730/WE oraz decyzja 2000/731/WE (Dz.U. L 293 z 22.11.2000)

8

(9)  Dz.U. L 242 z 10.9.2002

9

(10)  Sprawozdanie okresowe z realizacji Strategii zrównoważonego rozwoju w 2007 r.

10

(11)  Por. przypis 18

11

(12)  ISBN 978-92-9167-932-4- EEA, Kopenhaga, 2007 r.

12

(13)  Rada Europejska w Brukseli 14 grudnia 2007 r.

13

(14)  COM(2007) 640 wersja ostateczna

14

(15)  Dz.U. C 108 z 30.4.2004

15

(16)  Dz.U. C 175 z 27.7.2007; Dz.U. C 44 z 16.2.2008

16

(17)  Dyrektywa 2005/29/WE (Dz.U. L 149 z 11.6.2005)

17

(18)  Takich jak wskaźnik ONZ dotyczący ram i metodologii rozwoju zrównoważonego (1996 r.)

18

(19)  Dz.U. C 48 z 21.2.2002, str. 112; Dz.U. C 117 z 30.4.2004; Dz.U. C 74 z 23.3.2005

19

(20)  Europejski Komitet Normalizacyjny Elektrotechniki (CENELEC) od 2006 r. rozwija internetową bazę danych poświęconą aspektom środowiskowym w ramach norm CENELEC, a

20

Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN) od 2007 r. pracuje nad programem szkoleniowym dotyczącym włączenia norm środowiskowych w normy CEN

(21)  COM(2007) 374 wersja ostateczna z 4 lipca 2007 r.

21

(22)  Dz.U. C 325 z 30.12.2006

22

(23)  Istnieje wiele europejskich i międzynarodowych instrumentów, które można uruchomić w tym zakresie (7PR, program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (CIP), LIFE, fundusze strukturalne, EBI, i2i, EUREKA, LEED-OECD, Bank Rozwoju Rady Europy (BRRE) itd.), lecz ich wspólne wykorzystanie jest utrudnione przez rozbieżne procedury, liczne przypadki niezgodności w zakresie sposobu ich uruchomienia oraz znaczne trudności z „simultaneous engineering” („inżynierią współbieżną”) między różnymi typami działania.

23

(24)  Zob. Dz.U. C 120 z 16.5.2008, str. 66 z 19 grudnia 2007 r., sprawozdawca Antonello PEZZINI

24

(25)  Do przykładów należą: Eco-Flower (oznakowanie europejskie w formie kwiatu stosowane w całej Europie http://europa.eu.int/comm/environment/ecolabel/index_en.htm), Nordic Swan (stosowane przede wszystkim w Skandynawii http://www.svanen.nu/Eng/default.asp), Blue Angel (używane w Niemczech http://blauer-engel.de/englisch/navigation/body_blauer_engel.htm) oraz Fair Flower (stworzone w Holandii http://www.flowercampaign.org). Istnieją również oznakowania publiczne, które koncentrują się na jednym aspekcie ekologicznym, między innymi Energy Star. Rozpowszechnione są również oznakowania prywatne, między innymi organiczne etykiety w ramach systemu IFOAM (http://ec.europa.eu/environemt/emas/index_en.htm).

25

Eco-Flower

Blue Angel

Fair Flower

Energy Star

(26)  Dz.U C 74 z 23.3.2005

26

(27)  Tamże

27

(28)  Dz.U. L 134 z 30.4.2004

28

(29)  COM (2001) 274 wersja ostateczna. Dz. U. C 333 z 28.11.2001

29

(30)  Green Public Procurement in Europe 2006 — Conclusions and recommendations. Virage Milieu & Management bv, Korte Spaarne 31, 2011 AJ Haarlem, the Netherlands. http://europa.eu.int/comm/environment/gpp

30

Green Public Procurement in Europe 2006

Conclusions and recommendations

(31)  Także w kontekście europejskiej platformy oceny cyklu życia (LCA) w odniesieniu do wpływu produktów, technologii i usług na środowisko.

31

(32)  Etyczny handel i systemy gwarancji konsumenckiej; sprawozdawca: Richard ADAMS. Dz.U. C 28 z 3.2.2006

32

(33)  Zob. opinia Dz.U. C 120 z 16.5.2008, str. 66, sprawozdawca: Antonello PEZZINI

33

(34)  Dyrektywa 2005/29/WE (Dz.U. L 149 z 11.6.2005)

34

(35)  Zob. punkty 22 i 23 Międzyinstytucjonalnego porozumienia w sprawie lepszego stanowienia prawa, Dz.U. C 321 z 31.12.2003

35

(36)  W punkcie 3.5 opinii Dz.U. C 120 z 16.5.2008, str. 33 EKES omawia cechy wykorzystane w próbie zdefiniowania jednolitej idei „reprezentacyjnego stowarzyszenia konsumentów” (Dz.U. C 185 z 8.8.2006).

36

(37)  EKES popiera pomysł propagowania zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego w kwestie rozwoju zrównoważonego. Punkt 4.2.6 opinii Dz.U. C 120 z 16.5.2008, str. 33 z 12 grudnia 2007 r.

37

(38)  EPB: Europejska Przestrzeń Badawcza

38

---

| 30.8.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 224/8 |
| --- | --- | --- | --- |

30.8.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 224/8

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie udziału Wspólnoty w programie badawczo-rozwojowym, którego celem jest podwyższenie jakości życia osób starszych poprzez zastosowanie nowych technologii informacyjno-komunikacyjnych, podjętym przez kilka państw członkowskich

COM(2007) 329 wersja ostateczna — 2007/0116 (COD)

(2008/C 224/02)

Dnia 10 lipca 2007 r. Rada, działając na podstawie art. 169 i 172 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie udziału Wspólnoty w programie badawczo-rozwojowym, którego celem jest podwyższenie jakości życia osób starszych poprzez zastosowanie nowych technologii informacyjno-komunikacyjnych, podjętym przez kilka państw członkowskich

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 6 maja 2008 r. Sprawozdawcą była Anna Maria DARMANIN.

Na 445. sesji plenarnej w dniach 28 i 29 maja 2008 r. (posiedzenie z 29 maja) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny jednomyślnie przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji, którego celem jest podwyższenie jakości życia osób starszych poprzez zastosowanie nowych technologii informacyjno-komunikacyjnych. Nowoczesne technologie w służbie osobom starszym (AAL) mogą stać się jednym z narzędzi, które skutecznie i priorytetowo zapewnią jakość życia nie tylko osób starszych, lecz wszystkich osób, które obecnie nie są w stanie — z powodu stanu zdrowia — pozostawać w miejscu swojego zamieszkania. |
| --- | --- |

1.1

EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji, którego celem jest podwyższenie jakości życia osób starszych poprzez zastosowanie nowych technologii informacyjno-komunikacyjnych. Nowoczesne technologie w służbie osobom starszym (AAL) mogą stać się jednym z narzędzi, które skutecznie i priorytetowo zapewnią jakość życia nie tylko osób starszych, lecz wszystkich osób, które obecnie nie są w stanie — z powodu stanu zdrowia — pozostawać w miejscu swojego zamieszkania.

| 1.2 | EKES żywi głębokie przekonanie, że w podejściu do takich badań i rozwoju w dziedzinie technologii informacyjno-komunikacyjnych należy przede wszystkim zadbać o to, aby zostały należycie zrozumiane i zaspokojone potrzeby beneficjentów i aby tym potrzebom należycie sprostać. Powinno się zatem stosować podejście oddolne, przy którym najpierw bada się potrzeby użytkowników, a następnie przeprowadza się odpowiednie działania badawczo-rozwojowe. |
| --- | --- |

1.2

EKES żywi głębokie przekonanie, że w podejściu do takich badań i rozwoju w dziedzinie technologii informacyjno-komunikacyjnych należy przede wszystkim zadbać o to, aby zostały należycie zrozumiane i zaspokojone potrzeby beneficjentów i aby tym potrzebom należycie sprostać. Powinno się zatem stosować podejście oddolne, przy którym najpierw bada się potrzeby użytkowników, a następnie przeprowadza się odpowiednie działania badawczo-rozwojowe.

| 1.3 | EKES jest przekonany, że do istotnych uczestników programu AAL należą osoby, które ostatecznie będą korzystały z tej technologii. Ważne jest zatem nie tylko zrozumienie potrzeb takich osób, lecz również przygotowanie ich do korzystania z tej technologii oraz zapewnienie ich udziału w projektowaniu i testowaniu tejże technologii. |
| --- | --- |

1.3

EKES jest przekonany, że do istotnych uczestników programu AAL należą osoby, które ostatecznie będą korzystały z tej technologii. Ważne jest zatem nie tylko zrozumienie potrzeb takich osób, lecz również przygotowanie ich do korzystania z tej technologii oraz zapewnienie ich udziału w projektowaniu i testowaniu tejże technologii.

| 1.3.1 | Także z tej przyczyny EKES uważa, że istotne znaczenie ma polityka UE dotycząca uczenia się przez całe życie i e-integracji. Dlatego też Komitet jest zdania, że Komisja powinna również przyjąć zintegrowane podejście uwzględniające odniesienia pomiędzy AAL a tymi obszarami polityki. |
| --- | --- |

1.3.1

Także z tej przyczyny EKES uważa, że istotne znaczenie ma polityka UE dotycząca uczenia się przez całe życie i e-integracji. Dlatego też Komitet jest zdania, że Komisja powinna również przyjąć zintegrowane podejście uwzględniające odniesienia pomiędzy AAL a tymi obszarami polityki.

| 1.4 | EKES uważa, że program ten jest przede wszystkim postrzegany jako inicjatywa mająca wymiar ludzki, a nie tylko jako jeszcze jeden program badawczo-rozwojowy. Jest to z pewnością program badawczy, jednak dotyczy warunków socjalnych, jakie spotyka się bardzo często w tej niełatwej fazie życia. |
| --- | --- |

1.4

EKES uważa, że program ten jest przede wszystkim postrzegany jako inicjatywa mająca wymiar ludzki, a nie tylko jako jeszcze jeden program badawczo-rozwojowy. Jest to z pewnością program badawczy, jednak dotyczy warunków socjalnych, jakie spotyka się bardzo często w tej niełatwej fazie życia.

| 1.5 | Jak wskazano w dalszej części dokumentu, EKES jest zdania, że cztery zasadnicze obszary, którymi należy zająć się jednocześnie w ramach programu AAL to: potrzeby użytkownika, bezpieczeństwo użytkownika organizacje działające w dziedzinie opieki zdrowotnej i społecznej (wraz ze stowarzyszeniami, które reprezentują pracowników tych sektorów), a także technologia, która ma być zastosowana. |
| --- | --- |

1.5

Jak wskazano w dalszej części dokumentu, EKES jest zdania, że cztery zasadnicze obszary, którymi należy zająć się jednocześnie w ramach programu AAL to: potrzeby użytkownika, bezpieczeństwo użytkownika organizacje działające w dziedzinie opieki zdrowotnej i społecznej (wraz ze stowarzyszeniami, które reprezentują pracowników tych sektorów), a także technologia, która ma być zastosowana.

| 1.6 | EKES podkreśla, że należy, zgodnie z wytycznymi międzynarodowymi, wziąć pod uwagę kwestie dotyczące etyki i prywatności. Dlatego też cieszy się, że Komisja uwzględniła te kwestie w swoim wniosku. |
| --- | --- |

1.6

EKES podkreśla, że należy, zgodnie z wytycznymi międzynarodowymi, wziąć pod uwagę kwestie dotyczące etyki i prywatności. Dlatego też cieszy się, że Komisja uwzględniła te kwestie w swoim wniosku.

2.   Streszczenie wniosku Komisji

| 2.1 | Celem wniosku Komisji jest w szczególności:






  — | wsparcie dla opracowywania innowacyjnych produktów i usług opartych na technologiach informacyjno-komunikacyjnych służących osobom starszym, dzięki czemu nastąpi poprawa jakości życia ludzi starszych oraz zmniejszone zostaną koszty świadczeń zdrowotnych i opieki społecznej, |
| --- | --- | --- |

2.1

Celem wniosku Komisji jest w szczególności:

—

wsparcie dla opracowywania innowacyjnych produktów i usług opartych na technologiach informacyjno-komunikacyjnych służących osobom starszym, dzięki czemu nastąpi poprawa jakości życia ludzi starszych oraz zmniejszone zostaną koszty świadczeń zdrowotnych i opieki społecznej,

| — | poprawa warunków wykorzystania przemysłowego technologii poprzez stworzenie spójnych europejskich ram rozwoju wspólnych strategii, ułatwienie dostosowania do lokalnych warunków i zmniejszenie kosztu usług, |
| --- | --- |

—

poprawa warunków wykorzystania przemysłowego technologii poprzez stworzenie spójnych europejskich ram rozwoju wspólnych strategii, ułatwienie dostosowania do lokalnych warunków i zmniejszenie kosztu usług,

| — | stworzenie i intensyfikacja masy krytycznej w zakresie badań, rozwoju i innowacji na szczeblu UE w dziedzinach technologii i usług sprzyjających osobom w starszym wieku. |
| --- | --- |

—

stworzenie i intensyfikacja masy krytycznej w zakresie badań, rozwoju i innowacji na szczeblu UE w dziedzinach technologii i usług sprzyjających osobom w starszym wieku.

| 2.2 | Wniosek nawiązuje do rozpoczętego przez Komisję planu działania w zakresie komfortowego funkcjonowania osób starszych w społeczeństwie informacyjnym. Ten plan działania postrzegany jest jako kluczowy element sprostania wyzwaniom społecznym i gospodarczym, w obliczu których stoi Europa wskutek zmian demograficznych. Przewiduje się, że w latach 2010-2030 (1) europejska populacja osób w wieku od 65 do 80 lat zwiększy się o prawie 40 %. Technologie informacyjno-komunikacyjne są postrzegane jako sposób poprawy jakości życia w tej grupie wiekowej, szansa zwiększenia niezależności i utrzymania się w dobrej kondycji. |
| --- | --- |

2.2

Wniosek nawiązuje do rozpoczętego przez Komisję planu działania w zakresie komfortowego funkcjonowania osób starszych w społeczeństwie informacyjnym. Ten plan działania postrzegany jest jako kluczowy element sprostania wyzwaniom społecznym i gospodarczym, w obliczu których stoi Europa wskutek zmian demograficznych. Przewiduje się, że w latach 2010-2030 (1) europejska populacja osób w wieku od 65 do 80 lat zwiększy się o prawie 40 %. Technologie informacyjno-komunikacyjne są postrzegane jako sposób poprawy jakości życia w tej grupie wiekowej, szansa zwiększenia niezależności i utrzymania się w dobrej kondycji.

| 2.3 | Komisja dąży do rozpoczęcia sześcioletniego programu „Nowoczesne technologie w służbie osobom starszym (AAL)”, który uzupełnia program ICT na rzecz komfortowego starzenia się (w ramach siódmego programu ramowego), jak też program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji. Program AAL otrzyma fundusze w wysokości około 300 mln EUR na lata 2008-2013. Składają się one w równym stopniu ze funduszy wspólnotowych i ze środków państw członkowskich. |
| --- | --- |

2.3

Komisja dąży do rozpoczęcia sześcioletniego programu „Nowoczesne technologie w służbie osobom starszym (AAL)”, który uzupełnia program ICT na rzecz komfortowego starzenia się (w ramach siódmego programu ramowego), jak też program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji. Program AAL otrzyma fundusze w wysokości około 300 mln EUR na lata 2008-2013. Składają się one w równym stopniu ze funduszy wspólnotowych i ze środków państw członkowskich.

| 2.4 | Podstawą prawną programu AAL jest artykuł 169 Traktatu. Artykuł 169 umożliwia udział Wspólnoty Europejskiej w programach badawczo-rozwojowych podjętych wspólnie przez kilka państw członkowskich, w tym udział w strukturach utworzonych w celu wykonania programów krajowych. Dla programu AAL wybrano tę właśnie podstawę prawną, aby osiągnąć większą skuteczność w tej dziedzinie badań poprzez maksymalizację doświadczeń transgranicznych, zaangażowanie państw członkowskich na rzecz częściowego finansowania tych badań, zapewnienie spójnego podejścia do tej kwestii na szczeblu europejskim oraz rzeczywiste zapewnienie na rynku wewnętrznym interoperacyjnych rozwiązań w zakresie technologii informacyjno-komunikacyjnych dla osób w starszym wieku. |
| --- | --- |

2.4

Podstawą prawną programu AAL jest artykuł 169 Traktatu. Artykuł 169 umożliwia udział Wspólnoty Europejskiej w programach badawczo-rozwojowych podjętych wspólnie przez kilka państw członkowskich, w tym udział w strukturach utworzonych w celu wykonania programów krajowych. Dla programu AAL wybrano tę właśnie podstawę prawną, aby osiągnąć większą skuteczność w tej dziedzinie badań poprzez maksymalizację doświadczeń transgranicznych, zaangażowanie państw członkowskich na rzecz częściowego finansowania tych badań, zapewnienie spójnego podejścia do tej kwestii na szczeblu europejskim oraz rzeczywiste zapewnienie na rynku wewnętrznym interoperacyjnych rozwiązań w zakresie technologii informacyjno-komunikacyjnych dla osób w starszym wieku.

3.   Kontekst wniosku Komisji

| 3.1 | Poprzednia inicjatywa na mocy art. 169 — wspomniana we wniosku Komisji jako inicjatywa w zakresie badań klinicznych w Afryce (Partnerstwo pomiędzy Europą a krajami rozwijającymi się w zakresie badań klinicznych (EDCTP)) — uwydatniła znaczenie wyraźnego zaangażowania ze strony uczestniczących państw członkowskich na rzecz wieloletniego finansowania projektu. W programie AAL przewidziany jest wkład funduszy UE i funduszy krajowych do programu w proporcji 50:50. |
| --- | --- |

3.1

Poprzednia inicjatywa na mocy art. 169 — wspomniana we wniosku Komisji jako inicjatywa w zakresie badań klinicznych w Afryce (Partnerstwo pomiędzy Europą a krajami rozwijającymi się w zakresie badań klinicznych (EDCTP)) — uwydatniła znaczenie wyraźnego zaangażowania ze strony uczestniczących państw członkowskich na rzecz wieloletniego finansowania projektu. W programie AAL przewidziany jest wkład funduszy UE i funduszy krajowych do programu w proporcji 50:50.

| 3.2 | Prace przygotowawcze do tego programu zostały wykonane podczas realizacji projektu wsparcia określonych działań pt. „Nowoczesne technologie w służbie osobom starszym” w ramach priorytetu IST (technologie społeczeństwa informacyjnego) na mocy szóstego programu ramowego realizowanego między 1 września 2004 r. a 31 grudnia 2006 r. Konsorcjum składało się z partnerów z następujących państw członkowskich: Austria, Niemcy, Francja, Finlandia, Włochy, Belgia i Szwajcaria. Partnerzy pochodzili z sektorów: prywatnego, publicznego i uniwersyteckiego. |
| --- | --- |

3.2

Prace przygotowawcze do tego programu zostały wykonane podczas realizacji projektu wsparcia określonych działań pt. „Nowoczesne technologie w służbie osobom starszym” w ramach priorytetu IST (technologie społeczeństwa informacyjnego) na mocy szóstego programu ramowego realizowanego między 1 września 2004 r. a 31 grudnia 2006 r. Konsorcjum składało się z partnerów z następujących państw członkowskich: Austria, Niemcy, Francja, Finlandia, Włochy, Belgia i Szwajcaria. Partnerzy pochodzili z sektorów: prywatnego, publicznego i uniwersyteckiego.

| 3.3 | Funkcję osoby prawnej wspólnego programu AAL pełni stowarzyszenie AAL. Składa się ono obecnie z 21 przedstawicieli państw członkowskich. Z uwagi na oddolny charakter programu w państwach członkowskich należących do stowarzyszenia wyznaczono szereg punktów kontaktowych. |
| --- | --- |

3.3

Funkcję osoby prawnej wspólnego programu AAL pełni stowarzyszenie AAL. Składa się ono obecnie z 21 przedstawicieli państw członkowskich. Z uwagi na oddolny charakter programu w państwach członkowskich należących do stowarzyszenia wyznaczono szereg punktów kontaktowych.

4.   Uwagi ogólne

| 4.1 | EKES z zadowoleniem przyjmuje niniejszą inicjatywę AAL podjętą na mocy art. 169. Doceniamy w szczególności, że ta inicjatywa w pełni uwzględnia istniejące trendy demograficzne wśród obywateli UE. |
| --- | --- |

4.1

EKES z zadowoleniem przyjmuje niniejszą inicjatywę AAL podjętą na mocy art. 169. Doceniamy w szczególności, że ta inicjatywa w pełni uwzględnia istniejące trendy demograficzne wśród obywateli UE.

| 4.1.1 | Komitet jest zdania, że w celu poprawy spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej państw członkowskich, które nie dysponują odpowiednią infrastrukturą potrzebną do realizacji omawianego wniosku, konieczne byłoby przyjęcie „szczególnych środków”, takich jak zawarte w art. 159 TWE, co pozwoliłoby skorygować główne przejawy nierównowagi regionalnej w Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

4.1.1

Komitet jest zdania, że w celu poprawy spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej państw członkowskich, które nie dysponują odpowiednią infrastrukturą potrzebną do realizacji omawianego wniosku, konieczne byłoby przyjęcie „szczególnych środków”, takich jak zawarte w art. 159 TWE, co pozwoliłoby skorygować główne przejawy nierównowagi regionalnej w Unii Europejskiej.

| 4.2 | EKES uważa, że przedmiotową inicjatywę należy postrzegać jako coś więcej niż okazję do stworzenia systemów pilotażowych, których celem jest udowodnienie działania koncepcji. Bardzo ważne jest, aby umożliwić połączenie sił wielu zainteresowanych stron, których zaangażowanie konieczne jest dla uzyskania trwałych rezultatów tej inicjatywy. |
| --- | --- |

4.2

EKES uważa, że przedmiotową inicjatywę należy postrzegać jako coś więcej niż okazję do stworzenia systemów pilotażowych, których celem jest udowodnienie działania koncepcji. Bardzo ważne jest, aby umożliwić połączenie sił wielu zainteresowanych stron, których zaangażowanie konieczne jest dla uzyskania trwałych rezultatów tej inicjatywy.

| 4.2.1 | Głównymi zainteresowanymi stronami są ostateczni beneficjenci AAL. Zasadniczym celem AAL jest przedłużenie niezależności osób starszych, a także zadbanie o to, by ta grupa ludności mogła przebywać w warunkach domowych tak długo, jak to tylko możliwe. Należy pamiętać, że dotyczy to nie tylko sektora ludzi starszych, lecz również każdej osoby, która — z powodów zdrowotnych — ma ograniczone możliwości niezależnego funkcjonowania w miejscu, w którym mieszka. Inicjatywa ta ma zapewnić, by potrzeby i wymagania tych zainteresowanych stron rzeczywiście znalazły się w centrum badań. |
| --- | --- |

4.2.1

Głównymi zainteresowanymi stronami są ostateczni beneficjenci AAL. Zasadniczym celem AAL jest przedłużenie niezależności osób starszych, a także zadbanie o to, by ta grupa ludności mogła przebywać w warunkach domowych tak długo, jak to tylko możliwe. Należy pamiętać, że dotyczy to nie tylko sektora ludzi starszych, lecz również każdej osoby, która — z powodów zdrowotnych — ma ograniczone możliwości niezależnego funkcjonowania w miejscu, w którym mieszka. Inicjatywa ta ma zapewnić, by potrzeby i wymagania tych zainteresowanych stron rzeczywiście znalazły się w centrum badań.

| 4.3 | Inną ważną zainteresowaną stroną są organizacje działające na rzecz ochrony zdrowia i opieki. Inicjatywa ta musi uwzględnić ich potrzeby organizacyjne. EKES zaleca, aby organizacje te miały możliwość zwrócenia uwagi innych zainteresowanych stron na takie kwestie, jak integracja i interoperacyjność systemów. |
| --- | --- |

4.3

Inną ważną zainteresowaną stroną są organizacje działające na rzecz ochrony zdrowia i opieki. Inicjatywa ta musi uwzględnić ich potrzeby organizacyjne. EKES zaleca, aby organizacje te miały możliwość zwrócenia uwagi innych zainteresowanych stron na takie kwestie, jak integracja i interoperacyjność systemów.

| 4.4 | Usilnie zaleca się, aby użytkownicy systemów, które zostaną opracowane w ramach tej inicjatywy, byli angażowani jako kluczowe zainteresowane strony już na początkowych etapach programu. EKES zaleca, aby konsorcja — tam, gdzie jest to możliwe — korzystały z metod zorientowanych na potrzeby użytkownika, takich jak aktywne uczestniczenie w opracowywaniu metodologii, w szczególności z myślą o promowaniu częstego korzystania z narzędzi i interfejsów użytkownika. Komitet jest również zdania, że zgodnie z międzynarodowymi wytycznymi należy odpowiednio uwzględnić kwestie dotyczące etyki i prywatności. |
| --- | --- |

4.4

Usilnie zaleca się, aby użytkownicy systemów, które zostaną opracowane w ramach tej inicjatywy, byli angażowani jako kluczowe zainteresowane strony już na początkowych etapach programu. EKES zaleca, aby konsorcja — tam, gdzie jest to możliwe — korzystały z metod zorientowanych na potrzeby użytkownika, takich jak aktywne uczestniczenie w opracowywaniu metodologii, w szczególności z myślą o promowaniu częstego korzystania z narzędzi i interfejsów użytkownika. Komitet jest również zdania, że zgodnie z międzynarodowymi wytycznymi należy odpowiednio uwzględnić kwestie dotyczące etyki i prywatności.

| 4.5 | EKES uznaje rolę, jaką w propozycji wniosku przypisano MŚP, i popiera uznanie organizacji przemysłowych za kluczowe zainteresowane strony, które mogą wspierać innowacyjne, zorientowane na rynek modele biznesowe, posiadające wbudowane w struktury, jasne ścieżki prowadzące do wykorzystania rezultatów. Uznajemy zwłaszcza za istotne stwierdzenie, że MŚP mogą w szczególności przyczynić się do badań, które umożliwią krótszy czas wejścia na rynek (ponad 2 lata). |
| --- | --- |

4.5

EKES uznaje rolę, jaką w propozycji wniosku przypisano MŚP, i popiera uznanie organizacji przemysłowych za kluczowe zainteresowane strony, które mogą wspierać innowacyjne, zorientowane na rynek modele biznesowe, posiadające wbudowane w struktury, jasne ścieżki prowadzące do wykorzystania rezultatów. Uznajemy zwłaszcza za istotne stwierdzenie, że MŚP mogą w szczególności przyczynić się do badań, które umożliwią krótszy czas wejścia na rynek (ponad 2 lata).

| 4.5.1 | Popieramy stwierdzenie, że MŚP są niekiedy elastyczne pod względem technologii i oferują potencjał umożliwiający czasami szybsze wprowadzenie na rynek technologii i modeli biznesowych, niż robią to duże firmy lub organizacje działające na rzecz ochrony zdrowia i opieki. Ta cecha MŚP jest szczególnie istotna dla omawianej inicjatywy. Dlatego też w interesie zarówno dużych organizacji jak i MŚP leży ustanowienie wspólnego partnerstwa. |
| --- | --- |

4.5.1

Popieramy stwierdzenie, że MŚP są niekiedy elastyczne pod względem technologii i oferują potencjał umożliwiający czasami szybsze wprowadzenie na rynek technologii i modeli biznesowych, niż robią to duże firmy lub organizacje działające na rzecz ochrony zdrowia i opieki. Ta cecha MŚP jest szczególnie istotna dla omawianej inicjatywy. Dlatego też w interesie zarówno dużych organizacji jak i MŚP leży ustanowienie wspólnego partnerstwa.

| 4.6 | Program AAL opiera się na założeniu, że należy wspierać jak najdłuższe funkcjonowanie osób w warunkach domowych. Aby osiągnąć ten cel, wymagana jest szeroka gama sensorów, czujników, interfejsów użytkownika, procesorów i wyposażenia służącego komunikacji, które to wyposażenie często może być dostarczane jedynie przez wiele różnych europejskich MŚP. |
| --- | --- |

4.6

Program AAL opiera się na założeniu, że należy wspierać jak najdłuższe funkcjonowanie osób w warunkach domowych. Aby osiągnąć ten cel, wymagana jest szeroka gama sensorów, czujników, interfejsów użytkownika, procesorów i wyposażenia służącego komunikacji, które to wyposażenie często może być dostarczane jedynie przez wiele różnych europejskich MŚP.

| 4.7 | Pośród tych wszystkich zainteresowanych stron wspieramy te działania w ramach niniejszej inicjatywy, które zachęcają do wielodyscyplinarnej współpracy sieciowej między technologami, pracownikami klinik i innymi pracownikami organizacji działających na rzecz ochrony zdrowia i opieki, a w szczególności do współpracy z użytkownikami, zarówno z osobami przebywającymi u siebie w domu, jak i z ich miejscowymi opiekunami oraz z bliskimi tych osób. |
| --- | --- |

4.7

Pośród tych wszystkich zainteresowanych stron wspieramy te działania w ramach niniejszej inicjatywy, które zachęcają do wielodyscyplinarnej współpracy sieciowej między technologami, pracownikami klinik i innymi pracownikami organizacji działających na rzecz ochrony zdrowia i opieki, a w szczególności do współpracy z użytkownikami, zarówno z osobami przebywającymi u siebie w domu, jak i z ich miejscowymi opiekunami oraz z bliskimi tych osób.

| 4.8 | W kontekście europejskiego systemu innowacji inicjatywa ta jest okazją do przyjęcia nowych modeli innowacji, które odzwierciedlają obecny postęp w dziedzinie otwartych i zorientowanych na użytkownika innowacji i są motorem postępu na drodze łączącej strategię lizbońską z nowym i bardziej zorientowanym na użytkownika europejskim systemem innowacji. |
| --- | --- |

4.8

W kontekście europejskiego systemu innowacji inicjatywa ta jest okazją do przyjęcia nowych modeli innowacji, które odzwierciedlają obecny postęp w dziedzinie otwartych i zorientowanych na użytkownika innowacji i są motorem postępu na drodze łączącej strategię lizbońską z nowym i bardziej zorientowanym na użytkownika europejskim systemem innowacji.

| 4.9 | EKES potwierdza, że istotne jest, aby do tej inicjatywy miały równy dostęp wszystkie rodzaje organizacji we wszystkich państwach członkowskich. |
| --- | --- |

4.9

EKES potwierdza, że istotne jest, aby do tej inicjatywy miały równy dostęp wszystkie rodzaje organizacji we wszystkich państwach członkowskich.

| 4.10 | Należy ponadto zachęcić do udziału wszystkie rządy krajowe. Austria, Belgia, Cypr, Dania, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Niemcy, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowenia, Szwecja, Węgry i Włochy, a także Izrael, Norwegia oraz Szwajcaria zgodziły się obecnie koordynować wspólne działania, które przyczynią się do programu AAL. |
| --- | --- |

4.10

Należy ponadto zachęcić do udziału wszystkie rządy krajowe. Austria, Belgia, Cypr, Dania, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Niemcy, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowenia, Szwecja, Węgry i Włochy, a także Izrael, Norwegia oraz Szwajcaria zgodziły się obecnie koordynować wspólne działania, które przyczynią się do programu AAL.

| 4.11 | EKES wyraża zaniepokojenie faktem, iż niektóre kraje nie uczestniczą w programie ze względu na koszt współfinansowania badań. Kraje takie powinny być w stanie uczestniczyć w każdym etapie programu, o ile tylko spełniają one jego wymogi (zwłaszcza jeśli chodzi o współfinansowanie). |
| --- | --- |

4.11

EKES wyraża zaniepokojenie faktem, iż niektóre kraje nie uczestniczą w programie ze względu na koszt współfinansowania badań. Kraje takie powinny być w stanie uczestniczyć w każdym etapie programu, o ile tylko spełniają one jego wymogi (zwłaszcza jeśli chodzi o współfinansowanie).

| 4.12 | EKES uważa, że program AAL może spowodować zmniejszenie kosztów systemu opieki społecznej. Potwierdza jednak, że program AAL zorientowany jest nie na zmniejszanie kosztów, lecz na skuteczność w zapewnianiu wysokiej jakości życia jednej z kategorii obywateli. Zmniejszenie kosztów jest mile widzianą konsekwencją tego podejścia. |
| --- | --- |

4.12

EKES uważa, że program AAL może spowodować zmniejszenie kosztów systemu opieki społecznej. Potwierdza jednak, że program AAL zorientowany jest nie na zmniejszanie kosztów, lecz na skuteczność w zapewnianiu wysokiej jakości życia jednej z kategorii obywateli. Zmniejszenie kosztów jest mile widzianą konsekwencją tego podejścia.

5.   Uwagi szczegółowe

| 5.1 | EKES żywi głębokie przekonanie, że program AAL powinien skupić się na szczególnych uwarunkowaniach następujących trzech podmiotów: użytkownika, organizacji z dziedziny opieki zdrowotnej oraz stosowanej technologii. |
| --- | --- |

5.1

EKES żywi głębokie przekonanie, że program AAL powinien skupić się na szczególnych uwarunkowaniach następujących trzech podmiotów: użytkownika, organizacji z dziedziny opieki zdrowotnej oraz stosowanej technologii.

| 5.2 | Beneficjentami i głównymi zainteresowanymi stronami będą czasami osoby starsze. Zasadnicze znaczenie ma to, aby program skupiał się na potrzebach użytkowników końcowych. Pułapką byłoby podejście, zgodnie z którym użytkownicy powinni być jedynie wykorzystani w środowisku badawczym z myślą o przetestowaniu badań — prowadziłoby to tylko do innowacji, która mogłaby niezupełnie odpowiadać wymogom głównego beneficjenta. Z tego względu należy pamiętać o potrzebach użytkowników, do których to potrzeb należą: minimalna zmiana w sposobie postępowania, mobilność, wybór, polepszona jakość życia oraz poszanowanie prywatności danej osoby. |
| --- | --- |

5.2

Beneficjentami i głównymi zainteresowanymi stronami będą czasami osoby starsze. Zasadnicze znaczenie ma to, aby program skupiał się na potrzebach użytkowników końcowych. Pułapką byłoby podejście, zgodnie z którym użytkownicy powinni być jedynie wykorzystani w środowisku badawczym z myślą o przetestowaniu badań — prowadziłoby to tylko do innowacji, która mogłaby niezupełnie odpowiadać wymogom głównego beneficjenta. Z tego względu należy pamiętać o potrzebach użytkowników, do których to potrzeb należą: minimalna zmiana w sposobie postępowania, mobilność, wybór, polepszona jakość życia oraz poszanowanie prywatności danej osoby.

| 5.3 | Należy pamiętać, że osoby starsze stanowią prawdopodobnie grupę ludności, która cierpi z powodu e-wykluczenia i dlatego konieczne jest przezwyciężenie przepaści cyfrowej. Niezbędne jest ponadto zapewnienie łączności, należy zatem dołożyć starań, aby wszystkie regiony, w szczególności regiony wiejskie, miały dostęp do łączności internetowej (dostęp zarówno fizyczny, jak i finansowy). |
| --- | --- |

5.3

Należy pamiętać, że osoby starsze stanowią prawdopodobnie grupę ludności, która cierpi z powodu e-wykluczenia i dlatego konieczne jest przezwyciężenie przepaści cyfrowej. Niezbędne jest ponadto zapewnienie łączności, należy zatem dołożyć starań, aby wszystkie regiony, w szczególności regiony wiejskie, miały dostęp do łączności internetowej (dostęp zarówno fizyczny, jak i finansowy).

| 5.3.1 | Podsumowując, podstawowe znaczenie mają następujące aspekty:






  — | technologia nie powinna zastąpić bezpośredniego kontaktu z opiekunem lub z podmiotem świadczącym opiekę, |
| --- | --- | --- |

5.3.1

Podsumowując, podstawowe znaczenie mają następujące aspekty:

—

technologia nie powinna zastąpić bezpośredniego kontaktu z opiekunem lub z podmiotem świadczącym opiekę,

| — | należy skupić się na opiece profilaktycznej oraz opiece we własnym zakresie, |
| --- | --- |

—

należy skupić się na opiece profilaktycznej oraz opiece we własnym zakresie,

| — | jednym z głównych celów jest integracja społeczna, |
| --- | --- |

—

jednym z głównych celów jest integracja społeczna,

| — | program AAL powinien wkomponować się w tryb życia danej osoby oraz w inne usługi, |
| --- | --- |

—

program AAL powinien wkomponować się w tryb życia danej osoby oraz w inne usługi,

| — | zastosowana technologia powinna być bezpieczna i przyjazna dla użytkownika ze względu na jego specyficzne uwarunkowania. |
| --- | --- |

—

zastosowana technologia powinna być bezpieczna i przyjazna dla użytkownika ze względu na jego specyficzne uwarunkowania.

| 5.3.2 | EKES jest zatem zdecydowanie przekonany, że w ramach AAL należy stosować podejście oddolne. Podczas całego procesu oraz przy jego uruchamianiu należy skupiać się bardziej na potrzebach użytkowników niż na technologii samej w sobie. Należy przeprowadzić wyraźną analizę z myślą o określeniu całego wachlarza potrzeb; niektóre z tych potrzeb to: potrzeba kontaktu z ludźmi, w szczególności w miarę starzenia się (w tym kontekście skutecznymi i tanimi narzędziami okazały się komunikatory VoIP, takie jak Skype, oraz poczta elektroniczna), brak zainteresowania nadążaniem za szybkim tempem zmian technologicznych, zdolność radzenia sobie ze zmianami technologicznymi, gotowość do korzystania z takiej technologii. Ponadto użytkownicy powinni uczestniczyć w procesie tworzenia, wdrażania i oceny tego rodzaju rozwiązań technicznych. |
| --- | --- |

5.3.2

EKES jest zatem zdecydowanie przekonany, że w ramach AAL należy stosować podejście oddolne. Podczas całego procesu oraz przy jego uruchamianiu należy skupiać się bardziej na potrzebach użytkowników niż na technologii samej w sobie. Należy przeprowadzić wyraźną analizę z myślą o określeniu całego wachlarza potrzeb; niektóre z tych potrzeb to: potrzeba kontaktu z ludźmi, w szczególności w miarę starzenia się (w tym kontekście skutecznymi i tanimi narzędziami okazały się komunikatory VoIP, takie jak Skype, oraz poczta elektroniczna), brak zainteresowania nadążaniem za szybkim tempem zmian technologicznych, zdolność radzenia sobie ze zmianami technologicznymi, gotowość do korzystania z takiej technologii. Ponadto użytkownicy powinni uczestniczyć w procesie tworzenia, wdrażania i oceny tego rodzaju rozwiązań technicznych.

| 5.4 | Ostatecznie to organizacje działające na rzecz ochrony zdrowia i opieki, ich przedstawiciele oraz rodziny użytkowników będą korzystać z tej technologii w celu zapewnienia opieki beneficjentom. Podstawowe znaczenie ma zaangażowanie tych organizacji na różnych etapach badań z myślą o dopilnowaniu, by produkt końcowy dopasował się do systemu działania tych organizacji. Można przypuszczać, że do wdrożenia nowych technologii dla AAL konieczne będą zmiany organizacyjne; dlatego też niezbędne jest, aby organizacje z sektora opieki były gotowe do takich zmian i aby przeszły przez nie w sposób jak najbardziej płynny, tak aby maksymalnie zwiększyć potencjał technologii dla AAL. |
| --- | --- |

5.4

Ostatecznie to organizacje działające na rzecz ochrony zdrowia i opieki, ich przedstawiciele oraz rodziny użytkowników będą korzystać z tej technologii w celu zapewnienia opieki beneficjentom. Podstawowe znaczenie ma zaangażowanie tych organizacji na różnych etapach badań z myślą o dopilnowaniu, by produkt końcowy dopasował się do systemu działania tych organizacji. Można przypuszczać, że do wdrożenia nowych technologii dla AAL konieczne będą zmiany organizacyjne; dlatego też niezbędne jest, aby organizacje z sektora opieki były gotowe do takich zmian i aby przeszły przez nie w sposób jak najbardziej płynny, tak aby maksymalnie zwiększyć potencjał technologii dla AAL.

| 5.4.1 | Opiekun jest naprawdę ważnym elementem całego procesu opieki, również w kontekście AAL. Dlatego też nie tylko na szczeblu organizacyjnym, lecz również na szczeblu opiekunów należy dążyć do modelowej zmiany służącej zagwarantowaniu, aby osoba mająca bezpośredni kontakt z beneficjentem AAL nie tylko potrafiła doskonale posługiwać się taką technologią, lecz aby naprawdę wierzyła w celowość jej wykorzystania, tak aby móc z kolei wzbudzić zaufanie danej osoby — beneficjenta do tych narzędzi jako sposobu podwyższenia jakości życia. |
| --- | --- |

5.4.1

Opiekun jest naprawdę ważnym elementem całego procesu opieki, również w kontekście AAL. Dlatego też nie tylko na szczeblu organizacyjnym, lecz również na szczeblu opiekunów należy dążyć do modelowej zmiany służącej zagwarantowaniu, aby osoba mająca bezpośredni kontakt z beneficjentem AAL nie tylko potrafiła doskonale posługiwać się taką technologią, lecz aby naprawdę wierzyła w celowość jej wykorzystania, tak aby móc z kolei wzbudzić zaufanie danej osoby — beneficjenta do tych narzędzi jako sposobu podwyższenia jakości życia.

| 5.4.2 | EKES uważa również, że system opieki zdrowotnej powinien zostać poddany gruntownemu przeglądowi, aby zagwarantować nie tylko gotowość organizacyjną do zastosowania AAL, lecz także rzeczywistą zdolność organizacji świadczących opiekę zdrowotną i społeczną do zapewnienia opieki w sytuacji, gdy więcej osób będzie pozostawać w domu. |
| --- | --- |

5.4.2

EKES uważa również, że system opieki zdrowotnej powinien zostać poddany gruntownemu przeglądowi, aby zagwarantować nie tylko gotowość organizacyjną do zastosowania AAL, lecz także rzeczywistą zdolność organizacji świadczących opiekę zdrowotną i społeczną do zapewnienia opieki w sytuacji, gdy więcej osób będzie pozostawać w domu.

| 5.4.3 | W przypadku przyjęcia AAL jest ponadto jeszcze bardziej istotne, aby polepszyła się współpraca i koordynacja między organizacjami z dziedziny opieki zdrowotnej a organizacjami z dziedziny opieki społecznej. Również w tym kontekście technologia może być narzędziem polepszenia takiej współpracy, jednakże bardziej istotne jest myślenie w kategoriach potrzeb oraz chęć współpracy. |
| --- | --- |

5.4.3

W przypadku przyjęcia AAL jest ponadto jeszcze bardziej istotne, aby polepszyła się współpraca i koordynacja między organizacjami z dziedziny opieki zdrowotnej a organizacjami z dziedziny opieki społecznej. Również w tym kontekście technologia może być narzędziem polepszenia takiej współpracy, jednakże bardziej istotne jest myślenie w kategoriach potrzeb oraz chęć współpracy.

| 5.5 | Przewiduje się, że systemy AAL będą złożone, dlatego też interoperacyjność powinna być w tym programie jednym z kluczowych celów. Innowacja oraz technologia powinny być stosowane na szeroką skalę, dostosowane do potrzeb klientów, zintegrowane i proaktywne. |
| --- | --- |

5.5

Przewiduje się, że systemy AAL będą złożone, dlatego też interoperacyjność powinna być w tym programie jednym z kluczowych celów. Innowacja oraz technologia powinny być stosowane na szeroką skalę, dostosowane do potrzeb klientów, zintegrowane i proaktywne.

| 5.6 | EKES jest zdania, że Komisja powinna także przyjąć zintegrowane podejście do programu AAL i takich obszarów polityki, jak uczenie się przez całe życie. Adresatami szkolenia przewidzianego w ramach takiej polityki powinni być w szczególności beneficjenci programu AAL, ponieważ szkolenie ze znajomości takich technologii jest integralną częścią ich sukcesu. |
| --- | --- |

5.6

EKES jest zdania, że Komisja powinna także przyjąć zintegrowane podejście do programu AAL i takich obszarów polityki, jak uczenie się przez całe życie. Adresatami szkolenia przewidzianego w ramach takiej polityki powinni być w szczególności beneficjenci programu AAL, ponieważ szkolenie ze znajomości takich technologii jest integralną częścią ich sukcesu.

Bruksela, 29 maja 2008 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  COM(2007) 329 wersja ostateczna

1

---

| 30.8.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 224/11 |
| --- | --- | --- | --- |

30.8.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 224/11

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej SOLVENCY II

COM(2007) 361 wersja ostateczna — 2007/0143 (COD)

(2008/C 224/03)

Dnia 31 października 2007 r. Rada, działając na podstawie art. 47 ust. 2 i art. 251 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej — Solvency II (1)

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 6 maja 2008 r. Sprawozdawcą był Wautier ROBYNS DE SCHNEIDAUER.

Na 445. sesji plenarnej w dniach 28 i 29 maja 2008 r. (posiedzenie z 29 maja) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 67 głosami — 1 osoba wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | EKES jest pełen uznania dla Komisji za staranne przekształcenie szeregu skomplikowanych dyrektyw w jeden zrozumiały dokument przy jednoczesnym uwzględnieniu zasad regulujących przekształcane dokumenty. Ponieważ ramy legislacyjne UE powinny koncentrować się nie tylko na polityce ostrożnościowej, która dotyczy roli, jaką kapitał odgrywa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych mających znaczenie dla firm i obywateli Europy pod wieloma innymi względami, EKES zastrzega sobie prawo do wyrażenia w stosownym czasie poglądów na temat nowych zjawisk w dziedzinie relacji między konsumentami a zakładami ubezpieczeniowymi i reasekuracyjnymi, a konkretnie w kontekście nowych inicjatyw Komisji dotyczących detalicznych usług finansowych.
  EKES wzywa Komisję, aby nadal dążyła do harmonizacji aspektów prawnych relacji między ubezpieczającym i ubezpieczycielem, które są obecnie badane w ramach „wspólnych ram odniesienia” pod kierownictwem DG ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów. |
| --- | --- |

1.1

EKES jest pełen uznania dla Komisji za staranne przekształcenie szeregu skomplikowanych dyrektyw w jeden zrozumiały dokument przy jednoczesnym uwzględnieniu zasad regulujących przekształcane dokumenty. Ponieważ ramy legislacyjne UE powinny koncentrować się nie tylko na polityce ostrożnościowej, która dotyczy roli, jaką kapitał odgrywa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych mających znaczenie dla firm i obywateli Europy pod wieloma innymi względami, EKES zastrzega sobie prawo do wyrażenia w stosownym czasie poglądów na temat nowych zjawisk w dziedzinie relacji między konsumentami a zakładami ubezpieczeniowymi i reasekuracyjnymi, a konkretnie w kontekście nowych inicjatyw Komisji dotyczących detalicznych usług finansowych.

EKES wzywa Komisję, aby nadal dążyła do harmonizacji aspektów prawnych relacji między ubezpieczającym i ubezpieczycielem, które są obecnie badane w ramach „wspólnych ram odniesienia” pod kierownictwem DG ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów.

| 1.2 | EKES generalnie popiera dyrektywę ramową Solvency II proponowaną przez Komisję i wyraża zadowolenie w związku ze szczegółowymi konsultacjami, które ją poprzedziły. Podejście Komisji jest zgodne z zasadami lepszego stanowienia prawa, które sama sobie wyznaczyła. Jednakże podczas konsultacji dotyczących takich reform trzeba zwracać należytą uwagę na opinię pracowników i konsumentów, którzy są niewątpliwie zainteresowani wynikiem całej procedury. EKES zachęca Komisję do stworzenia odpowiednich forów, takich jak FINUSE, w ramach których mogłyby odbywać się te konsultacje. |
| --- | --- |

1.2

EKES generalnie popiera dyrektywę ramową Solvency II proponowaną przez Komisję i wyraża zadowolenie w związku ze szczegółowymi konsultacjami, które ją poprzedziły. Podejście Komisji jest zgodne z zasadami lepszego stanowienia prawa, które sama sobie wyznaczyła. Jednakże podczas konsultacji dotyczących takich reform trzeba zwracać należytą uwagę na opinię pracowników i konsumentów, którzy są niewątpliwie zainteresowani wynikiem całej procedury. EKES zachęca Komisję do stworzenia odpowiednich forów, takich jak FINUSE, w ramach których mogłyby odbywać się te konsultacje.

| 1.3 | EKES wyraża zadowolenie w związku z faktem, że do oceny kapitałowego wymogu wypłacalności zakładów ubezpieczeń przyjęto ekonomiczne podejście oparte na analizie ryzyka, a do oceny sytuacji finansowej przyjęto całościowe podejście bilansowe oparte na pełnej ekonomicznej wycenie aktywów i pasywów. Ma to na celu należyte uwzględnienie rzeczywistej ekspozycji na ryzyko oraz narzędzi ograniczania ryzyka przez zakłady. Podejście to, oprócz tego, iż jest właściwe pod względem ekonomicznym, ma tę zaletę, że uniemożliwia podejmowanie samowolnych decyzji regulacyjnych, a jednocześnie zapewnia ten sam odpowiedni poziom ochrony wszystkim ubezpieczającym w całej Europie, niezależnie od statusu prawnego, wielkości lub lokalizacji firmy. |
| --- | --- |

1.3

EKES wyraża zadowolenie w związku z faktem, że do oceny kapitałowego wymogu wypłacalności zakładów ubezpieczeń przyjęto ekonomiczne podejście oparte na analizie ryzyka, a do oceny sytuacji finansowej przyjęto całościowe podejście bilansowe oparte na pełnej ekonomicznej wycenie aktywów i pasywów. Ma to na celu należyte uwzględnienie rzeczywistej ekspozycji na ryzyko oraz narzędzi ograniczania ryzyka przez zakłady. Podejście to, oprócz tego, iż jest właściwe pod względem ekonomicznym, ma tę zaletę, że uniemożliwia podejmowanie samowolnych decyzji regulacyjnych, a jednocześnie zapewnia ten sam odpowiedni poziom ochrony wszystkim ubezpieczającym w całej Europie, niezależnie od statusu prawnego, wielkości lub lokalizacji firmy.

| 1.4 | EKES wyraża duże zadowolenie z wprowadzenia opartego na trzech filarach podejścia do nadzoru ostrożnościowego, które jest zgodne z wymogami kapitałowymi umowy Bazylea II wprowadzonymi w sektorze bankowym, a jednocześnie honoruje specyfikę sektora ubezpieczeniowego. EKES chciałby podkreślić, że dla adekwatności nadzoru ostrożnościowego nad zakładami ubezpieczeń istotne jest, iż do definicji ilościowych wymogów kapitałowych opartych o analizę ryzyka dodano proces nadzoru i wymogi jakościowe (filar II) oraz wprowadzono zasady regulujące informowanie organów nadzoru i publicznego ujawniania informacji (filar III). |
| --- | --- |

1.4

EKES wyraża duże zadowolenie z wprowadzenia opartego na trzech filarach podejścia do nadzoru ostrożnościowego, które jest zgodne z wymogami kapitałowymi umowy Bazylea II wprowadzonymi w sektorze bankowym, a jednocześnie honoruje specyfikę sektora ubezpieczeniowego. EKES chciałby podkreślić, że dla adekwatności nadzoru ostrożnościowego nad zakładami ubezpieczeń istotne jest, iż do definicji ilościowych wymogów kapitałowych opartych o analizę ryzyka dodano proces nadzoru i wymogi jakościowe (filar II) oraz wprowadzono zasady regulujące informowanie organów nadzoru i publicznego ujawniania informacji (filar III).

| 1.5 | EKES z zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie systemu wypłacalności opartego na dwóch wymogach kapitałowych: kapitałowym wymogu wypłacalności i minimalnym wymogu kapitałowym, z których każdy ma inne zadania. Kapitałowy wymóg wypłacalności powinien odzwierciedlać docelową wielkość kapitału, do której uzyskania podmiot powinien dążyć w normalnych warunkach działalności, a minimalny wymóg kapitałowy powinien odzwierciedlać wielkość kapitału, poniżej której organ nadzoru powinien podjąć ostateczną interwencję. EKES z zadowoleniem przyjąłby rozporządzenie poziomu II, bardziej szczegółowo wyjaśniające warunki regulujące uproszczone obliczanie kapitałowego wymogu wypłacalności (art. 108) oraz okoliczności, w których można wnioskować o dodatkowy kapitał umożliwiający wypłacalność. |
| --- | --- |

1.5

EKES z zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie systemu wypłacalności opartego na dwóch wymogach kapitałowych: kapitałowym wymogu wypłacalności i minimalnym wymogu kapitałowym, z których każdy ma inne zadania. Kapitałowy wymóg wypłacalności powinien odzwierciedlać docelową wielkość kapitału, do której uzyskania podmiot powinien dążyć w normalnych warunkach działalności, a minimalny wymóg kapitałowy powinien odzwierciedlać wielkość kapitału, poniżej której organ nadzoru powinien podjąć ostateczną interwencję. EKES z zadowoleniem przyjąłby rozporządzenie poziomu II, bardziej szczegółowo wyjaśniające warunki regulujące uproszczone obliczanie kapitałowego wymogu wypłacalności (art. 108) oraz okoliczności, w których można wnioskować o dodatkowy kapitał umożliwiający wypłacalność.

| 1.6 | EKES jest zdania, że obliczanie kapitałowego wymogu wypłacalności i obliczanie minimalnego wymogu kapitałowego powinno być ściśle do siebie zbliżone, a zatem oba powinny się opierać na metodologii uwzględniającej ryzyko, umożliwiającej należyte stopniowanie interwencji organów nadzoru, co gwarantuje, że zarówno odnośny zakład ubezpieczeń, jak i organ nadzoru będą miały dość czasu na podjęcie odpowiednich działań w celu rozwiązania sytuacji zaistniałej po naruszeniu kapitałowego wymogu wypłacalności. |
| --- | --- |

1.6

EKES jest zdania, że obliczanie kapitałowego wymogu wypłacalności i obliczanie minimalnego wymogu kapitałowego powinno być ściśle do siebie zbliżone, a zatem oba powinny się opierać na metodologii uwzględniającej ryzyko, umożliwiającej należyte stopniowanie interwencji organów nadzoru, co gwarantuje, że zarówno odnośny zakład ubezpieczeń, jak i organ nadzoru będą miały dość czasu na podjęcie odpowiednich działań w celu rozwiązania sytuacji zaistniałej po naruszeniu kapitałowego wymogu wypłacalności.

| 1.7 | EKES z zadowoleniem przyjmuje włączenie do zaproponowanej dyrektywy zasady proporcjonalności, która umożliwi stosowanie dyrektywy Solvency II przez wszystkie zakłady. EKES z zadowoleniem przyjąłby rozporządzenie poziomu II, dokładniej wyjaśniające działanie tej ogólnej zasady proporcjonalności (art. 28 ust. 3), aby można było zapewnić większą pewność interpretacji adekwatności wymogów, a w razie potrzeby środków naprawczych; nie powinno to jednak prowadzić do braku elastyczności regulacyjnej. EKES zaleca, aby zasadę tę stosowano skutecznie i konsekwentnie w całej Europie i aby istniały efektywne sposoby gwarantujące odwołanie się w drodze procedury administracyjnej, a w razie potrzeby na drodze sądowej. |
| --- | --- |

1.7

EKES z zadowoleniem przyjmuje włączenie do zaproponowanej dyrektywy zasady proporcjonalności, która umożliwi stosowanie dyrektywy Solvency II przez wszystkie zakłady. EKES z zadowoleniem przyjąłby rozporządzenie poziomu II, dokładniej wyjaśniające działanie tej ogólnej zasady proporcjonalności (art. 28 ust. 3), aby można było zapewnić większą pewność interpretacji adekwatności wymogów, a w razie potrzeby środków naprawczych; nie powinno to jednak prowadzić do braku elastyczności regulacyjnej. EKES zaleca, aby zasadę tę stosowano skutecznie i konsekwentnie w całej Europie i aby istniały efektywne sposoby gwarantujące odwołanie się w drodze procedury administracyjnej, a w razie potrzeby na drodze sądowej.

| 1.8 | EKES zdecydowanie sugeruje Komisji zachowanie różnorodności rynku ubezpieczeń poprzez uwzględnienie roli małych i średnich ubezpieczycieli oraz towarzystw ubezpieczeń wzajemnych i spółdzielczych towarzystw ubezpieczeń. Ponieważ wiele z nich działa na rynkach niszowych, EKES jest zdania, że bardzo dużą wagę ma zezwolenie na pewną elastyczność w stosunku do standardowej metodologii, na przykład umożliwiającą uznawanie korzystania z własnych, bardziej istotnych danych. Należy odpowiednio przeanalizować i rozważyć możliwość wezwania przez zakłady ubezpieczeń wzajemnych swoich członków do wsparcia statusu wypłacalności zakładu, tak jak to już zdarza się w praktyce. |
| --- | --- |

1.8

EKES zdecydowanie sugeruje Komisji zachowanie różnorodności rynku ubezpieczeń poprzez uwzględnienie roli małych i średnich ubezpieczycieli oraz towarzystw ubezpieczeń wzajemnych i spółdzielczych towarzystw ubezpieczeń. Ponieważ wiele z nich działa na rynkach niszowych, EKES jest zdania, że bardzo dużą wagę ma zezwolenie na pewną elastyczność w stosunku do standardowej metodologii, na przykład umożliwiającą uznawanie korzystania z własnych, bardziej istotnych danych. Należy odpowiednio przeanalizować i rozważyć możliwość wezwania przez zakłady ubezpieczeń wzajemnych swoich członków do wsparcia statusu wypłacalności zakładu, tak jak to już zdarza się w praktyce.

| 1.9 | EKES uznaje znaczenie nadzoru nad grupami ubezpieczeniowymi, które — chociaż są stosunkowo niewielkie pod względem liczby zakładów — stanowią dużą część rynku ubezpieczeniowego w UE. EKES uważa zatem wprowadzenie nadzoru nad grupami za ważny krok naprzód, który umożliwi wszystkim organom sprawującym nadzór nad grupami oraz innym organom nadzoru lepsze zrozumienie profilu ryzyka grupy jako całości. Zaleca się maksymalną harmonizację i przejrzystość działania tych organów nadzoru oraz wyraźny podział obowiązków między nimi. |
| --- | --- |

1.9

EKES uznaje znaczenie nadzoru nad grupami ubezpieczeniowymi, które — chociaż są stosunkowo niewielkie pod względem liczby zakładów — stanowią dużą część rynku ubezpieczeniowego w UE. EKES uważa zatem wprowadzenie nadzoru nad grupami za ważny krok naprzód, który umożliwi wszystkim organom sprawującym nadzór nad grupami oraz innym organom nadzoru lepsze zrozumienie profilu ryzyka grupy jako całości. Zaleca się maksymalną harmonizację i przejrzystość działania tych organów nadzoru oraz wyraźny podział obowiązków między nimi.

| 1.10 | EKES z zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie fakultatywnego systemu umożliwiającego grupom łatwiejsze zarządzanie kapitałem na szczeblu grupy, co poprawia mobilność kapitału w grupie i daje grupie do dyspozycji praktyczny i przejrzysty system, który umożliwia odnoszenie korzyści z uznania skutków dywersyfikacji na szczeblu grupy, ale nie oddziałuje przy tym na poziom wymogów kapitałowych dotyczących jednostek zależnych grupy. Konieczne będzie wzięcie pod uwagę rzeczywistych wielkości kapitału jednostek zależnych grupy, ponieważ część z nich będzie objęta oświadczeniami o wsparciu grupowym, a nie dostępnymi aktywami płynnymi lub równoważnymi aktywami. EKES odnotowuje, że skutki dywersyfikacji na szczeblu grupy będą uznawane jedynie przy zastosowaniu metody podstawowej obliczania kapitałowego wymogu wypłacalności i że we wniosku należy także umożliwić uznawanie skutków dywersyfikacji na szczeblu grupy bez korzystania ze wsparcia grupowego. |
| --- | --- |

1.10

EKES z zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie fakultatywnego systemu umożliwiającego grupom łatwiejsze zarządzanie kapitałem na szczeblu grupy, co poprawia mobilność kapitału w grupie i daje grupie do dyspozycji praktyczny i przejrzysty system, który umożliwia odnoszenie korzyści z uznania skutków dywersyfikacji na szczeblu grupy, ale nie oddziałuje przy tym na poziom wymogów kapitałowych dotyczących jednostek zależnych grupy. Konieczne będzie wzięcie pod uwagę rzeczywistych wielkości kapitału jednostek zależnych grupy, ponieważ część z nich będzie objęta oświadczeniami o wsparciu grupowym, a nie dostępnymi aktywami płynnymi lub równoważnymi aktywami. EKES odnotowuje, że skutki dywersyfikacji na szczeblu grupy będą uznawane jedynie przy zastosowaniu metody podstawowej obliczania kapitałowego wymogu wypłacalności i że we wniosku należy także umożliwić uznawanie skutków dywersyfikacji na szczeblu grupy bez korzystania ze wsparcia grupowego.

| 1.11 | Komitet zaleca dokonanie oceny wpływu proponowanego fakultatywnego systemu na konkurencję na szczeblu lokalnym, oceny poziomu ochrony konsumentów w warunkach normalnych i w sytuacjach kryzysowych, który nie powinien być niższy niż w systemie podstawowym, oraz wyjaśnienie kwestii prawnych i praktycznych, z uwzględnieniem bezpieczeństwa transgranicznych transferów środków finansowych między różnymi zakładami w ramach grupy, a mianowicie ewentualnych krajowych ograniczeń prawnych transferów kapitału (wsparcie grupowe) do jednostki zależnej znajdującej się w innym państwie członkowskim. |
| --- | --- |

1.11

Komitet zaleca dokonanie oceny wpływu proponowanego fakultatywnego systemu na konkurencję na szczeblu lokalnym, oceny poziomu ochrony konsumentów w warunkach normalnych i w sytuacjach kryzysowych, który nie powinien być niższy niż w systemie podstawowym, oraz wyjaśnienie kwestii prawnych i praktycznych, z uwzględnieniem bezpieczeństwa transgranicznych transferów środków finansowych między różnymi zakładami w ramach grupy, a mianowicie ewentualnych krajowych ograniczeń prawnych transferów kapitału (wsparcie grupowe) do jednostki zależnej znajdującej się w innym państwie członkowskim.

| 1.12 | EKES oczekuje, że organy poziomu II wezmą pod uwagę wyniki czwartego etapu ilościowego badania wpływu (QIS4), które miało miejsce w czasie przyjmowania niniejszej opinii. |
| --- | --- |

1.12

EKES oczekuje, że organy poziomu II wezmą pod uwagę wyniki czwartego etapu ilościowego badania wpływu (QIS4), które miało miejsce w czasie przyjmowania niniejszej opinii.

| 1.13 | EKES kładzie nacisk na potrzebę odpowiednio zharmonizowanego stosowania dyrektywy, bez tzw. pozłacania (ang. gold-plating — jednostronne wprowadzanie dodatkowych przepisów) lub różnicowania polityk poprzez korzystanie z opcji, które zagrażałyby jednolitej polityce ostrożnościowej na wspólnym rynku. |
| --- | --- |

1.13

EKES kładzie nacisk na potrzebę odpowiednio zharmonizowanego stosowania dyrektywy, bez tzw. pozłacania (ang. gold-plating — jednostronne wprowadzanie dodatkowych przepisów) lub różnicowania polityk poprzez korzystanie z opcji, które zagrażałyby jednolitej polityce ostrożnościowej na wspólnym rynku.

| 1.14 | EKES wzywa Komisję do zagwarantowania przewidywalności praktyki ostrożnościowej, aby podczas opracowywania swoich polityk ryzyka i wypłacalności zakłady ubezpieczeniowe wiedziały, jakiego poziomu pewności mogą się spodziewać. |
| --- | --- |

1.14

EKES wzywa Komisję do zagwarantowania przewidywalności praktyki ostrożnościowej, aby podczas opracowywania swoich polityk ryzyka i wypłacalności zakłady ubezpieczeniowe wiedziały, jakiego poziomu pewności mogą się spodziewać.

| 1.15 | EKES uznaje znaczenie uwzględnienia w dyrektywie Solvency II takich aspektów ograniczania ryzyka, jak dzielenie się przez ubezpieczycieli i poole ubezpieczeniowe wiarygodnymi danymi. Ułatwiają one dostęp do danego rynku nowym podmiotom i mniejszym jednostkom i pozwalają im na zwiększenie posiadanej zdolności oraz zmniejszenie marginesu niepewności uwzględnionego w składkach. EKES apeluje zatem do Komisji o rozważenie tej współzależności podczas przeglądu rozporządzenia dotyczącego wyłączeń grupowych dla sektora ubezpieczeń. |
| --- | --- |

1.15

EKES uznaje znaczenie uwzględnienia w dyrektywie Solvency II takich aspektów ograniczania ryzyka, jak dzielenie się przez ubezpieczycieli i poole ubezpieczeniowe wiarygodnymi danymi. Ułatwiają one dostęp do danego rynku nowym podmiotom i mniejszym jednostkom i pozwalają im na zwiększenie posiadanej zdolności oraz zmniejszenie marginesu niepewności uwzględnionego w składkach. EKES apeluje zatem do Komisji o rozważenie tej współzależności podczas przeglądu rozporządzenia dotyczącego wyłączeń grupowych dla sektora ubezpieczeń.

| 1.16 | EKES gratuluje Komisji i zaangażowanym komitetom związanym z procedurą Lamfalussy'ego podjęcia czołowej roli w tym procesie reformy ukierunkowanej na stosowanie najlepszych praktyk i podnoszenie świadomości na całym rynku europejskim. Proponowana dyrektywa ustanawia prawdziwy wzorzec porównawczy dla wielu innych jurysdykcji i sektorów usług finansowych. Jednak podczas konsultacji dotyczących takich reform należy zwracać należytą uwagę na opinie pracowników i konsumentów, którzy są niewątpliwie zainteresowani wynikiem całej procedury. EKES wzywa Komisję do stworzenia odpowiednich forów, takich jak FINUSE, w ramach których mogłyby odbywać się te konsultacje. |
| --- | --- |

1.16

EKES gratuluje Komisji i zaangażowanym komitetom związanym z procedurą Lamfalussy'ego podjęcia czołowej roli w tym procesie reformy ukierunkowanej na stosowanie najlepszych praktyk i podnoszenie świadomości na całym rynku europejskim. Proponowana dyrektywa ustanawia prawdziwy wzorzec porównawczy dla wielu innych jurysdykcji i sektorów usług finansowych. Jednak podczas konsultacji dotyczących takich reform należy zwracać należytą uwagę na opinie pracowników i konsumentów, którzy są niewątpliwie zainteresowani wynikiem całej procedury. EKES wzywa Komisję do stworzenia odpowiednich forów, takich jak FINUSE, w ramach których mogłyby odbywać się te konsultacje.

| 1.17 | EKES apeluje do Komisji o doprowadzenie przepisów w sprawie wypłacalności innych podmiotów, niezależnie od ich typu, świadczących podobne usługi finansowe do poziomu dyrektywy Solvency II, zgodnie z zasadą „takie samo ryzyko, takie same reguły”. Wobec niestabilnych rynków finansowych nie wolno odmawiać konsumentom i beneficjentom tak samo zaawansowanej ochrony wypłacalności. Jednakowe reguły dotyczące kapitałowego wymogu wypłacalności są również istotne dla wspierania prawdziwie konkurencyjnych warunków na rynku finansowym. |
| --- | --- |

1.17

EKES apeluje do Komisji o doprowadzenie przepisów w sprawie wypłacalności innych podmiotów, niezależnie od ich typu, świadczących podobne usługi finansowe do poziomu dyrektywy Solvency II, zgodnie z zasadą „takie samo ryzyko, takie same reguły”. Wobec niestabilnych rynków finansowych nie wolno odmawiać konsumentom i beneficjentom tak samo zaawansowanej ochrony wypłacalności. Jednakowe reguły dotyczące kapitałowego wymogu wypłacalności są również istotne dla wspierania prawdziwie konkurencyjnych warunków na rynku finansowym.

| 1.18 | Zasady zawarte w dyrektywie Solvency II powinny stanowić wzorzec porównawczy dla wprowadzania nowych norm dotyczących wypłacalności, na przykład w ramach przeglądu dyrektywy w sprawie działalności instytucji pracowniczych programów emerytalnych oraz nadzoru nad takimi instytucjami (2) w 2008 r., szczególnie ze względu na wzrost obowiązków prywatnych funduszy emerytalnych w Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

1.18

Zasady zawarte w dyrektywie Solvency II powinny stanowić wzorzec porównawczy dla wprowadzania nowych norm dotyczących wypłacalności, na przykład w ramach przeglądu dyrektywy w sprawie działalności instytucji pracowniczych programów emerytalnych oraz nadzoru nad takimi instytucjami (2) w 2008 r., szczególnie ze względu na wzrost obowiązków prywatnych funduszy emerytalnych w Unii Europejskiej.

2.   Wstęp

| 2.1 | Przedmiotowy wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie nowych ram wypłacalności prywatnych zakładów ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, tzw. Solvency II, wprowadza skorygowany system mający zapewnić lepszą ochronę ubezpieczającym i beneficjentom, pogłębić integrację wspólnego unijnego rynku ubezpieczeń oraz zwiększyć międzynarodową konkurencyjność branży ubezpieczeniowej UE jako całości oraz poszczególnych zakładów ubezpieczeń i reasekuracji. Jednocześnie wniosek przekształca w jedną dyrektywę kilka generacji dyrektyw z zakresu ubezpieczeń. Ramy te mają być stosowane do zarówno do zakładów ubezpieczeń, jak i reasekuracji. |
| --- | --- |

2.1

Przedmiotowy wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie nowych ram wypłacalności prywatnych zakładów ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, tzw. Solvency II, wprowadza skorygowany system mający zapewnić lepszą ochronę ubezpieczającym i beneficjentom, pogłębić integrację wspólnego unijnego rynku ubezpieczeń oraz zwiększyć międzynarodową konkurencyjność branży ubezpieczeniowej UE jako całości oraz poszczególnych zakładów ubezpieczeń i reasekuracji. Jednocześnie wniosek przekształca w jedną dyrektywę kilka generacji dyrektyw z zakresu ubezpieczeń. Ramy te mają być stosowane do zarówno do zakładów ubezpieczeń, jak i reasekuracji.

| 2.2 | Dzięki szczegółowym i ciągłym konsultacjom ze wszystkimi zainteresowanymi stronami Komisja i komitety związane z procedurą Lamfalussy'ego, obejmujące organy regulacji i nadzoru, odegrały wiodącą rolę we wprowadzaniu najnowocześniejszych praktyk w globalnym środowisku, w szczególności w dziedzinie usług finansowych. W rezultacie dyrektywa Solvency II jest jednym z najnowocześniejszych na świecie zbiorów przepisów dotyczących wypłacalności zakładów ubezpieczeniowych i powoduje, że Europa znacznie wyprzedza pozostałe jurysdykcje. Jednak podczas konsultacji dotyczących takich reform należy zwracać należytą uwagę na opinie pracowników i konsumentów, którzy są niewątpliwie zainteresowani wynikiem całej procedury. EKES wzywa Komisję do stworzenia odpowiednich forów, takich jak FINUSE, w ramach których mogłyby odbywać się te konsultacje. |
| --- | --- |

2.2

Dzięki szczegółowym i ciągłym konsultacjom ze wszystkimi zainteresowanymi stronami Komisja i komitety związane z procedurą Lamfalussy'ego, obejmujące organy regulacji i nadzoru, odegrały wiodącą rolę we wprowadzaniu najnowocześniejszych praktyk w globalnym środowisku, w szczególności w dziedzinie usług finansowych. W rezultacie dyrektywa Solvency II jest jednym z najnowocześniejszych na świecie zbiorów przepisów dotyczących wypłacalności zakładów ubezpieczeniowych i powoduje, że Europa znacznie wyprzedza pozostałe jurysdykcje. Jednak podczas konsultacji dotyczących takich reform należy zwracać należytą uwagę na opinie pracowników i konsumentów, którzy są niewątpliwie zainteresowani wynikiem całej procedury. EKES wzywa Komisję do stworzenia odpowiednich forów, takich jak FINUSE, w ramach których mogłyby odbywać się te konsultacje.

3.   Kontekst

| 3.1 | Proponowane ramy wypłacalności mają na celu poprawę stabilności finansowej i wiarygodności europejskiego rynku ubezpieczeń. Powinno to być przynieść korzyści zarówno dla konkurencyjności całego unijnego sektora ubezpieczeń, jak i dla bezpieczeństwa poszczególnych zakładów ubezpieczeń i reasekuracji oraz konsumentów. Niezawodne rynki ubezpieczeń są niezwykle ważne dla struktury społeczeństwa i gospodarki Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

3.1

Proponowane ramy wypłacalności mają na celu poprawę stabilności finansowej i wiarygodności europejskiego rynku ubezpieczeń. Powinno to być przynieść korzyści zarówno dla konkurencyjności całego unijnego sektora ubezpieczeń, jak i dla bezpieczeństwa poszczególnych zakładów ubezpieczeń i reasekuracji oraz konsumentów. Niezawodne rynki ubezpieczeń są niezwykle ważne dla struktury społeczeństwa i gospodarki Unii Europejskiej.

| 3.2 | Ubezpieczenie działa przede wszystkim jako narzędzie ochrony indywidualnej i zbiorowej. Klientami zakładów ubezpieczeń są gospodarstwa domowe, małe i średnie przedsiębiorstwa, wielkie korporacje, stowarzyszenia i władze publiczne. Zobowiązania zakładów ubezpieczeń dotyczą samych klientów usług ubezpieczeniowych, a także osób pozostających na ich utrzymaniu oraz stron trzecich. EKES ma pełną świadomość tego oddziaływania na codzienne życie obywateli Europy. Znaczenie zakładów ubezpieczeniowych nie ogranicza się tylko do rynku usług związanych z zabezpieczeniem na wypadek śmierci, ale stały się one również istotnym dostawcą produktów oszczędnościowych. Ubezpieczenia stanowią część zarządzania systemami zabezpieczenia społecznego, takimi jak emerytury (kraje skandynawskie), odszkodowania dla pracowników (BE, FI, PT) oraz krajowe systemy opieki zdrowotnej (IE, NL), często w ramach systemu obejmującego przedstawicieli pracowników. Ubezpieczenia dostarczają świadczeń pracowniczych, które mają coraz większe znaczenie dla siły roboczej — ważnej zainteresowanej strony. Zapewniają ochronę przed nowymi rodzajami ryzyka, takimi jak klęski żywiołowe, zniszczenie upraw oraz terroryzm, niejednokrotnie dzięki partnerstwu między zakładami ubezpieczeń i reasekuracji a rządami. |
| --- | --- |

3.2

Ubezpieczenie działa przede wszystkim jako narzędzie ochrony indywidualnej i zbiorowej. Klientami zakładów ubezpieczeń są gospodarstwa domowe, małe i średnie przedsiębiorstwa, wielkie korporacje, stowarzyszenia i władze publiczne. Zobowiązania zakładów ubezpieczeń dotyczą samych klientów usług ubezpieczeniowych, a także osób pozostających na ich utrzymaniu oraz stron trzecich. EKES ma pełną świadomość tego oddziaływania na codzienne życie obywateli Europy. Znaczenie zakładów ubezpieczeniowych nie ogranicza się tylko do rynku usług związanych z zabezpieczeniem na wypadek śmierci, ale stały się one również istotnym dostawcą produktów oszczędnościowych. Ubezpieczenia stanowią część zarządzania systemami zabezpieczenia społecznego, takimi jak emerytury (kraje skandynawskie), odszkodowania dla pracowników (BE, FI, PT) oraz krajowe systemy opieki zdrowotnej (IE, NL), często w ramach systemu obejmującego przedstawicieli pracowników. Ubezpieczenia dostarczają świadczeń pracowniczych, które mają coraz większe znaczenie dla siły roboczej — ważnej zainteresowanej strony. Zapewniają ochronę przed nowymi rodzajami ryzyka, takimi jak klęski żywiołowe, zniszczenie upraw oraz terroryzm, niejednokrotnie dzięki partnerstwu między zakładami ubezpieczeń i reasekuracji a rządami.

| 3.3 | Rynek ubezpieczeń jest ważną siłą napędową całej gospodarki, wspierającą inicjatywy i budującą zaufanie, i sam w sobie stanowi znaczący czynnik gospodarczy, tworząc miejsca pracy dla prawie miliona pracowników w Europie (3). Komisja szacuje, że proponowana dyrektywa będzie się wiązać dla zakładów ubezpieczeniowych i organów nadzoru z dodatkowymi inwestycjami o wartości 2-3 miliardów euro. Oczekuje się, że bardzo duża część tych inwestycji zostanie przeznaczona na kapitał ludzki, tworząc w wielu miejscach stabilne miejsca pracy wymagające wysokich kwalifikacji (w tym dla specjalistów ds. zarządzania ryzykiem, aktuariuszy, specjalistów w dziedzinie technologii informacyjno-komunikacyjnych i audytorów wewnętrznych). EKES jest zdania, że inwestycje te powinny być opłacalne dla wszystkich zainteresowanych stron, w tym konsumentów i beneficjentów. |
| --- | --- |

3.3

Rynek ubezpieczeń jest ważną siłą napędową całej gospodarki, wspierającą inicjatywy i budującą zaufanie, i sam w sobie stanowi znaczący czynnik gospodarczy, tworząc miejsca pracy dla prawie miliona pracowników w Europie (3). Komisja szacuje, że proponowana dyrektywa będzie się wiązać dla zakładów ubezpieczeniowych i organów nadzoru z dodatkowymi inwestycjami o wartości 2-3 miliardów euro. Oczekuje się, że bardzo duża część tych inwestycji zostanie przeznaczona na kapitał ludzki, tworząc w wielu miejscach stabilne miejsca pracy wymagające wysokich kwalifikacji (w tym dla specjalistów ds. zarządzania ryzykiem, aktuariuszy, specjalistów w dziedzinie technologii informacyjno-komunikacyjnych i audytorów wewnętrznych). EKES jest zdania, że inwestycje te powinny być opłacalne dla wszystkich zainteresowanych stron, w tym konsumentów i beneficjentów.

| 3.4 | Oprócz bezpośredniego zatrudnienia dystrybucja ubezpieczeń za pośrednictwem agentów i brokerów ubezpieczeniowych oraz ich własnych pracowników daje kolejny milion miejsc pracy.
  Dzięki inwestycjom na kwotę ponad 6500 mld euro (4) zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji są ważnymi inwestorami instytucjonalnymi. W związku z tym odpowiadają za przekształcanie, proporcjonalnie do ponoszonego ryzyka, indywidualnych składek w pulę aktywów finansowych oraz za średniookresowe i długookresowe bezpieczeństwo ubezpieczających i beneficjentów. |
| --- | --- |

3.4

Oprócz bezpośredniego zatrudnienia dystrybucja ubezpieczeń za pośrednictwem agentów i brokerów ubezpieczeniowych oraz ich własnych pracowników daje kolejny milion miejsc pracy.

Dzięki inwestycjom na kwotę ponad 6500 mld euro (4) zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji są ważnymi inwestorami instytucjonalnymi. W związku z tym odpowiadają za przekształcanie, proporcjonalnie do ponoszonego ryzyka, indywidualnych składek w pulę aktywów finansowych oraz za średniookresowe i długookresowe bezpieczeństwo ubezpieczających i beneficjentów.

| 3.5 | Składki pochodzące od gospodarstw domowych, małych i średnich przedsiębiorstw, większych korporacji, stowarzyszeń i organów publicznych stanowią ponad 5 % PKB w przypadku ubezpieczeń na życie (5) i ponad 3 % w przypadku ubezpieczeń innych niż ubezpieczenia na życie. Nawet w przypadku bardziej dojrzałych rynków stopa wzrostu w branży ubezpieczeniowej przez większość czasu przekracza wzrost całej gospodarki. Inwestycje ubezpieczycieli stanowią ponad 50 % PKB (6), z czego połowę stanowią aktywa i pożyczki przynoszące stałe dochody (7), podczas gdy łączne inwestycje ubezpieczycieli przynoszące zmienne zyski odpowiadają prawie jednej czwartej kapitalizacji europejskiego rynku akcji (8). |
| --- | --- |

3.5

Składki pochodzące od gospodarstw domowych, małych i średnich przedsiębiorstw, większych korporacji, stowarzyszeń i organów publicznych stanowią ponad 5 % PKB w przypadku ubezpieczeń na życie (5) i ponad 3 % w przypadku ubezpieczeń innych niż ubezpieczenia na życie. Nawet w przypadku bardziej dojrzałych rynków stopa wzrostu w branży ubezpieczeniowej przez większość czasu przekracza wzrost całej gospodarki. Inwestycje ubezpieczycieli stanowią ponad 50 % PKB (6), z czego połowę stanowią aktywa i pożyczki przynoszące stałe dochody (7), podczas gdy łączne inwestycje ubezpieczycieli przynoszące zmienne zyski odpowiadają prawie jednej czwartej kapitalizacji europejskiego rynku akcji (8).

| 3.6 | Nawet jeśli w niedawnej przeszłości w branży ubezpieczeniowej miało miejsce wiele fuzji, w Europie nadal istnieje około 5000 zakładów ubezpieczeniowych (9). Duże grupy finansowe mogą posiadać w różnych krajach różne jednostki zależne będące firmami ubezpieczeniowymi. Struktury grup w branży ubezpieczeniowej mogą obejmować różne rodzaje działalności w ramach branży ubezpieczeniowej (reasekurację, ubezpieczenia na życie i/lub ubezpieczenia inne niż ubezpieczenia na życie, mediację w zakresie ubezpieczeń) lub w szerszym kontekście usług finansowych (w tym bankowość, ubezpieczenia bankowe tzw. bancassurance oraz kredyty hipoteczne). Ponadto w skład grupy mogą wchodzić spółki-matki i spółki-córki, ale może ona także obejmować joint venture, holdingi i tak dalej. Dwadzieścia największych grup uzyskuje prawie połowę przychodu ze składek w Europie (10). Znaczący udział w rynku mają także towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych i spółdzielcze towarzystwa ubezpieczeniowe. Te ostatnie są często nieodłącznie powiązane z dużą liczbą organizacji społeczeństwa obywatelskiego i uzyskują 30 % ogólnego przychodu ze składek w Europie (11). |
| --- | --- |

3.6

Nawet jeśli w niedawnej przeszłości w branży ubezpieczeniowej miało miejsce wiele fuzji, w Europie nadal istnieje około 5000 zakładów ubezpieczeniowych (9). Duże grupy finansowe mogą posiadać w różnych krajach różne jednostki zależne będące firmami ubezpieczeniowymi. Struktury grup w branży ubezpieczeniowej mogą obejmować różne rodzaje działalności w ramach branży ubezpieczeniowej (reasekurację, ubezpieczenia na życie i/lub ubezpieczenia inne niż ubezpieczenia na życie, mediację w zakresie ubezpieczeń) lub w szerszym kontekście usług finansowych (w tym bankowość, ubezpieczenia bankowe tzw. bancassurance oraz kredyty hipoteczne). Ponadto w skład grupy mogą wchodzić spółki-matki i spółki-córki, ale może ona także obejmować joint venture, holdingi i tak dalej. Dwadzieścia największych grup uzyskuje prawie połowę przychodu ze składek w Europie (10). Znaczący udział w rynku mają także towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych i spółdzielcze towarzystwa ubezpieczeniowe. Te ostatnie są często nieodłącznie powiązane z dużą liczbą organizacji społeczeństwa obywatelskiego i uzyskują 30 % ogólnego przychodu ze składek w Europie (11).

| 3.7 | Obecny kryzys finansowy wywołany praktykami na rynku kredytów hipotecznych w Stanach Zjednoczonych jest argumentem na rzecz konieczności stosowania dokładnych i solidnych standardów wypłacalności, co zapewni wywiązanie się zakładów ubezpieczeniowych ze zobowiązań choćby w trudnych sytuacjach. Reguły, metody zarządzania i testy warunków skrajnych pomagają w osiągnięciu tego celu. |
| --- | --- |

3.7

Obecny kryzys finansowy wywołany praktykami na rynku kredytów hipotecznych w Stanach Zjednoczonych jest argumentem na rzecz konieczności stosowania dokładnych i solidnych standardów wypłacalności, co zapewni wywiązanie się zakładów ubezpieczeniowych ze zobowiązań choćby w trudnych sytuacjach. Reguły, metody zarządzania i testy warunków skrajnych pomagają w osiągnięciu tego celu.

4.   Podejście prawodawcze

| 4.1 | Zgodnie z programem lepszego stanowienia prawa Komisja szczegółowo i dogłębnie przygotowywała dyrektywę Solvency II, biorąc pod uwagę przepisy obejmujące przekształcane dokumenty. Dzięki kilkakrotnym jakościowym i ilościowym ocenom wpływu i konsultacjom udało się wziąć pod uwagę wiele obaw tak branży ubezpieczeniowej, jak i organów nadzoru. Wkrótce nastąpią nowe szczegółowe analizy i konsultacje. |
| --- | --- |

4.1

Zgodnie z programem lepszego stanowienia prawa Komisja szczegółowo i dogłębnie przygotowywała dyrektywę Solvency II, biorąc pod uwagę przepisy obejmujące przekształcane dokumenty. Dzięki kilkakrotnym jakościowym i ilościowym ocenom wpływu i konsultacjom udało się wziąć pod uwagę wiele obaw tak branży ubezpieczeniowej, jak i organów nadzoru. Wkrótce nastąpią nowe szczegółowe analizy i konsultacje.

| 4.2 | Wniosek komisji jest tak zwaną „dyrektywą Lamfalussy'ego”, opartą na czteropoziomowej strukturze architektury usług finansowych Lamfalussy'ego. Przepisy poziomu 1 są oparte na zasadach, tworząc podstawy dla przyjęcia środków wykonawczych na poziomie 2 oraz instrukcji dotyczących spójności w dziedzinie nadzoru na poziomie 3 procesu. Podejście to ma umożliwić niezwłoczne dostosowanie nowego systemu w taki sposób, aby odzwierciedlał zmiany na rynku, międzynarodowe zjawiska w dziedzinie przepisów dotyczących rachunkowości oraz ubezpieczeń i reasekuracji, rozwój techniczny, nowe doświadczenia i nowe metodologie. Określenie szczegółowych specyfikacji dotyczących obliczeń w artykułach dyrektywy zagrażałoby samej idei tego innowacyjnego procesu legislacyjnego. W tym przypadku odpowiedniejsze będą poziomy 2 i 3. |
| --- | --- |

4.2

Wniosek komisji jest tak zwaną „dyrektywą Lamfalussy'ego”, opartą na czteropoziomowej strukturze architektury usług finansowych Lamfalussy'ego. Przepisy poziomu 1 są oparte na zasadach, tworząc podstawy dla przyjęcia środków wykonawczych na poziomie 2 oraz instrukcji dotyczących spójności w dziedzinie nadzoru na poziomie 3 procesu. Podejście to ma umożliwić niezwłoczne dostosowanie nowego systemu w taki sposób, aby odzwierciedlał zmiany na rynku, międzynarodowe zjawiska w dziedzinie przepisów dotyczących rachunkowości oraz ubezpieczeń i reasekuracji, rozwój techniczny, nowe doświadczenia i nowe metodologie. Określenie szczegółowych specyfikacji dotyczących obliczeń w artykułach dyrektywy zagrażałoby samej idei tego innowacyjnego procesu legislacyjnego. W tym przypadku odpowiedniejsze będą poziomy 2 i 3.

| 4.3 | Nowy system ma formę trzech filarów, podobnych do wymogów kapitałowych umowy Bazylea II dotyczących sektora bankowego, ale odzwierciedla szczególny charakter działalności ubezpieczeniowej. Filar I (art. 74–142) określa ilościowe wymogi finansowe, filar II (art. 27-34, 36-38, 40–49, 181–183) dotyczy procesu nadzoru i wymogów jakościowych, a filar III (art. 35, 50–55) reguluje informowanie organów nadzoru oraz publiczne ujawnianie informacji. Te trzy filary nie są autonomiczne, ale uzupełniają się wzajemnie w dążeniu do realizacji celów systemu. Należy odpowiednio rozważyć wzajemne oddziaływanie przepisów zaliczających się do poszczególnych filarów. |
| --- | --- |

4.3

Nowy system ma formę trzech filarów, podobnych do wymogów kapitałowych umowy Bazylea II dotyczących sektora bankowego, ale odzwierciedla szczególny charakter działalności ubezpieczeniowej. Filar I (art. 74–142) określa ilościowe wymogi finansowe, filar II (art. 27-34, 36-38, 40–49, 181–183) dotyczy procesu nadzoru i wymogów jakościowych, a filar III (art. 35, 50–55) reguluje informowanie organów nadzoru oraz publiczne ujawnianie informacji. Te trzy filary nie są autonomiczne, ale uzupełniają się wzajemnie w dążeniu do realizacji celów systemu. Należy odpowiednio rozważyć wzajemne oddziaływanie przepisów zaliczających się do poszczególnych filarów.

| 4.4 | Zmiana obowiązującego systemu wypłacalności posłużyła także za okazję do przekształcenia 13 dyrektyw dotyczących ubezpieczeń i reasekuracji w jedną uproszczoną dyrektywę, do której włączono nowe przepisy z zakresu wypłacalności. Zawiera ona pewną liczbę zmian, które nie mają charakteru merytorycznego, tak by poprawić sposób sformułowania proponowanej dyrektywy. Skreślono artykuły i części artykułów, które stały się zbędne. |
| --- | --- |

4.4

Zmiana obowiązującego systemu wypłacalności posłużyła także za okazję do przekształcenia 13 dyrektyw dotyczących ubezpieczeń i reasekuracji w jedną uproszczoną dyrektywę, do której włączono nowe przepisy z zakresu wypłacalności. Zawiera ona pewną liczbę zmian, które nie mają charakteru merytorycznego, tak by poprawić sposób sformułowania proponowanej dyrektywy. Skreślono artykuły i części artykułów, które stały się zbędne.

5.   Aspekty ogólne

| 5.1 | W ciągu ostatnich 30 lat kolejne generacje dyrektyw UE stworzyły europejski rynek ubezpieczeń i reasekuracji regulowany przez wspólny zbiór przepisów, do których zaliczały się zasada wzajemnego uznawania i zasada kontroli w państwie rodzimym. Stworzyły rynek otwarty dla podmiotów spoza UE i stanowiły zachętę dla unijnych ubezpieczycieli do rozszerzania działalności na rynki pozaunijne, głównie w Ameryce Północnej, Azji oraz w krajach, które można brać pod uwagę jako przyszłych członków UE. |
| --- | --- |

5.1

W ciągu ostatnich 30 lat kolejne generacje dyrektyw UE stworzyły europejski rynek ubezpieczeń i reasekuracji regulowany przez wspólny zbiór przepisów, do których zaliczały się zasada wzajemnego uznawania i zasada kontroli w państwie rodzimym. Stworzyły rynek otwarty dla podmiotów spoza UE i stanowiły zachętę dla unijnych ubezpieczycieli do rozszerzania działalności na rynki pozaunijne, głównie w Ameryce Północnej, Azji oraz w krajach, które można brać pod uwagę jako przyszłych członków UE.

| 5.2 | Proponowane nowoczesne rozwiązanie problemu wypłacalności gwarantuje, że ubezpieczyciele będą w dobrej kondycji finansowej i będą mogli stawić czoła niekorzystnym wydarzeniom, aby wywiązać się z zobowiązań umownych wobec ubezpieczających oraz zagwarantować istnienie stabilnego systemu finansowego. Należy jednak podkreślić, że wszyscy konsumenci tych usług finansowych zasługują na taką zwiększoną ochronę. Szereg podmiotów działających na rynku, takich jak usługodawcy w dziedzinie programów emerytalnych lub instytucje oszczędnościowe i inwestycyjne, nie podlega regulacjom dotyczącym ubezpieczeń. |
| --- | --- |

5.2

Proponowane nowoczesne rozwiązanie problemu wypłacalności gwarantuje, że ubezpieczyciele będą w dobrej kondycji finansowej i będą mogli stawić czoła niekorzystnym wydarzeniom, aby wywiązać się z zobowiązań umownych wobec ubezpieczających oraz zagwarantować istnienie stabilnego systemu finansowego. Należy jednak podkreślić, że wszyscy konsumenci tych usług finansowych zasługują na taką zwiększoną ochronę. Szereg podmiotów działających na rynku, takich jak usługodawcy w dziedzinie programów emerytalnych lub instytucje oszczędnościowe i inwestycyjne, nie podlega regulacjom dotyczącym ubezpieczeń.

| 5.3 | Zharmonizowane przepisy dotyczące wypłacalności budują zaufanie nie tylko wśród konsumentów, ale także wśród organów nadzoru. Takie zaufanie jest bardzo istotne, aby europejski rynek obejmujący wzajemne uznawanie i kontrolę w państwie rodzimym mógł działać w praktyce. Obecne przepisy UE dotyczące wypłacalności (Solvency I) są jednak przestarzałe. Nie uwzględniają one w należyty sposób różnych rodzajów ryzyka, jakie ponosi podmiot zapewniający ochronę ubezpieczeniową, co powoduje istnienie jednakowych wymogów wypłacalności wobec zakładów różniących się profilami ryzyka. Ponadto obecne przepisy dotyczące wypłacalności koncentrują się głównie na zgodności finansowej, uwzględniając raczej podejście oparte na przepisach niż na dobrym zarządzaniu oraz zawierają niewłaściwe rozwiązania w zakresie nadzoru nad grupami ubezpieczeniowymi. Oprócz tego obecne unijne ramy legislacyjne pozostawiają państwom członkowskim zbyt duże możliwości wprowadzania odmiennych rozwiązań, narażając w ten sposób na szwank nadzór nad operacjami ponadnarodowymi i równe warunki konkurencji. W związku z tymi niedostatkami obecny system jest wypierany przez nowe zjawiska w tej branży oraz na płaszczyźnie międzysektorowej i międzynarodowej. Nowe standardy dotyczące wypłacalności, określone we wniosku dotyczącym dyrektywy, odzwierciedlają innymi słowy tendencję już wprowadzoną przez świadome ryzyka podmioty i organy nadzoru z różnych krajów. |
| --- | --- |

5.3

Zharmonizowane przepisy dotyczące wypłacalności budują zaufanie nie tylko wśród konsumentów, ale także wśród organów nadzoru. Takie zaufanie jest bardzo istotne, aby europejski rynek obejmujący wzajemne uznawanie i kontrolę w państwie rodzimym mógł działać w praktyce. Obecne przepisy UE dotyczące wypłacalności (Solvency I) są jednak przestarzałe. Nie uwzględniają one w należyty sposób różnych rodzajów ryzyka, jakie ponosi podmiot zapewniający ochronę ubezpieczeniową, co powoduje istnienie jednakowych wymogów wypłacalności wobec zakładów różniących się profilami ryzyka. Ponadto obecne przepisy dotyczące wypłacalności koncentrują się głównie na zgodności finansowej, uwzględniając raczej podejście oparte na przepisach niż na dobrym zarządzaniu oraz zawierają niewłaściwe rozwiązania w zakresie nadzoru nad grupami ubezpieczeniowymi. Oprócz tego obecne unijne ramy legislacyjne pozostawiają państwom członkowskim zbyt duże możliwości wprowadzania odmiennych rozwiązań, narażając w ten sposób na szwank nadzór nad operacjami ponadnarodowymi i równe warunki konkurencji. W związku z tymi niedostatkami obecny system jest wypierany przez nowe zjawiska w tej branży oraz na płaszczyźnie międzysektorowej i międzynarodowej. Nowe standardy dotyczące wypłacalności, określone we wniosku dotyczącym dyrektywy, odzwierciedlają innymi słowy tendencję już wprowadzoną przez świadome ryzyka podmioty i organy nadzoru z różnych krajów.

| 5.4 | W przeciwieństwie do systemu Solvency I obecna reforma koncentruje się na faktycznej jakości zarządzania ryzykiem w przedsiębiorstwie oraz na zasadach i celach, a nie na przepisach, które nie uwzględniają szczególnego profilu ryzyka zakładów.
  Wniosek ma także na celu dostosowanie praktyki nadzorczej na terenie EOG. |
| --- | --- |

5.4

W przeciwieństwie do systemu Solvency I obecna reforma koncentruje się na faktycznej jakości zarządzania ryzykiem w przedsiębiorstwie oraz na zasadach i celach, a nie na przepisach, które nie uwzględniają szczególnego profilu ryzyka zakładów.

Wniosek ma także na celu dostosowanie praktyki nadzorczej na terenie EOG.

| 5.5 | W zasadzie nowy system przede wszystkim dostarczy organom nadzoru i ubezpieczycielom nowoczesne narzędzia w dziedzinie wypłacalności, nie tylko w celu sprostania negatywnym wydarzeniom związanym z ryzykiem ubezpieczeniowym, takim jak powodzie, nawałnice czy poważne wypadki samochodowe, ale także ryzyku rynkowemu, ryzyku kredytowemu i ryzyku operacyjnemu. Inaczej niż w obecnym prawodawstwie zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji będą miały obowiązek dysponowania kapitałem proporcjonalnym do ich ogólnego ryzyka związanego z wypłacalnością, z uwzględnieniem nie tylko elementów ilościowych, ale także aspektów jakościowych, mających wpływ na sytuację zakładu związaną z ryzykiem. |
| --- | --- |

5.5

W zasadzie nowy system przede wszystkim dostarczy organom nadzoru i ubezpieczycielom nowoczesne narzędzia w dziedzinie wypłacalności, nie tylko w celu sprostania negatywnym wydarzeniom związanym z ryzykiem ubezpieczeniowym, takim jak powodzie, nawałnice czy poważne wypadki samochodowe, ale także ryzyku rynkowemu, ryzyku kredytowemu i ryzyku operacyjnemu. Inaczej niż w obecnym prawodawstwie zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji będą miały obowiązek dysponowania kapitałem proporcjonalnym do ich ogólnego ryzyka związanego z wypłacalnością, z uwzględnieniem nie tylko elementów ilościowych, ale także aspektów jakościowych, mających wpływ na sytuację zakładu związaną z ryzykiem.

| 5.6 | System opiera się na podejściu uwzględniającym ryzyko ekonomiczne, mającym zapewnić należyte odzwierciedlenie rzeczywistego narażenia na ryzyko oraz planów ograniczania ryzyka, co pozwala na likwidację możliwości samowoli regulacyjnej, która może zakłócić i osłabić ochronę dostępną dla ubezpieczającego. Oznacza to także, że wymogi kapitałowe powinny umożliwiać optymalną alokację kapitału i zapewniać bodźce dla lepszego wewnętrznego zarządzania ryzykiem. |
| --- | --- |

5.6

System opiera się na podejściu uwzględniającym ryzyko ekonomiczne, mającym zapewnić należyte odzwierciedlenie rzeczywistego narażenia na ryzyko oraz planów ograniczania ryzyka, co pozwala na likwidację możliwości samowoli regulacyjnej, która może zakłócić i osłabić ochronę dostępną dla ubezpieczającego. Oznacza to także, że wymogi kapitałowe powinny umożliwiać optymalną alokację kapitału i zapewniać bodźce dla lepszego wewnętrznego zarządzania ryzykiem.

| 5.7 | Po drugie, w dyrektywie Solvency II położono nacisk na obowiązek zapewnienia przez kierownictwo zakładów ubezpieczeń racjonalnego zarządzania ryzykiem i dążenie do propagowania dobrych praktyk w branży. Kierownictwo będzie musiało skupić się na aktywnym identyfikowaniu, pomiarach i zarządzaniu różnymi rodzajami ryzyka i brać pod uwagę wszelkie nowe zjawiska w przyszłości, takie jak nowe biznesplany lub możliwość wystąpienia katastrof, które mogą mieć wpływ na ich kondycję finansową. Ponadto proponowana reforma będzie wymagała od kierownictwa oceny potrzeb kapitałowych w świetle wszystkich rodzajów ryzyka dzięki własnej ocenie ryzyka i wypłacalności, a proces nadzoru przeniesie centrum zainteresowania organów nadzoru z przestrzegania przepisów i monitorowania kapitałowego na ocenę faktycznego profilu ryzyka ubezpieczycieli oraz jakość ich systemów zarządzania ryzykiem i systemów zarządzania przedsiębiorstwem, na przykład poprzez mechanizmy wczesnego ostrzegania i testy warunków skrajnych. Równolegle w dyrektywie zachęcono do współpracy i spójności w dziedzinie nadzoru, na przykład dzięki zwiększeniu roli CEIOPS (Komitetu Europejskich Inspektorów ds. Ubezpieczeń i Emerytur Pracowniczych), co stanowi krok w kierunku popieranego przez EKES ujednolicenia nadzoru usług finansowych. |
| --- | --- |

5.7

Po drugie, w dyrektywie Solvency II położono nacisk na obowiązek zapewnienia przez kierownictwo zakładów ubezpieczeń racjonalnego zarządzania ryzykiem i dążenie do propagowania dobrych praktyk w branży. Kierownictwo będzie musiało skupić się na aktywnym identyfikowaniu, pomiarach i zarządzaniu różnymi rodzajami ryzyka i brać pod uwagę wszelkie nowe zjawiska w przyszłości, takie jak nowe biznesplany lub możliwość wystąpienia katastrof, które mogą mieć wpływ na ich kondycję finansową. Ponadto proponowana reforma będzie wymagała od kierownictwa oceny potrzeb kapitałowych w świetle wszystkich rodzajów ryzyka dzięki własnej ocenie ryzyka i wypłacalności, a proces nadzoru przeniesie centrum zainteresowania organów nadzoru z przestrzegania przepisów i monitorowania kapitałowego na ocenę faktycznego profilu ryzyka ubezpieczycieli oraz jakość ich systemów zarządzania ryzykiem i systemów zarządzania przedsiębiorstwem, na przykład poprzez mechanizmy wczesnego ostrzegania i testy warunków skrajnych. Równolegle w dyrektywie zachęcono do współpracy i spójności w dziedzinie nadzoru, na przykład dzięki zwiększeniu roli CEIOPS (Komitetu Europejskich Inspektorów ds. Ubezpieczeń i Emerytur Pracowniczych), co stanowi krok w kierunku popieranego przez EKES ujednolicenia nadzoru usług finansowych.

| 5.8 | Trzecim ważnym aspektem jest próba poprawy skuteczności nadzoru nad grupami ubezpieczeniowymi, dzięki „organowi sprawującemu nadzór nad grupą” w państwie rodzimym. Nadzór nad grupą zagwarantuje, że rodzaje ryzyka charakterystyczne dla całej grupy nie zostaną pominięte i umożliwi grupom bardziej skuteczne działanie, a jednocześnie zapewni wszystkim ubezpieczającym wysoki poziom ochrony. Organ sprawujący nadzór nad grupą będzie miał określone obowiązki, które będzie realizować w ścisłej współpracy z odnośnymi krajowymi organami nadzoru, a jednocześnie będzie miał obowiązek podejmowania decyzji w odniesieniu do ograniczonej liczby zagadnień. Zachęca się miejscowe organy nadzoru do aktywnego udziału w pracy kolegium organów nadzoru, ponieważ mają one prawo współdecyzji, o ile istnieje możliwość osiągnięcia porozumienia. Wiąże się to z innym podejściem, jakie należy zastosować, aby można było rozpoznać realia ekonomiczne oraz potencjał zróżnicowania ryzyka takich grup. |
| --- | --- |

5.8

Trzecim ważnym aspektem jest próba poprawy skuteczności nadzoru nad grupami ubezpieczeniowymi, dzięki „organowi sprawującemu nadzór nad grupą” w państwie rodzimym. Nadzór nad grupą zagwarantuje, że rodzaje ryzyka charakterystyczne dla całej grupy nie zostaną pominięte i umożliwi grupom bardziej skuteczne działanie, a jednocześnie zapewni wszystkim ubezpieczającym wysoki poziom ochrony. Organ sprawujący nadzór nad grupą będzie miał określone obowiązki, które będzie realizować w ścisłej współpracy z odnośnymi krajowymi organami nadzoru, a jednocześnie będzie miał obowiązek podejmowania decyzji w odniesieniu do ograniczonej liczby zagadnień. Zachęca się miejscowe organy nadzoru do aktywnego udziału w pracy kolegium organów nadzoru, ponieważ mają one prawo współdecyzji, o ile istnieje możliwość osiągnięcia porozumienia. Wiąże się to z innym podejściem, jakie należy zastosować, aby można było rozpoznać realia ekonomiczne oraz potencjał zróżnicowania ryzyka takich grup.

| 5.9 | Po czwarte, dyrektywa Solvency II wprowadza większą przejrzystość i obiektywizm, zarówno pod względem informacji dostarczanych przez zakład na temat jego kondycji finansowej i związanych z nią rodzajów ryzyka, jak i pod względem procesów nadzoru. Obecnie nadzór w poszczególnych państwach członkowskich nadal się różni, pozostawiając miejsce dla samowoli regulacyjnej. Wydaje się istotne, zarówno dla europejskiej polityki w tych sprawach, jak i dla ubezpieczycieli chcących naprawdę wejść na nowy rynek krajowy, aby nadzór był nie tylko obiektywny i przejrzysty, ale także przewidywalny i dobrze udokumentowany. |
| --- | --- |

5.9

Po czwarte, dyrektywa Solvency II wprowadza większą przejrzystość i obiektywizm, zarówno pod względem informacji dostarczanych przez zakład na temat jego kondycji finansowej i związanych z nią rodzajów ryzyka, jak i pod względem procesów nadzoru. Obecnie nadzór w poszczególnych państwach członkowskich nadal się różni, pozostawiając miejsce dla samowoli regulacyjnej. Wydaje się istotne, zarówno dla europejskiej polityki w tych sprawach, jak i dla ubezpieczycieli chcących naprawdę wejść na nowy rynek krajowy, aby nadzór był nie tylko obiektywny i przejrzysty, ale także przewidywalny i dobrze udokumentowany.

6.   Szczegółowa analiza

6.1   Wymogi finansowe (filar I)

(Artykuły 74–142)

| 6.1.1 | Podczas definiowania wymogów ilościowych dla zakładów ubezpieczeń w nowym systemie zastosowano „całościowe podejście bilansowe”, w którym wycena aktywów (12) i zobowiązań odbywa się zgodnie ze spójnym podejściem do rynku, a wszystkie związane z nimi wymierne rodzaje ryzyka znajdują swoje wyraźne odzwierciedlenie w kontekście wymogów kapitałowych. Wycena aktywów i zobowiązań na poziomach zgodnych z warunkami handlowymi gwarantuje, że są one wyceniane obiektywnie i spójne ze sobą. Gwarantuje ona również przyznanie właściwej wartości wszystkim właściwym opcjonalnościom. Realistyczna przyszłościowa wycena stanowi najskuteczniejszą ochronę przez ewentualną tendencyjnością, która mogłoby zagrozić prawom wszystkich zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

6.1.1

Podczas definiowania wymogów ilościowych dla zakładów ubezpieczeń w nowym systemie zastosowano „całościowe podejście bilansowe”, w którym wycena aktywów (12) i zobowiązań odbywa się zgodnie ze spójnym podejściem do rynku, a wszystkie związane z nimi wymierne rodzaje ryzyka znajdują swoje wyraźne odzwierciedlenie w kontekście wymogów kapitałowych. Wycena aktywów i zobowiązań na poziomach zgodnych z warunkami handlowymi gwarantuje, że są one wyceniane obiektywnie i spójne ze sobą. Gwarantuje ona również przyznanie właściwej wartości wszystkim właściwym opcjonalnościom. Realistyczna przyszłościowa wycena stanowi najskuteczniejszą ochronę przez ewentualną tendencyjnością, która mogłoby zagrozić prawom wszystkich zainteresowanych stron.

| 6.1.2 | W tym kontekście wyceny szczególne znaczenie nadaje się obliczaniu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych tj. zobowiązań wobec ubezpieczających i innych beneficjentów. Wycena rezerw techniczno-ubezpieczeniowych spójna z informacjami pochodzącymi z rynku odbywa się poprzez obliczenie „najlepszego oszacowania”, którym jest przypuszczalna średnia ważona wartości przyszłych przepływów pieniężnych, uwzględniająca wartość pieniądza w czasie oraz margines ryzyka. Takie podejście powinno zagwarantować, że ogólna wartość rezerw techniczno-ubezpieczeniowych będzie odpowiadać kwocie, jakiej strona trzecia mogłaby potrzebować w celu przejęcia portfela ubezpieczeniowego i wywiązania się ze związanych z nim zobowiązań. Obliczenia muszą wykorzystywać informacje pochodzące z rynków finansowych i ogólnie dostępne dane na temat ryzyka ubezpieczeniowego oraz być z nimi spójne. |
| --- | --- |

6.1.2

W tym kontekście wyceny szczególne znaczenie nadaje się obliczaniu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych tj. zobowiązań wobec ubezpieczających i innych beneficjentów. Wycena rezerw techniczno-ubezpieczeniowych spójna z informacjami pochodzącymi z rynku odbywa się poprzez obliczenie „najlepszego oszacowania”, którym jest przypuszczalna średnia ważona wartości przyszłych przepływów pieniężnych, uwzględniająca wartość pieniądza w czasie oraz margines ryzyka. Takie podejście powinno zagwarantować, że ogólna wartość rezerw techniczno-ubezpieczeniowych będzie odpowiadać kwocie, jakiej strona trzecia mogłaby potrzebować w celu przejęcia portfela ubezpieczeniowego i wywiązania się ze związanych z nim zobowiązań. Obliczenia muszą wykorzystywać informacje pochodzące z rynków finansowych i ogólnie dostępne dane na temat ryzyka ubezpieczeniowego oraz być z nimi spójne.

| 6.1.3 | Jeśli chodzi o wymogi kapitałowe, nowy system wypłacalności obejmuje dwa wymogi kapitałowe: kapitałowy wymóg wypłacalności i minimalny wymóg kapitałowy, które mają różne zadania i odpowiednio do nich są obliczane. |
| --- | --- |

6.1.3

Jeśli chodzi o wymogi kapitałowe, nowy system wypłacalności obejmuje dwa wymogi kapitałowe: kapitałowy wymóg wypłacalności i minimalny wymóg kapitałowy, które mają różne zadania i odpowiednio do nich są obliczane.

| 6.1.4 | Kapitałowy wymóg wypłacalności definiuje docelową wielkość kapitału, jaką ubezpieczyciel powinien dysponować w normalnych warunkach operacyjnych, poniżej której będą się nasilać interwencje organów nadzoru. Pozwala on na stopniowe interwencje organów nadzoru, zanim kapitał osiągnie minimalny wymóg kapitałowy, a zatem daje ubezpieczającym i beneficjentom racjonalną pewność, że ubezpieczyciel wywiąże się z zobowiązań, gdy staną się wymagalne. Pod względem technicznym kapitałowy wymóg wypłacalności ma być zaprojektowany i kalibrowany w celu określenia wielkości kapitału, który umożliwia zakładowi pokrycie znaczących nieprzewidzianych strat, na podstawie określonego prawdopodobieństwa niewywiązania się z zobowiązań w określonym przedziale czasowym (0,5 % w ciągu roku). |
| --- | --- |

6.1.4

Kapitałowy wymóg wypłacalności definiuje docelową wielkość kapitału, jaką ubezpieczyciel powinien dysponować w normalnych warunkach operacyjnych, poniżej której będą się nasilać interwencje organów nadzoru. Pozwala on na stopniowe interwencje organów nadzoru, zanim kapitał osiągnie minimalny wymóg kapitałowy, a zatem daje ubezpieczającym i beneficjentom racjonalną pewność, że ubezpieczyciel wywiąże się z zobowiązań, gdy staną się wymagalne. Pod względem technicznym kapitałowy wymóg wypłacalności ma być zaprojektowany i kalibrowany w celu określenia wielkości kapitału, który umożliwia zakładowi pokrycie znaczących nieprzewidzianych strat, na podstawie określonego prawdopodobieństwa niewywiązania się z zobowiązań w określonym przedziale czasowym (0,5 % w ciągu roku).

| 6.1.5 | Minimalny wymóg kapitałowy odpowiada rzeczywiście wielkości kapitału, która powoduje w razie potrzeby podjęcie ostatecznej interwencji przez organ nadzoru. Podczas obliczania minimalnego wymogu kapitałowego należy uwzględniać zakres wystarczający, w porównaniu do kapitałowego wymogu wypłacalności, dla umożliwienia kolejnych uzasadnionych interwencji organów nadzoru. |
| --- | --- |

6.1.5

Minimalny wymóg kapitałowy odpowiada rzeczywiście wielkości kapitału, która powoduje w razie potrzeby podjęcie ostatecznej interwencji przez organ nadzoru. Podczas obliczania minimalnego wymogu kapitałowego należy uwzględniać zakres wystarczający, w porównaniu do kapitałowego wymogu wypłacalności, dla umożliwienia kolejnych uzasadnionych interwencji organów nadzoru.

| 6.1.6 | W praktyce ubezpieczyciel może obliczyć kapitałowy wymóg wypłacalności albo stosując standardowy wzór, albo stosując własny model wewnętrzny zatwierdzony przez organy nadzoru. Standardowy wzór ma należycie odzwierciedlać techniki zmniejszania ryzyka i efekty dywersyfikacji oraz wszelkie formy zdolności pokrycia strat przez te elementy bilansu, które nie są włączone do dostępnego kapitału. Zawarte w proponowanej dyrektywie podejście oparte na ocenie ryzyka oznacza, że model wewnętrzny (całościowy lub częściowy) może zastąpić — przy weryfikacji przez organ nadzorczy — standardowe obliczenie, pod warunkiem że lepiej odzwierciedla profil ryzyka takiego zakładu. Jest to ważna zachęta do racjonalnego wewnętrznego rozpoznawania ryzyka i zarządzania nim, jak również do szkolenia personelu i zatrudniania osób o wysokich kwalifikacjach. |
| --- | --- |

6.1.6

W praktyce ubezpieczyciel może obliczyć kapitałowy wymóg wypłacalności albo stosując standardowy wzór, albo stosując własny model wewnętrzny zatwierdzony przez organy nadzoru. Standardowy wzór ma należycie odzwierciedlać techniki zmniejszania ryzyka i efekty dywersyfikacji oraz wszelkie formy zdolności pokrycia strat przez te elementy bilansu, które nie są włączone do dostępnego kapitału. Zawarte w proponowanej dyrektywie podejście oparte na ocenie ryzyka oznacza, że model wewnętrzny (całościowy lub częściowy) może zastąpić — przy weryfikacji przez organ nadzorczy — standardowe obliczenie, pod warunkiem że lepiej odzwierciedla profil ryzyka takiego zakładu. Jest to ważna zachęta do racjonalnego wewnętrznego rozpoznawania ryzyka i zarządzania nim, jak również do szkolenia personelu i zatrudniania osób o wysokich kwalifikacjach.

| 6.1.7 | Innym elementem zgodnym z celem polegającym na zachęcaniu do dobrego zarządzania wewnętrznego jest zastosowanie do polityki inwestycyjnej zasady „ostrożnego inwestora”, która pozwoli na nienarzucanie sztucznych ograniczeń inwestycji, a jednocześnie wymaga wysokich standardów jakości i odpowiedniego uwzględniania wszelkiego poważnego ryzyka podczas obliczania narzutu kapitałowego. |
| --- | --- |

6.1.7

Innym elementem zgodnym z celem polegającym na zachęcaniu do dobrego zarządzania wewnętrznego jest zastosowanie do polityki inwestycyjnej zasady „ostrożnego inwestora”, która pozwoli na nienarzucanie sztucznych ograniczeń inwestycji, a jednocześnie wymaga wysokich standardów jakości i odpowiedniego uwzględniania wszelkiego poważnego ryzyka podczas obliczania narzutu kapitałowego.

| 6.1.8 | Mając na uwadze złożoność wymogów należy odnotować, że obecny wniosek obejmuje przepisy umożliwiające proporcjonalne i realne spełnianie wymogów filaru I. Ma to szczególne znaczenie w przypadku małych i średnich zakładów ubezpieczeniowych (MŚP). Ta zasada proporcjonalności odwołuje się jednak nie do skali, ale do charakteru i złożoności ryzyka, z jakim mają do czynienia te zakłady. MŚP podlegają podobnym ogólnym zasadom ostrożnościowym o tyle, o ile ich profil ryzyka jest taki sam jak innych zakładów. Ich klienci i beneficjenci korzystają z takiego samego poziomu ochrony. |
| --- | --- |

6.1.8

Mając na uwadze złożoność wymogów należy odnotować, że obecny wniosek obejmuje przepisy umożliwiające proporcjonalne i realne spełnianie wymogów filaru I. Ma to szczególne znaczenie w przypadku małych i średnich zakładów ubezpieczeniowych (MŚP). Ta zasada proporcjonalności odwołuje się jednak nie do skali, ale do charakteru i złożoności ryzyka, z jakim mają do czynienia te zakłady. MŚP podlegają podobnym ogólnym zasadom ostrożnościowym o tyle, o ile ich profil ryzyka jest taki sam jak innych zakładów. Ich klienci i beneficjenci korzystają z takiego samego poziomu ochrony.

6.2   Proces nadzoru i wymogi jakościowe (filar II)

(Artykuły 27–34, 36–38, 40–49, 181–183)

| 6.2.1 | We wniosku Komisji dotyczącym dyrektywy Solvency II określono procedury i narzędzia związane z nadzorem, w tym definicję kompetencji nadzorczych, przepisy dotyczące współpracy między krajowymi organami nadzoru oraz spójności w dziedzinie nadzoru. Przepisy filaru II dotyczą także wymogów jakościowych wobec zakładów tj. ich systemu zarządzania, z uwzględnieniem skutecznego systemu kontroli wewnętrznej, systemu zarządzania ryzykiem, funkcji aktuarialnej, audytu wewnętrznego, funkcji zgodności oraz zasad dotyczących outsourcingu. |
| --- | --- |

6.2.1

We wniosku Komisji dotyczącym dyrektywy Solvency II określono procedury i narzędzia związane z nadzorem, w tym definicję kompetencji nadzorczych, przepisy dotyczące współpracy między krajowymi organami nadzoru oraz spójności w dziedzinie nadzoru. Przepisy filaru II dotyczą także wymogów jakościowych wobec zakładów tj. ich systemu zarządzania, z uwzględnieniem skutecznego systemu kontroli wewnętrznej, systemu zarządzania ryzykiem, funkcji aktuarialnej, audytu wewnętrznego, funkcji zgodności oraz zasad dotyczących outsourcingu.

| 6.2.2 | Narzędzia dla organów nadzoru mają służyć identyfikacji instytucji, które mają cechy finansowe, organizacyjne lub inne mogące powodować zwiększony profil ryzyka i wobec których w wyjątkowych okolicznościach można stosować większe wymogi odnoszące się do kapitałowego wymogu wypłacalności i/lub wymagać podejmowania środków zmniejszających ponoszone ryzyko. |
| --- | --- |

6.2.2

Narzędzia dla organów nadzoru mają służyć identyfikacji instytucji, które mają cechy finansowe, organizacyjne lub inne mogące powodować zwiększony profil ryzyka i wobec których w wyjątkowych okolicznościach można stosować większe wymogi odnoszące się do kapitałowego wymogu wypłacalności i/lub wymagać podejmowania środków zmniejszających ponoszone ryzyko.

| 6.2.3 | Wyżej wspomniana zasada proporcjonalności ma także zastosowanie do procesu nadzoru. Organy nadzoru muszą korzystać ze swoich uprawnień uwzględniając skalę, charakter i złożoność ryzyka danego zakładu w celu uniknięcia obciążenia nadzorem, w szczególności tych spośród małych i średnich zakładów ubezpieczeń, które są narażone na niewielkie ryzyko. |
| --- | --- |

6.2.3

Wyżej wspomniana zasada proporcjonalności ma także zastosowanie do procesu nadzoru. Organy nadzoru muszą korzystać ze swoich uprawnień uwzględniając skalę, charakter i złożoność ryzyka danego zakładu w celu uniknięcia obciążenia nadzorem, w szczególności tych spośród małych i średnich zakładów ubezpieczeń, które są narażone na niewielkie ryzyko.

| 6.2.4 | Dyrektywa Solvency II ma na celu poprawę oceny jakościowej ryzyka dla danego zakładu przeprowadzanej przez organy nadzoru. Ważne jest, aby działania i decyzje organów nadzoru były spójne w różnych krajach, w różnych zakładach i w czasie. Warto raz jeszcze podkreślić znaczenie przejrzystości, obiektywizmu i przewidywalności działań organów nadzoru. Ma to szczególnie znaczenie w przypadku zatwierdzania modeli wewnętrznych. |
| --- | --- |

6.2.4

Dyrektywa Solvency II ma na celu poprawę oceny jakościowej ryzyka dla danego zakładu przeprowadzanej przez organy nadzoru. Ważne jest, aby działania i decyzje organów nadzoru były spójne w różnych krajach, w różnych zakładach i w czasie. Warto raz jeszcze podkreślić znaczenie przejrzystości, obiektywizmu i przewidywalności działań organów nadzoru. Ma to szczególnie znaczenie w przypadku zatwierdzania modeli wewnętrznych.

6.3   Informowanie organów nadzoru oraz publiczne ujawnianie informacji (filar III)

(Artykuły 35, 50–55)

| 6.3.1 | Przejrzystość i ujawnianie przez zakłady opinii publicznej (publiczne ujawnianie) informacji na temat ich warunków finansowych i ryzyka służy wzmocnieniu dyscypliny rynkowej. Oprócz tego zakłady ubezpieczeń powinny dostarczać organom nadzoru (informowanie organów nadzoru) informacje ilościowe i jakościowe, których organy te potrzebują do skutecznego sprawowania kontroli i doradztwa. |
| --- | --- |

6.3.1

Przejrzystość i ujawnianie przez zakłady opinii publicznej (publiczne ujawnianie) informacji na temat ich warunków finansowych i ryzyka służy wzmocnieniu dyscypliny rynkowej. Oprócz tego zakłady ubezpieczeń powinny dostarczać organom nadzoru (informowanie organów nadzoru) informacje ilościowe i jakościowe, których organy te potrzebują do skutecznego sprawowania kontroli i doradztwa.

| 6.3.2 | Harmonizacja publicznego ujawniania informacji i informowania organów nadzoru stanowi ważną część nowego systemu, ponieważ istnieje wyraźna potrzeba zapewnienia spójności w celu stworzenia porównywalnej formy i treści w całej Europie. Ma to szczególne znaczenie w przypadku ponadnarodowych grup ubezpieczeniowych. |
| --- | --- |

6.3.2

Harmonizacja publicznego ujawniania informacji i informowania organów nadzoru stanowi ważną część nowego systemu, ponieważ istnieje wyraźna potrzeba zapewnienia spójności w celu stworzenia porównywalnej formy i treści w całej Europie. Ma to szczególne znaczenie w przypadku ponadnarodowych grup ubezpieczeniowych.

6.4   Nadzór nad grupami ubezpieczeniowymi

(Artykuły 210–268)

| 6.4.1 | W obecnie obowiązującym prawodawstwie UE nadzór nad grupami ubezpieczeniowymi uznaje się jedynie za uzupełnienie nadzoru indywidualnego. W nadzorze indywidualnym nie bierze się pod uwagę, czy osoba prawna jest częścią grupy (na przykład jednostką zależną), czy nie. W związku z tym nadzór nad grupami ubezpieczeniowymi jest po prostu dodawany do nadzoru indywidualnego jedynie w celu oceny wpływu relacji grupy na dany pojedynczy zakład. W rezultacie w obecnym unijnym systemie wypłacalności nie rozpoznaje się realiów gospodarczych grup ubezpieczeniowych i nie uwzględnia faktu, że w wielu przypadkach zarządzanie ryzykiem odbywa się na szczeblu grupy, a nie danego zakładu. We wniosku dotyczącym dyrektywy Solvency II starano się więc sformułować właściwsze sposoby nadzoru nad grupami ubezpieczeniowym, dzięki zmianie sposobu — przy uwzględnieniu pewnych warunków — w jaki odbywa się nadzór nad pojedynczymi zakładami i nadzór nad grupami. |
| --- | --- |

6.4.1

W obecnie obowiązującym prawodawstwie UE nadzór nad grupami ubezpieczeniowymi uznaje się jedynie za uzupełnienie nadzoru indywidualnego. W nadzorze indywidualnym nie bierze się pod uwagę, czy osoba prawna jest częścią grupy (na przykład jednostką zależną), czy nie. W związku z tym nadzór nad grupami ubezpieczeniowymi jest po prostu dodawany do nadzoru indywidualnego jedynie w celu oceny wpływu relacji grupy na dany pojedynczy zakład. W rezultacie w obecnym unijnym systemie wypłacalności nie rozpoznaje się realiów gospodarczych grup ubezpieczeniowych i nie uwzględnia faktu, że w wielu przypadkach zarządzanie ryzykiem odbywa się na szczeblu grupy, a nie danego zakładu. We wniosku dotyczącym dyrektywy Solvency II starano się więc sformułować właściwsze sposoby nadzoru nad grupami ubezpieczeniowym, dzięki zmianie sposobu — przy uwzględnieniu pewnych warunków — w jaki odbywa się nadzór nad pojedynczymi zakładami i nadzór nad grupami.

| 6.4.2 | W przypadku każdej grupy ubezpieczeniowej wyznaczony zostanie jeden organ jako „organ sprawujący nadzór nad grupą”, który ponosi główną odpowiedzialność za wszystkie zasadnicze aspekty nadzoru nad grupą ubezpieczeniową (wypłacalność grupy, transakcje wewnątrz grupy, koncentracja ryzyka, zarządzanie ryzykiem i kontrola wewnętrzna). Ponadto organ sprawujący nadzór nad grupą i organ sprawujący nadzór nad pojedynczym zakładem mają obowiązek wymiany zasadniczych informacji w sposób automatyczny, a innych odnośnych informacji na wniosek. Organ sprawujący nadzór nad grupą ma również obowiązek konsultowania się z odnośnymi organami sprawującymi nadzór nad pojedynczymi zakładami przed podjęciem istotnych decyzji, a zainteresowane organy nadzoru mają obowiązek uczynić wszystko, co w ich mocy, aby wspólnie podjąć decyzję, chociaż w przypadkach przyjęcia wewnętrznego modelu grupy, tak jak w przepisach dotyczących sektora bankowego, ostateczną decyzję podejmie organ sprawujący nadzór nad grupą. Przepisy te powinny zagwarantować lepsze zrozumienie profilu ryzyka całej grupy przez organy sprawujące nadzór nad grupą i organy sprawujące nadzór nad pojedynczymi zakładami oraz zapewnić większą ochronę ubezpieczających będących klientami każdej poszczególnej jednostki wchodzącej w skład grupy. |
| --- | --- |

6.4.2

W przypadku każdej grupy ubezpieczeniowej wyznaczony zostanie jeden organ jako „organ sprawujący nadzór nad grupą”, który ponosi główną odpowiedzialność za wszystkie zasadnicze aspekty nadzoru nad grupą ubezpieczeniową (wypłacalność grupy, transakcje wewnątrz grupy, koncentracja ryzyka, zarządzanie ryzykiem i kontrola wewnętrzna). Ponadto organ sprawujący nadzór nad grupą i organ sprawujący nadzór nad pojedynczym zakładem mają obowiązek wymiany zasadniczych informacji w sposób automatyczny, a innych odnośnych informacji na wniosek. Organ sprawujący nadzór nad grupą ma również obowiązek konsultowania się z odnośnymi organami sprawującymi nadzór nad pojedynczymi zakładami przed podjęciem istotnych decyzji, a zainteresowane organy nadzoru mają obowiązek uczynić wszystko, co w ich mocy, aby wspólnie podjąć decyzję, chociaż w przypadkach przyjęcia wewnętrznego modelu grupy, tak jak w przepisach dotyczących sektora bankowego, ostateczną decyzję podejmie organ sprawujący nadzór nad grupą. Przepisy te powinny zagwarantować lepsze zrozumienie profilu ryzyka całej grupy przez organy sprawujące nadzór nad grupą i organy sprawujące nadzór nad pojedynczymi zakładami oraz zapewnić większą ochronę ubezpieczających będących klientami każdej poszczególnej jednostki wchodzącej w skład grupy.

| 6.4.3 | Oprócz ulepszonej koncepcji nadzoru nad grupą ubezpieczeniową wniosek wprowadza nowatorski system wsparcia grupowego. Grupy, które chciałyby ułatwić sobie zarządzanie kapitałem na szczeblu grupy, mogą wystąpić z wnioskiem o wydanie zezwolenia na działanie w ramach systemu wsparcia grupowego. Grupom, które otrzymają zezwolenie, wolno będzie — na wyraźnie określonych zasadach — pokryć część kapitałowego wymogu wypłacalności (ale nie minimalnego wymogu kapitałowego) jednostki zależnej w drodze oświadczenia o wsparciu grupowym (prawnie egzekwowalnego zobowiązania finansowego spółki-matki wobec jednostki zależnej do przekazania kapitału w razie potrzeby). Aby umożliwić sprawne funkcjonowanie systemu wsparcia grupowego, do wniosku wprowadzono kilka dodatkowych odstępstw od przepisów dotyczących nadzoru indywidualnego. Przy zastosowaniu systemu wsparcia grupowego przewidziano specjalną procedurę na wypadek warunków skrajnych (naruszenie kapitałowego wymogu wypłacalności przez pojedynczy zakład), która wymaga skoordynowanego działania organów sprawujących nadzór nad pojedynczymi zakładami i organów sprawujących nadzór nad grupą. System ten powinien być jednolicie stosowany w całej Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

6.4.3

Oprócz ulepszonej koncepcji nadzoru nad grupą ubezpieczeniową wniosek wprowadza nowatorski system wsparcia grupowego. Grupy, które chciałyby ułatwić sobie zarządzanie kapitałem na szczeblu grupy, mogą wystąpić z wnioskiem o wydanie zezwolenia na działanie w ramach systemu wsparcia grupowego. Grupom, które otrzymają zezwolenie, wolno będzie — na wyraźnie określonych zasadach — pokryć część kapitałowego wymogu wypłacalności (ale nie minimalnego wymogu kapitałowego) jednostki zależnej w drodze oświadczenia o wsparciu grupowym (prawnie egzekwowalnego zobowiązania finansowego spółki-matki wobec jednostki zależnej do przekazania kapitału w razie potrzeby). Aby umożliwić sprawne funkcjonowanie systemu wsparcia grupowego, do wniosku wprowadzono kilka dodatkowych odstępstw od przepisów dotyczących nadzoru indywidualnego. Przy zastosowaniu systemu wsparcia grupowego przewidziano specjalną procedurę na wypadek warunków skrajnych (naruszenie kapitałowego wymogu wypłacalności przez pojedynczy zakład), która wymaga skoordynowanego działania organów sprawujących nadzór nad pojedynczymi zakładami i organów sprawujących nadzór nad grupą. System ten powinien być jednolicie stosowany w całej Unii Europejskiej.

| 6.4.4 | Ponieważ system wsparcia grupowego umożliwia przechowywanie kapitału jednostek zależnych związanego z kapitałowym wymogu wypłacalności w innej części grupy, zapewnia on grupom ubezpieczeniowym praktyczny i przejrzysty środek umożliwiający skorzystanie z uznania efektów dywersyfikacji grupy, chociaż poszczególne jednostki zależne spełniają takie same wymogi kapitałowe, jakby nie były częścią grupy. Z tych powodów należy wprowadzić odpowiedni nadzór w celu zapewnienia natychmiastowego transferu kapitału w razie potrzeby. Istnienie i stosowanie oświadczeń o wsparciu grupowym powinno być publicznie ujawnione zarówno przez zakład będący spółką-matką, jak i zainteresowaną jednostkę zależną. |
| --- | --- |

6.4.4

Ponieważ system wsparcia grupowego umożliwia przechowywanie kapitału jednostek zależnych związanego z kapitałowym wymogu wypłacalności w innej części grupy, zapewnia on grupom ubezpieczeniowym praktyczny i przejrzysty środek umożliwiający skorzystanie z uznania efektów dywersyfikacji grupy, chociaż poszczególne jednostki zależne spełniają takie same wymogi kapitałowe, jakby nie były częścią grupy. Z tych powodów należy wprowadzić odpowiedni nadzór w celu zapewnienia natychmiastowego transferu kapitału w razie potrzeby. Istnienie i stosowanie oświadczeń o wsparciu grupowym powinno być publicznie ujawnione zarówno przez zakład będący spółką-matką, jak i zainteresowaną jednostkę zależną.

Bruksela, 6 maja 2008 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Wniosek ten został następnie zmieniony i obecnie jest to COM(2008)119 wersja ostateczna. W treści niniejszej opinii odwołano się do numeracji artykułów zgodnie z tą właśnie ostatnią wersją wniosku dotyczącego dyrektywy.

1

(2)  Instytucje pracowniczych programów emerytalnych.

2

(3)  Źródło: Europejski Komitet Ubezpieczeń, Europejskie ubezpieczenia w liczbach, 2007 r. Podane liczby oparte są na danych z końca 2006 r.

3

(4)  Tamże, przypis 2.

4

(5)  Tamże, przypis 2.

5

(6)  Tamże, przypis 2.

6

(7)  Tamże, przypis 2.

7

(8)  Tamże, przypis 2.

8

(9)  Tamże, przypis 2.

9

(10)  Tamże, przypis 2.

10

(11)  Źródło: AISAM.

11

(12)  Aktywa zakładów ubezpieczeniowych w UE to głównie obligacje (37 %), akcje (31 %) i pożyczki (15 %). Źródło: Europejski Komitet Ubezpieczeń, Europejskie ubezpieczenia w liczbach, 2007 r.

12

---

| 30.8.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 224/18 |
| --- | --- | --- | --- |

30.8.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 224/18

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej udziału Wspólnoty w programie badawczo-rozwojowym mającym na celu wsparcie MŚP prowadzących działalność w zakresie badań i rozwoju, podjętym przez kilka państw członkowskich

COM(2007) 514 wersja ostateczna — 2007/0188 (COD)

(2008/C 224/04)

Dnia 11 października 2007 r., działając na podstawie art. 172 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Rada Unii Europejskiej postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej udziału Wspólnoty w programie badawczo-rozwojowym mającym na celu wsparcie MŚP prowadzących działalność w zakresie badań i rozwoju, podjętym przez kilka państw członkowskich

Dnia 25 września 2007 r. Prezydium Komitetu powierzyło przygotowanie opinii w tej sprawie Sekcji Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji.

Mając na względzie pilny charakter prac, na 445. sesji plenarnej w dniach 28 i 29 maja 2008 r. (posiedzenie z dnia 29 maja 2008 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyznaczył Claudio CAPPELLINIEGO na sprawozdawcę generalnego i przyjął jednomyślnie następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenie

| 1.1 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES), który popiera cele wspólnego programu Eurostars, podkreśla konieczność uwzględnienia różnych kategorii, rozmiarów i sektorów MŚP podczas przyjmowania nowych unijnych polityk badawczo-rozwojowych i innowacyjnych oraz programów nastawionych i ukierunkowanych na potrzeby MŚP w zakresie innowacji. |
| --- | --- |

1.1

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES), który popiera cele wspólnego programu Eurostars, podkreśla konieczność uwzględnienia różnych kategorii, rozmiarów i sektorów MŚP podczas przyjmowania nowych unijnych polityk badawczo-rozwojowych i innowacyjnych oraz programów nastawionych i ukierunkowanych na potrzeby MŚP w zakresie innowacji.

| 1.2 | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek państw członkowskich o przyjęcie wspólnego programu Eurostars, mającego na celu wsparcie tak zwanych „MŚP prowadzących działalność w zakresie badań i rozwoju” oraz zauważa, że program taki powinien być otwarty dla wszystkich MŚP z krajów, które do niego przystępują i które wyrażają chęć uczestnictwa w procesach innowacyjnych. |
| --- | --- |

1.2

EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek państw członkowskich o przyjęcie wspólnego programu Eurostars, mającego na celu wsparcie tak zwanych „MŚP prowadzących działalność w zakresie badań i rozwoju” oraz zauważa, że program taki powinien być otwarty dla wszystkich MŚP z krajów, które do niego przystępują i które wyrażają chęć uczestnictwa w procesach innowacyjnych.

| 1.3 | EKES podkreśla konieczność określenia narzędzi umożliwiających zaangażowanie w program wszystkich państw członkowskich uczestniczących w programie EUREKA, które nie są objęte wspólnym programem Eurostars. |
| --- | --- |

1.3

EKES podkreśla konieczność określenia narzędzi umożliwiających zaangażowanie w program wszystkich państw członkowskich uczestniczących w programie EUREKA, które nie są objęte wspólnym programem Eurostars.

| 1.4 | EKES wyraża obawy związane z kryterium kwalifikowalności do wspólnego programu Eurostars (1), które ogranicza możliwość uczestnictwa do tych MŚP prowadzących działalność w zakresie badań i rozwoju, które „inwestują 10 % lub więcej pełnych etatów lub rocznego obrotu w działalność badawczą”. Nawet jeśli ograniczenie to stosuje się jedynie do MŚP prowadzących działalność w zakresie badań i rozwoju, które zgłaszają projekt (liderów projektu) definicja MŚP prowadzącego działalność w zakresie badań i rozwoju oparta jest na skodyfikowanych wskaźnikach, nieuwzględniających różnorodne rodzaje „wiedzy nieskodyfikowanej” (2), podczas gdy dla procesów wysoce innowacyjnych w wielu wypadkach wyraźnie charakterystyczna jest wiedza ukryta (3). |
| --- | --- |

1.4

EKES wyraża obawy związane z kryterium kwalifikowalności do wspólnego programu Eurostars (1), które ogranicza możliwość uczestnictwa do tych MŚP prowadzących działalność w zakresie badań i rozwoju, które „inwestują 10 % lub więcej pełnych etatów lub rocznego obrotu w działalność badawczą”. Nawet jeśli ograniczenie to stosuje się jedynie do MŚP prowadzących działalność w zakresie badań i rozwoju, które zgłaszają projekt (liderów projektu) definicja MŚP prowadzącego działalność w zakresie badań i rozwoju oparta jest na skodyfikowanych wskaźnikach, nieuwzględniających różnorodne rodzaje „wiedzy nieskodyfikowanej” (2), podczas gdy dla procesów wysoce innowacyjnych w wielu wypadkach wyraźnie charakterystyczna jest wiedza ukryta (3).

| 1.5 | EKES powtarza zatem zasadę, że w trosce o uczciwe warunki konkurencji pomiędzy wnioskami projekty powinno się wybierać na podstawie ich wysokiej jakości merytorycznej, fachowego zarządzania badaniami i rozwojem oraz spójności z celami programu, nie wykluczając dużej części innowacyjnych MŚP pragnących ubiegać się o udział w programie Eurostars. Ponadto należałoby zezwolić na finansowanie programów szkoleniowych mających na celu przygotowanie menadżerów specjalizujących się w skutecznym przekształceniu zdobyczy technologii na produkty nadające się do wprowadzenia na rynek. |
| --- | --- |

1.5

EKES powtarza zatem zasadę, że w trosce o uczciwe warunki konkurencji pomiędzy wnioskami projekty powinno się wybierać na podstawie ich wysokiej jakości merytorycznej, fachowego zarządzania badaniami i rozwojem oraz spójności z celami programu, nie wykluczając dużej części innowacyjnych MŚP pragnących ubiegać się o udział w programie Eurostars. Ponadto należałoby zezwolić na finansowanie programów szkoleniowych mających na celu przygotowanie menadżerów specjalizujących się w skutecznym przekształceniu zdobyczy technologii na produkty nadające się do wprowadzenia na rynek.

| 1.6 | W tym kontekście EKES zwraca się o ustanowienie, zgodnie z odpowiednimi procedurami wspólnego programu Eurostars, specjalnej linii budżetowej przeznaczonej na inicjatywy ponadnarodowe prowadzone przez państwa członkowskie we współpracy z organizacjami MŚP, które pragną wspierać rozpowszechnianie informacji przyjaznych MŚP, dotyczących wyników projektów Eurostars, wśród szerszego grona MŚP. Innym sposobem większego zaangażowania MŚP zainteresowanych sukcesem programu Eurostars może być stworzenie wspólnej bazy danych oraz założenie i propagowanie przez organizacje MŚP i partnerów społecznych wielojęzycznych branżowych platform internetowych. |
| --- | --- |

1.6

W tym kontekście EKES zwraca się o ustanowienie, zgodnie z odpowiednimi procedurami wspólnego programu Eurostars, specjalnej linii budżetowej przeznaczonej na inicjatywy ponadnarodowe prowadzone przez państwa członkowskie we współpracy z organizacjami MŚP, które pragną wspierać rozpowszechnianie informacji przyjaznych MŚP, dotyczących wyników projektów Eurostars, wśród szerszego grona MŚP. Innym sposobem większego zaangażowania MŚP zainteresowanych sukcesem programu Eurostars może być stworzenie wspólnej bazy danych oraz założenie i propagowanie przez organizacje MŚP i partnerów społecznych wielojęzycznych branżowych platform internetowych.

| 1.7 | EKES podkreśla obawę dotyczącą kryteriów wyliczania wkładu MŚP w ogólne koszty projektu związane z działalnością badawczo-rozwojową. Należy wyjaśnić, że w obecnym stanie rzeczy, w ramach wspólnego programu Eurostars, MŚP będą zobowiązane do zapewnienia wspólnie co najmniej 50 % kosztów projektu związanych z badaniami i rozwojem. Ponieważ takie kryterium wykluczy wiele MŚP zorientowanych na rynek, należy zwrócić uwagę na możliwość obniżenia tej bariery do 25 % podczas oceny tymczasowej programu Eurostars (4). |
| --- | --- |

1.7

EKES podkreśla obawę dotyczącą kryteriów wyliczania wkładu MŚP w ogólne koszty projektu związane z działalnością badawczo-rozwojową. Należy wyjaśnić, że w obecnym stanie rzeczy, w ramach wspólnego programu Eurostars, MŚP będą zobowiązane do zapewnienia wspólnie co najmniej 50 % kosztów projektu związanych z badaniami i rozwojem. Ponieważ takie kryterium wykluczy wiele MŚP zorientowanych na rynek, należy zwrócić uwagę na możliwość obniżenia tej bariery do 25 % podczas oceny tymczasowej programu Eurostars (4).

| 1.8 | Następnie, podczas różnych etapów monitorowania oddziaływania i rozpowszechniania wyników, państwa członkowskie i władze krajowe na obszarze UE powinny uwzględnić obawy wyrażane przez unijne i krajowe organizacje MŚP oraz przez inne podmioty badawcze. Regularna kontrola prowadzona przez grupę doradczą UE ds. MŚP oraz badań i rozwoju mogłaby stać się dla państw członkowskich i innych władz na poziomie UE i na poziomie krajowym stałym narzędziem konsultacji technicznej. W tym kontekście Obserwatorium Rynku Wewnętrznego EKES-u razem z kategorią MŚP mogłoby także działać jako członek konsultacyjnej grupy doradczej podczas etapów monitorowania, wdrażania i rozpowszechniania. |
| --- | --- |

1.8

Następnie, podczas różnych etapów monitorowania oddziaływania i rozpowszechniania wyników, państwa członkowskie i władze krajowe na obszarze UE powinny uwzględnić obawy wyrażane przez unijne i krajowe organizacje MŚP oraz przez inne podmioty badawcze. Regularna kontrola prowadzona przez grupę doradczą UE ds. MŚP oraz badań i rozwoju mogłaby stać się dla państw członkowskich i innych władz na poziomie UE i na poziomie krajowym stałym narzędziem konsultacji technicznej. W tym kontekście Obserwatorium Rynku Wewnętrznego EKES-u razem z kategorią MŚP mogłoby także działać jako członek konsultacyjnej grupy doradczej podczas etapów monitorowania, wdrażania i rozpowszechniania.

| 1.9 | EKES podkreśla, że wspólny program Eurostars powinien być wdrażany w sposób przejrzysty i niebiurokratyczny, aby ułatwić MŚP uzyskanie informacji, wzięcie udziału, a w szczególności zaangażowanie się w działania następcze z odnośnymi zainteresowanymi instytucjami badawczo-rozwojowymi. Stąd też finansowanie projektów powinno przybrać formę kwot ryczałtowych, a w przypadkach, gdzie płatność kwoty ryczałtowej nie jest zgodna z programami krajowymi, powinno się stosować system ryczałtowej stawki procentowej. |
| --- | --- |

1.9

EKES podkreśla, że wspólny program Eurostars powinien być wdrażany w sposób przejrzysty i niebiurokratyczny, aby ułatwić MŚP uzyskanie informacji, wzięcie udziału, a w szczególności zaangażowanie się w działania następcze z odnośnymi zainteresowanymi instytucjami badawczo-rozwojowymi. Stąd też finansowanie projektów powinno przybrać formę kwot ryczałtowych, a w przypadkach, gdzie płatność kwoty ryczałtowej nie jest zgodna z programami krajowymi, powinno się stosować system ryczałtowej stawki procentowej.

| 1.10 | Mając na względzie skuteczne wdrożenie programu Eurostars, powinno się wzmocnić regionalne sieci innowacyjne w celu umożliwienia im świadczenia zintegrowanych usług na korzyść innowacyjnych MŚP, dając im skuteczny dostęp do europejskiego finansowania w zakresie badań i rozwoju. Na przykład, aby zwiększyć wiedzę o poszczególnych programach finansowania MŚP prowadzących działalność w zakresie badań i rozwoju, powinno się zacieśnić powiązania pomiędzy sieciami EUREKA, innymi istniejącymi organami publicznymi/prywatnymi oraz unijnymi/krajowymi/regionalnymi organizacjami MŚP i lepiej je koordynować. Należy finansować wydarzenia organizowane z przedstawicielskimi organizacjami MŚP mające na celu uświadomienie MŚP i zainteresowanym organizacjom znaczenia i wagi innowacji oraz roli, jaką ona odegra dla przyszłości UE. |
| --- | --- |

1.10

Mając na względzie skuteczne wdrożenie programu Eurostars, powinno się wzmocnić regionalne sieci innowacyjne w celu umożliwienia im świadczenia zintegrowanych usług na korzyść innowacyjnych MŚP, dając im skuteczny dostęp do europejskiego finansowania w zakresie badań i rozwoju. Na przykład, aby zwiększyć wiedzę o poszczególnych programach finansowania MŚP prowadzących działalność w zakresie badań i rozwoju, powinno się zacieśnić powiązania pomiędzy sieciami EUREKA, innymi istniejącymi organami publicznymi/prywatnymi oraz unijnymi/krajowymi/regionalnymi organizacjami MŚP i lepiej je koordynować. Należy finansować wydarzenia organizowane z przedstawicielskimi organizacjami MŚP mające na celu uświadomienie MŚP i zainteresowanym organizacjom znaczenia i wagi innowacji oraz roli, jaką ona odegra dla przyszłości UE.

| 1.11 | Wynik wyboru projektów przez sektory MŚP w ramach programu Eurostars (5) powinien być opublikowany w internecie przez sieć Eureka. Ponadto krótka lista kwalifikujących się projektów charakteryzujących się wysoce innowacyjną treścią, które jednak nie uzyskały dofinansowania, także powinna być dostępna. Powinny się na niej znaleźć informacje dotyczące inwestora publicznego/prywatnego, jeśli potrzebne jest dalsze dofinansowanie programu. |
| --- | --- |

1.11

Wynik wyboru projektów przez sektory MŚP w ramach programu Eurostars (5) powinien być opublikowany w internecie przez sieć Eureka. Ponadto krótka lista kwalifikujących się projektów charakteryzujących się wysoce innowacyjną treścią, które jednak nie uzyskały dofinansowania, także powinna być dostępna. Powinny się na niej znaleźć informacje dotyczące inwestora publicznego/prywatnego, jeśli potrzebne jest dalsze dofinansowanie programu.

| 1.12 | Skuteczna koordynacja pomiędzy władzami krajowymi odpowiedzialnymi za MŚP i polityki badawczo-rozwojowe oraz EUREKĄ musi być spójna i musi odpowiadać potrzebom wyrażanym przez organizacje MŚP i inne podmioty (w tym między innymi prywatne i publiczne organy badawcze). EKES wzywa zainteresowane instytucje europejskie, państwa członkowskie oraz prezydencję słoweńską i francuską do dopilnowania, by koordynacja odbywała się zgodnie z oczekiwaniami MŚP i z celami programu. |
| --- | --- |

1.12

Skuteczna koordynacja pomiędzy władzami krajowymi odpowiedzialnymi za MŚP i polityki badawczo-rozwojowe oraz EUREKĄ musi być spójna i musi odpowiadać potrzebom wyrażanym przez organizacje MŚP i inne podmioty (w tym między innymi prywatne i publiczne organy badawcze). EKES wzywa zainteresowane instytucje europejskie, państwa członkowskie oraz prezydencję słoweńską i francuską do dopilnowania, by koordynacja odbywała się zgodnie z oczekiwaniami MŚP i z celami programu.

| 1.13 | EKES apeluje o to, by w związku z udziałem MŚP w programach finansowania w zakresie badań i rozwoju oraz we wspólnym programie Eurostars, skrócić długi okres od złożenia wniosku do zatwierdzenia przez UE, aby zachęcić MŚP do przedstawiania/składania projektów. |
| --- | --- |

1.13

EKES apeluje o to, by w związku z udziałem MŚP w programach finansowania w zakresie badań i rozwoju oraz we wspólnym programie Eurostars, skrócić długi okres od złożenia wniosku do zatwierdzenia przez UE, aby zachęcić MŚP do przedstawiania/składania projektów.

| 1.14 | EKES podkreśla, że w celu poprawy i zwiększenia możliwości korzystania przez MŚP z finansowania w zakresie badań i rozwoju, Komisja Europejska musi rozważyć możliwość przeniesienia niewykorzystanych środków dostępnych dla MŚP z rozdziału „Współpraca” siódmego programu ramowego (stanowiących 15 % budżetu „Priorytet tematyczny” w szóstym programie ramowym) do programu „Możliwości” (CRAFT itp.), który w sposób bardziej skuteczny obsługuje MŚP. |
| --- | --- |

1.14

EKES podkreśla, że w celu poprawy i zwiększenia możliwości korzystania przez MŚP z finansowania w zakresie badań i rozwoju, Komisja Europejska musi rozważyć możliwość przeniesienia niewykorzystanych środków dostępnych dla MŚP z rozdziału „Współpraca” siódmego programu ramowego (stanowiących 15 % budżetu „Priorytet tematyczny” w szóstym programie ramowym) do programu „Możliwości” (CRAFT itp.), który w sposób bardziej skuteczny obsługuje MŚP.

| 1.15 | EKES zwraca się o większe zainteresowanie nieproporcjonalnym obciążeniem regulacyjnym w stosunku o MŚP, które może być do dziesięciu razy wyższe od obciążenia dużych przedsiębiorstw (6). Pożądane jest również ograniczenie kosztów zarządzania i uproszczenie procedur składania wniosków przez MŚP, które uruchamiają programy badawczo-rozwojowe we współpracy z innymi europejskimi bądź międzynarodowymi partnerami. EKES pragnie również znalezienia rozwiązania kwestii praw własności intelektualnej i patentów europejskich (7), gdyż obecnie obowiązujące w niej prawodawstwo ogranicza konkurencyjność i innowacyjność w Europie. Ponadto, jeśli chodzi o konsolidację partnerstw pomiędzy przedsiębiorstwami uczestniczącymi w projektach międzynarodowych, dostępne reguły dotyczące patentów i praw własności intelektualnej (8) mogą także stanowić istotny niepieniężny atut. |
| --- | --- |

1.15

EKES zwraca się o większe zainteresowanie nieproporcjonalnym obciążeniem regulacyjnym w stosunku o MŚP, które może być do dziesięciu razy wyższe od obciążenia dużych przedsiębiorstw (6). Pożądane jest również ograniczenie kosztów zarządzania i uproszczenie procedur składania wniosków przez MŚP, które uruchamiają programy badawczo-rozwojowe we współpracy z innymi europejskimi bądź międzynarodowymi partnerami. EKES pragnie również znalezienia rozwiązania kwestii praw własności intelektualnej i patentów europejskich (7), gdyż obecnie obowiązujące w niej prawodawstwo ogranicza konkurencyjność i innowacyjność w Europie. Ponadto, jeśli chodzi o konsolidację partnerstw pomiędzy przedsiębiorstwami uczestniczącymi w projektach międzynarodowych, dostępne reguły dotyczące patentów i praw własności intelektualnej (8) mogą także stanowić istotny niepieniężny atut.

2.   Kontekst opinii

| 2.1 | W Europejskiej karcie małych przedsiębiorstw przyjętej przez przywódców europejskich w roku 2000 uzgodniono, że małe przedsiębiorstwa należy uważać za główny czynnik innowacyjności i zatrudnienia oraz społecznej i lokalnej integracji w Europie (9). Ponadto w październiku 2007 r. KE ogłosiła prace przygotowawcze nad Europejską kartą małych przedsiębiorstw (10), w której zostanie określony zbiór środków, mających na celu wspieranie przedsiębiorczości, kultury przedsiębiorstwa i dostępu do kompetencji (11). W roku 2008 Komisja zbada również szereg inicjatyw dotyczących MŚP (12) w celu zwiększenia ich udziału w programach UE. |
| --- | --- |

2.1

W Europejskiej karcie małych przedsiębiorstw przyjętej przez przywódców europejskich w roku 2000 uzgodniono, że małe przedsiębiorstwa należy uważać za główny czynnik innowacyjności i zatrudnienia oraz społecznej i lokalnej integracji w Europie (9). Ponadto w październiku 2007 r. KE ogłosiła prace przygotowawcze nad Europejską kartą małych przedsiębiorstw (10), w której zostanie określony zbiór środków, mających na celu wspieranie przedsiębiorczości, kultury przedsiębiorstwa i dostępu do kompetencji (11). W roku 2008 Komisja zbada również szereg inicjatyw dotyczących MŚP (12) w celu zwiększenia ich udziału w programach UE.

| 2.2 | Z tych podstaw wywodzi się wniosek o stworzenie szczegółowego wspólnego programu Eurostars. Program ten, wchodzący w zakres art. 169 traktatu WE oraz mający na celu uzupełnienie działania „Badania na rzecz MŚP” w ramach siódmego programu ramowego badań (PR7) i jego realizację, jest zarządzany przez sieć EUREKA i został zapoczątkowany wspólnie przez 22 państwa członkowskie oraz pięć innych krajów należących do sieci EUREKA (Islandia, Izrael, Norwegia, Szwajcaria i Turcja). Obecnie w programie Eurostars uczestniczy trzydzieści państw członkowskich: Austria, Belgia, Cypr, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Islandia, Izrael, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Niemcy, Norwegia, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Szwajcaria, Szwecja, Turcja, Węgry, Włochy, Zjednoczone Królestwo. |
| --- | --- |

2.2

Z tych podstaw wywodzi się wniosek o stworzenie szczegółowego wspólnego programu Eurostars. Program ten, wchodzący w zakres art. 169 traktatu WE oraz mający na celu uzupełnienie działania „Badania na rzecz MŚP” w ramach siódmego programu ramowego badań (PR7) i jego realizację, jest zarządzany przez sieć EUREKA i został zapoczątkowany wspólnie przez 22 państwa członkowskie oraz pięć innych krajów należących do sieci EUREKA (Islandia, Izrael, Norwegia, Szwajcaria i Turcja). Obecnie w programie Eurostars uczestniczy trzydzieści państw członkowskich: Austria, Belgia, Cypr, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Islandia, Izrael, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Niemcy, Norwegia, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Szwajcaria, Szwecja, Turcja, Węgry, Włochy, Zjednoczone Królestwo.

| 2.3 | PR7 przyjmuje wiele środków zaproponowanych podczas przeglądu PR6 (13) w celu zlikwidowania luki w politykach na rzecz MŚP. PR7 obejmuje strategię na rzecz MŚP, zawierającą zarówno środki jakościowe, jak i ilościowe w celu stymulowania działania na szczeblu krajowym oraz regionalnym. Jego zamierzeniem jest stworzenie zgrupowań i sieci przedsiębiorstw, ulepszenie paneuropejskiej współpracy pomiędzy małymi przedsiębiorstwami przy zastosowaniu technologii informacyjnej, rozpowszechnianie najlepszych praktyk w zakresie porozumień o współpracy oraz wspieranie współpracy pomiędzy małymi przedsiębiorstwami (14). |
| --- | --- |

2.3

PR7 przyjmuje wiele środków zaproponowanych podczas przeglądu PR6 (13) w celu zlikwidowania luki w politykach na rzecz MŚP. PR7 obejmuje strategię na rzecz MŚP, zawierającą zarówno środki jakościowe, jak i ilościowe w celu stymulowania działania na szczeblu krajowym oraz regionalnym. Jego zamierzeniem jest stworzenie zgrupowań i sieci przedsiębiorstw, ulepszenie paneuropejskiej współpracy pomiędzy małymi przedsiębiorstwami przy zastosowaniu technologii informacyjnej, rozpowszechnianie najlepszych praktyk w zakresie porozumień o współpracy oraz wspieranie współpracy pomiędzy małymi przedsiębiorstwami (14).

| 2.4 | 23 miliony MŚP zarejestrowane w UE stanowią 99 % wszystkich przedsiębiorstw oraz generują dwie trzecie europejskiego obrotu; stanowią także czynnik wspierający kluczowych uczestników zrównoważonego rozwoju (15). Jednak w celu zyskania większej konkurencyjności, przedsiębiorstwa te muszą zostać zracjonalizowane i przegrupowane, aby stanowiły spójną całość mającą masę krytyczną i mogły korzystać z rozwoju szczególnych funduszy kapitału podwyższonego ryzyka, z parków naukowych, inkubatorów przedsiębiorczości i regionalnych polityk na rzecz innowacji (16). |
| --- | --- |

2.4

23 miliony MŚP zarejestrowane w UE stanowią 99 % wszystkich przedsiębiorstw oraz generują dwie trzecie europejskiego obrotu; stanowią także czynnik wspierający kluczowych uczestników zrównoważonego rozwoju (15). Jednak w celu zyskania większej konkurencyjności, przedsiębiorstwa te muszą zostać zracjonalizowane i przegrupowane, aby stanowiły spójną całość mającą masę krytyczną i mogły korzystać z rozwoju szczególnych funduszy kapitału podwyższonego ryzyka, z parków naukowych, inkubatorów przedsiębiorczości i regionalnych polityk na rzecz innowacji (16).

| 2.5 | Ponadto w sprawozdaniu z badania Flash Eurobarometer zaznaczono, że rozwój MŚP może być utrudniony ze względu na charakter Europejczyków, którzy unikają ryzyka i którym brakuje ducha przedsiębiorczości (17). A zatem jest szczególnie istotne, aby podjąć działania w celu poprawy profesjonalnego wizerunku przedsiębiorców oraz zwiększenia wiedzy obywateli o głównej roli, jaką odgrywają przedsiębiorcy w innowacji, postępie gospodarczym i ogólnym dobrobycie. Cele lizbońskie można osiągnąć jedynie poprzez odpowiedzialną, energiczną i wizjonerską przedsiębiorczość, która może swobodnie się rozwijać (18). |
| --- | --- |

2.5

Ponadto w sprawozdaniu z badania Flash Eurobarometer zaznaczono, że rozwój MŚP może być utrudniony ze względu na charakter Europejczyków, którzy unikają ryzyka i którym brakuje ducha przedsiębiorczości (17). A zatem jest szczególnie istotne, aby podjąć działania w celu poprawy profesjonalnego wizerunku przedsiębiorców oraz zwiększenia wiedzy obywateli o głównej roli, jaką odgrywają przedsiębiorcy w innowacji, postępie gospodarczym i ogólnym dobrobycie. Cele lizbońskie można osiągnąć jedynie poprzez odpowiedzialną, energiczną i wizjonerską przedsiębiorczość, która może swobodnie się rozwijać (18).

| 2.6 | Jednakże konkretne środki, które państwa członkowskie przyjmują w celu wsparcia MŚP, nie zawsze zachęcają do współpracy w prowadzeniu ponadnarodowych badań i do transferu technologii, ani też nie wspierają takich działań. Mając na uwadze zmiany rynków oraz internacjonalizację łańcuchów wartości, europejskie MŚP muszą obecnie dostosować się do silnej konkurencji globalnej poprzez angażowanie się w trwałe procesy innowacyjne w jeszcze szerszym kontekście międzynarodowym. Wspólny program Eurostars powinien nagradzać te MŚP i publiczne lub prywatne instytucje badawcze, które czynią szczególne wysiłki, wspierając projekty badawczo-rozwojowe, rozpowszechniając ich wyniki, a także dokonując transferu i pomagając w dostępie do wiedzy. W szczególności, powinien on nagradzać projekty obejmujące instytucje i grupy i/lub pojedyncze MŚP, które zwykle w mniejszym stopniu uczestniczą w takich programach, bądź też mają trudności w dostępie do nich. EKES podkreśla znaczenie poszerzenie udziału we wspólnym programie Eurostars na wszystkie państwa członkowskie programu EUREKA, zwłaszcza zaś na te, które niedawno przystąpiły do UE i mogłyby skorzystać z podejścia transnarodowego. |
| --- | --- |

2.6

Jednakże konkretne środki, które państwa członkowskie przyjmują w celu wsparcia MŚP, nie zawsze zachęcają do współpracy w prowadzeniu ponadnarodowych badań i do transferu technologii, ani też nie wspierają takich działań. Mając na uwadze zmiany rynków oraz internacjonalizację łańcuchów wartości, europejskie MŚP muszą obecnie dostosować się do silnej konkurencji globalnej poprzez angażowanie się w trwałe procesy innowacyjne w jeszcze szerszym kontekście międzynarodowym. Wspólny program Eurostars powinien nagradzać te MŚP i publiczne lub prywatne instytucje badawcze, które czynią szczególne wysiłki, wspierając projekty badawczo-rozwojowe, rozpowszechniając ich wyniki, a także dokonując transferu i pomagając w dostępie do wiedzy. W szczególności, powinien on nagradzać projekty obejmujące instytucje i grupy i/lub pojedyncze MŚP, które zwykle w mniejszym stopniu uczestniczą w takich programach, bądź też mają trudności w dostępie do nich. EKES podkreśla znaczenie poszerzenie udziału we wspólnym programie Eurostars na wszystkie państwa członkowskie programu EUREKA, zwłaszcza zaś na te, które niedawno przystąpiły do UE i mogłyby skorzystać z podejścia transnarodowego.

| 2.7 | Wspólny program Eurostars adresowany jest do MŚP prowadzących działalność w zakresie badań i rozwoju, z naciskiem na zorientowane na rynek projekty badawczo-rozwojowe oraz obejmujące wielu partnerów projekty ponadnarodowe (w których bierze udział co najmniej dwóch niezależnych uczestników z różnych uczestniczących państw członkowskich). Istotnym aspektem programu jest podejście oddolne, które upoważnia MŚP prowadzące działalność w zakresie badań i rozwoju do własności i strategicznej innowacji w przedsiębiorstwach. W takich okolicznościach MŚP mają kontrolę i mogą wpływać na wyniki trwających badań zgodnie z możliwościami komercyjnymi. |
| --- | --- |

2.7

Wspólny program Eurostars adresowany jest do MŚP prowadzących działalność w zakresie badań i rozwoju, z naciskiem na zorientowane na rynek projekty badawczo-rozwojowe oraz obejmujące wielu partnerów projekty ponadnarodowe (w których bierze udział co najmniej dwóch niezależnych uczestników z różnych uczestniczących państw członkowskich). Istotnym aspektem programu jest podejście oddolne, które upoważnia MŚP prowadzące działalność w zakresie badań i rozwoju do własności i strategicznej innowacji w przedsiębiorstwach. W takich okolicznościach MŚP mają kontrolę i mogą wpływać na wyniki trwających badań zgodnie z możliwościami komercyjnymi.

3.   Cele wspólnego programu Eurostars

| 3.1 | Udział w programach badawczo-rozwojowych na podstawie art. 169 traktatu zakłada, że uczestniczące państwa członkowskie UE integrują krajowe programy badawcze poprzez angażowanie się we wspólny program badawczy. Komisja na mocy podstawy prawnej, jaką jest art. 169 określiła cztery potencjalne inicjatywy. Jedną z nich jest Eurostars — wspólny program badawczy na rzecz MŚP i ich partnerów. |
| --- | --- |

3.1

Udział w programach badawczo-rozwojowych na podstawie art. 169 traktatu zakłada, że uczestniczące państwa członkowskie UE integrują krajowe programy badawcze poprzez angażowanie się we wspólny program badawczy. Komisja na mocy podstawy prawnej, jaką jest art. 169 określiła cztery potencjalne inicjatywy. Jedną z nich jest Eurostars — wspólny program badawczy na rzecz MŚP i ich partnerów.

| 3.2 | Program Eurostars składa się z projektów zaproponowanych przez jedno lub więcej MŚP założonych w uczestniczących państwach członkowskich, które aktywnie angażują się w działalność badawczo-rozwojową. Projekty mogą być realizowane w każdej dziedzinie naukowej czy technologicznej (lecz muszą mieć cel cywilny). Projekty muszą być wspólne, muszą obejmować co najmniej dwóch uczestników z dwóch różnych państw uczestniczących w programie Eurostars, zaangażowanych w różną działalność związaną z badaniami, rozwojem technologicznym, demonstracją, szkoleniami i rozpowszechnianiem powiązanych informacji. Zgodnie z charakterem MŚP, okres trwania projektu jest krótki. Projekt może trwać maksymalnie do trzech lat, a w ciągu dwóch lat od zakończenia projektu, wynik badania powinien być gotowy do wprowadzenia na rynek. |
| --- | --- |

3.2

Program Eurostars składa się z projektów zaproponowanych przez jedno lub więcej MŚP założonych w uczestniczących państwach członkowskich, które aktywnie angażują się w działalność badawczo-rozwojową. Projekty mogą być realizowane w każdej dziedzinie naukowej czy technologicznej (lecz muszą mieć cel cywilny). Projekty muszą być wspólne, muszą obejmować co najmniej dwóch uczestników z dwóch różnych państw uczestniczących w programie Eurostars, zaangażowanych w różną działalność związaną z badaniami, rozwojem technologicznym, demonstracją, szkoleniami i rozpowszechnianiem powiązanych informacji. Zgodnie z charakterem MŚP, okres trwania projektu jest krótki. Projekt może trwać maksymalnie do trzech lat, a w ciągu dwóch lat od zakończenia projektu, wynik badania powinien być gotowy do wprowadzenia na rynek.

| 3.3 | Wspólny program Eurostars może stanowić znaczną dźwignię dla finansowania wspólnotowego: państwa członkowskie i pięć innych krajów sieci EUREKA (Islandia, Izrael, Norwegia, Szwajcaria i Turcja) dołożą 300 mln euro, zaś Wspólnota dołoży dalsze fundusze w wysokości jednej trzeciej wkładu państw członkowskich, w efekcie czego finansowanie publiczne osiągnie kwotę budżetu na program wysokości 400 mln euro. Zakładając stawki finansowania projektu w granicach 50-75 %, EUROSTARS w trakcie trwania programu może zgromadzić pomiędzy 133 a 400 mln euro dodatkowych środków prywatnych (efekt dźwigni). Oczekiwane uczestnictwo jest obliczane przy założeniu średniego kosztu każdego projektu Eurostars w wysokości 1,4 mln euro. Przy średniej stawce finansowania w wysokości 50 %, stawce finansowania publicznego w wysokości 0,7 euro na projekt oraz ogólnym budżecie programu w kwocie 400 mln euro, możliwe jest sfinansowanie 565 projektów. |
| --- | --- |

3.3

Wspólny program Eurostars może stanowić znaczną dźwignię dla finansowania wspólnotowego: państwa członkowskie i pięć innych krajów sieci EUREKA (Islandia, Izrael, Norwegia, Szwajcaria i Turcja) dołożą 300 mln euro, zaś Wspólnota dołoży dalsze fundusze w wysokości jednej trzeciej wkładu państw członkowskich, w efekcie czego finansowanie publiczne osiągnie kwotę budżetu na program wysokości 400 mln euro. Zakładając stawki finansowania projektu w granicach 50-75 %, EUROSTARS w trakcie trwania programu może zgromadzić pomiędzy 133 a 400 mln euro dodatkowych środków prywatnych (efekt dźwigni). Oczekiwane uczestnictwo jest obliczane przy założeniu średniego kosztu każdego projektu Eurostars w wysokości 1,4 mln euro. Przy średniej stawce finansowania w wysokości 50 %, stawce finansowania publicznego w wysokości 0,7 euro na projekt oraz ogólnym budżecie programu w kwocie 400 mln euro, możliwe jest sfinansowanie 565 projektów.

| 3.4 | Zatem wkład Wspólnoty wypełnia lukę w finansowaniu na wczesnym etapie badań i rozwoju, gdy działalność innowacyjna jest obarczona stosunkowo wysokim ryzykiem i zgromadzenie wyłącznie prywatnych inwestorów może nie być możliwe (19). Interwencja wspólnotowa za pomocą inwestycji publicznych na korzyść programu Eurostars zachęci więcej MŚP prowadzących działalność w zakresie badań i rozwoju do poszukiwania inwestorów prywatnych w celu rozwijania innowacyjnych produktów czy usług. |
| --- | --- |

3.4

Zatem wkład Wspólnoty wypełnia lukę w finansowaniu na wczesnym etapie badań i rozwoju, gdy działalność innowacyjna jest obarczona stosunkowo wysokim ryzykiem i zgromadzenie wyłącznie prywatnych inwestorów może nie być możliwe (19). Interwencja wspólnotowa za pomocą inwestycji publicznych na korzyść programu Eurostars zachęci więcej MŚP prowadzących działalność w zakresie badań i rozwoju do poszukiwania inwestorów prywatnych w celu rozwijania innowacyjnych produktów czy usług.

| 3.5 | Jeśli chodzi o finansowanie, to w państwach członkowskich należy rozważyć możliwość odpisywania od podatku kwot na inwestycje w badania i rozwój, co byłoby atrakcyjne dla inwestorów nawet w najgorszym wypadku, kiedy mogliby oni skorzystać przynajmniej z takich ulg. Korzyść dla MŚP jest alternatywną formą finansowania. |
| --- | --- |

3.5

Jeśli chodzi o finansowanie, to w państwach członkowskich należy rozważyć możliwość odpisywania od podatku kwot na inwestycje w badania i rozwój, co byłoby atrakcyjne dla inwestorów nawet w najgorszym wypadku, kiedy mogliby oni skorzystać przynajmniej z takich ulg. Korzyść dla MŚP jest alternatywną formą finansowania.

| 3.6 | Jednakże istnieją obawy, że duża część MŚP może nie wziąć udziału w inicjatywie UE na rzecz konkurencyjnej innowacji. Kryterium kwalifikowalności do programu Eurostars, mające zastosowanie do MŚP prowadzących działalność w zakresie badań i rozwoju, polega na tym, że MŚP składające projekt musi przeznaczyć co najmniej 10 % obrotu lub pełnych etatów na działalność badawczą. Nawet jeśli to ograniczenie stosuje się do głównego partnera projektu, może to nadal uniemożliwić wielu małym przedsiębiorstwom proponowanie innowacyjnych projektów. W wyniku tego program może przyciągać jedynie już skonsolidowane, nowoczesne przedsiębiorstwa, które mogłyby mieć dostęp do innych, bardziej dla nich odpowiednich form finansowania. |
| --- | --- |

3.6

Jednakże istnieją obawy, że duża część MŚP może nie wziąć udziału w inicjatywie UE na rzecz konkurencyjnej innowacji. Kryterium kwalifikowalności do programu Eurostars, mające zastosowanie do MŚP prowadzących działalność w zakresie badań i rozwoju, polega na tym, że MŚP składające projekt musi przeznaczyć co najmniej 10 % obrotu lub pełnych etatów na działalność badawczą. Nawet jeśli to ograniczenie stosuje się do głównego partnera projektu, może to nadal uniemożliwić wielu małym przedsiębiorstwom proponowanie innowacyjnych projektów. W wyniku tego program może przyciągać jedynie już skonsolidowane, nowoczesne przedsiębiorstwa, które mogłyby mieć dostęp do innych, bardziej dla nich odpowiednich form finansowania.

| 3.7 | Ponadto w niektórych krajach UE koszty działalności badawczo-rozwojowej są bardzo często zintegrowane z innymi kosztami operacyjnymi i mogą zatem nie być identyfikowane rozłącznie (20). Dlatego też definicja wskaźników badawczo-rozwojowych stosowana przez OECD wykazuje pewne niedoskonałości w zastosowaniu do innowacyjnych małych przedsiębiorstw, ponieważ wskaźniki te nie uwzględniają części działalności określanej jako wiedza nieskodyfikowana, którą trudno jest określić ilościowo (21). |
| --- | --- |

3.7

Ponadto w niektórych krajach UE koszty działalności badawczo-rozwojowej są bardzo często zintegrowane z innymi kosztami operacyjnymi i mogą zatem nie być identyfikowane rozłącznie (20). Dlatego też definicja wskaźników badawczo-rozwojowych stosowana przez OECD wykazuje pewne niedoskonałości w zastosowaniu do innowacyjnych małych przedsiębiorstw, ponieważ wskaźniki te nie uwzględniają części działalności określanej jako wiedza nieskodyfikowana, którą trudno jest określić ilościowo (21).

| 3.8 | Również według OECD, „sektor zaawansowanych technologii” jest określony jako branże, których udział obrotów przeznaczany na działalność badawczo-rozwojową wynosi ponad 4 %. Sektor ten nawet w wysoko rozwiniętych gospodarkach stanowi około 3 % PKB, co oznacza, że 97 % całej działalności gospodarczej oraz większość procesów innowacyjnych ma miejsce w sektorach, określonych przez OECD jako „technologie o średnim stopniu zaawansowania” lub „o niskim stopniu zaawansowania” (22). Dane te wskazują, że duża część innowacyjnych przedsiębiorstw mogłaby zostać wyłączona, jeśli dostęp do programu finansowania będzie ograniczony do 10-procentowego progu badań i rozwoju, co nie wywoła pozytywnego nastawienia do innowacji, które jest podstawowym założeniem przedmiotowej europejskiej inicjatywy. |
| --- | --- |

3.8

Również według OECD, „sektor zaawansowanych technologii” jest określony jako branże, których udział obrotów przeznaczany na działalność badawczo-rozwojową wynosi ponad 4 %. Sektor ten nawet w wysoko rozwiniętych gospodarkach stanowi około 3 % PKB, co oznacza, że 97 % całej działalności gospodarczej oraz większość procesów innowacyjnych ma miejsce w sektorach, określonych przez OECD jako „technologie o średnim stopniu zaawansowania” lub „o niskim stopniu zaawansowania” (22). Dane te wskazują, że duża część innowacyjnych przedsiębiorstw mogłaby zostać wyłączona, jeśli dostęp do programu finansowania będzie ograniczony do 10-procentowego progu badań i rozwoju, co nie wywoła pozytywnego nastawienia do innowacji, które jest podstawowym założeniem przedmiotowej europejskiej inicjatywy.

| 3.9 | Wobec powyższego EKES jest zdania, że projekty należy wybierać na podstawie ich jakości i zgodności z celami programu oraz że należy usunąć rzeczony dziesięcioprocentowy próg. |
| --- | --- |

3.9

Wobec powyższego EKES jest zdania, że projekty należy wybierać na podstawie ich jakości i zgodności z celami programu oraz że należy usunąć rzeczony dziesięcioprocentowy próg.

| 3.10 | Kolejny wymóg programu Eurostars jest taki, że uczestniczące MŚP prowadzące działalność w zakresie badań i rozwoju powinny być w stanie przeprowadzić znaczną część prac badawczo-rozwojowych. Nie powinno się wykluczać współpracy z innymi partnerami, takimi jak inne MŚP, lokalne zgrupowania, duże przedsiębiorstwa gotowe dzielić cele programowe, instytucje badawcze czy uniwersytety. Ponadto w określeniu klastra powinno się zawrzeć potrzebę umieszczenia MŚP zajmujących się badaniami i rozwojem na obszarze uniwersytetu bądź innej uczelni wyższej, tak aby ułatwić dającą obustronne korzyści wymianę między nimi. |
| --- | --- |

3.10

Kolejny wymóg programu Eurostars jest taki, że uczestniczące MŚP prowadzące działalność w zakresie badań i rozwoju powinny być w stanie przeprowadzić znaczną część prac badawczo-rozwojowych. Nie powinno się wykluczać współpracy z innymi partnerami, takimi jak inne MŚP, lokalne zgrupowania, duże przedsiębiorstwa gotowe dzielić cele programowe, instytucje badawcze czy uniwersytety. Ponadto w określeniu klastra powinno się zawrzeć potrzebę umieszczenia MŚP zajmujących się badaniami i rozwojem na obszarze uniwersytetu bądź innej uczelni wyższej, tak aby ułatwić dającą obustronne korzyści wymianę między nimi.

| 3.11 | W odniesieniu do wkładów poszczególnych innowacyjnych MŚP biorących udział w programie Eurostars ważne jest, aby wyjaśnić, że to MŚP prowadzące działalność w zakresie badań i rozwoju muszą wspólnie zapewnić co najmniej 50 % kosztów na działalność badawczo-rozwojową w ramach projektu. Niemniej jednak powyższe kryterium może nadal wyłączać wiele opartych na rynku MŚP, a zatem powinno się rozważyć możliwość obniżenia tej bariery do 25 % podczas tymczasowej oceny programu Eurostars (23). |
| --- | --- |

3.11

W odniesieniu do wkładów poszczególnych innowacyjnych MŚP biorących udział w programie Eurostars ważne jest, aby wyjaśnić, że to MŚP prowadzące działalność w zakresie badań i rozwoju muszą wspólnie zapewnić co najmniej 50 % kosztów na działalność badawczo-rozwojową w ramach projektu. Niemniej jednak powyższe kryterium może nadal wyłączać wiele opartych na rynku MŚP, a zatem powinno się rozważyć możliwość obniżenia tej bariery do 25 % podczas tymczasowej oceny programu Eurostars (23).

| 3.12 | Powiązanie z innymi instrumentami finansowymi objętymi Ramowym programem na rzecz konkurencyjności i innowacji nadal wymaga dalszego wyjaśnienia. Program finansowania musi ponadto zostać bardziej uelastyczniony i dostosowany do potrzeb MŚP, uwzględniając jednocześnie pozytywne doświadczenia z funduszami gwarancyjnymi na badania i rozwój, aby pozwolić przedsiębiorstwom na przyjęcie dłuższej perspektywy biznesowej. |
| --- | --- |

3.12

Powiązanie z innymi instrumentami finansowymi objętymi Ramowym programem na rzecz konkurencyjności i innowacji nadal wymaga dalszego wyjaśnienia. Program finansowania musi ponadto zostać bardziej uelastyczniony i dostosowany do potrzeb MŚP, uwzględniając jednocześnie pozytywne doświadczenia z funduszami gwarancyjnymi na badania i rozwój, aby pozwolić przedsiębiorstwom na przyjęcie dłuższej perspektywy biznesowej.

| 3.13 | Lepsze ramy regulacyjne z systematycznymi konsultacjami z przedstawicielami organizacji MŚP oraz z szerszym gronem zainteresowanych stron obniżą koszty operacyjne i ryzyko, zwiększą opłacalność, podwyższą przepływ kapitału wysokiego ryzyka i poprawią działanie rynków kapitału wysokiego ryzyka. Przyniesie to szczególne korzyści innowacyjnym MŚP. Finansowanie takie będzie uzupełniało wsparcie publiczne w bardzo wczesnych etapach przekształcania nakładów badawczych na ofertę handlową. |
| --- | --- |

3.13

Lepsze ramy regulacyjne z systematycznymi konsultacjami z przedstawicielami organizacji MŚP oraz z szerszym gronem zainteresowanych stron obniżą koszty operacyjne i ryzyko, zwiększą opłacalność, podwyższą przepływ kapitału wysokiego ryzyka i poprawią działanie rynków kapitału wysokiego ryzyka. Przyniesie to szczególne korzyści innowacyjnym MŚP. Finansowanie takie będzie uzupełniało wsparcie publiczne w bardzo wczesnych etapach przekształcania nakładów badawczych na ofertę handlową.

| 3.14 | Komisja podjęła zobowiązanie do propagowania środków na rzecz zwiększenia inwestycji transgranicznych z funduszy kapitału wysokiego ryzyka (24). Rynek kapitału wysokiego ryzyka w Europie jest podzielony i składa się obecnie z 27 odmiennie działających środowisk. Ma to niekorzystny wpływ zarówno na zbieranie funduszy, jak i na inwestycje. |
| --- | --- |

3.14

Komisja podjęła zobowiązanie do propagowania środków na rzecz zwiększenia inwestycji transgranicznych z funduszy kapitału wysokiego ryzyka (24). Rynek kapitału wysokiego ryzyka w Europie jest podzielony i składa się obecnie z 27 odmiennie działających środowisk. Ma to niekorzystny wpływ zarówno na zbieranie funduszy, jak i na inwestycje.

| 3.15 | Istnieje zatem potrzeba wypracowania lepszego środowiska dla inwestycji za pomocą kapitału wysokiego ryzyka oraz potrzeba stworzenia przez państwa członkowskie zachęt dla inwestorów prywatnych w celu zaangażowania ich we wspólną międzynarodową działalność badawczą (25), a także potrzeba propagowania zaangażowania usług wsparcia dla biznesu świadczonych na rzecz MŚP, mających na celu służenie pomocą dla przedsiębiorstw, które skutecznie przechodzą przez etap zapoczątkowania działalności. |
| --- | --- |

3.15

Istnieje zatem potrzeba wypracowania lepszego środowiska dla inwestycji za pomocą kapitału wysokiego ryzyka oraz potrzeba stworzenia przez państwa członkowskie zachęt dla inwestorów prywatnych w celu zaangażowania ich we wspólną międzynarodową działalność badawczą (25), a także potrzeba propagowania zaangażowania usług wsparcia dla biznesu świadczonych na rzecz MŚP, mających na celu służenie pomocą dla przedsiębiorstw, które skutecznie przechodzą przez etap zapoczątkowania działalności.

4.   Poprawa koordynacji wspólnego programu Eurostars

| 4.1 | Program Eurostars ma na celu pomoc MŚP w każdym kontekście technologicznym lub przemysłowym, prawnym bądź organizacyjnym, koniecznym dla ustanowienia europejskiej współpracy na szeroką skalę pomiędzy państwami członkowskimi, w dziedzinie nauk stosowanych i innowacji. W konsekwencji zwiększy on możliwości wprowadzania na rynek przez MŚP prowadzące działalność w zakresie badań i rozwoju nowych, konkurencyjnych produktów, procesów i usług. |
| --- | --- |

4.1

Program Eurostars ma na celu pomoc MŚP w każdym kontekście technologicznym lub przemysłowym, prawnym bądź organizacyjnym, koniecznym dla ustanowienia europejskiej współpracy na szeroką skalę pomiędzy państwami członkowskimi, w dziedzinie nauk stosowanych i innowacji. W konsekwencji zwiększy on możliwości wprowadzania na rynek przez MŚP prowadzące działalność w zakresie badań i rozwoju nowych, konkurencyjnych produktów, procesów i usług.

| 4.2 | Internacjonalizacja projektu może przyczynić się do uniknięcia dublowania wysiłków innowacyjnych i powinna stanowić możliwość przyjęcia wspólnych polityk oraz wprowadzenia przyspieszonych działań w celu ograniczenia obciążenia administracyjnego (26). Z pomocą wspólnego programu Eurostars możliwe będzie przekonanie wielu MŚP do skorzystania ze współpracy międzynarodowej pod warunkiem, że będą one w stanie zaproponować projekt i bezpośrednio nim zarządzać. Jednakże w celu uniknięcia nierównoważnego uczestnictwa w programie, powinno się drobiazgowo zaplanować zaangażowanie w zintegrowane projekty i sieć doskonałości. |
| --- | --- |

4.2

Internacjonalizacja projektu może przyczynić się do uniknięcia dublowania wysiłków innowacyjnych i powinna stanowić możliwość przyjęcia wspólnych polityk oraz wprowadzenia przyspieszonych działań w celu ograniczenia obciążenia administracyjnego (26). Z pomocą wspólnego programu Eurostars możliwe będzie przekonanie wielu MŚP do skorzystania ze współpracy międzynarodowej pod warunkiem, że będą one w stanie zaproponować projekt i bezpośrednio nim zarządzać. Jednakże w celu uniknięcia nierównoważnego uczestnictwa w programie, powinno się drobiazgowo zaplanować zaangażowanie w zintegrowane projekty i sieć doskonałości.

| 4.3 | Obok wsparcia dla MŚP, powinniśmy również rozważyć sposoby, za pomocą których rządy mogą bardziej bezpośrednio wspierać innowacje poprzez zapewnienie odpowiedniej infrastruktury. Istnieje bardzo duża wspólnota „instytucji” badawczych, do których mogą należeć stowarzyszenia lub przedsiębiorstwa badawcze, których zadaniem jest wspieranie innowacji, szczególnie tych wprowadzanych przez MŚP. Istnieją również parki naukowe i tzw. science shops (uniwersyteckie jednostki naukowo-badawcze realizujące zadania na rzecz społeczności lokalnych), inkubatory przedsiębiorczości, regionalne i lokalne organy rządowe, a także organizacje zajmujące się transferem wiedzy. Zapewniają one istotne wsparcie dla młodych technologicznie zaawansowanych MŚP, a nawet dla bardziej tradycyjnych MŚP, które rozważają przejście na strategie oparte na innowacji. Prezydencja słoweńska UE oraz następująca po niej prezydencja francuska powinny monitorować, w jaki sposób można zorganizować koordynację programu Eurostars na szczeblu UE i szczeblu krajowym, aby osiągnął optymalny poziom i aby można było uniknąć dublowania się funkcji oraz ryzyka zamieszania wśród istniejących agencji MŚP. |
| --- | --- |

4.3

Obok wsparcia dla MŚP, powinniśmy również rozważyć sposoby, za pomocą których rządy mogą bardziej bezpośrednio wspierać innowacje poprzez zapewnienie odpowiedniej infrastruktury. Istnieje bardzo duża wspólnota „instytucji” badawczych, do których mogą należeć stowarzyszenia lub przedsiębiorstwa badawcze, których zadaniem jest wspieranie innowacji, szczególnie tych wprowadzanych przez MŚP. Istnieją również parki naukowe i tzw. science shops (uniwersyteckie jednostki naukowo-badawcze realizujące zadania na rzecz społeczności lokalnych), inkubatory przedsiębiorczości, regionalne i lokalne organy rządowe, a także organizacje zajmujące się transferem wiedzy. Zapewniają one istotne wsparcie dla młodych technologicznie zaawansowanych MŚP, a nawet dla bardziej tradycyjnych MŚP, które rozważają przejście na strategie oparte na innowacji. Prezydencja słoweńska UE oraz następująca po niej prezydencja francuska powinny monitorować, w jaki sposób można zorganizować koordynację programu Eurostars na szczeblu UE i szczeblu krajowym, aby osiągnął optymalny poziom i aby można było uniknąć dublowania się funkcji oraz ryzyka zamieszania wśród istniejących agencji MŚP.

| 4.4 | EKES ponadto kilkakrotnie zalecał wykorzystanie znacznie większej części zasobów funduszy strukturalnych UE do rozwijania wspólnych infrastruktur naukowych, szczególnie tych dostosowanych do potrzeb MŚP. Wysoce korzystne mogłoby być również wykorzystanie finansowania pochodzącego z Europejskiego Banku Inwestycyjnego (27). |
| --- | --- |

4.4

EKES ponadto kilkakrotnie zalecał wykorzystanie znacznie większej części zasobów funduszy strukturalnych UE do rozwijania wspólnych infrastruktur naukowych, szczególnie tych dostosowanych do potrzeb MŚP. Wysoce korzystne mogłoby być również wykorzystanie finansowania pochodzącego z Europejskiego Banku Inwestycyjnego (27).

Bruksela, 29 maja 2008 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  http://www.eurostars-eureka.eu/

1

(2)  Hartmut Hirsch-Kreinsen, „Low-Tech” Innovations („Innowacje w technologie o niskim stopniu zaawansowania”), Industry and Innovation, luty 2008 r.

2

(3)  Projekt pilotażowy: http://www.pilot-project.org

3

(4)  A6-0064/2008 (poprawka do wniosku), Parlament Europejski, Komisja Przemysłu, Badań Naukowych i Energii, 2008 r.

4

(5)  http://ec.europa.eu/research/sme-techweb/index_en.cfm?pg=results

5

(6)  Models to reduce the disproportionate regulatory burden on SMEs (Modele ograniczenia nieproporcjonalnego obciążenia regulacyjnego MŚP), Komisja Europejska, maj 2007 r., DG ds. Przedsiębiorczości i Przemysłu.

6

(7)  The Cost Factor in Patent Systems (Czynnik kosztu w systemach patentowych), Université Libre de Bruxelles, dokument roboczy WP-CEB 06-002, Bruksela 2006 r., patrz od str. 17

7

(8)  Ulepszenie systemu patentowego w Europie: COM(2007) 165

8

(9)  Europejska karta małych przedsiębiorstw, Rada Europejska z Feiry w dniach 19-20 czerwca 2000 r.

9

(10)  Małe i średnie przedsiębiorstwa — kwestią kluczową dla zapewnienia wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Przegląd śródokresowy nowoczesnej polityki w zakresie MŚP. COM(2007) 592 końcowy, 4 października 2007 r.

10

(11)  Luc Hendrickx, „UEAPME expectations on the proposal for a European Small Business Act” (Oczekiwania UEAPME dotyczące wniosku w sprawie Europejskiej karty małych przedsiębiorstw), 14 grudnia 2007 r.

11

(12)  http://ec.europa.eu/enterprise/entrepreneurship/sba_en.htm

12

(13)  Dz.U. C 234 z 22.9.2005, str. 14, Stanowisko UEAPME w sprawie następcy programu PR6 na rzecz badań i rozwoju, 01/2005.

13

(14)  Przegląd śródokresowy nowoczesnej polityki w zakresie MŚP, COM(2007) 592, 4 października 2007 r.

14

(15)  Realizacja wspólnotowego programu lizbońskiego: Finansowanie rozwoju MŚP — tworzenie europejskiej wartości dodanej, COM(2006) 349, 29 czerwca 2006 r.

15

(16)  Nauka i technologia — kluczowe dziedziny dla przyszłości Europy, COM(2004) 353, 16 czerwca 2004 r.

16

(17)  Observatory of European SMEs (Obserwatorium europejskich MŚP), Flash Eurobarometer 196, maj 2007 r.

17

(18)  Investment in Knowledge and Innovation (Inwestycja w wiedzę i innowacje), INT/325, Dz.U. C 256 z 27.10.2007, str. 8.

18

(19)  „Annual Survey of Pan-European Private Equity & Venture Capital Activity” („Roczny przegląd paneuropejskiego kapitału prywatnego i działalności kapitału wysokiego ryzyka”), 2004 r.

19

(20)  Tablica wyników UE dotycząca inwestycji w badania i rozwój za 2007 r. str. 20, opracowana przez Wspólne Centrum Badawcze oraz Dyrekcję Generalną ds. Badań (DG RTD).

20

(21)  H. Hirsch-Kreinsen, „Low-Technology”: A forgotten sector in innovation policy („Technologie o niskim stopniu zaawansowania” — zapomniany sektor w polityce na rzecz innowacji), Wydział Ekonomii i Nauk Społecznych, Uniwersytet Dortmundzki, 15 marca 2006 r.; UAPME, „Towards an Innovation Policy for Crafts, Trades and SMEs” („W kierunku polityki na rzecz innowacyjności rzemiosł, branż i MŚP”), 27 października 2004 r.

21

(22)  Towards an Innovation Policy for Crafts, Trades and SMEs („W kierunku polityki na rzecz innowacyjności rzemiosł, branż i MŚP”), UEAPME, 27 października 2004 r.

22

(23)  Parlament Europejski, Komisja Przemysłu, Badań Naukowych i Energii, A6-0064/2008

23

(24)  Komisja proponuje środki na rzecz zwiększenia inwestycji transgranicznych za pomocą funduszy kapitału wysokiego ryzyka IP/08/15, 7 stycznia 2008 r.

24

(25)  Finansowanie rozwoju MŚP — tworzenie europejskiej wartości dodanej, COM(2006) 349, 29 czerwca 2006 r.

25

(26)  Wnioski Komisji Europejskiej dotyczące ograniczenia obciążenia administracyjnego w 2008 r., MEMO/08/152 z 10 marca 2008 r.

26

(27)  Dz.U. C 65 z 17.3.2006, Dz.U. C 256 z 27.10.2007, str. 17.

27

---

| 30.8.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 224/23 |
| --- | --- | --- | --- |

30.8.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 224/23

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów — „W jaki sposób przezwyciężyć piętno porażki poniesionej w działalności gospodarczej — działania na rzecz polityki drugiej szansy — Realizacja partnerstwa lizbońskiego na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia”

COM(2007) 584 wersja ostateczna

(2008/C 224/05)

Dnia 5 października 2007 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów — „W jaki sposób przezwyciężyć piętno porażki poniesionej w działalności gospodarczej — działania na rzecz polityki drugiej szansy — Realizacja partnerstwa lizbońskiego na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia”

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 6 maja 2008 r. Sprawozdawcą był Peter Morgan.

Na 445. sesji plenarnej w dniach 28 i 29 maja 2008 r. (posiedzenie z 29 maja) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 70 głosami — 3 osoby wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Komisja zajmuje się problematyką negatywnych skutków porażki poniesionej w działalności gospodarczej od 2001 r. W szczególności Komisja zasygnalizowała konieczność udoskonalenia procedur upadłościowych. Ze względu na swoje ograniczone kompetencje w tym zakresie Komisja zawęziła swoje działania do gromadzenia danych dotyczących prawnych i społecznych konsekwencji upadłości przedsiębiorstw, co ułatwia identyfikację i rozpowszechnianie dobrych praktyk, a ponadto do prac nad instrumentami wczesnego ostrzegania, jako środkami zmniejszającymi piętno porażki poniesionej w działalności gospodarczej. |
| --- | --- |

1.1

Komisja zajmuje się problematyką negatywnych skutków porażki poniesionej w działalności gospodarczej od 2001 r. W szczególności Komisja zasygnalizowała konieczność udoskonalenia procedur upadłościowych. Ze względu na swoje ograniczone kompetencje w tym zakresie Komisja zawęziła swoje działania do gromadzenia danych dotyczących prawnych i społecznych konsekwencji upadłości przedsiębiorstw, co ułatwia identyfikację i rozpowszechnianie dobrych praktyk, a ponadto do prac nad instrumentami wczesnego ostrzegania, jako środkami zmniejszającymi piętno porażki poniesionej w działalności gospodarczej.

| 1.2 | EKES popiera podkreślenie przez Komisję znaczenia konieczności przezwyciężania piętna porażki poniesionej w działalności gospodarczej. Dobre krajowe warunki ramowe dla przedsiębiorczości są kluczowe dla pełnego wykorzystania europejskiego potencjału przedsiębiorców i powstawania dynamicznych firm. Niezbędne do osiągnięcia tego celu należyte uznanie przez społeczeństwo przedsiębiorców odnoszących sukcesy w działalności gospodarczej powinno towarzyszyć polityce promowania programu drugiej szansy dla przedsiębiorców, którzy ponieśli porażkę. |
| --- | --- |

1.2

EKES popiera podkreślenie przez Komisję znaczenia konieczności przezwyciężania piętna porażki poniesionej w działalności gospodarczej. Dobre krajowe warunki ramowe dla przedsiębiorczości są kluczowe dla pełnego wykorzystania europejskiego potencjału przedsiębiorców i powstawania dynamicznych firm. Niezbędne do osiągnięcia tego celu należyte uznanie przez społeczeństwo przedsiębiorców odnoszących sukcesy w działalności gospodarczej powinno towarzyszyć polityce promowania programu drugiej szansy dla przedsiębiorców, którzy ponieśli porażkę.

| 1.3 | Komisja słusznie twierdzi, że zakładanie przedsiębiorstw oraz sukcesy i porażki przedsiębiorców w działalności gospodarczej stanowią nieodłączne elementy gospodarki rynkowej. Komisja słusznie podkreśla, że jako jeden z elementów ogólnego braku zrozumienia i niedoceniania przedsiębiorców ze strony społeczeństwa wydarzenia takie jak problemy w działalności gospodarczej lub upadłość przedsiębiorstw nie są jeszcze w dostatecznym stopniu uważane za elementy zwykłego rozwoju wydarzeń czy też postrzegane jako stwarzające możliwość ponownego podjęcia działalności gospodarczej. Unia Europejska musi zmienić swoje nastawienie. Im bardziej stygmatyzuje się byłych bankrutów, tym większym ryzykiem mogą być obarczone wszelkie nowe przedsięwzięcia, a ryzykiem naznaczeni zostają wszyscy uczestnicy danego przedsięwzięcia. |
| --- | --- |

1.3

Komisja słusznie twierdzi, że zakładanie przedsiębiorstw oraz sukcesy i porażki przedsiębiorców w działalności gospodarczej stanowią nieodłączne elementy gospodarki rynkowej. Komisja słusznie podkreśla, że jako jeden z elementów ogólnego braku zrozumienia i niedoceniania przedsiębiorców ze strony społeczeństwa wydarzenia takie jak problemy w działalności gospodarczej lub upadłość przedsiębiorstw nie są jeszcze w dostatecznym stopniu uważane za elementy zwykłego rozwoju wydarzeń czy też postrzegane jako stwarzające możliwość ponownego podjęcia działalności gospodarczej. Unia Europejska musi zmienić swoje nastawienie. Im bardziej stygmatyzuje się byłych bankrutów, tym większym ryzykiem mogą być obarczone wszelkie nowe przedsięwzięcia, a ryzykiem naznaczeni zostają wszyscy uczestnicy danego przedsięwzięcia.

| 1.4 | Prawo w USA dąży do zachowania równowagi interesów dłużników, wierzycieli i całego społeczeństwa. Zdaniem EKES-u należy prawa państw członkowskich należy utworzyć tak, by również osiągnąć taką równowagę. Niewypłacalność i niespłacanie długów mogą stanowić ogromne trudności dla wierzycieli i doprowadzić z kolei do ich niewypłacalności. Anulowanie długów przedsiębiorstwa, aby umożliwić mu rozpoczęcie od zera może być nad wyraz niesprawiedliwe wobec wierzycieli. Prawo o niewypłacalności musi zachowywać właściwą równowagę interesów. |
| --- | --- |

1.4

Prawo w USA dąży do zachowania równowagi interesów dłużników, wierzycieli i całego społeczeństwa. Zdaniem EKES-u należy prawa państw członkowskich należy utworzyć tak, by również osiągnąć taką równowagę. Niewypłacalność i niespłacanie długów mogą stanowić ogromne trudności dla wierzycieli i doprowadzić z kolei do ich niewypłacalności. Anulowanie długów przedsiębiorstwa, aby umożliwić mu rozpoczęcie od zera może być nad wyraz niesprawiedliwe wobec wierzycieli. Prawo o niewypłacalności musi zachowywać właściwą równowagę interesów.

| 1.5 | Z punktu widzenia ogółu społeczeństwa utrzymanie działalności gospodarczej wszystkich lub części przedsiębiorstw może być najlepszym rozwiązaniem. Jeżeli przedsiębiorstwo jest potencjalnie rentowne, wszystkie zainteresowane podmioty skorzystają; a jeżeli specjaliści od niewypłacalności mogą uratować niewypłacalne przedsiębiorstwo, jego pracownicy nie stracą zatrudnienia. Jeśli przedsiębiorca po bankructwie ponownie podejmuje działalność gospodarczą, tworzy on nowe miejsca pracy. W każdym z tych przypadków ogół społeczeństwa korzysta pod względem zatrudnienia. |
| --- | --- |

1.5

Z punktu widzenia ogółu społeczeństwa utrzymanie działalności gospodarczej wszystkich lub części przedsiębiorstw może być najlepszym rozwiązaniem. Jeżeli przedsiębiorstwo jest potencjalnie rentowne, wszystkie zainteresowane podmioty skorzystają; a jeżeli specjaliści od niewypłacalności mogą uratować niewypłacalne przedsiębiorstwo, jego pracownicy nie stracą zatrudnienia. Jeśli przedsiębiorca po bankructwie ponownie podejmuje działalność gospodarczą, tworzy on nowe miejsca pracy. W każdym z tych przypadków ogół społeczeństwa korzysta pod względem zatrudnienia.

| 1.6 | Jest wiele przyczyn upadłości przedsiębiorstw, nawet prowadzonych przez przedsiębiorców, którzy mieli jak najlepsze intencje. W okresie rozruchu zapewnienie nowemu przedsiębiorstwu rentowności może okazać się niemożliwe. W okresie późniejszym, wadliwy model przedsiębiorstwa może nadal oznaczać, że przedsiębiorstwo nie będzie miało przyszłości. Z drugiej strony, potencjalnie rentowne przedsiębiorstwo może upaść zarówno na skutek błędów popełnionych przez przedsiębiorcę jak i z przyczyn leżących poza jego kontrolą. Takie przedsiębiorstwa mogą i powinny być ratowane przez syndyków masy upadłości, wraz z ochroną większości miejsc pracy. |
| --- | --- |

1.6

Jest wiele przyczyn upadłości przedsiębiorstw, nawet prowadzonych przez przedsiębiorców, którzy mieli jak najlepsze intencje. W okresie rozruchu zapewnienie nowemu przedsiębiorstwu rentowności może okazać się niemożliwe. W okresie późniejszym, wadliwy model przedsiębiorstwa może nadal oznaczać, że przedsiębiorstwo nie będzie miało przyszłości. Z drugiej strony, potencjalnie rentowne przedsiębiorstwo może upaść zarówno na skutek błędów popełnionych przez przedsiębiorcę jak i z przyczyn leżących poza jego kontrolą. Takie przedsiębiorstwa mogą i powinny być ratowane przez syndyków masy upadłości, wraz z ochroną większości miejsc pracy.

| 1.7 | Istotne jest, aby odróżnić sytuację przedsiębiorstwa od sytuacji jego właścicieli. Właściciele mogą zbankrutować, podczas gdy syndyk masy upadłości może postanowić ratować przedsiębiorstwo i jego pracowników. W przypadku, gdy upada, jego właściciele mogą stać się bankrutami, z uwagi na udzielone gwarancje bankowe, pomimo tego, że ich inne czyny nie wyczerpują znamion oszustwa finansowego. Właśnie takimi przedsiębiorcami, których bankructwo było nieumyślne, zainteresowana jest Komisja. Jeżeli taki przedsiębiorca założył dobrą firmę, a następnie miał pecha i odniósł porażkę ze względu na brak doświadczenia lub szczęścia, zasługuje na drugą szansę; gospodarka potrzebuje jego umiejętności. Pozostali przedsiębiorcy, którzy ponieśli w swojej działalności gospodarczej porażkę poprzez niekompetencję i brak wizji, mają prawdopodobnie niewiele do zaoferowania gospodarce, chociażby nawet byli w stanie znaleźć wsparcie finansowe. Nie każdy przedsiębiorca, który zbankrutował, zasługuje na drugą szansę. |
| --- | --- |

1.7

Istotne jest, aby odróżnić sytuację przedsiębiorstwa od sytuacji jego właścicieli. Właściciele mogą zbankrutować, podczas gdy syndyk masy upadłości może postanowić ratować przedsiębiorstwo i jego pracowników. W przypadku, gdy upada, jego właściciele mogą stać się bankrutami, z uwagi na udzielone gwarancje bankowe, pomimo tego, że ich inne czyny nie wyczerpują znamion oszustwa finansowego. Właśnie takimi przedsiębiorcami, których bankructwo było nieumyślne, zainteresowana jest Komisja. Jeżeli taki przedsiębiorca założył dobrą firmę, a następnie miał pecha i odniósł porażkę ze względu na brak doświadczenia lub szczęścia, zasługuje na drugą szansę; gospodarka potrzebuje jego umiejętności. Pozostali przedsiębiorcy, którzy ponieśli w swojej działalności gospodarczej porażkę poprzez niekompetencję i brak wizji, mają prawdopodobnie niewiele do zaoferowania gospodarce, chociażby nawet byli w stanie znaleźć wsparcie finansowe. Nie każdy przedsiębiorca, który zbankrutował, zasługuje na drugą szansę.

| 1.8 | Inicjatywa Komisji przyczyniła się do podjęcia reform w całej UE. Wiele państw członkowskich zaczęło już czerpać inspirację z dobrych praktyk i wniosków politycznych zebranych na szczeblu europejskim. Około jedna trzecia państw członkowskich przedłożyła programy reform krajowego prawa upadłościowego. Niemniej jednak niemal połowa państw członkowskich nadal musi podjąć pierwsze kroki w tym kierunku. Chociaż Komisja ma ograniczone kompetencje w tej dziedzinie polityki, EKES wzywa Komisję do przedsięwzięcia wszelkich dostępnych jej środków w celu zachęcenia ministrów finansów państw członkowskich do podjęcia odpowiednich działań. EKES jest zdania, że postępy poczynione przez państwa członkowskie w tym zakresie są ogólnie rzecz biorąc niezadowalające. |
| --- | --- |

1.8

Inicjatywa Komisji przyczyniła się do podjęcia reform w całej UE. Wiele państw członkowskich zaczęło już czerpać inspirację z dobrych praktyk i wniosków politycznych zebranych na szczeblu europejskim. Około jedna trzecia państw członkowskich przedłożyła programy reform krajowego prawa upadłościowego. Niemniej jednak niemal połowa państw członkowskich nadal musi podjąć pierwsze kroki w tym kierunku. Chociaż Komisja ma ograniczone kompetencje w tej dziedzinie polityki, EKES wzywa Komisję do przedsięwzięcia wszelkich dostępnych jej środków w celu zachęcenia ministrów finansów państw członkowskich do podjęcia odpowiednich działań. EKES jest zdania, że postępy poczynione przez państwa członkowskie w tym zakresie są ogólnie rzecz biorąc niezadowalające.

| 1.9 | EKES uznaje wszystkie kwestie podniesione w komunikacie w odniesieniu do prawa upadłościowego za w pełni zasadne, oczywiście pod warunkiem ostatecznego ustalenia szczegółów prawnych. Dotyczy to formalnego uznawania przez sądy bankructw nieumyślnych, szybkiego umarzania pozostałych długów oraz złagodzenia ograniczeń prawnych, w tym przepisów dotyczących pozbawiania praw i nakładania zakazów, a także postępowań przyspieszonych. Jako cel średniookresowy należy przyjąć, by postępowania nie trwały dłużej niż dwanaście miesięcy. |
| --- | --- |

1.9

EKES uznaje wszystkie kwestie podniesione w komunikacie w odniesieniu do prawa upadłościowego za w pełni zasadne, oczywiście pod warunkiem ostatecznego ustalenia szczegółów prawnych. Dotyczy to formalnego uznawania przez sądy bankructw nieumyślnych, szybkiego umarzania pozostałych długów oraz złagodzenia ograniczeń prawnych, w tym przepisów dotyczących pozbawiania praw i nakładania zakazów, a także postępowań przyspieszonych. Jako cel średniookresowy należy przyjąć, by postępowania nie trwały dłużej niż dwanaście miesięcy.

| 1.10 | EKES uważa, że jest sprawą zasadniczą, aby wszystkie państwa członkowskie dokonały przeglądu swoich przepisów prawa upadłościowego bez zbędnej zwłoki. Oprócz zmian w prawie niezmiernie ważne jest, by sądy sprawnie zajmowały się sprawami bankructwa. Proces ten należy dobrze zorganizować. Zmiany w tym zakresie stanowią najważniejszą kwestię programu drugiej szansy. |
| --- | --- |

1.10

EKES uważa, że jest sprawą zasadniczą, aby wszystkie państwa członkowskie dokonały przeglądu swoich przepisów prawa upadłościowego bez zbędnej zwłoki. Oprócz zmian w prawie niezmiernie ważne jest, by sądy sprawnie zajmowały się sprawami bankructwa. Proces ten należy dobrze zorganizować. Zmiany w tym zakresie stanowią najważniejszą kwestię programu drugiej szansy.

| 1.11 | Drugie podstawowe przesłanie komunikatu dotyczy konieczności udzielania aktywnego wsparcia przedsiębiorstwom zagrożonym upadłością. Kwestia ta nie stanowi sama w sobie jednego z elementów programu drugiej szansy. Jest to bowiem program mający na celu zapobieganie bankructwom, a nie ratowanie przedsiębiorstw czy miejsc pracy. W pkt 4 poniżej przedstawiono jest kilka przykładów bankructwa, którego można było uniknąć. W tym względzie istotą komunikatu jest zapobieganie bankructwom, których można uniknąć poprzez wczesne ostrzeganie oraz zapewnianie czasowego wsparcia finansowego i pomocy doradczej. |
| --- | --- |

1.11

Drugie podstawowe przesłanie komunikatu dotyczy konieczności udzielania aktywnego wsparcia przedsiębiorstwom zagrożonym upadłością. Kwestia ta nie stanowi sama w sobie jednego z elementów programu drugiej szansy. Jest to bowiem program mający na celu zapobieganie bankructwom, a nie ratowanie przedsiębiorstw czy miejsc pracy. W pkt 4 poniżej przedstawiono jest kilka przykładów bankructwa, którego można było uniknąć. W tym względzie istotą komunikatu jest zapobieganie bankructwom, których można uniknąć poprzez wczesne ostrzeganie oraz zapewnianie czasowego wsparcia finansowego i pomocy doradczej.

| 1.12 | W przypadku większości MŚP program ten nie jest zbyt praktyczny, ponieważ obejmuje niewiele mechanizmów aktywnej identyfikacji przedsiębiorstw zagrożonych upadłością wśród dziesiątek tysięcy MŚP działających w każdym państwie członkowskim. Mimo tego zachęca się państwa członkowskie, by w jak największym stopniu wykorzystywały te istniejące możliwości, jak np. francuskie urzędy podatku VAT, które wysyłają sygnały ostrzegawcze o możliwych problemach z zachowaniem płynności finansowej przedsiębiorstw. Komisja twierdzi, że środki wsparcia powinny koncentrować się na zapobieganiu bankructwom, zapewnianiu pomocy ekspertów i reagowaniu na problemy we właściwym czasie. Problem powstaje, gdy właściciele nie zdają sobie sprawy, że ich przedsiębiorstwo jest zagrożone upadłością. Rządy poszczególnych państw członkowskich będą musiały podjąć współpracę ze specjalistami w zakresie księgowości i organizacjami wspierającymi MŚP w celu opracowania takich aktywnych instrumentów, które byłyby odpowiednie ze względu na swoją kulturę MŚP. |
| --- | --- |

1.12

W przypadku większości MŚP program ten nie jest zbyt praktyczny, ponieważ obejmuje niewiele mechanizmów aktywnej identyfikacji przedsiębiorstw zagrożonych upadłością wśród dziesiątek tysięcy MŚP działających w każdym państwie członkowskim. Mimo tego zachęca się państwa członkowskie, by w jak największym stopniu wykorzystywały te istniejące możliwości, jak np. francuskie urzędy podatku VAT, które wysyłają sygnały ostrzegawcze o możliwych problemach z zachowaniem płynności finansowej przedsiębiorstw. Komisja twierdzi, że środki wsparcia powinny koncentrować się na zapobieganiu bankructwom, zapewnianiu pomocy ekspertów i reagowaniu na problemy we właściwym czasie. Problem powstaje, gdy właściciele nie zdają sobie sprawy, że ich przedsiębiorstwo jest zagrożone upadłością. Rządy poszczególnych państw członkowskich będą musiały podjąć współpracę ze specjalistami w zakresie księgowości i organizacjami wspierającymi MŚP w celu opracowania takich aktywnych instrumentów, które byłyby odpowiednie ze względu na swoją kulturę MŚP.

| 1.13 | Oczywiste jest, że najważniejsze zalecenie komunikatu dotyczy reformy prawa upadłościowego. Jest to podstawowy środek, bez którego niemożliwe jest uruchomienie programu drugiej szansy. |
| --- | --- |

1.13

Oczywiste jest, że najważniejsze zalecenie komunikatu dotyczy reformy prawa upadłościowego. Jest to podstawowy środek, bez którego niemożliwe jest uruchomienie programu drugiej szansy.

| 1.14 | Niektóre spośród mniej wiążących zaleceń komunikatu można wykonać bez zmiany prawa upadłościowego. Dopiero zmiana prawa upadłościowego umożliwi podjęcie innych mniej wiążących środków proponowanych przez Komisję. Jeśli nie dokona się zmian w prawie upadłościowym, najważniejszy cel komunikatu Komisji nie zostanie osiągnięty. |
| --- | --- |

1.14

Niektóre spośród mniej wiążących zaleceń komunikatu można wykonać bez zmiany prawa upadłościowego. Dopiero zmiana prawa upadłościowego umożliwi podjęcie innych mniej wiążących środków proponowanych przez Komisję. Jeśli nie dokona się zmian w prawie upadłościowym, najważniejszy cel komunikatu Komisji nie zostanie osiągnięty.

| 1.15 | EKES uważa, że każde państwo członkowskie powinno zareagować na ten komunikat uwzględniając propozycje w nim zawarte w swoich krajowych planach dotyczących strategii lizbońskiej (zastosowanie ma wytyczna nr 15). |
| --- | --- |

1.15

EKES uważa, że każde państwo członkowskie powinno zareagować na ten komunikat uwzględniając propozycje w nim zawarte w swoich krajowych planach dotyczących strategii lizbońskiej (zastosowanie ma wytyczna nr 15).

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | Komisja zajmuje się problematyką negatywnych skutków porażki poniesionej w działalności gospodarczej od 2001 r. W szczególności Komisja zasygnalizowała konieczność udoskonalenia procedur upadłościowych. Ze względu na swoje ograniczone kompetencje w tym zakresie Komisja zawęziła swoje działania do gromadzenia danych dotyczących prawnych i społecznych konsekwencji upadłości przedsiębiorstw, co ułatwia identyfikację i rozpowszechnianie dobrych praktyk, a ponadto do prac nad instrumentami wczesnego ostrzegania, jako środkami zmniejszającymi piętno porażki poniesionej w działalności gospodarczej. |
| --- | --- |

2.1

Komisja zajmuje się problematyką negatywnych skutków porażki poniesionej w działalności gospodarczej od 2001 r. W szczególności Komisja zasygnalizowała konieczność udoskonalenia procedur upadłościowych. Ze względu na swoje ograniczone kompetencje w tym zakresie Komisja zawęziła swoje działania do gromadzenia danych dotyczących prawnych i społecznych konsekwencji upadłości przedsiębiorstw, co ułatwia identyfikację i rozpowszechnianie dobrych praktyk, a ponadto do prac nad instrumentami wczesnego ostrzegania, jako środkami zmniejszającymi piętno porażki poniesionej w działalności gospodarczej.

| 2.2 | Inicjatywa Komisji przyczyniła się do podjęcia reform w całej UE. Wiele państw członkowskich zaczęło już czerpać inspirację z dobrych praktyk i wniosków politycznych zebranych na szczeblu europejskim. Około jedna trzecia państw członkowskich przedłożyła programy reform krajowego prawa upadłościowego. Prawie połowa państw UE wciąż jednak musi jeszcze podjąć pierwsze kroki w tym kierunku. Chociaż Komisja ma ograniczone kompetencje w tej dziedzinie polityki, EKES wzywa Komisję do przedsięwzięcia wszelkich dostępnych jej środków w celu zachęcenia ministrów finansów państw członkowskich do podjęcia odpowiednich działań. EKES jest zdania, że postępy poczynione przez państwa członkowskie w tym zakresie są ogólnie rzecz biorąc niezadowalające. |
| --- | --- |

2.2

Inicjatywa Komisji przyczyniła się do podjęcia reform w całej UE. Wiele państw członkowskich zaczęło już czerpać inspirację z dobrych praktyk i wniosków politycznych zebranych na szczeblu europejskim. Około jedna trzecia państw członkowskich przedłożyła programy reform krajowego prawa upadłościowego. Prawie połowa państw UE wciąż jednak musi jeszcze podjąć pierwsze kroki w tym kierunku. Chociaż Komisja ma ograniczone kompetencje w tej dziedzinie polityki, EKES wzywa Komisję do przedsięwzięcia wszelkich dostępnych jej środków w celu zachęcenia ministrów finansów państw członkowskich do podjęcia odpowiednich działań. EKES jest zdania, że postępy poczynione przez państwa członkowskie w tym zakresie są ogólnie rzecz biorąc niezadowalające.

TABELA A: AKTUALNA SYTUACJA W PAŃSTWACH CZŁONKOWSKICH

| T | Środek istnieje |
| --- | --- |
| (T) | Środki zaplanowane/dostępne częściowo |
| N | Nie istnieją żadne środki |

T

Środek istnieje

(T)

Środki zaplanowane/dostępne częściowo

N

Nie istnieją żadne środki

| | Informacje/ edukacja | Strategia ogólna | Informacja po orzeczeniu sądu o upadłości z przyczyn pozostających w zgodzie z prawem | Ograniczone restrykcje itp. | Lepsze traktowanie uczciwych bankrutów przez prawo | Krótki okres uwolnienia od zobowiązań i/lub zmniejszenia zadłużenia | Uproszczone postępowania | Stymulowanie wsparcia | Wspieranie powiązań | Dyskusja w sektorze finansowym | Razem T+(T) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Belgia | N | N | (T) | (T) | T | (T) | N | N | N | N | 4 |
| Bułgaria | N | N | N | N | N | N | N | N | N | N | 0 |
| Czechy | N | N | N | N | N | N | (T) | N | N | N | 1 |
| Dania | N | N | N | T | (T) | T | (T) | N | N | N | 4 |
| Niemcy | (T) | N | N | T | T | (T) | N | N | N | N | 4 |
| Estonia | N | N | N | N | N | (T) | (T) | N | N | N | 2 |
| Irlandia | N | N | N | N | N | T | T | N | N | N | 2 |
| Grecja | N | N | N | T | (T) | (T) | T | N | N | N | 4 |
| Hiszpania | N | N | N | N | T | T | T | N | N | N | 3 |
| Francja | N | N | N | N | (T) | N | T | N | (T) | N | 3 |
| Włochy | N | N | N | T | T | (T) | (T) | N | N | N | 4 |
| Cypr | N | N | (T) | (T) | N | (T) | (T) | N | N | N | 4 |
| Łotwa | N | N | N | N | N | N | (T) | N | N | N | 1 |
| Litwa | N | N | N | T | (T) | T | (T) | N | N | N | 4 |
| Luksemburg | N | N | N | N | N | N | N | T | N | N | 1 |
| Węgry | N | N | N | N | N | N | N | N | N | N | 0 |
| Malta | N | N | N | (T) | (T) | N | N | N | N | N | 2 |
| Holandia | (T) | N | N | N | (T) | (T) | N | N | N | (T) | 4 |
| Austria | N | (T) | N | (T) | (T) | (T) | T | (T) | (T) | N | 7 |
| Polska | N | N | N | N | (T) | (T) | T | N | N | N | 3 |
| Portugalia | N | N | N | N | N | N | N | N | N | N | 0 |
| Rumunia | N | N | N | (T) | (T) | N | T | N | N | N | 3 |
| Słowenia | N | N | N | N | N | (T) | N | N | N | N | 1 |
| Słowacja | N | N | N | N | N | N | N | N | N | N | 0 |
| Finlandia | N | N | N | T | N | (T) | T | T | N | N | 4 |
| Szwecja | N | N | N | N | T | (T) | T | N | N. | N | 3 |
| Wielka Brytania | N | N | T | T | T | T | T | N | N | N | 5 |
| Razem T+(T) | 2 | 1 | 3 | 12 | 15 | 17 | 17 | 3 | 2 | 1 | |
| Stany Zjednoczone | N | N | N | T | (T) | T | T | N | N | N | 4 |

Informacje/ edukacja

Strategia ogólna

Informacja po orzeczeniu sądu o upadłości z przyczyn pozostających w zgodzie z prawem

Ograniczone restrykcje itp.

Lepsze traktowanie uczciwych bankrutów przez prawo

Krótki okres uwolnienia od zobowiązań i/lub zmniejszenia zadłużenia

Uproszczone postępowania

Stymulowanie wsparcia

Wspieranie powiązań

Dyskusja w sektorze finansowym

Razem T+(T)

Belgia

N

N

(T)

(T)

T

(T)

N

N

N

N

4

Bułgaria

N

N

N

N

N

N

N

N

N

N

0

Czechy

N

N

N

N

N

N

(T)

N

N

N

1

Dania

N

N

N

T

(T)

T

(T)

N

N

N

4

Niemcy

(T)

N

N

T

T

(T)

N

N

N

N

4

Estonia

N

N

N

N

N

(T)

(T)

N

N

N

2

Irlandia

N

N

N

N

N

T

T

N

N

N

2

Grecja

N

N

N

T

(T)

(T)

T

N

N

N

4

Hiszpania

N

N

N

N

T

T

T

N

N

N

3

Francja

N

N

N

N

(T)

N

T

N

(T)

N

3

Włochy

N

N

N

T

T

(T)

(T)

N

N

N

4

Cypr

N

N

(T)

(T)

N

(T)

(T)

N

N

N

4

Łotwa

N

N

N

N

N

N

(T)

N

N

N

1

Litwa

N

N

N

T

(T)

T

(T)

N

N

N

4

Luksemburg

N

N

N

N

N

N

N

T

N

N

1

Węgry

N

N

N

N

N

N

N

N

N

N

0

Malta

N

N

N

(T)

(T)

N

N

N

N

N

2

Holandia

(T)

N

N

N

(T)

(T)

N

N

N

(T)

4

Austria

N

(T)

N

(T)

(T)

(T)

T

(T)

(T)

N

7

Polska

N

N

N

N

(T)

(T)

T

N

N

N

3

Portugalia

N

N

N

N

N

N

N

N

N

N

0

Rumunia

N

N

N

(T)

(T)

N

T

N

N

N

3

Słowenia

N

N

N

N

N

(T)

N

N

N

N

1

Słowacja

N

N

N

N

N

N

N

N

N

N

0

Finlandia

N

N

N

T

N

(T)

T

T

N

N

4

Szwecja

N

N

N

N

T

(T)

T

N

N.

N

3

Wielka Brytania

N

N

T

T

T

T

T

N

N

N

5

Razem T+(T)

2

1

3

12

15

17

17

3

2

1

Stany Zjednoczone

N

N

N

T

(T)

T

T

N

N

N

4

| 2.3 | Tabela A zaczerpnięta została z komunikatu. Kolumny od czwartej do szóstej dotyczą reformy przepisów prawa upadłościowego. Tabela wskazuje wyraźnie, że poszczególne państwa członkowskie wykazują dużą aktywność legislacyjną, ale jednocześnie niewiele z nich wprowadziło w życie zmienione przepisy prawa upadłościowego. Jeżeli wyniki łączne obejmowałyby wyłącznie obowiązujące przepisy prawa upadłościowego, nie byłoby to 12, 15, 17 i 17, ale raczej 6, 6, 5 i 10. To kiepski wynik ze strony 27 państw członkowskich. Powolne działania lub ich brak niewątpliwie szkodzi aktywności przedsiębiorców w poszczególnych państwach członkowskich, ponieważ do czasu wprowadzenia odpowiednich zmian prawnych możliwość odniesienia porażki stanowić będzie istotną barierę w podejmowaniu działalności gospodarczej. |
| --- | --- |

2.3

Tabela A zaczerpnięta została z komunikatu. Kolumny od czwartej do szóstej dotyczą reformy przepisów prawa upadłościowego. Tabela wskazuje wyraźnie, że poszczególne państwa członkowskie wykazują dużą aktywność legislacyjną, ale jednocześnie niewiele z nich wprowadziło w życie zmienione przepisy prawa upadłościowego. Jeżeli wyniki łączne obejmowałyby wyłącznie obowiązujące przepisy prawa upadłościowego, nie byłoby to 12, 15, 17 i 17, ale raczej 6, 6, 5 i 10. To kiepski wynik ze strony 27 państw członkowskich. Powolne działania lub ich brak niewątpliwie szkodzi aktywności przedsiębiorców w poszczególnych państwach członkowskich, ponieważ do czasu wprowadzenia odpowiednich zmian prawnych możliwość odniesienia porażki stanowić będzie istotną barierę w podejmowaniu działalności gospodarczej.

| 2.4 | Inną istotną cechą tabeli jest fakt, że sześć kolumn otaczających kolumny dotyczące prawa upadłościowego jest mniej więcej pustych. W pewnym sensie jest to zaskakujące, bo chociaż w większości państw członkowskich nie zmieniono prawa upadłościowego, to podjęto już inne, mniej wiążące środki. |
| --- | --- |

2.4

Inną istotną cechą tabeli jest fakt, że sześć kolumn otaczających kolumny dotyczące prawa upadłościowego jest mniej więcej pustych. W pewnym sensie jest to zaskakujące, bo chociaż w większości państw członkowskich nie zmieniono prawa upadłościowego, to podjęto już inne, mniej wiążące środki.

| 2.5 | W celu zapewnienia możliwości porównania EKES zwrócił się do Komisji o dostarczenie danych dotyczących Stanów Zjednoczonych, które byłyby porównywalne z danymi zawartymi w tabeli dotyczącymi państw UE. Poniżej zamieszczono wyjaśnienie danych dotyczących USA zawartych w tabeli:






  — | Ograniczone restrykcje — T — W Stanach Zjednoczonych nie stosuje się żadnych restrykcji powszechnie stosowanych w UE (taki jak np. uniemożliwianie bankrutom pełnienie funkcji dyrektora przedsiębiorstwa, zasiadania w zarządzie czy ustalanie pewnego rodzaju limitów kredytowych dla bankrutów). W art. 525 kodeksu upadłościowego USA postanawia się bowiem, że nie można dyskryminować osób fizycznych jedynie z tego powodu, że prowadzono wobec nich postępowanie upadłościowe obecnie lub w przeszłości. |
| --- | --- | --- |

2.5

W celu zapewnienia możliwości porównania EKES zwrócił się do Komisji o dostarczenie danych dotyczących Stanów Zjednoczonych, które byłyby porównywalne z danymi zawartymi w tabeli dotyczącymi państw UE. Poniżej zamieszczono wyjaśnienie danych dotyczących USA zawartych w tabeli:

—

Ograniczone restrykcje — T — W Stanach Zjednoczonych nie stosuje się żadnych restrykcji powszechnie stosowanych w UE (taki jak np. uniemożliwianie bankrutom pełnienie funkcji dyrektora przedsiębiorstwa, zasiadania w zarządzie czy ustalanie pewnego rodzaju limitów kredytowych dla bankrutów). W art. 525 kodeksu upadłościowego USA postanawia się bowiem, że nie można dyskryminować osób fizycznych jedynie z tego powodu, że prowadzono wobec nich postępowanie upadłościowe obecnie lub w przeszłości.

| — | Lepsze traktowanie przez prawo — (T) — Tak jak w krajach EU, upadłości nie uchyla się w wypadku popełnienia wykroczeń, zachowania niezgodnego z prawem itp. Nie istnieje żadne dodatkowe „lepsze traktowanie”. |
| --- | --- |

—

Lepsze traktowanie przez prawo — (T) — Tak jak w krajach EU, upadłości nie uchyla się w wypadku popełnienia wykroczeń, zachowania niezgodnego z prawem itp. Nie istnieje żadne dodatkowe „lepsze traktowanie”.

| — | Krótki okres uwolnienia od zobowiązań — T — Nie określono konkretnego okresu, w którym bankrut utrzymuje status upadłości przed jego uchyleniem. |
| --- | --- |

—

Krótki okres uwolnienia od zobowiązań — T — Nie określono konkretnego okresu, w którym bankrut utrzymuje status upadłości przed jego uchyleniem.

| — | Postępowania uproszczone — T — Najpopularniejszą formą postępowania upadłościowego wykorzystywaną przez osoby fizyczne jest postępowanie na podstawie rozdziału 7 dotyczącego likwidacji lub bankructwa. Ogólnie przeprowadzenie tej procedury zajmuje 3-4 miesiące. Środkiem zabezpieczającym przed wielokrotnym wszczynaniem postępowania jest przepis zakazujący powoływania się na rozdział 7 wszelkim osobom, które już z niego korzystały w ciągu minionych 6 lat. |
| --- | --- |

—

Postępowania uproszczone — T — Najpopularniejszą formą postępowania upadłościowego wykorzystywaną przez osoby fizyczne jest postępowanie na podstawie rozdziału 7 dotyczącego likwidacji lub bankructwa. Ogólnie przeprowadzenie tej procedury zajmuje 3-4 miesiące. Środkiem zabezpieczającym przed wielokrotnym wszczynaniem postępowania jest przepis zakazujący powoływania się na rozdział 7 wszelkim osobom, które już z niego korzystały w ciągu minionych 6 lat.

| 2.6 | Amerykański kodeks upadłościowy prezentuje całkowicie odmienne nastawienie od przeważającego w większości, jeśli nie wszystkich, państw członkowskich. Bieżące stanowisko prawne większości państw członkowskich wskazuje, do jakiego stopnia kwestie te pozostają niezrozumiane. Czas niezbędny na zmianę praw upadłościowych wskazuje na to, że mówiąc kolokwialnie, Unia po prostu „nie łapie, o co chodzi”. Zmiana nastawienia przyspieszy wprowadzanie nowych przepisów. Jednocześnie bez takich zmian mniej wiążące środki nigdy nie zaczną funkcjonować. |
| --- | --- |

2.6

Amerykański kodeks upadłościowy prezentuje całkowicie odmienne nastawienie od przeważającego w większości, jeśli nie wszystkich, państw członkowskich. Bieżące stanowisko prawne większości państw członkowskich wskazuje, do jakiego stopnia kwestie te pozostają niezrozumiane. Czas niezbędny na zmianę praw upadłościowych wskazuje na to, że mówiąc kolokwialnie, Unia po prostu „nie łapie, o co chodzi”. Zmiana nastawienia przyspieszy wprowadzanie nowych przepisów. Jednocześnie bez takich zmian mniej wiążące środki nigdy nie zaczną funkcjonować.

| 2.7 | W XIX w. piętno upadłości w biznesie było tak silne, że popychało zbankrutowanych przedsiębiorców do samobójstwa. Mimo iż w XXI w. mniej jest samobójstw, piętno społeczne pozostaje. Obywatele UE powinni postrzegać przedsiębiorców jako osoby, których działalność jest godna uznania, nawet jeśli odnoszą porażkę. Niektóre porażki są nieuniknione. Nieco mniej niż trzy czwarte (73 %) z 931 435 przedsiębiorstw założonych w 1998 r. w Hiszpanii, Finlandii, Włoch, Luksemburga, Szwecji i Wielkiej Brytanii przetrwało dwa lata. Nieco mniej niż połowa (49,1 %) tej samej grupy przedsiębiorstw przetrwała pięć lat do roku 2003. |
| --- | --- |

2.7

W XIX w. piętno upadłości w biznesie było tak silne, że popychało zbankrutowanych przedsiębiorców do samobójstwa. Mimo iż w XXI w. mniej jest samobójstw, piętno społeczne pozostaje. Obywatele UE powinni postrzegać przedsiębiorców jako osoby, których działalność jest godna uznania, nawet jeśli odnoszą porażkę. Niektóre porażki są nieuniknione. Nieco mniej niż trzy czwarte (73 %) z 931 435 przedsiębiorstw założonych w 1998 r. w Hiszpanii, Finlandii, Włoch, Luksemburga, Szwecji i Wielkiej Brytanii przetrwało dwa lata. Nieco mniej niż połowa (49,1 %) tej samej grupy przedsiębiorstw przetrwała pięć lat do roku 2003.

| 2.8 | Komisja słusznie twierdzi, że zakładanie przedsiębiorstw oraz sukcesy i porażki przedsiębiorców w działalności gospodarczej stanowią nieodłączne elementy gospodarki rynkowej. Komisja słusznie podkreśla, że jako jeden z elementów ogólnego braku zrozumienia i niedoceniania przedsiębiorców ze strony społeczeństwa wydarzenia takie jak problemy w działalności gospodarczej lub upadłość przedsiębiorstw nie są jeszcze w dostatecznym stopniu uważane za elementy zwykłego rozwoju wydarzeń czy też postrzegane jako stwarzające możliwość ponownego podjęcia działalności gospodarczej. Unia Europejska musi zmienić swoje nastawienie. Im bardziej stygmatyzuje się byłych bankrutów, tym większym ryzykiem mogą być obarczone wszelkie nowe przedsięwzięcia, a ryzykiem naznaczeni zostają wszyscy uczestnicy danego przedsięwzięcia. |
| --- | --- |

2.8

Komisja słusznie twierdzi, że zakładanie przedsiębiorstw oraz sukcesy i porażki przedsiębiorców w działalności gospodarczej stanowią nieodłączne elementy gospodarki rynkowej. Komisja słusznie podkreśla, że jako jeden z elementów ogólnego braku zrozumienia i niedoceniania przedsiębiorców ze strony społeczeństwa wydarzenia takie jak problemy w działalności gospodarczej lub upadłość przedsiębiorstw nie są jeszcze w dostatecznym stopniu uważane za elementy zwykłego rozwoju wydarzeń czy też postrzegane jako stwarzające możliwość ponownego podjęcia działalności gospodarczej. Unia Europejska musi zmienić swoje nastawienie. Im bardziej stygmatyzuje się byłych bankrutów, tym większym ryzykiem mogą być obarczone wszelkie nowe przedsięwzięcia, a ryzykiem naznaczeni zostają wszyscy uczestnicy danego przedsięwzięcia.

| 2.9 | Prawo USA dąży do zachowania równowagi interesów dłużników, wierzycieli i całego społeczeństwa. Zdaniem EKES-u należy prawa państw członkowskich należy utworzyć tak, by również osiągnąć tę równowagę. Jak stwierdzono w poniższym rozdziale 4, niewypłacalność i niespłacanie długów mogą stanowić ogromne trudności dla wierzycieli i doprowadzić z kolei do ich niewypłacalności. Anulowanie długów przedsiębiorstwa, aby umożliwić mu rozpoczęcie od zera może być nad wyraz niesprawiedliwe dla wierzycieli. Prawo o niewypłacalności musi zachowywać właściwą równowagę interesów. |
| --- | --- |

2.9

Prawo USA dąży do zachowania równowagi interesów dłużników, wierzycieli i całego społeczeństwa. Zdaniem EKES-u należy prawa państw członkowskich należy utworzyć tak, by również osiągnąć tę równowagę. Jak stwierdzono w poniższym rozdziale 4, niewypłacalność i niespłacanie długów mogą stanowić ogromne trudności dla wierzycieli i doprowadzić z kolei do ich niewypłacalności. Anulowanie długów przedsiębiorstwa, aby umożliwić mu rozpoczęcie od zera może być nad wyraz niesprawiedliwe dla wierzycieli. Prawo o niewypłacalności musi zachowywać właściwą równowagę interesów.

| 2.10 | Z punktu widzenia ogółu społeczeństwa utrzymanie działalności gospodarczej wszystkich lub części przedsiębiorstw może być najlepszym rozwiązaniem. Jeżeli przedsiębiorstwo jest potencjalnie rentowne, wszystkie zainteresowane podmioty skorzystają. |
| --- | --- |

2.10

Z punktu widzenia ogółu społeczeństwa utrzymanie działalności gospodarczej wszystkich lub części przedsiębiorstw może być najlepszym rozwiązaniem. Jeżeli przedsiębiorstwo jest potencjalnie rentowne, wszystkie zainteresowane podmioty skorzystają.

| 2.11 | Interesom pracowników można przysłużyć się na wiele sposobów. Państwa członkowskie wdrożyły dyrektywę o niewypłacalności, która pozwala dokonać wypłat dla pracowników w wypadku niewypłacalności przedsiębiorstwa. Jeżeli specjaliści od niewypłacalności mogą uratować niewypłacalne przedsiębiorstwo, jego pracownicy nie stracą zatrudnienia. Jeśli przedsiębiorca po bankructwie ponownie podejmuje działalność gospodarczą, tworzy on nowe miejsca pracy. W każdym z tych przypadków ogół społeczeństwa korzysta pod względem zatrudnienia. |
| --- | --- |

2.11

Interesom pracowników można przysłużyć się na wiele sposobów. Państwa członkowskie wdrożyły dyrektywę o niewypłacalności, która pozwala dokonać wypłat dla pracowników w wypadku niewypłacalności przedsiębiorstwa. Jeżeli specjaliści od niewypłacalności mogą uratować niewypłacalne przedsiębiorstwo, jego pracownicy nie stracą zatrudnienia. Jeśli przedsiębiorca po bankructwie ponownie podejmuje działalność gospodarczą, tworzy on nowe miejsca pracy. W każdym z tych przypadków ogół społeczeństwa korzysta pod względem zatrudnienia.

3.   Streszczenie komunikatu Komisji

3.1   Odbiór opinii publicznej, edukacja i media

| 3.1.1 | Pierwszym krokiem na drodze do zwalczania negatywnych skutków porażek ponoszonych w działalności gospodarczej jest omawianie tego problemu na forum publicznym. W UE opinia publiczna często odbiera bankructwo jako sprawę o charakterze kryminalnym, bez względu na przyczynę. Środki masowego przekazu mogą odgrywać pozytywną rolę w zwalczaniu tej błędnej opinii. Wnioski, które należy wyciągnąć:






  a) | Korzyści płynące z ponownie rozpoczynanej działalności powinny być przedstawiane w ramach kampanii informacyjnych i programów edukacyjnych, pokazując, że kilkakrotne próby dokładnie odpowiadają zwykłemu procesowi uczenia się, badania i odkrywania. |
| --- | --- | --- |

3.1.1

Pierwszym krokiem na drodze do zwalczania negatywnych skutków porażek ponoszonych w działalności gospodarczej jest omawianie tego problemu na forum publicznym. W UE opinia publiczna często odbiera bankructwo jako sprawę o charakterze kryminalnym, bez względu na przyczynę. Środki masowego przekazu mogą odgrywać pozytywną rolę w zwalczaniu tej błędnej opinii. Wnioski, które należy wyciągnąć:

a)

Korzyści płynące z ponownie rozpoczynanej działalności powinny być przedstawiane w ramach kampanii informacyjnych i programów edukacyjnych, pokazując, że kilkakrotne próby dokładnie odpowiadają zwykłemu procesowi uczenia się, badania i odkrywania.

| b) | środki masowego przekazu mogą odgrywać istotną rolę sprawiając, że bankructwo przestanie być kojarzone z oszustwem finansowym, a także przedstawiając korzyści płynące z zapewnienia możliwości ponownego podejmowania działalności gospodarczej, poprawiając w ten sposób wizerunek społeczny przedsiębiorców ponownie zakładających firmy i podkreślając wartość ich doświadczenia; |
| --- | --- |

b)

środki masowego przekazu mogą odgrywać istotną rolę sprawiając, że bankructwo przestanie być kojarzone z oszustwem finansowym, a także przedstawiając korzyści płynące z zapewnienia możliwości ponownego podejmowania działalności gospodarczej, poprawiając w ten sposób wizerunek społeczny przedsiębiorców ponownie zakładających firmy i podkreślając wartość ich doświadczenia;

| c) | Dalsze dyskusje nad tym zagadnieniem z udziałem wszystkich zainteresowanych stron powinny pomóc w odkryciu wielu aspektów piętna odciskającego się obecnie na ludziach ponoszących porażkę w działalności gospodarczej. |
| --- | --- |

c)

Dalsze dyskusje nad tym zagadnieniem z udziałem wszystkich zainteresowanych stron powinny pomóc w odkryciu wielu aspektów piętna odciskającego się obecnie na ludziach ponoszących porażkę w działalności gospodarczej.

3.2   Rola prawa upadłościowego

| 3.2.1 | Ponowne rozpoczęcie działalności po upadku przedsiębiorstwa może stanowić wyzwanie z prawnego punktu widzenia. W wielu państwach członkowskich prawo upadłościowe traktuje wszystkich w taki sam sposób, niezależnie od tego, czy przedsiębiorca, który zbankrutował doprowadził do tego bankructwa umyślnie lub przez swoją nieodpowiedzialność, czy też bankructwo nastąpiło nie z jego winy lub nie z winy kierownictwa jego przedsiębiorstwa, tzn. kiedy działał uczciwie i zgodnie z prawem. |
| --- | --- |

3.2.1

Ponowne rozpoczęcie działalności po upadku przedsiębiorstwa może stanowić wyzwanie z prawnego punktu widzenia. W wielu państwach członkowskich prawo upadłościowe traktuje wszystkich w taki sam sposób, niezależnie od tego, czy przedsiębiorca, który zbankrutował doprowadził do tego bankructwa umyślnie lub przez swoją nieodpowiedzialność, czy też bankructwo nastąpiło nie z jego winy lub nie z winy kierownictwa jego przedsiębiorstwa, tzn. kiedy działał uczciwie i zgodnie z prawem.

| 3.2.2 | Liczne przepisy nakładają ograniczenia na przedsiębiorców, którzy zbankrutowali, w tym pozbawiają ich praw lub nakładają na nich zakazy, wyłącznie na podstawie wszczęcia przeciwko nim postępowania upadłościowego. Automatyczność takiego podejścia nie uwzględnia ryzyka stanowiącego naturalny element działalności gospodarczej i zakłada wiarę, że przedsiębiorca, który zbankrutował jest kimś, komu społeczeństwo nie może wierzyć i ufać. W UE potrzebna jest radykalna zmiana podstaw prawa upadłościowego. Najważniejsze elementy tej zmiany:






  a) | Kluczową sprawą jest stworzenie właściwych ram, które chroniąc odpowiednio interesy wszystkich stron, będą przy tym dawały przedsiębiorcy możliwość ogłoszenia upadłości i ponownego rozpoczęcia działalności. Prawo upadłościowe powinno przewidywać wyraźne rozróżnienie na przedsiębiorców, których bankructwo było umyślne i przedsiębiorców, których bankructwo było nieumyślne. |
| --- | --- | --- |

3.2.2

Liczne przepisy nakładają ograniczenia na przedsiębiorców, którzy zbankrutowali, w tym pozbawiają ich praw lub nakładają na nich zakazy, wyłącznie na podstawie wszczęcia przeciwko nim postępowania upadłościowego. Automatyczność takiego podejścia nie uwzględnia ryzyka stanowiącego naturalny element działalności gospodarczej i zakłada wiarę, że przedsiębiorca, który zbankrutował jest kimś, komu społeczeństwo nie może wierzyć i ufać. W UE potrzebna jest radykalna zmiana podstaw prawa upadłościowego. Najważniejsze elementy tej zmiany:

a)

Kluczową sprawą jest stworzenie właściwych ram, które chroniąc odpowiednio interesy wszystkich stron, będą przy tym dawały przedsiębiorcy możliwość ogłoszenia upadłości i ponownego rozpoczęcia działalności. Prawo upadłościowe powinno przewidywać wyraźne rozróżnienie na przedsiębiorców, których bankructwo było umyślne i przedsiębiorców, których bankructwo było nieumyślne.

| b) | Przedsiębiorcy ogłaszający upadłość nie z własnej winy powinni mieć prawo otrzymania od sądu formalnego orzeczenia uznającego ich za osoby działające zgodnie z prawem i niewinne zaistniałej sytuacji. Orzeczenie sądu powinno być publicznie dostępne. |
| --- | --- |

b)

Przedsiębiorcy ogłaszający upadłość nie z własnej winy powinni mieć prawo otrzymania od sądu formalnego orzeczenia uznającego ich za osoby działające zgodnie z prawem i niewinne zaistniałej sytuacji. Orzeczenie sądu powinno być publicznie dostępne.

| c) | Prawo upadłościowe powinno przewidywać możliwość szybkiego uwolnienia od pozostałych zobowiązań z zastrzeżeniem spełnienia pewnych kryteriów. |
| --- | --- |

c)

Prawo upadłościowe powinno przewidywać możliwość szybkiego uwolnienia od pozostałych zobowiązań z zastrzeżeniem spełnienia pewnych kryteriów.

| d) | Należy zmniejszyć prawne ograniczenia, zawieszenia i zakazy. |
| --- | --- |

d)

Należy zmniejszyć prawne ograniczenia, zawieszenia i zakazy.

| e) | Postępowania upadłościowe powinny zostać uproszczone i przyspieszone, zapewniając tym samym maksymalizację wartości poszczególnych składników masy upadłości, zanim dokonane zostanie ponowne rozdzielenie aktywów odnośnego przedsiębiorstwa; postępowanie nie powinno zazwyczaj trwać dłużej, niż rok. |
| --- | --- |

e)

Postępowania upadłościowe powinny zostać uproszczone i przyspieszone, zapewniając tym samym maksymalizację wartości poszczególnych składników masy upadłości, zanim dokonane zostanie ponowne rozdzielenie aktywów odnośnego przedsiębiorstwa; postępowanie nie powinno zazwyczaj trwać dłużej, niż rok.

3.3   Aktywne wspieranie przedsiębiorstw zagrożonych upadłością

| 3.3.1 | Piętno porażki w działalności gospodarczej jest jednym z powodów, dla których MŚP mające problemy finansowe ukrywają je tak długo, aż niemożliwe jest już ich rozwiązanie. Podjęcie działań we właściwym czasie ma zasadnicze znaczenie dla zapobieżenia bankructwu, a często ratowanie danego przedsiębiorstwa jest lepszym rozwiązaniem niż jego likwidacja. Wnioski, które należy wyciągnąć:






  a) | Liczby upadłości nie można zmniejszyć do zera, jednak wsparcie udzielone odpowiednio wcześnie przedsiębiorstwom mającym szansę utrzymać się na rynku może pomóc w ograniczeniu ich do minimum. Środki przeznaczone na wsparcie powinny być wykorzystywane głównie na zapobieganie bankructwom, porady ekspertów oraz reagowanie na problemy we właściwym czasie. |
| --- | --- | --- |

3.3.1

Piętno porażki w działalności gospodarczej jest jednym z powodów, dla których MŚP mające problemy finansowe ukrywają je tak długo, aż niemożliwe jest już ich rozwiązanie. Podjęcie działań we właściwym czasie ma zasadnicze znaczenie dla zapobieżenia bankructwu, a często ratowanie danego przedsiębiorstwa jest lepszym rozwiązaniem niż jego likwidacja. Wnioski, które należy wyciągnąć:

a)

Liczby upadłości nie można zmniejszyć do zera, jednak wsparcie udzielone odpowiednio wcześnie przedsiębiorstwom mającym szansę utrzymać się na rynku może pomóc w ograniczeniu ich do minimum. Środki przeznaczone na wsparcie powinny być wykorzystywane głównie na zapobieganie bankructwom, porady ekspertów oraz reagowanie na problemy we właściwym czasie.

| b) | Należy zwracać uwagę na dostępność wsparcia, ponieważ zagrożone przedsiębiorstwa nie mogą sobie pozwolić na drogie porady prawne. |
| --- | --- |

b)

Należy zwracać uwagę na dostępność wsparcia, ponieważ zagrożone przedsiębiorstwa nie mogą sobie pozwolić na drogie porady prawne.

| c) | Możliwości tworzenia sieci zapewniane przez UE i europejskie organizacje przedsiębiorców powinny być w pełni wykorzystywane. |
| --- | --- |

c)

Możliwości tworzenia sieci zapewniane przez UE i europejskie organizacje przedsiębiorców powinny być w pełni wykorzystywane.

| d) | Prawo upadłościowe powinno przewidywać opcję restrukturyzacji i uratowania przedsiębiorstwa, a nie skupiać się wyłącznie na jego likwidacji. |
| --- | --- |

d)

Prawo upadłościowe powinno przewidywać opcję restrukturyzacji i uratowania przedsiębiorstwa, a nie skupiać się wyłącznie na jego likwidacji.

3.4   Aktywne wspieranie przedsiębiorców ponownie podejmujących działalność gospodarczą po porażce

| 3.4.1 | Podstawowe ograniczenia, jakie napotykają przedsiębiorcy zakładający nowe przedsiębiorstwo po porażce poniesionej w działalności gospodarczej (środki, umiejętności i wsparcie psychologiczne), nie są dostatecznie objęte wsparciem publicznym. Zazwyczaj ponowne rozpoczynanie działalności jest utrudniane przez brak środków na założenie nowego przedsiębiorstwa, w szczególności środków finansowych. Wnioski, które należy wyciągnąć:






  a) | Właściwe organy władzy powinny przeznaczyć wystarczająco duże środki finansowe dla przedsiębiorców rozpoczynających ponownie działalność usuwając przeszkody, na które napotykają programy finansowania publicznego przeznaczone dla takich osób. |
| --- | --- | --- |

3.4.1

Podstawowe ograniczenia, jakie napotykają przedsiębiorcy zakładający nowe przedsiębiorstwo po porażce poniesionej w działalności gospodarczej (środki, umiejętności i wsparcie psychologiczne), nie są dostatecznie objęte wsparciem publicznym. Zazwyczaj ponowne rozpoczynanie działalności jest utrudniane przez brak środków na założenie nowego przedsiębiorstwa, w szczególności środków finansowych. Wnioski, które należy wyciągnąć:

a)

Właściwe organy władzy powinny przeznaczyć wystarczająco duże środki finansowe dla przedsiębiorców rozpoczynających ponownie działalność usuwając przeszkody, na które napotykają programy finansowania publicznego przeznaczone dla takich osób.

| b) | Banki i instytucje finansowe powinny zrewidować swoje bardzo ostrożne stanowisko wobec osób ponownie rozpoczynających działalność, często oparte na negatywnych ocenach kredytowych. Komisja planuje uwzględnić tę kwestię w programie Okrągłego stołu bankierów i MŚP. |
| --- | --- |

b)

Banki i instytucje finansowe powinny zrewidować swoje bardzo ostrożne stanowisko wobec osób ponownie rozpoczynających działalność, często oparte na negatywnych ocenach kredytowych. Komisja planuje uwzględnić tę kwestię w programie Okrągłego stołu bankierów i MŚP.

| c) | Kraje UE powinny dopilnować, by nazwiska przedsiębiorców, którzy ogłosili upadłość z przyczyn, które nie były niezgodne z prawem, nie pojawiały się na listach ograniczających dostęp do pożyczek w sektorze bankowym. |
| --- | --- |

c)

Kraje UE powinny dopilnować, by nazwiska przedsiębiorców, którzy ogłosili upadłość z przyczyn, które nie były niezgodne z prawem, nie pojawiały się na listach ograniczających dostęp do pożyczek w sektorze bankowym.

| d) | Osoby odpowiedzialne za zamówienia publiczne powinny być świadome, że dyrektywy dotyczące zamówień publicznych nie dopuszczają dyskryminacji przedsiębiorców, których wcześniejsze bankructwo było nieumyślne. |
| --- | --- |

d)

Osoby odpowiedzialne za zamówienia publiczne powinny być świadome, że dyrektywy dotyczące zamówień publicznych nie dopuszczają dyskryminacji przedsiębiorców, których wcześniejsze bankructwo było nieumyślne.

| e) | Osoby zakładające ponownie firmy powinny mieć dostęp do właściwego wsparcia psychologicznego i technicznego oraz specjalnych szkoleń. |
| --- | --- |

e)

Osoby zakładające ponownie firmy powinny mieć dostęp do właściwego wsparcia psychologicznego i technicznego oraz specjalnych szkoleń.

| f) | Właściwe organy powinny promować powiązania pomiędzy przedsiębiorcami, którzy ewentualnie ponownie podejmą działalność gospodarczą i ich klientami, partnerami handlowymi i inwestorami w celu zaspokajania potrzeb takich przedsiębiorców. |
| --- | --- |

f)

Właściwe organy powinny promować powiązania pomiędzy przedsiębiorcami, którzy ewentualnie ponownie podejmą działalność gospodarczą i ich klientami, partnerami handlowymi i inwestorami w celu zaspokajania potrzeb takich przedsiębiorców.

| 3.5 | Podsumowując, dobre krajowe warunki ramowe dla przedsiębiorczości są niezbędne do pełnego wykorzystania potencjału przedsiębiorców UE i powstawania dynamicznych przedsiębiorstw. Niezbędne do osiągnięcia tego celu należyte uznanie przez społeczeństwo przedsiębiorców odnoszących sukcesy w działalności gospodarczej powinno towarzyszyć polityce promowania programu drugiej szansy dla przedsiębiorców, którzy ponieśli porażkę. |
| --- | --- |

3.5

Podsumowując, dobre krajowe warunki ramowe dla przedsiębiorczości są niezbędne do pełnego wykorzystania potencjału przedsiębiorców UE i powstawania dynamicznych przedsiębiorstw. Niezbędne do osiągnięcia tego celu należyte uznanie przez społeczeństwo przedsiębiorców odnoszących sukcesy w działalności gospodarczej powinno towarzyszyć polityce promowania programu drugiej szansy dla przedsiębiorców, którzy ponieśli porażkę.

4.   Uwagi ogólne

| 4.1 | EKES popiera podkreślenie przez Komisję znaczenia konieczności przezwyciężania piętna porażki poniesionej w działalności gospodarczej. Komisja słusznie twierdzi, że zakładanie przedsiębiorstw oraz sukcesy i porażki przedsiębiorców w działalności gospodarczej stanowią nieodłączne elementy gospodarki rynkowej. Komisja słusznie podkreśla, że jako jeden z elementów ogólnego braku zrozumienia i niedoceniania przedsiębiorców ze strony społeczeństwa wydarzenia takie jak problemy w działalności gospodarczej lub upadłość przedsiębiorstw nie są jeszcze w dostatecznym stopniu uważane za elementy zwykłego rozwoju wydarzeń czy też postrzegane jako stwarzające możliwość ponownego podjęcia działalności gospodarczej. |
| --- | --- |

4.1

EKES popiera podkreślenie przez Komisję znaczenia konieczności przezwyciężania piętna porażki poniesionej w działalności gospodarczej. Komisja słusznie twierdzi, że zakładanie przedsiębiorstw oraz sukcesy i porażki przedsiębiorców w działalności gospodarczej stanowią nieodłączne elementy gospodarki rynkowej. Komisja słusznie podkreśla, że jako jeden z elementów ogólnego braku zrozumienia i niedoceniania przedsiębiorców ze strony społeczeństwa wydarzenia takie jak problemy w działalności gospodarczej lub upadłość przedsiębiorstw nie są jeszcze w dostatecznym stopniu uważane za elementy zwykłego rozwoju wydarzeń czy też postrzegane jako stwarzające możliwość ponownego podjęcia działalności gospodarczej.

| 4.2 | Pomimo tego EKES uważa, że choć wiele wskazówek zawartych w komunikacie jest niezbędnych, niektóre z nich nie wydają się wiarygodne. Zastrzeżenia Komitetu przedstawione zostały w różnych podpunktach pkt. 4 i 5 niniejszej opinii. |
| --- | --- |

4.2

Pomimo tego EKES uważa, że choć wiele wskazówek zawartych w komunikacie jest niezbędnych, niektóre z nich nie wydają się wiarygodne. Zastrzeżenia Komitetu przedstawione zostały w różnych podpunktach pkt. 4 i 5 niniejszej opinii.

| 4.3 | Celem aktywności przedsiębiorcy jest założenie rentownego przedsiębiorstwa, które można stopniowo rozwijać. Przedsiębiorcy wprowadzają innowacje w celu zaspokajania potrzeb klientów, które nie są jeszcze zaspokajane lub nie są jeszcze zaspokajane w najbardziej efektywny sposób. |
| --- | --- |

4.3

Celem aktywności przedsiębiorcy jest założenie rentownego przedsiębiorstwa, które można stopniowo rozwijać. Przedsiębiorcy wprowadzają innowacje w celu zaspokajania potrzeb klientów, które nie są jeszcze zaspokajane lub nie są jeszcze zaspokajane w najbardziej efektywny sposób.

| 4.4 | Przedsiębiorca może spostrzec okazję handlową. Przykładowo przedsiębiorca działający w Londynie dostrzegł okazję założenia przedsiębiorstwa zajmującego się wymianą handlową pomiędzy Wielką Brytanią i Indiami, zaspokajając potrzeby obydwu krajów. Jego przedsiębiorstwo wypełniło lukę na rynku. Inni przedsiębiorcy wypełniają luki na rynku poprzez, np. otwieranie restauracji lub salonów fryzjerskich w społecznościach, które nie są jeszcze odpowiednio obsługiwane. |
| --- | --- |

4.4

Przedsiębiorca może spostrzec okazję handlową. Przykładowo przedsiębiorca działający w Londynie dostrzegł okazję założenia przedsiębiorstwa zajmującego się wymianą handlową pomiędzy Wielką Brytanią i Indiami, zaspokajając potrzeby obydwu krajów. Jego przedsiębiorstwo wypełniło lukę na rynku. Inni przedsiębiorcy wypełniają luki na rynku poprzez, np. otwieranie restauracji lub salonów fryzjerskich w społecznościach, które nie są jeszcze odpowiednio obsługiwane.

| 4.5 | Doskonały przykład przedsiębiorstwa zaspokajającego potrzeby klientów w bardziej efektywny sposób stanowi spółka Amazon. Tradycyjne księgarnie mogą istnieć dzięki osobom, które mają czas i ochotę rozglądać się po sklepie. Spółka Amazon zaspokaja potrzeby innego sektora nabywców książek. |
| --- | --- |

4.5

Doskonały przykład przedsiębiorstwa zaspokajającego potrzeby klientów w bardziej efektywny sposób stanowi spółka Amazon. Tradycyjne księgarnie mogą istnieć dzięki osobom, które mają czas i ochotę rozglądać się po sklepie. Spółka Amazon zaspokaja potrzeby innego sektora nabywców książek.

| 4.6 | Niektórzy przedsiębiorcy zakładają firmy w celu wykorzystania zdobyczy nauki i techniki. Takie firmy powstają często w oparciu o dorobek zgromadzony na uniwersytecie lub w instytucie badawczym czy przedsiębiorstwie zajmującym się badaniami naukowymi. Czterech profesorów Uniwersytetu Londyńskiego założyło spółkę mającą świadczyć usługi w zakresie analizy obrazu z wykorzystaniem prawnie zastrzeżonego oprogramowania w celu udoskonalania metod pomiaru terapeutycznych skutków stosowania opracowywanych leków. Oprogramowanie IP stanowi istotę tego przedsięwzięcia. Jeden z profesorów został mianowany dyrektorem generalnym tej spółki i obecnie stara się odkryć, czy jest przedsiębiorcą. |
| --- | --- |

4.6

Niektórzy przedsiębiorcy zakładają firmy w celu wykorzystania zdobyczy nauki i techniki. Takie firmy powstają często w oparciu o dorobek zgromadzony na uniwersytecie lub w instytucie badawczym czy przedsiębiorstwie zajmującym się badaniami naukowymi. Czterech profesorów Uniwersytetu Londyńskiego założyło spółkę mającą świadczyć usługi w zakresie analizy obrazu z wykorzystaniem prawnie zastrzeżonego oprogramowania w celu udoskonalania metod pomiaru terapeutycznych skutków stosowania opracowywanych leków. Oprogramowanie IP stanowi istotę tego przedsięwzięcia. Jeden z profesorów został mianowany dyrektorem generalnym tej spółki i obecnie stara się odkryć, czy jest przedsiębiorcą.

| 4.7 | Odniesienie przez przedsiębiorcę sukcesu zależy od spełnienia przez niego trzech podstawowych warunków. Po pierwsze, przedsiębiorca musi posiadać wiedzę i doświadczenie niezbędne, aby właściwie ocenić okazję rynkową, a ponadto musi posiadać know-how niezbędny do urzeczywistnienia swojego pomysłu, niezależnie od tego, czy jest to nowa restauracja, biuro podróży online, czy przełom w stosowaniu nauki. W przypadku każdego przedsiębiorstwa pierwszym krokiem jest udowodnienie tezy, tzn. „urzeczywistnienie” pomysłu. Oznacza to opracowanie produktu lub usługi w stopniu zapewniającym znalezienie klientów gotowych zapłacić cenę, która jest niezbędna, aby odnośne przedsiębiorstwo osiągało zyski i było samowystarczalne finansowo. Wielu potencjalnych przedsiębiorców ponosi porażkę na tym etapie. Niektórzy potrafią uczyć się na własnych błędach i ponownie podjąć działalność gospodarczą. Inni tego nie potrafią. |
| --- | --- |

4.7

Odniesienie przez przedsiębiorcę sukcesu zależy od spełnienia przez niego trzech podstawowych warunków. Po pierwsze, przedsiębiorca musi posiadać wiedzę i doświadczenie niezbędne, aby właściwie ocenić okazję rynkową, a ponadto musi posiadać know-how niezbędny do urzeczywistnienia swojego pomysłu, niezależnie od tego, czy jest to nowa restauracja, biuro podróży online, czy przełom w stosowaniu nauki. W przypadku każdego przedsiębiorstwa pierwszym krokiem jest udowodnienie tezy, tzn. „urzeczywistnienie” pomysłu. Oznacza to opracowanie produktu lub usługi w stopniu zapewniającym znalezienie klientów gotowych zapłacić cenę, która jest niezbędna, aby odnośne przedsiębiorstwo osiągało zyski i było samowystarczalne finansowo. Wielu potencjalnych przedsiębiorców ponosi porażkę na tym etapie. Niektórzy potrafią uczyć się na własnych błędach i ponownie podjąć działalność gospodarczą. Inni tego nie potrafią.

| 4.8 | Drugim warunkiem jest posiadanie odpowiedniego zaplecza finansowego. Niektóre nowe przedsiębiorstwa są od samego początku dostatecznie atrakcyjne dla inwestorów dostarczających kapitału podwyższonego ryzyka. Większość takich inwestorów nie zaangażuje się w dane przedsięwzięcie do czasu, gdy odnośny przedsiębiorca nie urzeczywistni swojego pomysłu. Obecnie istnieje wprawdzie zaproponowany przez EBI program wspierania kapitału podwyższonego ryzyka, jednak jego możliwości także będą ograniczone. Wsparcie finansowe jest zazwyczaj dostępne w transzach lub ratach. Jeżeli finansowanie rozruchu przyniesie dobre efekty, o wiele łatwiej jest pozyskać dalsze wsparcie finansowe. |
| --- | --- |

4.8

Drugim warunkiem jest posiadanie odpowiedniego zaplecza finansowego. Niektóre nowe przedsiębiorstwa są od samego początku dostatecznie atrakcyjne dla inwestorów dostarczających kapitału podwyższonego ryzyka. Większość takich inwestorów nie zaangażuje się w dane przedsięwzięcie do czasu, gdy odnośny przedsiębiorca nie urzeczywistni swojego pomysłu. Obecnie istnieje wprawdzie zaproponowany przez EBI program wspierania kapitału podwyższonego ryzyka, jednak jego możliwości także będą ograniczone. Wsparcie finansowe jest zazwyczaj dostępne w transzach lub ratach. Jeżeli finansowanie rozruchu przyniesie dobre efekty, o wiele łatwiej jest pozyskać dalsze wsparcie finansowe.

| 4.9 | Zazwyczaj środki finansowe na rozruch zapewniane są przez rodzinę i przyjaciół. Kredyty bankowe są dostępne, ale banki wymagają złożenia zabezpieczenia. Jeżeli dane przedsiębiorstwo nie posiada żadnych aktywów, banki przyjmują tytułem zabezpieczenia aktywa przedsiębiorców. Dla przedsiębiorców oraz ich rodzin i przyjaciół problemy finansowe mogą się pojawić, jeżeli poręczyli wcześniej spłatę gwarancji bankowych dla tego przedsiębiorstwa. Takie gwarancje są zazwyczaj udzielane na okres dłuższy niż okres rozruchu, ponieważ na ogół prywatne przedsiębiorstwo zmuszone jest korzystać ze wsparcia banków do czasu notowania tego przedsiębiorstwa na giełdzie. Jeżeli bank zażąda spłaty gwarancji bankowej, przedsiębiorca, który tę spłatę poręczył, może stracić swój dom czy swoje mieszkanie. W takich okolicznościach zobowiązania podatkowe i związane z ubezpieczeniem społecznym mogą jeszcze pogorszyć sytuację. |
| --- | --- |

4.9

Zazwyczaj środki finansowe na rozruch zapewniane są przez rodzinę i przyjaciół. Kredyty bankowe są dostępne, ale banki wymagają złożenia zabezpieczenia. Jeżeli dane przedsiębiorstwo nie posiada żadnych aktywów, banki przyjmują tytułem zabezpieczenia aktywa przedsiębiorców. Dla przedsiębiorców oraz ich rodzin i przyjaciół problemy finansowe mogą się pojawić, jeżeli poręczyli wcześniej spłatę gwarancji bankowych dla tego przedsiębiorstwa. Takie gwarancje są zazwyczaj udzielane na okres dłuższy niż okres rozruchu, ponieważ na ogół prywatne przedsiębiorstwo zmuszone jest korzystać ze wsparcia banków do czasu notowania tego przedsiębiorstwa na giełdzie. Jeżeli bank zażąda spłaty gwarancji bankowej, przedsiębiorca, który tę spłatę poręczył, może stracić swój dom czy swoje mieszkanie. W takich okolicznościach zobowiązania podatkowe i związane z ubezpieczeniem społecznym mogą jeszcze pogorszyć sytuację.

| 4.10 | W opinii w sprawie zachęt podatkowych na rzecz badań i rozwoju (1) Komitet zachęcał państwa członkowskie do udzielania ulg podatkowych osobom fizycznym inwestującym w założenie i rozruch przedsiębiorstwa. Ulgi takie w oczywisty sposób ułatwiłyby przedsiębiorcom sfinansowanie działalności. |
| --- | --- |

4.10

W opinii w sprawie zachęt podatkowych na rzecz badań i rozwoju (1) Komitet zachęcał państwa członkowskie do udzielania ulg podatkowych osobom fizycznym inwestującym w założenie i rozruch przedsiębiorstwa. Ulgi takie w oczywisty sposób ułatwiłyby przedsiębiorcom sfinansowanie działalności.

| 4.11 | Po etapie rozruchu sukces przedsiębiorcy uzależniony jest od spełnienia trzeciego niezbędnego warunku, mianowicie stosowania modelu przedsiębiorstwa, który zapewni przedsiębiorstwu możliwość utrzymania się na rynku; jest to klucz do jego rozwoju. Taki model uzależniony jest od zestawu stosunków, które odzwierciedlają elementy odnośnej działalności gospodarczej. Przychody ze sprzedaży minus koszty produktów to marża brutto, która po odliczeniu innych kosztów stanowi dochód przed opodatkowaniem, wystarczający na obsługę i spłatę kredytów bankowych. Gdy model przedsiębiorstwa jest dysfunkcyjny lub kierownictwo nie posiada umiejętności bądź doświadczenia niezbędnego do zarządzania sprzedażą itp. albo do zapewnienia odnośnemu przedsiębiorstwu możliwości odniesienia sukcesu, wtedy ci, którzy poręczyli wcześniej spłatę gwarancji bankowych, narażeni są na bankructwo. Bez wątpienia takie bankructwo jest przeżyciem, z którego można się czegoś nauczyć. Jeżeli na skutek takiego wydarzenia przedsiębiorca stał się świadomy imperatywów związanych z modelem przedsiębiorstwa, istnieje możliwość ponownego podjęcia przez niego działalności gospodarczej. |
| --- | --- |

4.11

Po etapie rozruchu sukces przedsiębiorcy uzależniony jest od spełnienia trzeciego niezbędnego warunku, mianowicie stosowania modelu przedsiębiorstwa, który zapewni przedsiębiorstwu możliwość utrzymania się na rynku; jest to klucz do jego rozwoju. Taki model uzależniony jest od zestawu stosunków, które odzwierciedlają elementy odnośnej działalności gospodarczej. Przychody ze sprzedaży minus koszty produktów to marża brutto, która po odliczeniu innych kosztów stanowi dochód przed opodatkowaniem, wystarczający na obsługę i spłatę kredytów bankowych. Gdy model przedsiębiorstwa jest dysfunkcyjny lub kierownictwo nie posiada umiejętności bądź doświadczenia niezbędnego do zarządzania sprzedażą itp. albo do zapewnienia odnośnemu przedsiębiorstwu możliwości odniesienia sukcesu, wtedy ci, którzy poręczyli wcześniej spłatę gwarancji bankowych, narażeni są na bankructwo. Bez wątpienia takie bankructwo jest przeżyciem, z którego można się czegoś nauczyć. Jeżeli na skutek takiego wydarzenia przedsiębiorca stał się świadomy imperatywów związanych z modelem przedsiębiorstwa, istnieje możliwość ponownego podjęcia przez niego działalności gospodarczej.

| 4.12 | Model przedsiębiorstwa, który jak dotychczas okazywał się właściwy, jest zawsze narażony na zmiany pracowników, klientów, rynków, technologii i konkurentów. Po zakończonym powodzeniem sfinansowaniu danego przedsięwzięcia przedsiębiorcy będą stale poddawani próbom, które przynoszą ze sobą zmiany, szczególnie w przypadku przedsiębiorstw, których działalność związana jest z technologią. Przedsiębiorcy, którzy nie sprostają wyzwaniom, jakie niosą ze sobą zmiany, mogą jednak uczyć się na swoich błędach. Inni, a szczególnie drugie lub trzecie pokolenie właścicieli, nie mają takiej możliwości |
| --- | --- |

4.12

Model przedsiębiorstwa, który jak dotychczas okazywał się właściwy, jest zawsze narażony na zmiany pracowników, klientów, rynków, technologii i konkurentów. Po zakończonym powodzeniem sfinansowaniu danego przedsięwzięcia przedsiębiorcy będą stale poddawani próbom, które przynoszą ze sobą zmiany, szczególnie w przypadku przedsiębiorstw, których działalność związana jest z technologią. Przedsiębiorcy, którzy nie sprostają wyzwaniom, jakie niosą ze sobą zmiany, mogą jednak uczyć się na swoich błędach. Inni, a szczególnie drugie lub trzecie pokolenie właścicieli, nie mają takiej możliwości

| 4.13 | Powodzenie modelu przedsiębiorstwa zależy przede wszystkim od danego przedsiębiorcy i jego zespołu. W szczególności niezbędne są umiejętności w zakresie zarządzania finansami. Dobre przedsiębiorstwo może prosperować zbyt dobrze i nadmiernie zwiększyć obroty handlowe w stosunku do wysokości swojego kapitału obrotowego, a tym samym znaleźć się w sytuacji, w której nie będzie w stanie zapłacić swoich rachunków. W takim przypadku wierzyciele mogą wystąpić z wnioskiem o ustanowienie zarządu przymusowego. Takie przedsiębiorstwo może zapewnić wszelkie możliwości udanego ponownego podjęcia działalności gospodarczej. |
| --- | --- |

4.13

Powodzenie modelu przedsiębiorstwa zależy przede wszystkim od danego przedsiębiorcy i jego zespołu. W szczególności niezbędne są umiejętności w zakresie zarządzania finansami. Dobre przedsiębiorstwo może prosperować zbyt dobrze i nadmiernie zwiększyć obroty handlowe w stosunku do wysokości swojego kapitału obrotowego, a tym samym znaleźć się w sytuacji, w której nie będzie w stanie zapłacić swoich rachunków. W takim przypadku wierzyciele mogą wystąpić z wnioskiem o ustanowienie zarządu przymusowego. Takie przedsiębiorstwo może zapewnić wszelkie możliwości udanego ponownego podjęcia działalności gospodarczej.

| 4.14 | Inna pułapka finansowa może się pojawić, kiedy kluczowy klient nie dotrzymuje umowy i przestaje płacić rachunki wystawione przez danego przedsiębiorcę, co z kolei powoduje, że przedsiębiorca ten nie jest w stanie płacić swoich rachunków, a bank jest gotowy przejąć jego mienie. Według danych statystycznych Komisji co czwarty przypadek niewypłacalności spowodowany jest zaległościami w płatnościach. W takim przypadku ponowne podjęcie działalności gospodarczej może również stanowić realną alternatywę. Zarówno państwa członkowskie i Komisja zdają sobie sprawę z wrażliwości małych i młodych firm. Zagadnieniem tym zajęto się w dyrektywie o opóźnieniach w płatnościach a w wkrótce będzie ono ponownie poruszane w przygotowywanym prawie o małych przedsiębiorstwach (Small Companies Act). |
| --- | --- |

4.14

Inna pułapka finansowa może się pojawić, kiedy kluczowy klient nie dotrzymuje umowy i przestaje płacić rachunki wystawione przez danego przedsiębiorcę, co z kolei powoduje, że przedsiębiorca ten nie jest w stanie płacić swoich rachunków, a bank jest gotowy przejąć jego mienie. Według danych statystycznych Komisji co czwarty przypadek niewypłacalności spowodowany jest zaległościami w płatnościach. W takim przypadku ponowne podjęcie działalności gospodarczej może również stanowić realną alternatywę. Zarówno państwa członkowskie i Komisja zdają sobie sprawę z wrażliwości małych i młodych firm. Zagadnieniem tym zajęto się w dyrektywie o opóźnieniach w płatnościach a w wkrótce będzie ono ponownie poruszane w przygotowywanym prawie o małych przedsiębiorstwach (Small Companies Act).

| 4.15 | Niektóre przedsiębiorstwa upadają nie w wyniku własnych błędów, lecz z powodów, których nie można było przewidzieć, jak na przykład konsekwencje wydarzeń z 11 września czy wpływ ekstremalnych warunków pogodowych. Jednak nawet w takich sytuacjach wcześniejsze zawarcie ubezpieczenia mogłoby znacznie złagodzić ich skutki. Dlatego organizacje zajmujące się wspieraniem małych przedsiębiorstw powinny informować ich o instrumentach zabezpieczających i korzyściach z nimi związanych. |
| --- | --- |

4.15

Niektóre przedsiębiorstwa upadają nie w wyniku własnych błędów, lecz z powodów, których nie można było przewidzieć, jak na przykład konsekwencje wydarzeń z 11 września czy wpływ ekstremalnych warunków pogodowych. Jednak nawet w takich sytuacjach wcześniejsze zawarcie ubezpieczenia mogłoby znacznie złagodzić ich skutki. Dlatego organizacje zajmujące się wspieraniem małych przedsiębiorstw powinny informować ich o instrumentach zabezpieczających i korzyściach z nimi związanych.

| 4.16 | Podsumowując, jest wiele przyczyn upadłości przedsiębiorstw, nawet w przypadku przedsiębiorstw powadzonych przez przedsiębiorców, którzy mieli jak najlepsze intencje. W okresie rozruchu zapewnienie nowemu przedsiębiorstwu rentowności może okazać się niemożliwe. W okresie późniejszym, wadliwy model przedsiębiorstwa może nadal oznaczać, że przedsiębiorstwo nie będzie miało przyszłości. Z drugiej strony, potencjalnie rentowne przedsiębiorstwo może upaść zarówno na skutek błędów popełnionych przez przedsiębiorcę jak i z przyczyn leżących poza jego kontrolą. Takie przedsiębiorstwa mogą i powinny być ratowane przez syndyków masy upadłości, wraz z ochroną większości miejsc pracy. |
| --- | --- |

4.16

Podsumowując, jest wiele przyczyn upadłości przedsiębiorstw, nawet w przypadku przedsiębiorstw powadzonych przez przedsiębiorców, którzy mieli jak najlepsze intencje. W okresie rozruchu zapewnienie nowemu przedsiębiorstwu rentowności może okazać się niemożliwe. W okresie późniejszym, wadliwy model przedsiębiorstwa może nadal oznaczać, że przedsiębiorstwo nie będzie miało przyszłości. Z drugiej strony, potencjalnie rentowne przedsiębiorstwo może upaść zarówno na skutek błędów popełnionych przez przedsiębiorcę jak i z przyczyn leżących poza jego kontrolą. Takie przedsiębiorstwa mogą i powinny być ratowane przez syndyków masy upadłości, wraz z ochroną większości miejsc pracy.

| 4.17 | Istotnym jest, aby odróżnić sytuację przedsiębiorstwa od sytuacji jego właścicieli. Właściciele mogą zbankrutować, podczas gdy syndyk masy upadłości może postanowić ratować przedsiębiorstwo i jego pracowników. W przypadku, gdy przedsiębiorstwo upada, jego właściciele mogą stać się bankrutami, ponieważ wcześniej poręczyli spłatę gwarancji bankowych dla tego przedsiębiorstwa, mimo że ich inne czyny nie wyczerpują znamion oszustwa finansowego. Właśnie takimi przedsiębiorcami, których bankructwo było nieumyślne, zainteresowana jest Komisja. Pozostali przedsiębiorcy, którzy ponieśli w swojej działalności gospodarczej porażkę poprzez niekompetencję i brak wizji, mają prawdopodobnie niewiele do zaoferowania gospodarce, chociażby nawet byli w stanie znaleźć wsparcie finansowe. Nie każdy przedsiębiorca, który zbankrutował, zasługuje na drugą szansę. |
| --- | --- |

4.17

Istotnym jest, aby odróżnić sytuację przedsiębiorstwa od sytuacji jego właścicieli. Właściciele mogą zbankrutować, podczas gdy syndyk masy upadłości może postanowić ratować przedsiębiorstwo i jego pracowników. W przypadku, gdy przedsiębiorstwo upada, jego właściciele mogą stać się bankrutami, ponieważ wcześniej poręczyli spłatę gwarancji bankowych dla tego przedsiębiorstwa, mimo że ich inne czyny nie wyczerpują znamion oszustwa finansowego. Właśnie takimi przedsiębiorcami, których bankructwo było nieumyślne, zainteresowana jest Komisja. Pozostali przedsiębiorcy, którzy ponieśli w swojej działalności gospodarczej porażkę poprzez niekompetencję i brak wizji, mają prawdopodobnie niewiele do zaoferowania gospodarce, chociażby nawet byli w stanie znaleźć wsparcie finansowe. Nie każdy przedsiębiorca, który zbankrutował, zasługuje na drugą szansę.

5.   Uwagi szczegółowe

5.1   Odbiór społeczny, edukacja i środki masowego przekazu

| 5.1.1 | Bez wątpienia najbardziej wyraziste przesłanie, jakie rządy państw członkowskich mogą przekazać społeczeństwu, będzie następstwem zmian prawa upadłościowego. Kiedy prawo będzie wyraźnie zachęcać do zapewniania przedsiębiorcom drugiej szansy, znajdzie to odzwierciedlenie w przesłaniu środków masowego przekazu. |
| --- | --- |

5.1.1

Bez wątpienia najbardziej wyraziste przesłanie, jakie rządy państw członkowskich mogą przekazać społeczeństwu, będzie następstwem zmian prawa upadłościowego. Kiedy prawo będzie wyraźnie zachęcać do zapewniania przedsiębiorcom drugiej szansy, znajdzie to odzwierciedlenie w przesłaniu środków masowego przekazu.

| 5.1.2 | Rządy mogą także współpracować z organizacjami i instytucjami współpracującymi blisko z przedsiębiorstwami świadczącymi usługi innym przedsiębiorstwom. Najbardziej zaangażowane w taką działalność są przedsiębiorstwa sektora księgowości, choć pewną rolę mogą odgrywać także organizacje reprezentatywne MŚP i przedsiębiorstwa indywidualne. |
| --- | --- |

5.1.2

Rządy mogą także współpracować z organizacjami i instytucjami współpracującymi blisko z przedsiębiorstwami świadczącymi usługi innym przedsiębiorstwom. Najbardziej zaangażowane w taką działalność są przedsiębiorstwa sektora księgowości, choć pewną rolę mogą odgrywać także organizacje reprezentatywne MŚP i przedsiębiorstwa indywidualne.

| 5.1.3 | W komunikacie Komisji wspomina się o programie nagradzania przedsiębiorców, którzy z powodzeniem ponownie podjęli działalność gospodarczą. Jeżeli organizacje określone powyżej przyjęłyby takie programy, prawdopodobnie środki masowego przekazu odniosłyby się do tego pozytywnie. |
| --- | --- |

5.1.3

W komunikacie Komisji wspomina się o programie nagradzania przedsiębiorców, którzy z powodzeniem ponownie podjęli działalność gospodarczą. Jeżeli organizacje określone powyżej przyjęłyby takie programy, prawdopodobnie środki masowego przekazu odniosłyby się do tego pozytywnie.

5.2   Rola prawa upadłościowego

| 5.2.1 | EKES uznaje wszystkie kwestie podniesione w komunikacie w odniesieniu do prawa upadłościowego za w pełni zasadne, oczywiście pod warunkiem ostatecznego ustalenia szczegółów prawnych. Dotyczy to formalnego uznawania przez sądy bankructw nieumyślnych, szybkiego umarzania pozostałych długów oraz złagodzenia ograniczeń prawnych, w tym przepisów dotyczących pozbawiania praw i nakładania zakazów, a także postępowań przyspieszonych. Jako cel średniookresowy należy przyjąć, by postępowania nie trwały dłużej niż dwanaście miesięcy. |
| --- | --- |

5.2.1

EKES uznaje wszystkie kwestie podniesione w komunikacie w odniesieniu do prawa upadłościowego za w pełni zasadne, oczywiście pod warunkiem ostatecznego ustalenia szczegółów prawnych. Dotyczy to formalnego uznawania przez sądy bankructw nieumyślnych, szybkiego umarzania pozostałych długów oraz złagodzenia ograniczeń prawnych, w tym przepisów dotyczących pozbawiania praw i nakładania zakazów, a także postępowań przyspieszonych. Jako cel średniookresowy należy przyjąć, by postępowania nie trwały dłużej niż dwanaście miesięcy.

| 5.2.2 | EKES uważa, że jest sprawą zasadniczą, aby wszystkie państwa członkowskie dokonały przeglądu swoich przepisów prawa upadłościowego bez zbędnej zwłoki. Oprócz zmian w prawie niezmiernie ważne jest, by sądy sprawnie zajmowały się sprawami bankructwa. Proces ten należy dobrze zorganizować. Zmiany w tym zakresie stanowią najważniejszą kwestię programu drugiej szansy. |
| --- | --- |

5.2.2

EKES uważa, że jest sprawą zasadniczą, aby wszystkie państwa członkowskie dokonały przeglądu swoich przepisów prawa upadłościowego bez zbędnej zwłoki. Oprócz zmian w prawie niezmiernie ważne jest, by sądy sprawnie zajmowały się sprawami bankructwa. Proces ten należy dobrze zorganizować. Zmiany w tym zakresie stanowią najważniejszą kwestię programu drugiej szansy.

5.3   Aktywne wspieranie przedsiębiorstw zagrożonych upadłością

| 5.3.1 | To drugie przesłanie zawarte w komunikacie. Kwestia ta nie stanowi sama w sobie jednego z elementów programu drugiej szansy. Jest to bowiem program mający na celu zapobieganie bankructwom, a nie ratowanie przedsiębiorstw czy miejsc pracy. W tym względzie istotą komunikatu jest zapobieganie bankructwom, których można uniknąć poprzez wczesne ostrzeganie oraz zapewnianie czasowego wsparcia finansowego i pomocy doradczej. |
| --- | --- |

5.3.1

To drugie przesłanie zawarte w komunikacie. Kwestia ta nie stanowi sama w sobie jednego z elementów programu drugiej szansy. Jest to bowiem program mający na celu zapobieganie bankructwom, a nie ratowanie przedsiębiorstw czy miejsc pracy. W tym względzie istotą komunikatu jest zapobieganie bankructwom, których można uniknąć poprzez wczesne ostrzeganie oraz zapewnianie czasowego wsparcia finansowego i pomocy doradczej.

| 5.3.2 | Jedynym problemem jest to, że w przypadku większości MŚP program ten nie jest zbyt praktyczny, ponieważ obejmuje niewiele mechanizmów aktywnej identyfikacji przedsiębiorstw zagrożonych upadłością wśród dziesiątek tysięcy MŚP działających w każdym państwie członkowskim. Mimo tego zachęca się państwa członkowskie, by w jak największym stopniu wykorzystywały te istniejące możliwości, jak np. francuskie urzędy podatku VAT, które wysyłają sygnały ostrzegawcze o możliwych problemach z zachowaniem płynności finansowej przedsiębiorstw. Komisja twierdzi, że środki wsparcia powinny koncentrować się na zapobieganiu bankructwom, zapewnianiu pomocy ekspertów i reagowaniu na problemy we właściwym czasie. Problem powstaje, gdy właściciele nie zdają sobie sprawy, że ich przedsiębiorstwo jest zagrożone upadłością. Rządy poszczególnych państw członkowskich będą musiały podjąć współpracę ze specjalistami w zakresie księgowości i organizacjami wspierającymi MŚP w celu opracowania takich aktywnych instrumentów, które byłyby odpowiednie ze względu na swoją kulturę MŚP. |
| --- | --- |

5.3.2

Jedynym problemem jest to, że w przypadku większości MŚP program ten nie jest zbyt praktyczny, ponieważ obejmuje niewiele mechanizmów aktywnej identyfikacji przedsiębiorstw zagrożonych upadłością wśród dziesiątek tysięcy MŚP działających w każdym państwie członkowskim. Mimo tego zachęca się państwa członkowskie, by w jak największym stopniu wykorzystywały te istniejące możliwości, jak np. francuskie urzędy podatku VAT, które wysyłają sygnały ostrzegawcze o możliwych problemach z zachowaniem płynności finansowej przedsiębiorstw. Komisja twierdzi, że środki wsparcia powinny koncentrować się na zapobieganiu bankructwom, zapewnianiu pomocy ekspertów i reagowaniu na problemy we właściwym czasie. Problem powstaje, gdy właściciele nie zdają sobie sprawy, że ich przedsiębiorstwo jest zagrożone upadłością. Rządy poszczególnych państw członkowskich będą musiały podjąć współpracę ze specjalistami w zakresie księgowości i organizacjami wspierającymi MŚP w celu opracowania takich aktywnych instrumentów, które byłyby odpowiednie ze względu na swoją kulturę MŚP.

| 5.3.3 | EKES nie lekceważy problemów związanych z zapewnianiem takiego wsparcia. Działania rządu mające na celu odwrócenie tendencji rynkowych mogą przynieść skutki odwrotne do zamierzonych i naruszyć dyscyplinę rynkową. |
| --- | --- |

5.3.3

EKES nie lekceważy problemów związanych z zapewnianiem takiego wsparcia. Działania rządu mające na celu odwrócenie tendencji rynkowych mogą przynieść skutki odwrotne do zamierzonych i naruszyć dyscyplinę rynkową.

| 5.3.4 | W spółkach akcyjnych istnieje podwójna odpowiedzialność, która obejmuje obowiązek terminowego przedkładania sprawozdań finansowych oraz terminowego składania przez księgowych i kierownictwo oświadczeń, że spółka jest funkcjonującym przedsiębiorstwem, tzn. że jest w stanie spłacać swoje długi. Egzekwowanie przestrzegania takiej dyscypliny przez wszystkie przedsiębiorstwa, a szczególnie egzekwowanie wypełniania obowiązku terminowego przedkładania sprawozdań finansowych poprawiłoby system sygnałów wczesnego ostrzegania. |
| --- | --- |

5.3.4

W spółkach akcyjnych istnieje podwójna odpowiedzialność, która obejmuje obowiązek terminowego przedkładania sprawozdań finansowych oraz terminowego składania przez księgowych i kierownictwo oświadczeń, że spółka jest funkcjonującym przedsiębiorstwem, tzn. że jest w stanie spłacać swoje długi. Egzekwowanie przestrzegania takiej dyscypliny przez wszystkie przedsiębiorstwa, a szczególnie egzekwowanie wypełniania obowiązku terminowego przedkładania sprawozdań finansowych poprawiłoby system sygnałów wczesnego ostrzegania.

| 5.3.5 | Na tyle, na ile to jest możliwe, EKES z zadowoleniem przyjmuje to zwrócenie szczególnej uwagi na przedsiębiorstwa zagrożone upadłością, ponieważ takie podejście oferuje możliwość ochrony miejsc pracy i zapewnienia ciągłości zatrudnienia. |
| --- | --- |

5.3.5

Na tyle, na ile to jest możliwe, EKES z zadowoleniem przyjmuje to zwrócenie szczególnej uwagi na przedsiębiorstwa zagrożone upadłością, ponieważ takie podejście oferuje możliwość ochrony miejsc pracy i zapewnienia ciągłości zatrudnienia.

5.4   Aktywne wsparcie dla przedsiębiorców ponownie podejmujących działalność gospodarczą po porażce

| 5.4.1 | Podczas gdy od 12 do 17 państw członkowskich zmieniło lub zmienia swoje prawo upadłościowe, w rzeczywistości nie ma żadnej zauważalnej działalności państw członkowskich w odniesieniu do tej grupy zaleceń Komisji. |
| --- | --- |

5.4.1

Podczas gdy od 12 do 17 państw członkowskich zmieniło lub zmienia swoje prawo upadłościowe, w rzeczywistości nie ma żadnej zauważalnej działalności państw członkowskich w odniesieniu do tej grupy zaleceń Komisji.

| 5.4.2 | Powodem tego niskiego poziomu aktywności jest, że znowu kilka propozycji można uznać za sprzeczne z mechanizmami rynkowymi. Dotyczy to w szczególności propozycji, zgodnie z którą banki powinny być mniej ostrożne, a właściwe organy powinny tworzyć sieci wsparcia dla przedsiębiorców ponownie podejmujących działalność gospodarczą. |
| --- | --- |

5.4.2

Powodem tego niskiego poziomu aktywności jest, że znowu kilka propozycji można uznać za sprzeczne z mechanizmami rynkowymi. Dotyczy to w szczególności propozycji, zgodnie z którą banki powinny być mniej ostrożne, a właściwe organy powinny tworzyć sieci wsparcia dla przedsiębiorców ponownie podejmujących działalność gospodarczą.

| 5.4.3 | Wdrażanie propozycji wchodzących w zakres kompetencji rządów państw członkowskich (systemy pomocy publicznej, dostęp do kredytów dla przedsiębiorców, których bankructwo było nieumyślne i zamówienia publiczne) powinno być możliwe bez większych problemów nawet jeszcze przed zmianą przepisów prawa upadłościowego. |
| --- | --- |

5.4.3

Wdrażanie propozycji wchodzących w zakres kompetencji rządów państw członkowskich (systemy pomocy publicznej, dostęp do kredytów dla przedsiębiorców, których bankructwo było nieumyślne i zamówienia publiczne) powinno być możliwe bez większych problemów nawet jeszcze przed zmianą przepisów prawa upadłościowego.

| 5.4.4 | Osoby oferujące szkolenia dla przedsiębiorców powinny, w miarę pojawiania się popytu, mieć również możliwość oferowania szkoleń osobom ponownie podejmującym działalność gospodarczą. |
| --- | --- |

5.4.4

Osoby oferujące szkolenia dla przedsiębiorców powinny, w miarę pojawiania się popytu, mieć również możliwość oferowania szkoleń osobom ponownie podejmującym działalność gospodarczą.

5.5   Inne propozycje Komisji

| 5.5.1 | EKES popiera utworzenie przez Komisję nowej strony internetowej dotyczącej strategii drugiej szansy: http://ec.europa.eu/enterprise/entrepreneurship/sme2chance/. Będzie ona niezwykle pomocna dla organizacji zaangażowanych we wspieranie inicjatyw państw członkowskich dotyczących strategii drugiej szansy. |
| --- | --- |

5.5.1

EKES popiera utworzenie przez Komisję nowej strony internetowej dotyczącej strategii drugiej szansy: http://ec.europa.eu/enterprise/entrepreneurship/sme2chance/. Będzie ona niezwykle pomocna dla organizacji zaangażowanych we wspieranie inicjatyw państw członkowskich dotyczących strategii drugiej szansy.

| 5.5.2 | Podczas imprez związanych z MŚP organizowanych na wiosnę 2009 r. Komisja będzie propagować nowy początek i inne zagadnienia dotyczące drugiej szansy. EKES oczekuje, że ta inicjatywa nada dodatkowy rozmach „mniej wiążącym” składowym programu drugiej szansy. |
| --- | --- |

5.5.2

Podczas imprez związanych z MŚP organizowanych na wiosnę 2009 r. Komisja będzie propagować nowy początek i inne zagadnienia dotyczące drugiej szansy. EKES oczekuje, że ta inicjatywa nada dodatkowy rozmach „mniej wiążącym” składowym programu drugiej szansy.

Bruksela, 29 maja 2008 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Dz.U. C 10 z 15.01.2008.

1

---

| 30.8.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 224/32 |
| --- | --- | --- | --- |

30.8.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 224/32

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie międzynarodowych zamówień publicznych

(2008/C 224/06)

Dnia 25 października 2007 r. w imieniu przyszłej prezydencji francuskiej w Radzie sekretarz stanu ds. europejskich Jean-Pierre JOUYET zwrócił się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o sporządzenie opinii rozpoznawczej w sprawie

międzynarodowych zamówień publicznych.

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 6 maja 2008 r. Sprawozdawcą był Henri MALOSSE.

Na 445. sesji plenarnej w dniach 28 i 29 maja 2008 r. (posiedzenie z dnia 29 maja) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 70 głosami — 2 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię.

1.   Zalecenia

| 1.1 | EKES zachęca Komisję Europejską do dalszych zdecydowanych działań na rzecz większego otwarcia rynku zamówień publicznych oraz do priorytetowego uwzględniania zasad przejrzystości, równego traktowania, odpowiedzialności społecznej i ekologicznej. |
| --- | --- |

1.1

EKES zachęca Komisję Europejską do dalszych zdecydowanych działań na rzecz większego otwarcia rynku zamówień publicznych oraz do priorytetowego uwzględniania zasad przejrzystości, równego traktowania, odpowiedzialności społecznej i ekologicznej.

| 1.2 | EKES zaleca, by w ramach wznowienia negocjacji dotyczących porozumienia w sprawie zamówień rządowych (GPA) Komisja sprzeciwiła się podejściu protekcjonistycznemu niektórych krajów sygnatariuszy tego porozumienia. |
| --- | --- |

1.2

EKES zaleca, by w ramach wznowienia negocjacji dotyczących porozumienia w sprawie zamówień rządowych (GPA) Komisja sprzeciwiła się podejściu protekcjonistycznemu niektórych krajów sygnatariuszy tego porozumienia.

| 1.3 | Jeśli chodzi o pomoc publiczną na rzecz rozwoju, EKES pozytywnie odnosi się do stopniowego i wzajemnego wycofania się z systemu „pomocy powiązanej”, a także uważa, że w takim wypadku podstawowym kryterium powinna być skuteczność i przejrzystość. |
| --- | --- |

1.3

Jeśli chodzi o pomoc publiczną na rzecz rozwoju, EKES pozytywnie odnosi się do stopniowego i wzajemnego wycofania się z systemu „pomocy powiązanej”, a także uważa, że w takim wypadku podstawowym kryterium powinna być skuteczność i przejrzystość.

| 1.4 | Na poziomie Unii Europejskiej EKES pozytywnie odnosi się do większej przejrzystości i do nowoczesnych procedur udzielania zamówień publicznych i ogłaszania przetargów. W tym względzie EKES sprzeciwi się wszelkiemu podnoszeniu wartości progowych ustanowionych w dyrektywach europejskich, które są gwarancją przejrzystości. EKES popiera komunikat Komisji Europejskiej, w którym deklaruje ona intencję zwiększenia przejrzystości procedur zamówień publicznych, które nie osiągają wartości progowych ustalonych w dyrektywach. |
| --- | --- |

1.4

Na poziomie Unii Europejskiej EKES pozytywnie odnosi się do większej przejrzystości i do nowoczesnych procedur udzielania zamówień publicznych i ogłaszania przetargów. W tym względzie EKES sprzeciwi się wszelkiemu podnoszeniu wartości progowych ustanowionych w dyrektywach europejskich, które są gwarancją przejrzystości. EKES popiera komunikat Komisji Europejskiej, w którym deklaruje ona intencję zwiększenia przejrzystości procedur zamówień publicznych, które nie osiągają wartości progowych ustalonych w dyrektywach.

| 1.5 | EKES nie popiera wprowadzenia w UE systemu kontyngentów dla MŚP wzorowanego na amerykańskiej ustawie o drobnej przedsiębiorczości (Small Business Act), jednak uznaje korzyści płynące z ustanowienia europejskiego planu działania na rzecz MŚP, zwłaszcza zaś na rzecz mikroprzedsiębiorstw, któremu towarzyszyłyby konkretne projekty, harmonogram prac i wieloletni budżet, i który byłby skierowany na innowacje i tworzenie przedsiębiorstw, zwłaszcza w kluczowych dziedzinach efektywności energetycznej i ochrony środowiska. |
| --- | --- |

1.5

EKES nie popiera wprowadzenia w UE systemu kontyngentów dla MŚP wzorowanego na amerykańskiej ustawie o drobnej przedsiębiorczości (Small Business Act), jednak uznaje korzyści płynące z ustanowienia europejskiego planu działania na rzecz MŚP, zwłaszcza zaś na rzecz mikroprzedsiębiorstw, któremu towarzyszyłyby konkretne projekty, harmonogram prac i wieloletni budżet, i który byłby skierowany na innowacje i tworzenie przedsiębiorstw, zwłaszcza w kluczowych dziedzinach efektywności energetycznej i ochrony środowiska.

| 1.6 | Przydatne byłoby także uzupełnienie tego planu działania systemem przekazywania informacji opartym na naturalnej sieci kontaktów MŚP, na przejrzystych i sprawiedliwych rzeczywistych mechanizmach konsultacji, a także prostymi europejskimi instrumentami prawnymi, które także ułatwiłyby jego realizację. |
| --- | --- |

1.6

Przydatne byłoby także uzupełnienie tego planu działania systemem przekazywania informacji opartym na naturalnej sieci kontaktów MŚP, na przejrzystych i sprawiedliwych rzeczywistych mechanizmach konsultacji, a także prostymi europejskimi instrumentami prawnymi, które także ułatwiłyby jego realizację.

| 1.7 | W tych konkretnych projektach i procedurach za każdym razem, kiedy tylko jest to możliwe, powinno się stosować zasadę, zgodnie z którą należy mieć na uwadze przede wszystkim małe przedsiębiorstwa, na przykład umożliwiając im jednorazowe załatwienie formalności administracyjnych. Miałoby to na celu ustanowienie procedur administracyjnych i technicznych przystosowanych do rozmiarów małych przedsiębiorstw i ich typologii odpowiadających zamiarowi zmniejszenia obciążeń, które na nich spoczywają. |
| --- | --- |

1.7

W tych konkretnych projektach i procedurach za każdym razem, kiedy tylko jest to możliwe, powinno się stosować zasadę, zgodnie z którą należy mieć na uwadze przede wszystkim małe przedsiębiorstwa, na przykład umożliwiając im jednorazowe załatwienie formalności administracyjnych. Miałoby to na celu ustanowienie procedur administracyjnych i technicznych przystosowanych do rozmiarów małych przedsiębiorstw i ich typologii odpowiadających zamiarowi zmniejszenia obciążeń, które na nich spoczywają.

2.   Prezentacja

| 2.1 | Oficjalnym pismem francuskiego sekretarza stanu ds. europejskich przyszła prezydencja francuska w Radzie zwróciła się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o opracowanie opinii rozpoznawczej w sprawie międzynarodowych zamówień publicznych. |
| --- | --- |

2.1

Oficjalnym pismem francuskiego sekretarza stanu ds. europejskich przyszła prezydencja francuska w Radzie zwróciła się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o opracowanie opinii rozpoznawczej w sprawie międzynarodowych zamówień publicznych.

| 2.1.1 | Wniosek ten wyraźnie nawiązuje do obecnych negocjacji prowadzonych w ramach przeglądu porozumienia w sprawie zamówień rządowych (GPA) Światowej Organizacji Handlu (WTO), które dotyczy 12 państw (1) i Unii Europejskiej (ponadto 18 krajów posiada status obserwatorów). |
| --- | --- |

2.1.1

Wniosek ten wyraźnie nawiązuje do obecnych negocjacji prowadzonych w ramach przeglądu porozumienia w sprawie zamówień rządowych (GPA) Światowej Organizacji Handlu (WTO), które dotyczy 12 państw (1) i Unii Europejskiej (ponadto 18 krajów posiada status obserwatorów).

| 2.1.2 | Jesienią 2007 r. rząd francuski zareagował na nadmiernie hojną ofertę Unii Europejskiej, zważywszy na fakt, że niektóre państwa (Stany Zjednoczone, Korea, Japonia) przewidziały w pewnych wypadkach klauzule zastrzegające dostęp do zamówień publicznych jedynie dla krajowych małych i średnich przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

2.1.2

Jesienią 2007 r. rząd francuski zareagował na nadmiernie hojną ofertę Unii Europejskiej, zważywszy na fakt, że niektóre państwa (Stany Zjednoczone, Korea, Japonia) przewidziały w pewnych wypadkach klauzule zastrzegające dostęp do zamówień publicznych jedynie dla krajowych małych i średnich przedsiębiorstw.

| 2.2 | W swym stanowisku Francja, popierana przez kilka innych państw członkowskich, zwróciła się o lepszy dostęp do rynku zamówień publicznych w tych państwach w ramach znowelizowanego GPA bądź też o zastosowanie w Unii Europejskiej analogicznych zastrzeżeń na korzyść europejskich MŚP. |
| --- | --- |

2.2

W swym stanowisku Francja, popierana przez kilka innych państw członkowskich, zwróciła się o lepszy dostęp do rynku zamówień publicznych w tych państwach w ramach znowelizowanego GPA bądź też o zastosowanie w Unii Europejskiej analogicznych zastrzeżeń na korzyść europejskich MŚP.

| 2.3 | Obecnie GPA dotyczy progowych wartości zamówień odpowiadających wysokością tym, które mają zastosowanie do zobowiązań przewidzianych wewnętrznymi dyrektywami Unii Europejskiej (2), co faktycznie umożliwia przedsiębiorstwom z 12 pozostałych państw będących stronami GPA składanie ofert w ramach każdego zamówienia publicznego wewnątrz Unii Europejskiej, którego wartość przekracza te wartości progowe. |
| --- | --- |

2.3

Obecnie GPA dotyczy progowych wartości zamówień odpowiadających wysokością tym, które mają zastosowanie do zobowiązań przewidzianych wewnętrznymi dyrektywami Unii Europejskiej (2), co faktycznie umożliwia przedsiębiorstwom z 12 pozostałych państw będących stronami GPA składanie ofert w ramach każdego zamówienia publicznego wewnątrz Unii Europejskiej, którego wartość przekracza te wartości progowe.

| 2.4 | EKES wypowiedział się już w sprawie otwarcia rynku zamówień publicznych w Unii Europejskiej, ubolewając zwłaszcza nad niewielkim udziałem przedsiębiorstw w rynku zamówień publicznych w Unii Europejskiej (3) w ramach działań transgranicznych. |
| --- | --- |

2.4

EKES wypowiedział się już w sprawie otwarcia rynku zamówień publicznych w Unii Europejskiej, ubolewając zwłaszcza nad niewielkim udziałem przedsiębiorstw w rynku zamówień publicznych w Unii Europejskiej (3) w ramach działań transgranicznych.

3.   Kwestie międzynarodowe

| 3.1 | W perspektywie międzynarodowej można stwierdzić, że rynek zamówień publicznych Unii Europejskiej jest nadzwyczaj otwarty na konkurencję międzynarodową. Dotyczy to także coraz większej liczby zamówień finansowanych przez Unię Europejską w ramach pomocy na rozwój (UE zajmuje pierwsze miejsce w świecie, jeśli chodzi o udzielanie pomocy na rozwój). EKES ubolewa jednak nad istnieniem w państwach członkowskich praktyki polegającej na powiązaniu pomocy na rozwój z otrzymaniem kontraktów dla przedsiębiorstw z państw ofiarujących pomoc (4). |
| --- | --- |

3.1

W perspektywie międzynarodowej można stwierdzić, że rynek zamówień publicznych Unii Europejskiej jest nadzwyczaj otwarty na konkurencję międzynarodową. Dotyczy to także coraz większej liczby zamówień finansowanych przez Unię Europejską w ramach pomocy na rozwój (UE zajmuje pierwsze miejsce w świecie, jeśli chodzi o udzielanie pomocy na rozwój). EKES ubolewa jednak nad istnieniem w państwach członkowskich praktyki polegającej na powiązaniu pomocy na rozwój z otrzymaniem kontraktów dla przedsiębiorstw z państw ofiarujących pomoc (4).

| 3.2 | Niektórzy nasi partnerzy wprowadzili różnorodne systemy ochronne (np. Buy American czy Small Business Act w Stanach Zjednoczonych) oraz upowszechnili programy „pomocy powiązanej”. Otwarcie rynku zamówień publicznych na konkurencję międzynarodową należy uznać za atut Unii Europejskiej ze względu na fakt, że UE liczy wielu światowych liderów, w tym wśród MŚP, w sektorze budownictwa, robót publicznych, alternatywnych źródeł energii oraz ochrony środowiska naturalnego. |
| --- | --- |

3.2

Niektórzy nasi partnerzy wprowadzili różnorodne systemy ochronne (np. Buy American czy Small Business Act w Stanach Zjednoczonych) oraz upowszechnili programy „pomocy powiązanej”. Otwarcie rynku zamówień publicznych na konkurencję międzynarodową należy uznać za atut Unii Europejskiej ze względu na fakt, że UE liczy wielu światowych liderów, w tym wśród MŚP, w sektorze budownictwa, robót publicznych, alternatywnych źródeł energii oraz ochrony środowiska naturalnego.

| 3.3 | Amerykański Small Business Act zawiera oprócz środków wsparcia dla MŚP postanowienie stanowiące, że 25 % rynku zamówień federalnych zostaje zarezerwowane dla amerykańskich MŚP. |
| --- | --- |

3.3

Amerykański Small Business Act zawiera oprócz środków wsparcia dla MŚP postanowienie stanowiące, że 25 % rynku zamówień federalnych zostaje zarezerwowane dla amerykańskich MŚP.

| 3.4 | Jeśli chodzi o renegocjację porozumienia w sprawie zamówień rządowych (GPA), EKES uważa, iż o ile należy w nim położyć nacisk na zasadę wzajemności, to nie jest wskazane przyjęcie podejścia protekcjonistycznego, podobnie jak to uczynili nasi konkurenci, gdyż nie ułatwiłoby to osiągnięcia ogólnego celu otwarcia rynku zamówień, który powinien przyświecać Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

3.4

Jeśli chodzi o renegocjację porozumienia w sprawie zamówień rządowych (GPA), EKES uważa, iż o ile należy w nim położyć nacisk na zasadę wzajemności, to nie jest wskazane przyjęcie podejścia protekcjonistycznego, podobnie jak to uczynili nasi konkurenci, gdyż nie ułatwiłoby to osiągnięcia ogólnego celu otwarcia rynku zamówień, który powinien przyświecać Unii Europejskiej.

| 3.5 | Ponadto cel ten powinien obejmować nie tylko strony porozumienia GPA, ale także pozostałe państwa, gdzie procedury przetargowe dotyczące zamówień publicznych są szczególnie niejasne i na ogół są one niedostępne dla przedsiębiorstw europejskich. |
| --- | --- |

3.5

Ponadto cel ten powinien obejmować nie tylko strony porozumienia GPA, ale także pozostałe państwa, gdzie procedury przetargowe dotyczące zamówień publicznych są szczególnie niejasne i na ogół są one niedostępne dla przedsiębiorstw europejskich.

| 3.6 | Z kolei pomysł, by w odniesieniu do przedsiębiorstw z państw utrzymujących krajowe środki ochronne czasowo wyłączyć z GPA zamówienia finansowane z funduszy europejskich, jest interesujący i w swych poprzednich opiniach EKES już wysuwał tę propozycję. |
| --- | --- |

3.6

Z kolei pomysł, by w odniesieniu do przedsiębiorstw z państw utrzymujących krajowe środki ochronne czasowo wyłączyć z GPA zamówienia finansowane z funduszy europejskich, jest interesujący i w swych poprzednich opiniach EKES już wysuwał tę propozycję.

| 3.7 | EKES podkreśla, że w negocjacjach, zwłaszcza dotyczących umów dwustronnych z krajami, które nie ratyfikowały protokołu z Kioto czy konwencji MOP lub które ich nie przestrzegają bądź stosują je niewłaściwie, należy brać pod uwagę zagadnienia ochrony środowiska i poszanowania minimalnych standardów społecznych ustanowionych na mocy konwencji MOP (oraz na mocy obowiązujących w tych krajach, zawieranych przez partnerów społecznych układów zbiorowych międzybranżowych, branżowych czy układów zbiorowych w ramach przedsiębiorstwa). |
| --- | --- |

3.7

EKES podkreśla, że w negocjacjach, zwłaszcza dotyczących umów dwustronnych z krajami, które nie ratyfikowały protokołu z Kioto czy konwencji MOP lub które ich nie przestrzegają bądź stosują je niewłaściwie, należy brać pod uwagę zagadnienia ochrony środowiska i poszanowania minimalnych standardów społecznych ustanowionych na mocy konwencji MOP (oraz na mocy obowiązujących w tych krajach, zawieranych przez partnerów społecznych układów zbiorowych międzybranżowych, branżowych czy układów zbiorowych w ramach przedsiębiorstwa).

4.   Sytuacja w Unii Europejskiej

| 4.1 | Wzorując się na przykładzie amerykańskim Komisja Europejska zapowiedziała, że mogłaby wysunąć propozycję wprowadzeniem europejskiego odpowiednika amerykańskiego Small Business Act, który nie rezerwując dla MŚP konkretnych kontyngentów dotyczących zamówień publicznych, jak to ma miejsce w Stanach Zjednoczonych, ułatwiłby udział w nich tym właśnie przedsiębiorstwom i ogólnie rzecz biorąc obejmowałby konkretne działania na rzecz MŚP. |
| --- | --- |

4.1

Wzorując się na przykładzie amerykańskim Komisja Europejska zapowiedziała, że mogłaby wysunąć propozycję wprowadzeniem europejskiego odpowiednika amerykańskiego Small Business Act, który nie rezerwując dla MŚP konkretnych kontyngentów dotyczących zamówień publicznych, jak to ma miejsce w Stanach Zjednoczonych, ułatwiłby udział w nich tym właśnie przedsiębiorstwom i ogólnie rzecz biorąc obejmowałby konkretne działania na rzecz MŚP.

| 4.2 | Zagadnienie kontyngentów dla MŚP nie dotyczy UE, gdyż ocenia się, że około 42 % (według Komisji Europejskiej) całkowitej wartości przetargów publicznych (źródło z 2005 r.) przyznawane jest MŚP określanym jako takie według terminologii wspólnotowej (5). |
| --- | --- |

4.2

Zagadnienie kontyngentów dla MŚP nie dotyczy UE, gdyż ocenia się, że około 42 % (według Komisji Europejskiej) całkowitej wartości przetargów publicznych (źródło z 2005 r.) przyznawane jest MŚP określanym jako takie według terminologii wspólnotowej (5).

| 4.3 | W obrębie Unii chodzi o szczególne uwzględnienie wymiaru europejskiego rynku, by lepiej wykorzystać fundusze publiczne. Pomimo znacznego wzrostu liczby zamówień udzielonych firmom z innych krajów Unii przedsiębiorstwa skarżą się na brak przejrzystości i niedostatek odpowiednich informacji umożliwiających udział w transgranicznych zamówieniach publicznych. Skargi te dotyczą zwłaszcza zamówień poniżej wartości progowych obligujących do stosowania dyrektyw europejskich, co oznacza brak obowiązku ogłaszania przetargów na poziomie europejskim. Przedsiębiorcy ubolewają także nad tym, że nie zawsze jasne procedury transpozycji (terminy, opóźnienia itd.) dodatkowo zwiększają zawiłość dyrektyw europejskich, którym ponadto towarzyszą jeszcze kolejne specyficzne przepisy krajowe. EKES uznaje zasadność ustanawiania przepisów w zakresie zamówień publicznych, jednak wzywa do większej przejrzystości i pewności prawnej. |
| --- | --- |

4.3

W obrębie Unii chodzi o szczególne uwzględnienie wymiaru europejskiego rynku, by lepiej wykorzystać fundusze publiczne. Pomimo znacznego wzrostu liczby zamówień udzielonych firmom z innych krajów Unii przedsiębiorstwa skarżą się na brak przejrzystości i niedostatek odpowiednich informacji umożliwiających udział w transgranicznych zamówieniach publicznych. Skargi te dotyczą zwłaszcza zamówień poniżej wartości progowych obligujących do stosowania dyrektyw europejskich, co oznacza brak obowiązku ogłaszania przetargów na poziomie europejskim. Przedsiębiorcy ubolewają także nad tym, że nie zawsze jasne procedury transpozycji (terminy, opóźnienia itd.) dodatkowo zwiększają zawiłość dyrektyw europejskich, którym ponadto towarzyszą jeszcze kolejne specyficzne przepisy krajowe. EKES uznaje zasadność ustanawiania przepisów w zakresie zamówień publicznych, jednak wzywa do większej przejrzystości i pewności prawnej.

| 4.4 | EKES uważa, iż wartości progowe, od których zaczyna się stosować zasady dotyczące otwartości i przejrzystości przetargów oraz ich ogłaszania, stanowią dla podmiotów gospodarczych, a zwłaszcza dla mikroprzedsiębiorstw, najlepszą gwarancję możliwości uczestniczenia w przetargach publicznych. W samej UE przedmiotem licznych skarg ze strony MŚP dotyczących braku otwartości są właśnie zamówienia poniżej wartości tych progów, w przypadku których również należałoby jednak stosować zasadę równego traktowania i niedyskryminacji ze względu na przynależność narodową. |
| --- | --- |

4.4

EKES uważa, iż wartości progowe, od których zaczyna się stosować zasady dotyczące otwartości i przejrzystości przetargów oraz ich ogłaszania, stanowią dla podmiotów gospodarczych, a zwłaszcza dla mikroprzedsiębiorstw, najlepszą gwarancję możliwości uczestniczenia w przetargach publicznych. W samej UE przedmiotem licznych skarg ze strony MŚP dotyczących braku otwartości są właśnie zamówienia poniżej wartości tych progów, w przypadku których również należałoby jednak stosować zasadę równego traktowania i niedyskryminacji ze względu na przynależność narodową.

| 4.5 | O ile europejskie federacje przedsiębiorców nie zgadzają się z pomysłem wprowadzenia kontyngentów, jak to ma miejsce w Stanach Zjednoczonych, uznają one znaczenie prowadzenia zdecydowanej polityki wsparcia, zwłaszcza w odniesieniu do zamówień poniżej wartości progowych ustalonych w dyrektywach europejskich oraz do zamówień dotyczących nowych technologii, efektywności energetycznej oraz ochrony środowiska. |
| --- | --- |

4.5

O ile europejskie federacje przedsiębiorców nie zgadzają się z pomysłem wprowadzenia kontyngentów, jak to ma miejsce w Stanach Zjednoczonych, uznają one znaczenie prowadzenia zdecydowanej polityki wsparcia, zwłaszcza w odniesieniu do zamówień poniżej wartości progowych ustalonych w dyrektywach europejskich oraz do zamówień dotyczących nowych technologii, efektywności energetycznej oraz ochrony środowiska.

| 4.6 | EKES zdecydowanie popiera wprowadzenie planu działań na rzecz europejskich MŚP, który zawierałby szereg konkretnych i zobowiązujących postanowień oraz harmonogram działań i plan finansowania. Wywodziłby się on z dwudziestoletniego doświadczenia europejskiej polityki na rzecz małych przedsiębiorstw a zwłaszcza z Europejskiej Karty Małych Przedsiębiorstw przyjętej na europejskim szczycie w Santa Maria da Feira w czerwcu 2000 r. oraz z konkluzji konferencji w Stuttgarcie z kwietnia 2007 r. dotyczącej rzemiosła i małych przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

4.6

EKES zdecydowanie popiera wprowadzenie planu działań na rzecz europejskich MŚP, który zawierałby szereg konkretnych i zobowiązujących postanowień oraz harmonogram działań i plan finansowania. Wywodziłby się on z dwudziestoletniego doświadczenia europejskiej polityki na rzecz małych przedsiębiorstw a zwłaszcza z Europejskiej Karty Małych Przedsiębiorstw przyjętej na europejskim szczycie w Santa Maria da Feira w czerwcu 2000 r. oraz z konkluzji konferencji w Stuttgarcie z kwietnia 2007 r. dotyczącej rzemiosła i małych przedsiębiorstw.

| 4.7 | Wśród najwłaściwszych rozwiązań wymienić można: |
| --- | --- |

4.7

Wśród najwłaściwszych rozwiązań wymienić można:

4.7.1   Wnioski prawodawcze i towarzyszący im harmonogram przyjęcia

| — | Kodeks postępowania dla publicznych instytucji udzielających zamówień ukazujący korzyści wynikające z otwarcia przed najmniejszymi przedsiębiorstwami możliwości uczestniczenia w przetargach publicznych oraz upowszechnianie sprawdzonych rozwiązań w zakresie upraszczania i dematerializacji procedur. |
| --- | --- |

—

Kodeks postępowania dla publicznych instytucji udzielających zamówień ukazujący korzyści wynikające z otwarcia przed najmniejszymi przedsiębiorstwami możliwości uczestniczenia w przetargach publicznych oraz upowszechnianie sprawdzonych rozwiązań w zakresie upraszczania i dematerializacji procedur.

| — | Jednolite rozwiązania europejskie, takie jak patent wspólnotowy czy europejski status małych i średnich przedsiębiorstw (inicjatywa Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie możliwości uzyskania przez MŚP europejskiego statusu prawnego 21/03/2002), które mają uprościć ramy prawne Unii Europejskiej oraz utwierdzić „europejską tożsamość” przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

—

Jednolite rozwiązania europejskie, takie jak patent wspólnotowy czy europejski status małych i średnich przedsiębiorstw (inicjatywa Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie możliwości uzyskania przez MŚP europejskiego statusu prawnego 21/03/2002), które mają uprościć ramy prawne Unii Europejskiej oraz utwierdzić „europejską tożsamość” przedsiębiorstw.

| — | Wzmocnienie stosowania dyrektywy w sprawie terminów płatności, jak się tego domagał EKES (6). |
| --- | --- |

—

Wzmocnienie stosowania dyrektywy w sprawie terminów płatności, jak się tego domagał EKES (6).

4.7.2   Mechanizmy informowania o zamówieniach publicznych wraz z harmonogramem ich wprowadzenia

| — | Wspieranie i rozwijanie systemów informowania o transgranicznych zamówieniach publicznych i mechanizmów mediacji oraz tworzenie sieci przedsiębiorstw dzięki skutecznemu wykorzystaniu nowej europejskiej sieci Enterprise Europe Network oraz popieraniu lokalnych inicjatyw stowarzyszeniowych MŚP. |
| --- | --- |

—

Wspieranie i rozwijanie systemów informowania o transgranicznych zamówieniach publicznych i mechanizmów mediacji oraz tworzenie sieci przedsiębiorstw dzięki skutecznemu wykorzystaniu nowej europejskiej sieci Enterprise Europe Network oraz popieraniu lokalnych inicjatyw stowarzyszeniowych MŚP.

| — | Wspieranie projektów pilotażowych w zakresie przetargów elektronicznych, łączenie przedsiębiorstw w sieci, informacyjne strony internetowe oraz tzw. punkty kompleksowej obsługi w zakresie transgranicznych zamówień publicznych, wychodząc od struktur już istniejących i uznanych przez podmioty gospodarcze. |
| --- | --- |

—

Wspieranie projektów pilotażowych w zakresie przetargów elektronicznych, łączenie przedsiębiorstw w sieci, informacyjne strony internetowe oraz tzw. punkty kompleksowej obsługi w zakresie transgranicznych zamówień publicznych, wychodząc od struktur już istniejących i uznanych przez podmioty gospodarcze.

4.7.3   Działania na poziomie europejskim dzięki odpowiednim środkom budżetowym

| — | Wprowadzenie planu inżynierii finansowej na rzecz udziału MŚP w przetargach publicznych w formie funduszy gwarancyjnych, poręczeń i ubezpieczeń kredytu przy wykorzystaniu w tym celu europejskich funduszy strukturalnych. |
| --- | --- |

—

Wprowadzenie planu inżynierii finansowej na rzecz udziału MŚP w przetargach publicznych w formie funduszy gwarancyjnych, poręczeń i ubezpieczeń kredytu przy wykorzystaniu w tym celu europejskich funduszy strukturalnych.

| — | Wprowadzenie europejskich programów kształcenia i demonstracji przeznaczonych dla MŚP dotyczących efektywności energetycznej i ochrony środowiska (zwłaszcza dla sektora budowlanego). Na to nowe rozwiązanie można by przeznaczyć niewykorzystane fundusze europejskie, które co roku zwracane są państwom członkowskim. |
| --- | --- |

—

Wprowadzenie europejskich programów kształcenia i demonstracji przeznaczonych dla MŚP dotyczących efektywności energetycznej i ochrony środowiska (zwłaszcza dla sektora budowlanego). Na to nowe rozwiązanie można by przeznaczyć niewykorzystane fundusze europejskie, które co roku zwracane są państwom członkowskim.

| — | Rozszerzenie mechanizmów na rzecz zwiększenia udziału MŚP w działaniach i programach badawczych Unii Europejskiej (premie za studium wykonalności, wspólnie prowadzone badania) oraz zachęcanie państw członkowskich do wprowadzenia takich samych rozwiązań na poziomie krajowym, zwłaszcza w sektorach związanych z nowymi technologiami, w tym także w sektorze obronności i opieki zdrowotnej. |
| --- | --- |

—

Rozszerzenie mechanizmów na rzecz zwiększenia udziału MŚP w działaniach i programach badawczych Unii Europejskiej (premie za studium wykonalności, wspólnie prowadzone badania) oraz zachęcanie państw członkowskich do wprowadzenia takich samych rozwiązań na poziomie krajowym, zwłaszcza w sektorach związanych z nowymi technologiami, w tym także w sektorze obronności i opieki zdrowotnej.

4.7.4   Procedury konsultacji i mediacji

| — | Przegląd procedur konsultacji i oceny stosowanych przez Komisję Europejską, które nie uwzględniają rzeczywistej europejskiej struktury gospodarczej, na którą w dużej mierze składają się MŚP: konsolidacja systemu informacji dotyczących oddziaływania na MŚP, bardziej systematyczne zwracanie się do EKES-u o opinie rozpoznawcze, częstsze konsultowanie się z przedstawicielskimi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

—

Przegląd procedur konsultacji i oceny stosowanych przez Komisję Europejską, które nie uwzględniają rzeczywistej europejskiej struktury gospodarczej, na którą w dużej mierze składają się MŚP: konsolidacja systemu informacji dotyczących oddziaływania na MŚP, bardziej systematyczne zwracanie się do EKES-u o opinie rozpoznawcze, częstsze konsultowanie się z przedstawicielskimi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego.

| — | Wzmocnienie roli sieci Enterprise Europe Network (EEN), na którą składa się ponad 600 punktów informacyjnych przy strukturach lokalnych w całej Unii Europejskiej uznanych przez lokalne podmioty gospodarcze, a także istniejące organizacje zrzeszające przedsiębiorstwa, w celu stworzenia dla małych i średnich przedsiębiorstw prawdziwie europejskiej sieci ostrzegania i zapewniania mediacji oraz wsparcia. |
| --- | --- |

—

Wzmocnienie roli sieci Enterprise Europe Network (EEN), na którą składa się ponad 600 punktów informacyjnych przy strukturach lokalnych w całej Unii Europejskiej uznanych przez lokalne podmioty gospodarcze, a także istniejące organizacje zrzeszające przedsiębiorstwa, w celu stworzenia dla małych i średnich przedsiębiorstw prawdziwie europejskiej sieci ostrzegania i zapewniania mediacji oraz wsparcia.

Bruksela, 29 maja 2008 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Hong Kong (Chiny), Islandia, Izrael, Japonia, Kanada, Korea, Liechtenstein, Norwegia, Aruba (Holandia), Singapur, Stany Zjednoczone, Szwajcaria.

1

(2)  Dyrektywy 2004/18/WE i 2004/17/WE z 31 marca 2004 r.

2

(3)  Dz.U. C 287 z 22.9.1997.

3

(4)  Les aides liées (Pomoc powiązana): Annamaria La Chimia, „Effectiveness and legality issues in development aid procurement for EU Member States”, European Current Law, marzec 2008 r.

4

(5)  Dz.U. C 241 z 7.10.2002.

5

(6)  Dz.U. C 407 z 28.12.1998.

6

---

| 30.8.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 224/35 |
| --- | --- | --- | --- |

30.8.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 224/35

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

| — | wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dostosowującego do decyzji Rady 1999/468/WE zmienionej decyzją 2006/512/WE niektóre akty podlegające procedurze, o której mowa w art. 251 Traktatu, w zakresie procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą — Część pierwsza |
| --- | --- |

—

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dostosowującego do decyzji Rady 1999/468/WE zmienionej decyzją 2006/512/WE niektóre akty podlegające procedurze, o której mowa w art. 251 Traktatu, w zakresie procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą — Część pierwsza

| — | wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dostosowującego do decyzji Rady 1999/468/WE zmienionej decyzją 2006/512/WE niektóre akty podlegające procedurze, o której mowa w art. 251 Traktatu, w zakresie procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą — Dostosowanie do procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą — Część druga |
| --- | --- |

—

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dostosowującego do decyzji Rady 1999/468/WE zmienionej decyzją 2006/512/WE niektóre akty podlegające procedurze, o której mowa w art. 251 Traktatu, w zakresie procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą — Dostosowanie do procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą — Część druga

| — | wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dostosowującego do decyzji Rady 1999/468/WE zmienionej decyzją 2006/512/WE niektóre akty podlegające procedurze, o której mowa w art. 251 Traktatu, w zakresie procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą — Dostosowanie do procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą — Część trzecia |
| --- | --- |

—

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dostosowującego do decyzji Rady 1999/468/WE zmienionej decyzją 2006/512/WE niektóre akty podlegające procedurze, o której mowa w art. 251 Traktatu, w zakresie procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą — Dostosowanie do procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą — Część trzecia

| — | wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dostosowującego do decyzji Rady 1999/468/WE zmienionej decyzją 2006/512/WE niektóre akty podlegające procedurze, o której mowa w art. 251 Traktatu, w zakresie procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą — Dostosowanie do procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą — Część czwarta |
| --- | --- |

—

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dostosowującego do decyzji Rady 1999/468/WE zmienionej decyzją 2006/512/WE niektóre akty podlegające procedurze, o której mowa w art. 251 Traktatu, w zakresie procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą — Dostosowanie do procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą — Część czwarta

COM(2007) 741 wersja ostateczna — 2007/0262 (COD)

COM(2007) 824 wersja ostateczna — 2007/0293 (COD)

COM(2007) 822 wersja ostateczna — 2007/0282 (COD)

COM(2008) 71 wersja ostateczna — 2008/0032 (COD)

(2008/C 224/07)

W dniach 21 stycznia 2008 r., 24 stycznia 2008 r. i 4 marca 2008 r. Rada postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dostosowującego do decyzji Rady 1999/468/WE zmienionej decyzją 2006/512/WE niektóre akty podlegające procedurze, o której mowa w art. 251 Traktatu, w zakresie procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą — Część pierwsza

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dostosowującego do decyzji Rady 1999/468/WE zmienionej decyzją 2006/512/WE niektóre akty podlegające procedurze, o której mowa w art. 251 Traktatu, w zakresie procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą — Dostosowanie do procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą — Część druga

Wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dostosowującego do decyzji Rady 1999/468/WE zmienionej decyzją 2006/512/WE niektóre akty podlegające procedurze, o której mowa w art. 251 Traktatu, w zakresie procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą — Dostosowanie do procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą — Część trzecia

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dostosowującego do decyzji Rady 1999/468/WE zmienionej decyzją 2006/512/WE niektóre akty podlegające procedurze, o której mowa w art. 251 Traktatu, w zakresie procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą — Dostosowanie do procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą — Część czwarta

W dniach 11 grudnia 2007 r., 15 stycznia 2008 r. i 11 marca 2008 r. Prezydium Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego powierzyło przygotowanie prac w tej sprawie Sekcji Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji.

Mając na względzie pilny charakter prac, na 445. sesji plenarnej w dniach 28-29 maja 2008 r. (posiedzenie z 29 maja 2008 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyznaczył Antonella PEZZINIEGO na sprawozdawcę generalnego oraz jednomyślnie przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Komitet przyjmuje z zadowoleniem wprowadzenie procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą do systemu komitologii i dostosowanie do tej procedury czterech zaproponowanych pakietów dyrektyw i rozporządzeń. |
| --- | --- |

1.1

Komitet przyjmuje z zadowoleniem wprowadzenie procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą do systemu komitologii i dostosowanie do tej procedury czterech zaproponowanych pakietów dyrektyw i rozporządzeń.

| 1.2 | Komitet stwierdza, że wniosek Komisji o pilną zmianę określonych aktów (1) jest zgodny z decyzją 2006/512/WE i wspólnym oświadczeniem, które dotyczy zarówno listy aktów prawnych, które wymagają jak najszybszego dostosowania, jak i zniesienia ograniczeń czasowych w odniesieniu do realizacji kompetencji wykonawczych Komisji. |
| --- | --- |

1.2

Komitet stwierdza, że wniosek Komisji o pilną zmianę określonych aktów (1) jest zgodny z decyzją 2006/512/WE i wspólnym oświadczeniem, które dotyczy zarówno listy aktów prawnych, które wymagają jak najszybszego dostosowania, jak i zniesienia ograniczeń czasowych w odniesieniu do realizacji kompetencji wykonawczych Komisji.

| 1.3 | Komitet zaleca, by na czas przystąpić do przyjmowania rozporządzeń dostosowujących do decyzji 2006/512/WE, zanim wejdzie w życie traktat lizboński. |
| --- | --- |

1.3

Komitet zaleca, by na czas przystąpić do przyjmowania rozporządzeń dostosowujących do decyzji 2006/512/WE, zanim wejdzie w życie traktat lizboński.

| 1.4 | Komitet przypomina bowiem, że traktat lizboński wprowadza nową hierarchię przepisów poprzez rozróżnienie pomiędzy aktami prawodawczymi, aktami delegowanymi i aktami wykonawczymi i przyznaje jednakowe uprawnienia Parlamentowi i Radzie, jeżeli chodzi o ustanowienie sposobu kontroli nad takimi aktami. |
| --- | --- |

1.4

Komitet przypomina bowiem, że traktat lizboński wprowadza nową hierarchię przepisów poprzez rozróżnienie pomiędzy aktami prawodawczymi, aktami delegowanymi i aktami wykonawczymi i przyznaje jednakowe uprawnienia Parlamentowi i Radzie, jeżeli chodzi o ustanowienie sposobu kontroli nad takimi aktami.

| 1.5 | Komitet podkreśla wagę:






  — | pełnego uczestnictwa PE; |
| --- | --- | --- |

1.5

Komitet podkreśla wagę:

—

pełnego uczestnictwa PE;

| — | racjonalizacji i uproszczenia procedur; |
| --- | --- |

—

racjonalizacji i uproszczenia procedur;

| — | lepszego informowania PE odnośnie do komitetów, jak i środków im przedkładanych na wszystkich etapach procedury; |
| --- | --- |

—

lepszego informowania PE odnośnie do komitetów, jak i środków im przedkładanych na wszystkich etapach procedury;

| — | potwierdzenia, że zostaną zniesione ograniczenia czasowe dotyczące kompetencji wykonawczych, przewidziane w odniesieniu do niektórych aktów przyjętych na podstawie procedury współdecyzji lub procedury Lamfalussy'ego. |
| --- | --- |

—

potwierdzenia, że zostaną zniesione ograniczenia czasowe dotyczące kompetencji wykonawczych, przewidziane w odniesieniu do niektórych aktów przyjętych na podstawie procedury współdecyzji lub procedury Lamfalussy'ego.

| 1.6 | Komitet podkreśla znacznie jak największej przejrzystości procedury komitetowej, która powinna być bardziej zrozumiała dla osób zamieszkujących na obszarze UE, w szczególności osób, których takie akty bezpośrednio dotyczą. |
| --- | --- |

1.6

Komitet podkreśla znacznie jak największej przejrzystości procedury komitetowej, która powinna być bardziej zrozumiała dla osób zamieszkujących na obszarze UE, w szczególności osób, których takie akty bezpośrednio dotyczą.

| 1.7 | Komitet przypomina, że trzeba w pełni wprowadzić w życie art. 8a traktatu lizbońskiego mówiący o tym, że decyzje powinny być podejmowane jak najbliżej obywateli i że należy zapewnić pełny dostęp do informacji obywatelom i społeczeństwu obywatelskiemu. |
| --- | --- |

1.7

Komitet przypomina, że trzeba w pełni wprowadzić w życie art. 8a traktatu lizbońskiego mówiący o tym, że decyzje powinny być podejmowane jak najbliżej obywateli i że należy zapewnić pełny dostęp do informacji obywatelom i społeczeństwu obywatelskiemu.

| 1.8 | Na koniec, Komitet wnosi o przeprowadzenie oceny oddziaływania nowej procedury i przedstawianie Parlamentowi, Radzie i Komitetowi okresowego sprawozdania na temat skuteczności, przejrzystości i rozpowszechniania informacji. |
| --- | --- |

1.8

Na koniec, Komitet wnosi o przeprowadzenie oceny oddziaływania nowej procedury i przedstawianie Parlamentowi, Radzie i Komitetowi okresowego sprawozdania na temat skuteczności, przejrzystości i rozpowszechniania informacji.

2.   Wstęp

| 2.1 | 17 lipca 2006 r. (2) Rada zmieniła decyzję dotyczącą wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji (3), dodając nową procedurę: procedurę regulacyjną połączoną z kontrolą. Dzięki tej procedurze prawodawca będzie mógł sprzeciwić się przyjęciu środków quasi-legislacyjnych, czyli środków ogólnych zmieniających inne niż istotne elementy aktu podstawowego przyjętego w procedurze współdecyzji, zawsze gdy uzna, że zaproponowane środki wykraczają poza uprawnienia wykonawcze przewidziane w akcie podstawowym lub że środki te nie odpowiadają celowi lub treści tego aktu lub też że naruszają zasadę pomocniczości lub zasadę proporcjonalności. |
| --- | --- |

2.1

17 lipca 2006 r. (2) Rada zmieniła decyzję dotyczącą wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji (3), dodając nową procedurę: procedurę regulacyjną połączoną z kontrolą. Dzięki tej procedurze prawodawca będzie mógł sprzeciwić się przyjęciu środków quasi-legislacyjnych, czyli środków ogólnych zmieniających inne niż istotne elementy aktu podstawowego przyjętego w procedurze współdecyzji, zawsze gdy uzna, że zaproponowane środki wykraczają poza uprawnienia wykonawcze przewidziane w akcie podstawowym lub że środki te nie odpowiadają celowi lub treści tego aktu lub też że naruszają zasadę pomocniczości lub zasadę proporcjonalności.

| 2.2 | Jest to postanowienie typowe dla procesu komitologii wyznaczającego procedury, według których Komisja na podstawie art. 202 Traktatu WE wykonuje przyznane jej uprawnienia do wdrażania wspólnotowych aktów prawodawczych, tzn. aktów przyjętych przez Parlament i Radę lub przez samą Radę zgodnie z jedną z procedur decyzyjnych przewidzianych w Traktacie WE (procedura konsultacji, współdecyzji, współpracy, zgody). |
| --- | --- |

2.2

Jest to postanowienie typowe dla procesu komitologii wyznaczającego procedury, według których Komisja na podstawie art. 202 Traktatu WE wykonuje przyznane jej uprawnienia do wdrażania wspólnotowych aktów prawodawczych, tzn. aktów przyjętych przez Parlament i Radę lub przez samą Radę zgodnie z jedną z procedur decyzyjnych przewidzianych w Traktacie WE (procedura konsultacji, współdecyzji, współpracy, zgody).

| 2.3 | Pięć procedur komitologii (procedura doradcza, zarządzania, regulacyjna, regulacyjna połączona z kontrolą i procedura w sprawie środków ochronnych) jest uregulowanych w decyzji Rady nr 1999/468/WE zmienionej decyzją 2006/512/WE i nakłada na Komisję obowiązek przedkładania propozycji środków wykonawczych komitetom składającym się z przedstawicieli państw członkowskich. |
| --- | --- |

2.3

Pięć procedur komitologii (procedura doradcza, zarządzania, regulacyjna, regulacyjna połączona z kontrolą i procedura w sprawie środków ochronnych) jest uregulowanych w decyzji Rady nr 1999/468/WE zmienionej decyzją 2006/512/WE i nakłada na Komisję obowiązek przedkładania propozycji środków wykonawczych komitetom składającym się z przedstawicieli państw członkowskich.

| 2.4 | Parlament Europejski, Rada i Komisja przyjęły w październiku 2006 r. wspólne oświadczenie (4), w którym wymieniono akty już obowiązujące i wymagające priorytetowego dostosowania do nowej procedury oraz w którym wyrażono zadowolenie z przyjęcia decyzji 2006/512/WE Rady włączającej do decyzji 1999/468/WE nową procedurę zwaną „procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą”. Nowa procedura umożliwi prawodawcy sprawowanie kontroli nad przyjmowaniem środków quasi-prawodawczych służących wykonaniu aktu przyjętego w drodze współdecyzji. |
| --- | --- |

2.4

Parlament Europejski, Rada i Komisja przyjęły w październiku 2006 r. wspólne oświadczenie (4), w którym wymieniono akty już obowiązujące i wymagające priorytetowego dostosowania do nowej procedury oraz w którym wyrażono zadowolenie z przyjęcia decyzji 2006/512/WE Rady włączającej do decyzji 1999/468/WE nową procedurę zwaną „procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą”. Nowa procedura umożliwi prawodawcy sprawowanie kontroli nad przyjmowaniem środków quasi-prawodawczych służących wykonaniu aktu przyjętego w drodze współdecyzji.

| 2.5 | Bez uszczerbku dla prerogatyw organów wykonawczych Parlament Europejski i Rada przyznają, że zasady dobrego prawodawstwa wymagają, by uprawnienia wykonawcze były przyznane Komisji bezterminowo. W każdym razie uważają, że gdy pojawi się konieczność ewentualnego dostosowania, kontrolę prawodawcy mogłaby wzmocnić klauzula wymagająca od Komisji przedstawienia propozycji przeglądu lub uchylenia przepisów dotyczących przekazania uprawnień wykonawczych. |
| --- | --- |

2.5

Bez uszczerbku dla prerogatyw organów wykonawczych Parlament Europejski i Rada przyznają, że zasady dobrego prawodawstwa wymagają, by uprawnienia wykonawcze były przyznane Komisji bezterminowo. W każdym razie uważają, że gdy pojawi się konieczność ewentualnego dostosowania, kontrolę prawodawcy mogłaby wzmocnić klauzula wymagająca od Komisji przedstawienia propozycji przeglądu lub uchylenia przepisów dotyczących przekazania uprawnień wykonawczych.

| 2.6 | Od momentu wejścia w życie nowa procedura będzie mieć zastosowanie do środków quasi-prawodawczych przewidzianych w aktach, które zostaną przyjęte zgodnie z procedurą współdecyzji, w tym do środków przewidzianych w aktach przyjmowanych w przyszłości w dziedzinie usług finansowych (akty Lamfalussy'ego (5)). |
| --- | --- |

2.6

Od momentu wejścia w życie nowa procedura będzie mieć zastosowanie do środków quasi-prawodawczych przewidzianych w aktach, które zostaną przyjęte zgodnie z procedurą współdecyzji, w tym do środków przewidzianych w aktach przyjmowanych w przyszłości w dziedzinie usług finansowych (akty Lamfalussy'ego (5)).

| 2.7 | Natomiast, nowa procedura mogła być stosowana do już obowiązujących aktów przyjętych w drodze współdecyzji; akty te należy dostosować według stosownych procedur w celu zastąpienia procedury przewidzianej w art. 5 decyzji 1999/468/WE procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, za każdym razem, gdy chodzi o środki wchodzące w zakres jej stosowania. |
| --- | --- |

2.7

Natomiast, nowa procedura mogła być stosowana do już obowiązujących aktów przyjętych w drodze współdecyzji; akty te należy dostosować według stosownych procedur w celu zastąpienia procedury przewidzianej w art. 5 decyzji 1999/468/WE procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, za każdym razem, gdy chodzi o środki wchodzące w zakres jej stosowania.

| 2.8 | W grudniu 2006 r. Komisja przyjęła 25 wniosków (6), na których temat Komitet miał okazję się wypowiedzieć (7). |
| --- | --- |

2.8

W grudniu 2006 r. Komisja przyjęła 25 wniosków (6), na których temat Komitet miał okazję się wypowiedzieć (7).

| 2.8.1 | Gdy akt podstawowy — przyjęty zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 251 Traktatu — przewiduje przyjęcie środków ogólnych mających na celu zmianę innych niż istotne elementów aktu podstawowego, także poprzez usunięcie tych elementów, lub też uzupełniających akt poprzez dodanie nowych elementów innych niż istotne, środki te zostaną przyjęte według procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą. |
| --- | --- |

2.8.1

Gdy akt podstawowy — przyjęty zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 251 Traktatu — przewiduje przyjęcie środków ogólnych mających na celu zmianę innych niż istotne elementów aktu podstawowego, także poprzez usunięcie tych elementów, lub też uzupełniających akt poprzez dodanie nowych elementów innych niż istotne, środki te zostaną przyjęte według procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą.

| 2.8.2 | Przedstawiciel Komisji przedkłada komitetowi ds. regulacji połączonej z kontrolą — złożonemu z przedstawicieli państw członkowskich i któremu przewodniczy przedstawiciel Komisji — projekt środków, które mają zostać przyjęte. |
| --- | --- |

2.8.2

Przedstawiciel Komisji przedkłada komitetowi ds. regulacji połączonej z kontrolą — złożonemu z przedstawicieli państw członkowskich i któremu przewodniczy przedstawiciel Komisji — projekt środków, które mają zostać przyjęte.

| 2.8.3 | Jeżeli środki przewidziane przez Komisję są zgodne z opinią komitetu, zastosowanie ma następująca procedura:






  — | Komisja niezwłocznie przedkłada projekt środków Parlamentowi Europejskiemu i Radzie do kontroli. |
| --- | --- | --- |

2.8.3

Jeżeli środki przewidziane przez Komisję są zgodne z opinią komitetu, zastosowanie ma następująca procedura:

—

Komisja niezwłocznie przedkłada projekt środków Parlamentowi Europejskiemu i Radzie do kontroli.

| — | Parlament Europejski, stanowiąc większością głosów swoich członków, lub Rada, stanowiąc większością kwalifikowaną, mogą sprzeciwić się przyjęciu danego projektu przez Komisję, podając uzasadnienie swojego sprzeciwu. |
| --- | --- |

—

Parlament Europejski, stanowiąc większością głosów swoich członków, lub Rada, stanowiąc większością kwalifikowaną, mogą sprzeciwić się przyjęciu danego projektu przez Komisję, podając uzasadnienie swojego sprzeciwu.

| — | Jeżeli w terminie trzech miesięcy od otrzymania danego projektu Parlament Europejski lub Rada wyrażą sprzeciw wobec projektu środków, Komisja środków tych nie przyjmuje. W takim przypadku Komisja może przedłożyć komitetowi zmieniony projekt środków lub przedstawić wniosek legislacyjny na podstawie Traktatu. |
| --- | --- |

—

Jeżeli w terminie trzech miesięcy od otrzymania danego projektu Parlament Europejski lub Rada wyrażą sprzeciw wobec projektu środków, Komisja środków tych nie przyjmuje. W takim przypadku Komisja może przedłożyć komitetowi zmieniony projekt środków lub przedstawić wniosek legislacyjny na podstawie Traktatu.

| — | Jeżeli w momencie upływu tego terminu Parlament Europejski lub Rada nie wyrażą sprzeciwu wobec projektu środków, Komisja środki te przyjmuje. |
| --- | --- |

—

Jeżeli w momencie upływu tego terminu Parlament Europejski lub Rada nie wyrażą sprzeciwu wobec projektu środków, Komisja środki te przyjmuje.

| 2.8.4 | Jeżeli środki przewidziane przez Komisję nie są zgodne z opinią komitetu lub jeżeli opinia nie została przedstawiona, zastosowanie ma procedura następująca:






  — | Komisja niezwłocznie przedkłada Radzie wniosek w sprawie środków, które należy podjąć, przekazując go równocześnie Parlamentowi Europejskiemu. |
| --- | --- | --- |

2.8.4

Jeżeli środki przewidziane przez Komisję nie są zgodne z opinią komitetu lub jeżeli opinia nie została przedstawiona, zastosowanie ma procedura następująca:

—

Komisja niezwłocznie przedkłada Radzie wniosek w sprawie środków, które należy podjąć, przekazując go równocześnie Parlamentowi Europejskiemu.

| — | Rada stanowi w sprawie tego wniosku większością kwalifikowaną w terminie dwóch miesięcy od otrzymania wniosku. |
| --- | --- |

—

Rada stanowi w sprawie tego wniosku większością kwalifikowaną w terminie dwóch miesięcy od otrzymania wniosku.

| — | Jeżeli w tym terminie Rada sprzeciwi się większością kwalifikowaną proponowanym środkom, nie zostają one przyjęte. W takim przypadku Komisja może przedłożyć komitetowi zmieniony wniosek lub przedstawić wniosek legislacyjny na podstawie Traktatu. |
| --- | --- |

—

Jeżeli w tym terminie Rada sprzeciwi się większością kwalifikowaną proponowanym środkom, nie zostają one przyjęte. W takim przypadku Komisja może przedłożyć komitetowi zmieniony wniosek lub przedstawić wniosek legislacyjny na podstawie Traktatu.

| — | Jeżeli Rada postanowi przyjąć proponowane środki, przedkłada je niezwłocznie Parlamentowi Europejskiemu. Jeżeli Rada nie podejmie decyzji we wspomnianym terminie dwóch miesięcy, Komisja niezwłocznie przedkłada te środki Parlamentowi Europejskiemu. |
| --- | --- |

—

Jeżeli Rada postanowi przyjąć proponowane środki, przedkłada je niezwłocznie Parlamentowi Europejskiemu. Jeżeli Rada nie podejmie decyzji we wspomnianym terminie dwóch miesięcy, Komisja niezwłocznie przedkłada te środki Parlamentowi Europejskiemu.

| — | Parlament Europejski, stanowiąc większością głosów swoich członków w terminie czterech miesięcy od dnia, w którym wniosek został mu przekazany, może sprzeciwić się przyjęciu danych środków i jako uzasadnienie swojego sprzeciwu wskazać:






  — | że zaproponowane środki wykraczają poza uprawnienia wykonawcze przewidziane w akcie podstawowym; |
| --- | --- | --- |

—

Parlament Europejski, stanowiąc większością głosów swoich członków w terminie czterech miesięcy od dnia, w którym wniosek został mu przekazany, może sprzeciwić się przyjęciu danych środków i jako uzasadnienie swojego sprzeciwu wskazać:

—

że zaproponowane środki wykraczają poza uprawnienia wykonawcze przewidziane w akcie podstawowym;

| — | że środki te nie odpowiadają celowi lub treści aktu podstawowego; |
| --- | --- |

—

że środki te nie odpowiadają celowi lub treści aktu podstawowego;

| — | że naruszają zasadę pomocniczości i proporcjonalności. |
| --- | --- |

—

że naruszają zasadę pomocniczości i proporcjonalności.

| — | Jeżeli w tym terminie Parlament sprzeciwi się proponowanym środkom, nie zostają one przyjęte. W takim przypadku Komisja może przedłożyć komitetowi zmieniony projekt środków lub przedstawić wniosek legislacyjny na podstawie Traktatu. |
| --- | --- |

—

Jeżeli w tym terminie Parlament sprzeciwi się proponowanym środkom, nie zostają one przyjęte. W takim przypadku Komisja może przedłożyć komitetowi zmieniony projekt środków lub przedstawić wniosek legislacyjny na podstawie Traktatu.

| — | Jeżeli w momencie upływu tego terminu Parlament Europejski nie wyrazi sprzeciwu wobec proponowanych środków, środki te zostają przyjęte przez Radę lub Komisję, w zależności od przypadku. |
| --- | --- |

—

Jeżeli w momencie upływu tego terminu Parlament Europejski nie wyrazi sprzeciwu wobec proponowanych środków, środki te zostają przyjęte przez Radę lub Komisję, w zależności od przypadku.

| 2.9 | Obecne wnioski dotyczące rozporządzeń są dyktowane potrzebą dostosowania już istniejących aktów według procedury, o której mowa w art. 251 Traktatu, zgodnie z procedurami stosowanymi w następujących dziedzinach: rolnictwo, zatrudnienie, pomoc humanitarna, polityka przedsiębiorczości, środowisko, statystyki europejskie, rynek wewnętrzny, zdrowie i ochrona konsumentów, energia i transport, społeczeństwo informacyjne. |
| --- | --- |

2.9

Obecne wnioski dotyczące rozporządzeń są dyktowane potrzebą dostosowania już istniejących aktów według procedury, o której mowa w art. 251 Traktatu, zgodnie z procedurami stosowanymi w następujących dziedzinach: rolnictwo, zatrudnienie, pomoc humanitarna, polityka przedsiębiorczości, środowisko, statystyki europejskie, rynek wewnętrzny, zdrowie i ochrona konsumentów, energia i transport, społeczeństwo informacyjne.

3.   Propozycje Komisji

| 3.1 | Propozycje Komisji dotyczą zmiany rozporządzeń i dyrektyw (8) podlegających procedurze, o której mowa w art. 251 Traktatu, w celu dostosowania ich do nowych procedur ustanowionych decyzją 1999/468/WE Rady, zmienioną decyzją 2006/512/WE. |
| --- | --- |

3.1

Propozycje Komisji dotyczą zmiany rozporządzeń i dyrektyw (8) podlegających procedurze, o której mowa w art. 251 Traktatu, w celu dostosowania ich do nowych procedur ustanowionych decyzją 1999/468/WE Rady, zmienioną decyzją 2006/512/WE.

| 3.2 | W ogólnym zarysie chodzi — zgodnie z priorytetem polityki wspólnotowej w zakresie lepszego stanowienia prawa (9) — o przeprowadzenie niezbędnych dostosowań i uaktualnień zapewniających właściwe stosowanie danego aktu, zgodnie z art. 251 TWE. |
| --- | --- |

3.2

W ogólnym zarysie chodzi — zgodnie z priorytetem polityki wspólnotowej w zakresie lepszego stanowienia prawa (9) — o przeprowadzenie niezbędnych dostosowań i uaktualnień zapewniających właściwe stosowanie danego aktu, zgodnie z art. 251 TWE.

4.   Uwagi ogólne

| 4.1 | Komitet w pełni popiera rozróżnienie między instrumentami prawodawczymi a wykonawczymi, które w myśl traktatu lizbońskiego doprowadzi do nowej definicji aktów delegowanych, co pozwoli uprościć i zracjonalizować legislację wspólnotową (10), przy zachowaniu systemu demokratycznej parlamentarnej kontroli kompetencji wykonawczych Komisji. |
| --- | --- |

4.1

Komitet w pełni popiera rozróżnienie między instrumentami prawodawczymi a wykonawczymi, które w myśl traktatu lizbońskiego doprowadzi do nowej definicji aktów delegowanych, co pozwoli uprościć i zracjonalizować legislację wspólnotową (10), przy zachowaniu systemu demokratycznej parlamentarnej kontroli kompetencji wykonawczych Komisji.

| 4.2 | Zatem Komitet popiera wprowadzenie do systemu komitologii procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą, która umożliwia Radzie i Parlamentowi Europejskiemu kontrolę, oraz ewentualnie zmianę rozporządzeń wykonawczych przyjętych przez Komisję, gdy dany akt legislacyjny przyznaje jej uprawnienia wykonawcze w pewnych obszarach, ale nie upoważnia jej do wprowadzania zasadniczych zmian. |
| --- | --- |

4.2

Zatem Komitet popiera wprowadzenie do systemu komitologii procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą, która umożliwia Radzie i Parlamentowi Europejskiemu kontrolę, oraz ewentualnie zmianę rozporządzeń wykonawczych przyjętych przez Komisję, gdy dany akt legislacyjny przyznaje jej uprawnienia wykonawcze w pewnych obszarach, ale nie upoważnia jej do wprowadzania zasadniczych zmian.

| 4.3 | Komitet zaleca, by na czas przystąpić do przyjmowania rozporządzeń dostosowujących cztery pakiety dyrektyw i rozporządzeń zgodnie z decyzją 2006/512/WE, zanim wejdzie w życie traktat lizboński. |
| --- | --- |

4.3

Komitet zaleca, by na czas przystąpić do przyjmowania rozporządzeń dostosowujących cztery pakiety dyrektyw i rozporządzeń zgodnie z decyzją 2006/512/WE, zanim wejdzie w życie traktat lizboński.

| 4.4 | Komitet przypomina bowiem, że traktat lizboński wprowadza nową hierarchię przepisów poprzez rozróżnienie pomiędzy aktami prawodawczymi, aktami delegowanymi i aktami wykonawczymi (11), choć utrzymuje obecną terminologię (dyrektywy, rozporządzenia i decyzje): Parlament i Rada będą miały jednakowe uprawnienia, jeżeli chodzi o ustanowienie sposobu kontroli nad aktami delegowanymi i aktami wykonawczymi (komitologia) (12). |
| --- | --- |

4.4

Komitet przypomina bowiem, że traktat lizboński wprowadza nową hierarchię przepisów poprzez rozróżnienie pomiędzy aktami prawodawczymi, aktami delegowanymi i aktami wykonawczymi (11), choć utrzymuje obecną terminologię (dyrektywy, rozporządzenia i decyzje): Parlament i Rada będą miały jednakowe uprawnienia, jeżeli chodzi o ustanowienie sposobu kontroli nad aktami delegowanymi i aktami wykonawczymi (komitologia) (12).

| 4.5 | Komitet podkreśla wagę:






  — | pełnego uczestnictwa PE, a zatem jego prawa, w ostateczności, od odrzucenia danej decyzji; |
| --- | --- | --- |

4.5

Komitet podkreśla wagę:

—

pełnego uczestnictwa PE, a zatem jego prawa, w ostateczności, od odrzucenia danej decyzji;

| — | ograniczenie liczby i stopnia złożoności procedur komitologii; |
| --- | --- |

—

ograniczenie liczby i stopnia złożoności procedur komitologii;

| — | lepszego informowania PE odnośnie do komitetów, jak i środków im przedkładanych na wszystkich etapach procedury; |
| --- | --- |

—

lepszego informowania PE odnośnie do komitetów, jak i środków im przedkładanych na wszystkich etapach procedury;

| — | procedury konsultacji z PE, do którego zwraca się Rada w wypadku, gdy projekt aktu wykonawczego zostaje jej przekazany w następstwie wewnętrznego konfliktu Komisji i komitetu ekspertów; |
| --- | --- |

—

procedury konsultacji z PE, do którego zwraca się Rada w wypadku, gdy projekt aktu wykonawczego zostaje jej przekazany w następstwie wewnętrznego konfliktu Komisji i komitetu ekspertów;

| — | wzmocnionej roli PE poprzez postępowanie porozumiewawcze między Parlamentem a Radą w wypadku wydania negatywnej opinii przez PE; |
| --- | --- |

—

wzmocnionej roli PE poprzez postępowanie porozumiewawcze między Parlamentem a Radą w wypadku wydania negatywnej opinii przez PE;

| — | potwierdzenia, że zostaną zniesione ograniczenia czasowe dotyczące uprawnień wykonawczych przewidzianych w niektórych aktach przyjętych na podstawie procedury współdecyzji lub procedury Lamfalussy'ego. |
| --- | --- |

—

potwierdzenia, że zostaną zniesione ograniczenia czasowe dotyczące uprawnień wykonawczych przewidzianych w niektórych aktach przyjętych na podstawie procedury współdecyzji lub procedury Lamfalussy'ego.

| 4.6 | Komitet podkreśla, to co już wcześniej powiedział, że „procedury komitologii, w które zaangażowani są wyłącznie przedstawiciele Komisji i rządów państw członkowskich i które mają na celu — w zależności od charakteru powołanego komitetu — zarządzanie, regulowanie lub doradzanie związane z monitorowaniem i wdrażaniem aktów prawnych powinny być bardziej przejrzyste i bardziej zrozumiałe dla osób zamieszkujących na obszarze UE, a zwłaszcza dla osób, których te akty dotyczą” (13). |
| --- | --- |

4.6

Komitet podkreśla, to co już wcześniej powiedział, że „procedury komitologii, w które zaangażowani są wyłącznie przedstawiciele Komisji i rządów państw członkowskich i które mają na celu — w zależności od charakteru powołanego komitetu — zarządzanie, regulowanie lub doradzanie związane z monitorowaniem i wdrażaniem aktów prawnych powinny być bardziej przejrzyste i bardziej zrozumiałe dla osób zamieszkujących na obszarze UE, a zwłaszcza dla osób, których te akty dotyczą” (13).

| 4.7 | Komitet przypomina, że trzeba w pełni wprowadzić w życie art. 8a traktatu lizbońskiego mówiący o tym, że decyzje powinny być podejmowane jak najbliżej obywateli i że należy zapewnić maksymalną przejrzystość aktów wspólnotowych oraz dostęp do nich wszystkim obywatelom i społeczeństwu obywatelskiemu. |
| --- | --- |

4.7

Komitet przypomina, że trzeba w pełni wprowadzić w życie art. 8a traktatu lizbońskiego mówiący o tym, że decyzje powinny być podejmowane jak najbliżej obywateli i że należy zapewnić maksymalną przejrzystość aktów wspólnotowych oraz dostęp do nich wszystkim obywatelom i społeczeństwu obywatelskiemu.

| 4.8 | Zatem zdaniem EKES-u trzeba dokonać oceny skutków stosowania nowej procedury, składając Parlamentowi, Radzie i Komitetowi okresowe sprawozdania na temat skuteczności, przejrzystości i rozpowszechniania informacji w sposób przyjazdy dla odbiorcy i zapewniający ich pełną dostępność w odniesieniu do aktów delegowanych, by zapewnić monitorowanie tego działania łączącego w sobie środki regulacyjne i rzeczywiste środki wykonawcze. |
| --- | --- |

4.8

Zatem zdaniem EKES-u trzeba dokonać oceny skutków stosowania nowej procedury, składając Parlamentowi, Radzie i Komitetowi okresowe sprawozdania na temat skuteczności, przejrzystości i rozpowszechniania informacji w sposób przyjazdy dla odbiorcy i zapewniający ich pełną dostępność w odniesieniu do aktów delegowanych, by zapewnić monitorowanie tego działania łączącego w sobie środki regulacyjne i rzeczywiste środki wykonawcze.

Bruksela, 29 maja 2008 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  COM(2006) 901 do 926 wersja ostateczna

1

(2)  Decyzja 2006/512/WE (Dz.U. L 200 z 22.7.2006)

2

(3)  Decyzja 1999/468/WE (Dz.U. L 184 z 17.7.1999)

3

(4)  Dz.U. C 255 z 21.10.2006

4

(5)  Tzw. metoda Lamfalussy'ego to model decyzyjny stosowany przy przyjmowaniu i wdrażaniu wspólnotowych aktów prawodawczych w dziedzinie usług finansowych (papiery wartościowe, banki, ubezpieczenia). W szczególności model przewiduje podział procesu decyzyjnego na cztery poziomy działań:

5

| — | Na pierwszym poziomie znajduje się działalność prawodawcza w ścisłym tego słowa znaczeniu (przyjmowanie rozporządzeń i dyrektyw zgodnie z procedurą współdecyzji). Na tym etapie, w odniesieniu do sektora papierów wartościowych, Komisja przed przedstawieniem wniosków legislacyjnych zasięga opinii Europejskiego Komitetu Papierów Wartościowych (ESC) złożonego z przedstawicieli wszystkich państw członkowskich. |
| --- | --- |

—

Na pierwszym poziomie znajduje się działalność prawodawcza w ścisłym tego słowa znaczeniu (przyjmowanie rozporządzeń i dyrektyw zgodnie z procedurą współdecyzji). Na tym etapie, w odniesieniu do sektora papierów wartościowych, Komisja przed przedstawieniem wniosków legislacyjnych zasięga opinii Europejskiego Komitetu Papierów Wartościowych (ESC) złożonego z przedstawicieli wszystkich państw członkowskich.

| — | Drugi poziom to przepisy wykonawcze przyjmowane przez Komisję na podstawie upoważnienia zawartego w akcie prawodawczym zgodnie z procedurą regulacyjną (obecnie procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą). Na tym etapie Komisja na podstawie opinii technicznej Komitetu Europejskich Organów Nadzoru nad Papierami Wartościowymi (CESR) złożonego z przedstawicieli krajowych organów regulacyjnych i nadzorczych w tym sektorze, przygotowuje projekt środków wykonawczych i przedkłada go Europejskiemu Komitetowi Papierów Wartościowych (ESC), która wydaje opinię. |
| --- | --- |

—

Drugi poziom to przepisy wykonawcze przyjmowane przez Komisję na podstawie upoważnienia zawartego w akcie prawodawczym zgodnie z procedurą regulacyjną (obecnie procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą). Na tym etapie Komisja na podstawie opinii technicznej Komitetu Europejskich Organów Nadzoru nad Papierami Wartościowymi (CESR) złożonego z przedstawicieli krajowych organów regulacyjnych i nadzorczych w tym sektorze, przygotowuje projekt środków wykonawczych i przedkłada go Europejskiemu Komitetowi Papierów Wartościowych (ESC), która wydaje opinię.

| — | Trzeci poziom decyzyjny polega w odniesieniu do sektora papierów wartościowych na nieformalnej koordynacji w ramach Komitetu Europejskich Regulatorów Rynku Kapitałowego działalności krajowych organów regulacyjnych i nadzorczych w celu zapewnienia jednolitego i spójnego wdrożenia przepisów przyjętych na pierwszych dwóch poziomach. |
| --- | --- |

—

Trzeci poziom decyzyjny polega w odniesieniu do sektora papierów wartościowych na nieformalnej koordynacji w ramach Komitetu Europejskich Regulatorów Rynku Kapitałowego działalności krajowych organów regulacyjnych i nadzorczych w celu zapewnienia jednolitego i spójnego wdrożenia przepisów przyjętych na pierwszych dwóch poziomach.

| — | Na koniec, czwarty poziom decyzyjny to wdrażanie, drogą prawodawczą i administracyjną, przepisów wspólnotowych przez państwa członkowskie i związana z tym kontrola Komisji Europejskiej. |
| --- | --- |

—

Na koniec, czwarty poziom decyzyjny to wdrażanie, drogą prawodawczą i administracyjną, przepisów wspólnotowych przez państwa członkowskie i związana z tym kontrola Komisji Europejskiej.

(6)  COM(2006) 901do 926 wersja ostateczna

6

(7)  Por. opinię CESE 418/2007 z 14 marca 2007 r., sprawozdawca: Daniel Retureau

7

(8)  COM(2007) 740 wersja ostateczna, s. 6 „Załącznik — Wykaz nr 1 — Wykaz ogólny”

8

(9)  Por. opinia 1068/2005 z 28 września 2005 r., sprawozdawca: Daniel Retureau oraz opinia CESE 1069/2005 z 6 października 2005 r., sprawozdawca: Joost Van Iersel

9

(10)  Por. sprawozdanie Parlamentu Europejskiego w sprawie Traktatu z Lizbony 18 lutego 2008 r., sprawozdawcy Íñigo Méndez De Vigo (PPE/DE, ES) i Richard Corbett (PSE, UK)

10

(11)  Art. 249-249d TFUE

11

(12)  Art. 249b-249c TFUE

12

(13)  Por. opinię Dz.U. C 161 z 13.7.2007, str. 48, sprawozdawca: Daniel Retureau

13

---

| 30.8.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 224/39 |
| --- | --- | --- | --- |

30.8.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 224/39

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych i egzekwowania obowiązku ubezpieczania od takiej odpowiedzialności (wersja ujednolicona)

COM(2008) 98 wersja ostateczna — 2008/0049 (COD)

(2008/C 224/08)

Dnia 22 kwietnia 2008 r. Rada Unii Europejskiej, działając na podstawie art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych i egzekwowania obowiązku ubezpieczania od takiej odpowiedzialności (wersja ujednolicona)

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 445. sesji plenarnej w dniach 28 i 29 maja 2008 r. (posiedzenie z dnia 29 maja 2008 r.) Komitet 80 głosami za — 3 osoby wstrzymały się od głosu — postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, 29 maja 2008 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

| 30.8.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 224/39 |
| --- | --- | --- | --- |

30.8.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 224/39

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zielonej księgi „W kierunku nowej kultury mobilności w mieście”

COM(2007) 551 wersja ostateczna

(2008/C 224/09)

Dnia 25 września 2005 r., działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Komisja Europejska postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

zielonej księgi „W kierunku nowej kultury mobilności w mieście”

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 8 maja 2008 r. Sprawozdawcą był Bernardo HERNÁNDEZ BATALLER. Współsprawozdawcą był Rafael BARBADILLO LÓPEZ.

Na 445. sesji plenarnej w dniach 28 i 29 maja 2008 r. (posiedzenie z 29 maja 2008 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął jednomyślnie następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | EKES jest zdania, że polityka w zakresie mobilności w mieście powinna nadawać priorytet w szczególności planowaniu przestrzennemu, społeczeństwu informacyjnemu i technologiom informatycznym, dobrym praktykom, szczególnie w zakresie tworzenia w przestrzeni publicznej stref tylko dla pieszych i rowerzystów a także zintegrowanemu podejściu do infrastruktury. |
| --- | --- |

1.1

EKES jest zdania, że polityka w zakresie mobilności w mieście powinna nadawać priorytet w szczególności planowaniu przestrzennemu, społeczeństwu informacyjnemu i technologiom informatycznym, dobrym praktykom, szczególnie w zakresie tworzenia w przestrzeni publicznej stref tylko dla pieszych i rowerzystów a także zintegrowanemu podejściu do infrastruktury.

| 1.2 | EKES popiera Komisję i ma nadzieję, że będzie ona promować wspólnotowe środki na rzecz mobilności, w szczególności nadające priorytet transportowi zbiorowemu wysokiej jakości i o wysokim poziomie ochrony użytkowników, propagując korzystanie z roweru oraz chodzenie pieszo. |
| --- | --- |

1.2

EKES popiera Komisję i ma nadzieję, że będzie ona promować wspólnotowe środki na rzecz mobilności, w szczególności nadające priorytet transportowi zbiorowemu wysokiej jakości i o wysokim poziomie ochrony użytkowników, propagując korzystanie z roweru oraz chodzenie pieszo.

| 1.3 | Realizacja tego celu wymagać będzie planowania odpowiedniej i zwartej zabudowy miast, ograniczając zapotrzebowanie na zmotoryzowany transport indywidualny, w oparciu o spójne i racjonalne plany zagospodarowania przestrzennego i zabudowy miejskiej. |
| --- | --- |

1.3

Realizacja tego celu wymagać będzie planowania odpowiedniej i zwartej zabudowy miast, ograniczając zapotrzebowanie na zmotoryzowany transport indywidualny, w oparciu o spójne i racjonalne plany zagospodarowania przestrzennego i zabudowy miejskiej.

| 1.4 | EKES jest zdania, że niezależnie od przyjęcia środków innego rodzaju należy zmienić dyrektywy 85/377/EWG i 2001/42/WE w kierunku przedstawionym w niniejszej opinii. |
| --- | --- |

1.4

EKES jest zdania, że niezależnie od przyjęcia środków innego rodzaju należy zmienić dyrektywy 85/377/EWG i 2001/42/WE w kierunku przedstawionym w niniejszej opinii.

| 1.5 | EKES opowiada się za propagowaniem korzystania z „proekologicznych zakupów” w ramach zamówień publicznych związanych z infrastrukturą, finansowanych z programów europejskich, a także za likwidacją istniejących przeszkód. |
| --- | --- |

1.5

EKES opowiada się za propagowaniem korzystania z „proekologicznych zakupów” w ramach zamówień publicznych związanych z infrastrukturą, finansowanych z programów europejskich, a także za likwidacją istniejących przeszkód.

| 1.6 | Wartość dodaną może wnieść utworzenie europejskiego centrum nadzorowania mobilności miejskiej i zrównoważonej, gromadzącego dane i ułatwiającego wymianę doświadczeń. |
| --- | --- |

1.6

Wartość dodaną może wnieść utworzenie europejskiego centrum nadzorowania mobilności miejskiej i zrównoważonej, gromadzącego dane i ułatwiającego wymianę doświadczeń.

| 1.7 | Zdaniem EKES-u potrzebne jest ogólna norma na poziomie europejskim w celu harmonizacji kryteriów obliczania wysokości opłat i analizy danych statystycznych. |
| --- | --- |

1.7

Zdaniem EKES-u potrzebne jest ogólna norma na poziomie europejskim w celu harmonizacji kryteriów obliczania wysokości opłat i analizy danych statystycznych.

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | W ostatnich kilku latach na obszarach miejskich i poza nimi nastąpił znaczny wzrost natężenia ruchu, któremu często towarzyszyły głębokie zmiany w podziale modalnym: stale rósł udział transportu samochodowego przy powolnym spadku udziału transportu zbiorowego, czy to w wartościach absolutnych czy względnych. |
| --- | --- |

2.1

W ostatnich kilku latach na obszarach miejskich i poza nimi nastąpił znaczny wzrost natężenia ruchu, któremu często towarzyszyły głębokie zmiany w podziale modalnym: stale rósł udział transportu samochodowego przy powolnym spadku udziału transportu zbiorowego, czy to w wartościach absolutnych czy względnych.

| 2.2 | W 2006 r., przedstawiając przegląd średniookresowy białej księgi dotyczącej transportu (1), Komisja Europejska ogłosiła zamiar sporządzenia zielonej księgi dotyczącej transportu miejskiego. W ostatnich kilku miesiącach Komisja Europejska przeprowadziła szerokie konsultacje społeczne, w których również EKES zajął stanowisko (2). |
| --- | --- |

2.2

W 2006 r., przedstawiając przegląd średniookresowy białej księgi dotyczącej transportu (1), Komisja Europejska ogłosiła zamiar sporządzenia zielonej księgi dotyczącej transportu miejskiego. W ostatnich kilku miesiącach Komisja Europejska przeprowadziła szerokie konsultacje społeczne, w których również EKES zajął stanowisko (2).

| 2.2.1 | EKES uważa, że wspólnotowe działania na rzecz mobilności w miastach są konieczne i celowe, a podejmowanie decyzji na szczeblu wspólnotowym (3) wnosi europejską wartość dodaną w formie rozmaitych, obowiązkowych lub dobrowolnych, środków. |
| --- | --- |

2.2.1

EKES uważa, że wspólnotowe działania na rzecz mobilności w miastach są konieczne i celowe, a podejmowanie decyzji na szczeblu wspólnotowym (3) wnosi europejską wartość dodaną w formie rozmaitych, obowiązkowych lub dobrowolnych, środków.

3.   Treść zielonej księgi „W kierunku kultury mobilności w mieście”

| 3.1 | Konsultacje przeprowadzone przez Komisję Europejską potwierdziły duże oczekiwania dotyczące sformułowania autentycznej europejskiej polityki w zakresie mobilności w miastach. |
| --- | --- |

3.1

Konsultacje przeprowadzone przez Komisję Europejską potwierdziły duże oczekiwania dotyczące sformułowania autentycznej europejskiej polityki w zakresie mobilności w miastach.

| 3.2 | Nowe podejście do mobilności w mieście oznacza optymalizację wykorzystania różnorodnych rodzajów transportu i tworzenie intermodalności pomiędzy różnymi rodzajami transportu zbiorowego (pociąg, tramwaj, metro, autobus, taksówka) oraz różnymi rodzajami transportu indywidualnego (samochód, rower, chodzenie pieszo itd.). |
| --- | --- |

3.2

Nowe podejście do mobilności w mieście oznacza optymalizację wykorzystania różnorodnych rodzajów transportu i tworzenie intermodalności pomiędzy różnymi rodzajami transportu zbiorowego (pociąg, tramwaj, metro, autobus, taksówka) oraz różnymi rodzajami transportu indywidualnego (samochód, rower, chodzenie pieszo itd.).

| 3.3 | Mobilność w miastach uznawana jest za ważny czynnik wzrostu i zatrudnienia, który ma znaczny wpływ na zrównoważony rozwój w Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

3.3

Mobilność w miastach uznawana jest za ważny czynnik wzrostu i zatrudnienia, który ma znaczny wpływ na zrównoważony rozwój w Unii Europejskiej.

| 3.4 | Wartość dodana może przybierać różne formy, takie jak: ułatwianie wymiany najlepszych rozwiązań na wszystkich szczeblach (lokalnym, regionalnym lub krajowym); określenie wspólnych norm oraz, w razie konieczności, ich harmonizacja; dofinansowanie tych, którzy najbardziej takiego dofinansowania potrzebują; propagowanie badań, których zastosowanie wpłynie korzystnie na takie aspekty mobilności jak bezpieczeństwo i ochrona środowiska naturalnego; uproszczenie prawodawstwa oraz, w niektórych przypadkach, uchylenie obowiązujących przepisów lub przyjęcie nowych. |
| --- | --- |

3.4

Wartość dodana może przybierać różne formy, takie jak: ułatwianie wymiany najlepszych rozwiązań na wszystkich szczeblach (lokalnym, regionalnym lub krajowym); określenie wspólnych norm oraz, w razie konieczności, ich harmonizacja; dofinansowanie tych, którzy najbardziej takiego dofinansowania potrzebują; propagowanie badań, których zastosowanie wpłynie korzystnie na takie aspekty mobilności jak bezpieczeństwo i ochrona środowiska naturalnego; uproszczenie prawodawstwa oraz, w niektórych przypadkach, uchylenie obowiązujących przepisów lub przyjęcie nowych.

| 3.5 | Poprzez 25 pytań zielona księga na pomóc sprostać wyzwaniom zapewnienia bardziej płynnego ruchu w miastach, tworzenia bardziej zielonych miast, zapewniania inteligentniejszych, dostępniejszych, bezpieczniejszych i bardziej niezawodnych systemów transportu miejskiego, a także tworzenia nowej kultury mobilności w miastach oraz uzyskania środków finansowych niezbędnych do osiągnięcia tych celów. Jednakże Komisja nie proponuje — choć byłoby to pożądane — środków o charakterze wertykalnym lub horyzontalnym dotyczących transportu miejskiego. |
| --- | --- |

3.5

Poprzez 25 pytań zielona księga na pomóc sprostać wyzwaniom zapewnienia bardziej płynnego ruchu w miastach, tworzenia bardziej zielonych miast, zapewniania inteligentniejszych, dostępniejszych, bezpieczniejszych i bardziej niezawodnych systemów transportu miejskiego, a także tworzenia nowej kultury mobilności w miastach oraz uzyskania środków finansowych niezbędnych do osiągnięcia tych celów. Jednakże Komisja nie proponuje — choć byłoby to pożądane — środków o charakterze wertykalnym lub horyzontalnym dotyczących transportu miejskiego.

4.   Odpowiedzi na pytania zawarte w zielonej księdze

Celem niniejszej opinii jest udzielenie odpowiedzi na wszystkie pytania postawione przez Komisję Europejską.

4.1   Pytanie 1: Czy należy wprowadzić swego rodzaju system nagradzania wysiłków pionierskich miast w walce z zatorami drogowymi, mających na celu poprawę warunków życia?

| 4.1.1 | Zdaniem EKES-u należy wprowadzić system nagradzania, który uwzględniałby istniejące już systemy i byłby z nimi kompatybilny. |
| --- | --- |

4.1.1

Zdaniem EKES-u należy wprowadzić system nagradzania, który uwzględniałby istniejące już systemy i byłby z nimi kompatybilny.

| 4.1.2 | Na szczeblu wspólnotowym dobrze byłoby, gdyby Komisja podjęła się ustalenia obiektywnych wskaźników wydajności, planowania i rozwoju, tworząc zharmonizowany system odniesienia. |
| --- | --- |

4.1.2

Na szczeblu wspólnotowym dobrze byłoby, gdyby Komisja podjęła się ustalenia obiektywnych wskaźników wydajności, planowania i rozwoju, tworząc zharmonizowany system odniesienia.

| 4.1.3 | Można by również utworzyć systemy uznawania jakości raczej niż zachęt finansowych, w których uczestnictwo byłoby dobrowolne, na wzór systemów stosowanych w polityce turystycznej. |
| --- | --- |

4.1.3

Można by również utworzyć systemy uznawania jakości raczej niż zachęt finansowych, w których uczestnictwo byłoby dobrowolne, na wzór systemów stosowanych w polityce turystycznej.

| 4.1.4 | Tak czy inaczej wdrażane systemy należy oprzeć na obiektywnych i przejrzystych kryteriach, poddawać je systematycznej ocenie i, o ile zajdzie potrzeba, zmieniać je, a także nagłaśniać w wystarczającym stopniu. |
| --- | --- |

4.1.4

Tak czy inaczej wdrażane systemy należy oprzeć na obiektywnych i przejrzystych kryteriach, poddawać je systematycznej ocenie i, o ile zajdzie potrzeba, zmieniać je, a także nagłaśniać w wystarczającym stopniu.

4.2   Pytanie 2: Jakie środki można podjąć w celu propagowania chodzenia pieszo i jazdy na rowerze jako rzeczywistej alternatywy dla samochodu?

| 4.2.1 | Z uwagi na procentowy udział w rodzajach transportu jazda rowerem i chodzenie pieszo nie mogą być uważane generalnie za alternatywę wobec jazdy samochodem prywatnym, chyba że miejsce zamieszkania i miejsce pracy położone są bardzo blisko siebie, a warunki pogodowe są korzystne. Ponadto jazda rowerem nie jest powszechnie dostępna, ponieważ wyklucza osoby o ograniczonej mobilności czy niepełnosprawnych, dzieci i osoby starsze. Niemniej chodzenie pieszo i jazda rowerem w połączeniu z transportem zbiorowym mogą stać się alternatywnym sposobem poruszania się w niektórych miastach. |
| --- | --- |

4.2.1

Z uwagi na procentowy udział w rodzajach transportu jazda rowerem i chodzenie pieszo nie mogą być uważane generalnie za alternatywę wobec jazdy samochodem prywatnym, chyba że miejsce zamieszkania i miejsce pracy położone są bardzo blisko siebie, a warunki pogodowe są korzystne. Ponadto jazda rowerem nie jest powszechnie dostępna, ponieważ wyklucza osoby o ograniczonej mobilności czy niepełnosprawnych, dzieci i osoby starsze. Niemniej chodzenie pieszo i jazda rowerem w połączeniu z transportem zbiorowym mogą stać się alternatywnym sposobem poruszania się w niektórych miastach.

| 4.2.2 | Gminy miejskie powinny opracować plany zrównoważonego transportu miejskiego, uwzględniające ścieżki rowerowe, których obowiązkowym celem byłoby przejście na przyjazne dla środowiska środki transportu, spełniające pozostające jeszcze do określenia minimalne wymogi europejskie. Plany te powinny uwzględniać kwestie bezpieczeństwa pieszych oraz unikać konfliktów między poszczególnymi środkami transportu. |
| --- | --- |

4.2.2

Gminy miejskie powinny opracować plany zrównoważonego transportu miejskiego, uwzględniające ścieżki rowerowe, których obowiązkowym celem byłoby przejście na przyjazne dla środowiska środki transportu, spełniające pozostające jeszcze do określenia minimalne wymogi europejskie. Plany te powinny uwzględniać kwestie bezpieczeństwa pieszych oraz unikać konfliktów między poszczególnymi środkami transportu.

| 4.2.3 | Gminy powinny określić cel ilościowy, aby zwiększyć udział transportu zbiorowego, chodzenia pieszo i jazdy rowerem. Nieopracowanie planów o takich cechach powinno skutkować wykluczeniem z dostępu do wsparcia finansowego w ramach funduszy wspólnotowych. Komisja powinna również zweryfikować dane zawarte w owych planach dotyczące terenów zielonych i ścieżek rowerowych. |
| --- | --- |

4.2.3

Gminy powinny określić cel ilościowy, aby zwiększyć udział transportu zbiorowego, chodzenia pieszo i jazdy rowerem. Nieopracowanie planów o takich cechach powinno skutkować wykluczeniem z dostępu do wsparcia finansowego w ramach funduszy wspólnotowych. Komisja powinna również zweryfikować dane zawarte w owych planach dotyczące terenów zielonych i ścieżek rowerowych.

4.3   Pytanie 3: Co można zrobić, aby promować w miastach przechodzenie na korzystanie z bardziej ekologicznych środków transportu?

| 4.3.1 | Możliwe rozwiązania w tym zakresie zależą w znacznym stopniu od wielkości miasta (powierzchnia i liczba mieszkańców), przy czym należy mieć na względzie, że zanieczyszczenia są także następstwem uchybień w planowaniu przestrzennym, a nie tylko problemów z transportem. |
| --- | --- |

4.3.1

Możliwe rozwiązania w tym zakresie zależą w znacznym stopniu od wielkości miasta (powierzchnia i liczba mieszkańców), przy czym należy mieć na względzie, że zanieczyszczenia są także następstwem uchybień w planowaniu przestrzennym, a nie tylko problemów z transportem.

| 4.3.2 | Cel ten można osiągnąć poprzez zbadanie problemu i jego możliwych rozwiązań w zakresie odpowiedniego planowania przestrzennego i miejskiego, udostępnienie przy trasach wjazdowych do miast bezpiecznych publicznych parkingów, tworzenie sieci arterii do wyłącznego użytku dla transportu zbiorowego, zapewniających połączenia z różnymi rodzajami transportu (parkingi, linie kolejowe i metro), budowanie terminali zachęcających do intermodalności poprzez ułatwienie zmiany środka transportu, a także poprawę jakości usług w celu uatrakcyjnienia transportu zbiorowego dla użytkowników. |
| --- | --- |

4.3.2

Cel ten można osiągnąć poprzez zbadanie problemu i jego możliwych rozwiązań w zakresie odpowiedniego planowania przestrzennego i miejskiego, udostępnienie przy trasach wjazdowych do miast bezpiecznych publicznych parkingów, tworzenie sieci arterii do wyłącznego użytku dla transportu zbiorowego, zapewniających połączenia z różnymi rodzajami transportu (parkingi, linie kolejowe i metro), budowanie terminali zachęcających do intermodalności poprzez ułatwienie zmiany środka transportu, a także poprawę jakości usług w celu uatrakcyjnienia transportu zbiorowego dla użytkowników.

| 4.3.3 | Co się tyczy transportu towarów, Komisja powinna ułatwiać wymianę dobrych doświadczeń w zakresie logistyki miejskiej, której przykładem jest włoskie miasto Siena, gdzie przyznaje się wyłącznie czasowe koncesje na transport towarów. |
| --- | --- |

4.3.3

Co się tyczy transportu towarów, Komisja powinna ułatwiać wymianę dobrych doświadczeń w zakresie logistyki miejskiej, której przykładem jest włoskie miasto Siena, gdzie przyznaje się wyłącznie czasowe koncesje na transport towarów.

4.4   Pytanie 4: W jaki sposób można dodatkowo zwiększyć wykorzystanie ekologicznych technologii zapewniających racjonalne zużycie energii w transporcie miejskim?

| 4.4.1 | Cel ten można osiągnąć, po pierwsze, poprzez ustanowienie polityki podatkowej wspierającej nabywanie, wdrażanie i wykorzystywanie nowych rozwiązań technologicznych w transporcie, mogących ograniczać zanieczyszczenia i zwiększać oszczędność energii. |
| --- | --- |

4.4.1

Cel ten można osiągnąć, po pierwsze, poprzez ustanowienie polityki podatkowej wspierającej nabywanie, wdrażanie i wykorzystywanie nowych rozwiązań technologicznych w transporcie, mogących ograniczać zanieczyszczenia i zwiększać oszczędność energii.

| 4.4.2 | Po drugie, cel ten można osiągnąć poprzez gromadzenie informacji dotyczących sytuacji ekologicznej miast, co obejmuje obliczanie poziomu emisji powodowanych przez środki transportu na mieszkańca oraz coroczne kampanie rozpowszechniania wyników. |
| --- | --- |

4.4.2

Po drugie, cel ten można osiągnąć poprzez gromadzenie informacji dotyczących sytuacji ekologicznej miast, co obejmuje obliczanie poziomu emisji powodowanych przez środki transportu na mieszkańca oraz coroczne kampanie rozpowszechniania wyników.

4.5   Pytanie 5: W jaki sposób można propagować wspólne ekologiczne zamówienia?

| 4.5.1 | Cel ten można osiągnąć poprzez wspieranie „proekologicznych zakupów” w ramach zamówień związanych z infrastrukturą, finansowanych z programów europejskich, a także poprzez likwidację istniejących przeszkód (4). |
| --- | --- |

4.5.1

Cel ten można osiągnąć poprzez wspieranie „proekologicznych zakupów” w ramach zamówień związanych z infrastrukturą, finansowanych z programów europejskich, a także poprzez likwidację istniejących przeszkód (4).

| 4.5.2 | Na poziomie wspólnotowym należy ustalić wspólne standardy i w razie potrzeby zharmonizować je. |
| --- | --- |

4.5.2

Na poziomie wspólnotowym należy ustalić wspólne standardy i w razie potrzeby zharmonizować je.

4.6   Pytanie 6: Czy powinno się ustalić kryteria lub wytyczne dotyczące definicji zielonych stref i obowiązujących w nich ograniczeń? Jak można w najlepszy sposób zapewnić kompatybilność zielonych stref ze swobodnym ruchem w mieście? Czy istnieje kwestia transgranicznego egzekwowania przepisów dotyczących zielonych stref?

| 4.6.1 | Zdaniem EKES-u należy znacznie ograniczyć dostęp do tych stref. Niemniej konieczna jest harmonizacja, aby uniknąć sytuacji, w której rozbieżności w przepisach doprowadziłyby do utrudnień w swobodzie przemieszczania się osób i niepotrzebnie ograniczyły mobilność w mieście. |
| --- | --- |

4.6.1

Zdaniem EKES-u należy znacznie ograniczyć dostęp do tych stref. Niemniej konieczna jest harmonizacja, aby uniknąć sytuacji, w której rozbieżności w przepisach doprowadziłyby do utrudnień w swobodzie przemieszczania się osób i niepotrzebnie ograniczyły mobilność w mieście.

4.7   Pytanie 7: Jak można propagować ekologiczny styl jazdy?

| 4.7.1 | Ekologiczny styl jazdy powinien być uwzględniany w odpowiednio rozszerzonych programach obowiązkowych szkoleń kierowców w zakresie podstawowym i zaawansowanym, a także poprzez wdrażanie systemów ulg podatkowych dla przedsiębiorstw podejmujących kroki mające na celu monitorowanie i ocenę poziomu umiejętności kierowców. Dyrektywę w sprawie szkolenia kierowców można zmienić tak, aby uwzględniała takie kryteria. |
| --- | --- |

4.7.1

Ekologiczny styl jazdy powinien być uwzględniany w odpowiednio rozszerzonych programach obowiązkowych szkoleń kierowców w zakresie podstawowym i zaawansowanym, a także poprzez wdrażanie systemów ulg podatkowych dla przedsiębiorstw podejmujących kroki mające na celu monitorowanie i ocenę poziomu umiejętności kierowców. Dyrektywę w sprawie szkolenia kierowców można zmienić tak, aby uwzględniała takie kryteria.

4.8   Pytanie 8: Czy należy rozwijać i propagować lepsze usługi informacyjne dla podróżnych?

| 4.8.1 | Tak, i to dotyczące bezpieczeństwa w pojazdach, czasu oczekiwania i przejazdu, zachowania pasażerów w razie niebezpieczeństwa oraz wszystkich dostępnych opcji i warunków transportu. |
| --- | --- |

4.8.1

Tak, i to dotyczące bezpieczeństwa w pojazdach, czasu oczekiwania i przejazdu, zachowania pasażerów w razie niebezpieczeństwa oraz wszystkich dostępnych opcji i warunków transportu.

4.9   Pytanie 9: Czy konieczne są dalsze działania mające na celu zapewnienie standaryzacji interfejsów i interoperacyjności aplikacji ITS w miastach? Jakie aplikacje powinny być priorytetowo potraktowane?

| 4.9.1 | Wdrażane inteligentne systemy transportu powinny być w pełni kompatybilne, aby umożliwić stosowanie różnych technologii, szczególnie dotyczących różnych dokumentów uprawniających do przejazdu, co ułatwiłoby pasażerom zmianę środka transportu i zmniejszyło czas wsiadania, w wyniku czego transport zbiorowy zyskałby na szybkości. Zasadnicze znaczenie ma wdrażanie tylko takich inteligentnych systemów transportu, które można aktualizować w miarę postępu technologicznego, co zapobiegnie ich szybkiej dezaktualizacji i pozwoli na odpowiednią amortyzację poniesionych nakładów.
  EKES jest zdania, że poprawa organizacji ruchu i transportu wymaga stosowania technologii informacyjnych i telekomunikacyjnych. |
| --- | --- |

4.9.1

Wdrażane inteligentne systemy transportu powinny być w pełni kompatybilne, aby umożliwić stosowanie różnych technologii, szczególnie dotyczących różnych dokumentów uprawniających do przejazdu, co ułatwiłoby pasażerom zmianę środka transportu i zmniejszyło czas wsiadania, w wyniku czego transport zbiorowy zyskałby na szybkości. Zasadnicze znaczenie ma wdrażanie tylko takich inteligentnych systemów transportu, które można aktualizować w miarę postępu technologicznego, co zapobiegnie ich szybkiej dezaktualizacji i pozwoli na odpowiednią amortyzację poniesionych nakładów.

EKES jest zdania, że poprawa organizacji ruchu i transportu wymaga stosowania technologii informacyjnych i telekomunikacyjnych.

4.10   Pytanie 10: Jeśli chodzi o ITS, jak można poprawić wymianę informacji i najlepszych rozwiązań pomiędzy wszystkimi zainteresowanymi stronami?

| 4.10.1 | Cel ten można osiągnąć poprzez opublikowanie elektronicznego katalogu dobrych praktyk dotyczących inteligentnych systemów transportu, który byłby stale uaktualniany i dostępny za pośrednictwem internetu. |
| --- | --- |

4.10.1

Cel ten można osiągnąć poprzez opublikowanie elektronicznego katalogu dobrych praktyk dotyczących inteligentnych systemów transportu, który byłby stale uaktualniany i dostępny za pośrednictwem internetu.

4.11   Pytanie 11: W jaki sposób można podnieść jakość transportu zbiorowego w miastach europejskich?

| 4.11.1 | Cel ten można osiągnąć poprzez tworzenie podmiotów odpowiedzialnych za koordynację różnych usług w zakresie transportu publicznego, ustanawianie zintegrowanych systemów opłat oraz wymóg wykorzystywania wyłącznie optymalnych środków transportu (ekologicznych i najlepiej dostosowanych do potrzeb osób o ograniczonej mobilności), zwiększanie liczby połączeń lub częstotliwości w celu ograniczenia czasu oczekiwania pasażerów, tworzenie wydzielonych platform autobusowych (wzrost bezpieczeństwa, wygody i szybkości, mniejsze zużycie energii, przekładające się na ograniczenie zanieczyszczeń), budowę terminali intermodalnych ułatwiających zmianę środka transportu, podniesienie poziomu szkoleń dla zawodowych kierowców i edukację użytkowników, budowę infrastruktury zapewniającej odpowiedni rozkład ruchu tranzytowego w miastach, wdrażanie rozwiązań w rodzaju „parkuj i jedź komunikacją zbiorową” oraz stosowanie zachęt do korzystania z takich udogodnień, wdrażanie systemów oznakowania i sygnalizacji dających pierwszeństwo środkom transportu zbiorowego, tworzenie odpowiednich miejsc do bezpiecznego wsiadania i wysiadania pasażerów. |
| --- | --- |

4.11.1

Cel ten można osiągnąć poprzez tworzenie podmiotów odpowiedzialnych za koordynację różnych usług w zakresie transportu publicznego, ustanawianie zintegrowanych systemów opłat oraz wymóg wykorzystywania wyłącznie optymalnych środków transportu (ekologicznych i najlepiej dostosowanych do potrzeb osób o ograniczonej mobilności), zwiększanie liczby połączeń lub częstotliwości w celu ograniczenia czasu oczekiwania pasażerów, tworzenie wydzielonych platform autobusowych (wzrost bezpieczeństwa, wygody i szybkości, mniejsze zużycie energii, przekładające się na ograniczenie zanieczyszczeń), budowę terminali intermodalnych ułatwiających zmianę środka transportu, podniesienie poziomu szkoleń dla zawodowych kierowców i edukację użytkowników, budowę infrastruktury zapewniającej odpowiedni rozkład ruchu tranzytowego w miastach, wdrażanie rozwiązań w rodzaju „parkuj i jedź komunikacją zbiorową” oraz stosowanie zachęt do korzystania z takich udogodnień, wdrażanie systemów oznakowania i sygnalizacji dających pierwszeństwo środkom transportu zbiorowego, tworzenie odpowiednich miejsc do bezpiecznego wsiadania i wysiadania pasażerów.

| 4.11.2 | Jedną z metod, która mogłaby okazać się skuteczna, jest ocena skutków, jakie wdrażanie określonych planów, programów i projektów będzie miało dla mobilności. |
| --- | --- |

4.11.2

Jedną z metod, która mogłaby okazać się skuteczna, jest ocena skutków, jakie wdrażanie określonych planów, programów i projektów będzie miało dla mobilności.

| 4.11.3 | W tym kontekście warto przywołać wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (sprawa C-332/04) dotyczący pominięcia oceny oddziaływania na środowisko przy realizacji przedsięwzięcia budowy centrum handlowo-rozrywkowego na obszarze miejskim, w przypadku którego szacunkowa liczba pasażerów dojeżdżających do centrum samochodami osobowymi była decydująca dla oddziaływania na środowisko naturalne i powodowała konieczność przeprowadzenia takiej oceny. |
| --- | --- |

4.11.3

W tym kontekście warto przywołać wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (sprawa C-332/04) dotyczący pominięcia oceny oddziaływania na środowisko przy realizacji przedsięwzięcia budowy centrum handlowo-rozrywkowego na obszarze miejskim, w przypadku którego szacunkowa liczba pasażerów dojeżdżających do centrum samochodami osobowymi była decydująca dla oddziaływania na środowisko naturalne i powodowała konieczność przeprowadzenia takiej oceny.

| 4.11.4 | Zmiany obowiązujących obecnie dyrektyw mogłyby zatem obejmować trzy obszary, które zostaną szczegółowo omówione poniżej. |
| --- | --- |

4.11.4

Zmiany obowiązujących obecnie dyrektyw mogłyby zatem obejmować trzy obszary, które zostaną szczegółowo omówione poniżej.

| 4.11.4.1 | Załącznik III do dyrektywy 85/337/EWG w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne określa kryteria, które państwa członkowskie muszą stosować w celu stwierdzenia, czy określone przedsięwzięcie wywiera znaczne skutki na środowisko.
  Proponuje się, aby w punkcie 1 wspomnianego załącznika III dodać nowe tiret, wyraźnie odnoszące się do mapy struktury mobilności (planowanych użytkowników infrastruktury, miejsc zamieszkania itp.). |
| --- | --- |

4.11.4.1

Załącznik III do dyrektywy 85/337/EWG w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne określa kryteria, które państwa członkowskie muszą stosować w celu stwierdzenia, czy określone przedsięwzięcie wywiera znaczne skutki na środowisko.

Proponuje się, aby w punkcie 1 wspomnianego załącznika III dodać nowe tiret, wyraźnie odnoszące się do mapy struktury mobilności (planowanych użytkowników infrastruktury, miejsc zamieszkania itp.).

| 4.11.4.2 | Po drugie, w załączniku IV, dyrektywa określa informacje, które muszą zostać zawarte w raporcie środowiskowym.
  EKES proponuje:






  a) | dodanie w punkcie 4 załącznika IV nowego tiret lub zmianę brzmienia tiret trzeciego w celu umieszczenia wyraźnego odniesienia do emisji związanych z transportem stałych użytkowników danej infrastruktury; |
| --- | --- | --- |

4.11.4.2

Po drugie, w załączniku IV, dyrektywa określa informacje, które muszą zostać zawarte w raporcie środowiskowym.

EKES proponuje:

a)

dodanie w punkcie 4 załącznika IV nowego tiret lub zmianę brzmienia tiret trzeciego w celu umieszczenia wyraźnego odniesienia do emisji związanych z transportem stałych użytkowników danej infrastruktury;

| b) | rozszerzenie zakresu stosowania punktu 5 załącznika IV tak, aby obejmował on nie tylko wdrażanie przedsięwzięcia, ale także dalszą eksploatację danej infrastruktury oraz środki naprawcze dotyczące emisji zanieczyszczeń związanych z dojazdem do tej infrastruktury. |
| --- | --- |

b)

rozszerzenie zakresu stosowania punktu 5 załącznika IV tak, aby obejmował on nie tylko wdrażanie przedsięwzięcia, ale także dalszą eksploatację danej infrastruktury oraz środki naprawcze dotyczące emisji zanieczyszczeń związanych z dojazdem do tej infrastruktury.

Załączniki III (pkt 1) i IV (pkt 4 oraz 5) do dyrektywy 85/337/EWG należałoby zmienić odpowiednio.

| 4.11.4.3 | Po trzecie, jeśli chodzi o dyrektywę 2001/42/WE w sprawie oceny oddziaływania pewnych planów i programów na środowisko, można by dodać podobne przepisy (kryteria obligatoryjne i informacje dotyczące mobilności i rodzajów transportu, które musiałyby zostać uwzględnione w raporcie środowiskowym). W takim przypadku celowe byłoby uwzględnienie skutków wdrażania planów wywieranych na mobilność, jak zostało to zasugerowane w załącznikach I (lit. f) i II (pkt 2). |
| --- | --- |

4.11.4.3

Po trzecie, jeśli chodzi o dyrektywę 2001/42/WE w sprawie oceny oddziaływania pewnych planów i programów na środowisko, można by dodać podobne przepisy (kryteria obligatoryjne i informacje dotyczące mobilności i rodzajów transportu, które musiałyby zostać uwzględnione w raporcie środowiskowym). W takim przypadku celowe byłoby uwzględnienie skutków wdrażania planów wywieranych na mobilność, jak zostało to zasugerowane w załącznikach I (lit. f) i II (pkt 2).

4.12   Pytanie 12: Czy należy zachęcać do wyznaczania wydzielonych pasów ruchu dla transportu zbiorowego?

| 4.12.1 | Tak, ten środek jest niezbędny i ma duży wpływ na mobilność. Wydzielanie pasów czy platform oznacza zarówno większe bezpieczeństwo, większą szybkość, mniejsze zatłoczenie na drogach i mniejsze zużycie energii, jak i większą wygodę dla pasażerów. Wdrożenie takiego środka może przyczynić się do przekonania użytkowników samochodów osobowych do korzystania z transportu zbiorowego. |
| --- | --- |

4.12.1

Tak, ten środek jest niezbędny i ma duży wpływ na mobilność. Wydzielanie pasów czy platform oznacza zarówno większe bezpieczeństwo, większą szybkość, mniejsze zatłoczenie na drogach i mniejsze zużycie energii, jak i większą wygodę dla pasażerów. Wdrożenie takiego środka może przyczynić się do przekonania użytkowników samochodów osobowych do korzystania z transportu zbiorowego.

4.13   Pytanie 13: Czy istnieje potrzeba wprowadzenia europejskiej karty praw i obowiązków pasażera korzystającego z transportu zbiorowego?

| 4.13.1 | Wzmocnienie praw i obowiązków pasażerów jest niezbędne do zagwarantowania, żeby w przypadku poszczególnych rodzajów transportu zbiorowego nastąpiła poprawa jakości świadczonych usług (częstotliwość, punktualność, wygoda dla wszystkich grup użytkowników, bezpieczeństwo, polityka w zakresie opłat itp.). Komitet apeluje, aby cel ten był realizowany z uwzględnieniem specyfiki każdego rodzaju transportu, a szczególnie środków transportu wykorzystujących tę samą infrastrukturę. |
| --- | --- |

4.13.1

Wzmocnienie praw i obowiązków pasażerów jest niezbędne do zagwarantowania, żeby w przypadku poszczególnych rodzajów transportu zbiorowego nastąpiła poprawa jakości świadczonych usług (częstotliwość, punktualność, wygoda dla wszystkich grup użytkowników, bezpieczeństwo, polityka w zakresie opłat itp.). Komitet apeluje, aby cel ten był realizowany z uwzględnieniem specyfiki każdego rodzaju transportu, a szczególnie środków transportu wykorzystujących tę samą infrastrukturę.

| 4.13.2 | Biorąc pod uwagę szerokie spektrum przepisów dotyczących różnych rodzajów transportu zawartych w różnych tekstach prawnych, wszystkie prawa użytkowników środków transportu zbiorowego powinny zostać zebrane w jednej „karcie praw”. Uzupełnianie tych praw należałoby do państw członkowskich lub stanowiłoby przedmiot samoregulacji, przybierając formę kodeksów postępowania (5) stosowanych przez podmioty gospodarcze i zorganizowane społeczeństwo obywatelskie (organizacje konsumenckie, organizacje ekologiczne, organizacje zrzeszające przedsiębiorców, związki zawodowe itp.). EKES podkreśla znaczenie dialogu między tymi stowarzyszeniami a przedsiębiorstwami transportu zbiorowego, w szczególności w celu poprawy jakości usług.
  Należy podjąć działania na szczeblu Wspólnoty w celu przeredagowania i konsolidacji praw zawartych w różnych aktach prawnych. Działania te powinny być uzupełniane działaniami podejmowanymi przez państwa członkowskie i organizacje społeczeństwa obywatelskiego. EKES podkreśla potrzebę wprowadzenia elastycznych i prostych mechanizmów oraz instrumentów w celu realizacji praw użytkowników. |
| --- | --- |

4.13.2

Biorąc pod uwagę szerokie spektrum przepisów dotyczących różnych rodzajów transportu zawartych w różnych tekstach prawnych, wszystkie prawa użytkowników środków transportu zbiorowego powinny zostać zebrane w jednej „karcie praw”. Uzupełnianie tych praw należałoby do państw członkowskich lub stanowiłoby przedmiot samoregulacji, przybierając formę kodeksów postępowania (5) stosowanych przez podmioty gospodarcze i zorganizowane społeczeństwo obywatelskie (organizacje konsumenckie, organizacje ekologiczne, organizacje zrzeszające przedsiębiorców, związki zawodowe itp.). EKES podkreśla znaczenie dialogu między tymi stowarzyszeniami a przedsiębiorstwami transportu zbiorowego, w szczególności w celu poprawy jakości usług.

Należy podjąć działania na szczeblu Wspólnoty w celu przeredagowania i konsolidacji praw zawartych w różnych aktach prawnych. Działania te powinny być uzupełniane działaniami podejmowanymi przez państwa członkowskie i organizacje społeczeństwa obywatelskiego. EKES podkreśla potrzebę wprowadzenia elastycznych i prostych mechanizmów oraz instrumentów w celu realizacji praw użytkowników.

4.14   Pytanie 14: Jakie działania można podjąć w celu lepszej integracji transportu osób i towarów z badaniami i planami dotyczącymi mobilności w mieście?

| 4.14.1 | Plany dotyczące mobilności w metropoliach powinny uwzględniać zarówno transport osób, jak i towarów, aby zapewnić rozwój logistyki dystrybucji towarów bez uszczerbku dla mobilności osób. |
| --- | --- |

4.14.1

Plany dotyczące mobilności w metropoliach powinny uwzględniać zarówno transport osób, jak i towarów, aby zapewnić rozwój logistyki dystrybucji towarów bez uszczerbku dla mobilności osób.

| 4.14.2 | W tym celu konieczne jest zwiększenie liczby funkcjonariuszy monitorujących wykorzystywanie wyznaczonych zatok załadowczych i rozładowczych. |
| --- | --- |

4.14.2

W tym celu konieczne jest zwiększenie liczby funkcjonariuszy monitorujących wykorzystywanie wyznaczonych zatok załadowczych i rozładowczych.

| 4.14.3 | Należałoby stworzyć mechanizmy ułatwiające i usprawniające korzystanie z systemów zgłaszania naruszeń, aby pojazdy nieuprawnione do zajmowania wyznaczonych zatok mogły być usuwane jak najszybciej w celu przywrócenia możliwości właściwego wykorzystywania tych zatok. |
| --- | --- |

4.14.3

Należałoby stworzyć mechanizmy ułatwiające i usprawniające korzystanie z systemów zgłaszania naruszeń, aby pojazdy nieuprawnione do zajmowania wyznaczonych zatok mogły być usuwane jak najszybciej w celu przywrócenia możliwości właściwego wykorzystywania tych zatok.

| 4.14.4 | Należałoby stworzyć skuteczne mechanizmy stosowania kar, od usunięcia nieprawidłowo zaparkowanego pojazdu po skuteczną egzekucję kary pieniężnej. |
| --- | --- |

4.14.4

Należałoby stworzyć skuteczne mechanizmy stosowania kar, od usunięcia nieprawidłowo zaparkowanego pojazdu po skuteczną egzekucję kary pieniężnej.

| 4.14.5 | Należałoby prowadzić publiczne kampanie informacyjne i kampanie podnoszenia świadomości obywateli, mające doprowadzić do powszechnej akceptacji wyznaczonych celów i zaangażowania w ich realizację; cele te mogłyby obejmować zapewnienie sobie współpracy ze strony właścicieli lokalnych sklepów w monitorowaniu wykorzystywania wyznaczonych zatok załadowczych/rozładowczych, poprzez uzmysłowienie im, w jakim stopniu nielegalne parkowanie w tych miejscach może mieć szkodliwe skutki dla ich działalności gospodarczej. |
| --- | --- |

4.14.5

Należałoby prowadzić publiczne kampanie informacyjne i kampanie podnoszenia świadomości obywateli, mające doprowadzić do powszechnej akceptacji wyznaczonych celów i zaangażowania w ich realizację; cele te mogłyby obejmować zapewnienie sobie współpracy ze strony właścicieli lokalnych sklepów w monitorowaniu wykorzystywania wyznaczonych zatok załadowczych/rozładowczych, poprzez uzmysłowienie im, w jakim stopniu nielegalne parkowanie w tych miejscach może mieć szkodliwe skutki dla ich działalności gospodarczej.

| 4.14.6 | Dozwolony czas postoju przy wyznaczonych zatokach załadowczych/rozładowczych powinien bardziej odzwierciedlać czas, jaki w większości przypadków jest potrzebny na wykonanie czynności załadowczych/rozładowczych. Możliwe byłoby występowanie o specjalne pozwolenia na zwiększenie czasu dozwolonego postoju, aby nie utrudniać określonych rodzajów przewozu (np. w przypadku przeprowadzek), wymagających więcej czasu na załadunek i rozładunek. Można by też wprowadzić system określonych przedziałów czasowych na załadunek i rozładunek. |
| --- | --- |

4.14.6

Dozwolony czas postoju przy wyznaczonych zatokach załadowczych/rozładowczych powinien bardziej odzwierciedlać czas, jaki w większości przypadków jest potrzebny na wykonanie czynności załadowczych/rozładowczych. Możliwe byłoby występowanie o specjalne pozwolenia na zwiększenie czasu dozwolonego postoju, aby nie utrudniać określonych rodzajów przewozu (np. w przypadku przeprowadzek), wymagających więcej czasu na załadunek i rozładunek. Można by też wprowadzić system określonych przedziałów czasowych na załadunek i rozładunek.

4.15   Pytanie 15: W jaki sposób można lepiej koordynować planowanie przestrzenne oraz transport miejski i międzymiastowy? Jaki rodzaj struktury organizacyjnej byłby najbardziej odpowiedni?

Cel ten można osiągnąć poprzez odpowiednią koordynację w określonych poniżej dziedzinach.

| a) | Koordynacja między różnymi organami:






  — | W niektórych miastach europejskich utworzenie podmiotów odpowiedzialnych za koordynację transportu znacznie poprawiło koordynację i planowanie transportu, zapewniając efektywne i skuteczne świadczenie usług wysokiej jakości. |
| --- | --- | --- |

a)

Koordynacja między różnymi organami:

—

W niektórych miastach europejskich utworzenie podmiotów odpowiedzialnych za koordynację transportu znacznie poprawiło koordynację i planowanie transportu, zapewniając efektywne i skuteczne świadczenie usług wysokiej jakości.

| — | Jeśli chodzi o koordynację z innymi rodzajami transportu, należy wprowadzić większą przejrzystość w naliczaniu kosztów różnych rodzajów transportu zbiorowego. |
| --- | --- |

—

Jeśli chodzi o koordynację z innymi rodzajami transportu, należy wprowadzić większą przejrzystość w naliczaniu kosztów różnych rodzajów transportu zbiorowego.

| — | Celowe byłoby, aby międzymiastowe usługi transportowe dysponowały niezbędną infrastrukturą terminali intermodalnych, ułatwiających zmianę środka transportu zbiorowego, a tym samym zapobiegających sytuacjom, w których pasażer w trakcie przesiadki musi skorzystać z dodatkowego środka transportu. |
| --- | --- |

—

Celowe byłoby, aby międzymiastowe usługi transportowe dysponowały niezbędną infrastrukturą terminali intermodalnych, ułatwiających zmianę środka transportu zbiorowego, a tym samym zapobiegających sytuacjom, w których pasażer w trakcie przesiadki musi skorzystać z dodatkowego środka transportu.

| b) | Koordynacja z instrumentami planowania






  — | Uwzględnianie skutków wywieranych na mobilność przez wdrażanie niektórych planów i programów jest wymogiem ustanowionym już przełomowym wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości z 16 marca 2006 r. (sprawa C-332/04): obowiązek przedłożenia kontrowersyjnego przedsięwzięcia do oceny oddziaływania na środowisko wynikał zasadniczo z faktu jego wpływu na mobilność. Jednakże kryterium to nie zostało jeszcze uwzględnione w obowiązujących przepisach prawa. |
| --- | --- | --- |

b)

Koordynacja z instrumentami planowania

—

Uwzględnianie skutków wywieranych na mobilność przez wdrażanie niektórych planów i programów jest wymogiem ustanowionym już przełomowym wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości z 16 marca 2006 r. (sprawa C-332/04): obowiązek przedłożenia kontrowersyjnego przedsięwzięcia do oceny oddziaływania na środowisko wynikał zasadniczo z faktu jego wpływu na mobilność. Jednakże kryterium to nie zostało jeszcze uwzględnione w obowiązujących przepisach prawa.

| — | W związku z tym konieczne są dwie zmiany we wspólnotowych przepisach prawnych dotyczących oceny oddziaływania na środowisko, pozwalające uwzględnić skutki danego planu czy programu na mobilność jako jeden z rodzajów takiego oddziaływania. Proponuje się w szczególności wprowadzenie zmian określonych w odpowiedzi na pytanie 11. |
| --- | --- |

—

W związku z tym konieczne są dwie zmiany we wspólnotowych przepisach prawnych dotyczących oceny oddziaływania na środowisko, pozwalające uwzględnić skutki danego planu czy programu na mobilność jako jeden z rodzajów takiego oddziaływania. Proponuje się w szczególności wprowadzenie zmian określonych w odpowiedzi na pytanie 11.

| — | Strategiczne planowanie przestrzenne musi być wdrażane w sposób spójny tak, aby zapewnić racjonalne wykorzystanie terenu przez władze regionalne. |
| --- | --- |

—

Strategiczne planowanie przestrzenne musi być wdrażane w sposób spójny tak, aby zapewnić racjonalne wykorzystanie terenu przez władze regionalne.

4.16   Pytanie 16: Jakie dalsze działania należy podjąć, aby pomóc miastom w rozwiązaniu ich problemów związanych z bezpieczeństwem na drogach i poczuciem bezpieczeństwa w transporcie miejskim?

| 4.16.1 | Bezpieczeństwo na drogach: Na szczeblu europejskim należałoby promować najlepsze wzorce i bardziej intensywny zorganizowany dialog w sprawie wdrażania nowych technologii (szczególnie inteligentnych systemów transportu) w celu poprawy bezpieczeństwa, w którym uczestniczyłyby zainteresowane strony na szczeblu regionalnym i lokalnym oraz państwa członkowskie. Należy także podnieść poziom szkolenia kierowców pracujących w tym sektorze. Ponadto należałoby uregulować stosowanie środków zniechęcających, by naruszenia w ruchu transgranicznym nie pozostawały bez skutecznych kar. |
| --- | --- |

4.16.1

Bezpieczeństwo na drogach: Na szczeblu europejskim należałoby promować najlepsze wzorce i bardziej intensywny zorganizowany dialog w sprawie wdrażania nowych technologii (szczególnie inteligentnych systemów transportu) w celu poprawy bezpieczeństwa, w którym uczestniczyłyby zainteresowane strony na szczeblu regionalnym i lokalnym oraz państwa członkowskie. Należy także podnieść poziom szkolenia kierowców pracujących w tym sektorze. Ponadto należałoby uregulować stosowanie środków zniechęcających, by naruszenia w ruchu transgranicznym nie pozostawały bez skutecznych kar.

| 4.16.2 | Ochrona osobista: W ramach propagowania najlepszych wzorców, należy zwiększyć fizyczną obecność policji w środkach transportu zbiorowego, szczególnie w nocy lub w przypadku połączeń z obszarami, które cechuje wyższy poziom zagrożenia lub wykluczenia społecznego. Należy także zwiększyć wykorzystanie technologii informacyjnych oraz lepiej informować użytkowników. |
| --- | --- |

4.16.2

Ochrona osobista: W ramach propagowania najlepszych wzorców, należy zwiększyć fizyczną obecność policji w środkach transportu zbiorowego, szczególnie w nocy lub w przypadku połączeń z obszarami, które cechuje wyższy poziom zagrożenia lub wykluczenia społecznego. Należy także zwiększyć wykorzystanie technologii informacyjnych oraz lepiej informować użytkowników.

4.17   Pytanie 17: Jak przewoźnicy i obywatele mogą uzyskać lepszą informację na temat możliwości, jakie oferują w zakresie bezpieczeństwa nowoczesne systemy zarządzania infrastrukturą oraz zaawansowane technologie w pojazdach?

| 4.17.1 | Konieczne jest podnoszenie świadomości obywateli poprzez prowadzenie kampanii edukacyjnych i informacyjnych, w szczególności skierowanych do młodych osób oraz prowadzenie działań na rzecz powszechnego stosowania urządzeń służących egzekwowaniu przestrzegania zasad ruchu drogowego w miastach przez wszystkich użytkowników dróg. Ogólnie EKES uważa za szczególnie istotne przyjęcie środków na rzecz kultury i wychowania obywatelskiego w kontekście zagadnień związanych z mobilnością miejską. |
| --- | --- |

4.17.1

Konieczne jest podnoszenie świadomości obywateli poprzez prowadzenie kampanii edukacyjnych i informacyjnych, w szczególności skierowanych do młodych osób oraz prowadzenie działań na rzecz powszechnego stosowania urządzeń służących egzekwowaniu przestrzegania zasad ruchu drogowego w miastach przez wszystkich użytkowników dróg. Ogólnie EKES uważa za szczególnie istotne przyjęcie środków na rzecz kultury i wychowania obywatelskiego w kontekście zagadnień związanych z mobilnością miejską.

4.18   Pytanie 18: Czy powinno się opracować automatycznie działające urządzenia radarowe, dostosowane do środowiska miejskiego oraz propagować ich stosowanie?

| 4.18.1 | W zależności od ostatecznego celu, takie urządzenia muszą być zawsze wykorzystywane dla poprawy mobilności i optymalizacji szybkości przejazdu. W ramach propagowania najlepszych wzorców w zakresie zwiększania bezpieczeństwa należy stosować urządzenia inteligentne. |
| --- | --- |

4.18.1

W zależności od ostatecznego celu, takie urządzenia muszą być zawsze wykorzystywane dla poprawy mobilności i optymalizacji szybkości przejazdu. W ramach propagowania najlepszych wzorców w zakresie zwiększania bezpieczeństwa należy stosować urządzenia inteligentne.

4.19   Pytanie 19: Czy nadzór wideo jest dobrym narzędziem dla podnoszenia bezpieczeństwa i poziomu ochrony w transporcie miejskim?

| 4.19.1 | Cel ten można osiągnąć poprzez instalację w pojazdach transportu zbiorowego systemów bezpieczeństwa wykorzystujących nowe technologie, aby ostrzegać służby ratownicze o przypadkach wandalizmu lub wypadkach i dostarczać im informacji dotyczących położenia danego pojazdu oraz przesyłać dane w formie obrazu i dźwięku o tym, co się dzieje wewnątrz pojazdu. |
| --- | --- |

4.19.1

Cel ten można osiągnąć poprzez instalację w pojazdach transportu zbiorowego systemów bezpieczeństwa wykorzystujących nowe technologie, aby ostrzegać służby ratownicze o przypadkach wandalizmu lub wypadkach i dostarczać im informacji dotyczących położenia danego pojazdu oraz przesyłać dane w formie obrazu i dźwięku o tym, co się dzieje wewnątrz pojazdu.

| 4.19.2 | Należy także zastosować odpowiednie środki w celu uniknięcia naruszenia prywatności, stanowiącej jedno z podstawowych praw człowieka. |
| --- | --- |

4.19.2

Należy także zastosować odpowiednie środki w celu uniknięcia naruszenia prywatności, stanowiącej jedno z podstawowych praw człowieka.

4.20   Pytanie 20: Czy wszyscy zainteresowani powinni współdziałać w celu stworzenia nowej kultury mobilności w Europie? Czy w oparciu o model europejskiego centrum monitorowania bezpieczeństwa drogowego, europejskie centrum nadzorowania mobilności w mieście mogłoby stanowić przydatną inicjatywę?

| 4.20.1 | Krzewienie nowej kultury mobilności w mieście wymagać będzie współpracy instytucji europejskich, państw członkowskich, regionów, władz lokalnych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

4.20.1

Krzewienie nowej kultury mobilności w mieście wymagać będzie współpracy instytucji europejskich, państw członkowskich, regionów, władz lokalnych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego.

| 4.20.2 | Stworzenie europejskiego centrum monitorowania zrównoważonej mobilności w mieście może być cenną inicjatywą wnoszącą wartość dodaną, ponieważ takie centrum mogłoby gromadzić dane, zapoznawać się ze zmianami popytu w zakresie transportu i wspierać wymianę doświadczeń. Pozwalałoby też uzyskać więcej informacji na temat problemów związanych z mobilnością i realizować politykę mającą takie problemy rozwiązywać.
  Na szczeblu europejskim należałoby dokonać harmonizacji jednostek pomiaru wykorzystywanych w ocenie środowiska miejskiego. EKES odnosi się pozytywnie do ujednolicenia kryteriów w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

4.20.2

Stworzenie europejskiego centrum monitorowania zrównoważonej mobilności w mieście może być cenną inicjatywą wnoszącą wartość dodaną, ponieważ takie centrum mogłoby gromadzić dane, zapoznawać się ze zmianami popytu w zakresie transportu i wspierać wymianę doświadczeń. Pozwalałoby też uzyskać więcej informacji na temat problemów związanych z mobilnością i realizować politykę mającą takie problemy rozwiązywać.

Na szczeblu europejskim należałoby dokonać harmonizacji jednostek pomiaru wykorzystywanych w ocenie środowiska miejskiego. EKES odnosi się pozytywnie do ujednolicenia kryteriów w tej dziedzinie.

4.21   Pytanie 21: Jak istniejące instrumenty finansowe, takie jak fundusze strukturalne i spójności, można lepiej wykorzystać dla finansowania zintegrowanego i zrównoważonego transportu miejskiego?

| 4.21.1 | Cel ten można osiągnąć poprzez poprawę mobilności w mieście oraz stopniowe przechodzenie na ekologicznie czyste środki transportu zbiorowego (niskie zużycie paliwa, niski poziom emisji) i zagwarantowanie większej rentowności w przypadku każdego wydatkowanego euro w ramach lepszego wykorzystania funduszy.
  EKES opowiada się za zwiększeniem środków przeznaczonych na edukację i badania. |
| --- | --- |

4.21.1

Cel ten można osiągnąć poprzez poprawę mobilności w mieście oraz stopniowe przechodzenie na ekologicznie czyste środki transportu zbiorowego (niskie zużycie paliwa, niski poziom emisji) i zagwarantowanie większej rentowności w przypadku każdego wydatkowanego euro w ramach lepszego wykorzystania funduszy.

EKES opowiada się za zwiększeniem środków przeznaczonych na edukację i badania.

| 4.21.2 | Wysokość wkładu finansowego powinna być również ograniczana poprzez ustanawianie obiektywnych skal umożliwiających wybór rozwiązań najbardziej opłacalnych dla danej społeczności, aby zapewnić obywatelom usługi transportowe wysokiej jakości w rozsądnej cenie. Należałoby położyć nacisk na wydajność i przestrzeganie obowiązków związanych ze świadczeniem usług publicznych. |
| --- | --- |

4.21.2

Wysokość wkładu finansowego powinna być również ograniczana poprzez ustanawianie obiektywnych skal umożliwiających wybór rozwiązań najbardziej opłacalnych dla danej społeczności, aby zapewnić obywatelom usługi transportowe wysokiej jakości w rozsądnej cenie. Należałoby położyć nacisk na wydajność i przestrzeganie obowiązków związanych ze świadczeniem usług publicznych.

4.22   Pytanie 22: Jak instrumenty ekonomiczne, szczególnie instrumenty rynkowe, mogłyby wspierać ekologiczny i energooszczędny transport miejski?

| 4.22.1 | Cel ten można osiągnąć wymagając uwzględniania klauzul proekologicznych w przetargach na dostawy wyposażenia, związanych z projektami infrastrukturalnymi finansowanymi w ramach programów europejskich. |
| --- | --- |

4.22.1

Cel ten można osiągnąć wymagając uwzględniania klauzul proekologicznych w przetargach na dostawy wyposażenia, związanych z projektami infrastrukturalnymi finansowanymi w ramach programów europejskich.

| 4.22.2 | Inną możliwością byłoby uwzględnienie w dokumencie COM kryteriów zawartych w podręczniku dotyczącym ekologicznych zamówień publicznych „Buying green. A handbook on enviromental public procurement” (SEC(2004) 1050), dodając proekologiczne przetargi publiczne na dostawy środków transportu.
  Tak jak na rynku pojazdów transportu zbiorowego, tak i na rynku pojazdów prywatnych zachodzą przemiany w kierunku większej dbałości o środowisko. Należy wspierać zakup pojazdów bardziej ekologicznych (paliwo, napęd), a poczynione przez nabywców nakłady finansowe powinny znaleźć uznanie w formie odmiennego traktowanie ich pojazdów w polityce dostępu do centrów miast. |
| --- | --- |

4.22.2

Inną możliwością byłoby uwzględnienie w dokumencie COM kryteriów zawartych w podręczniku dotyczącym ekologicznych zamówień publicznych „Buying green. A handbook on enviromental public procurement” (SEC(2004) 1050), dodając proekologiczne przetargi publiczne na dostawy środków transportu.

Tak jak na rynku pojazdów transportu zbiorowego, tak i na rynku pojazdów prywatnych zachodzą przemiany w kierunku większej dbałości o środowisko. Należy wspierać zakup pojazdów bardziej ekologicznych (paliwo, napęd), a poczynione przez nabywców nakłady finansowe powinny znaleźć uznanie w formie odmiennego traktowanie ich pojazdów w polityce dostępu do centrów miast.

4.23   Pytanie 23: Jak celowe badania naukowe mogłyby w szerszym zakresie pomóc w rozładowaniu ruchu w miastach i ułatwić jego rozwój?

| 4.23.1 | Cel ten można osiągnąć poprzez wyraźne określenie kategorii projektów kwalifikujących się do wspólnotowej pomocy publicznej, a także poprzez wprowadzenie obowiązku (z odpowiednią weryfikacją) uwzględniania (w określonym terminie) celów takich projektów, aby w przypadku ich nieuwzględnienia możliwe było odzyskanie kwot udzielonej pomocy. |
| --- | --- |

4.23.1

Cel ten można osiągnąć poprzez wyraźne określenie kategorii projektów kwalifikujących się do wspólnotowej pomocy publicznej, a także poprzez wprowadzenie obowiązku (z odpowiednią weryfikacją) uwzględniania (w określonym terminie) celów takich projektów, aby w przypadku ich nieuwzględnienia możliwe było odzyskanie kwot udzielonej pomocy.

4.24   Pytanie 24: Czy powinno się zachęcać miasta do pobierania opłat za korzystanie z dróg na ich terenie? Czy istnieje potrzeba stworzenia ogólnych ram i/lub wytycznych w zakresie pobierania opłat za korzystanie z dróg w miastach? Czy przychody z takich opłat powinno się przeznaczyć na finansowanie rozwiązań usprawniających transport miejski? Czy powinno się poddać internalizacji zewnętrzne koszty?

| 4.24.1 | Konieczna jest ogólna norma na poziomie europejskim, którą należałoby sporządzić w oparciu o harmonizację kryteriów obliczania wysokości opłat oraz o badanie progu przydatnej gęstości sieci transportu zbiorowego. |
| --- | --- |

4.24.1

Konieczna jest ogólna norma na poziomie europejskim, którą należałoby sporządzić w oparciu o harmonizację kryteriów obliczania wysokości opłat oraz o badanie progu przydatnej gęstości sieci transportu zbiorowego.

| 4.24.2 | Niemniej zdaniem EKES-u stosowanie systemów opłat za dostęp do centrów miast mieści się w interesie ogólnym i natychmiast przynosi korzystne skutki, jednak może okazać się dyskryminujące dla osób o niższych dochodach, a jako czynnik zniechęcający nie wywierać zbyt dużego wpływu na osoby o wyższych dochodach.
  Władze lokalne powinny przyjąć środki łagodzące ewentualne skutki negatywne, przykładowo zachęcając do korzystania z transportu zbiorowego lub przyznając zniżkowe abonamenty na przejazd. |
| --- | --- |

4.24.2

Niemniej zdaniem EKES-u stosowanie systemów opłat za dostęp do centrów miast mieści się w interesie ogólnym i natychmiast przynosi korzystne skutki, jednak może okazać się dyskryminujące dla osób o niższych dochodach, a jako czynnik zniechęcający nie wywierać zbyt dużego wpływu na osoby o wyższych dochodach.

Władze lokalne powinny przyjąć środki łagodzące ewentualne skutki negatywne, przykładowo zachęcając do korzystania z transportu zbiorowego lub przyznając zniżkowe abonamenty na przejazd.

| 4.24.3 | Alternatywnym rozwiązaniem o równych skutkach niezależnie od dochodów byłoby pobieranie w punktach dostępu „opłat”, które nie stanowiłyby określonych kwot pieniędzy lecz odliczenie od dostępnej puli kilometrów przejazdu drogami miejskimi przyznawanej każdemu kierowcy. Innymi słowy, proponowane tutaj rozwiązanie polegałoby na „racjonowaniu” dostępu (liczby kilometrów w danym okresie). Zmuszałoby to kierowców do dokonywania wyborów i zarządzania jazdą samochodem osobowym po mieście, choć pamiętać należy, że nadal istniałaby jakaś forma dyskryminacji ze względu na miejsce zamieszkania czy miejsca rozpoczęcia i zakończenia podróży. |
| --- | --- |

4.24.3

Alternatywnym rozwiązaniem o równych skutkach niezależnie od dochodów byłoby pobieranie w punktach dostępu „opłat”, które nie stanowiłyby określonych kwot pieniędzy lecz odliczenie od dostępnej puli kilometrów przejazdu drogami miejskimi przyznawanej każdemu kierowcy. Innymi słowy, proponowane tutaj rozwiązanie polegałoby na „racjonowaniu” dostępu (liczby kilometrów w danym okresie). Zmuszałoby to kierowców do dokonywania wyborów i zarządzania jazdą samochodem osobowym po mieście, choć pamiętać należy, że nadal istniałaby jakaś forma dyskryminacji ze względu na miejsce zamieszkania czy miejsca rozpoczęcia i zakończenia podróży.

| 4.24.4 | Rzecz jasna oznaczałoby to podział na kolejne strefy (oprócz proponowanych stref niskiego natężenia ruchu), w których ruch byłby z zasady ograniczony do środków transportu zbiorowego i prywatnych pojazdów mieszkańców. |
| --- | --- |

4.24.4

Rzecz jasna oznaczałoby to podział na kolejne strefy (oprócz proponowanych stref niskiego natężenia ruchu), w których ruch byłby z zasady ograniczony do środków transportu zbiorowego i prywatnych pojazdów mieszkańców.

4.25   Pytanie 25: Jaką w okresie długoterminowym wartość dodaną mogłoby przynieść celowe dofinansowanie ekologicznego i energooszczędnego transportu miejskiego?

| 4.25.1 | Wartość dodana jest znaczna i niełatwa do wyliczenia, szczególnie jeśli weźmie się pod uwagę czynniki dotyczące zdrowia i higieny (zarówno w wymiarze fizycznym, jak i psychicznym) oraz wartość czasu, jakim dysponują poszczególne osoby (aspekt, który różni się w zależności od czasu niezbędnego na dotarcie z domu do pracy i z powrotem, a który dodany do czasu pracy skutkuje szeregiem czynników negatywnych). |
| --- | --- |

4.25.1

Wartość dodana jest znaczna i niełatwa do wyliczenia, szczególnie jeśli weźmie się pod uwagę czynniki dotyczące zdrowia i higieny (zarówno w wymiarze fizycznym, jak i psychicznym) oraz wartość czasu, jakim dysponują poszczególne osoby (aspekt, który różni się w zależności od czasu niezbędnego na dotarcie z domu do pracy i z powrotem, a który dodany do czasu pracy skutkuje szeregiem czynników negatywnych).

Bruksela, 29 maja 2008 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  COM(2006) 314 wersja ostateczna. Komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego: Utrzymać Europę w ruchu — zrównoważona mobilność dla naszego kontynentu. Przegląd średniookresowy Białej Księgi Komisji Europejskiej dotyczącej transportu z 2001 r.

1

(2)  Por. opinia EKES-u w sprawie transportu na obszarach miejskich i metropolitalnych, przyjęta na sesji plenarnej w dniach Dz.U. C 168 z 27.7.2007, str. 74; sprawozdawcą był Lutz Ribbe.

2

(3)  Uwzględniając Protokół 30 do Traktatu WE w sprawie stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności oraz porozumienie międzyinstytucjonalne między Parlamentem Europejskim, Radą a Komisją z 25 października 1993 r.

3

(4)  Patrz wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie „Concordia Bus” oraz kryteria zastosowane w tej sprawie.

4

(5)  Zob. opinia w sprawie europejskiej karty praw odbiorców energii, Dz.U. C 151 z 17.6.2008, sprawozdawca: Edgardo Maria IOZIA.

5

---

| 30.8.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 224/46 |
| --- | --- | --- | --- |

30.8.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 224/46

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji „Plan działań na rzecz logistyki transportu towarowego”

COM(2007) 607 wersja ostateczna

(2008/C 224/10)

Dnia 18 października 2007 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

komunikatu Komisji „Plan działań na rzecz logistyki transportu towarowego”

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 8 maja 2008 r. Sprawozdawcą był Daniel RETUREAU.

Na 445. sesji plenarnej w dniach 28-29 maja 2008 r. (posiedzenie z 29 maja 2008 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 99 głosami — 1 osoba wstrzymała się od głosu — następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Komitet z zadowoleniem przyjmuje plan działania przedstawiony przez Komisję i pragnie, aby zasięgnęła ona jego opinii na temat sprawozdania śródokresowego, jakie zaplanowano na 2010 r., na temat postępów w realizacji i ewentualnych utrzymujących się problemów. |
| --- | --- |

1.1

Komitet z zadowoleniem przyjmuje plan działania przedstawiony przez Komisję i pragnie, aby zasięgnęła ona jego opinii na temat sprawozdania śródokresowego, jakie zaplanowano na 2010 r., na temat postępów w realizacji i ewentualnych utrzymujących się problemów.

| 1.2 | Komitet zgadza się, że warto przeprowadzać oddzielną analizę porównawczą terminali intermodalnych, w tym portów i lotnisk, w ścisłej współpracy z branżą. Przy pomocy zestawu uniwersalnych europejskich wzorców, pozostawiających możliwość ich dalszego uszczegółowienia na szczeblu lokalnym, można, mając na uwadze zróżnicowanie charakterystyki terminali lądowych, portów morskich, portów lotniczych i portów śródlądowych, poczynić istotne rozróżnienia w tych wzorcach. |
| --- | --- |

1.2

Komitet zgadza się, że warto przeprowadzać oddzielną analizę porównawczą terminali intermodalnych, w tym portów i lotnisk, w ścisłej współpracy z branżą. Przy pomocy zestawu uniwersalnych europejskich wzorców, pozostawiających możliwość ich dalszego uszczegółowienia na szczeblu lokalnym, można, mając na uwadze zróżnicowanie charakterystyki terminali lądowych, portów morskich, portów lotniczych i portów śródlądowych, poczynić istotne rozróżnienia w tych wzorcach.

| 1.3 | Ustalanie cen transportu w zależności od różnych rodzajów transportu najczęściej nie odzwierciedla ich faktycznego wpływu na infrastrukturę, środowisko i wydajność energetyczną; nie odzwierciedla też w wystarczającym stopniu ich kosztów społecznych, terytorialnych i socjalnych. |
| --- | --- |

1.3

Ustalanie cen transportu w zależności od różnych rodzajów transportu najczęściej nie odzwierciedla ich faktycznego wpływu na infrastrukturę, środowisko i wydajność energetyczną; nie odzwierciedla też w wystarczającym stopniu ich kosztów społecznych, terytorialnych i socjalnych.

| 1.4 | Za pomocą narzędzi porównania i oceny przewidzianych w „benchmarkingu” trzeba więc będzie porównać wykorzystywane łańcuchy transportowe pod względem ich zrównoważenia, aby ułatwić wdrożenie wyważonego mechanizmu ustalania cen i opracować system regulacji, który sprawi, że wybierane będą rozwiązania logistyczne oparte na najwydajniejszych i najbardziej zrównoważonych rodzajach transportu, w zależności od typu przewożonych towarów i dostępnych rodzajów transportu. |
| --- | --- |

1.4

Za pomocą narzędzi porównania i oceny przewidzianych w „benchmarkingu” trzeba więc będzie porównać wykorzystywane łańcuchy transportowe pod względem ich zrównoważenia, aby ułatwić wdrożenie wyważonego mechanizmu ustalania cen i opracować system regulacji, który sprawi, że wybierane będą rozwiązania logistyczne oparte na najwydajniejszych i najbardziej zrównoważonych rodzajach transportu, w zależności od typu przewożonych towarów i dostępnych rodzajów transportu.

| 1.5 | Lepsza wydajność logistyki transportu odpowiadająca potrzebom użytkowników i całości społeczeństwa nieodzownie wymaga znacznie szybszego wdrażania dostępnych nowych, wysoko rozwiniętych technologii i nowych badań, jak również bezustannych wysiłków mających na celu doskonalenie zawodowe i podnoszenie kwalifikacji personelu, a także poprawę warunków pracy. Jednocześnie należy zoptymalizować wykorzystanie istniejącej infrastruktury oraz spożytkować zasoby ludzkie, materialne i finansowe zainwestowane w transport i logistykę. Należy również położyć nacisk na przywrócenie wartości i większą atrakcyjność zawodów związanych z tą branżą. Podobnie, aby przyspieszyć integrację nowych państw członkowskich i wspomóc politykę eurośródziemnomorską i politykę sąsiedztwa, niezbędne będą nowe inwestycje. Należy również ocenić długofalowe perspektywy dotyczące zmian popytu, aby dokonać inwestycji, które będą amortyzowane w bardzo długim okresie. |
| --- | --- |

1.5

Lepsza wydajność logistyki transportu odpowiadająca potrzebom użytkowników i całości społeczeństwa nieodzownie wymaga znacznie szybszego wdrażania dostępnych nowych, wysoko rozwiniętych technologii i nowych badań, jak również bezustannych wysiłków mających na celu doskonalenie zawodowe i podnoszenie kwalifikacji personelu, a także poprawę warunków pracy. Jednocześnie należy zoptymalizować wykorzystanie istniejącej infrastruktury oraz spożytkować zasoby ludzkie, materialne i finansowe zainwestowane w transport i logistykę. Należy również położyć nacisk na przywrócenie wartości i większą atrakcyjność zawodów związanych z tą branżą. Podobnie, aby przyspieszyć integrację nowych państw członkowskich i wspomóc politykę eurośródziemnomorską i politykę sąsiedztwa, niezbędne będą nowe inwestycje. Należy również ocenić długofalowe perspektywy dotyczące zmian popytu, aby dokonać inwestycji, które będą amortyzowane w bardzo długim okresie.

| 1.6 | Należy zwiększyć bezpieczeństwo ruchu i infrastruktury drogowej, szczególnie na obszarach graniczących z krajami trzecimi. |
| --- | --- |

1.6

Należy zwiększyć bezpieczeństwo ruchu i infrastruktury drogowej, szczególnie na obszarach graniczących z krajami trzecimi.

| 1.7 | Rozszerzyły się morskie granice UE i sięgają obecnie Morza Bałtyckiego i Morza Czarnego połączonego z wielką osią Dunaju, którą należy zrewitalizować. Europa dysponuje portami, przez które przepływa 90 % obrotu towarowego z krajami trzecimi i 40 % unijnego handlu wewnętrznego. Rozwija się w nich znacznie działalność logistyczna. Niemniej niezbędne wydają się liczne ulepszenia. Należy zwłaszcza zmodernizować ich połączenia z lądem, poprzez większe zróżnicowanie gałęzi transportu i szersze zastosowanie technik intermodalnych. Należy również poprawić techniki przeładunków i ich organizację. Trzeba też zadbać o lepszą równowagę pomiędzy różnymi portami i lepsze uzupełnianie się portów i platform transportu lądowego. |
| --- | --- |

1.7

Rozszerzyły się morskie granice UE i sięgają obecnie Morza Bałtyckiego i Morza Czarnego połączonego z wielką osią Dunaju, którą należy zrewitalizować. Europa dysponuje portami, przez które przepływa 90 % obrotu towarowego z krajami trzecimi i 40 % unijnego handlu wewnętrznego. Rozwija się w nich znacznie działalność logistyczna. Niemniej niezbędne wydają się liczne ulepszenia. Należy zwłaszcza zmodernizować ich połączenia z lądem, poprzez większe zróżnicowanie gałęzi transportu i szersze zastosowanie technik intermodalnych. Należy również poprawić techniki przeładunków i ich organizację. Trzeba też zadbać o lepszą równowagę pomiędzy różnymi portami i lepsze uzupełnianie się portów i platform transportu lądowego.

| 1.8 | EKES popiera stosowanie nowych technologii, badania z zakresu nauk stosowanych dotyczące wszystkich możliwych do poprawy aspektów różnych gałęzi (infrastruktury, sprzętu transportowego i przeładunkowego, organizacji pracy i jej warunków itp.), dobrowolny udział w opracowaniu norm technicznych i standardów w zakresie komunikacji i przekazywanych informacji, w celu ułatwienia rozwoju współmodalności i płynności ruchu, a także lepszego połączenia wzrostu produkcji i wymiany handlowej ze wzrostem transportu. Znaczącym czynnikiem w tym zakresie jest lepsza wydajność łańcuchów logistycznych. |
| --- | --- |

1.8

EKES popiera stosowanie nowych technologii, badania z zakresu nauk stosowanych dotyczące wszystkich możliwych do poprawy aspektów różnych gałęzi (infrastruktury, sprzętu transportowego i przeładunkowego, organizacji pracy i jej warunków itp.), dobrowolny udział w opracowaniu norm technicznych i standardów w zakresie komunikacji i przekazywanych informacji, w celu ułatwienia rozwoju współmodalności i płynności ruchu, a także lepszego połączenia wzrostu produkcji i wymiany handlowej ze wzrostem transportu. Znaczącym czynnikiem w tym zakresie jest lepsza wydajność łańcuchów logistycznych.

| 1.9 | Należy kontynuować badania nad silnikami i ich wydajnością energetyczną, nad paliwami niekopalnymi, zarówno dla pojazdów transportu indywidualnego, zbiorowego przewozu osób, jak i transportu towarów. |
| --- | --- |

1.9

Należy kontynuować badania nad silnikami i ich wydajnością energetyczną, nad paliwami niekopalnymi, zarówno dla pojazdów transportu indywidualnego, zbiorowego przewozu osób, jak i transportu towarów.

| 1.10 | Należy podjąć pilne środki i większe starania w logistyce transportu miejskiego, aby zapobiec stopniowemu dławieniu gospodarki dużych miast i znacznej utracie wydajności mieszkańców i przedsiębiorstw, spowodowanej czasem spędzanym bezproduktywnie w korkach generujących zanieczyszczenia. Podejście globalne, uwzględniające indywidualne i zbiorowe potrzeby transportowe w zakresie przewozu osób i towarów jest w środowisku miejskim konieczne w celu lepszego wykorzystania dróg i odwrócenia tendencji ucieczki mieszkańców i licznych rodzajów działalności ku rozrastającym się przedmieściom i odległym osiedlom. |
| --- | --- |

1.10

Należy podjąć pilne środki i większe starania w logistyce transportu miejskiego, aby zapobiec stopniowemu dławieniu gospodarki dużych miast i znacznej utracie wydajności mieszkańców i przedsiębiorstw, spowodowanej czasem spędzanym bezproduktywnie w korkach generujących zanieczyszczenia. Podejście globalne, uwzględniające indywidualne i zbiorowe potrzeby transportowe w zakresie przewozu osób i towarów jest w środowisku miejskim konieczne w celu lepszego wykorzystania dróg i odwrócenia tendencji ucieczki mieszkańców i licznych rodzajów działalności ku rozrastającym się przedmieściom i odległym osiedlom.

| 1.11 | W centrum zainteresowań planu leży zrównoważony rozwój, wydajność energetyczna i intermodalność, a przewidziany harmonogram podkreśla pilny charakter tego rodzaju polityki. W propozycjach Komisji na pierwszym miejscu stawia się raczej współpracę i dialog, a nie środki nakazowe. Należy udowodnić wykonalność takiego podejścia. Jego powodzenie zależeć będzie od podmiotów działających w transporcie i ich umiejętności dostosowania się do wymogów, których przestrzegania zdecydowanie domaga się społeczeństwo obywatelskie. |
| --- | --- |

1.11

W centrum zainteresowań planu leży zrównoważony rozwój, wydajność energetyczna i intermodalność, a przewidziany harmonogram podkreśla pilny charakter tego rodzaju polityki. W propozycjach Komisji na pierwszym miejscu stawia się raczej współpracę i dialog, a nie środki nakazowe. Należy udowodnić wykonalność takiego podejścia. Jego powodzenie zależeć będzie od podmiotów działających w transporcie i ich umiejętności dostosowania się do wymogów, których przestrzegania zdecydowanie domaga się społeczeństwo obywatelskie.

2.   Propozycje Komisji

2.1   Wstęp

| 2.1.1 | Dnia 28 czerwca 2006 r. Komisja opublikowała komunikat zatytułowany „Logistyka transportu towarowego w Europie — klucz do zrównoważonej mobilności” (1). Komunikat ten ukazywał rolę logistyki w rozwoju bardziej zrównoważonego transportu, w wyniku którego wytwarzanych jest mniej zanieczyszczeń i który rzeczywiście nie jest szkodliwy dla środowiska naturalnego. Następnie miały miejsce niezbędne konsultacje i wreszcie, dnia 18 października 2007 r., opublikowany został europejski plan działań na rzecz logistyki transportu towarowego (2). |
| --- | --- |

2.1.1

Dnia 28 czerwca 2006 r. Komisja opublikowała komunikat zatytułowany „Logistyka transportu towarowego w Europie — klucz do zrównoważonej mobilności” (1). Komunikat ten ukazywał rolę logistyki w rozwoju bardziej zrównoważonego transportu, w wyniku którego wytwarzanych jest mniej zanieczyszczeń i który rzeczywiście nie jest szkodliwy dla środowiska naturalnego. Następnie miały miejsce niezbędne konsultacje i wreszcie, dnia 18 października 2007 r., opublikowany został europejski plan działań na rzecz logistyki transportu towarowego (2).

| 2.1.2 | Komisja zamierzała wprowadzić wymiar logistyczny do polityki transportowej Unii w celu zmniejszenia występowania wąskich gardeł, ograniczenia zużycia energii, lepszego wykorzystania współmodalności i multimodalności infrastruktury i środków transportu, ochrony środowiska naturalnego i ograniczenia obciążeń oraz wspierania kształcenia ustawicznego pracowników. |
| --- | --- |

2.1.2

Komisja zamierzała wprowadzić wymiar logistyczny do polityki transportowej Unii w celu zmniejszenia występowania wąskich gardeł, ograniczenia zużycia energii, lepszego wykorzystania współmodalności i multimodalności infrastruktury i środków transportu, ochrony środowiska naturalnego i ograniczenia obciążeń oraz wspierania kształcenia ustawicznego pracowników.

| 2.1.3 | Zwrócono się do Komitetu o wydanie opinii w sprawie planu, który formułuje cele i harmonogram ich realizacji oraz przewiduje wykorzystanie nowych technologii informacyjnych, mających na celu zwiększenie skuteczności logistyki transportu w odniesieniu do towarów (pojedynczych sztuk, paczek, kontenerów). Przewidziane jest także utworzenie funkcjonującego na zasadzie dobrowolności systemu certyfikacji dla pracowników logistyki, a także zdobywanie przez nich kwalifikacji i szkolenia, które są im niezbędne do wykonywania zawodu i ułatwienia ich mobilności. |
| --- | --- |

2.1.3

Zwrócono się do Komitetu o wydanie opinii w sprawie planu, który formułuje cele i harmonogram ich realizacji oraz przewiduje wykorzystanie nowych technologii informacyjnych, mających na celu zwiększenie skuteczności logistyki transportu w odniesieniu do towarów (pojedynczych sztuk, paczek, kontenerów). Przewidziane jest także utworzenie funkcjonującego na zasadzie dobrowolności systemu certyfikacji dla pracowników logistyki, a także zdobywanie przez nich kwalifikacji i szkolenia, które są im niezbędne do wykonywania zawodu i ułatwienia ich mobilności.

| 2.1.4 | Jednak już w 2006 r. Komisja podkreślała, że wobec braku odpowiednich statystyk trudno jest uzyskać wyobrażenie o europejskim rynku logistycznym. Ogólnie uważa się, że koszty logistyki stanowią 10-15 % kosztów przewożonych produktów. |
| --- | --- |

2.1.4

Jednak już w 2006 r. Komisja podkreślała, że wobec braku odpowiednich statystyk trudno jest uzyskać wyobrażenie o europejskim rynku logistycznym. Ogólnie uważa się, że koszty logistyki stanowią 10-15 % kosztów przewożonych produktów.

| 2.1.5 | W swym komunikacie Komisja zaproponowała ustanowienie europejskich ram dla logistyki transportu towarowego, a w szczególności działania w różnych dziedzinach. W planie działań sprecyzowano zadania i wyznaczono terminy ich realizacji przypadające w latach 2008–2012, czyli bardzo krótkie:






  — | identyfikacja i eliminacja wąskich gardeł; |
| --- | --- | --- |

2.1.5

W swym komunikacie Komisja zaproponowała ustanowienie europejskich ram dla logistyki transportu towarowego, a w szczególności działania w różnych dziedzinach. W planie działań sprecyzowano zadania i wyznaczono terminy ich realizacji przypadające w latach 2008–2012, czyli bardzo krótkie:

—

identyfikacja i eliminacja wąskich gardeł;

| — | wykorzystanie zaawansowanych technologii informacyjnych i komunikacyjnych — TIK (tracking and tracing) z zastosowaniem Galileo, LRIT (system dalekiego zasięgu do identyfikacji i śledzenia statków), RIS (usługi informacji rzecznej), AIS (system automatycznej identyfikacji), system SafeSeaNet oraz aplikacje telematyczne w transporcie kolejowym (TAF) i europejski system kierowania ruchem kolejowym (ERMTS); wprowadzanie inteligentnych technologii, np. rozwój i normalizacja identyfikacji radiowej (RFID) (3); |
| --- | --- |

—

wykorzystanie zaawansowanych technologii informacyjnych i komunikacyjnych — TIK (tracking and tracing) z zastosowaniem Galileo, LRIT (system dalekiego zasięgu do identyfikacji i śledzenia statków), RIS (usługi informacji rzecznej), AIS (system automatycznej identyfikacji), system SafeSeaNet oraz aplikacje telematyczne w transporcie kolejowym (TAF) i europejski system kierowania ruchem kolejowym (ERMTS); wprowadzanie inteligentnych technologii, np. rozwój i normalizacja identyfikacji radiowej (RFID) (3);

| — | wspólne standardy przekazywania wiadomości i komunikacji; |
| --- | --- |

—

wspólne standardy przekazywania wiadomości i komunikacji;

| — | badania (siódmy program ramowy); |
| --- | --- |

—

badania (siódmy program ramowy);

| — | interoperacyjność i kompatybilność; |
| --- | --- |

—

interoperacyjność i kompatybilność;

| — | szkolenie pracowników wykwalifikowanych w dziedzinie logistyki; |
| --- | --- |

—

szkolenie pracowników wykwalifikowanych w dziedzinie logistyki;

| — | porównywanie europejskiego rynku („benchmarking”) — należy tu jednak opracować metodologię i wskaźniki; |
| --- | --- |

—

porównywanie europejskiego rynku („benchmarking”) — należy tu jednak opracować metodologię i wskaźniki;

| — | polityka w zakresie infrastruktury: utrzymanie i optymalne wykorzystanie istniejącej infrastruktury oraz ewentualne nowe inwestycje, w szczególności w dziedzinie najnowszych technologii; |
| --- | --- |

—

polityka w zakresie infrastruktury: utrzymanie i optymalne wykorzystanie istniejącej infrastruktury oraz ewentualne nowe inwestycje, w szczególności w dziedzinie najnowszych technologii;

| — | podnoszenie standardów działania poprzez stosowny dialog społeczny, współpracę i odpowiednie prawodawstwo; |
| --- | --- |

—

podnoszenie standardów działania poprzez stosowny dialog społeczny, współpracę i odpowiednie prawodawstwo;

| — | wspieranie i uproszczenie łańcuchów multimodalnych oraz odpowiadających im standardów załadunku. |
| --- | --- |

—

wspieranie i uproszczenie łańcuchów multimodalnych oraz odpowiadających im standardów załadunku.

| 2.1.6 | Plan działań opublikowany w 2007 r. przedstawia planowane wcześniej działania w postaci programu z bardziej szczegółowymi celami wraz z harmonogramem ich realizacji. |
| --- | --- |

2.1.6

Plan działań opublikowany w 2007 r. przedstawia planowane wcześniej działania w postaci programu z bardziej szczegółowymi celami wraz z harmonogramem ich realizacji.

| 2.1.7 | W komunikacie (4)„Utrzymać Europę w ruchu — Zrównoważona mobilność dla naszego kontynentu”, opublikowanym w ramach śródokresowego przeglądu białej księgi dotyczącej transportu z 2001 r. (5) i równocześnie z jej aktualizacją, Komisja kładła nacisk na koncepcję inteligentnej mobilności, obejmującej logistykę transportu oraz inteligentne systemy transportu (ITS) i powraca teraz do tego tematu w planie działań. |
| --- | --- |

2.1.7

W komunikacie (4)„Utrzymać Europę w ruchu — Zrównoważona mobilność dla naszego kontynentu”, opublikowanym w ramach śródokresowego przeglądu białej księgi dotyczącej transportu z 2001 r. (5) i równocześnie z jej aktualizacją, Komisja kładła nacisk na koncepcję inteligentnej mobilności, obejmującej logistykę transportu oraz inteligentne systemy transportu (ITS) i powraca teraz do tego tematu w planie działań.

2.2   Elektroniczny transport towarowy (e-Freight) i inteligentne systemy transportowe

| 2.2.1 | Powszechne wykorzystanie dostępnych i przyszłych technologii informacyjnych i komunikacyjnych (TIK) mogłoby istotnie poprawić logistykę transportu towarowego, wciąż jednak istnieją problemy wymagające rozwiązania, takie jak standaryzacja, kompetencje użytkowników, przeszkody prawne i in., w zakresie dematerializacji dokumentów, bezpieczeństwa danych i ochrony prywatności. |
| --- | --- |

2.2.1

Powszechne wykorzystanie dostępnych i przyszłych technologii informacyjnych i komunikacyjnych (TIK) mogłoby istotnie poprawić logistykę transportu towarowego, wciąż jednak istnieją problemy wymagające rozwiązania, takie jak standaryzacja, kompetencje użytkowników, przeszkody prawne i in., w zakresie dematerializacji dokumentów, bezpieczeństwa danych i ochrony prywatności.

| 2.2.2 | Koncepcja elektronicznego transportu towarowego mogłaby doprowadzić w przyszłości do powstania „internetu przedmiotów” (ładunki: pojedyncze przedmioty, różnej wielkości paczki, kontenery mogłyby być indywidualnie oznakowywane, nazywane i identyfikowane dzięki pasywnemu lub aktywnemu identyfikatorowi elektronicznemu, aktywowanemu przez czytnik radiowy); ten nowy „internet przedmiotów” umożliwiłby automatyzację i uproszczenie transferu danych dotyczących ładunków (położenie geograficzne, informacje o zawartości i rozmiarze, dane dotyczące cła i in.). Z myślą o wdrożeniu tej nowej odmiany internetu opartej na identyfikacji przedmiotów należałoby rozwinąć systemy już istniejące. |
| --- | --- |

2.2.2

Koncepcja elektronicznego transportu towarowego mogłaby doprowadzić w przyszłości do powstania „internetu przedmiotów” (ładunki: pojedyncze przedmioty, różnej wielkości paczki, kontenery mogłyby być indywidualnie oznakowywane, nazywane i identyfikowane dzięki pasywnemu lub aktywnemu identyfikatorowi elektronicznemu, aktywowanemu przez czytnik radiowy); ten nowy „internet przedmiotów” umożliwiłby automatyzację i uproszczenie transferu danych dotyczących ładunków (położenie geograficzne, informacje o zawartości i rozmiarze, dane dotyczące cła i in.). Z myślą o wdrożeniu tej nowej odmiany internetu opartej na identyfikacji przedmiotów należałoby rozwinąć systemy już istniejące.

| 2.2.3 | Na rok 2008 Komisja przewiduje rozpoczęcie dużego projektu badawczego na podstawie harmonogramu dotyczącego rozwoju inteligentnych systemów transportu i technologii związanych z logistyką transportu. |
| --- | --- |

2.2.3

Na rok 2008 Komisja przewiduje rozpoczęcie dużego projektu badawczego na podstawie harmonogramu dotyczącego rozwoju inteligentnych systemów transportu i technologii związanych z logistyką transportu.

2.3   Perspektywy

| 2.3.1 | Dzięki położeniu nacisku na poprawę skuteczności plan ma przyczynić się do rozwiązania takich problemów jak zatłoczenie, zanieczyszczenie środowiska i hałas, emisje CO2 oraz uzależnienie od paliw kopalnych. Równolegle do tych działań muszą być prowadzone wspólnie z państwami członkowskimi prace nad długoterminową perspektywą, w celu ustanowienia wspólnej podstawy inwestycji w przyszłe systemy transportu towarowego. |
| --- | --- |

2.3.1

Dzięki położeniu nacisku na poprawę skuteczności plan ma przyczynić się do rozwiązania takich problemów jak zatłoczenie, zanieczyszczenie środowiska i hałas, emisje CO2 oraz uzależnienie od paliw kopalnych. Równolegle do tych działań muszą być prowadzone wspólnie z państwami członkowskimi prace nad długoterminową perspektywą, w celu ustanowienia wspólnej podstawy inwestycji w przyszłe systemy transportu towarowego.

| 2.3.2 | W 2010 r. Komisja Europejska przedstawi sprawozdanie na temat postępów w realizacji planu działań. |
| --- | --- |

2.3.2

W 2010 r. Komisja Europejska przedstawi sprawozdanie na temat postępów w realizacji planu działań.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1 | Rozszerzenie UE, postępująca globalizacja handlu, pojawienie się nowych potęg gospodarczych (nie tylko Chin) oraz procesy delokalizacji to silne czynniki rozwoju handlu. Nasilają się one szybciej niż wzrasta produkcja. W białej księdze z 2001 r. Komisja proponowała oddzielenie transportu od wzrostu. Należy pilnie powrócić do tych rozważań, aby przynajmniej przywrócić wzajemne powiązanie tych procesów, ich równoległy przebieg. Zgodnie z przeglądem białej księgi z 2006 r. (6) logistyka, która łączy działanie różnych środków transportu i podmiotów (organizatorów przepływów, przewoźników, użytkowników, organów krajowych, wspólnotowych i międzynarodowych) oraz opiera się na nowych technologiach informacyjnych, technologiach konfekcjonowania i przeładunku, może być decydującym czynnikiem płynności i zwiększenia efektywności wymiany handlowej i transportu towarów. |
| --- | --- |

3.1

Rozszerzenie UE, postępująca globalizacja handlu, pojawienie się nowych potęg gospodarczych (nie tylko Chin) oraz procesy delokalizacji to silne czynniki rozwoju handlu. Nasilają się one szybciej niż wzrasta produkcja. W białej księdze z 2001 r. Komisja proponowała oddzielenie transportu od wzrostu. Należy pilnie powrócić do tych rozważań, aby przynajmniej przywrócić wzajemne powiązanie tych procesów, ich równoległy przebieg. Zgodnie z przeglądem białej księgi z 2006 r. (6) logistyka, która łączy działanie różnych środków transportu i podmiotów (organizatorów przepływów, przewoźników, użytkowników, organów krajowych, wspólnotowych i międzynarodowych) oraz opiera się na nowych technologiach informacyjnych, technologiach konfekcjonowania i przeładunku, może być decydującym czynnikiem płynności i zwiększenia efektywności wymiany handlowej i transportu towarów.

| 3.2 | Łańcuchy logistyczne światowego zasięgu wymagają, aby połączenia pomiędzy systemami poszczególnych rodzajów transportu, zarówno fizyczne jak i elektroniczne, były na czas w pełni zintegrowane, aby można było korzystać z najbardziej skutecznego środka lub połączenia środków transportu i aby udoskonalona w ten sposób logistyka zapewniała jednocześnie trojakiego rodzaju wydajność: ekonomiczną, społeczną i ekologiczną (w tym zmniejszenie kosztów energetycznych). |
| --- | --- |

3.2

Łańcuchy logistyczne światowego zasięgu wymagają, aby połączenia pomiędzy systemami poszczególnych rodzajów transportu, zarówno fizyczne jak i elektroniczne, były na czas w pełni zintegrowane, aby można było korzystać z najbardziej skutecznego środka lub połączenia środków transportu i aby udoskonalona w ten sposób logistyka zapewniała jednocześnie trojakiego rodzaju wydajność: ekonomiczną, społeczną i ekologiczną (w tym zmniejszenie kosztów energetycznych).

| 3.3 | Planowanie transportu wymaga w większości przypadków długiego czasu i współpracy wielu podmiotów. Inwestycje w infrastrukturę transportową i platformy logistyczne są długoterminowe i bardzo kosztowne, szczególnie w przypadku portów morskich i śródlądowych czy lotnisk, ale także „suchych portów” czy obiektów transportu kombinowanego. Właśnie te platformy sprawiają najwięcej problemów, które należy rozwiązać w sposób szybki, pewny i trwały. W opinii Komitetu należy zatem przede wszystkim optymalnie wykorzystać istniejącą infrastrukturę; w tym celu bardzo owocna może się okazać wymiana informacji i doświadczeń. Jednak lepsze wykorzystanie zasobów i zastosowanie zaawansowanych technologii nie wystarczą. Z punktu widzenia nowych inwestycji niezbędny jest średniookresowy i długookresowy program działań. |
| --- | --- |

3.3

Planowanie transportu wymaga w większości przypadków długiego czasu i współpracy wielu podmiotów. Inwestycje w infrastrukturę transportową i platformy logistyczne są długoterminowe i bardzo kosztowne, szczególnie w przypadku portów morskich i śródlądowych czy lotnisk, ale także „suchych portów” czy obiektów transportu kombinowanego. Właśnie te platformy sprawiają najwięcej problemów, które należy rozwiązać w sposób szybki, pewny i trwały. W opinii Komitetu należy zatem przede wszystkim optymalnie wykorzystać istniejącą infrastrukturę; w tym celu bardzo owocna może się okazać wymiana informacji i doświadczeń. Jednak lepsze wykorzystanie zasobów i zastosowanie zaawansowanych technologii nie wystarczą. Z punktu widzenia nowych inwestycji niezbędny jest średniookresowy i długookresowy program działań.

| 3.4 | Stworzenie nowej, trwałej infrastruktury powinno mieć miejsce w przypadku, gdy kalkulacje przeprowadzone przy uwzględnieniu bardzo długoterminowej perspektywy wykażą taką potrzebę i gdy nie ma alternatywnego rozwiązania wykorzystującego współmodalność i istniejącą infrastrukturę. Na przykład kombinowany transport kolejowo-drogowy może być alternatywą dla rozbudowy istniejącej sieci drogowej lub budowy nowych dróg. W planowanie działań powinny być zaangażowane wszystkie podmioty łańcucha logistycznego: organy wspólnotowe, władze krajowe i regionalne, przemysł, dystrybutorzy oraz inni załadowcy, logistycy i przewoźnicy oraz partnerzy społeczni. Grupy te powinny mieć możliwość uczestniczenia we wstępnych debatach i różnego rodzaju konsultacjach poświęconych tym zagadnieniom, zaś ich opinie powinny być traktowane bardzo poważnie. |
| --- | --- |

3.4

Stworzenie nowej, trwałej infrastruktury powinno mieć miejsce w przypadku, gdy kalkulacje przeprowadzone przy uwzględnieniu bardzo długoterminowej perspektywy wykażą taką potrzebę i gdy nie ma alternatywnego rozwiązania wykorzystującego współmodalność i istniejącą infrastrukturę. Na przykład kombinowany transport kolejowo-drogowy może być alternatywą dla rozbudowy istniejącej sieci drogowej lub budowy nowych dróg. W planowanie działań powinny być zaangażowane wszystkie podmioty łańcucha logistycznego: organy wspólnotowe, władze krajowe i regionalne, przemysł, dystrybutorzy oraz inni załadowcy, logistycy i przewoźnicy oraz partnerzy społeczni. Grupy te powinny mieć możliwość uczestniczenia we wstępnych debatach i różnego rodzaju konsultacjach poświęconych tym zagadnieniom, zaś ich opinie powinny być traktowane bardzo poważnie.

| 3.5 | Efektem pracy nad programem powinno być ustanowienie długotrwałego partnerstwa, w celu zapewnienia trwałej równowagi infrastruktury (w sensie ekonomicznym, ekologicznym i społecznym). Program powinien stanowić część Europejskiej Perspektywy Rozwoju Przestrzennego i przyczynić się do lepszego usystematyzowania inwestycji w transport oraz ich skoordynowania i trwałego powiązania z działalnością przemysłową i handlową, a także z programami gospodarki przestrzennej i zagospodarowania przestrzeni miejskiej (w szczególności w celu uniknięcia mnożenia platform logistycznych oraz pospiesznych i kosztownych delokalizacji, przeciążenia pewnych arterii i obszarów z jednej strony oraz zapaści i izolacji innych obszarów z drugiej strony, spowodowanych brakiem połączeń lub ich słabą jakością). |
| --- | --- |

3.5

Efektem pracy nad programem powinno być ustanowienie długotrwałego partnerstwa, w celu zapewnienia trwałej równowagi infrastruktury (w sensie ekonomicznym, ekologicznym i społecznym). Program powinien stanowić część Europejskiej Perspektywy Rozwoju Przestrzennego i przyczynić się do lepszego usystematyzowania inwestycji w transport oraz ich skoordynowania i trwałego powiązania z działalnością przemysłową i handlową, a także z programami gospodarki przestrzennej i zagospodarowania przestrzeni miejskiej (w szczególności w celu uniknięcia mnożenia platform logistycznych oraz pospiesznych i kosztownych delokalizacji, przeciążenia pewnych arterii i obszarów z jednej strony oraz zapaści i izolacji innych obszarów z drugiej strony, spowodowanych brakiem połączeń lub ich słabą jakością).

| 3.6 | Nowe normy dotyczące jednostek ładunkowych, ich maksymalnej wagi, rozmiarów i właściwości przeładunkowych powinny służyć ułatwieniu ewentualnego przeładunku. Jednak biorąc pod uwagę niemal całkowitą wyłączność wykorzystywania dróg do transportu lądowego towarów, normy te nie powinny prowadzić do przeciążeń, stanowiących zagrożenie dla infrastruktury i bezpieczeństwa transportu drogowego. Powinny one natomiast sprzyjać współmodalności. |
| --- | --- |

3.6

Nowe normy dotyczące jednostek ładunkowych, ich maksymalnej wagi, rozmiarów i właściwości przeładunkowych powinny służyć ułatwieniu ewentualnego przeładunku. Jednak biorąc pod uwagę niemal całkowitą wyłączność wykorzystywania dróg do transportu lądowego towarów, normy te nie powinny prowadzić do przeciążeń, stanowiących zagrożenie dla infrastruktury i bezpieczeństwa transportu drogowego. Powinny one natomiast sprzyjać współmodalności.

| 3.7 | W odniesieniu do wniosku z 2003 r. w sprawie nowych, dobrowolnych intermodalnych jednostek ładunkowych Komitet przypomina skrótowo, że łączenie jednostek ładunkowych o rozbieżnych wymiarach to koszmar logistyczny. Wymienione dwie przeszkody (wymiary stałych prowadnic kontenerów i niepewność w kwestii tego, kto poniesie koszty takiego systemu) prowadzą już teraz do wątpliwości, czy system będzie wykorzystywany. |
| --- | --- |

3.7

W odniesieniu do wniosku z 2003 r. w sprawie nowych, dobrowolnych intermodalnych jednostek ładunkowych Komitet przypomina skrótowo, że łączenie jednostek ładunkowych o rozbieżnych wymiarach to koszmar logistyczny. Wymienione dwie przeszkody (wymiary stałych prowadnic kontenerów i niepewność w kwestii tego, kto poniesie koszty takiego systemu) prowadzą już teraz do wątpliwości, czy system będzie wykorzystywany.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1 | Komitet życzy sobie gorąco, aby Komisja zasięgnęła jego opinii na temat sprawozdania, jakie przedstawi ona w 2010 r. z postępów w realizacji planu i ewentualnych problemów w jego wdrażaniu. |
| --- | --- |

4.1

Komitet życzy sobie gorąco, aby Komisja zasięgnęła jego opinii na temat sprawozdania, jakie przedstawi ona w 2010 r. z postępów w realizacji planu i ewentualnych problemów w jego wdrażaniu.

| 4.2 | „Internet przedmiotów” niewątpliwie umożliwi poprawę wydajności logistyki transportu oraz usług świadczonych klientom. Opierając się jednak na doświadczeniach z „internetem nazw”, Komitet zastanawia się nad procedurami i instrumentami nadzoru, jakie należy wprowadzić w odniesieniu do nazewnictwa; z przyczyn historycznych „internet nazw” podlega ostatecznemu nadzorowi Departamentu Handlu USA (USDoC). W opinii Komitetu „internet przedmiotów”, z uwagi na swoje znaczenie ekonomiczne i przeważnie wewnątrzregionalny charakter wymiany handlowej, powinien opierać się na wielobiegunowości (na przykład w przypadku instytucji regionalnych i subregionalnych zajmujących się nazewnictwem) i nie powinien podlegać nadrzędnej kontroli pojedynczej instytucji, w dodatku spoza UE. Komitet popiera opcję europejskiego modelu decyzyjnego w zakresie nazewnictwa i zarządzania bazami danych, a także ustalania standardów technicznych. |
| --- | --- |

4.2

„Internet przedmiotów” niewątpliwie umożliwi poprawę wydajności logistyki transportu oraz usług świadczonych klientom. Opierając się jednak na doświadczeniach z „internetem nazw”, Komitet zastanawia się nad procedurami i instrumentami nadzoru, jakie należy wprowadzić w odniesieniu do nazewnictwa; z przyczyn historycznych „internet nazw” podlega ostatecznemu nadzorowi Departamentu Handlu USA (USDoC). W opinii Komitetu „internet przedmiotów”, z uwagi na swoje znaczenie ekonomiczne i przeważnie wewnątrzregionalny charakter wymiany handlowej, powinien opierać się na wielobiegunowości (na przykład w przypadku instytucji regionalnych i subregionalnych zajmujących się nazewnictwem) i nie powinien podlegać nadrzędnej kontroli pojedynczej instytucji, w dodatku spoza UE. Komitet popiera opcję europejskiego modelu decyzyjnego w zakresie nazewnictwa i zarządzania bazami danych, a także ustalania standardów technicznych.

| 4.2.1 | Komitet wyraża aprobatę dla propozycji Komisji, aby włączyć rozwój logistyki do odnowionej strategii lizbońskiej dla wzrostu i zatrudnienia. Jednocześnie kierując się doświadczeniem, wzywa Komisję do szybkiego nadrobienia skumulowanych opóźnień we wdrażaniu nowych technologii, w szczególności jeśli chodzi o program Galileo. |
| --- | --- |

4.2.1

Komitet wyraża aprobatę dla propozycji Komisji, aby włączyć rozwój logistyki do odnowionej strategii lizbońskiej dla wzrostu i zatrudnienia. Jednocześnie kierując się doświadczeniem, wzywa Komisję do szybkiego nadrobienia skumulowanych opóźnień we wdrażaniu nowych technologii, w szczególności jeśli chodzi o program Galileo.

| 4.3 | Komitet uważa, że internet rzeczy, z uwagi na swoje znaczenie gospodarcze oraz fakt, że wymiana odbywa się w większości na poziomie wewnątrzregionalnym, powinien raczej opierać się na systemie wielobiegunowym (np. w postaci organów regulacyjnych szczebla regionalnego lub niższego niż regionalny), a nie podlegać ostatecznej kontroli pojedynczego organu spoza UE. |
| --- | --- |

4.3

Komitet uważa, że internet rzeczy, z uwagi na swoje znaczenie gospodarcze oraz fakt, że wymiana odbywa się w większości na poziomie wewnątrzregionalnym, powinien raczej opierać się na systemie wielobiegunowym (np. w postaci organów regulacyjnych szczebla regionalnego lub niższego niż regionalny), a nie podlegać ostatecznej kontroli pojedynczego organu spoza UE.

| 4.4 | Należy także jasno przedstawić problemy ochrony prywatności i danych handlowych związane z wdrożeniem różnorodnych technologii informacyjnych, przekazujących dane o zawartości ładunku, tak aby uniknąć przecieku informacji do kręgów przestępczych, przede wszystkim w krajach trzecich (możliwe implikacje celne i związane z ubezpieczeniem), o położeniu geograficznym ładunku oraz o jego nadawcach, pośrednikach i odbiorcach, w kontekście wspierania inteligentnych systemów transportu i związanych z nimi technologii informacyjnych. |
| --- | --- |

4.4

Należy także jasno przedstawić problemy ochrony prywatności i danych handlowych związane z wdrożeniem różnorodnych technologii informacyjnych, przekazujących dane o zawartości ładunku, tak aby uniknąć przecieku informacji do kręgów przestępczych, przede wszystkim w krajach trzecich (możliwe implikacje celne i związane z ubezpieczeniem), o położeniu geograficznym ładunku oraz o jego nadawcach, pośrednikach i odbiorcach, w kontekście wspierania inteligentnych systemów transportu i związanych z nimi technologii informacyjnych.

| 4.5 | Jest to szczególnie istotne w przypadku logistyki związanej z handlem elektronicznym. |
| --- | --- |

4.5

Jest to szczególnie istotne w przypadku logistyki związanej z handlem elektronicznym.

| 4.6 | Komitet docenia, że Komisja dąży do unowocześniania zawodu logistyka poprzez system definiowania i certyfikowania operatorów oraz pragnąłby, aby system ten przynosił wysoką wartość dodaną. |
| --- | --- |

4.6

Komitet docenia, że Komisja dąży do unowocześniania zawodu logistyka poprzez system definiowania i certyfikowania operatorów oraz pragnąłby, aby system ten przynosił wysoką wartość dodaną.

| 4.7 | Komitet wyraża zadowolenie z propozycji Komisji, aby współpracować z partnerami społecznymi przy opracowywaniu wymogów dotyczących kwalifikacji i szkoleń. W związku z tym Komitet ma nadzieję, że kwalifikacje te i szkolenia zostaną opracowane zgodnie z koncepcją kształcenia się przez całe życie zawodowe i zostaną stopniowo dostosowane do najnowszego stanu wiedzy i technologii. Należy także z zadowoleniem przyjąć fakt, że Komisja pragnie zapewnić wzajemne uznawanie tych dobrowolnych certyfikatów. |
| --- | --- |

4.7

Komitet wyraża zadowolenie z propozycji Komisji, aby współpracować z partnerami społecznymi przy opracowywaniu wymogów dotyczących kwalifikacji i szkoleń. W związku z tym Komitet ma nadzieję, że kwalifikacje te i szkolenia zostaną opracowane zgodnie z koncepcją kształcenia się przez całe życie zawodowe i zostaną stopniowo dostosowane do najnowszego stanu wiedzy i technologii. Należy także z zadowoleniem przyjąć fakt, że Komisja pragnie zapewnić wzajemne uznawanie tych dobrowolnych certyfikatów.

| 4.8 | Poprawa wydajności logistyki poprzez wykorzystanie nowych technologii, uproszczenie procedur administracyjnych, wymianę doświadczeń, rozwój kwalifikacji i szkoleń oraz współmodalność jest niezbędna. Należy jednak podkreślić, że działania w tej dziedzinie przyniosą w pełni zadowalające rezultaty dopiero wówczas, gdy zgodnie z zaleceniami Komisji z białej księgi z 2001 r. w sektorze transportu i logistyki UE przywrócona zostanie równowaga wewnątrz gałęzi transportu i pomiędzy nimi oraz wprowadzona zostanie „konkurencja regulowana”, zakładająca względną rewaloryzację kosztów transportu i rzeczywistą harmonizację warunków konkurencji wewnątrz poszczególnych rodzajów transportu i pomiędzy nimi. |
| --- | --- |

4.8

Poprawa wydajności logistyki poprzez wykorzystanie nowych technologii, uproszczenie procedur administracyjnych, wymianę doświadczeń, rozwój kwalifikacji i szkoleń oraz współmodalność jest niezbędna. Należy jednak podkreślić, że działania w tej dziedzinie przyniosą w pełni zadowalające rezultaty dopiero wówczas, gdy zgodnie z zaleceniami Komisji z białej księgi z 2001 r. w sektorze transportu i logistyki UE przywrócona zostanie równowaga wewnątrz gałęzi transportu i pomiędzy nimi oraz wprowadzona zostanie „konkurencja regulowana”, zakładająca względną rewaloryzację kosztów transportu i rzeczywistą harmonizację warunków konkurencji wewnątrz poszczególnych rodzajów transportu i pomiędzy nimi.

Bruksela, 29 maja 2008 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  COM(2006) 336 wersja ostateczna.

1

(2)  COM(2007) 607 wersja ostateczna.

2

(3)  Patrz: opinia rozpoznawcza w sprawie identyfikacji radiowej (RFID) (sprawozdawca: Peter MORGAN) Dz.U. C 256 z 27.10.2007, s. 66–72 i materiały z konferencji w Lizbonie w dniach 15-16 listopada 2007 r. (strona przewodnictwa portugalskiego).

3

(4)  COM (2006) 314 wersja ostateczna z 22.06.2006.

4

(5)  Patrz: opinia Komitetu w sprawie białej księgi COM(2001)370 z 12.9.2001: „Europejska polityka transportowa do 2010 r.: czas na decyzje” i ocena śródokresowa COM(2006) 314 z 22.06.2006: Utrzymać Europę w ruchu — zrównoważona mobilność dla naszego kontynentu — przegląd średniookresowy Białej Księgi.

5

(6)  Utrzymać Europę w ruchu — zrównoważona mobilność dla naszego kontynentu. Przegląd średniookresowy Białej Księgi Komisji Europejskiej dotyczącej transportu z 2001 r. — COM (2006) 314 wersja ostateczna z 22.6.2006.

6

---

| 30.8.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 224/50 |
| --- | --- | --- | --- |

30.8.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 224/50

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

| — | wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy 2002/21/WE w sprawie wspólnych ram regulacyjnych sieci i usług łączności elektronicznej, 2002/19/WE w sprawie dostępu do sieci łączności elektronicznej oraz wzajemnych połączeń i 2002/20/WE w sprawie zezwoleń na udostępnienie sieci i usług łączności elektronicznej |
| --- | --- |

—

wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy 2002/21/WE w sprawie wspólnych ram regulacyjnych sieci i usług łączności elektronicznej, 2002/19/WE w sprawie dostępu do sieci łączności elektronicznej oraz wzajemnych połączeń i 2002/20/WE w sprawie zezwoleń na udostępnienie sieci i usług łączności elektronicznej

| — | wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2002/22/WE w sprawie usługi powszechnej i związanych z sieciami i usługami łączności elektronicznej praw użytkowników oraz dyrektywę 2002/58/WE dotyczącą przetwarzania danych osobowych i ochrony prywatności w sektorze łączności elektronicznej oraz rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 w sprawie współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów |
| --- | --- |

—

wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2002/22/WE w sprawie usługi powszechnej i związanych z sieciami i usługami łączności elektronicznej praw użytkowników oraz dyrektywę 2002/58/WE dotyczącą przetwarzania danych osobowych i ochrony prywatności w sektorze łączności elektronicznej oraz rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 w sprawie współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów

| — | wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Europejski Urząd ds. Rynku Łączności Elektronicznej |
| --- | --- |

—

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Europejski Urząd ds. Rynku Łączności Elektronicznej

COM(2007) 697 wersja ostateczna — 2007/0247 (COD)

COM(2007) 698 wersja ostateczna — 2007/0248 (COD)

COM(2007) 699 wersja ostateczna — 2007/0249 (COD)

(2008/C 224/11)

Dnia 10 grudnia 2007 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy 2002/21/WE w sprawie wspólnych ram regulacyjnych sieci i usług łączności elektronicznej, 2002/19/WE w sprawie dostępu do sieci łączności elektronicznej oraz wzajemnych połączeń i 2002/20/WE w sprawie zezwoleń na udostępnienie sieci i usług łączności elektronicznej

wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2002/22/WE w sprawie usługi powszechnej i związanych z sieciami i usługami łączności elektronicznej praw użytkowników oraz dyrektywę 2002/58/WE dotyczącą przetwarzania danych osobowych i ochrony prywatności w sektorze łączności elektronicznej oraz rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 w sprawie współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Europejski Urząd ds. Rynku Łączności Elektronicznej

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię w dniu 8 maja 2008 r. Sprawozdawcą był Bernardo HERNÁNDEZ BATALLER.

Na 445. sesji plenarnej w dniach 28 i 29 maja 2008 r. (posiedzenie z 29 maja 2008 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 80 głosami — 1 osoba wstrzymała się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | EKES wyraża poparcie dla celów Komisji, jakimi są: osiągnięcie w ramach rynku łączności elektronicznej jak największych korzyści dla użytkowników, czuwanie nad tym, by nie zaistniały zakłócenia lub ograniczenia konkurencji, działanie na rzecz skutecznych inwestycji w infrastrukturę i na rzecz innowacji, a także wspieranie efektywnego użytkowania i zarządzania częstotliwościami i numerami. |
| --- | --- |

1.1

EKES wyraża poparcie dla celów Komisji, jakimi są: osiągnięcie w ramach rynku łączności elektronicznej jak największych korzyści dla użytkowników, czuwanie nad tym, by nie zaistniały zakłócenia lub ograniczenia konkurencji, działanie na rzecz skutecznych inwestycji w infrastrukturę i na rzecz innowacji, a także wspieranie efektywnego użytkowania i zarządzania częstotliwościami i numerami.

| 1.2 | Ze względu na to, iż sektor łączności elektronicznej cechuje się wysokim poziomem innowacji technologicznych i bardzo dynamicznymi rynkami, EKES uważa za zadowalającą formę ram regulacyjnych dla łączności elektronicznej oraz proponowane zmiany oparte na następujących elementach: |
| --- | --- |

1.2

Ze względu na to, iż sektor łączności elektronicznej cechuje się wysokim poziomem innowacji technologicznych i bardzo dynamicznymi rynkami, EKES uważa za zadowalającą formę ram regulacyjnych dla łączności elektronicznej oraz proponowane zmiany oparte na następujących elementach:

| 1.2.1 | Zasada regulacji zdecentralizowanej w państwach członkowskich, z nałożeniem na władze krajowe odpowiedzialności za kontrolowanie rynków zgodnie ze wspólnym zestawem zasad i procedur. Wzmacnia się w ten sposób niezależność krajowych organów regulacyjnych, ich zarządzanie i ich prawo do oceny sytuacji, a także gwarantuje się im posiadanie własnego budżetu i odpowiednich zasobów kadrowych; wzmacnia się też ich zdolność do egzekwowania przepisów i, tym samym, skuteczniejszego stosowania ram regulacyjnych. |
| --- | --- |

1.2.1

Zasada regulacji zdecentralizowanej w państwach członkowskich, z nałożeniem na władze krajowe odpowiedzialności za kontrolowanie rynków zgodnie ze wspólnym zestawem zasad i procedur. Wzmacnia się w ten sposób niezależność krajowych organów regulacyjnych, ich zarządzanie i ich prawo do oceny sytuacji, a także gwarantuje się im posiadanie własnego budżetu i odpowiednich zasobów kadrowych; wzmacnia się też ich zdolność do egzekwowania przepisów i, tym samym, skuteczniejszego stosowania ram regulacyjnych.

| 1.2.2 | Konsolidacja rynku wewnętrznego z przyznaniem określonych kompetencji Komisji w zakresie rynków ponadnarodowych, wykraczających poza ramy jednego państwa członkowskiego. |
| --- | --- |

1.2.2

Konsolidacja rynku wewnętrznego z przyznaniem określonych kompetencji Komisji w zakresie rynków ponadnarodowych, wykraczających poza ramy jednego państwa członkowskiego.

| 1.2.3 | Zwiększenie spójności prawodawstwa poprzez unowocześnienie niektórych przepisów celem dostosowania ich do przemian technologicznych i rynkowych, usunięcie przepisów przestarzałych, dublujących się lub bezprzedmiotowych. |
| --- | --- |

1.2.3

Zwiększenie spójności prawodawstwa poprzez unowocześnienie niektórych przepisów celem dostosowania ich do przemian technologicznych i rynkowych, usunięcie przepisów przestarzałych, dublujących się lub bezprzedmiotowych.

| 1.2.4 | Określenie skutecznej strategii zarządzania widmem celem stworzenia jednolitej europejskiej przestrzeni informacyjnej. |
| --- | --- |

1.2.4

Określenie skutecznej strategii zarządzania widmem celem stworzenia jednolitej europejskiej przestrzeni informacyjnej.

| 1.2.5 | Rozdział funkcjonalny, w wyjątkowych przypadkach, na mocy postanowienia krajowego organu regulacyjnego i po uprzednim zatwierdzeniu przez Komisję, celem zapewnienia podaży w pełni równoważnych produktów dostępu wszystkim operatorom detalicznym, w tym własnym jednostkom detalicznym zintegrowanego wertykalnie operatora. |
| --- | --- |

1.2.5

Rozdział funkcjonalny, w wyjątkowych przypadkach, na mocy postanowienia krajowego organu regulacyjnego i po uprzednim zatwierdzeniu przez Komisję, celem zapewnienia podaży w pełni równoważnych produktów dostępu wszystkim operatorom detalicznym, w tym własnym jednostkom detalicznym zintegrowanego wertykalnie operatora.

| 1.2.6 | Uzyskanie niezawodnej i skutecznej łączności dzięki sieciom łączności elektronicznej. W tym celu Urząd powinien przyczyniać się do harmonizacji technicznych środków bezpieczeństwa i odpowiednich środków organizacyjnych, pełniąc rolę doradczą. |
| --- | --- |

1.2.6

Uzyskanie niezawodnej i skutecznej łączności dzięki sieciom łączności elektronicznej. W tym celu Urząd powinien przyczyniać się do harmonizacji technicznych środków bezpieczeństwa i odpowiednich środków organizacyjnych, pełniąc rolę doradczą.

| 1.2.7 | Zwiększenie praw konsumentów w odniesieniu do niektórych aspektów umów, a także w dziedzinach takich jak: przejrzystość i publikowanie informacji, dostępność usług, usługi informacyjne i numery alarmowe, zachowywanie numerów. Niemniej jednak omawiane wnioski nie pozwalają na osiągnięcie wysokiego poziomu ochrony konsumentów, jak stanowi Traktat w odniesieniu do tej dziedziny, gdyż nie poruszono innych aspektów, takich jak uregulowania w zakresie obsługi klientów, minimalne poziomy jakości, kary czy ewentualne umowy dotyczące jednocześnie usług i urządzeń końcowych. |
| --- | --- |

1.2.7

Zwiększenie praw konsumentów w odniesieniu do niektórych aspektów umów, a także w dziedzinach takich jak: przejrzystość i publikowanie informacji, dostępność usług, usługi informacyjne i numery alarmowe, zachowywanie numerów. Niemniej jednak omawiane wnioski nie pozwalają na osiągnięcie wysokiego poziomu ochrony konsumentów, jak stanowi Traktat w odniesieniu do tej dziedziny, gdyż nie poruszono innych aspektów, takich jak uregulowania w zakresie obsługi klientów, minimalne poziomy jakości, kary czy ewentualne umowy dotyczące jednocześnie usług i urządzeń końcowych.

| 1.2.8 | Wyższy stopień ochrony poufności i życia prywatnego, choć nie wszystkie propozycje idą wystarczająco daleko w tym kierunku, jak np. w wypadku ochrony przed „spamem”. W tym względzie zdaniem EKES-u należy jednoznacznie oprzeć się na zasadzie wyraźnej i uprzedniej zgody konsumenta na otrzymywanie informacji handlowych. |
| --- | --- |

1.2.8

Wyższy stopień ochrony poufności i życia prywatnego, choć nie wszystkie propozycje idą wystarczająco daleko w tym kierunku, jak np. w wypadku ochrony przed „spamem”. W tym względzie zdaniem EKES-u należy jednoznacznie oprzeć się na zasadzie wyraźnej i uprzedniej zgody konsumenta na otrzymywanie informacji handlowych.

| 1.3 | Zdaniem EKES-u niezwykle pozytywne jest włączenie w zakres ram regulacyjnych urządzeń końcowych, co poprawi dostępność elektroniczną dla niepełnosprawnych użytkowników końcowych. Tak samo Komitet odnosi się do ustanowienia wiążących zasad dotyczących usługi powszechnej celem ułatwienia dostępu osób niepełnosprawnych do publicznych usług telefonicznych, w tym do numerów alarmowych, do informacji o numerach abonentów, do informatorów w takim stopniu jak inni użytkownicy, a także do innych odpowiednich środków. |
| --- | --- |

1.3

Zdaniem EKES-u niezwykle pozytywne jest włączenie w zakres ram regulacyjnych urządzeń końcowych, co poprawi dostępność elektroniczną dla niepełnosprawnych użytkowników końcowych. Tak samo Komitet odnosi się do ustanowienia wiążących zasad dotyczących usługi powszechnej celem ułatwienia dostępu osób niepełnosprawnych do publicznych usług telefonicznych, w tym do numerów alarmowych, do informacji o numerach abonentów, do informatorów w takim stopniu jak inni użytkownicy, a także do innych odpowiednich środków.

| 1.4 | Istotne jest uproszczenie procedur i ograniczenie kosztów administracyjnych. Dzięki większej elastyczności w zarządzaniu widmem łatwiejsze będą procedury administracyjne oraz wykorzystanie widma przez operatorów. EKES uważa za niezbędne istnienie nielicznych wyjątków natury technicznej oraz wyjątków o szerszym zakresie dla osiągnięcia celów interesu ogólnego. Państwa członkowskie powinny nałożyć takie ograniczenia np. w dziedzinie różnorodności kulturowej i językowej, swobody wypowiedzi, pluralizmu mediów, promowania spójności społecznej i terytorialnej, ochrony życia ludzkiego, uwzględniając potrzeby techniczne, społeczne, kulturowe i polityczne wszystkich państw członkowskich, zgodnie z prawodawstwem krajowym i prawem wspólnotowym. |
| --- | --- |

1.4

Istotne jest uproszczenie procedur i ograniczenie kosztów administracyjnych. Dzięki większej elastyczności w zarządzaniu widmem łatwiejsze będą procedury administracyjne oraz wykorzystanie widma przez operatorów. EKES uważa za niezbędne istnienie nielicznych wyjątków natury technicznej oraz wyjątków o szerszym zakresie dla osiągnięcia celów interesu ogólnego. Państwa członkowskie powinny nałożyć takie ograniczenia np. w dziedzinie różnorodności kulturowej i językowej, swobody wypowiedzi, pluralizmu mediów, promowania spójności społecznej i terytorialnej, ochrony życia ludzkiego, uwzględniając potrzeby techniczne, społeczne, kulturowe i polityczne wszystkich państw członkowskich, zgodnie z prawodawstwem krajowym i prawem wspólnotowym.

| 1.5 | Utworzenie Europejskiego Urzędu ds. Rynku Łączności Elektronicznej, organu niezależnego od Komisji i wzmacniającego pozycję krajowych organów regulacyjnych może przynieść pozytywne skutki dzięki stworzeniu warunków dla ustanowienia skutecznych powiązań między Komisją a krajowymi organami regulacyjnymi w dziedzinach wymagających spójności na szczeblu europejskim, jak np. określanie rynków, analizy i rozwiązania dotyczące rynków, harmonizacja użytkowania widma czy definicja rynków ponadnarodowych. |
| --- | --- |

1.5

Utworzenie Europejskiego Urzędu ds. Rynku Łączności Elektronicznej, organu niezależnego od Komisji i wzmacniającego pozycję krajowych organów regulacyjnych może przynieść pozytywne skutki dzięki stworzeniu warunków dla ustanowienia skutecznych powiązań między Komisją a krajowymi organami regulacyjnymi w dziedzinach wymagających spójności na szczeblu europejskim, jak np. określanie rynków, analizy i rozwiązania dotyczące rynków, harmonizacja użytkowania widma czy definicja rynków ponadnarodowych.

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | W 2002 r. zatwierdzono reformę rynku telekomunikacji, która doprowadziła do ustanowienia ram regulacyjnych w obszarze łączności elektronicznej (wszystkie sieci satelitarne i naziemne, stacjonarne i bezprzewodowe), składających się z dyrektywy ramowej oraz dyrektyw o dostępie, zezwoleniach, usłudze powszechnej i przetwarzaniu danych osobowych i ochronie prywatności w tym sektorze. |
| --- | --- |

2.1

W 2002 r. zatwierdzono reformę rynku telekomunikacji, która doprowadziła do ustanowienia ram regulacyjnych w obszarze łączności elektronicznej (wszystkie sieci satelitarne i naziemne, stacjonarne i bezprzewodowe), składających się z dyrektywy ramowej oraz dyrektyw o dostępie, zezwoleniach, usłudze powszechnej i przetwarzaniu danych osobowych i ochronie prywatności w tym sektorze.

| 2.2 | Ramy regulacyjne UE dla sieci i usług łączności elektronicznej zostały opracowane w celu ułatwienia dostępu wchodzących na rynek operatorów do istniejącej infrastruktury, wspierania inwestycji w alternatywne rodzaje infrastruktury oraz zapewnienia konsumentom większych możliwości wyboru i niższych cen. |
| --- | --- |

2.2

Ramy regulacyjne UE dla sieci i usług łączności elektronicznej zostały opracowane w celu ułatwienia dostępu wchodzących na rynek operatorów do istniejącej infrastruktury, wspierania inwestycji w alternatywne rodzaje infrastruktury oraz zapewnienia konsumentom większych możliwości wyboru i niższych cen.

| 2.3 | Model regulacyjny aktualnych przepisów ramowych opiera się przede wszystkim na zdecentralizowanej regulacji w państwach członkowskich, nakładając na władze krajowe odpowiedzialność za kontrolowanie rynków zgodnie ze wspólnym zestawem zasad i procedur. |
| --- | --- |

2.3

Model regulacyjny aktualnych przepisów ramowych opiera się przede wszystkim na zdecentralizowanej regulacji w państwach członkowskich, nakładając na władze krajowe odpowiedzialność za kontrolowanie rynków zgodnie ze wspólnym zestawem zasad i procedur.

| 2.4 | Ramy regulacyjne gwarantują minimalny poziom harmonizacji i pozostawiają definicję środków wykonawczych krajowym organom regulacyjnym lub państwom członkowskim. |
| --- | --- |

2.4

Ramy regulacyjne gwarantują minimalny poziom harmonizacji i pozostawiają definicję środków wykonawczych krajowym organom regulacyjnym lub państwom członkowskim.

| 2.5 | Zgodnie z dyrektywą ramową, należy dążyć do stopniowego zmniejszania uregulowań sektorowych ex ante, wraz z rozwojem konkurencji na rynku, wykorzystując w tym celu zalecenie Komisji, określające rynki produktów i usług, na których uregulowania ex ante mogą być uzasadnione. |
| --- | --- |

2.5

Zgodnie z dyrektywą ramową, należy dążyć do stopniowego zmniejszania uregulowań sektorowych ex ante, wraz z rozwojem konkurencji na rynku, wykorzystując w tym celu zalecenie Komisji, określające rynki produktów i usług, na których uregulowania ex ante mogą być uzasadnione.

| 2.5.1 | Wszelkie uregulowania ex ante muszą przynosić korzyści konsumentom i zapewniać konkurencyjność rynków detalicznych. Definicja „odnośnych rynków” może się zmieniać z upływem czasu w wyniku zmiany charakterystyki produktów i usług oraz pojawienia się możliwości zastępowania zarówno ze strony popytu, jak i podaży, o czym wspomina się w zaleceniu Komisji z 17 grudnia 2007 r. (1) |
| --- | --- |

2.5.1

Wszelkie uregulowania ex ante muszą przynosić korzyści konsumentom i zapewniać konkurencyjność rynków detalicznych. Definicja „odnośnych rynków” może się zmieniać z upływem czasu w wyniku zmiany charakterystyki produktów i usług oraz pojawienia się możliwości zastępowania zarówno ze strony popytu, jak i podaży, o czym wspomina się w zaleceniu Komisji z 17 grudnia 2007 r. (1)

3.   Wnioski Komisji

| 3.1 | Komisja wspiera szeroko zakrojoną zmianę obowiązujących przepisów europejskich w zakresie łączności elektronicznej (dalej zwanych „ramami regulacyjnymi”) poprzez jednoczesne przedłożenie:






  — | dwóch wniosków dotyczących dyrektywy, z których jeden zmienia dyrektywę ramową, dyrektywę o dostępie i dyrektywę o zezwoleniach, a drugi dyrektywę o usłudze powszechnej i ochronie prywatności; |
| --- | --- | --- |

3.1

Komisja wspiera szeroko zakrojoną zmianę obowiązujących przepisów europejskich w zakresie łączności elektronicznej (dalej zwanych „ramami regulacyjnymi”) poprzez jednoczesne przedłożenie:

—

dwóch wniosków dotyczących dyrektywy, z których jeden zmienia dyrektywę ramową, dyrektywę o dostępie i dyrektywę o zezwoleniach, a drugi dyrektywę o usłudze powszechnej i ochronie prywatności;

| — | wniosku dotyczącego rozporządzenia ustanawiającego Europejski Urząd ds. Rynku Łączności Elektronicznej (dalej zwany „Urzędem”). |
| --- | --- |

—

wniosku dotyczącego rozporządzenia ustanawiającego Europejski Urząd ds. Rynku Łączności Elektronicznej (dalej zwany „Urzędem”).

| 3.2 | W skrócie, wspomniane wnioski mają na celu określenie „zmienionych” europejskich ram regulacyjnych w obszarze łączności elektronicznej, dostosowując je do potrzeb krajowych organów regulacyjnych, operatorów oraz konsumentów towarów i usług. |
| --- | --- |

3.2

W skrócie, wspomniane wnioski mają na celu określenie „zmienionych” europejskich ram regulacyjnych w obszarze łączności elektronicznej, dostosowując je do potrzeb krajowych organów regulacyjnych, operatorów oraz konsumentów towarów i usług.

| 3.3 | Dąży się do ustanowienia spójnych „zmienionych ram regulacyjnych” dla gospodarki cyfrowej, wykorzystujących osiągnięcia płynące z rozwoju rynku wewnętrznego. Wnioski dotyczą następujących zagadnień: |
| --- | --- |

3.3

Dąży się do ustanowienia spójnych „zmienionych ram regulacyjnych” dla gospodarki cyfrowej, wykorzystujących osiągnięcia płynące z rozwoju rynku wewnętrznego. Wnioski dotyczą następujących zagadnień:

| 3.4 | Odnośnie do wniosku zmieniającego dyrektywę ramową, dyrektywę o zezwoleniach i dyrektywę o dostępie:






  a) | jeśli chodzi o zarządzanie widmem, zmiany gwarantują, iż państwa członkowskie będą zasięgać opinii zainteresowanych stron przy rozważaniu możliwego odstępstwa od zasad neutralności technologii i usług, w tym podczas realizacji celów wyznaczonych w interesie ogólnym; |
| --- | --- | --- |

3.4

Odnośnie do wniosku zmieniającego dyrektywę ramową, dyrektywę o zezwoleniach i dyrektywę o dostępie:

a)

jeśli chodzi o zarządzanie widmem, zmiany gwarantują, iż państwa członkowskie będą zasięgać opinii zainteresowanych stron przy rozważaniu możliwego odstępstwa od zasad neutralności technologii i usług, w tym podczas realizacji celów wyznaczonych w interesie ogólnym;

| b) | wzmocniona zostaje spójność właściwych ram prawnych dzięki racjonalizacji różnych elementów proceduralnych w procesie przeglądu rynków, włączając w to możliwość przejęcia przez Komisję analizy rynku, jeżeli krajowy organ regulacyjny opóźni się w znacznym stopniu z wykonywaniem swoich obowiązków; |
| --- | --- |

b)

wzmocniona zostaje spójność właściwych ram prawnych dzięki racjonalizacji różnych elementów proceduralnych w procesie przeglądu rynków, włączając w to możliwość przejęcia przez Komisję analizy rynku, jeżeli krajowy organ regulacyjny opóźni się w znacznym stopniu z wykonywaniem swoich obowiązków;

| c) | następuje poprawa bezpieczeństwa i integralności sieci poprzez wzmocnienie obowiązków w tej dziedzinie oraz rozszerzenie wymogów związanych z integralnością sieci telefonicznych na sieci telefonii komórkowej i sieci IP; |
| --- | --- |

c)

następuje poprawa bezpieczeństwa i integralności sieci poprzez wzmocnienie obowiązków w tej dziedzinie oraz rozszerzenie wymogów związanych z integralnością sieci telefonicznych na sieci telefonii komórkowej i sieci IP;

| d) | wzmocnione zostają gwarancje prawne zainteresowanych stron dzięki określeniu różnych kryteriów niezależności krajowych organów regulacyjnych, jak również uznaniu prawa do odwoływania się od decyzji organu i zapewnieniu możliwości zawieszenia środków przyjętych przez ten organ celem zapobiegnięcia, w sytuacji pilnej konieczności, wyrządzeniu poważnej i nieodwracalnej szkody; |
| --- | --- |

d)

wzmocnione zostają gwarancje prawne zainteresowanych stron dzięki określeniu różnych kryteriów niezależności krajowych organów regulacyjnych, jak również uznaniu prawa do odwoływania się od decyzji organu i zapewnieniu możliwości zawieszenia środków przyjętych przez ten organ celem zapobiegnięcia, w sytuacji pilnej konieczności, wyrządzeniu poważnej i nieodwracalnej szkody;

| e) | zwrócona zostaje uwaga na grupy znajdujące się w trudnej sytuacji poprzez objęcie urządzeń końcowych wymogami technicznymi, które poprawią dostępność elektroniczną dla osób niepełnosprawnych, a także poprzez aktualizację celów krajowych organów regulacyjnych w odniesieniu do użytkowników w podeszłym wieku i użytkowników z potrzebami społecznymi; |
| --- | --- |

e)

zwrócona zostaje uwaga na grupy znajdujące się w trudnej sytuacji poprzez objęcie urządzeń końcowych wymogami technicznymi, które poprawią dostępność elektroniczną dla osób niepełnosprawnych, a także poprzez aktualizację celów krajowych organów regulacyjnych w odniesieniu do użytkowników w podeszłym wieku i użytkowników z potrzebami społecznymi;

| f) | zezwala się krajowym organom regulacyjnym na wprowadzenie rozdziału funkcjonalnego za wcześniejszą zgodą Komisji; |
| --- | --- |

f)

zezwala się krajowym organom regulacyjnym na wprowadzenie rozdziału funkcjonalnego za wcześniejszą zgodą Komisji;

| g) | ustanawia się wspólną procedurę selekcji; |
| --- | --- |

g)

ustanawia się wspólną procedurę selekcji;

| h) | wzmocnione zostają uprawnienia wykonawcze krajowych organów regulacyjnych, które ze swej strony dysponują możliwością dołączenia do ogólnych zezwoleń ściśle określonych warunków w celu zapewnienia dostępu użytkownikom niepełnosprawnym, zagwarantowania praw autorskich i praw własności intelektualnej, jak również przekazywania opinii publicznej informacji o nagłych zagrożeniach przez organy państwowe. |
| --- | --- |

h)

wzmocnione zostają uprawnienia wykonawcze krajowych organów regulacyjnych, które ze swej strony dysponują możliwością dołączenia do ogólnych zezwoleń ściśle określonych warunków w celu zapewnienia dostępu użytkownikom niepełnosprawnym, zagwarantowania praw autorskich i praw własności intelektualnej, jak również przekazywania opinii publicznej informacji o nagłych zagrożeniach przez organy państwowe.

| 3.5 | Wniosek zmieniający przepisy dotyczące usługi powszechnej, przetwarzania danych osobowych, ochrony prywatności i praw użytkowników łączności elektronicznej oraz współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów opiera się na już osiągniętych postępach w zakresie podejścia legislacyjnego Komisji w tym sektorze. |
| --- | --- |

3.5

Wniosek zmieniający przepisy dotyczące usługi powszechnej, przetwarzania danych osobowych, ochrony prywatności i praw użytkowników łączności elektronicznej oraz współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów opiera się na już osiągniętych postępach w zakresie podejścia legislacyjnego Komisji w tym sektorze.

| 3.5.1 | W tym kontekście odnotowuje się, że konkurencja sama w sobie jest niewystarczająca do zaspokojenia potrzeb wszystkich obywateli i zagwarantowania praw użytkowników, dlatego też uwzględnione zostały konkretne przepisy w celu zachowania usługi powszechnej i praw użytkowników, jak również ochrony danych osobowych. |
| --- | --- |

3.5.1

W tym kontekście odnotowuje się, że konkurencja sama w sobie jest niewystarczająca do zaspokojenia potrzeb wszystkich obywateli i zagwarantowania praw użytkowników, dlatego też uwzględnione zostały konkretne przepisy w celu zachowania usługi powszechnej i praw użytkowników, jak również ochrony danych osobowych.

| 3.5.2 | W szczególności dąży się do poprawy przejrzystości cen oraz udostępniania informacji przeznaczonych dla użytkowników końcowych, nakładając na operatorów obowiązek publikowania aktualnych, porównywalnych, właściwych i łatwo dostępnych informacji, jak również dając krajowym organom regulacyjnym prawo do egzekwowania tychże zobowiązań. |
| --- | --- |

3.5.2

W szczególności dąży się do poprawy przejrzystości cen oraz udostępniania informacji przeznaczonych dla użytkowników końcowych, nakładając na operatorów obowiązek publikowania aktualnych, porównywalnych, właściwych i łatwo dostępnych informacji, jak również dając krajowym organom regulacyjnym prawo do egzekwowania tychże zobowiązań.

| 3.5.3 | W odniesieniu do przenoszenia numeru przewidziano środki ułatwiające konsumentom zmianę dostawców (maksymalny okres na dokonanie zmiany to jeden dzień, a krajowym organom regulacyjnym przyznano uprawnienia w zakresie zapobiegania stosowanym przez dostawców praktykom zniechęcającym). Wzmocniono obowiązki podawania informacji o lokalizacji rozmów związanych ze służbami ratunkowymi poprzez takie środki jak np. obowiązek przekazywania informacji służbom ratunkowym. |
| --- | --- |

3.5.3

W odniesieniu do przenoszenia numeru przewidziano środki ułatwiające konsumentom zmianę dostawców (maksymalny okres na dokonanie zmiany to jeden dzień, a krajowym organom regulacyjnym przyznano uprawnienia w zakresie zapobiegania stosowanym przez dostawców praktykom zniechęcającym). Wzmocniono obowiązki podawania informacji o lokalizacji rozmów związanych ze służbami ratunkowymi poprzez takie środki jak np. obowiązek przekazywania informacji służbom ratunkowym.

| 3.5.4 | Zastępuje się możliwość podejmowania przez państwa członkowskie szczególnych środków w wypadku użytkowników niepełnosprawnych wyraźnym obowiązkiem w tym zakresie, a krajowym organom regulacyjnym przyznaje się prawo do żądania od operatorów publikowania informacji mających znaczenie dla tej grupy użytkowników. |
| --- | --- |

3.5.4

Zastępuje się możliwość podejmowania przez państwa członkowskie szczególnych środków w wypadku użytkowników niepełnosprawnych wyraźnym obowiązkiem w tym zakresie, a krajowym organom regulacyjnym przyznaje się prawo do żądania od operatorów publikowania informacji mających znaczenie dla tej grupy użytkowników.

| 3.5.5 | Z drugiej strony przyznaje się krajowym organom regulacyjnym uprawnienia do zapobiegania degradacji usług poprzez określanie minimalnych poziomów jakości usług transmisji za pośrednictwem sieci, świadczonych użytkownikom końcowym, a także do monitorowania taryf detalicznych, jeżeli żadne przedsiębiorstwo nie zostało wyznaczone na dostawcę usługi powszechnej. |
| --- | --- |

3.5.5

Z drugiej strony przyznaje się krajowym organom regulacyjnym uprawnienia do zapobiegania degradacji usług poprzez określanie minimalnych poziomów jakości usług transmisji za pośrednictwem sieci, świadczonych użytkownikom końcowym, a także do monitorowania taryf detalicznych, jeżeli żadne przedsiębiorstwo nie zostało wyznaczone na dostawcę usługi powszechnej.

| 3.5.6 | Zagwarantowano również obowiązek zgłaszania użytkownikom końcowym naruszeń bezpieczeństwa, powodujących utratę lub sprzeniewierzenie ich danych osobowych, oraz informowania o krokach zapobiegawczych, które mogą oni poczynić w celu zminimalizowania zagrożeń. |
| --- | --- |

3.5.6

Zagwarantowano również obowiązek zgłaszania użytkownikom końcowym naruszeń bezpieczeństwa, powodujących utratę lub sprzeniewierzenie ich danych osobowych, oraz informowania o krokach zapobiegawczych, które mogą oni poczynić w celu zminimalizowania zagrożeń.

| 3.5.7 | Zakazuje się wykorzystywania szpiegowskiego i złośliwego oprogramowania, niezależnie od metod stosowanych w celu jego instalacji w sprzęcie użytkownika; ponadto coraz intensywniej zwalczane są niezamówione komunikaty handlowe dzięki zapewnieniu dostawcom usług internetowych możliwości występowania na drogę sądową przeciwko nadawcom komunikatów niezamówionych. |
| --- | --- |

3.5.7

Zakazuje się wykorzystywania szpiegowskiego i złośliwego oprogramowania, niezależnie od metod stosowanych w celu jego instalacji w sprzęcie użytkownika; ponadto coraz intensywniej zwalczane są niezamówione komunikaty handlowe dzięki zapewnieniu dostawcom usług internetowych możliwości występowania na drogę sądową przeciwko nadawcom komunikatów niezamówionych.

| 3.6 | Na koniec należy przypomnieć o wniosku dotyczącym utworzenia Urzędu odpowiedzialnego przed Parlamentem Europejskim, w którego skład wejdzie Rada Organów Regulacyjnych złożona z szefów krajowych organów regulacyjnych ze wszystkich państw członkowskich; Urząd zastąpi Europejską Grupę Regulatorów (ERG) (2). |
| --- | --- |

3.6

Na koniec należy przypomnieć o wniosku dotyczącym utworzenia Urzędu odpowiedzialnego przed Parlamentem Europejskim, w którego skład wejdzie Rada Organów Regulacyjnych złożona z szefów krajowych organów regulacyjnych ze wszystkich państw członkowskich; Urząd zastąpi Europejską Grupę Regulatorów (ERG) (2).

| 3.6.1 | Urząd ten będzie służyć Komisji specjalistycznym doradztwem przy podejmowaniu pewnych decyzji, będzie stanowić ośrodek wiedzy fachowej w zakresie sieci i usług łączności elektronicznej na szczeblu UE oraz przejmie funkcje Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Sieci i Informacji (ENISA). |
| --- | --- |

3.6.1

Urząd ten będzie służyć Komisji specjalistycznym doradztwem przy podejmowaniu pewnych decyzji, będzie stanowić ośrodek wiedzy fachowej w zakresie sieci i usług łączności elektronicznej na szczeblu UE oraz przejmie funkcje Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Sieci i Informacji (ENISA).

4.   Uwagi ogólne

| 4.1 | EKES z zadowoleniem przyjmuje wnioski Komisji, gdyż ich celem jest sprostanie potrzebom w zakresie regulacji i zarządzania ogólnoeuropejskim rynkiem łączności elektronicznej. |
| --- | --- |

4.1

EKES z zadowoleniem przyjmuje wnioski Komisji, gdyż ich celem jest sprostanie potrzebom w zakresie regulacji i zarządzania ogólnoeuropejskim rynkiem łączności elektronicznej.

| 4.1.1 | Komitet popiera wyznaczony przez Komisję cel większego otwarcia rynków telekomunikacji na konkurencję i pobudzenia inwestycji w sieci o dużej szybkości (włączając w to wszystkie technologie: stacjonarne, komórkowe i satelitarne) (3), a także cel zapewnienia warunków dla internetu przyszłości, czyli „inernetu przedmiotów” (ang. Internet of things) i „semantycznego internetu” (ang. semantic web), również w ramach digitalizacji usług audiowizualnych i optymalnego zarządzania częstotliwościami na rynku wewnętrznym. Leży to we wspólnym interesie konsumentów i przedsiębiorstw, potrzebujących dostępu do sieci i usług telekomunikacyjnych o wysokich parametrach technicznych. |
| --- | --- |

4.1.1

Komitet popiera wyznaczony przez Komisję cel większego otwarcia rynków telekomunikacji na konkurencję i pobudzenia inwestycji w sieci o dużej szybkości (włączając w to wszystkie technologie: stacjonarne, komórkowe i satelitarne) (3), a także cel zapewnienia warunków dla internetu przyszłości, czyli „inernetu przedmiotów” (ang. Internet of things) i „semantycznego internetu” (ang. semantic web), również w ramach digitalizacji usług audiowizualnych i optymalnego zarządzania częstotliwościami na rynku wewnętrznym. Leży to we wspólnym interesie konsumentów i przedsiębiorstw, potrzebujących dostępu do sieci i usług telekomunikacyjnych o wysokich parametrach technicznych.

| 4.1.2 | EKES stwierdza, że obowiązujące obecnie ramy prawne dotyczące sektora telekomunikacji pozwoliły:






  — | osiągnąć znaczne postępy w ustanawianiu bardziej otwartych i dynamicznych rynków, jak stwierdzono w 12. sprawozdaniu Komisji ze stanu ram regulacyjnych; |
| --- | --- | --- |

4.1.2

EKES stwierdza, że obowiązujące obecnie ramy prawne dotyczące sektora telekomunikacji pozwoliły:

—

osiągnąć znaczne postępy w ustanawianiu bardziej otwartych i dynamicznych rynków, jak stwierdzono w 12. sprawozdaniu Komisji ze stanu ram regulacyjnych;

| — | zwalczać poważne nierówności między operatorami oraz przywileje, z których korzystali dawni monopoliści państwowi. |
| --- | --- |

—

zwalczać poważne nierówności między operatorami oraz przywileje, z których korzystali dawni monopoliści państwowi.

| 4.2 | Pozytywnym elementem jest również rozszerzenie regulacji przewidzianej we wnioskach na łączność elektroniczną, a tym samym na wszystkie sieci transmisji i świadczenia odnośnych usług. |
| --- | --- |

4.2

Pozytywnym elementem jest również rozszerzenie regulacji przewidzianej we wnioskach na łączność elektroniczną, a tym samym na wszystkie sieci transmisji i świadczenia odnośnych usług.

| 4.3 | Oprócz aspektów czysto technicznych i aspektów związanych z zarządzaniem, o których już była mowa, należy także podkreślić pozytywny wydźwięk licznych przepisów, mających na celu przede wszystkim wzmocnienie praw użytkowników usług łączności elektronicznej, jak również gwarancji o charakterze proceduralnym i administracyjnym dla operatorów, co pozwoli na faktyczne wdrożenie tych przepisów na szczeblu wewnętrznym (prawo zainteresowanych stron do wysłuchania, uzasadnianie decyzji, środki ostrożności i prawo do odwoływania się). Wprowadzenie tych gwarancji jest realizacją prawa do dobrej administracji, o którym mowa w art. 41 Karty Praw Podstawowych. |
| --- | --- |

4.3

Oprócz aspektów czysto technicznych i aspektów związanych z zarządzaniem, o których już była mowa, należy także podkreślić pozytywny wydźwięk licznych przepisów, mających na celu przede wszystkim wzmocnienie praw użytkowników usług łączności elektronicznej, jak również gwarancji o charakterze proceduralnym i administracyjnym dla operatorów, co pozwoli na faktyczne wdrożenie tych przepisów na szczeblu wewnętrznym (prawo zainteresowanych stron do wysłuchania, uzasadnianie decyzji, środki ostrożności i prawo do odwoływania się). Wprowadzenie tych gwarancji jest realizacją prawa do dobrej administracji, o którym mowa w art. 41 Karty Praw Podstawowych.

| 4.4 | EKES popiera w szczególności propozycje sformułowane we wcześniejszych opiniach i uwzględnione we wnioskach Komisji, a mianowicie:






  — | obowiązek przedsięwzięcia przez państwa członkowskie konkretnych środków na rzecz użytkowników niepełnosprawnych (4), co jest realizacją celów europejskiej Karty Praw Podstawowych oraz konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie praw osób niepełnosprawnych; |
| --- | --- | --- |

4.4

EKES popiera w szczególności propozycje sformułowane we wcześniejszych opiniach i uwzględnione we wnioskach Komisji, a mianowicie:

—

obowiązek przedsięwzięcia przez państwa członkowskie konkretnych środków na rzecz użytkowników niepełnosprawnych (4), co jest realizacją celów europejskiej Karty Praw Podstawowych oraz konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie praw osób niepełnosprawnych;

| — | ogólne zasady zarządzania widmem, należącym do dziedzin interesu ogólnego, z uwzględnieniem aspektów ekonomicznych, społecznych i ekologicznych; zasady te powinny zapewniać, obok neutralności w zakresie technologii i usług, różnorodność kulturową i językową, wolność wypowiedzi i pluralizm w mediach, a także uwzględniać techniczne, społeczne, kulturowe i polityczne potrzeby wszystkich państw członkowskich (5). |
| --- | --- |

—

ogólne zasady zarządzania widmem, należącym do dziedzin interesu ogólnego, z uwzględnieniem aspektów ekonomicznych, społecznych i ekologicznych; zasady te powinny zapewniać, obok neutralności w zakresie technologii i usług, różnorodność kulturową i językową, wolność wypowiedzi i pluralizm w mediach, a także uwzględniać techniczne, społeczne, kulturowe i polityczne potrzeby wszystkich państw członkowskich (5).

| 4.4.1 | Dbałość o różnorodność kulturową i wielojęzyczność oznacza także zadbanie o to, aby w wiadomościach przesyłanych pocztą elektroniczną litery ze znakami diakrytycznymi występujące w danym języku lub litery cyrylicy, litery greckie bądź inne znaki, nie pojawiały się w postaci nieczytelnej. Wiadomości SMS zawierające takie litery nie mogą być droższe. |
| --- | --- |

4.4.1

Dbałość o różnorodność kulturową i wielojęzyczność oznacza także zadbanie o to, aby w wiadomościach przesyłanych pocztą elektroniczną litery ze znakami diakrytycznymi występujące w danym języku lub litery cyrylicy, litery greckie bądź inne znaki, nie pojawiały się w postaci nieczytelnej. Wiadomości SMS zawierające takie litery nie mogą być droższe.

| 4.5 | Komitet popiera również propozycje Komisji, szczególnie jeśli chodzi o następujące aspekty:






  a) | uproszczenie procesów analizy rynku, co zmniejsza obciążenia administracyjne krajowych organów regulacyjnych i obniża koszty administracyjne operatorów, |
| --- | --- | --- |

4.5

Komitet popiera również propozycje Komisji, szczególnie jeśli chodzi o następujące aspekty:

a)

uproszczenie procesów analizy rynku, co zmniejsza obciążenia administracyjne krajowych organów regulacyjnych i obniża koszty administracyjne operatorów,

| b) | lepsze zabezpieczenia i nienaruszalność sieci, co zapewnia niezawodne funkcjonowanie łączności elektronicznej, |
| --- | --- |

b)

lepsze zabezpieczenia i nienaruszalność sieci, co zapewnia niezawodne funkcjonowanie łączności elektronicznej,

| c) | wzmocnienie niezależności krajowych organów regulacyjnych dzięki ograniczeniu możliwości wpływania na ich normalne funkcjonowanie ze strony innych organów publicznych, z zapewnieniem własnego, niezależnego budżetu i odpowiednich zasobów ludzkich. |
| --- | --- |

c)

wzmocnienie niezależności krajowych organów regulacyjnych dzięki ograniczeniu możliwości wpływania na ich normalne funkcjonowanie ze strony innych organów publicznych, z zapewnieniem własnego, niezależnego budżetu i odpowiednich zasobów ludzkich.

5.   Uwagi szczegółowe

| 5.1 | Mając na uwadze, iż celem wniosków Komisji jest z jednej strony przyjęcie środków służących wzajemnemu zbliżaniu przepisów krajowych w obszarze łączności elektronicznej, a z drugiej stworzenie nowego organu ponadnarodowego, Komitet pragnie podkreślić fakt, że wnioski te opierają się wyłącznie na art. 95 TWE. |
| --- | --- |

5.1

Mając na uwadze, iż celem wniosków Komisji jest z jednej strony przyjęcie środków służących wzajemnemu zbliżaniu przepisów krajowych w obszarze łączności elektronicznej, a z drugiej stworzenie nowego organu ponadnarodowego, Komitet pragnie podkreślić fakt, że wnioski te opierają się wyłącznie na art. 95 TWE.

| 5.1.1 | Z pewnością przepis ten może być odpowiednią i wystarczającą podstawą prawną do realizacji wyznaczonych celów (6), jednak, zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, Komisja powinna czuwać nad tym, by przedsięwzięte środki rzeczywiście wpływały na prawodawstwo krajowe (zmieniając je) i wyczerpująco regulowały na szczeblu ponadnarodowym wszystkie aspekty wzmacniające pozycję konsumentów i użytkowników łączności elektronicznej, jak również aspekty związane z gwarancjami prawnymi i proceduralnymi ustanowionymi we wnioskach (7). |
| --- | --- |

5.1.1

Z pewnością przepis ten może być odpowiednią i wystarczającą podstawą prawną do realizacji wyznaczonych celów (6), jednak, zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, Komisja powinna czuwać nad tym, by przedsięwzięte środki rzeczywiście wpływały na prawodawstwo krajowe (zmieniając je) i wyczerpująco regulowały na szczeblu ponadnarodowym wszystkie aspekty wzmacniające pozycję konsumentów i użytkowników łączności elektronicznej, jak również aspekty związane z gwarancjami prawnymi i proceduralnymi ustanowionymi we wnioskach (7).

| 5.1.2 | Podsumowując, zatwierdzenie przyszłych ponadnarodowych ram prawnych w tym obszarze nie może przekładać się jedynie na drobną zmianę ponadnarodowych ram prawnych obowiązujących obecnie w sektorze łączności elektronicznej. |
| --- | --- |

5.1.2

Podsumowując, zatwierdzenie przyszłych ponadnarodowych ram prawnych w tym obszarze nie może przekładać się jedynie na drobną zmianę ponadnarodowych ram prawnych obowiązujących obecnie w sektorze łączności elektronicznej.

| 5.1.3 | Powyższe stwierdzenie odnosi się również do powołania Urzędu, którego istnienie jest w pełni uzasadnione w stopniu, w jakim będzie on w stanie przysłużyć się do jednolitego i skutecznego wdrożenia licznych zaproponowanych przepisów, za które jest on odpowiedzialny na mocy przyznanych mu kompetencji. |
| --- | --- |

5.1.3

Powyższe stwierdzenie odnosi się również do powołania Urzędu, którego istnienie jest w pełni uzasadnione w stopniu, w jakim będzie on w stanie przysłużyć się do jednolitego i skutecznego wdrożenia licznych zaproponowanych przepisów, za które jest on odpowiedzialny na mocy przyznanych mu kompetencji.

| 5.1.4 | Powołanie takiego Urzędu jest zgodne z zasadą pomocniczości, jako że obecna współpraca:






  a) | jest słabo ustrukturyzowana i obejmuje niewydajne mechanizmy, co fragmentaryzuje rynek wewnętrzny; |
| --- | --- | --- |

5.1.4

Powołanie takiego Urzędu jest zgodne z zasadą pomocniczości, jako że obecna współpraca:

a)

jest słabo ustrukturyzowana i obejmuje niewydajne mechanizmy, co fragmentaryzuje rynek wewnętrzny;

| b) | nie zapewnia jednakowych równych warunków operatorom działającym w różnych państwach członkowskich; |
| --- | --- |

b)

nie zapewnia jednakowych równych warunków operatorom działającym w różnych państwach członkowskich;

| c) | stoi na przeszkodzie korzystania z pozytywnych skutków, jakie przyniosłaby konsumentom konkurencja i usługi transgraniczne. |
| --- | --- |

c)

stoi na przeszkodzie korzystania z pozytywnych skutków, jakie przyniosłaby konsumentom konkurencja i usługi transgraniczne.

| 5.1.5 | Jednocześnie jest ono zgodne z zasadą proporcjonalności, jako że wnosi środki umożliwiające skuteczne powiązanie działań Komisji i krajowych prawodawców w dziedzinach, które wymagają spójności na poziomie europejskim. |
| --- | --- |

5.1.5

Jednocześnie jest ono zgodne z zasadą proporcjonalności, jako że wnosi środki umożliwiające skuteczne powiązanie działań Komisji i krajowych prawodawców w dziedzinach, które wymagają spójności na poziomie europejskim.

| 5.2 | Urząd powinien być wyłącznym forum współpracy między krajowymi organami regulacyjnymi, wykonującymi swe zadania zgodnie z ramami regulacyjnymi. |
| --- | --- |

5.2

Urząd powinien być wyłącznym forum współpracy między krajowymi organami regulacyjnymi, wykonującymi swe zadania zgodnie z ramami regulacyjnymi.

| 5.2.1 | EKES czeka na przewidzianą ocenę funkcjonowania Urzędu, aby stwierdzić czy jego działania opierają się na przejrzystości, sprawozdawczości i niezależności. Wzmocniono również uprawnienia krajowych organów regulacyjnych, nadając im mocne i przejrzyste oparcie w prawie wspólnotowym. |
| --- | --- |

5.2.1

EKES czeka na przewidzianą ocenę funkcjonowania Urzędu, aby stwierdzić czy jego działania opierają się na przejrzystości, sprawozdawczości i niezależności. Wzmocniono również uprawnienia krajowych organów regulacyjnych, nadając im mocne i przejrzyste oparcie w prawie wspólnotowym.

| 5.3 | Z drugiej strony, jeśli chodzi o nacisk położony na element legislacyjny w zaproponowanych ramach prawnych, należy odnotować użyteczność stosowania konkretnych kryteriów regulacji sektora, wraz z zasadami i przepisami dotyczącymi wolnej konkurencji na rynku wewnętrznym (8). Jest to szczególnie wskazane dla omawianego sektora, który wymaga interwencji administracyjnych ex ante, obejmujących skomplikowane analizy gospodarcze właściwych rynków, co nie jest konieczne w wypadku innych sektorów rynku wewnętrznego (9). |
| --- | --- |

5.3

Z drugiej strony, jeśli chodzi o nacisk położony na element legislacyjny w zaproponowanych ramach prawnych, należy odnotować użyteczność stosowania konkretnych kryteriów regulacji sektora, wraz z zasadami i przepisami dotyczącymi wolnej konkurencji na rynku wewnętrznym (8). Jest to szczególnie wskazane dla omawianego sektora, który wymaga interwencji administracyjnych ex ante, obejmujących skomplikowane analizy gospodarcze właściwych rynków, co nie jest konieczne w wypadku innych sektorów rynku wewnętrznego (9).

| 5.3.1 | EKES popiera cel ram regulacyjnych polegający na stopniowym ograniczaniu uregulowań sektorowych ex ante w miarę rozwoju konkurencji na rynku, tak jak uczyniła to np. Komisja w zaleceniu z 17 grudnia 2007 r. Komitet wyraża nadzieję, że dzięki dynamice rynku łączności elektronicznej, rozwojowi parametrów produktów i usług, oraz istnieniu substytutów, korzystanie z tego rodzaju środków interwencji nie będzie konieczne. |
| --- | --- |

5.3.1

EKES popiera cel ram regulacyjnych polegający na stopniowym ograniczaniu uregulowań sektorowych ex ante w miarę rozwoju konkurencji na rynku, tak jak uczyniła to np. Komisja w zaleceniu z 17 grudnia 2007 r. Komitet wyraża nadzieję, że dzięki dynamice rynku łączności elektronicznej, rozwojowi parametrów produktów i usług, oraz istnieniu substytutów, korzystanie z tego rodzaju środków interwencji nie będzie konieczne.

| 5.3.2 | Zdaniem EKES-u „rozdział funkcjonalny” jest środkiem o charakterze wyjątkowym, który należy stosować w sposób ograniczony. Tylko krajowe organy regulacyjne powinny mieć możliwość używania tego środka po uprzednim zatwierdzeniu przez Komisję, która winna zasięgać opinii nowego urzędu. |
| --- | --- |

5.3.2

Zdaniem EKES-u „rozdział funkcjonalny” jest środkiem o charakterze wyjątkowym, który należy stosować w sposób ograniczony. Tylko krajowe organy regulacyjne powinny mieć możliwość używania tego środka po uprzednim zatwierdzeniu przez Komisję, która winna zasięgać opinii nowego urzędu.

| 5.3.3 | Tego typu rozwiązanie mogłoby być uzasadnione tylko w wypadku, gdy pomimo wielu prób nie udało się osiągnąć rzeczywistej niedyskryminacji na wielu rynkach oraz gdy prawdopodobieństwo konkurencji w zakresie infrastruktury w przewidywalnej perspektywie jest niewielkie lub żadne oraz po wykorzystaniu innych możliwych rozwiązań uznanych za adekwatne. |
| --- | --- |

5.3.3

Tego typu rozwiązanie mogłoby być uzasadnione tylko w wypadku, gdy pomimo wielu prób nie udało się osiągnąć rzeczywistej niedyskryminacji na wielu rynkach oraz gdy prawdopodobieństwo konkurencji w zakresie infrastruktury w przewidywalnej perspektywie jest niewielkie lub żadne oraz po wykorzystaniu innych możliwych rozwiązań uznanych za adekwatne.

| 5.4 | Niemniej jednak konkretne przepisy zaproponowane dla tego sektora nie obejmują pewnych istotnych kwestii, które wpływają z jednej strony na sprawne i przejrzyste stosowanie kryteriów wolnej konkurencji między operatorami i dostawcami na rynku ogólnoeuropejskim, a z drugiej na niektóre istotne aspekty praw użytkowników. |
| --- | --- |

5.4

Niemniej jednak konkretne przepisy zaproponowane dla tego sektora nie obejmują pewnych istotnych kwestii, które wpływają z jednej strony na sprawne i przejrzyste stosowanie kryteriów wolnej konkurencji między operatorami i dostawcami na rynku ogólnoeuropejskim, a z drugiej na niektóre istotne aspekty praw użytkowników.

| 5.5 | Przede wszystkim należy sprecyzować zasięg pojęcia „bezpieczeństwa narodowego”, które, według art. 3a ust. 2, ostatni akapit, Traktatu TWE, zmienionego Traktatem z Lizbony, leży w zakresie wyłącznej odpowiedzialności państw członkowskich. |
| --- | --- |

5.5

Przede wszystkim należy sprecyzować zasięg pojęcia „bezpieczeństwa narodowego”, które, według art. 3a ust. 2, ostatni akapit, Traktatu TWE, zmienionego Traktatem z Lizbony, leży w zakresie wyłącznej odpowiedzialności państw członkowskich.

| 5.5.1 | Uznanie nieuregulowanych kompetencji stworzy spore pole do decydowania w wypadku określania przyczyn i środków, co, z powodu bezpieczeństwa narodowego, może doprowadzić do powstania wyjątków w stosowaniu przepisów i zasad sektorowych oraz prawa konkurencji, w tym uregulowań uwzględnionych we wnioskach Komisji. |
| --- | --- |

5.5.1

Uznanie nieuregulowanych kompetencji stworzy spore pole do decydowania w wypadku określania przyczyn i środków, co, z powodu bezpieczeństwa narodowego, może doprowadzić do powstania wyjątków w stosowaniu przepisów i zasad sektorowych oraz prawa konkurencji, w tym uregulowań uwzględnionych we wnioskach Komisji.

| 5.5.2 | Obecnie istnieją przepisy krajowe w sektorze łączności elektronicznej, które pozostawiają uznaniu państw członkowskich określenie sieci, usług, instalacji i urządzeń telekomunikacyjnych odgrywających zasadniczą rolę w zakresie obrony narodowej i ochrony bezpieczeństwa publicznego (10). EKES przypomina, że użyteczny może być tu przykład praktyki zastosowanej przy projekcie „Galileo”. |
| --- | --- |

5.5.2

Obecnie istnieją przepisy krajowe w sektorze łączności elektronicznej, które pozostawiają uznaniu państw członkowskich określenie sieci, usług, instalacji i urządzeń telekomunikacyjnych odgrywających zasadniczą rolę w zakresie obrony narodowej i ochrony bezpieczeństwa publicznego (10). EKES przypomina, że użyteczny może być tu przykład praktyki zastosowanej przy projekcie „Galileo”.

| 5.6 | Aby zachować spójność gospodarczą, społeczną i terytorialną podczas wdrażania nowej infrastruktury sieciowej, zwłaszcza tak zwanych „sieci nowej generacji”, władze publiczne powinny krzewić, w poszanowaniu prawa wspólnotowego i jednocześnie zasad demokratycznych, postęp gospodarczy i społeczny i wysoki poziom zatrudnienia, osiągając trwały i zrównoważony rozwój, w celu rozwinięcia rynku wysoko zaawansowanej technicznie komunikacji elektronicznej. |
| --- | --- |

5.6

Aby zachować spójność gospodarczą, społeczną i terytorialną podczas wdrażania nowej infrastruktury sieciowej, zwłaszcza tak zwanych „sieci nowej generacji”, władze publiczne powinny krzewić, w poszanowaniu prawa wspólnotowego i jednocześnie zasad demokratycznych, postęp gospodarczy i społeczny i wysoki poziom zatrudnienia, osiągając trwały i zrównoważony rozwój, w celu rozwinięcia rynku wysoko zaawansowanej technicznie komunikacji elektronicznej.

| 5.6.1 | Środki interwencyjne powinny służyć zwiększaniu finansowania publicznego, szczególnie ze strony władz lokalnych, przeznaczonego na przyszłe wprowadzanie sieci nowej generacji, bez naruszania neutralności technologicznej, a także, w ramach poszanowania zasady proporcjonalności, bez zbędnego dublowania zasobów sieci. |
| --- | --- |

5.6.1

Środki interwencyjne powinny służyć zwiększaniu finansowania publicznego, szczególnie ze strony władz lokalnych, przeznaczonego na przyszłe wprowadzanie sieci nowej generacji, bez naruszania neutralności technologicznej, a także, w ramach poszanowania zasady proporcjonalności, bez zbędnego dublowania zasobów sieci.

| 5.7 | Jeśli chodzi o wpływ zaproponowanych przez Komisję ram regulacyjnych na prawa użytkowników, należy przypomnieć, że w określonych wypadkach konieczna będzie konkretna analiza dotycząca zachowania prawa dostępu do usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym (11) (które nie tylko zostało uznane za prawo podstawowe w art. 36 Karty Praw Podstawowych UE, lecz również będzie uregulowane na mocy art. 16 TUE oraz w protokole nr 9 załączonym do traktatów) oraz ochrony wolnej konkurencji, która nie będzie figurować w art. 3 Traktatu z Lizbony jako cel szczegółowy, lecz zostanie uregulowana ad hoc w protokole dotyczącym rynku wewnętrznego i konkurencji, załączonym do traktatów. |
| --- | --- |

5.7

Jeśli chodzi o wpływ zaproponowanych przez Komisję ram regulacyjnych na prawa użytkowników, należy przypomnieć, że w określonych wypadkach konieczna będzie konkretna analiza dotycząca zachowania prawa dostępu do usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym (11) (które nie tylko zostało uznane za prawo podstawowe w art. 36 Karty Praw Podstawowych UE, lecz również będzie uregulowane na mocy art. 16 TUE oraz w protokole nr 9 załączonym do traktatów) oraz ochrony wolnej konkurencji, która nie będzie figurować w art. 3 Traktatu z Lizbony jako cel szczegółowy, lecz zostanie uregulowana ad hoc w protokole dotyczącym rynku wewnętrznego i konkurencji, załączonym do traktatów.

| 5.7.1 | Chociaż Komitet pozytywnie ocenia fakt, że we wniosku dotyczącym usługi powszechnej ustanawia się mechanizm konsultacji zapewniający, że w procesie decyzyjnym uwzględnione zostaną interesy konsumentów, to ubolewa, iż żadne przepisy nie odnoszą się do roli zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w konsultacjach i jego udziału w procedurze przyjmowania przez kompetentne organy ponadnarodowe odpowiednich środków gwarantujących sprawne wdrażanie mechanizmu na terytorium UE. |
| --- | --- |

5.7.1

Chociaż Komitet pozytywnie ocenia fakt, że we wniosku dotyczącym usługi powszechnej ustanawia się mechanizm konsultacji zapewniający, że w procesie decyzyjnym uwzględnione zostaną interesy konsumentów, to ubolewa, iż żadne przepisy nie odnoszą się do roli zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w konsultacjach i jego udziału w procedurze przyjmowania przez kompetentne organy ponadnarodowe odpowiednich środków gwarantujących sprawne wdrażanie mechanizmu na terytorium UE.

| 5.7.2 | Odnośnie do aspektów materialnych usługi powszechnej, EKES oczekuje na zapowiedziany wniosek Komisji, który powinien zostać przedstawiony w tym roku, by móc wypowiedzieć się ostatecznie w tej kwestii. Tymczasem Komitet ponownie przytacza (12) zasady, które jego zdaniem znajdują zastosowanie w tej dziedzinie:






  a) | dostępność usług wysokiej jakości po przystępnych, sprawiedliwych i odpowiednich cenach; |
| --- | --- | --- |

5.7.2

Odnośnie do aspektów materialnych usługi powszechnej, EKES oczekuje na zapowiedziany wniosek Komisji, który powinien zostać przedstawiony w tym roku, by móc wypowiedzieć się ostatecznie w tej kwestii. Tymczasem Komitet ponownie przytacza (12) zasady, które jego zdaniem znajdują zastosowanie w tej dziedzinie:

a)

dostępność usług wysokiej jakości po przystępnych, sprawiedliwych i odpowiednich cenach;

| b) | szybki szerokopasmowy i powszechny dostęp do zaawansowanych usług informacyjnych i telekomunikacyjnych we wszystkich regionach; |
| --- | --- |

b)

szybki szerokopasmowy i powszechny dostęp do zaawansowanych usług informacyjnych i telekomunikacyjnych we wszystkich regionach;

| c) | dostęp do usług wszystkich konsumentów, bez względu na ich zasobność i miejsce zamieszkania, z prawem do wyrównanych cen; |
| --- | --- |

c)

dostęp do usług wszystkich konsumentów, bez względu na ich zasobność i miejsce zamieszkania, z prawem do wyrównanych cen;

| d) | równy i niedyskryminujący wkład wszystkich dostawców usług łączności elektronicznej w zachowanie i rozwinięcie usługi powszechnej; |
| --- | --- |

d)

równy i niedyskryminujący wkład wszystkich dostawców usług łączności elektronicznej w zachowanie i rozwinięcie usługi powszechnej;

| e) | istnienie konkretnych, przewidywalnych i wystarczających mechanizmów dla utrzymania i rozszerzenia usługi powszechnej, w zależności od technologii i przemian społecznych; |
| --- | --- |

e)

istnienie konkretnych, przewidywalnych i wystarczających mechanizmów dla utrzymania i rozszerzenia usługi powszechnej, w zależności od technologii i przemian społecznych;

| f) | wszelkie dodatkowe zasady, które zdaniem krajowych organów regulacyjnych są niezbędne do ochrony interesu publicznego; |
| --- | --- |

f)

wszelkie dodatkowe zasady, które zdaniem krajowych organów regulacyjnych są niezbędne do ochrony interesu publicznego;

| g) | utworzenie na szczeblu wspólnotowym forum bądź obserwatorium ds. łączności elektronicznej w celu uwzględniania opinii wszystkich podmiotów gospodarczych i społecznych oraz innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

g)

utworzenie na szczeblu wspólnotowym forum bądź obserwatorium ds. łączności elektronicznej w celu uwzględniania opinii wszystkich podmiotów gospodarczych i społecznych oraz innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego.

| 5.7.3 | Co się tyczy usługi powszechnej, w dyrektywie należałoby rozpatrzyć następujące aspekty:






  a) | konieczność uregulowania usług obsługi klienta świadczonych przez operatorów, z rozważeniem możliwości narzucenia poziomów jakości obsługi klienta, jeśli poziom usługi zaczyna się obniżać; |
| --- | --- | --- |

5.7.3

Co się tyczy usługi powszechnej, w dyrektywie należałoby rozpatrzyć następujące aspekty:

a)

konieczność uregulowania usług obsługi klienta świadczonych przez operatorów, z rozważeniem możliwości narzucenia poziomów jakości obsługi klienta, jeśli poziom usługi zaczyna się obniżać;

| b) | określenie sankcji karnych, aby poprawić bezpieczeństwo prawne; |
| --- | --- |

b)

określenie sankcji karnych, aby poprawić bezpieczeństwo prawne;

| c) | zmiany w umowach; |
| --- | --- |

c)

zmiany w umowach;

| d) | minimalne poziomy jakości określonych aspektów, z pozostawieniem możliwości krajowym organom regulacyjnym, jeśli sobie tego życzą, narzucenia minimalnych poziomów jakości wszystkich usług; |
| --- | --- |

d)

minimalne poziomy jakości określonych aspektów, z pozostawieniem możliwości krajowym organom regulacyjnym, jeśli sobie tego życzą, narzucenia minimalnych poziomów jakości wszystkich usług;

| e) | szczegółowe faktury z uwzględnieniem usług o wyższej taryfikacji, z zachowaniem zasady, że wszelkie usługi nie będące komunikacją elektroniczną powinny być wyszczególnione na fakturach; |
| --- | --- |

e)

szczegółowe faktury z uwzględnieniem usług o wyższej taryfikacji, z zachowaniem zasady, że wszelkie usługi nie będące komunikacją elektroniczną powinny być wyszczególnione na fakturach;

| f) | transakcje łączone dotyczące usług i terminali powinny w tych przepisach umownych być przedstawiane z zachowaniem dużej przejrzystości. |
| --- | --- |

f)

transakcje łączone dotyczące usług i terminali powinny w tych przepisach umownych być przedstawiane z zachowaniem dużej przejrzystości.

| 5.7.4 | Poprawa ochrony konsumentów przewidziana we wniosku dotyczącym usługi powszechnej nie w pełni gwarantuje im większy stopień ochrony zgodnie z art. 153 TWE, gdyż nie uwzględniono ogólnej zasady, zgodnie z którą abonenci mają prawo wypowiedzenia, bez ponoszenia kary, kontraktu podpisanego na czas nieokreślony z dostawcami sieci lub usług łączności elektronicznej. |
| --- | --- |

5.7.4

Poprawa ochrony konsumentów przewidziana we wniosku dotyczącym usługi powszechnej nie w pełni gwarantuje im większy stopień ochrony zgodnie z art. 153 TWE, gdyż nie uwzględniono ogólnej zasady, zgodnie z którą abonenci mają prawo wypowiedzenia, bez ponoszenia kary, kontraktu podpisanego na czas nieokreślony z dostawcami sieci lub usług łączności elektronicznej.

| 5.7.5 | Niemniej istnieją obszary, na których wspomniana ochrona poprawia się, takie jak:






  — | informacja o cenach — z przejrzystą, aktualną i porównywalną taryfikacją — i wszelkich typach oferowanych usług; |
| --- | --- | --- |

5.7.5

Niemniej istnieją obszary, na których wspomniana ochrona poprawia się, takie jak:

—

informacja o cenach — z przejrzystą, aktualną i porównywalną taryfikacją — i wszelkich typach oferowanych usług;

| — | zmiana rozporządzenia nr 2006/2004 umożliwiającego współpracę międzynarodową, w celu uniknięcia niepożądanych praktyk, jak „phishing” (13), „cyberstalking” i „spoofing”. |
| --- | --- |

—

zmiana rozporządzenia nr 2006/2004 umożliwiającego współpracę międzynarodową, w celu uniknięcia niepożądanych praktyk, jak „phishing” (13), „cyberstalking” i „spoofing”.

| 5.8 | Odnośnie do ochrony prywatności w sektorze łączności elektronicznej, zdaniem EKES-u wniosek stanowi krok naprzód w porównaniu z istniejącym prawodawstwem; Komitet wzywa Komisję do zapewnienia większej poufności komunikatów i danych o ruchu, przesyłanych drogą publicznych sieci łączności, jak również dostępnych dla użytkowników usług łączności elektronicznej, zgodnie z kryteriami określonymi w orzecznictwie ETS (14). |
| --- | --- |

5.8

Odnośnie do ochrony prywatności w sektorze łączności elektronicznej, zdaniem EKES-u wniosek stanowi krok naprzód w porównaniu z istniejącym prawodawstwem; Komitet wzywa Komisję do zapewnienia większej poufności komunikatów i danych o ruchu, przesyłanych drogą publicznych sieci łączności, jak również dostępnych dla użytkowników usług łączności elektronicznej, zgodnie z kryteriami określonymi w orzecznictwie ETS (14).

| 5.8.1 | EKES opowiada się za wzmocnieniem regulacji praw podstawowych związanych z komunikacją elektroniczną, takich jak ochrona prywatności, poszanowanie życia prywatnego, ochrona danych osobowych, tajemnica komunikacji, poufność, a także określone aspekty handlowe związane z własnością intelektualną. |
| --- | --- |

5.8.1

EKES opowiada się za wzmocnieniem regulacji praw podstawowych związanych z komunikacją elektroniczną, takich jak ochrona prywatności, poszanowanie życia prywatnego, ochrona danych osobowych, tajemnica komunikacji, poufność, a także określone aspekty handlowe związane z własnością intelektualną.

| 5.8.2 | Jeśli chodzi o bezpieczeństwo (15), należy przyjąć odpowiednie środki gwarantujące bezpieczeństwo (16) sieci i korzystania z materiałów zaszyfrowanych odpowiednio solidnie, w celu zwiększenia ochrony prywatności. |
| --- | --- |

5.8.2

Jeśli chodzi o bezpieczeństwo (15), należy przyjąć odpowiednie środki gwarantujące bezpieczeństwo (16) sieci i korzystania z materiałów zaszyfrowanych odpowiednio solidnie, w celu zwiększenia ochrony prywatności.

| 5.8.3 | EKES pozytywnie ocenia fakt, iż ochrona gwarantowana dzięki tej dyrektywie stosuje się również do publicznych sieci łączności wspomagających zbieranie danych i urządzeń identyfikacyjnych [włącznie z różnorodnymi urządzeniami bezprzewodowymi, takimi jak urządzenia do identyfikacji radiowej (RFID)] (17). |
| --- | --- |

5.8.3

EKES pozytywnie ocenia fakt, iż ochrona gwarantowana dzięki tej dyrektywie stosuje się również do publicznych sieci łączności wspomagających zbieranie danych i urządzeń identyfikacyjnych [włącznie z różnorodnymi urządzeniami bezprzewodowymi, takimi jak urządzenia do identyfikacji radiowej (RFID)] (17).

| 5.9 | Odnośnie do komunikatów niezamówionych (spam), EKES przypomina (18), że jego zdaniem przepisy muszą zdecydowanie opierać się na zasadzie wcześniejszej, wyraźnej zgody ze strony konsumenta; w rzeczy samej to interes konsumenta powinien przeważać, by uniknąć niepożądanych komunikatów handlowych. W tym celu należy rozważyć wszelkie środki niezbędne do zagwarantowania przestrzegania tej zasady, ustanawiając, tam gdzie to konieczne, skuteczne, proporcjonalne kary o charakterze zniechęcającym. |
| --- | --- |

5.9

Odnośnie do komunikatów niezamówionych (spam), EKES przypomina (18), że jego zdaniem przepisy muszą zdecydowanie opierać się na zasadzie wcześniejszej, wyraźnej zgody ze strony konsumenta; w rzeczy samej to interes konsumenta powinien przeważać, by uniknąć niepożądanych komunikatów handlowych. W tym celu należy rozważyć wszelkie środki niezbędne do zagwarantowania przestrzegania tej zasady, ustanawiając, tam gdzie to konieczne, skuteczne, proporcjonalne kary o charakterze zniechęcającym.

Bruksela, 29 maja 2008 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Dz.U. L 344 z 28.12.2007, str. 65.

1

(2)  Ustanowioną decyzją Komisji 2002/627/WE z 29 lipca 2002 r.; ostatnie zmiany wprowadzone zostały decyzją Komisji z 6 grudnia 2007 r. (Dz.U. L 323 z 8.12.2007, str. 43).

2

(3)  Zob. opinia Dz.U. C 44, 16.2.2008, str. 50 przyjęta 30 października 2007 r.; sprawozdawca Daniel RETUREAU.

3

(4)  Opinia rozpoznawcza w sprawie przyszłego prawodawstwa dotyczącego dostępności elektronicznej; Dz.U. C 175, 27.7.2007, s. 91-95.

4

(5)  Dz.U. C 151, 17.6.2008, str. 25.

5

(6)  Orzeczenie ETS z 2.5.2006, sprawa C-436/03.

6

(7)  Ibidem; podstawy prawne 44 i 45.

7

(8)  Zob. A. BAVASSO: „Electronics Communications: A new Paradigm for European Regulation”, CML Rev. 41, 2004, s. 110 i nast.

8

(9)  A. De STREEL: „The integration of Competition Law Principles in the New European Regulatory Framework for Electronics Communications”, World Competition, 26, 2003, s. 497.

9

(10)  W kwestii pogłębionej analizy tych zagadnień zob. Carlos J. MOREIRO GONZÁLEZ: „Las cláusulas de Seguridad Nacional”, Iustel, 2007, s. 26-31 oraz 53-64.

10

(11)  Zob. opinie EKES-u: CESE 267/2008 (przyjęta 14 lutego 2008 r.); sprawozdawca Raymond HENCKS.

11

(12)  Opinia EKES-u, sesja plenarna 28 lutego-1 marca 2001 r., Dz.U. C 139 z 11.5.2001, s. 15.

12

(13)  Forma oszustwa polegająca na pozyskiwaniu, bez zgody właściciela, danych pozwalających na dostęp do konta bankowego celem pobrania złożonych na nim środków.

13

(14)  Zob. szczególnie orzeczenie ETS z 29 stycznia 2008 r. (sprawa C-275/06).

14

(15)  W trakcie opracowania jest opinia EKES-u (INT/417) DT R/CESE 80/2008 w sprawie walki z oszustwami i fałszerstwami dotyczącymi bezgotówkowych środków płatności.

15

(16)  Zob. opinia w sprawie bezpieczeństwa sieci i informacji; sprawozdawca Daniel RETUREAU; Dz.U. C 48 z 21.2.2002, s. 20.

16

(17)  Zob. opinia w sprawie identyfikacji radiowej (RFID); sprawozdawca Peter MORGAN; Dz.U. C 256 z 27.10.2007, s. 66.

17

(18)  Opinia przyjęta w dn. 24-25 stycznia 2001 r., Dz.U. C 123 z 25.4.2001, s. 53.

18

---

| 30.8.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 224/57 |
| --- | --- | --- | --- |

30.8.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 224/57

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie kodeksu postępowania dla komputerowych systemów rezerwacji

COM(2007) 709 wersja ostateczna — 2007/0243 (COD)

(2008/C 224/12)

Dnia 5 grudnia 2007 r. Rada, działając na podstawie art. 71 i 80 ust. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie kodeksu postępowania dla komputerowych systemów rezerwacji

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 8 maja 2008 r. Sprawozdawcą był Thomas MCDONOGH.

Na 445. sesji plenarnej w dniach 28 i 29 maja 2008 r. (posiedzenie z 29 maja 2008 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 75 głosami — 1 osoba wstrzymała się od głosu — następującą opinię:

1.   Zalecenia

EKES zgadza się z zaleceniami Komisji i popiera je, lecz zaleca uwzględnienie następujących kwestii:

| 1.1 | Należy wprowadzić przepisy dotyczące całkowitego zbywania przez przewoźników macierzystych w UE udziałów w operatorach KSR (komputerowych systemów rezerwacji) oraz środki zapobiegające przyszłym, bezpośrednim lub pośrednim, inwestycjom przewoźników w KSR. |
| --- | --- |

1.1

Należy wprowadzić przepisy dotyczące całkowitego zbywania przez przewoźników macierzystych w UE udziałów w operatorach KSR (komputerowych systemów rezerwacji) oraz środki zapobiegające przyszłym, bezpośrednim lub pośrednim, inwestycjom przewoźników w KSR.

| 1.2 | Należy utrzymać w mocy przepisy mające zastosowanie do przewoźników macierzystych, dopóki te linie lotnicze nie zbędą swoich udziałów w operatorach KSR. |
| --- | --- |

1.2

Należy utrzymać w mocy przepisy mające zastosowanie do przewoźników macierzystych, dopóki te linie lotnicze nie zbędą swoich udziałów w operatorach KSR.

| 1.3 | Należy uchylić zapis o obiektywnych wykazach. Utrzymanie głównego wykazu w praktyce ma ograniczone zastosowanie wynikające z preferencji poszczególnych podróżnych bądź polityki stosowanej przez firmy w zakresie zakupu biletów, podczas gdy w środowisku podróży „online” przepisy dotyczące obiektywności są rzadko przestrzegane lub nie są objęte kodeksem postępowania. |
| --- | --- |

1.3

Należy uchylić zapis o obiektywnych wykazach. Utrzymanie głównego wykazu w praktyce ma ograniczone zastosowanie wynikające z preferencji poszczególnych podróżnych bądź polityki stosowanej przez firmy w zakresie zakupu biletów, podczas gdy w środowisku podróży „online” przepisy dotyczące obiektywności są rzadko przestrzegane lub nie są objęte kodeksem postępowania.

| 1.4 | Należy egzekwować przepisy dotyczące wykazu taryf z uwzględnieniem wszelkich podatków, opłat, dopłat i kosztów związanych z KSR. Należy również zagwarantować, że informacja o locie będzie przejrzysta zwłaszcza przy takich zwodniczych praktykach jak wspólna obsługa połączenia (code sharing), w przypadku których przewoźnicy muszą być jasno wskazani klientowi. |
| --- | --- |

1.4

Należy egzekwować przepisy dotyczące wykazu taryf z uwzględnieniem wszelkich podatków, opłat, dopłat i kosztów związanych z KSR. Należy również zagwarantować, że informacja o locie będzie przejrzysta zwłaszcza przy takich zwodniczych praktykach jak wspólna obsługa połączenia (code sharing), w przypadku których przewoźnicy muszą być jasno wskazani klientowi.

| 1.5 | Należy pozwolić biurom podróży i liniom lotniczym na swobodne negocjowanie warunków z operatorami KSR w zakresie wykorzystywania i nabywania danych MIDT (Market Information Data Tapes — taśmy magnetyczne z danymi marketingowymi). |
| --- | --- |

1.5

Należy pozwolić biurom podróży i liniom lotniczym na swobodne negocjowanie warunków z operatorami KSR w zakresie wykorzystywania i nabywania danych MIDT (Market Information Data Tapes — taśmy magnetyczne z danymi marketingowymi).

| 1.6 | Należy zaostrzyć przepisy dotyczące ochrony danych osobowych i prywatności nie tylko samego podróżnego, lecz także wszystkich podmiotów w ramach PNR (Passenger Name Record — dane dotyczące podróży pasażera). |
| --- | --- |

1.6

Należy zaostrzyć przepisy dotyczące ochrony danych osobowych i prywatności nie tylko samego podróżnego, lecz także wszystkich podmiotów w ramach PNR (Passenger Name Record — dane dotyczące podróży pasażera).

| 1.7 | UE powinna zagwarantować egzekwowanie przestrzegania postanowień kodeksu dotyczących ochrony danych osobowych i prywatności, w szczególności zakazu przekazywania danych osobowych posiadanych przez linię lotniczą państwom trzecim (organizacjom handlowym i rządowym) i uznać je w formie dwustronnych traktatów z rządem państwa trzeciego, zamiast zawierać niewiążące prawnie porozumienia. |
| --- | --- |

1.7

UE powinna zagwarantować egzekwowanie przestrzegania postanowień kodeksu dotyczących ochrony danych osobowych i prywatności, w szczególności zakazu przekazywania danych osobowych posiadanych przez linię lotniczą państwom trzecim (organizacjom handlowym i rządowym) i uznać je w formie dwustronnych traktatów z rządem państwa trzeciego, zamiast zawierać niewiążące prawnie porozumienia.

| 1.8 | Należy wprowadzić nowe przepisy stanowiące, że wszystkie dane dotyczące podróży pasażera (PNR) utworzone przez abonentów KSR muszą być bez wyjątku chronione na mocy postanowień kodeksu dotyczących ochrony danych osobowych i prywatności. Odnosi się to także do linii lotniczych, które zlecają hosting swoich baz danych PNR operatorom KSR, a także biur podróży, organizatorów wycieczek i przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

1.8

Należy wprowadzić nowe przepisy stanowiące, że wszystkie dane dotyczące podróży pasażera (PNR) utworzone przez abonentów KSR muszą być bez wyjątku chronione na mocy postanowień kodeksu dotyczących ochrony danych osobowych i prywatności. Odnosi się to także do linii lotniczych, które zlecają hosting swoich baz danych PNR operatorom KSR, a także biur podróży, organizatorów wycieczek i przedsiębiorstw.

| 1.9 | Należy usunąć postanowienie stanowiące, że abonenci mogą rozwiązywać umowy z operatorami KSR z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. |
| --- | --- |

1.9

Należy usunąć postanowienie stanowiące, że abonenci mogą rozwiązywać umowy z operatorami KSR z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia.

| 1.10 | Należy oficjalnie uznać operatorów KSR za administratorów danych dotyczących nie tylko podróży lotniczych i kolejowych, lecz także hoteli, wynajmu samochodów, promów, ubezpieczenia i innych danych zawartych w ich systemach. |
| --- | --- |

1.10

Należy oficjalnie uznać operatorów KSR za administratorów danych dotyczących nie tylko podróży lotniczych i kolejowych, lecz także hoteli, wynajmu samochodów, promów, ubezpieczenia i innych danych zawartych w ich systemach.

| 1.11 | Należy zachęcać nowych operatorów KSR do wejścia na rynek, zwiększając w ten sposób konkurencję miedzy sprzedawcami systemu. Abonenci i konsumenci odniosą większe korzyści z ulepszonych usług, technologii i konkurencyjnych cen. |
| --- | --- |

1.11

Należy zachęcać nowych operatorów KSR do wejścia na rynek, zwiększając w ten sposób konkurencję miedzy sprzedawcami systemu. Abonenci i konsumenci odniosą większe korzyści z ulepszonych usług, technologii i konkurencyjnych cen.

| 1.12 | Należy zachęcać operatorów kolei do dystrybucji ich ofert za pomocą KSR oraz propagować tego rodzaju ekologiczne sposoby podróżowania w UE. |
| --- | --- |

1.12

Należy zachęcać operatorów kolei do dystrybucji ich ofert za pomocą KSR oraz propagować tego rodzaju ekologiczne sposoby podróżowania w UE.

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | W dniu 15 listopada 2007 r. Komisja przedstawiła wniosek dotyczący dokonania przeglądu rozporządzenia nr 2299/89 w sprawie kodeksu postępowania dla KSR. Rozporządzenie to zostało ustanowione, aby zapobiec działaniom sprzecznym z zasadami konkurencji na tym specyficznym rynku, w odniesieniu do którego stosowanie ogólnych zasad konkurencji nie byłoby wystarczające. KSR były wówczas jedynym możliwym kanałem, za pośrednictwem którego konsument miał dostęp do informacji o podróży, a co najważniejsze, KSR znajdowały się w posiadaniu linii lotniczych i były przez nie kontrolowane. |
| --- | --- |

2.1

W dniu 15 listopada 2007 r. Komisja przedstawiła wniosek dotyczący dokonania przeglądu rozporządzenia nr 2299/89 w sprawie kodeksu postępowania dla KSR. Rozporządzenie to zostało ustanowione, aby zapobiec działaniom sprzecznym z zasadami konkurencji na tym specyficznym rynku, w odniesieniu do którego stosowanie ogólnych zasad konkurencji nie byłoby wystarczające. KSR były wówczas jedynym możliwym kanałem, za pośrednictwem którego konsument miał dostęp do informacji o podróży, a co najważniejsze, KSR znajdowały się w posiadaniu linii lotniczych i były przez nie kontrolowane.

| 2.2 | KSR jest skomputeryzowanym systemem stosowanym do przechowywania, wyszukiwania i dystrybucji danych dotyczących podróży oraz do rezerwowania podróży. |
| --- | --- |

2.2

KSR jest skomputeryzowanym systemem stosowanym do przechowywania, wyszukiwania i dystrybucji danych dotyczących podróży oraz do rezerwowania podróży.

| 2.2.1 | Cztery systemy KSR istniejące obecnie to: SABRE, Galileo, Worldspan oraz Amadeus. Wszystkie są własnością podmiotów amerykańskich z wyjątkiem Amadeusa, który jest w rękach europejskich. Galileo i Worldspan połączyły się w roku 2007, lecz wciąż działają jako odrębne podmioty. |
| --- | --- |

2.2.1

Cztery systemy KSR istniejące obecnie to: SABRE, Galileo, Worldspan oraz Amadeus. Wszystkie są własnością podmiotów amerykańskich z wyjątkiem Amadeusa, który jest w rękach europejskich. Galileo i Worldspan połączyły się w roku 2007, lecz wciąż działają jako odrębne podmioty.

| 2.3 | Okoliczności związane z KSR uległy całkowitej zmianie, gdyż: |
| --- | --- |

2.3

Okoliczności związane z KSR uległy całkowitej zmianie, gdyż:

| 2.3.1 | Większość linii lotniczych sprzedała swoje udziały w KSR; najważniejsze wyjątki to Air France, Lufthansa i Iberia (1). |
| --- | --- |

2.3.1

Większość linii lotniczych sprzedała swoje udziały w KSR; najważniejsze wyjątki to Air France, Lufthansa i Iberia (1).

| 2.3.2 | Wraz z pojawieniem się internetu KSR przestały być jedynym dostępnym kanałem rezerwacji lotów. Ponieważ dostęp do internetu w różnych krajach UE staje się coraz powszechniejszy (2), a poziom technologii w branży turystycznej „online” wzrasta, znaczenie KSR jako wyłącznej możliwości dostępu do danych dotyczących podróży będzie malało. |
| --- | --- |

2.3.2

Wraz z pojawieniem się internetu KSR przestały być jedynym dostępnym kanałem rezerwacji lotów. Ponieważ dostęp do internetu w różnych krajach UE staje się coraz powszechniejszy (2), a poziom technologii w branży turystycznej „online” wzrasta, znaczenie KSR jako wyłącznej możliwości dostępu do danych dotyczących podróży będzie malało.

| 2.4 | W Stanach Zjednoczonych od roku 2004 dokonywano deregulacji rynku KSR, a była ona możliwa, gdyż przewoźnicy macierzyści zbyli całkowicie swoje udziały w KSR. Od tego czasu opłaty za rezerwacje obniżyły się o 20-30 %. Przewoźnikom z UE trudno jest konkurować z przewoźnikami amerykańskimi, jako że nie są w stanie wynegocjować korzystniejszych umów z operatorami KSR. |
| --- | --- |

2.4

W Stanach Zjednoczonych od roku 2004 dokonywano deregulacji rynku KSR, a była ona możliwa, gdyż przewoźnicy macierzyści zbyli całkowicie swoje udziały w KSR. Od tego czasu opłaty za rezerwacje obniżyły się o 20-30 %. Przewoźnikom z UE trudno jest konkurować z przewoźnikami amerykańskimi, jako że nie są w stanie wynegocjować korzystniejszych umów z operatorami KSR.

| 2.5 | W wyniku kodeksu postępowania na rynku KSR w UE nadal dominuje oligopol, a równowaga sił przetargowych głównych graczy jest zachwiana. KSR mają zagwarantowany rynek i dominują w stosunkach z biurami podróży, a linie lotnicze poprawiły swoją pozycję przetargową poprzez rozwinięcie zdolności dystrybucji poprzez internet. |
| --- | --- |

2.5

W wyniku kodeksu postępowania na rynku KSR w UE nadal dominuje oligopol, a równowaga sił przetargowych głównych graczy jest zachwiana. KSR mają zagwarantowany rynek i dominują w stosunkach z biurami podróży, a linie lotnicze poprawiły swoją pozycję przetargową poprzez rozwinięcie zdolności dystrybucji poprzez internet.

| 2.6 | Oprócz zasady dotyczącej przewoźników macierzystych, uważa się, że przy braku szczegółowych uregulowań dotyczących sektora ogólne przepisy dotyczące konkurencji w UE wystarczyłyby, aby uniknąć naruszeń takich jak wspólne ustalanie cen. |
| --- | --- |

2.6

Oprócz zasady dotyczącej przewoźników macierzystych, uważa się, że przy braku szczegółowych uregulowań dotyczących sektora ogólne przepisy dotyczące konkurencji w UE wystarczyłyby, aby uniknąć naruszeń takich jak wspólne ustalanie cen.

3.   Uwagi

3.1   Przewoźnicy macierzyści

| 3.1.1 | Linie lotnicze mające udział we własności w KSR określa się mianem „przewoźników macierzystych”. Zniesienie przepisów dotyczących przewoźników macierzystych byłoby zbyt ryzykowne, gdyż trzy największe europejskie linie lotnicze (Iberia, Lufthansa, Air France) są w posiadaniu znacznych udziałów w firmie Amadeus. Ryzyko wystąpienia działań sprzecznych z zasadami konkurencji jest zbyt wysokie, a dominacja na rynkach krajowych stanowi realne zagrożenie dla innych KSR oraz przewoźników, którzy nie mają udziałów w żadnym KSR. |
| --- | --- |

3.1.1

Linie lotnicze mające udział we własności w KSR określa się mianem „przewoźników macierzystych”. Zniesienie przepisów dotyczących przewoźników macierzystych byłoby zbyt ryzykowne, gdyż trzy największe europejskie linie lotnicze (Iberia, Lufthansa, Air France) są w posiadaniu znacznych udziałów w firmie Amadeus. Ryzyko wystąpienia działań sprzecznych z zasadami konkurencji jest zbyt wysokie, a dominacja na rynkach krajowych stanowi realne zagrożenie dla innych KSR oraz przewoźników, którzy nie mają udziałów w żadnym KSR.

| 3.1.2 | UE powinna wprowadzić całkowity zakaz posiadania udziałów większościowych lub mniejszościowych (obecnych i przyszłych) w KSR dla wszystkich linii lotniczych. |
| --- | --- |

3.1.2

UE powinna wprowadzić całkowity zakaz posiadania udziałów większościowych lub mniejszościowych (obecnych i przyszłych) w KSR dla wszystkich linii lotniczych.

| 3.1.3 | Całkowite oddzielenie operatorów KSR od linii lotniczych oraz innych dostawców usług transportowych ostatecznie wyeliminuje możliwość zmowy lub nieuczciwej konkurencji ze strony przewoźników macierzystych. W tej sytuacji kodeks postępowania może zostać jeszcze bardziej uproszczony poprzez usunięcie różnych zabezpieczeń, które istnieją we wniosku Komisji 709-2007 dla przewoźników macierzystych. Rynek dystrybucji podróży jako całość odniósłby z tego korzyści, ponieważ operatorzy KSR i linie lotnicze mogliby konkurować na równych warunkach bez wzbudzania podejrzeń lub obawy przed nadużyciami. |
| --- | --- |

3.1.3

Całkowite oddzielenie operatorów KSR od linii lotniczych oraz innych dostawców usług transportowych ostatecznie wyeliminuje możliwość zmowy lub nieuczciwej konkurencji ze strony przewoźników macierzystych. W tej sytuacji kodeks postępowania może zostać jeszcze bardziej uproszczony poprzez usunięcie różnych zabezpieczeń, które istnieją we wniosku Komisji 709-2007 dla przewoźników macierzystych. Rynek dystrybucji podróży jako całość odniósłby z tego korzyści, ponieważ operatorzy KSR i linie lotnicze mogliby konkurować na równych warunkach bez wzbudzania podejrzeń lub obawy przed nadużyciami.

| 3.1.4 | Zanim zostaną spełnione te warunki, szczegółowe przepisy dotyczące przewoźników macierzystych zawarte w art. 10 muszą zostać utrzymane, aby uniknąć działań, które byłyby sprzeczne z zasadami konkurencji. |
| --- | --- |

3.1.4

Zanim zostaną spełnione te warunki, szczegółowe przepisy dotyczące przewoźników macierzystych zawarte w art. 10 muszą zostać utrzymane, aby uniknąć działań, które byłyby sprzeczne z zasadami konkurencji.

3.2   Obiektywny wykaz danych dla biur podróży „online” i „offline”

| 3.2.1 | Kodeks zapewnia obiektywność wszystkich wykazów danych KSR oraz kolejność ich przedstawiania w sposób bezstronny i bez dyskryminacji. Od biur podróży wymaga się powiadomienia swoich klientów o możliwościach lotów w kolejności najkrótszych czasów przelotu (bezpośrednie bez międzylądowania, następnie bezpośrednie oraz pośrednie). Niemniej klienci mogą prosić o uporządkowanie wykazu według własnych indywidualnych potrzeb. |
| --- | --- |

3.2.1

Kodeks zapewnia obiektywność wszystkich wykazów danych KSR oraz kolejność ich przedstawiania w sposób bezstronny i bez dyskryminacji. Od biur podróży wymaga się powiadomienia swoich klientów o możliwościach lotów w kolejności najkrótszych czasów przelotu (bezpośrednie bez międzylądowania, następnie bezpośrednie oraz pośrednie). Niemniej klienci mogą prosić o uporządkowanie wykazu według własnych indywidualnych potrzeb.

| 3.2.2 | Zachowanie obiektywności wykazów danych na obecnym rynku jest bezskuteczne, zwłaszcza że brak jest zapisów dotyczących obiektywności kanałów dystrybucji online, takich jak strony internetowe linii lotniczych oraz systemy autorezerwacji lotów służbowych. |
| --- | --- |

3.2.2

Zachowanie obiektywności wykazów danych na obecnym rynku jest bezskuteczne, zwłaszcza że brak jest zapisów dotyczących obiektywności kanałów dystrybucji online, takich jak strony internetowe linii lotniczych oraz systemy autorezerwacji lotów służbowych.

| 3.2.3 | Popyt rynkowy gwarantuje, że gdy konsument będzie miał dostęp do wszystkich przewoźników, nawet poprzez biura „online” będące własnością KSR, takie jak Lastminute.com i ebookers, wszystkie linie lotnicze, których bilety można zarezerwować, będą zasadniczo dostępne, nawet w przypadku stronniczej kolejności wykazu lotów. |
| --- | --- |

3.2.3

Popyt rynkowy gwarantuje, że gdy konsument będzie miał dostęp do wszystkich przewoźników, nawet poprzez biura „online” będące własnością KSR, takie jak Lastminute.com i ebookers, wszystkie linie lotnicze, których bilety można zarezerwować, będą zasadniczo dostępne, nawet w przypadku stronniczej kolejności wykazu lotów.

| 3.2.4 | Strony „online” służące do porównywania taryf (3) umożliwiają przewoźnikom bądź biurom podróży płacenie za pozycjonowanie wyników wyszukiwania bez względu na cenę czy czas podróży. Konsument może uporządkować loty według szeregu kryteriów, jak np. cena całkowita, czas odlotu, przewoźnik czy czas przelotu. Dlatego też konsumentowi nie odmawia się dostępu do obiektywnej informacji, ponieważ jest ona wciąż dostępna. Konsument w ostatecznym rozrachunku wybierze wariant najbardziej odpowiedni dla siebie. |
| --- | --- |

3.2.4

Strony „online” służące do porównywania taryf (3) umożliwiają przewoźnikom bądź biurom podróży płacenie za pozycjonowanie wyników wyszukiwania bez względu na cenę czy czas podróży. Konsument może uporządkować loty według szeregu kryteriów, jak np. cena całkowita, czas odlotu, przewoźnik czy czas przelotu. Dlatego też konsumentowi nie odmawia się dostępu do obiektywnej informacji, ponieważ jest ona wciąż dostępna. Konsument w ostatecznym rozrachunku wybierze wariant najbardziej odpowiedni dla siebie.

| 3.2.5 | Wykazy lotów dla podróżujących służbowo są uzależnione nie tyle od obiektywności, ile od polityki przedsiębiorstwa w odniesieniu do podróży, taryf i przewoźników. |
| --- | --- |

3.2.5

Wykazy lotów dla podróżujących służbowo są uzależnione nie tyle od obiektywności, ile od polityki przedsiębiorstwa w odniesieniu do podróży, taryf i przewoźników.

| 3.2.6 | Uchylenie przepisów dotyczących obiektywności wykazów byłoby równoznaczne z zezwoleniem, by przewoźnicy płacili za pozycjonowanie swojej oferty w wykazach KSR. Niemniej jednak jest mało prawdopodobne, by mali przewoźnicy stracili w ten sposób istotną część rynku, z przyczyn, o których była mowa powyżej: konsument dokona wyboru, kierując się swoimi potrzebami, a nie rankingiem w wykazie. Przypadek ten można porównać do wyszukiwarki Google, w której dostęp do informacji jest wolny, lecz niektórzy operatorzy mogą płacić za pozycjonowanie. Przemysł turystyczny nie może się różnić w tym względzie. |
| --- | --- |

3.2.6

Uchylenie przepisów dotyczących obiektywności wykazów byłoby równoznaczne z zezwoleniem, by przewoźnicy płacili za pozycjonowanie swojej oferty w wykazach KSR. Niemniej jednak jest mało prawdopodobne, by mali przewoźnicy stracili w ten sposób istotną część rynku, z przyczyn, o których była mowa powyżej: konsument dokona wyboru, kierując się swoimi potrzebami, a nie rankingiem w wykazie. Przypadek ten można porównać do wyszukiwarki Google, w której dostęp do informacji jest wolny, lecz niektórzy operatorzy mogą płacić za pozycjonowanie. Przemysł turystyczny nie może się różnić w tym względzie.

| 3.2.7 | Z tego względu zaleca się uchylenie art. 5 dotyczącego wykazów. Nie należy wprowadzać regulacji w zakresie informacji, ponieważ siły rynkowe i wybory konsumentów zapewnią odpowiednie przedstawienie wszystkich dostępnych informacji dotyczących podróży. |
| --- | --- |

3.2.7

Z tego względu zaleca się uchylenie art. 5 dotyczącego wykazów. Nie należy wprowadzać regulacji w zakresie informacji, ponieważ siły rynkowe i wybory konsumentów zapewnią odpowiednie przedstawienie wszystkich dostępnych informacji dotyczących podróży.

| 3.2.8 | W interesie klientów leży zapewnienie największej przejrzystości taryf poprzez uwzględnienie wszelkich podatków i opłat, w tym opłat związanych z KSR, już w wykazie wyników wyszukiwania. Pozwoli to uniknąć wpływania przez linie lotnicze na kolejność w wykazie poprzez uwzględnianie dopłat dopiero na późniejszym etapie procesu zakupu. |
| --- | --- |

3.2.8

W interesie klientów leży zapewnienie największej przejrzystości taryf poprzez uwzględnienie wszelkich podatków i opłat, w tym opłat związanych z KSR, już w wykazie wyników wyszukiwania. Pozwoli to uniknąć wpływania przez linie lotnicze na kolejność w wykazie poprzez uwzględnianie dopłat dopiero na późniejszym etapie procesu zakupu.

3.3   Przepisy dotyczące taśm magnetycznych z danymi marketingowymi

| 3.3.1 | Dane MIDT zawierają szczegółowe informacje o ogólnej działalności w zakresie rezerwacji dokonywanych przez biura podróży i linie lotnicze. Informacje te są zbierane przez KSR i sprzedawane liniom lotniczym. Dane MIDT dostarczają liniom lotniczym cennych informacji o konkurencji, w tym o rezerwacjach biur podróży, przychodzie i wzorcach natężenia ruchu. |
| --- | --- |

3.3.1

Dane MIDT zawierają szczegółowe informacje o ogólnej działalności w zakresie rezerwacji dokonywanych przez biura podróży i linie lotnicze. Informacje te są zbierane przez KSR i sprzedawane liniom lotniczym. Dane MIDT dostarczają liniom lotniczym cennych informacji o konkurencji, w tym o rezerwacjach biur podróży, przychodzie i wzorcach natężenia ruchu.

| 3.3.2 | Aby uzyskać równowagę między liniami lotniczymi i biurami podróży, oraz pamiętając o interesach konsumentów, wprowadzenie braku możliwości zidentyfikowania biura podróży, w sposób bezpośredni bądź pośredni, byłoby z pożytkiem dla całego rynku. Jednakże uznanie, że dane MIDT mogą być także uzyskiwane z innych źródeł, takich jak IATA, oznacza, iż abonenci powinni mieć prawo do swobodnego negocjowania z operatorami KSR sposobu wykorzystania tych danych tak, aby nie pomniejszać wartości tych informacji. |
| --- | --- |

3.3.2

Aby uzyskać równowagę między liniami lotniczymi i biurami podróży, oraz pamiętając o interesach konsumentów, wprowadzenie braku możliwości zidentyfikowania biura podróży, w sposób bezpośredni bądź pośredni, byłoby z pożytkiem dla całego rynku. Jednakże uznanie, że dane MIDT mogą być także uzyskiwane z innych źródeł, takich jak IATA, oznacza, iż abonenci powinni mieć prawo do swobodnego negocjowania z operatorami KSR sposobu wykorzystania tych danych tak, aby nie pomniejszać wartości tych informacji.

| 3.3.3 | Należy dodać klauzulę w art. 7 zezwalającą liniom lotniczym i abonentom na swobodne negocjowanie zakupu danych MIDT z operatorami KSR. |
| --- | --- |

3.3.3

Należy dodać klauzulę w art. 7 zezwalającą liniom lotniczym i abonentom na swobodne negocjowanie zakupu danych MIDT z operatorami KSR.

3.4   Przepisy wykonawcze dotyczące abonenta KSR

| 3.4.1 | Obecnie obowiązujące przepisy mają na celu ochronę biur podróży poprzez umożliwienie im rozwiązywania umów z KSR z trzymiesięcznym okresem wypowiedzenia. |
| --- | --- |

3.4.1

Obecnie obowiązujące przepisy mają na celu ochronę biur podróży poprzez umożliwienie im rozwiązywania umów z KSR z trzymiesięcznym okresem wypowiedzenia.

| 3.4.2 | Zaleca się uchylenie art. 6 ust. 2, co umożliwi swobodne negocjacje pomiędzy stronami bez konieczności regulacji. |
| --- | --- |

3.4.2

Zaleca się uchylenie art. 6 ust. 2, co umożliwi swobodne negocjacje pomiędzy stronami bez konieczności regulacji.

3.5   Umowy hostingowe

| 3.5.1 | Hosting powinien pozostać oddzielony od umów o KSR w celu wyeliminowania uprzywilejowanego traktowania linii lotniczych, którym świadczone są tego rodzaju usługi, zwłaszcza przewoźników macierzystych. Jeśli przewoźnicy macierzyści zbędą swoje udziały w KSR, przepis ten będzie mógł wygasnąć. |
| --- | --- |

3.5.1

Hosting powinien pozostać oddzielony od umów o KSR w celu wyeliminowania uprzywilejowanego traktowania linii lotniczych, którym świadczone są tego rodzaju usługi, zwłaszcza przewoźników macierzystych. Jeśli przewoźnicy macierzyści zbędą swoje udziały w KSR, przepis ten będzie mógł wygasnąć.

3.6   Ochrona danych osobowych i prywatności

| 3.6.1 | PNR jest to dokument tworzony przez KSR po dokonaniu przez pasażera rezerwacji lotu, przejazdu koleją, noclegu, wynajmu samochodu, ubezpieczenia lub innych rezerwacji związanych z podróżą. Informacje zawarte w tym dokumencie mają szczególnie osobisty charakter i powinny w związku z tym podlegać rygorystycznym przepisom dotyczącym ochrony danych osobowych i prywatności. Informacje zawarte w PNR to m.in. imię i nazwisko pasażera, dane kontaktowe, data urodzenia, osobiste preferencje, które mogą ujawnić religię danej osoby (np. zamówienie koszernego posiłku), dane osoby dokonującej płatności za bilety, dane karty kredytowej, dane przyjaciół, rodziny i kolegów z pracy, którzy zarezerwowali tę samą trasę podróży, nazwa i dane kontaktowe biura podróży, a w przypadku klientów korporacyjnych do PNR dodawane są często kody wskazujące, który dział lub klient zostanie obciążony kosztami podróży, lub wskazujące na przynależność do związku zawodowego. Możliwe jest stworzenie bardzo szczegółowego profilu zarówno podróżnych, jak i osób trzecich związanych z rezerwacja, a UE powinna zagwarantować ochronę tych danych osobowych zgodnie z postanowieniami kodeksu. |
| --- | --- |

3.6.1

PNR jest to dokument tworzony przez KSR po dokonaniu przez pasażera rezerwacji lotu, przejazdu koleją, noclegu, wynajmu samochodu, ubezpieczenia lub innych rezerwacji związanych z podróżą. Informacje zawarte w tym dokumencie mają szczególnie osobisty charakter i powinny w związku z tym podlegać rygorystycznym przepisom dotyczącym ochrony danych osobowych i prywatności. Informacje zawarte w PNR to m.in. imię i nazwisko pasażera, dane kontaktowe, data urodzenia, osobiste preferencje, które mogą ujawnić religię danej osoby (np. zamówienie koszernego posiłku), dane osoby dokonującej płatności za bilety, dane karty kredytowej, dane przyjaciół, rodziny i kolegów z pracy, którzy zarezerwowali tę samą trasę podróży, nazwa i dane kontaktowe biura podróży, a w przypadku klientów korporacyjnych do PNR dodawane są często kody wskazujące, który dział lub klient zostanie obciążony kosztami podróży, lub wskazujące na przynależność do związku zawodowego. Możliwe jest stworzenie bardzo szczegółowego profilu zarówno podróżnych, jak i osób trzecich związanych z rezerwacja, a UE powinna zagwarantować ochronę tych danych osobowych zgodnie z postanowieniami kodeksu.

| 3.6.2 | Przepisy kodeksu postępowania dotyczące ochrony danych osobowych i prywatności są systematycznie łamane przez operatorów KSR, gdy:






  a) | dane są przekazywane z UE do krajów trzecich; |
| --- | --- | --- |

3.6.2

Przepisy kodeksu postępowania dotyczące ochrony danych osobowych i prywatności są systematycznie łamane przez operatorów KSR, gdy:

a)

dane są przekazywane z UE do krajów trzecich;

| b) | dane osobowe są przetwarzane bez zgody zainteresowanego podmiotu; |
| --- | --- |

b)

dane osobowe są przetwarzane bez zgody zainteresowanego podmiotu;

| c) | informacje posiadane przez KSR są przetwarzane do innych celów niż dokonanie rezerwacji. |
| --- | --- |

c)

informacje posiadane przez KSR są przetwarzane do innych celów niż dokonanie rezerwacji.

| 3.6.3 | Postanowienia dyrektywy UE 95/46/WE (która uzupełnia przepisy kodeksu postępowania dotyczące ochrony danych osobowych i prywatności) są także łamane, ponieważ stwierdza się w niej, że operator KSR jako „administrator danych” musi otrzymać zgodę zainteresowanego podmiotu na ujawnienie danych osobowych oraz że takie dane nie powinny być przekazywane poza UE, chyba że dane państwo trzecie zapewnia podobny poziom ochrony tych danych. W Stanach Zjednoczonych nie istnieją takie przepisy w zakresie ochrony danych osobowych, a dane mogą być wykorzystywane przez rząd USA lub przedsiębiorstwa prywatne do tworzenia profilu danych dotyczących podróży z UE. Ponadto dane te mogą być przechowywane bezterminowo. Przykładem jest stosowany w USA system APIS (Advanced Passenger Information — szczegółowe informacje o pasażerach), który wymaga przetworzenia danych pasażera z UE przez rząd Stanów Zjednoczonych w celu zezwolenia na jego wjazd do tego kraju. |
| --- | --- |

3.6.3

Postanowienia dyrektywy UE 95/46/WE (która uzupełnia przepisy kodeksu postępowania dotyczące ochrony danych osobowych i prywatności) są także łamane, ponieważ stwierdza się w niej, że operator KSR jako „administrator danych” musi otrzymać zgodę zainteresowanego podmiotu na ujawnienie danych osobowych oraz że takie dane nie powinny być przekazywane poza UE, chyba że dane państwo trzecie zapewnia podobny poziom ochrony tych danych. W Stanach Zjednoczonych nie istnieją takie przepisy w zakresie ochrony danych osobowych, a dane mogą być wykorzystywane przez rząd USA lub przedsiębiorstwa prywatne do tworzenia profilu danych dotyczących podróży z UE. Ponadto dane te mogą być przechowywane bezterminowo. Przykładem jest stosowany w USA system APIS (Advanced Passenger Information — szczegółowe informacje o pasażerach), który wymaga przetworzenia danych pasażera z UE przez rząd Stanów Zjednoczonych w celu zezwolenia na jego wjazd do tego kraju.

| 3.6.4 | Należy wzmocnić zasady dotyczące ochrony danych osobowych i prywatności, aby w szczególności zapewnić ochronę nie tylko pasażerom, lecz także wszystkim podmiotom w ramach PNR. |
| --- | --- |

3.6.4

Należy wzmocnić zasady dotyczące ochrony danych osobowych i prywatności, aby w szczególności zapewnić ochronę nie tylko pasażerom, lecz także wszystkim podmiotom w ramach PNR.

| 3.6.5 | UE powinna zagwarantować egzekwowanie przestrzegania postanowień kodeksu dotyczących ochrony prywatności, w szczególności przekazywania przez operatorów KSR danych osobowych zawartych w PNR do krajów trzecich, a także uznać je w formie dwustronnych traktatów z rządem państwa trzeciego. Obowiązujące porozumienia między USA a UE nie są egzekwowalne ani wiążące prawnie. |
| --- | --- |

3.6.5

UE powinna zagwarantować egzekwowanie przestrzegania postanowień kodeksu dotyczących ochrony prywatności, w szczególności przekazywania przez operatorów KSR danych osobowych zawartych w PNR do krajów trzecich, a także uznać je w formie dwustronnych traktatów z rządem państwa trzeciego. Obowiązujące porozumienia między USA a UE nie są egzekwowalne ani wiążące prawnie.

| 3.6.6 | Należy wprowadzić nowe przepisy stanowiące, że wszystkie PNR utworzone przez abonentów KSR muszą być chronione postanowieniami kodeksu postępowania dotyczącymi ochrony danych osobowych i prywatności bez wyjątku; dotyczy to także linii lotniczych, które zlecają hosting swoich baz danych PNR operatorom KSR, a także biur podróży, organizatorów wycieczek, przedsiębiorstw i innych podmiotów dokonujących rezerwacji związanych z KSR. |
| --- | --- |

3.6.6

Należy wprowadzić nowe przepisy stanowiące, że wszystkie PNR utworzone przez abonentów KSR muszą być chronione postanowieniami kodeksu postępowania dotyczącymi ochrony danych osobowych i prywatności bez wyjątku; dotyczy to także linii lotniczych, które zlecają hosting swoich baz danych PNR operatorom KSR, a także biur podróży, organizatorów wycieczek, przedsiębiorstw i innych podmiotów dokonujących rezerwacji związanych z KSR.

4.   Wnioski — kroki do podjęcia w przyszłości

| 4.1 | Uproszczenie kodeksu postępowania ma na celu stworzenie bardziej naturalnego otoczenia gospodarczego, w którym KSR konkurować będą ze sobą w zakresie cen i jakości usług, a jednocześnie zagwarantowanie priorytetowego traktowania interesów konsumenta. |
| --- | --- |

4.1

Uproszczenie kodeksu postępowania ma na celu stworzenie bardziej naturalnego otoczenia gospodarczego, w którym KSR konkurować będą ze sobą w zakresie cen i jakości usług, a jednocześnie zagwarantowanie priorytetowego traktowania interesów konsumenta.

| 4.2 | Stopień konsolidacji treści ofert (np. nowych operatorów kolejowych czy też tanich przewoźników lotniczych) jako wynik swobody ustalania cen powinien być monitorowany ze szczególną uwagą. Włączenie tanich przewoźników lotniczych i operatorów kolejowych przyczyni się do spadku cen dla konsumentów (jak również zwiększenia liczby wariantów podróży) w przypadku celów podróży leżących w małej lub średniej odległości za bilety nabywane za pośrednictwem KSR. Może to doprowadzić do konkurencji cenowej między przewoźnikami obsługującymi sieć połączeń i ogólnie do obniżenia taryf lotniczych w perspektywie długo- i średniookresowej. Dla tych, którzy czerpią informacje o podróży od operatorów KSR, będzie to niezwykle korzystne. |
| --- | --- |

4.2

Stopień konsolidacji treści ofert (np. nowych operatorów kolejowych czy też tanich przewoźników lotniczych) jako wynik swobody ustalania cen powinien być monitorowany ze szczególną uwagą. Włączenie tanich przewoźników lotniczych i operatorów kolejowych przyczyni się do spadku cen dla konsumentów (jak również zwiększenia liczby wariantów podróży) w przypadku celów podróży leżących w małej lub średniej odległości za bilety nabywane za pośrednictwem KSR. Może to doprowadzić do konkurencji cenowej między przewoźnikami obsługującymi sieć połączeń i ogólnie do obniżenia taryf lotniczych w perspektywie długo- i średniookresowej. Dla tych, którzy czerpią informacje o podróży od operatorów KSR, będzie to niezwykle korzystne.

| 4.3 | Należy zachęcać do włączania do wykazu KSR oferty przewoźników kolejowych, jako że jest to kluczowy czynnik prowadzący do zmniejszenia wpływu podróży lotniczych na środowisko naturalne i promujący bardziej ekologiczne sposoby podróżowania. |
| --- | --- |

4.3

Należy zachęcać do włączania do wykazu KSR oferty przewoźników kolejowych, jako że jest to kluczowy czynnik prowadzący do zmniejszenia wpływu podróży lotniczych na środowisko naturalne i promujący bardziej ekologiczne sposoby podróżowania.

| 4.4 | Należy monitorować wpływ zniesienia obiektywności wykazów. Siły rynkowe powinny stanowić przeciwwagę dla możliwości wystąpienia działań sprzecznych z zasadami konkurencji nawet ze strony przewoźników macierzystych. Celem regulacyjnym kodeksu nie powinno być wprowadzenie w życie jednolitego, skonsolidowanego i obiektywnego źródła informacji poprzez KSR — ze względu na zmieniające się warunki rynkowe, zwłaszcza internet, jest to coraz mniej zasadne. |
| --- | --- |

4.4

Należy monitorować wpływ zniesienia obiektywności wykazów. Siły rynkowe powinny stanowić przeciwwagę dla możliwości wystąpienia działań sprzecznych z zasadami konkurencji nawet ze strony przewoźników macierzystych. Celem regulacyjnym kodeksu nie powinno być wprowadzenie w życie jednolitego, skonsolidowanego i obiektywnego źródła informacji poprzez KSR — ze względu na zmieniające się warunki rynkowe, zwłaszcza internet, jest to coraz mniej zasadne.

| 4.5 | Jeśli chodzi o wpływ społeczno-gospodarczy, zaproponowane zmiany kodeksu postępowania powinny również skupić się na małych i średnich przedsiębiorstwach, w tym na przewoźnikach i biurach podróży, które mogą być narażone na skutki większej elastyczności dozwolonej na rynku KSR. |
| --- | --- |

4.5

Jeśli chodzi o wpływ społeczno-gospodarczy, zaproponowane zmiany kodeksu postępowania powinny również skupić się na małych i średnich przedsiębiorstwach, w tym na przewoźnikach i biurach podróży, które mogą być narażone na skutki większej elastyczności dozwolonej na rynku KSR.

| 4.6 | UE musi podnieść świadomość społeczną w zakresie wykorzystywania danych osobowych pasażerów zawartych w informacjach dotyczących dokonywanych przez nich rezerwacji. Obywatele w większości nie wiedzą o istnieniu systemów KSR ani o tym, co dzieje się z danymi osobowymi, które są przez nie przetwarzane. Bez tej świadomości prawo zainteresowanych podmiotów do dostępu do dotyczących ich danych, zgodnie z propozycją w kodeksie, nie będzie miało znaczenia. Jest mało prawdopodobne, by pasażer kiedykolwiek poprosił operatora KSR o informacje dotyczące jego osoby, ponieważ po prostu nie wie on, co się z nimi dzieje. Gdyby zaś o tym wiedział, nie wyraziłby zgody na ich wykorzystywanie. |
| --- | --- |

4.6

UE musi podnieść świadomość społeczną w zakresie wykorzystywania danych osobowych pasażerów zawartych w informacjach dotyczących dokonywanych przez nich rezerwacji. Obywatele w większości nie wiedzą o istnieniu systemów KSR ani o tym, co dzieje się z danymi osobowymi, które są przez nie przetwarzane. Bez tej świadomości prawo zainteresowanych podmiotów do dostępu do dotyczących ich danych, zgodnie z propozycją w kodeksie, nie będzie miało znaczenia. Jest mało prawdopodobne, by pasażer kiedykolwiek poprosił operatora KSR o informacje dotyczące jego osoby, ponieważ po prostu nie wie on, co się z nimi dzieje. Gdyby zaś o tym wiedział, nie wyraziłby zgody na ich wykorzystywanie.

| 4.7 | W procesie konsultacji należy zwiększać obecność grup, które nie biorą bezpośredniego udziału w systemie dystrybucji podróży, takich jak grupy konsumenckie oraz eksperci w dziedzinie ochrony danych osobowych i prywatności. Wynikiem tego działania będzie bardziej zrównoważony obraz stanu rynku KSR w UE. |
| --- | --- |

4.7

W procesie konsultacji należy zwiększać obecność grup, które nie biorą bezpośredniego udziału w systemie dystrybucji podróży, takich jak grupy konsumenckie oraz eksperci w dziedzinie ochrony danych osobowych i prywatności. Wynikiem tego działania będzie bardziej zrównoważony obraz stanu rynku KSR w UE.

| 4.8 | Należy dokonać przeglądu rozwoju technologii w branży turystycznej „online”. Ogromne znaczenie mają ulepszenia w zakresie dostępności, rezerwacji, funkcjonalności czynności następujących po rezerwacji, które proponowały KSR i inne przedsiębiorstwa specjalizujące się w technologiach dla branży turystycznej. Te ulepszenia w dziedzinie technologii „online” dadzą konsumentom większe możliwości oraz prawdopodobnie wymuszą dalsze zmiany przepisów. |
| --- | --- |

4.8

Należy dokonać przeglądu rozwoju technologii w branży turystycznej „online”. Ogromne znaczenie mają ulepszenia w zakresie dostępności, rezerwacji, funkcjonalności czynności następujących po rezerwacji, które proponowały KSR i inne przedsiębiorstwa specjalizujące się w technologiach dla branży turystycznej. Te ulepszenia w dziedzinie technologii „online” dadzą konsumentom większe możliwości oraz prawdopodobnie wymuszą dalsze zmiany przepisów.

| 4.9 | Dzięki dalszemu postępowi technologicznemu linie lotnicze w Stanach Zjednoczonych dysponują bezpośrednim połączeniem z biurami podróży (i omijają KSR), co stanowi krok ku dalszym zmianom na rynku KSR. Zmniejsza się uzależnienie od operatorów KSR, a możliwości konsumenta, biur podróży i linii lotniczych wzrastają. |
| --- | --- |

4.9

Dzięki dalszemu postępowi technologicznemu linie lotnicze w Stanach Zjednoczonych dysponują bezpośrednim połączeniem z biurami podróży (i omijają KSR), co stanowi krok ku dalszym zmianom na rynku KSR. Zmniejsza się uzależnienie od operatorów KSR, a możliwości konsumenta, biur podróży i linii lotniczych wzrastają.

| 4.10 | Należy zachęcać nowe podmioty do wchodzenia na rynek. Wzmożenie konkurencji między oligopolami w UE pobudzi rynek KSR. Po deregulacji tego rynku w Stanach Zjednoczonych (4) pojawiła się nowa generacja operatorów KSR, a dzięki zastosowaniu nowej technologii są oni w stanie zaoferować liniom lotniczym bardzo atrakcyjne usługi po niższych cenach. |
| --- | --- |

4.10

Należy zachęcać nowe podmioty do wchodzenia na rynek. Wzmożenie konkurencji między oligopolami w UE pobudzi rynek KSR. Po deregulacji tego rynku w Stanach Zjednoczonych (4) pojawiła się nowa generacja operatorów KSR, a dzięki zastosowaniu nowej technologii są oni w stanie zaoferować liniom lotniczym bardzo atrakcyjne usługi po niższych cenach.

| 4.11 | Należy ocenić oddziaływanie zmniejszających się kosztów dystrybucji na rynek krajowy i międzynarodowy w odniesieniu do taryf lotniczych i konkurencyjności wobec przewoźników amerykańskich. |
| --- | --- |

4.11

Należy ocenić oddziaływanie zmniejszających się kosztów dystrybucji na rynek krajowy i międzynarodowy w odniesieniu do taryf lotniczych i konkurencyjności wobec przewoźników amerykańskich.

| 4.12 | Za 2–3 lata należy dokonać przeglądu kodeksu postępowania w celu oceny pozycji przewoźników macierzystych, egzekwowania ochrony danych osobowych i warunków panujących na rynku oraz przeprowadzić konsultacje z innymi zainteresowanymi stronami przed rozważeniem następnego przeglądu. |
| --- | --- |

4.12

Za 2–3 lata należy dokonać przeglądu kodeksu postępowania w celu oceny pozycji przewoźników macierzystych, egzekwowania ochrony danych osobowych i warunków panujących na rynku oraz przeprowadzić konsultacje z innymi zainteresowanymi stronami przed rozważeniem następnego przeglądu.

Bruksela, 29 maja 2008 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego,

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Te trzy przedsiębiorstwa posiadają w sumie 46,4 % udziałów w firmie Amadeus.

1

(2)  Obecnie poziom korzystania z Internetu we wszystkich państwach członkowskich UE wynosi 50 %.

2

(3)  Np. Kelkoo (http://www.kelkoo.fr)

3

(4)  Np. G2 Switchworks, Farelogix — znane jako GNE — GDS New Entrants.

4

---

| 30.8.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 224/61 |
| --- | --- | --- | --- |

30.8.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 224/61

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia wieloletniego wspólnotowego programu ochrony dzieci korzystających z internetu oraz innych technologii komunikacyjnych

COM(2008) 106 wersja ostateczna — 2008/0047 (COD)

(2008/C 224/13)

Dnia 7 kwietnia 2008 r. Rada, działając na podstawie art. 153 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia wieloletniego wspólnotowego programu ochrony dzieci korzystających z Internetu oraz innych technologii komunikacyjnych

Dnia 11 marca 2008 r. Prezydium Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego powierzyło przygotowanie opinii w tej sprawie Sekcji Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego.

Mając na względzie pilny charakter prac, na 445. sesji plenarnej w dniach 28 i 29 maja 2008 r. (posiedzenie z 29 maja 2008 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyznaczył Madi SHARMĘ na sprawozdawcę generalnego oraz jednomyślnie przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyraża uznanie dla Komisji Europejskiej za jej dotychczasową pracę nad sprawami dotyczącymi ochrony dzieci w kontekście „technologii sieciowych” (1), zwracając szczególną uwagę na to, że średni poziom świadomości w populacji rośnie dzięki kampaniom prowadzonym przez partnerów społecznych, w szczególności organizacje pozarządowe oraz Komisję Europejską, która organizuje co roku Dni Bezpiecznego Internetu. |
| --- | --- |

1.1

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyraża uznanie dla Komisji Europejskiej za jej dotychczasową pracę nad sprawami dotyczącymi ochrony dzieci w kontekście „technologii sieciowych” (1), zwracając szczególną uwagę na to, że średni poziom świadomości w populacji rośnie dzięki kampaniom prowadzonym przez partnerów społecznych, w szczególności organizacje pozarządowe oraz Komisję Europejską, która organizuje co roku Dni Bezpiecznego Internetu.

| 1.2 | EKES sporządził liczne opinie, aby zwrócić uwagę na te sprawy (2). Ponadto zaleca on podejście oparte na partnerstwie międzynarodowym, które wspiera: |
| --- | --- |

1.2

EKES sporządził liczne opinie, aby zwrócić uwagę na te sprawy (2). Ponadto zaleca on podejście oparte na partnerstwie międzynarodowym, które wspiera:

| 1.2.1 | Międzynarodową wymianę danych i wspólne gromadzenie pomysłów przez rządy, organy ścigania, punkty kontaktowe (hotlines), instytucje bankowe, finansowe i zarządzające kartami kredytowymi, ośrodki pomocy dzieciom krzywdzonym, organizacje opieki nad dziećmi i branżę internetową. |
| --- | --- |

1.2.1

Międzynarodową wymianę danych i wspólne gromadzenie pomysłów przez rządy, organy ścigania, punkty kontaktowe (hotlines), instytucje bankowe, finansowe i zarządzające kartami kredytowymi, ośrodki pomocy dzieciom krzywdzonym, organizacje opieki nad dziećmi i branżę internetową.

| 1.2.2 | Unijną lub międzynarodową „grupę roboczą”, która zbiera się raz na kwartał, aby ułatwić dzielenie się danymi, ekspertyzami i sprawdzonymi rozwiązaniami pomiędzy zainteresowanymi podmiotami, w tym przez punkty kontaktowe, organy ścigania, rządy i w szczególności przez międzynarodową branżę internetową. |
| --- | --- |

1.2.2

Unijną lub międzynarodową „grupę roboczą”, która zbiera się raz na kwartał, aby ułatwić dzielenie się danymi, ekspertyzami i sprawdzonymi rozwiązaniami pomiędzy zainteresowanymi podmiotami, w tym przez punkty kontaktowe, organy ścigania, rządy i w szczególności przez międzynarodową branżę internetową.

| 1.2.3 | Zdefiniowanie oraz promowanie międzynarodowego i europejskiego modelu sprawdzonych rozwiązań w zakresie zwalczania przez punkty kontaktowe treści w internecie przedstawiających wykorzystywanie seksualne dzieci. |
| --- | --- |

1.2.3

Zdefiniowanie oraz promowanie międzynarodowego i europejskiego modelu sprawdzonych rozwiązań w zakresie zwalczania przez punkty kontaktowe treści w internecie przedstawiających wykorzystywanie seksualne dzieci.

| 1.2.4 | Dokonanie przeglądu wszystkich istniejących i przyszłych punktów kontaktowych w świetle obecnie sprawdzonych rozwiązań oraz ocenienie działalności punktów kontaktowych pod kątem nowego modelu sprawdzonych rozwiązań. |
| --- | --- |

1.2.4

Dokonanie przeglądu wszystkich istniejących i przyszłych punktów kontaktowych w świetle obecnie sprawdzonych rozwiązań oraz ocenienie działalności punktów kontaktowych pod kątem nowego modelu sprawdzonych rozwiązań.

| 1.2.5 | Usprawnienie przyszłej alokacji środków i funduszy należących do tego programu w wyniku przeprowadzenia przeglądu punktów kontaktowych. |
| --- | --- |

1.2.5

Usprawnienie przyszłej alokacji środków i funduszy należących do tego programu w wyniku przeprowadzenia przeglądu punktów kontaktowych.

| 1.2.6 | Udział punktów kontaktowych w projekcie tworzenia europejskiej bazy danych. |
| --- | --- |

1.2.6

Udział punktów kontaktowych w projekcie tworzenia europejskiej bazy danych.

| 1.2.7 | Zachęcanie do zawierania partnerstw pomiędzy punktami kontaktowymi i innymi odpowiednimi organizacjami a krajowymi rejestrami nazw domen w celu usuwania nazw domen propagujących seksualne wykorzystywanie dzieci lub stwarzających dostęp do tego typu treści. |
| --- | --- |

1.2.7

Zachęcanie do zawierania partnerstw pomiędzy punktami kontaktowymi i innymi odpowiednimi organizacjami a krajowymi rejestrami nazw domen w celu usuwania nazw domen propagujących seksualne wykorzystywanie dzieci lub stwarzających dostęp do tego typu treści.

| 1.2.8 | Wspólne wysiłki zmierzające do podniesienia świadomości problemów związanych z uwodzeniem przez internet i cybernękaniem (3) oraz w stosownych przypadkach informowanie właściwych organów ścigania i organizacji charytatywnych działających na rzecz dzieci. |
| --- | --- |

1.2.8

Wspólne wysiłki zmierzające do podniesienia świadomości problemów związanych z uwodzeniem przez internet i cybernękaniem (3) oraz w stosownych przypadkach informowanie właściwych organów ścigania i organizacji charytatywnych działających na rzecz dzieci.

| 1.2.9 | Wprowadzenie procedur wsparcia dla analityków i osób pracujących w punktach kontaktowych, zajmujących się przeglądaniem obrazów. |
| --- | --- |

1.2.9

Wprowadzenie procedur wsparcia dla analityków i osób pracujących w punktach kontaktowych, zajmujących się przeglądaniem obrazów.

| 1.2.10 | Pracę mającą na celu zapewnienie harmonizacji ram prawnych w tej dziedzinie we wszystkich państwach członkowskich. |
| --- | --- |

1.2.10

Pracę mającą na celu zapewnienie harmonizacji ram prawnych w tej dziedzinie we wszystkich państwach członkowskich.

| 1.2.11 | Utworzenie na szczeblu Komisji biura ds. tworzenia sieci kontaktów, które będzie działało jako niezależny ekspert, koordynowało badania, dokonywało przeglądu wdrażania programu i wypełniania zaleceń. |
| --- | --- |

1.2.11

Utworzenie na szczeblu Komisji biura ds. tworzenia sieci kontaktów, które będzie działało jako niezależny ekspert, koordynowało badania, dokonywało przeglądu wdrażania programu i wypełniania zaleceń.

| 1.2.12 | Utworzenie corocznego panelu „ekspertów” w celu intensyfikacji transferu wiedzy. |
| --- | --- |

1.2.12

Utworzenie corocznego panelu „ekspertów” w celu intensyfikacji transferu wiedzy.

| 1.2.13 | Utworzenie Forum Młodzieży w celu zapewnienia włączenia opinii i doświadczeń dzieci oraz młodych ludzi do badań i przyszłego procesu wdrażania programu. |
| --- | --- |

1.2.13

Utworzenie Forum Młodzieży w celu zapewnienia włączenia opinii i doświadczeń dzieci oraz młodych ludzi do badań i przyszłego procesu wdrażania programu.

| 1.2.14 | Proaktywne i oparte na współpracy wykorzystywanie źródeł finansowania, takich jak Daphne czy programy Bezpieczniejszy Internet. |
| --- | --- |

1.2.14

Proaktywne i oparte na współpracy wykorzystywanie źródeł finansowania, takich jak Daphne czy programy Bezpieczniejszy Internet.

| 1.2.15 | Nawiązanie kontaktów z właściwymi organami Stanów Zjednoczonych w celu zmniejszenia liczby udostępnianych tam stron internetowych zawierających treści przedstawiające wykorzystywanie dzieci i uruchomienia aktywnej transatlantyckiej wymiany danych. |
| --- | --- |

1.2.15

Nawiązanie kontaktów z właściwymi organami Stanów Zjednoczonych w celu zmniejszenia liczby udostępnianych tam stron internetowych zawierających treści przedstawiające wykorzystywanie dzieci i uruchomienia aktywnej transatlantyckiej wymiany danych.

| 1.3 | Praca z zastosowaniem podejścia opartego na partnerstwie zapewnia maksymalne wykorzystanie kompetencji, rozpowszechnienie wiedzy i finansowanie. Co najważniejsze, gwarantuje ona zaangażowanie zainteresowanych podmiotów i partnerów społecznych w ogólne wysiłki UE zmierzające do jak największego ograniczenia treści niezgodnych z prawem w środowisku online i dostępu do nich. |
| --- | --- |

1.3

Praca z zastosowaniem podejścia opartego na partnerstwie zapewnia maksymalne wykorzystanie kompetencji, rozpowszechnienie wiedzy i finansowanie. Co najważniejsze, gwarantuje ona zaangażowanie zainteresowanych podmiotów i partnerów społecznych w ogólne wysiłki UE zmierzające do jak największego ograniczenia treści niezgodnych z prawem w środowisku online i dostępu do nich.

2.   Ogólne uwagi w sprawie wniosku Komisji Europejskiej

| 2.1 | Internet i technologie komunikacyjne (zwane dalej „technologiami sieciowymi”) (4) zostały przewidziane i zaprojektowane jako narzędzia komunikacyjne dla nauczycieli akademickich i badaczy, lecz obecnie wykorzystywane są w domach, szkołach, przedsiębiorstwach i w administracji publicznej niemal na całym świecie. |
| --- | --- |

2.1

Internet i technologie komunikacyjne (zwane dalej „technologiami sieciowymi”) (4) zostały przewidziane i zaprojektowane jako narzędzia komunikacyjne dla nauczycieli akademickich i badaczy, lecz obecnie wykorzystywane są w domach, szkołach, przedsiębiorstwach i w administracji publicznej niemal na całym świecie.

| 2.2 | Dzieci są aktywnymi użytkownikami technologii sieciowych, a ich uczestnictwo wciąż się zwiększa. Jednakże oprócz korzyści z interaktywności i udziału w środowisku online, stoją one w obliczu pewnych poważnych zagrożeń:






  a) | doświadczają bezpośredniej krzywdy jako ofiary wykorzystywania seksualnego, co jest dokumentowane poprzez fotografie, filmy lub pliki audio, a następnie rozpowszechniane w trybie online (materiały przedstawiające wykorzystywanie dzieci); |
| --- | --- | --- |

2.2

Dzieci są aktywnymi użytkownikami technologii sieciowych, a ich uczestnictwo wciąż się zwiększa. Jednakże oprócz korzyści z interaktywności i udziału w środowisku online, stoją one w obliczu pewnych poważnych zagrożeń:

a)

doświadczają bezpośredniej krzywdy jako ofiary wykorzystywania seksualnego, co jest dokumentowane poprzez fotografie, filmy lub pliki audio, a następnie rozpowszechniane w trybie online (materiały przedstawiające wykorzystywanie dzieci);

| b) | padają ofiarą trwałego seksualnego wykorzystywania poprzez wielokrotne oglądanie nagrań przedstawiających ich nękanie dzięki szeroko zakrojonej dystrybucji online i globalnej dostępności; |
| --- | --- |

b)

padają ofiarą trwałego seksualnego wykorzystywania poprzez wielokrotne oglądanie nagrań przedstawiających ich nękanie dzięki szeroko zakrojonej dystrybucji online i globalnej dostępności;

| c) | są narażone na bezpośredni kontakt z oprawcami, którzy zaprzyjaźniają się z nimi w celu wykorzystania ich seksualnie („uwodzenie przez internet”); |
| --- | --- |

c)

są narażone na bezpośredni kontakt z oprawcami, którzy zaprzyjaźniają się z nimi w celu wykorzystania ich seksualnie („uwodzenie przez internet”);

| d) | padają ofiarami nękania w środowisku online („cybernękanie”). |
| --- | --- |

d)

padają ofiarami nękania w środowisku online („cybernękanie”).

| 2.3 | Inne tendencje (zob. załącznik 1) (5) obejmują:






  a) | szybką i dynamiczną ewolucję nowych środowisk technologicznych, kształtowanych w coraz większym stopniu przez konwergencję cyfrową, szybsze kanały dystrybucji, mobilny internet, Web 2.0, dostęp do technologii Wi-Fi oraz inne nowe formaty treści i sieciowe usługi technologiczne; |
| --- | --- | --- |

2.3

Inne tendencje (zob. załącznik 1) (5) obejmują:

a)

szybką i dynamiczną ewolucję nowych środowisk technologicznych, kształtowanych w coraz większym stopniu przez konwergencję cyfrową, szybsze kanały dystrybucji, mobilny internet, Web 2.0, dostęp do technologii Wi-Fi oraz inne nowe formaty treści i sieciowe usługi technologiczne;

| b) | dostrzeżenie bardzo młodego wieku dzieci padających ofiarą przestępstw i skrajnej szkodliwości wykorzystania seksualnego; |
| --- | --- |

b)

dostrzeżenie bardzo młodego wieku dzieci padających ofiarą przestępstw i skrajnej szkodliwości wykorzystania seksualnego;

| c) | oszacowanie skali problemu w odniesieniu do publicznie dostępnych stron internetowych ukazujących seksualne wykorzystywanie dzieci, tj. do konkretnej „możliwej do ogarnięcia” grupy docelowej złożonej z około 3000 stron internetowych rocznie, funkcjonujących na całym świecie i ułatwiających dostęp do wielu setek tysięcy obrazów seksualnego wykorzystywania dzieci; |
| --- | --- |

c)

oszacowanie skali problemu w odniesieniu do publicznie dostępnych stron internetowych ukazujących seksualne wykorzystywanie dzieci, tj. do konkretnej „możliwej do ogarnięcia” grupy docelowej złożonej z około 3000 stron internetowych rocznie, funkcjonujących na całym świecie i ułatwiających dostęp do wielu setek tysięcy obrazów seksualnego wykorzystywania dzieci;

| d) | najnowsze dane dotyczące regionalnego udostępniania sieci przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci sugerujące, że większość tych treści jest udostępniana w Stanach Zjednoczonych; |
| --- | --- |

d)

najnowsze dane dotyczące regionalnego udostępniania sieci przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci sugerujące, że większość tych treści jest udostępniana w Stanach Zjednoczonych;

| e) | najnowsze dane sugerujące, że treści online przedstawiające wykorzystywanie dzieci są regularnie udostępniane przez inne firmy hostingowe i w innych krajach w celu uniknięcia wykrycia i usunięcia z sieci, przez co utrudniają prowadzenie dochodzeń przez organy ścigania na samym szczeblu krajowym; |
| --- | --- |

e)

najnowsze dane sugerujące, że treści online przedstawiające wykorzystywanie dzieci są regularnie udostępniane przez inne firmy hostingowe i w innych krajach w celu uniknięcia wykrycia i usunięcia z sieci, przez co utrudniają prowadzenie dochodzeń przez organy ścigania na samym szczeblu krajowym;

| f) | brak podejmowanych na skalę międzynarodową działań ze strony rejestrów nazw domen, które zmierzałyby do usuwania domen propagujących seksualne wykorzystywanie dzieci lub umożliwiających dostęp do takich treści; |
| --- | --- |

f)

brak podejmowanych na skalę międzynarodową działań ze strony rejestrów nazw domen, które zmierzałyby do usuwania domen propagujących seksualne wykorzystywanie dzieci lub umożliwiających dostęp do takich treści;

| g) | utrzymującą się i potencjalnie rosnącą „lukę pokoleniową” pomiędzy korzystaniem z technologii sieciowych przez młodych ludzi i postrzeganiem przez nich zagrożeń a pojmowaniem tego użytkowania przez ludzi dorosłych; |
| --- | --- |

g)

utrzymującą się i potencjalnie rosnącą „lukę pokoleniową” pomiędzy korzystaniem z technologii sieciowych przez młodych ludzi i postrzeganiem przez nich zagrożeń a pojmowaniem tego użytkowania przez ludzi dorosłych;

| h) | publiczne narażenie na materiały przedstawiające seksualne wykorzystywanie dzieci, które może zostać zredukowane poprzez dobrowolne blokowanie indywidualnych lokalizatorów zasobu przez dostawców usług; |
| --- | --- |

h)

publiczne narażenie na materiały przedstawiające seksualne wykorzystywanie dzieci, które może zostać zredukowane poprzez dobrowolne blokowanie indywidualnych lokalizatorów zasobu przez dostawców usług;

| i) | korzyści płynące z zaleceń krajowych dotyczących takich narzędzi sieciowych, jak produkty filtrujące, zabezpieczenia oferowane przez wyszukiwarki itp. |
| --- | --- |

i)

korzyści płynące z zaleceń krajowych dotyczących takich narzędzi sieciowych, jak produkty filtrujące, zabezpieczenia oferowane przez wyszukiwarki itp.

| 2.4 | Ochrona użytkowników internetu, w szczególności dzieci, przed nielegalnymi i szkodliwymi treściami i zachowaniami w środowisku sieciowym oraz ograniczenie dystrybucji niezgodnych z prawem treści pozostaje zagadnieniem istotnym dla decydentów i prawodawców, dla branży i użytkowników końcowych, a w szczególności dla rodziców, opiekunów i wychowawców. |
| --- | --- |

2.4

Ochrona użytkowników internetu, w szczególności dzieci, przed nielegalnymi i szkodliwymi treściami i zachowaniami w środowisku sieciowym oraz ograniczenie dystrybucji niezgodnych z prawem treści pozostaje zagadnieniem istotnym dla decydentów i prawodawców, dla branży i użytkowników końcowych, a w szczególności dla rodziców, opiekunów i wychowawców.

| 2.5 | Z prawnego punktu widzenia należy wprowadzić zasadnicze rozróżnienie między tym, co jest niezgodne z prawem, a tym, co jest szkodliwe, gdyż walka z tymi zjawiskami wymaga różnych metod, strategii i narzędzi. To, co uważa się za niezgodne z prawem, może różnić się w poszczególnych państwach, określane jest przez obowiązujące prawo krajowe i egzekwowane przez organy ścigania, inne organy rządowe i te punkty kontaktowe, które posiadają właściwe uprawnienia. |
| --- | --- |

2.5

Z prawnego punktu widzenia należy wprowadzić zasadnicze rozróżnienie między tym, co jest niezgodne z prawem, a tym, co jest szkodliwe, gdyż walka z tymi zjawiskami wymaga różnych metod, strategii i narzędzi. To, co uważa się za niezgodne z prawem, może różnić się w poszczególnych państwach, określane jest przez obowiązujące prawo krajowe i egzekwowane przez organy ścigania, inne organy rządowe i te punkty kontaktowe, które posiadają właściwe uprawnienia.

| 2.6 | EKES domaga się, by harmonizacja przepisów między państwami członkowskimi była wdrażana i egzekwowana na szczeblu krajowym i by — zgodnie z konwencją Rady Europy dotyczącą cyberprzestępczości (6) — obejmowała przynajmniej następujące kwestie:






  a) | definicję materiału przedstawiającego seksualne wykorzystywanie dzieci; |
| --- | --- | --- |

2.6

EKES domaga się, by harmonizacja przepisów między państwami członkowskimi była wdrażana i egzekwowana na szczeblu krajowym i by — zgodnie z konwencją Rady Europy dotyczącą cyberprzestępczości (6) — obejmowała przynajmniej następujące kwestie:

a)

definicję materiału przedstawiającego seksualne wykorzystywanie dzieci;

| b) | uznanie, że ofiarami materiałów przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci, mogą być osoby w wieku do 18. roku życia; |
| --- | --- |

b)

uznanie, że ofiarami materiałów przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci, mogą być osoby w wieku do 18. roku życia;

| c) | uznanie, że posiadanie i oglądanie/pobieranie na dysk materiałów przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci jest przestępstwem, za które grożą surowe kary pozbawienia wolności. |
| --- | --- |

c)

uznanie, że posiadanie i oglądanie/pobieranie na dysk materiałów przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci jest przestępstwem, za które grożą surowe kary pozbawienia wolności.

| 2.7 | Chociaż ustanowiono pewne ogólnoeuropejskie normy określające kwestie prawne poprzez różnorakie zalecenia i dyrektywy, należy ocenić, czy dane te zostały zastosowane w praktyce przez wszystkie państwa członkowskie. |
| --- | --- |

2.7

Chociaż ustanowiono pewne ogólnoeuropejskie normy określające kwestie prawne poprzez różnorakie zalecenia i dyrektywy, należy ocenić, czy dane te zostały zastosowane w praktyce przez wszystkie państwa członkowskie.

| 2.8 | „Szkodliwe” treści oznaczają takie treści, które rodzice, nauczyciele oraz inni dorośli uważają za potencjalnie szkodliwe dla dzieci. Definicje takich treści różnią się w poszczególnych krajach i kulturach i mogą obejmować strony internetowe propagujące pornografię, przemoc, rasizm, ksenofobię, teksty i muzykę nawołujące do nienawiści, samookaleczanie, anoreksję i zachowania samobójcze. W tej sytuacji EKES przyznaje, że trudno stworzyć partnerstwa międzynarodowe do walki z takimi materiałami, lecz uważa, że można podjąć wysiłki na szczeblu krajowym w celu podniesienia świadomości dotyczącej narzędzi, metod i technologii stworzonych w celu ochrony dzieci przed takimi treściami. |
| --- | --- |

2.8

„Szkodliwe” treści oznaczają takie treści, które rodzice, nauczyciele oraz inni dorośli uważają za potencjalnie szkodliwe dla dzieci. Definicje takich treści różnią się w poszczególnych krajach i kulturach i mogą obejmować strony internetowe propagujące pornografię, przemoc, rasizm, ksenofobię, teksty i muzykę nawołujące do nienawiści, samookaleczanie, anoreksję i zachowania samobójcze. W tej sytuacji EKES przyznaje, że trudno stworzyć partnerstwa międzynarodowe do walki z takimi materiałami, lecz uważa, że można podjąć wysiłki na szczeblu krajowym w celu podniesienia świadomości dotyczącej narzędzi, metod i technologii stworzonych w celu ochrony dzieci przed takimi treściami.

| 2.9 | UE jest prekursorem w dziedzinie ochrony dzieci w środowisku online od roku 1996, a stworzone później programy „Bezpieczniejszy Internet” (plan działania „Bezpieczniejszy Internet” na lata 1999-2004, „Bezpieczniejszy Internet +” na lata 2004-2008) były ważnymi narzędziami w tej dziedzinie. Komisja Europejska przyjęła komunikat w sprawie wdrożenia programu „Bezpieczny Internet +” w latach 2005-2006 (7). Ponadto ocena oddziaływania przeprowadzona między kwietniem i lipcem 2007 r. (8) potwierdziła, że przeprowadzone działania były skuteczne, podkreślając jednocześnie potrzebę dostosowania ich do nowych technologii internetowych i dynamicznego wzrostu przestępczości w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

2.9

UE jest prekursorem w dziedzinie ochrony dzieci w środowisku online od roku 1996, a stworzone później programy „Bezpieczniejszy Internet” (plan działania „Bezpieczniejszy Internet” na lata 1999-2004, „Bezpieczniejszy Internet +” na lata 2004-2008) były ważnymi narzędziami w tej dziedzinie. Komisja Europejska przyjęła komunikat w sprawie wdrożenia programu „Bezpieczny Internet +” w latach 2005-2006 (7). Ponadto ocena oddziaływania przeprowadzona między kwietniem i lipcem 2007 r. (8) potwierdziła, że przeprowadzone działania były skuteczne, podkreślając jednocześnie potrzebę dostosowania ich do nowych technologii internetowych i dynamicznego wzrostu przestępczości w tej dziedzinie.

| 2.10 | Celem nowego programu będzie promowanie bezpieczniejszego korzystania z internetu oraz innych technologii komunikacyjnych, zwłaszcza przez dzieci, a także zwalczanie nielegalnych treści oraz nielegalnych i „szkodliwych” zachowań w środowisku online, ułatwiające współpracę, wymianę doświadczeń i sprawdzonych rozwiązań na wszystkich szczeblach w zakresie spraw związanych z bezpieczeństwem dzieci w sieci, co zapewni uzyskanie europejskiej wartości dodanej. |
| --- | --- |

2.10

Celem nowego programu będzie promowanie bezpieczniejszego korzystania z internetu oraz innych technologii komunikacyjnych, zwłaszcza przez dzieci, a także zwalczanie nielegalnych treści oraz nielegalnych i „szkodliwych” zachowań w środowisku online, ułatwiające współpracę, wymianę doświadczeń i sprawdzonych rozwiązań na wszystkich szczeblach w zakresie spraw związanych z bezpieczeństwem dzieci w sieci, co zapewni uzyskanie europejskiej wartości dodanej.

| 2.11 | Na program złożą się cztery działania, a integralną częścią każdego z nich będzie wspieranie współpracy międzynarodowej:






  a) | ograniczenie treści niezgodnych z prawem i zwalczanie szkodliwych zachowań w środowisku online; |
| --- | --- | --- |

2.11

Na program złożą się cztery działania, a integralną częścią każdego z nich będzie wspieranie współpracy międzynarodowej:

a)

ograniczenie treści niezgodnych z prawem i zwalczanie szkodliwych zachowań w środowisku online;

| b) | promowanie bezpieczniejszego środowiska online; |
| --- | --- |

b)

promowanie bezpieczniejszego środowiska online;

| c) | zapewnienie świadomości publicznej; |
| --- | --- |

c)

zapewnienie świadomości publicznej;

| d) | utworzenie bazy wiedzy. |
| --- | --- |

d)

utworzenie bazy wiedzy.

| 2.12 | EKES zwraca się jednak o dostarczenie definicji i objaśnień prawnych w związku ze słowami „szkodliwe” i „zachowania”, w szczególności w odniesieniu do transponowania ich do prawa krajowego. Ponadto wymagane są dalsze objaśnienia dotyczące roli punktów kontaktowych, które nie prowadzą dochodzeń w sprawie podejrzanych i nie dysponują koniecznymi do tego uprawnieniami (zob. załącznik 2) (9). |
| --- | --- |

2.12

EKES zwraca się jednak o dostarczenie definicji i objaśnień prawnych w związku ze słowami „szkodliwe” i „zachowania”, w szczególności w odniesieniu do transponowania ich do prawa krajowego. Ponadto wymagane są dalsze objaśnienia dotyczące roli punktów kontaktowych, które nie prowadzą dochodzeń w sprawie podejrzanych i nie dysponują koniecznymi do tego uprawnieniami (zob. załącznik 2) (9).

3.   Model międzynarodowy

| 3.1 | Internet nie należy ani nie jest zarządzany przez duże przedsiębiorstwa międzynarodowe, które kontrolowałyby jego zawartość. Składa się on z setek milionów stron zakładanych przez niezwykle licznych wydawców, co utrudnia monitorowanie lub kontrolowanie treści niezgodnych z prawem. Dzięki współpracy wszystkich zainteresowanych podmiotów działalność podejmowana na szczeblu lokalnym (w domu) oraz na szczeblu krajowym i międzynarodowym (w tym w cyberprzestrzeni) może jednak zmniejszyć dostępność treści niezgodnych z prawem. |
| --- | --- |

3.1

Internet nie należy ani nie jest zarządzany przez duże przedsiębiorstwa międzynarodowe, które kontrolowałyby jego zawartość. Składa się on z setek milionów stron zakładanych przez niezwykle licznych wydawców, co utrudnia monitorowanie lub kontrolowanie treści niezgodnych z prawem. Dzięki współpracy wszystkich zainteresowanych podmiotów działalność podejmowana na szczeblu lokalnym (w domu) oraz na szczeblu krajowym i międzynarodowym (w tym w cyberprzestrzeni) może jednak zmniejszyć dostępność treści niezgodnych z prawem.

| 3.2 | W 2007 r. Fundacja Monitoringu Internetu zidentyfikowała wąską grupę 2755 stron internetowych przedstawiających treści związane z seksualnym wykorzystywaniem dzieci funkcjonujących na całym świecie; 80 % tych stron to strony o charakterze komercyjnym, które często zmieniają firmę hostingową i region, aby uniknąć wykrycia (10). Taktyki te, w połączeniu ze złożonym międzynarodowym charakterem przestępstw, oznaczają, że tylko wspólna globalna odpowiedź angażująca organy ścigania, rządy i międzynarodową branże internetową umożliwi skuteczne dochodzenie w sprawie tego rodzaju stron internetowych, ich treści i stojących za nimi organizacji. |
| --- | --- |

3.2

W 2007 r. Fundacja Monitoringu Internetu zidentyfikowała wąską grupę 2755 stron internetowych przedstawiających treści związane z seksualnym wykorzystywaniem dzieci funkcjonujących na całym świecie; 80 % tych stron to strony o charakterze komercyjnym, które często zmieniają firmę hostingową i region, aby uniknąć wykrycia (10). Taktyki te, w połączeniu ze złożonym międzynarodowym charakterem przestępstw, oznaczają, że tylko wspólna globalna odpowiedź angażująca organy ścigania, rządy i międzynarodową branże internetową umożliwi skuteczne dochodzenie w sprawie tego rodzaju stron internetowych, ich treści i stojących za nimi organizacji.

| 3.3 | EKES jest zdania, że aby zapewnić ochronę dzieci potrzebne jest „podejście partnerskie”. Partnerzy społeczni, w tym rząd, branża internetowa, organy ścigania, organizacje charytatywne działające na rzecz ochrony dzieci, przedsiębiorstwa, przedstawiciele pracowników, organizacje pozarządowe, w tym organizacje konsumenckie, a także ogół społeczeństwa muszą współpracować w celu ukazania zagrożeń i ryzyka, umożliwiając jednocześnie młodym ludziom czerpanie korzyści z tego rewolucyjnego narzędzia socjalizacji, nauki i innowacji. |
| --- | --- |

3.3

EKES jest zdania, że aby zapewnić ochronę dzieci potrzebne jest „podejście partnerskie”. Partnerzy społeczni, w tym rząd, branża internetowa, organy ścigania, organizacje charytatywne działające na rzecz ochrony dzieci, przedsiębiorstwa, przedstawiciele pracowników, organizacje pozarządowe, w tym organizacje konsumenckie, a także ogół społeczeństwa muszą współpracować w celu ukazania zagrożeń i ryzyka, umożliwiając jednocześnie młodym ludziom czerpanie korzyści z tego rewolucyjnego narzędzia socjalizacji, nauki i innowacji.

| 3.4 | Można uznać, że internet podnosi jakość życia wielu osób, lecz w szczególności ludzi młodych, starszych i wielu osób niepełnosprawnych. Jest to unikatowe narzędzie komunikacji, a w dzisiejszych czasach w coraz większym stopniu stanowi ono „sieć społeczną”. Zmiana dynamiki stylu życia, rodziny i wzorców zatrudnienia doprowadziła do zwiększenia ilości czasu spędzanego niezależnie lub w odosobnieniu. Ochrona użytkowników, w szczególności tych najbardziej zagrożonych, zwłaszcza dzieci, stanowi zatem priorytet, którego nie można uznać wyłącznie za obowiązek ich opiekunów. |
| --- | --- |

3.4

Można uznać, że internet podnosi jakość życia wielu osób, lecz w szczególności ludzi młodych, starszych i wielu osób niepełnosprawnych. Jest to unikatowe narzędzie komunikacji, a w dzisiejszych czasach w coraz większym stopniu stanowi ono „sieć społeczną”. Zmiana dynamiki stylu życia, rodziny i wzorców zatrudnienia doprowadziła do zwiększenia ilości czasu spędzanego niezależnie lub w odosobnieniu. Ochrona użytkowników, w szczególności tych najbardziej zagrożonych, zwłaszcza dzieci, stanowi zatem priorytet, którego nie można uznać wyłącznie za obowiązek ich opiekunów.

| 3.5 | Pojawienie się nowych technologii i usług jest kluczem do innowacji i wzrostu przedsiębiorczości w skali globalnej. Młodzi ludzie często jako pierwsi rozumieją te możliwości i korzystają z innowacji. Wraz z rozwojem pojawiają się jednak nadużycia i zjawisko to budzi coraz większe obawy. Organy samoregulujące działające w obrębie tej branży i zainteresowanych podmiotów posiadają dogłębną znajomość tych technologii, a zatem mają możliwość stworzenia środków zaradczych w celu zwalczania tego typu nadużyć. Dzielenie się wiedzą, podnoszenie świadomości i informowanie konsumentów o tym, w jaki sposób mogą zgłaszać strony internetowe, i — w miarę możliwości — podział środków finansowych w celu wyeliminowania takich nadużyć, w szczególności w kontekście wykorzystywania dzieci, stanowią podstawowy obowiązek i część wspólnej odpowiedzialności społecznej branży internetowej. |
| --- | --- |

3.5

Pojawienie się nowych technologii i usług jest kluczem do innowacji i wzrostu przedsiębiorczości w skali globalnej. Młodzi ludzie często jako pierwsi rozumieją te możliwości i korzystają z innowacji. Wraz z rozwojem pojawiają się jednak nadużycia i zjawisko to budzi coraz większe obawy. Organy samoregulujące działające w obrębie tej branży i zainteresowanych podmiotów posiadają dogłębną znajomość tych technologii, a zatem mają możliwość stworzenia środków zaradczych w celu zwalczania tego typu nadużyć. Dzielenie się wiedzą, podnoszenie świadomości i informowanie konsumentów o tym, w jaki sposób mogą zgłaszać strony internetowe, i — w miarę możliwości — podział środków finansowych w celu wyeliminowania takich nadużyć, w szczególności w kontekście wykorzystywania dzieci, stanowią podstawowy obowiązek i część wspólnej odpowiedzialności społecznej branży internetowej.

| 3.6 | Skala i zakres problemu internetowego dotyczącego dystrybucji treści przedstawiających wykorzystywanie dzieci są przedmiotem licznych spekulacji. Jednakże, jak stwierdzono w sprawozdaniu Komisji Europejskiej, brakuje informacji statystycznych w państwach członkowskich UE. Wysiłki powinny być kierowane na śledzenie ruchów i działalności stron internetowych związanych z dystrybucją treści przedstawiających wykorzystywanie dzieci w celu dostarczenia informacji uprawnionym organom i międzynarodowym organom ścigania, aby usuwać takie treści i prowadzić dochodzenia w sprawie ich dystrybutorów. |
| --- | --- |

3.6

Skala i zakres problemu internetowego dotyczącego dystrybucji treści przedstawiających wykorzystywanie dzieci są przedmiotem licznych spekulacji. Jednakże, jak stwierdzono w sprawozdaniu Komisji Europejskiej, brakuje informacji statystycznych w państwach członkowskich UE. Wysiłki powinny być kierowane na śledzenie ruchów i działalności stron internetowych związanych z dystrybucją treści przedstawiających wykorzystywanie dzieci w celu dostarczenia informacji uprawnionym organom i międzynarodowym organom ścigania, aby usuwać takie treści i prowadzić dochodzenia w sprawie ich dystrybutorów.

| 3.7 | Takie organizacje muszą zostać powołane na szczeblach krajowych i odbywać regularne spotkania z Komisją Europejską w celu opracowania strategii. Platforma na szczeblu UE, angażująca branżę, rząd, instytucje bankowe, finansowe lub zarządzające kartami kredytowymi, organizacje pozarządowe, instytucje edukacyjne, przedstawicieli pracodawców i pracowników, mogłaby okazać się cennym narzędziem szybkiej analizy i podejmowania działania w całej Unii, obejmującego rozprzestrzenianie informacji poza granicami UE w celu ułatwienia współpracy międzynarodowych organów ścigania. |
| --- | --- |

3.7

Takie organizacje muszą zostać powołane na szczeblach krajowych i odbywać regularne spotkania z Komisją Europejską w celu opracowania strategii. Platforma na szczeblu UE, angażująca branżę, rząd, instytucje bankowe, finansowe lub zarządzające kartami kredytowymi, organizacje pozarządowe, instytucje edukacyjne, przedstawicieli pracodawców i pracowników, mogłaby okazać się cennym narzędziem szybkiej analizy i podejmowania działania w całej Unii, obejmującego rozprzestrzenianie informacji poza granicami UE w celu ułatwienia współpracy międzynarodowych organów ścigania.

| 3.8 | Należy wspierać coroczne „posiedzenia ekspertów” UE dotyczące postępów w dziedzinie technologii, czynników psychospołecznych i egzekwowania prawa w celu zwiększenia transferu wiedzy. Wnioski z tych posiedzeń byłyby przekazywane wszystkim państwom członkowskim UE i członkom platformy, aby mogły zostać przyjęte, zintegrowane lub wykorzystane na szczeblu krajowym i lokalnym. |
| --- | --- |

3.8

Należy wspierać coroczne „posiedzenia ekspertów” UE dotyczące postępów w dziedzinie technologii, czynników psychospołecznych i egzekwowania prawa w celu zwiększenia transferu wiedzy. Wnioski z tych posiedzeń byłyby przekazywane wszystkim państwom członkowskim UE i członkom platformy, aby mogły zostać przyjęte, zintegrowane lub wykorzystane na szczeblu krajowym i lokalnym.

| 3.9 | Utworzenie biura ds. tworzenia sieci kontaktów w Brukseli, które badałoby projekty nie tylko z Europy, lecz z całego świata, pomogłoby platformie zagwarantować aktualność i adekwatność wiedzy, w tym danych statystycznych, oraz rozprzestrzenianie skutecznych procesów, które zwalczają problemy i mogą zostać szybko przekazane aktywnym partnerom. Do zadań biura do spraw tworzenia sieci kontaktów należałoby również składanie wizyt i monitorowanie. Ponadto biuro mogłoby pełnić rolę niezależnego eksperta ds. punktów kontaktowych i prowadzić przegląd wniosków w sprawie nowych projektów w celu uniknięcia powtarzania wykonanej pracy oraz zapewnienia skutecznego i wydajnego wykorzystania środków finansowych. Biuro mogłoby również wysuwać propozycje dotyczące partnerstw. Rola biura ds. tworzenia sieci kontaktów polegałaby na natychmiastowym reagowaniu na nowe wyzwania. |
| --- | --- |

3.9

Utworzenie biura ds. tworzenia sieci kontaktów w Brukseli, które badałoby projekty nie tylko z Europy, lecz z całego świata, pomogłoby platformie zagwarantować aktualność i adekwatność wiedzy, w tym danych statystycznych, oraz rozprzestrzenianie skutecznych procesów, które zwalczają problemy i mogą zostać szybko przekazane aktywnym partnerom. Do zadań biura do spraw tworzenia sieci kontaktów należałoby również składanie wizyt i monitorowanie. Ponadto biuro mogłoby pełnić rolę niezależnego eksperta ds. punktów kontaktowych i prowadzić przegląd wniosków w sprawie nowych projektów w celu uniknięcia powtarzania wykonanej pracy oraz zapewnienia skutecznego i wydajnego wykorzystania środków finansowych. Biuro mogłoby również wysuwać propozycje dotyczące partnerstw. Rola biura ds. tworzenia sieci kontaktów polegałaby na natychmiastowym reagowaniu na nowe wyzwania.

| 3.10 | Utworzenie Forum Młodzieży może być cenne ze względu na zaangażowanie młodych ludzi i rozprzestrzenianie informacji w obrębie sieci społecznych, z których korzystają najbardziej narażone osoby. Młodzież ma swój własny język i często niechętnie słucha autorytetów, lecz ochoczo korzysta z rad przekazywanych przez rówieśników ze swojego środowiska społecznego. Należy wziąć pod uwagę „prawa dziecka” i w związku z tym w proces ten muszą zostać zaangażowane młode osoby. |
| --- | --- |

3.10

Utworzenie Forum Młodzieży może być cenne ze względu na zaangażowanie młodych ludzi i rozprzestrzenianie informacji w obrębie sieci społecznych, z których korzystają najbardziej narażone osoby. Młodzież ma swój własny język i często niechętnie słucha autorytetów, lecz ochoczo korzysta z rad przekazywanych przez rówieśników ze swojego środowiska społecznego. Należy wziąć pod uwagę „prawa dziecka” i w związku z tym w proces ten muszą zostać zaangażowane młode osoby.

| 3.11 | Potrzebny jest skuteczny model, a zainteresowane podmioty powinny zobowiązać się do wymiany informacji w celu dostosowania się do nowych i pojawiających się form przestępczości internetowej na całym świecie oraz zobowiązać się do wymiany wiedzy. |
| --- | --- |

3.11

Potrzebny jest skuteczny model, a zainteresowane podmioty powinny zobowiązać się do wymiany informacji w celu dostosowania się do nowych i pojawiających się form przestępczości internetowej na całym świecie oraz zobowiązać się do wymiany wiedzy.

4.   Wytyczne dotyczące tworzenia punktów kontaktowych

| 4.1 | Model sprawdzonych rozwiązań dla punktów kontaktowych: |
| --- | --- |

4.1

Model sprawdzonych rozwiązań dla punktów kontaktowych:

| 4.1.1 | Analitycy z punktów kontaktowych są wyszkoleni i uznani w dziedzinie oceny niezgodnych z prawem treści w środowisku online. |
| --- | --- |

4.1.1

Analitycy z punktów kontaktowych są wyszkoleni i uznani w dziedzinie oceny niezgodnych z prawem treści w środowisku online.

| 4.1.2 | Analitycy z punktów kontaktowych posiadają doświadczenie w zakresie wykrywania potencjalnie niezgodnych z prawem treści w środowisku online. |
| --- | --- |

4.1.2

Analitycy z punktów kontaktowych posiadają doświadczenie w zakresie wykrywania potencjalnie niezgodnych z prawem treści w środowisku online.

| 4.1.3 | Jasne podejście partnerskie obejmujące wszystkie najważniejsze zainteresowane podmioty krajowe, w tym rząd, instytucje bankowe, finansowe lub zarządzające kartami kredytowymi, organy ścigania, organizacje pracujące z rodzinami, organizacje działające na rzecz dzieci i w szczególności branżę internetową. |
| --- | --- |

4.1.3

Jasne podejście partnerskie obejmujące wszystkie najważniejsze zainteresowane podmioty krajowe, w tym rząd, instytucje bankowe, finansowe lub zarządzające kartami kredytowymi, organy ścigania, organizacje pracujące z rodzinami, organizacje działające na rzecz dzieci i w szczególności branżę internetową.

| 4.1.4 | Punkt kontaktowy podlegający wspólnej regulacji i samoregulacji, utrzymujący efektywne partnerskie stosunki z krajową branżą internetową oraz zgodność działań takiego punktu z kodeksem postępowania. |
| --- | --- |

4.1.4

Punkt kontaktowy podlegający wspólnej regulacji i samoregulacji, utrzymujący efektywne partnerskie stosunki z krajową branżą internetową oraz zgodność działań takiego punktu z kodeksem postępowania.

| 4.1.5 | Powszechne zawiadamianie o niezgodnych z prawem treściach w środowisku online, udostępnianych przez dowolne przedsiębiorstwo krajowe, oraz usuwanie tych treści. |
| --- | --- |

4.1.5

Powszechne zawiadamianie o niezgodnych z prawem treściach w środowisku online, udostępnianych przez dowolne przedsiębiorstwo krajowe, oraz usuwanie tych treści.

| 4.1.6 | Udział w projekcie tworzenia scentralizowanej europejskiej bazy danych dotyczących adresów URL związanych z seksualnym wykorzystywaniem dzieci. |
| --- | --- |

4.1.6

Udział w projekcie tworzenia scentralizowanej europejskiej bazy danych dotyczących adresów URL związanych z seksualnym wykorzystywaniem dzieci.

| 4.1.7 | Zobowiązanie krajowych firm internetowych do blokowania na poziomie sieci stron internetowych figurujących na dynamicznej liście stron przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci, w celu ochrony użytkowników przed przypadkowym kontaktem z ich treścią. |
| --- | --- |

4.1.7

Zobowiązanie krajowych firm internetowych do blokowania na poziomie sieci stron internetowych figurujących na dynamicznej liście stron przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci, w celu ochrony użytkowników przed przypadkowym kontaktem z ich treścią.

| 4.1.8 | Punkty kontaktowe posiadające obszerne strony internetowe w języku ojczystym, zapewniające prosty i anonimowy system zgłaszania wraz z jasnymi informacjami odsyłającymi użytkownika do telefonów zaufania i innych organizacji właściwych w sprawach leżących poza zakresem kompetencji punktów, takich jak uwodzenie przez internet lub cybernękanie. |
| --- | --- |

4.1.8

Punkty kontaktowe posiadające obszerne strony internetowe w języku ojczystym, zapewniające prosty i anonimowy system zgłaszania wraz z jasnymi informacjami odsyłającymi użytkownika do telefonów zaufania i innych organizacji właściwych w sprawach leżących poza zakresem kompetencji punktów, takich jak uwodzenie przez internet lub cybernękanie.

| 4.1.9 | Podnoszenie świadomości co do funkcji punktów kontaktowych i związanych z nimi kwestii. |
| --- | --- |

4.1.9

Podnoszenie świadomości co do funkcji punktów kontaktowych i związanych z nimi kwestii.

| 4.1.10 | Wymiana danych, informacji i ekspertyz w skali europejskiej i międzynarodowej. |
| --- | --- |

4.1.10

Wymiana danych, informacji i ekspertyz w skali europejskiej i międzynarodowej.

| 4.1.11 | Udział w europejskich i międzynarodowych partnerstwach z zainteresowanymi podmiotami w celu wymiany danych i informacji oraz gromadzenia pomysłów, aby walczyć z transgranicznym charakterem tych przestępstw. |
| --- | --- |

4.1.11

Udział w europejskich i międzynarodowych partnerstwach z zainteresowanymi podmiotami w celu wymiany danych i informacji oraz gromadzenia pomysłów, aby walczyć z transgranicznym charakterem tych przestępstw.

| 4.1.12 | Działania na szczeblu europejskim i międzynarodowym w celu umożliwienia usuwania treści w internecie przedstawiających wykorzystywanie dzieci i wszczynania dochodzeń przeciwko osobom je rozprowadzającym, bez względu na kraj, z którego dane treści są udostępnianie. |
| --- | --- |

4.1.12

Działania na szczeblu europejskim i międzynarodowym w celu umożliwienia usuwania treści w internecie przedstawiających wykorzystywanie dzieci i wszczynania dochodzeń przeciwko osobom je rozprowadzającym, bez względu na kraj, z którego dane treści są udostępnianie.

| 4.1.13 | Wnoszenie wkładu w działalność wszelkich krajowych lub międzynarodowych organów stworzonych w celu przyjęcia na szczeblu międzynarodowym odpowiedzialności za zwalczanie takich stron internetowych oraz ułatwianie współpracy międzynarodowych organów ścigania. |
| --- | --- |

4.1.13

Wnoszenie wkładu w działalność wszelkich krajowych lub międzynarodowych organów stworzonych w celu przyjęcia na szczeblu międzynarodowym odpowiedzialności za zwalczanie takich stron internetowych oraz ułatwianie współpracy międzynarodowych organów ścigania.

| 4.1.14 | Rozpowszechnianie wytycznych wśród pracowników, nauczycieli, organizacji, rodziców i dzieci, takich jak program edukacyjny ThinkuKnow ośrodka CEOP policji brytyjskiej (The Child Exploitation and Online Protection). |
| --- | --- |

4.1.14

Rozpowszechnianie wytycznych wśród pracowników, nauczycieli, organizacji, rodziców i dzieci, takich jak program edukacyjny ThinkuKnow ośrodka CEOP policji brytyjskiej (The Child Exploitation and Online Protection).

| 4.1.15 | Podnoszenie świadomości użytkowników internetu, w szczególności we współpracy z krajowymi firmami internetowymi lub dzięki sponsoringowi z ich strony. |
| --- | --- |

4.1.15

Podnoszenie świadomości użytkowników internetu, w szczególności we współpracy z krajowymi firmami internetowymi lub dzięki sponsoringowi z ich strony.

| 4.1.16 | Organizacje powinny być członkami INHOPE, Międzynarodowego Stowarzyszenia Internetowych Punktów Kontaktowych, gwarantującego możliwość wykorzystania międzynarodowej wymiany sprawdzonych rozwiązań pomiędzy punktami kontaktowymi i branżą w celu usuwania zakazanych treści (11). |
| --- | --- |

4.1.16

Organizacje powinny być członkami INHOPE, Międzynarodowego Stowarzyszenia Internetowych Punktów Kontaktowych, gwarantującego możliwość wykorzystania międzynarodowej wymiany sprawdzonych rozwiązań pomiędzy punktami kontaktowymi i branżą w celu usuwania zakazanych treści (11).

| 4.1.17 | Procedury powiadamiania muszą być proste i gwarantować osobistą anonimowość zgłaszającego oraz szybkie rozpatrywanie doniesień. |
| --- | --- |

4.1.17

Procedury powiadamiania muszą być proste i gwarantować osobistą anonimowość zgłaszającego oraz szybkie rozpatrywanie doniesień.

| 4.1.18 | Operatorzy punktów kontaktowych powinni wprowadzić procedury zapewniające odpowiedni poziom wsparcia i pomocy psychologicznej dla analityków zajmujących się przeglądaniem oraz przetwarzaniem danych. |
| --- | --- |

4.1.18

Operatorzy punktów kontaktowych powinni wprowadzić procedury zapewniające odpowiedni poziom wsparcia i pomocy psychologicznej dla analityków zajmujących się przeglądaniem oraz przetwarzaniem danych.

| 4.2 | Ponadto punkty kontaktowe powinny:






  a) | nawiązywać partnerstwa ze swoimi krajowymi przedsiębiorstwami rejestrującymi nazwy domen w celu zagwarantowania, że domeny, które regularnie zapewniają dostęp do treści przedstawiających wykorzystywanie dzieci lub posiadają nazwy nawołujące do odbywania czynności seksualnych z dziećmi, będą kontrolowane i usuwane; |
| --- | --- | --- |

4.2

Ponadto punkty kontaktowe powinny:

a)

nawiązywać partnerstwa ze swoimi krajowymi przedsiębiorstwami rejestrującymi nazwy domen w celu zagwarantowania, że domeny, które regularnie zapewniają dostęp do treści przedstawiających wykorzystywanie dzieci lub posiadają nazwy nawołujące do odbywania czynności seksualnych z dziećmi, będą kontrolowane i usuwane;

| b) | dążyć do uzyskania na zasadzie samoregulacji dobrowolnego finansowania od krajowych firm internetowych, które korzystają z działania mechanizmu zgłoszeń funkcjonującego w ramach punktów kontaktowych, z usługi „powiadamiania i usuwania” i z zapewnienia dynamicznej listy blokowanych stron (12); |
| --- | --- |

b)

dążyć do uzyskania na zasadzie samoregulacji dobrowolnego finansowania od krajowych firm internetowych, które korzystają z działania mechanizmu zgłoszeń funkcjonującego w ramach punktów kontaktowych, z usługi „powiadamiania i usuwania” i z zapewnienia dynamicznej listy blokowanych stron (12);

| c) | wspierać lub ułatwiać blokowanie przez branżę internetową w danym kraju stron internetowych przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci; |
| --- | --- |

c)

wspierać lub ułatwiać blokowanie przez branżę internetową w danym kraju stron internetowych przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci;

| d) | sprzyjać rozwojowi dobrych stosunków między punktami kontaktowymi a telefonami zaufania umożliwiającymi przekierowanie do organizacji pomocy ofiarom, w celu dodatkowego zwiększania powszechnej świadomości istotnych i aktualnych kwestii. |
| --- | --- |

d)

sprzyjać rozwojowi dobrych stosunków między punktami kontaktowymi a telefonami zaufania umożliwiającymi przekierowanie do organizacji pomocy ofiarom, w celu dodatkowego zwiększania powszechnej świadomości istotnych i aktualnych kwestii.

5.   Uwagi szczegółowe: wniosek Komisji Europejskiej

| 5.1 | Wniosek Komisji Europejskiej pozostawia kilka pytań bez odpowiedzi:






  a) | Kto będzie koordynował proponowane środki i jakie będą uprawnienia tego podmiotu? |
| --- | --- | --- |

5.1

Wniosek Komisji Europejskiej pozostawia kilka pytań bez odpowiedzi:

a)

Kto będzie koordynował proponowane środki i jakie będą uprawnienia tego podmiotu?

| b) | W jaki sposób określane są kryteria dla poszczególnych dziedzin? Wiele funkcjonujących już programów będzie spełniać więcej niż jedno kryterium proponowanej bazy wiedzy (1)
   (2). |
| --- | --- |

b)

W jaki sposób określane są kryteria dla poszczególnych dziedzin? Wiele funkcjonujących już programów będzie spełniać więcej niż jedno kryterium proponowanej bazy wiedzy (1)
   (2).

| c) | Kto wybiera właściwych kandydatów? |
| --- | --- |

c)

Kto wybiera właściwych kandydatów?

| d) | Kto odpowiada za ciągłą ocenę i tworzenie sieci kontaktów między tymi projektami? |
| --- | --- |

d)

Kto odpowiada za ciągłą ocenę i tworzenie sieci kontaktów między tymi projektami?

| 5.2 | Zajęcie się wspomnianymi wyżej aspektami zapobiegłoby wyważaniu otwartych drzwi, powtarzaniu wykonanych już działań oraz zapewniłoby skuteczne i wydajne wykorzystanie funduszy. Należy zwłaszcza zagwarantować, że eksperci w tej dziedzinie będą aktywnie zaangażowani w inicjatywę przy ścisłej współpracy z konsultantami i urzędnikami państwowymi. Byłoby to wskazane również w przypadku wspomnianego już proponowanego biura ds. tworzenia sieci kontaktów, które funkcjonowałoby na szczeblu Komisji i prowadziłoby badania nad takimi projektami, poznawałoby je, wizytowało i utrzymywałoby z nimi stały kontakt. |
| --- | --- |

5.2

Zajęcie się wspomnianymi wyżej aspektami zapobiegłoby wyważaniu otwartych drzwi, powtarzaniu wykonanych już działań oraz zapewniłoby skuteczne i wydajne wykorzystanie funduszy. Należy zwłaszcza zagwarantować, że eksperci w tej dziedzinie będą aktywnie zaangażowani w inicjatywę przy ścisłej współpracy z konsultantami i urzędnikami państwowymi. Byłoby to wskazane również w przypadku wspomnianego już proponowanego biura ds. tworzenia sieci kontaktów, które funkcjonowałoby na szczeblu Komisji i prowadziłoby badania nad takimi projektami, poznawałoby je, wizytowało i utrzymywałoby z nimi stały kontakt.

| 5.3 | Komisja powinna rozważyć bardziej proaktywne i oparte na współpracy wykorzystywanie źródeł finansowania, takich jak Daphne czy programy na rzecz bezpieczniejszego Internetu. |
| --- | --- |

5.3

Komisja powinna rozważyć bardziej proaktywne i oparte na współpracy wykorzystywanie źródeł finansowania, takich jak Daphne czy programy na rzecz bezpieczniejszego Internetu.

| 5.4 | Na koniec Komitet zwraca się do Komisji Europejskiej, aby podkreśliła rolę i znaczenie:






  — | przyjęcia przez państwa członkowskie procedury „powiadamiania i usuwania” przez punkty kontaktowe i branżę internetowę treści online przedstawiających wykorzystywanie dzieci; |
| --- | --- | --- |

5.4

Na koniec Komitet zwraca się do Komisji Europejskiej, aby podkreśliła rolę i znaczenie:

—

przyjęcia przez państwa członkowskie procedury „powiadamiania i usuwania” przez punkty kontaktowe i branżę internetowę treści online przedstawiających wykorzystywanie dzieci;

| — | szerszego przyjęcia inicjatyw mających na celu ochronę użytkowników internetu poprzez blokowanie dostępu do adresów URL powiązanych z seksualnym wykorzystywaniem dzieci; |
| --- | --- |

—

szerszego przyjęcia inicjatyw mających na celu ochronę użytkowników internetu poprzez blokowanie dostępu do adresów URL powiązanych z seksualnym wykorzystywaniem dzieci;

| — | podejmowania wysiłków na międzynarodową skalę przez rejestry nazw domen i właściwe organy w celu usuwania domen powiązanych z seksualnym wykorzystywaniem dzieci. |
| --- | --- |

—

podejmowania wysiłków na międzynarodową skalę przez rejestry nazw domen i właściwe organy w celu usuwania domen powiązanych z seksualnym wykorzystywaniem dzieci.

| 5.5 | Powyższe środki zmniejszą liczbę przypadków, w których niewinni użytkownicy internetu mogą zetknąć się z szokującymi i niezgodnymi z prawem obrazami, zredukują ponowną wiktymizację dzieci poprzez ograniczenie możliwości oglądania materiałów przedstawiających ich seksualne wykorzystanie, ograniczą dostępność i dopływ takich treści do osób, które mogą ich poszukiwać, i utrudnią rozpowszechnianie takich obrazów wśród użytkowników internetu przez organizacje przestępcze z zamiarem osiągania zysków. |
| --- | --- |

5.5

Powyższe środki zmniejszą liczbę przypadków, w których niewinni użytkownicy internetu mogą zetknąć się z szokującymi i niezgodnymi z prawem obrazami, zredukują ponowną wiktymizację dzieci poprzez ograniczenie możliwości oglądania materiałów przedstawiających ich seksualne wykorzystanie, ograniczą dostępność i dopływ takich treści do osób, które mogą ich poszukiwać, i utrudnią rozpowszechnianie takich obrazów wśród użytkowników internetu przez organizacje przestępcze z zamiarem osiągania zysków.

| 5.6 | Co istotne, wdrożenie tych działań będzie w coraz większym stopniu utrudniało działania osób kierujących dystrybucją treści przedstawiających wykorzystywanie dzieci. Choć dynamiczna natura przestępstw i technologiczne wyrafinowanie przestępców utrudnia całkowite wyeliminowanie tego zjawiska, to im bardziej kosztowne, ryzykowne i krótkotrwałe stają się ich działania, w tym mniejszym stopniu jawią się one jako łatwy sposób osiągania zysków finansowych i korzyści innego typu. |
| --- | --- |

5.6

Co istotne, wdrożenie tych działań będzie w coraz większym stopniu utrudniało działania osób kierujących dystrybucją treści przedstawiających wykorzystywanie dzieci. Choć dynamiczna natura przestępstw i technologiczne wyrafinowanie przestępców utrudnia całkowite wyeliminowanie tego zjawiska, to im bardziej kosztowne, ryzykowne i krótkotrwałe stają się ich działania, w tym mniejszym stopniu jawią się one jako łatwy sposób osiągania zysków finansowych i korzyści innego typu.

| 5.7 | Najnowsze dane dotyczące zakresu i skali funkcjonowania stron internetowych przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci (a nie pojedynczych obrazów lub adresów URL) przynoszą zachętę do dalszej walki zmierzającej do całkowitego wykorzenienia negatywnych zjawisk. Obecnie można wytyczyć konkretne cele, by wykazać korzyści płynące z wymiany danych i zaangażowania na najwyższym szczeblu międzynarodowym oraz efekty pozytywnego i skutecznego, wspólnego partnerstwa międzynarodowego na rzecz znacznego ograniczenia liczby stron internetowych związanych z seksualnym wykorzystywaniem dzieci. |
| --- | --- |

5.7

Najnowsze dane dotyczące zakresu i skali funkcjonowania stron internetowych przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci (a nie pojedynczych obrazów lub adresów URL) przynoszą zachętę do dalszej walki zmierzającej do całkowitego wykorzenienia negatywnych zjawisk. Obecnie można wytyczyć konkretne cele, by wykazać korzyści płynące z wymiany danych i zaangażowania na najwyższym szczeblu międzynarodowym oraz efekty pozytywnego i skutecznego, wspólnego partnerstwa międzynarodowego na rzecz znacznego ograniczenia liczby stron internetowych związanych z seksualnym wykorzystywaniem dzieci.

Bruksela, 29 maja 2008 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Do celów niniejszego dokumentu „technologie sieciowe” odnoszą się do technologii stosowanych w celu uzyskania odstępu do internetu, jak również do innego rodzaju technologii komunikacyjnych. Ponadto w niektórych wypadkach, takich jak np. gry wideo, z treści i usług korzysta się zarówno online, jak i offline, i oba te tryby korzystania mogą mieć związek z bezpieczeństwem dzieci.

1

(2)  „Treści niezgodne z prawem w internecie”Dz. U. C 61 z 14.3.2003, s. 32 i „Bezpieczniejsze korzystanie z internetu”Dz. U. C 157 z 28.6.2005, s. 136.

2

(3)  Grooming: bezpośrednie nawiązanie kontaktu przez potencjalnych sprawców, którzy spróbują zaprzyjaźnić się z dziećmi, by wykorzystać je seksualnie; cybernękanie: nękanie w środowisku online.

3

Grooming

(4)  Patrz przyp. 1

4

(5)  Załącznik jest dostępny tylko w wersji angielskiej i można go znaleźć wraz z wersją elektroniczną niniejszej opinii w internecie.

5

(6)  Konwencja Rady Europy o cyberprzestępczości, ETS 185, z 23 listopada 2001 r., http://conventions.coe.int/Treaty/en/Treaties/Html/185.htm.

6

(7)  COM(2006) 661 wersja ostateczna, komunikat dotyczący realizacji wieloletniego wspólnotowego programu wspierania bezpiecznego korzystania z Internetu i nowych technologii sieciowych (Bezpieczny Internet +).

7

(8)  http://ec.europa.eu/saferinternet.

8

(9)  Załącznik dostępny jest tylko w wersji angielskiej i można go znaleźć wraz z wersją elektroniczną niniejszej opinii w internecie

9

(10)  Brytyjski punkt kontaktowy zajmujący się zgłaszaniem treści niezgodnych z prawem, w szczególności udostępnianych w internecie na całym świecie treści dotyczących seksualnego wykorzystywania dzieci oraz udostępnianych w Wielkiej Brytanii treści obscenicznych o charakterze przestępczym oraz treści nawołujących do nienawiści rasowej. Patrz załącznik 1 i 2 (dostępny jedynie w wersji angielskiej, można go znaleźć wraz z wersją elektroniczną niniejszej opinii w internecie).

10

(11)  W okresie od września 2004 r. do grudnia 2006 r. INHOPE rozpatrzyło 1,9 miliona doniesień, w tym 900 000 pochodzących od społeczeństwa; 160 000 przekazano organom ścigania w celu podjęcia dalszych działań

11

(12)  Na przykład tzw. projekt prewencyjny „Niewinność w niebezpieczeństwie” spełniałby więcej niż jedno kryterium. Istnieje wiele innych podobnych przykładów.

12

---

| 30.8.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 224/66 |
| --- | --- | --- | --- |

30.8.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 224/66

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie badań przydatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych i ich przyczep

COM(2008) 100 wersja ostateczna — 2008/0044 (COD)

(2008/C 224/14)

Dnia 16 kwietnia 2008 r. Rada Unii Europejskiej, działając na podstawie art. 80 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie badań przydatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych i ich przyczep

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 445. sesji plenarnej w dniach 28-29 maja 2008 r. (posiedzenie z dnia 29 maja) Komitet 85 głosami — 2 osoby wstrzymały się od głosu — postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, 29 maja 2008 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

| 30.8.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 224/67 |
| --- | --- | --- | --- |

30.8.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 224/67

---

Opinia Europejskiego Komitet Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady „Rozwiązanie problemu dotyczącego niedoboru wody i susz w Unii Europejskiej”

COM(2007) 414 wersja ostateczna

(2008/C 224/15)

Dnia 18 lipca 2007 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady „Rozwiązanie problemu dotyczącego niedoboru wody i susz w Unii Europejskiej”

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 29 kwietnia 2008 r. Sprawozdawcą był Stéphane BUFFETAUT.

Na 445. sesji plenarnej w dniach 28-29 maja 2008 r. (posiedzenie z dnia 29 maja) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 97 głosami za — 1 osoba wstrzymała się od głosu — przyjął następującą opinię.

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Jest jasne, że rozwiązanie problemu niedoboru wody i susz należy traktować zarówno jako ważne zagadnienie środowiskowe, jak i zasadniczy element zrównoważonego wzrostu gospodarczego w Europie, a wreszcie także jako problem o znaczeniu strategicznym. |
| --- | --- |

1.1

Jest jasne, że rozwiązanie problemu niedoboru wody i susz należy traktować zarówno jako ważne zagadnienie środowiskowe, jak i zasadniczy element zrównoważonego wzrostu gospodarczego w Europie, a wreszcie także jako problem o znaczeniu strategicznym.

| 1.2 | Nie tylko jednostki i rodziny potrzebują wody do życia, jest ona także niezbędnym warunkiem istnienia wielu sektorów gospodarki, począwszy od rolnictwa i sektora rolno-spożywczego, których podstawą działalności są żywe organizmy. |
| --- | --- |

1.2

Nie tylko jednostki i rodziny potrzebują wody do życia, jest ona także niezbędnym warunkiem istnienia wielu sektorów gospodarki, począwszy od rolnictwa i sektora rolno-spożywczego, których podstawą działalności są żywe organizmy.

| 1.3 | Komunikat Komisji ma tę zaletę, że podkreśla wagę problemu i określa szereg rozwiązań mających na celu przeciwdziałanie zjawisku niedoboru wody i susz z jednej strony, a z drugiej — rozważenie możliwości przystosowania się do nowej sytuacji. |
| --- | --- |

1.3

Komunikat Komisji ma tę zaletę, że podkreśla wagę problemu i określa szereg rozwiązań mających na celu przeciwdziałanie zjawisku niedoboru wody i susz z jednej strony, a z drugiej — rozważenie możliwości przystosowania się do nowej sytuacji.

| 1.4 | Zmiany klimatu, zauważone zarówno przez naukowców, jak i obywateli, mogą przyczynić się do pogorszenia sytuacji, należy zatem szybko podjąć środki zalecane przez Komisję. |
| --- | --- |

1.4

Zmiany klimatu, zauważone zarówno przez naukowców, jak i obywateli, mogą przyczynić się do pogorszenia sytuacji, należy zatem szybko podjąć środki zalecane przez Komisję.

| 1.5 | Oczywiście sytuacja jest różna w poszczególnych państwach członkowskich i między południem a północą czy między wschodem a zachodem Europy mieści się całe spektrum różnic. Niemniej jednak problem dotyczy wszystkich państw członkowskich — epizody letniej suszy pojawiły się wszędzie, także w państwach skandynawskich. |
| --- | --- |

1.5

Oczywiście sytuacja jest różna w poszczególnych państwach członkowskich i między południem a północą czy między wschodem a zachodem Europy mieści się całe spektrum różnic. Niemniej jednak problem dotyczy wszystkich państw członkowskich — epizody letniej suszy pojawiły się wszędzie, także w państwach skandynawskich.

| 1.6 | Dlatego właśnie różnice te nie powinny stanowić przeszkody dla przyjęcia wspólnej polityki europejskiej i podjęcia praktycznych środków dostosowanych do sytuacji panującej w konkretnych państwach członkowskich, ponieważ nie istnieje gotowe rozwiązanie dla całej Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

1.6

Dlatego właśnie różnice te nie powinny stanowić przeszkody dla przyjęcia wspólnej polityki europejskiej i podjęcia praktycznych środków dostosowanych do sytuacji panującej w konkretnych państwach członkowskich, ponieważ nie istnieje gotowe rozwiązanie dla całej Unii Europejskiej.

| 1.7 | EKES wnosi zatem, by ściśle i systematycznie monitorowano działania, które zostaną podjęte w świetle omawianego komunikatu. |
| --- | --- |

1.7

EKES wnosi zatem, by ściśle i systematycznie monitorowano działania, które zostaną podjęte w świetle omawianego komunikatu.

| 1.8 | Jeżeli chodzi o cenę wody, EKES podkreśla, że polityka cenowa może okazać się całkowicie nieskuteczna w przypadku, gdy większa część pobranej wody nie jest mierzona ani rejestrowana. EKES zaleca w związku z tym Komisji zaproponowanie państwom członkowskim odpowiedniej definicji użycia wody. |
| --- | --- |

1.8

Jeżeli chodzi o cenę wody, EKES podkreśla, że polityka cenowa może okazać się całkowicie nieskuteczna w przypadku, gdy większa część pobranej wody nie jest mierzona ani rejestrowana. EKES zaleca w związku z tym Komisji zaproponowanie państwom członkowskim odpowiedniej definicji użycia wody.

| 1.9 | EKES zaleca stworzenie europejskiej strony internetowej zawierającej plany dorzeczy rzek, na której władze lokalne mogłyby znaleźć przykłady do naśladowania przy opracowywaniu tego rodzaju planów i uzyskać lepsze informacje. |
| --- | --- |

1.9

EKES zaleca stworzenie europejskiej strony internetowej zawierającej plany dorzeczy rzek, na której władze lokalne mogłyby znaleźć przykłady do naśladowania przy opracowywaniu tego rodzaju planów i uzyskać lepsze informacje.

| 1.10 | Jeżeli chodzi o rozdział funduszy w obszarze gospodarki wodnej, EKES proponuje, żeby Komisja mogła zmieniać wysokość przyznawanego wkładu finansowego na podstawie kryterium racjonalnego wykorzystywania wody i zachowania jej zasobów, tak aby zachęcać władze lokalne, które nie przejawiają odpowiedzialnych zachowań, do zmiany praktyk, a zarazem by nie karać regionów, które już podjęły stosowne wysiłki w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

1.10

Jeżeli chodzi o rozdział funduszy w obszarze gospodarki wodnej, EKES proponuje, żeby Komisja mogła zmieniać wysokość przyznawanego wkładu finansowego na podstawie kryterium racjonalnego wykorzystywania wody i zachowania jej zasobów, tak aby zachęcać władze lokalne, które nie przejawiają odpowiedzialnych zachowań, do zmiany praktyk, a zarazem by nie karać regionów, które już podjęły stosowne wysiłki w tej dziedzinie.

| 1.11 | W celu lepszego zarządzania ryzykiem wystąpienia suszy, EKES zaleca, aby UE wspierała interoperacyjność w zakresie ochrony przeciwpożarowej i gaszenia pożarów w ramach europejskiego mechanizmu ochrony ludności. |
| --- | --- |

1.11

W celu lepszego zarządzania ryzykiem wystąpienia suszy, EKES zaleca, aby UE wspierała interoperacyjność w zakresie ochrony przeciwpożarowej i gaszenia pożarów w ramach europejskiego mechanizmu ochrony ludności.

| 1.12 | W odniesieniu do infrastruktury wodociągowej EKES zaleca zbadanie możliwości magazynowania podziemnego i powtórnego wtłaczania wypompowanych wód podziemnych. Uważa, że nie należy z góry wykluczać idei przerzutów wody w obrębie jednego państwa członkowskiego, jednak przerzuty te powinny być odpowiednio uregulowane w celu uniknięcia marnotrawstwa zasobów wodnych, którymi należy zarządzać, kierując się stałą troską o ich oszczędzanie i stosując najbardziej zaawansowane techniki kontroli wykorzystania (1). |
| --- | --- |

1.12

W odniesieniu do infrastruktury wodociągowej EKES zaleca zbadanie możliwości magazynowania podziemnego i powtórnego wtłaczania wypompowanych wód podziemnych. Uważa, że nie należy z góry wykluczać idei przerzutów wody w obrębie jednego państwa członkowskiego, jednak przerzuty te powinny być odpowiednio uregulowane w celu uniknięcia marnotrawstwa zasobów wodnych, którymi należy zarządzać, kierując się stałą troską o ich oszczędzanie i stosując najbardziej zaawansowane techniki kontroli wykorzystania (1).

| 1.13 | Aby wspierać oszczędne gospodarowanie wodą, EKES zaleca wdrożenie inteligentnych systemów pomiarowych i dostosowanego fakturowania. Podkreśla także znaczenie dobrych praktyk w dziedzinie rolnictwa i zaleca zalesianie, sadzenie żywopłotów w regionach, w których to sensowne i możliwe, oraz propagowanie technik zrównoważonego drenowania i nawadniania, przy wsparciu z funduszy polityki rozwoju obszarów wiejskich. Efektywne wykorzystanie wody w rolnictwie stopniowo się ulepsza, niezbędna jest jednak jego dalsza poprawa za pomocą takich środków, jak modernizacja i oszczędne wykorzystanie podlewania i nawadniania. W tym względzie należy podkreślić konieczność intensyfikacji i rozwoju badań oraz nowych technologii w rolnictwie. Uważa, że interesującym pomysłem jest wprowadzenie indywidualnych systemów oszczędzania wody, recyrkulacji i kanalizacji, w szczególności w przypadku siedlisk rozproszonych. |
| --- | --- |

1.13

Aby wspierać oszczędne gospodarowanie wodą, EKES zaleca wdrożenie inteligentnych systemów pomiarowych i dostosowanego fakturowania. Podkreśla także znaczenie dobrych praktyk w dziedzinie rolnictwa i zaleca zalesianie, sadzenie żywopłotów w regionach, w których to sensowne i możliwe, oraz propagowanie technik zrównoważonego drenowania i nawadniania, przy wsparciu z funduszy polityki rozwoju obszarów wiejskich. Efektywne wykorzystanie wody w rolnictwie stopniowo się ulepsza, niezbędna jest jednak jego dalsza poprawa za pomocą takich środków, jak modernizacja i oszczędne wykorzystanie podlewania i nawadniania. W tym względzie należy podkreślić konieczność intensyfikacji i rozwoju badań oraz nowych technologii w rolnictwie. Uważa, że interesującym pomysłem jest wprowadzenie indywidualnych systemów oszczędzania wody, recyrkulacji i kanalizacji, w szczególności w przypadku siedlisk rozproszonych.

| 1.14 | Jeżeli chodzi o poprawę wiedzy i gromadzenia danych, EKES proponuje stworzenie strony internetowej, na której byłyby zamieszczone dane dotyczące klimatu pochodzące z kompleksowych modeli IPCC i dostępne do pobrania dla podmiotów lokalnych i regionalnych. |
| --- | --- |

1.14

Jeżeli chodzi o poprawę wiedzy i gromadzenia danych, EKES proponuje stworzenie strony internetowej, na której byłyby zamieszczone dane dotyczące klimatu pochodzące z kompleksowych modeli IPCC i dostępne do pobrania dla podmiotów lokalnych i regionalnych.

2.   Treść komunikatu

| 2.1 | Niedobór wody i coraz częstsze susze stały się bardzo istotnym problemem w Europie, nie tylko w regionach tradycyjnie narażonych, ale również na całym kontynencie. Proporcja dorzeczy dotkniętych poważnym stresem wodnym w Unii Europejskiej może wzrosnąć z obecnych 19 % do 39 % w roku 2070. Szczególnie surowo zjawisko to dotknęłoby Europę południową oraz środkowo-wschodnią. |
| --- | --- |

2.1

Niedobór wody i coraz częstsze susze stały się bardzo istotnym problemem w Europie, nie tylko w regionach tradycyjnie narażonych, ale również na całym kontynencie. Proporcja dorzeczy dotkniętych poważnym stresem wodnym w Unii Europejskiej może wzrosnąć z obecnych 19 % do 39 % w roku 2070. Szczególnie surowo zjawisko to dotknęłoby Europę południową oraz środkowo-wschodnią.

| 2.2 | Liczba regionów i populacji dotkniętych suszą zwiększyła się o 20 % w ciągu 30 lat. Poza kosztami społecznymi występowanie suszy pociąga za sobą koszty ekonomiczne. Susza, która miała miejsce w 2003 r., kosztowała gospodarkę europejską co najmniej 8,7 mld euro. Badanie zużycia wody na całym świecie pokazuje istnienie ogromnych różnic. Mieszkaniec Stanów Zjednoczonych spożywa średnio 600 litrów wody dziennie, Europejczyk 250 do 300, Jordańczyk 40, a Afrykanin 30! W obliczu zagrożenia niedoborem wody każdy powinien starać się zmienić swoje nawyki, konieczne jest jednak działanie w tych dziedzinach, w których wysiłki mogą odnieść największy skutek. Najwięcej wody zużywa rolnictwo (71 % pobranej wody), następnie przemysł (20 %), a wreszcie gospodarstwa domowe (9 %) (2). |
| --- | --- |

2.2

Liczba regionów i populacji dotkniętych suszą zwiększyła się o 20 % w ciągu 30 lat. Poza kosztami społecznymi występowanie suszy pociąga za sobą koszty ekonomiczne. Susza, która miała miejsce w 2003 r., kosztowała gospodarkę europejską co najmniej 8,7 mld euro. Badanie zużycia wody na całym świecie pokazuje istnienie ogromnych różnic. Mieszkaniec Stanów Zjednoczonych spożywa średnio 600 litrów wody dziennie, Europejczyk 250 do 300, Jordańczyk 40, a Afrykanin 30! W obliczu zagrożenia niedoborem wody każdy powinien starać się zmienić swoje nawyki, konieczne jest jednak działanie w tych dziedzinach, w których wysiłki mogą odnieść największy skutek. Najwięcej wody zużywa rolnictwo (71 % pobranej wody), następnie przemysł (20 %), a wreszcie gospodarstwa domowe (9 %) (2).

| 2.3 | W odpowiedzi na wniosek złożony w czerwcu 2006 r. przez Radę ds. Środowiska Naturalnego Komisja zaproponowała szereg rozwiązań strategicznych na szczeblu europejskim:






  — | określenie właściwej ceny wody; |
| --- | --- | --- |

2.3

W odpowiedzi na wniosek złożony w czerwcu 2006 r. przez Radę ds. Środowiska Naturalnego Komisja zaproponowała szereg rozwiązań strategicznych na szczeblu europejskim:

—

określenie właściwej ceny wody;

| — | bardziej skuteczny rozdział wody i finansowania w obszarze gospodarki wodnej; |
| --- | --- |

—

bardziej skuteczny rozdział wody i finansowania w obszarze gospodarki wodnej;

| — | finansowanie oszczędnego gospodarowania wodą; |
| --- | --- |

—

finansowanie oszczędnego gospodarowania wodą;

| — | opracowanie planów zarządzania ryzykiem wystąpienia suszy; |
| --- | --- |

—

opracowanie planów zarządzania ryzykiem wystąpienia suszy;

| — | optymalizacja wykorzystania środków Funduszu Solidarności UE i europejskiego mechanizmu ochrony ludności; |
| --- | --- |

—

optymalizacja wykorzystania środków Funduszu Solidarności UE i europejskiego mechanizmu ochrony ludności;

| — | promowanie technologii i praktyk umożliwiających oszczędne gospodarowanie wodą; |
| --- | --- |

—

promowanie technologii i praktyk umożliwiających oszczędne gospodarowanie wodą;

| — | wdrożenie systemu informacji na temat niedoboru wody i susz w całej Europie; |
| --- | --- |

—

wdrożenie systemu informacji na temat niedoboru wody i susz w całej Europie;

| — | wykorzystanie potencjału badań i rozwoju technologicznego. |
| --- | --- |

—

wykorzystanie potencjału badań i rozwoju technologicznego.

| 2.4 | Komisja zamierza w ten sposób stworzyć fundamenty skutecznej strategii wspierającej oszczędne gospodarowanie wodą, zgodnej z polityką przeciwdziałania zmianom klimatu i wolą ożywienia gospodarki europejskiej. |
| --- | --- |

2.4

Komisja zamierza w ten sposób stworzyć fundamenty skutecznej strategii wspierającej oszczędne gospodarowanie wodą, zgodnej z polityką przeciwdziałania zmianom klimatu i wolą ożywienia gospodarki europejskiej.

| 2.5 | Rada Europejska (3) zwróciła uwagę, że zagadnienie niedoboru wody i susz powinno być rozpatrywane nie tylko na szczeblu europejskim, ale też odrębnie na szczeblu międzynarodowym, i podkreśliła konieczność pełnego wdrożenia ramowej dyrektywy wodnej. |
| --- | --- |

2.5

Rada Europejska (3) zwróciła uwagę, że zagadnienie niedoboru wody i susz powinno być rozpatrywane nie tylko na szczeblu europejskim, ale też odrębnie na szczeblu międzynarodowym, i podkreśliła konieczność pełnego wdrożenia ramowej dyrektywy wodnej.

| 2.6 | Rada zwróciła się do Komisji o monitorowanie wdrażania komunikatu oraz o przegląd i uzupełnienie do 2012 r. strategii UE w wymienionych dziedzinach. |
| --- | --- |

2.6

Rada zwróciła się do Komisji o monitorowanie wdrażania komunikatu oraz o przegląd i uzupełnienie do 2012 r. strategii UE w wymienionych dziedzinach.

| 2.7 | Celem EKES-u nie jest stawianie dodatkowej diagnozy, która byłaby zbędna, ale skomentowanie proponowanych rozwiązań, ich uzupełnienie i przede wszystkim sformułowanie konkretnych propozycji i wezwań. |
| --- | --- |

2.7

Celem EKES-u nie jest stawianie dodatkowej diagnozy, która byłaby zbędna, ale skomentowanie proponowanych rozwiązań, ich uzupełnienie i przede wszystkim sformułowanie konkretnych propozycji i wezwań.

| 2.8 | Zagadnienia niedoboru wody i susz w UE mają powiązania z wieloma dziedzinami polityki. Przykładowo w zależności od przypadku, w ramach Komisji kompetentne będą DG AGRI, DG ENV i DG REGIO, ponieważ do ich zakresu działania należą kwestie rolnictwa, gospodarki wodnej, zmian klimatu, zarządzania kryzysami i organizacji europejskiego bezpieczeństwa cywilnego. Byłoby pożądane, żeby Komisja pieczołowicie czuwała nad tym, by zagadnienia związane z wodą zostały uwzględnione we wszystkich dziedzinach polityki. |
| --- | --- |

2.8

Zagadnienia niedoboru wody i susz w UE mają powiązania z wieloma dziedzinami polityki. Przykładowo w zależności od przypadku, w ramach Komisji kompetentne będą DG AGRI, DG ENV i DG REGIO, ponieważ do ich zakresu działania należą kwestie rolnictwa, gospodarki wodnej, zmian klimatu, zarządzania kryzysami i organizacji europejskiego bezpieczeństwa cywilnego. Byłoby pożądane, żeby Komisja pieczołowicie czuwała nad tym, by zagadnienia związane z wodą zostały uwzględnione we wszystkich dziedzinach polityki.

3.   Uwagi ogólne

Uwagi EKES-u mają taką samą strukturę jak komunikat.

3.1   Cena wody

| 3.1.1 | Spostrzeżenia Komisji wpisują się w kontekst ramowej dyrektywy wodnej. Komisja ubolewa nad tym, że instrumenty ekonomiczne nie były dotychczas w wystarczającym stopniu wykorzystywane, i podkreśla, że polityka cenowa może okazać się nieskuteczna w przypadku, gdy większa część pobranej wody nie jest mierzona ani rejestrowana przez odpowiednie organy. |
| --- | --- |

3.1.1

Spostrzeżenia Komisji wpisują się w kontekst ramowej dyrektywy wodnej. Komisja ubolewa nad tym, że instrumenty ekonomiczne nie były dotychczas w wystarczającym stopniu wykorzystywane, i podkreśla, że polityka cenowa może okazać się nieskuteczna w przypadku, gdy większa część pobranej wody nie jest mierzona ani rejestrowana przez odpowiednie organy.

| 3.1.2 | Ponadto wiele państw członkowskich przyjęło wąskie definicje użycia i użytkowników wody. Zawężając znaczenie użycia wody do zaopatrzenia w wodę pitną i kanalizacji i pomijając kwestie nawadniania, żeglugi, hydroenergetyki, ochrony przeciwpowodziowej i inne, niektóre państwa członkowskie ograniczyły zakres pełnego zwrotu kosztów (full cost recovery) i skuteczną politykę cenową w odniesieniu do różnych rodzajów użycia wody. |
| --- | --- |

3.1.2

Ponadto wiele państw członkowskich przyjęło wąskie definicje użycia i użytkowników wody. Zawężając znaczenie użycia wody do zaopatrzenia w wodę pitną i kanalizacji i pomijając kwestie nawadniania, żeglugi, hydroenergetyki, ochrony przeciwpowodziowej i inne, niektóre państwa członkowskie ograniczyły zakres pełnego zwrotu kosztów (full cost recovery) i skuteczną politykę cenową w odniesieniu do różnych rodzajów użycia wody.

| 3.1.3 | W związku z tym EKES sugeruje, by Komisja skłoniła państwa członkowskie, które przyjęły zbyt wąskie definicje użycia i użytkowników wody, do przeglądu ich podejścia, na przykład poprzez ustosunkowanie się do wykazu możliwych rodzajów użycia wody i uzasadnienie swojej decyzji o wykluczeniu z niego poszczególnych punktów. Interesujące byłoby zdefiniowanie kryteriów ważności poszczególnych rodzajów użycia wody, co ułatwiłoby wprowadzenie skutecznej polityki cenowej. |
| --- | --- |

3.1.3

W związku z tym EKES sugeruje, by Komisja skłoniła państwa członkowskie, które przyjęły zbyt wąskie definicje użycia i użytkowników wody, do przeglądu ich podejścia, na przykład poprzez ustosunkowanie się do wykazu możliwych rodzajów użycia wody i uzasadnienie swojej decyzji o wykluczeniu z niego poszczególnych punktów. Interesujące byłoby zdefiniowanie kryteriów ważności poszczególnych rodzajów użycia wody, co ułatwiłoby wprowadzenie skutecznej polityki cenowej.

| 3.1.4 | EKES zaleca również wdrożenie programu badań w dziedzinie ekonomii stosowanej, aby modelować przepływy finansowe i przepływy użyteczności społecznej w przypadku różnego rodzaju użycia wody i jej obiegów w skali dorzecza. |
| --- | --- |

3.1.4

EKES zaleca również wdrożenie programu badań w dziedzinie ekonomii stosowanej, aby modelować przepływy finansowe i przepływy użyteczności społecznej w przypadku różnego rodzaju użycia wody i jej obiegów w skali dorzecza.

| 3.1.5 | Dyskusja na temat właściwej ceny wody powinna opierać się na analizie ekonomicznej kosztów i korzyści związanych z użyciem wody, będących udziałem wszystkich sektorów działalności i konsumentów, użytkowników i podatników. |
| --- | --- |

3.1.5

Dyskusja na temat właściwej ceny wody powinna opierać się na analizie ekonomicznej kosztów i korzyści związanych z użyciem wody, będących udziałem wszystkich sektorów działalności i konsumentów, użytkowników i podatników.

| 3.1.6 | EKES zwraca także uwagę Komisji na tendencję niektórych państw członkowskich, wynikającą z zawężonej definicji użycia wody, do obciążania kosztami zachowania zasobów — konsumentów w miastach, z korzyścią dla użytkowników w rolnictwie i przemyśle. W wypadku wzrostu cen dla użytkowników w rolnictwie, konieczne będzie ustalenie sprawiedliwych stawek. |
| --- | --- |

3.1.6

EKES zwraca także uwagę Komisji na tendencję niektórych państw członkowskich, wynikającą z zawężonej definicji użycia wody, do obciążania kosztami zachowania zasobów — konsumentów w miastach, z korzyścią dla użytkowników w rolnictwie i przemyśle. W wypadku wzrostu cen dla użytkowników w rolnictwie, konieczne będzie ustalenie sprawiedliwych stawek.

| 3.1.7 | EKES zauważa, że zachęty cenowe do oszczędzania wody powinny być na tyle wyraźne, by rezultaty oszczędzania nie zostały zmniejszone przez koszty złożonych procedur. Przypomina, że pierwsze źródło oszczędności tkwi we właściwym utrzymaniu zasobów i w zaradzaniu wyciekom, które często powodują niedopuszczalne marnotrawstwo zasobów. Wskazuje ponadto, że ceny nie mogą rozwiązać wszystkich problemów, zaś regulacje mają do odegrania swoją rolę w sytuacjach wymagających dokonywania rozstrzygnięć między różnymi rodzajami użycia wody. |
| --- | --- |

3.1.7

EKES zauważa, że zachęty cenowe do oszczędzania wody powinny być na tyle wyraźne, by rezultaty oszczędzania nie zostały zmniejszone przez koszty złożonych procedur. Przypomina, że pierwsze źródło oszczędności tkwi we właściwym utrzymaniu zasobów i w zaradzaniu wyciekom, które często powodują niedopuszczalne marnotrawstwo zasobów. Wskazuje ponadto, że ceny nie mogą rozwiązać wszystkich problemów, zaś regulacje mają do odegrania swoją rolę w sytuacjach wymagających dokonywania rozstrzygnięć między różnymi rodzajami użycia wody.

| 3.1.8 | W przypadku, gdy zapotrzebowanie na wodę dla celów pozarolniczych ma charakter sezonowy, co się często zdarza w miejscowościach wypoczynkowych, pożądana byłaby odrębna polityka cenowa w sezonie i poza nim. Taka polityka zapewniałaby sprawiedliwy podział stałych kosztów systemu między konsumentów miejscowych i sezonowych. |
| --- | --- |

3.1.8

W przypadku, gdy zapotrzebowanie na wodę dla celów pozarolniczych ma charakter sezonowy, co się często zdarza w miejscowościach wypoczynkowych, pożądana byłaby odrębna polityka cenowa w sezonie i poza nim. Taka polityka zapewniałaby sprawiedliwy podział stałych kosztów systemu między konsumentów miejscowych i sezonowych.

3.2   Skuteczniejszy rozdział wody i finansowania w obszarze gospodarki wodnej

| 3.2.1 | Komisja zauważa, że rozwój gospodarczy w dorzeczach niektórych rzek może mieć negatywny wpływ na dostępność zasobów wodnych, i podkreśla, że należy poświęcić szczególną uwagę dorzeczom rzek, w których występuje presja na środowisko wodne lub które doświadczają niedoborów wody. |
| --- | --- |

3.2.1

Komisja zauważa, że rozwój gospodarczy w dorzeczach niektórych rzek może mieć negatywny wpływ na dostępność zasobów wodnych, i podkreśla, że należy poświęcić szczególną uwagę dorzeczom rzek, w których występuje presja na środowisko wodne lub które doświadczają niedoborów wody.

| 3.2.2 | EKES zaleca stworzenie europejskiej strony internetowej zawierającej plany dorzeczy, nadzorowanej przez Europejską Agencję Ochrony Środowiska oraz/lub Komisję, na której zostałyby upublicznione konkretne przykłady planów dorzeczy, głównie do użytku władz lokalnych i odpowiednich zainteresowanych organów. |
| --- | --- |

3.2.2

EKES zaleca stworzenie europejskiej strony internetowej zawierającej plany dorzeczy, nadzorowanej przez Europejską Agencję Ochrony Środowiska oraz/lub Komisję, na której zostałyby upublicznione konkretne przykłady planów dorzeczy, głównie do użytku władz lokalnych i odpowiednich zainteresowanych organów.

| 3.2.3 | Podmioty lokalne mogłyby znaleźć tam metody, cele, pomysły rozwiązań i dane ekonomiczne. Pozwoliłoby to na znaczną oszczędność czasu przy opracowywaniu tego rodzaju planów. |
| --- | --- |

3.2.3

Podmioty lokalne mogłyby znaleźć tam metody, cele, pomysły rozwiązań i dane ekonomiczne. Pozwoliłoby to na znaczną oszczędność czasu przy opracowywaniu tego rodzaju planów.

| 3.2.4 | Oddziaływanie rolnictwa na zasoby wodne jest rzeczą dobrze znaną. Należy propagować skuteczniejsze wykorzystywanie wody, wspierając w szczególności zrównoważone nawadnianie i drenowanie (np. technika nawadniania kropelkowego). Ocena stanu WPR w 2008 r. powinna być okazją do uwzględnienia w instrumentach tej polityki większej liczby problemów związanych z ilościowym zużyciem wody. W parze z wolą całkowitego oddzielenia płatności od produkcji powinno zatem iść zwiększenie wsparcia dla gospodarki wodnej w ramach programów rozwoju obszarów wiejskich. Należy poza tym ustanowić specyficzne instrumenty na rzecz zarządzania ryzykiem wystąpienia suszy w sektorze rolnictwa. |
| --- | --- |

3.2.4

Oddziaływanie rolnictwa na zasoby wodne jest rzeczą dobrze znaną. Należy propagować skuteczniejsze wykorzystywanie wody, wspierając w szczególności zrównoważone nawadnianie i drenowanie (np. technika nawadniania kropelkowego). Ocena stanu WPR w 2008 r. powinna być okazją do uwzględnienia w instrumentach tej polityki większej liczby problemów związanych z ilościowym zużyciem wody. W parze z wolą całkowitego oddzielenia płatności od produkcji powinno zatem iść zwiększenie wsparcia dla gospodarki wodnej w ramach programów rozwoju obszarów wiejskich. Należy poza tym ustanowić specyficzne instrumenty na rzecz zarządzania ryzykiem wystąpienia suszy w sektorze rolnictwa.

| 3.2.5 | Ogólnie rzecz biorąc, Komisja mogłaby natomiast zmieniać wysokość współczynnika wsparcia na podstawie kryterium racjonalnego wykorzystywania wody i zachowania jej zasobów (np. o 5–10 punktów w granicach maksymalnej kwoty wsparcia), szczególnie w przypadku funduszy spójności. Kryterium to byłoby ustalone w chwili rozpatrywania projektu lub, w przypadku projektu budowy, w chwili przetargu, a jego wypełnienie byłoby kontrolowane, z inicjatywy organu będącego beneficjentem pomocy europejskiej, przed upływem pięciu lat od zakończenia projektu. Dodatkowa kwota pomocy byłaby odliczona od obciążeń finansowych związanych ze spłatą inwestycji, jako nagroda za osiągnięty wynik. |
| --- | --- |

3.2.5

Ogólnie rzecz biorąc, Komisja mogłaby natomiast zmieniać wysokość współczynnika wsparcia na podstawie kryterium racjonalnego wykorzystywania wody i zachowania jej zasobów (np. o 5–10 punktów w granicach maksymalnej kwoty wsparcia), szczególnie w przypadku funduszy spójności. Kryterium to byłoby ustalone w chwili rozpatrywania projektu lub, w przypadku projektu budowy, w chwili przetargu, a jego wypełnienie byłoby kontrolowane, z inicjatywy organu będącego beneficjentem pomocy europejskiej, przed upływem pięciu lat od zakończenia projektu. Dodatkowa kwota pomocy byłaby odliczona od obciążeń finansowych związanych ze spłatą inwestycji, jako nagroda za osiągnięty wynik.

| 3.2.6 | Komitet jest zdania, że kontrola globalnych kosztów projektów dotyczących zaopatrzenia w wodę pitną lub uzdatniania jest właściwym podejściem z perspektywy gospodarki i zrównoważonego rozwoju. Przez koszty globalne rozumie się tu aktualną wartość netto inwestycji i koszty funkcjonowania, utrzymania i odnowienia projektu w długiej perspektywie. |
| --- | --- |

3.2.6

Komitet jest zdania, że kontrola globalnych kosztów projektów dotyczących zaopatrzenia w wodę pitną lub uzdatniania jest właściwym podejściem z perspektywy gospodarki i zrównoważonego rozwoju. Przez koszty globalne rozumie się tu aktualną wartość netto inwestycji i koszty funkcjonowania, utrzymania i odnowienia projektu w długiej perspektywie.

| 3.2.7 | Należy zatem, zwłaszcza w przypadku Komisji, promować projekty oferujące tego rodzaju kryteria wyboru i gwarancje, tak aby rozpowszechniać dobre praktyki w zakresie racjonalnego wykorzystywania wody i zachowania jej zasobów. |
| --- | --- |

3.2.7

Należy zatem, zwłaszcza w przypadku Komisji, promować projekty oferujące tego rodzaju kryteria wyboru i gwarancje, tak aby rozpowszechniać dobre praktyki w zakresie racjonalnego wykorzystywania wody i zachowania jej zasobów.

| 3.2.8 | Podejście to wychodzi naprzeciw życzeniu Komisji, aby wspierać przede wszystkim środki służące oszczędzaniu wody i zapewnieniu oszczędnego gospodarowania jej zasobami. Należało będzie dążyć do osiągnięcia spójności takiej polityki z polityką w zakresie biopaliw, do których produkcji zużywa się wodę. |
| --- | --- |

3.2.8

Podejście to wychodzi naprzeciw życzeniu Komisji, aby wspierać przede wszystkim środki służące oszczędzaniu wody i zapewnieniu oszczędnego gospodarowania jej zasobami. Należało będzie dążyć do osiągnięcia spójności takiej polityki z polityką w zakresie biopaliw, do których produkcji zużywa się wodę.

3.3   Poprawa zarządzania ryzykiem wystąpienia suszy

| 3.3.1 | Komisja opowiada się za wspieraniem wymiany sprawdzonych rozwiązań. |
| --- | --- |

3.3.1

Komisja opowiada się za wspieraniem wymiany sprawdzonych rozwiązań.

| 3.3.2 | Według EKES-u właściwe byłoby zastosowanie narzędzi satelitarnych, żeby każdego roku na wiosnę opracować, przy wykorzystaniu lokalnych analiz meteorologicznych, mapę ryzyka susz, deficytu produktów rolnych i ryzyka pożarów. Do tego celu należałoby także wykorzystywać dane ze sporządzonych dotąd planów dorzeczy. Byłyby one dostępne dla producentów rolnych lub ich organizacji w ramach zarządzania przez nich ryzykiem. |
| --- | --- |

3.3.2

Według EKES-u właściwe byłoby zastosowanie narzędzi satelitarnych, żeby każdego roku na wiosnę opracować, przy wykorzystaniu lokalnych analiz meteorologicznych, mapę ryzyka susz, deficytu produktów rolnych i ryzyka pożarów. Do tego celu należałoby także wykorzystywać dane ze sporządzonych dotąd planów dorzeczy. Byłyby one dostępne dla producentów rolnych lub ich organizacji w ramach zarządzania przez nich ryzykiem.

| 3.3.3 | EKES jest zdania, że należy przejść od zarządzania kryzysem do zarządzania ryzykiem suszy; zarządzanie kryzysem może natomiast zostać jeszcze udoskonalone, jak pokazała sytuacja w Grecji podczas katastrofalnych pożarów ubiegłego lata. Rolą UE mogłoby być ułatwianie i wspieranie interoperacyjności w zakresie środków ochrony przeciwpożarowej i gaszenia pożarów, normalizacji sprzętu, konteneryzacji pomp diesla, przeprowadzania wspólnych ćwiczeń. Byłby to przykład konkretnego wdrożenia europejskiego mechanizmu ochrony ludności. |
| --- | --- |

3.3.3

EKES jest zdania, że należy przejść od zarządzania kryzysem do zarządzania ryzykiem suszy; zarządzanie kryzysem może natomiast zostać jeszcze udoskonalone, jak pokazała sytuacja w Grecji podczas katastrofalnych pożarów ubiegłego lata. Rolą UE mogłoby być ułatwianie i wspieranie interoperacyjności w zakresie środków ochrony przeciwpożarowej i gaszenia pożarów, normalizacji sprzętu, konteneryzacji pomp diesla, przeprowadzania wspólnych ćwiczeń. Byłby to przykład konkretnego wdrożenia europejskiego mechanizmu ochrony ludności.

| 3.3.4 | Godna uwagi jest wspomniana przez Komisję możliwość zwrócenia się o udzielenie wsparcia w ramach — zmienionego i dostosowanego — Funduszu Solidarności UE, w celu przeciwdziałania skutkom poważnych przypadków suszy. Należałoby także wprowadzić ubezpieczenia w celu złagodzenia skutków suszy, szczególnie dla rolników, którzy są jej pierwszymi ofiarami. |
| --- | --- |

3.3.4

Godna uwagi jest wspomniana przez Komisję możliwość zwrócenia się o udzielenie wsparcia w ramach — zmienionego i dostosowanego — Funduszu Solidarności UE, w celu przeciwdziałania skutkom poważnych przypadków suszy. Należałoby także wprowadzić ubezpieczenia w celu złagodzenia skutków suszy, szczególnie dla rolników, którzy są jej pierwszymi ofiarami.

3.4   Dodatkowa infrastruktura wodociągowa

| 3.4.1 | Komisja przewiduje w tym kontekście przedsięwzięcia kolektywne. W niektórych przypadkach można rozważyć również inicjatywy indywidualne, zwracając jednak szczególną uwagę na pojęcie hierarchii rodzajów użycia wody. |
| --- | --- |

3.4.1

Komisja przewiduje w tym kontekście przedsięwzięcia kolektywne. W niektórych przypadkach można rozważyć również inicjatywy indywidualne, zwracając jednak szczególną uwagę na pojęcie hierarchii rodzajów użycia wody.

| 3.4.2 | Komunikat przewiduje przerzuty wody z jednego dorzecza do drugiego, budowę zapór i mikrozapór (przy ściśle określonych warunkach), ale także powtórne wykorzystanie ścieków i odsalanie. W przypadku cykli powtórnego wykorzystywania ścieków występuje problem stopniowego gromadzenia się zanieczyszczeń. Dlatego też użyteczne byłoby uruchomienie lub wspieranie programu badań nad modelowaniem koncentracji zanieczyszczeń po wielu cyklach, w celu wyodrębnienia kryteriów stabilizacji, tak aby określić, kiedy nagromadzenie zanieczyszczeń osiąga wartości krańcowe, odpowiadające zdolności samooczyszczania systemu. |
| --- | --- |

3.4.2

Komunikat przewiduje przerzuty wody z jednego dorzecza do drugiego, budowę zapór i mikrozapór (przy ściśle określonych warunkach), ale także powtórne wykorzystanie ścieków i odsalanie. W przypadku cykli powtórnego wykorzystywania ścieków występuje problem stopniowego gromadzenia się zanieczyszczeń. Dlatego też użyteczne byłoby uruchomienie lub wspieranie programu badań nad modelowaniem koncentracji zanieczyszczeń po wielu cyklach, w celu wyodrębnienia kryteriów stabilizacji, tak aby określić, kiedy nagromadzenie zanieczyszczeń osiąga wartości krańcowe, odpowiadające zdolności samooczyszczania systemu.

| 3.4.3 | Odsalanie natomiast rodzi problemy dwojakiego rodzaju: z jednej strony energetyczne, z drugiej — środowiskowe, z uwagi na produkty uboczne i mieszaninę koncentratu soli. |
| --- | --- |

3.4.3

Odsalanie natomiast rodzi problemy dwojakiego rodzaju: z jednej strony energetyczne, z drugiej — środowiskowe, z uwagi na produkty uboczne i mieszaninę koncentratu soli.

| 3.4.4 | Można zastanowić się nad programem rozwoju destylacji przy pomocy energii słonecznej, przewidującym szereg mikroinstalacji, który stanowiłby europejską pomoc technologiczną dla krajów rozwijających się dotkniętych suszą. |
| --- | --- |

3.4.4

Można zastanowić się nad programem rozwoju destylacji przy pomocy energii słonecznej, przewidującym szereg mikroinstalacji, który stanowiłby europejską pomoc technologiczną dla krajów rozwijających się dotkniętych suszą.

| 3.4.5 | Ogólnie należałoby wspierać badania i rozwój technik, które służyłyby oszczędzaniu wody lub sprzyjały zasilaniu warstw wodonośnych (np. nawierzchnie dróg w obszarach miejskich), oraz biotechnologie, które umożliwiałyby opracowanie upraw rolnych zużywających mniej wody. |
| --- | --- |

3.4.5

Ogólnie należałoby wspierać badania i rozwój technik, które służyłyby oszczędzaniu wody lub sprzyjały zasilaniu warstw wodonośnych (np. nawierzchnie dróg w obszarach miejskich), oraz biotechnologie, które umożliwiałyby opracowanie upraw rolnych zużywających mniej wody.

| 3.4.6 | Należałoby także zbadać możliwość magazynowania podziemnego i powtórnego wtłaczania wody do warstw wodonośnych. W tym celu należałoby wybrać projekty pilotażowe i określić normy magazynowania wód, które byłyby realistyczne i jednocześnie chroniły podglebie. Zagadnienie wód podziemnych dotyczy zarówno ilości, jak i jakości tych wód, ponieważ warstwy wodonośne są także narażone na zanieczyszczenie. Należałoby w tym zakresie zwrócić szczególną uwagę na formy działalności przemysłowej pochłaniające szczególnie dużo wody, które z jednej strony eksploatują warstwy wodonośne, z drugiej zaś mogą je zanieczyszczać. |
| --- | --- |

3.4.6

Należałoby także zbadać możliwość magazynowania podziemnego i powtórnego wtłaczania wody do warstw wodonośnych. W tym celu należałoby wybrać projekty pilotażowe i określić normy magazynowania wód, które byłyby realistyczne i jednocześnie chroniły podglebie. Zagadnienie wód podziemnych dotyczy zarówno ilości, jak i jakości tych wód, ponieważ warstwy wodonośne są także narażone na zanieczyszczenie. Należałoby w tym zakresie zwrócić szczególną uwagę na formy działalności przemysłowej pochłaniające szczególnie dużo wody, które z jednej strony eksploatują warstwy wodonośne, z drugiej zaś mogą je zanieczyszczać.

| 3.4.7 | EKES wnosi ponadto, by Komisja zbadała możliwości międzyregionalnych przerzutów wody. Przerzut wody z dorzecza o bogatych zasobach wodnych do dorzecza o ubogich zasobach może być — również z europejskiej perspektywy — pożądany, np. w celu zapewnienia samowystarczalności rolnictwa, o ile w dorzeczu docelowym wodę wykorzystuje się efektywnie i oszczędnie. Za pomocą środków technicznych, cen i regulacji należy wszakże zadbać o to, by nie przerzucano w ten sposób nadmiernych ilości wody, tj. by kolektywna pomoc dla „zasługującego” na to sektora działalności nie powodowała wzrostu zużycia wody w sektorach niepriorytetowych. |
| --- | --- |

3.4.7

EKES wnosi ponadto, by Komisja zbadała możliwości międzyregionalnych przerzutów wody. Przerzut wody z dorzecza o bogatych zasobach wodnych do dorzecza o ubogich zasobach może być — również z europejskiej perspektywy — pożądany, np. w celu zapewnienia samowystarczalności rolnictwa, o ile w dorzeczu docelowym wodę wykorzystuje się efektywnie i oszczędnie. Za pomocą środków technicznych, cen i regulacji należy wszakże zadbać o to, by nie przerzucano w ten sposób nadmiernych ilości wody, tj. by kolektywna pomoc dla „zasługującego” na to sektora działalności nie powodowała wzrostu zużycia wody w sektorach niepriorytetowych.

| 3.4.8 | EKES jest zdania, że państwa członkowskie UE i kraje trzecie, przez które przepływa wspólna rzeka przecinająca granicę zewnętrzną UE, powinny uzgadniać między sobą możliwe środki działania w zakresie regulacji przepływu rzek. |
| --- | --- |

3.4.8

EKES jest zdania, że państwa członkowskie UE i kraje trzecie, przez które przepływa wspólna rzeka przecinająca granicę zewnętrzną UE, powinny uzgadniać między sobą możliwe środki działania w zakresie regulacji przepływu rzek.

3.5   Promowanie technologii i praktyk umożliwiających oszczędne gospodarowanie wodą

| 3.5.1 | Komisja jest zdania, że w kwestii racjonalnego wykorzystania wody można jeszcze wprowadzić wiele udoskonaleń. Poza przeciwdziałaniem poważnym stratom wody w niektórych sieciach i marnotrawstwu, interesującą propozycją jest unowocześnienie rozwiązań w zakresie gospodarki wodnej. |
| --- | --- |

3.5.1

Komisja jest zdania, że w kwestii racjonalnego wykorzystania wody można jeszcze wprowadzić wiele udoskonaleń. Poza przeciwdziałaniem poważnym stratom wody w niektórych sieciach i marnotrawstwu, interesującą propozycją jest unowocześnienie rozwiązań w zakresie gospodarki wodnej.

| 3.5.2 | Środki zalecane przez Komisję są bez wątpienia pożądane (normy dla urządzeń wykorzystujących wodę, charakterystyka budynków pod względem zużycia wody, wskaźnik racjonalnego wykorzystania wody, dostosowanie działalności gospodarczej do sytuacji niedoboru wody i in.). |
| --- | --- |

3.5.2

Środki zalecane przez Komisję są bez wątpienia pożądane (normy dla urządzeń wykorzystujących wodę, charakterystyka budynków pod względem zużycia wody, wskaźnik racjonalnego wykorzystania wody, dostosowanie działalności gospodarczej do sytuacji niedoboru wody i in.).

| 3.5.3 | Kwestia powtórnego użycia „szarej wody” również powinna być wzięta pod uwagę, przy uwzględnieniu faktu, że wymaga ono inwestycji, w szczególności w podwójny system kanalizacji i środki ostrożności. Powinno się również uwzględnić w sposób bardziej systematyczny zbieranie wód opadowych. |
| --- | --- |

3.5.3

Kwestia powtórnego użycia „szarej wody” również powinna być wzięta pod uwagę, przy uwzględnieniu faktu, że wymaga ono inwestycji, w szczególności w podwójny system kanalizacji i środki ostrożności. Powinno się również uwzględnić w sposób bardziej systematyczny zbieranie wód opadowych.

| 3.5.4 | Obiecująca wydaje się technika inteligentnych systemów pomiarowych (smart metering) i dostosowanego fakturowania. Technologia pomiaru i teletransmisji danych dotyczących zużycia pozwala przewidywać możliwość stosowania wielu odrębnych stawek cenowych, tak jak ma to miejsce w przypadku elektryczności. W takiej sytuacji abonent miałby możliwość wykupienia abonamentu dostosowanego do swoich potrzeb, a jednocześnie sprzyjającego oszczędności. |
| --- | --- |

3.5.4

Obiecująca wydaje się technika inteligentnych systemów pomiarowych (smart metering) i dostosowanego fakturowania. Technologia pomiaru i teletransmisji danych dotyczących zużycia pozwala przewidywać możliwość stosowania wielu odrębnych stawek cenowych, tak jak ma to miejsce w przypadku elektryczności. W takiej sytuacji abonent miałby możliwość wykupienia abonamentu dostosowanego do swoich potrzeb, a jednocześnie sprzyjającego oszczędności.

| 3.5.5 | W celu zachowania zasobów wody, przeciwdziałania powodziom, erozji i towarzyszącym im zanieczyszczeniom, polityka ochrony środowiska wiejskiego powinna zachęcać do zalesiania i sadzenia żywopłotów wszędzie tam, gdzie to możliwe i sensowne, jak również do utrzymania upraw. Wnioski w tej sprawie i nadzór mogłyby być realizowane za pomocą najnowocześniejszych systemów identyfikacji geograficznej. Należałoby zachęcać do fundamentalnych badań w rolnictwie za pośrednictwem siódmego programu badań i rozwoju w celu tworzenia odmian roślin odporniejszych na suszę. |
| --- | --- |

3.5.5

W celu zachowania zasobów wody, przeciwdziałania powodziom, erozji i towarzyszącym im zanieczyszczeniom, polityka ochrony środowiska wiejskiego powinna zachęcać do zalesiania i sadzenia żywopłotów wszędzie tam, gdzie to możliwe i sensowne, jak również do utrzymania upraw. Wnioski w tej sprawie i nadzór mogłyby być realizowane za pomocą najnowocześniejszych systemów identyfikacji geograficznej. Należałoby zachęcać do fundamentalnych badań w rolnictwie za pośrednictwem siódmego programu badań i rozwoju w celu tworzenia odmian roślin odporniejszych na suszę.

| 3.5.6 | Jeżeli chodzi o praktyki rolne, należałoby także propagować zrównoważone drenowanie i nawadnianie oraz, w ogólności, wykorzystywanie najlepszych dostępnych technik. Rowy odwadniające, zwłaszcza w miejscach przejścia, powinny być zaopatrzone w wąskie sekcje przeznaczone do lokalnego magazynowania wody, aby zapobiec nagromadzeniu wód, erozji i towarzyszącemu jej zanieczyszczeniu i sprzyjać odpływowi. Takie lokalne magazynowanie naturalnie pociągałoby za sobą konieczność czyszczenia, zagadnienie to należałoby omówić ze specjalistami. |
| --- | --- |

3.5.6

Jeżeli chodzi o praktyki rolne, należałoby także propagować zrównoważone drenowanie i nawadnianie oraz, w ogólności, wykorzystywanie najlepszych dostępnych technik. Rowy odwadniające, zwłaszcza w miejscach przejścia, powinny być zaopatrzone w wąskie sekcje przeznaczone do lokalnego magazynowania wody, aby zapobiec nagromadzeniu wód, erozji i towarzyszącemu jej zanieczyszczeniu i sprzyjać odpływowi. Takie lokalne magazynowanie naturalnie pociągałoby za sobą konieczność czyszczenia, zagadnienie to należałoby omówić ze specjalistami.

3.6   Promowanie tworzenia kultury oszczędzania wody w Europie

| 3.6.1 | Propozycje Komisji można jedynie pochwalić: należy rozwijać systemy certyfikacji i etykietowania sprzyjające oszczędnemu gospodarowaniu wodą. Jeżeli chodzi o etykietowanie, należy jednak zwrócić uwagę na panującą obecnie modę na etykiety ekologiczne i związane z tym ryzyko nagromadzenia etykiet, które uczyniłoby informację nieczytelną. |
| --- | --- |

3.6.1

Propozycje Komisji można jedynie pochwalić: należy rozwijać systemy certyfikacji i etykietowania sprzyjające oszczędnemu gospodarowaniu wodą. Jeżeli chodzi o etykietowanie, należy jednak zwrócić uwagę na panującą obecnie modę na etykiety ekologiczne i związane z tym ryzyko nagromadzenia etykiet, które uczyniłoby informację nieczytelną.

| 3.6.2 | Całe zorganizowane społeczeństwo obywatelskie, partnerzy społeczni, sektor stowarzyszeń, a także środowiska zajmujące się kształceniem i szkoleniem powinni zostać zmobilizowani do działań przyczyniających się do powstania wspomnianej kultury oszczędzania wody. Jeśli chodzi o sektor specjalistów, w procesie kształcenia techników i rozpowszechniania nowych technologii należy unikać błędów przeszłości, zwłaszcza w dziedzinie hydrauliki miejskiej. |
| --- | --- |

3.6.2

Całe zorganizowane społeczeństwo obywatelskie, partnerzy społeczni, sektor stowarzyszeń, a także środowiska zajmujące się kształceniem i szkoleniem powinni zostać zmobilizowani do działań przyczyniających się do powstania wspomnianej kultury oszczędzania wody. Jeśli chodzi o sektor specjalistów, w procesie kształcenia techników i rozpowszechniania nowych technologii należy unikać błędów przeszłości, zwłaszcza w dziedzinie hydrauliki miejskiej.

| 3.6.3 | Należy podkreślić, że obecnie ma miejsce rozwój oferty wyposażenia do zbierania wód opadowych i ponownego wykorzystania „szarej wody” dla indywidualnych gospodarstw domowych. Świadczy to o wyłanianiu się pożądanej przez Komisję kultury oszczędzania. Źle by się jednak stało, gdyby słuszna troska o oszczędności przerodziła się w indywidualne dążenie do samowystarczalności, które podkopywałoby technicznie i gospodarczo publiczne usługi wodociągowe i kanalizacyjne, które były i są nadal źródłem wielkich postępów w dziedzinie higieny i długości życia. Jako członkowie rozwiniętych społeczeństw zapomnieliśmy bowiem, że choć woda jest niezbędna do życia, może także przynosić śmierć. |
| --- | --- |

3.6.3

Należy podkreślić, że obecnie ma miejsce rozwój oferty wyposażenia do zbierania wód opadowych i ponownego wykorzystania „szarej wody” dla indywidualnych gospodarstw domowych. Świadczy to o wyłanianiu się pożądanej przez Komisję kultury oszczędzania. Źle by się jednak stało, gdyby słuszna troska o oszczędności przerodziła się w indywidualne dążenie do samowystarczalności, które podkopywałoby technicznie i gospodarczo publiczne usługi wodociągowe i kanalizacyjne, które były i są nadal źródłem wielkich postępów w dziedzinie higieny i długości życia. Jako członkowie rozwiniętych społeczeństw zapomnieliśmy bowiem, że choć woda jest niezbędna do życia, może także przynosić śmierć.

| 3.6.4 | Indywidualne systemy oszczędzania wody, recyrkulacji i kanalizacji są zatem interesującą propozycją w odniesieniu do siedlisk rozproszonych. W miastach ich przydatność ekonomiczna i społeczna wydaje się mniejsza, z wyjątkiem sytuacji, gdy systemy zbierania wód opadowych i recyrkulacji, nawet jeśli pobierają wodę na terenie prywatnym, są zarządzane i wykorzystywane przez służby publiczne. |
| --- | --- |

3.6.4

Indywidualne systemy oszczędzania wody, recyrkulacji i kanalizacji są zatem interesującą propozycją w odniesieniu do siedlisk rozproszonych. W miastach ich przydatność ekonomiczna i społeczna wydaje się mniejsza, z wyjątkiem sytuacji, gdy systemy zbierania wód opadowych i recyrkulacji, nawet jeśli pobierają wodę na terenie prywatnym, są zarządzane i wykorzystywane przez służby publiczne.

3.7   Poprawa wiedzy i gromadzenie danych

| 3.7.1 | Komisja zauważa, że niezbędne jest posiadanie wiarygodnych informacji na temat zasięgu i skutków niedoboru wody i susz. Można jedynie wyrazić poparcie dla inicjatywy dotyczącej opracowywania europejskiej oceny rocznej i pełnego wykorzystania usług globalnego monitoringu środowiska i bezpieczeństwa (GMES) w celu zapewnienia danych satelitarnych i narzędzi monitorowania potrzebnych do wspierania kierunków polityki wodnej. Należy zachęcać uczelnie wyższe i naukowe ośrodki badawcze do tworzenia opracowań na temat zagadnień związanych z wodą, zachowania zasobów oraz na temat sposobów ich zwiększania poprzez opracowywanie nowych technologii. |
| --- | --- |

3.7.1

Komisja zauważa, że niezbędne jest posiadanie wiarygodnych informacji na temat zasięgu i skutków niedoboru wody i susz. Można jedynie wyrazić poparcie dla inicjatywy dotyczącej opracowywania europejskiej oceny rocznej i pełnego wykorzystania usług globalnego monitoringu środowiska i bezpieczeństwa (GMES) w celu zapewnienia danych satelitarnych i narzędzi monitorowania potrzebnych do wspierania kierunków polityki wodnej. Należy zachęcać uczelnie wyższe i naukowe ośrodki badawcze do tworzenia opracowań na temat zagadnień związanych z wodą, zachowania zasobów oraz na temat sposobów ich zwiększania poprzez opracowywanie nowych technologii.

| 3.7.2 | Należałoby ujednolicić kryteria analizy sytuacji w przypadku wykazów wód przewidzianych w wodnej dyrektywie ramowej. Sprawozdania państw członkowskich w praktyce różnią się zarówno pod względem rozmiarów zbadanych dorzeczy, jak i ilości informacji na temat jakości wód i bioróżnorodności. |
| --- | --- |

3.7.2

Należałoby ujednolicić kryteria analizy sytuacji w przypadku wykazów wód przewidzianych w wodnej dyrektywie ramowej. Sprawozdania państw członkowskich w praktyce różnią się zarówno pod względem rozmiarów zbadanych dorzeczy, jak i ilości informacji na temat jakości wód i bioróżnorodności.

| 3.7.3 | EKES zachęca zatem Komisję, by rozpoczęła prace w komitetach specjalistycznych odpowiedzialnych za monitorowanie wdrażania wodnej dyrektywy ramowej i opublikowała w formie tablic postępy zrealizowane przez państwa członkowskie, w celu pobudzenia działań i wspierania ich konwergencji. |
| --- | --- |

3.7.3

EKES zachęca zatem Komisję, by rozpoczęła prace w komitetach specjalistycznych odpowiedzialnych za monitorowanie wdrażania wodnej dyrektywy ramowej i opublikowała w formie tablic postępy zrealizowane przez państwa członkowskie, w celu pobudzenia działań i wspierania ich konwergencji.

| 3.7.4 | Myśląc realistycznie, należałoby skoncentrować wysiłki na obszarach najsłabszych, nie czekając, aż wszystkie sprawozdania i plany działania będą jednolite i wysokiej jakości. Wybór tych obszarów mógłby zostać przeprowadzony z inicjatywy państw członkowskich, ale według wspólnych kryteriów (takich jak brak opadów i definicja obszaru geograficznego). |
| --- | --- |

3.7.4

Myśląc realistycznie, należałoby skoncentrować wysiłki na obszarach najsłabszych, nie czekając, aż wszystkie sprawozdania i plany działania będą jednolite i wysokiej jakości. Wybór tych obszarów mógłby zostać przeprowadzony z inicjatywy państw członkowskich, ale według wspólnych kryteriów (takich jak brak opadów i definicja obszaru geograficznego).

| 3.7.5 | Uświadomienie podmiotom lokalnym i regionalnym ryzyka niedoboru wody i, mówiąc bardziej ogólnie, konsekwencji zmian klimatu byłoby łatwiejsze, gdyby informacje na temat ewolucji klimatu zostały udostępnione jak największej liczbie osób. |
| --- | --- |

3.7.5

Uświadomienie podmiotom lokalnym i regionalnym ryzyka niedoboru wody i, mówiąc bardziej ogólnie, konsekwencji zmian klimatu byłoby łatwiejsze, gdyby informacje na temat ewolucji klimatu zostały udostępnione jak największej liczbie osób.

| 3.7.6 | W tym celu EKES proponuje stworzenie strony internetowej (ewentualnie włączonej do systemu WISE — Water Information System for Europe), na której byłyby dostępne do pobrania dane dotyczące klimatu, pochodzące z kompleksowych modeli IPCC (Międzyrządowy Zespół Ekspertów ds. Zmian Klimatycznych), takie jak ilość opadów, ewapotranspiracja, temperatura, prędkość wiatru czy nasłonecznienie. (Można by się inspirować projektami PRUDENCE i ENSEMBLES, dane jednak byłyby bardziej systematyczne dzięki swojemu zakresowi, ponadto na stronie publikowano by obok graficznych — dane cyfrowe). |
| --- | --- |

3.7.6

W tym celu EKES proponuje stworzenie strony internetowej (ewentualnie włączonej do systemu WISE — Water Information System for Europe), na której byłyby dostępne do pobrania dane dotyczące klimatu, pochodzące z kompleksowych modeli IPCC (Międzyrządowy Zespół Ekspertów ds. Zmian Klimatycznych), takie jak ilość opadów, ewapotranspiracja, temperatura, prędkość wiatru czy nasłonecznienie. (Można by się inspirować projektami PRUDENCE i ENSEMBLES, dane jednak byłyby bardziej systematyczne dzięki swojemu zakresowi, ponadto na stronie publikowano by obok graficznych — dane cyfrowe).

| 3.7.7 | Za zamieszczanie danych naukowych i ich coroczną aktualizację byłaby odpowiedzialna grupa europejskich laboratoriów, członków IPCC. |
| --- | --- |

3.7.7

Za zamieszczanie danych naukowych i ich coroczną aktualizację byłaby odpowiedzialna grupa europejskich laboratoriów, członków IPCC.

| 3.7.8 | UE mogłaby sfinansować uruchomienie strony, a niewielka opłata za pobieranie materiałów umożliwiłaby finansowanie dalszych prac badawczych laboratoriów. |
| --- | --- |

3.7.8

UE mogłaby sfinansować uruchomienie strony, a niewielka opłata za pobieranie materiałów umożliwiłaby finansowanie dalszych prac badawczych laboratoriów.

Bruksela, 29 maja 2008 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Wysłuchanie publiczne i wizyta studyjna w Murcji 3 kwietnia 2008 r. pozwoliły stwierdzić, że takie techniki rozsądnego i celowego wykorzystania zasobów są już dostępne na rynku. Ponadto uprawa, a zwłaszcza sadzenie, drzew umożliwia zwalczanie pustynnienia.

1

(2)  Źródło: Michel Barnier, Atlas pour un monde durable, Edition Acropole

2

Atlas pour un monde durable

(3)  Rada Europejska w Brukseli, 14 grudnia 2007 r., Konkluzje prezydencji, 16616/1/07 REV1, s. 17

3

---

| 30.8.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 224/72 |
| --- | --- | --- | --- |

30.8.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 224/72

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego wspólnotowy system zapobiegania nielegalnym, nieraportowanym i nieuregulowanym połowom oraz ich powstrzymywania i eliminowania

COM(2007) 602 wersja ostateczna — 2007/0223 (CNS)

(2008/C 224/16)

Dnia 4 grudnia 2007 r. Rada, działając na podstawie art. 37 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego wspólnotowy system zapobiegania nielegalnym, nieraportowanym i nieuregulowanym połowom oraz ich powstrzymywania i eliminowania

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 29 kwietnia 2008 r. Sprawozdawcą był Gabriel SARRÓ IPARRAGUIRRE.

Na 445. sesji plenarnej w dniach 28 i 29 maja 2008 r. (posiedzenie z dnia 29 maja 2008 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 70 głosami za — 3 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski

| 1.1 | Biorąc pod uwagę, że utrzymująca się praktyka nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów wymaga reakcji w postaci podjęcia kompleksowych działań, których podstawę powinien stanowić skuteczny instrument regulacyjny mający zastosowanie do całego łańcucha dostaw, od połowów do sprzedaży, EKES uważa, że co do zasady proponowane rozporządzenie zapewnia ramy niezbędne do zapobiegania nielegalnym, nieraportowanym i nieuregulowanym połowom oraz ich powstrzymywania i eliminowania, w związku z czym rozporządzenie to popiera. Uważa jednocześnie, że zaproponowane środki wzmacniają rolę Wspólnoty jako państwa bandery, państwa portu, państwa zbytu i państwa beneficjenta. |
| --- | --- |

1.1

Biorąc pod uwagę, że utrzymująca się praktyka nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów wymaga reakcji w postaci podjęcia kompleksowych działań, których podstawę powinien stanowić skuteczny instrument regulacyjny mający zastosowanie do całego łańcucha dostaw, od połowów do sprzedaży, EKES uważa, że co do zasady proponowane rozporządzenie zapewnia ramy niezbędne do zapobiegania nielegalnym, nieraportowanym i nieuregulowanym połowom oraz ich powstrzymywania i eliminowania, w związku z czym rozporządzenie to popiera. Uważa jednocześnie, że zaproponowane środki wzmacniają rolę Wspólnoty jako państwa bandery, państwa portu, państwa zbytu i państwa beneficjenta.

| 1.2 | Komitet uważa, że powodzenie proponowanego rozporządzenia zależy od czterech podstawowych czynników:






  — | zaangażowania państw członkowskich w walkę z nielegalnymi, nieraportowanymi i nieuregulowanymi połowami; |
| --- | --- | --- |

1.2

Komitet uważa, że powodzenie proponowanego rozporządzenia zależy od czterech podstawowych czynników:

—

zaangażowania państw członkowskich w walkę z nielegalnymi, nieraportowanymi i nieuregulowanymi połowami;

| — | współpracy między państwami członkowskimi; |
| --- | --- |

—

współpracy między państwami członkowskimi;

| — | współpracy międzynarodowej; |
| --- | --- |

—

współpracy międzynarodowej;

| — | ciągłych, stałych wysiłków podejmowanych w celu jego wdrożenia. |
| --- | --- |

—

ciągłych, stałych wysiłków podejmowanych w celu jego wdrożenia.

| 1.3 | Nie sugerując wyłączenia floty wspólnotowej z zakresu stosowania proponowanego rozporządzenia, EKES uważa, że w rozporządzeniu należy dokonać wyraźniejszego rozróżnienia nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów dokonywanych przez statki z krajów trzecich, które nie są monitorowane przez państwa bandery, oraz innych przypadków nielegalnych połowów dokonywanych przez statki wspólnotowe, które naruszają zasady wspólnej polityki rybackiej i są obecnie objęte instrumentami prawnymi przewidzianymi na mocy rozporządzenia (EWG) 2847/93 (1). |
| --- | --- |

1.3

Nie sugerując wyłączenia floty wspólnotowej z zakresu stosowania proponowanego rozporządzenia, EKES uważa, że w rozporządzeniu należy dokonać wyraźniejszego rozróżnienia nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów dokonywanych przez statki z krajów trzecich, które nie są monitorowane przez państwa bandery, oraz innych przypadków nielegalnych połowów dokonywanych przez statki wspólnotowe, które naruszają zasady wspólnej polityki rybackiej i są obecnie objęte instrumentami prawnymi przewidzianymi na mocy rozporządzenia (EWG) 2847/93 (1).

| 1.4 | Komitet uważa, że wprowadzenie w życie wszystkich proponowanych środków z zakresu kontroli i inspekcji będzie wiązać się ze znacznym wzrostem wydatków i biurokracji w państwach członkowskich oraz rozbudową administracyjnej infrastruktury monitorowania. Komitet wzywa zatem Komisję do uwzględnienia tego faktu, tak aby nie osłabić końcowego skutku, a także do zachowania odpowiedniej ostrożności, by stosowanie proponowanego rozporządzenia nie pociągało za sobą wzrostu kosztów eksploatacji dla przedsiębiorstw, których statki dokonują legalnych połowów. |
| --- | --- |

1.4

Komitet uważa, że wprowadzenie w życie wszystkich proponowanych środków z zakresu kontroli i inspekcji będzie wiązać się ze znacznym wzrostem wydatków i biurokracji w państwach członkowskich oraz rozbudową administracyjnej infrastruktury monitorowania. Komitet wzywa zatem Komisję do uwzględnienia tego faktu, tak aby nie osłabić końcowego skutku, a także do zachowania odpowiedniej ostrożności, by stosowanie proponowanego rozporządzenia nie pociągało za sobą wzrostu kosztów eksploatacji dla przedsiębiorstw, których statki dokonują legalnych połowów.

| 1.5 | Ponadto Komitet uważa, że proponowane środki nie powinny w żadnym razie wywierać na legalny obrót handlowy takiego wpływu, który mógłby stanowić przeszkodę dla handlu poprzez naruszenie reguł obowiązujących w handlu międzynarodowym. |
| --- | --- |

1.5

Ponadto Komitet uważa, że proponowane środki nie powinny w żadnym razie wywierać na legalny obrót handlowy takiego wpływu, który mógłby stanowić przeszkodę dla handlu poprzez naruszenie reguł obowiązujących w handlu międzynarodowym.

| 1.6 | Komitet uważa, że wniosek dotyczący rozporządzenia nie wyjaśnia wystarczająco, w jaki sposób władze państwa bandery mają zatwierdzać świadectwa połowowe wymagane przez Wspólnotę Europejską. Zakładając, że takie zatwierdzenie ma odbywać się w formie elektronicznej, EKES uważa, że należałoby w proponowanym rozporządzeniu wyraźnie określić formę zatwierdzenia, zarówno w odniesieniu do statków przewożących świeże połowy, jak również mrożone produkty rybne. |
| --- | --- |

1.6

Komitet uważa, że wniosek dotyczący rozporządzenia nie wyjaśnia wystarczająco, w jaki sposób władze państwa bandery mają zatwierdzać świadectwa połowowe wymagane przez Wspólnotę Europejską. Zakładając, że takie zatwierdzenie ma odbywać się w formie elektronicznej, EKES uważa, że należałoby w proponowanym rozporządzeniu wyraźnie określić formę zatwierdzenia, zarówno w odniesieniu do statków przewożących świeże połowy, jak również mrożone produkty rybne.

| 1.7 | EKES uważa, że kontrola statków rybackich z krajów trzecich powinna przebiegać w podobny sposób we wszystkich „wyznaczonych portach” we wszystkich państwach członkowskich. Ponadto Komitet sądzi, że w tekście proponowanego rozporządzenia należałoby wyraźniej stwierdzić, że inspekcje będą dokonywane zarówno drogą morską, jak i na lądzie oraz z powietrza. |
| --- | --- |

1.7

EKES uważa, że kontrola statków rybackich z krajów trzecich powinna przebiegać w podobny sposób we wszystkich „wyznaczonych portach” we wszystkich państwach członkowskich. Ponadto Komitet sądzi, że w tekście proponowanego rozporządzenia należałoby wyraźniej stwierdzić, że inspekcje będą dokonywane zarówno drogą morską, jak i na lądzie oraz z powietrza.

| 1.8 | EKES powtarza swoje stanowisko wyrażone w innych opiniach dotyczących roli Agencji Kontroli Rybołówstwa i uważa, że powinna ona odgrywać ważną rolę w zakresie koordynacji, monitorowania i kontroli połowów nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych. W tym celu należałoby zapewnić jej większe zasoby finansowe i ludzkie. |
| --- | --- |

1.8

EKES powtarza swoje stanowisko wyrażone w innych opiniach dotyczących roli Agencji Kontroli Rybołówstwa i uważa, że powinna ona odgrywać ważną rolę w zakresie koordynacji, monitorowania i kontroli połowów nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych. W tym celu należałoby zapewnić jej większe zasoby finansowe i ludzkie.

| 1.9 | Komitet jest zdania, że poziom kar nakładanych na statki z krajów trzecich powinien zostać zharmonizowany we wszystkich państwach członkowskich UE. Uważa też, że w przypadku naruszeń ze strony państw niewspółpracujących należy rozważyć możliwość zastosowania sankcji związanych nie tylko z połowami. |
| --- | --- |

1.9

Komitet jest zdania, że poziom kar nakładanych na statki z krajów trzecich powinien zostać zharmonizowany we wszystkich państwach członkowskich UE. Uważa też, że w przypadku naruszeń ze strony państw niewspółpracujących należy rozważyć możliwość zastosowania sankcji związanych nie tylko z połowami.

| 1.10 | EKES uważa w każdym razie, że należy wzmocnić gwarancje związane z procedurami identyfikacji statków prowadzących nielegalne, nieraportowane i nieuregulowane połowy oraz państw niewspółpracujących, co dotyczy zwłaszcza gwarancji ochrony, oraz że powinny one opierać się na solidnych dowodach, aby zapobiec późniejszemu uchylaniu przez sądy środków przyjętych przez państwa członkowskie. |
| --- | --- |

1.10

EKES uważa w każdym razie, że należy wzmocnić gwarancje związane z procedurami identyfikacji statków prowadzących nielegalne, nieraportowane i nieuregulowane połowy oraz państw niewspółpracujących, co dotyczy zwłaszcza gwarancji ochrony, oraz że powinny one opierać się na solidnych dowodach, aby zapobiec późniejszemu uchylaniu przez sądy środków przyjętych przez państwa członkowskie.

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | Od ponad dziesięciu lat Wspólnota jest zaangażowana w walkę z nielegalnymi, nieraportowanymi i nieuregulowanymi połowami. Od 2002 r. walka ta przyjmuje formę wspólnotowego planu działań mającego na celu zapobieganie nielegalnym, nieraportowanym i nieuregulowanym połowom oraz ich powstrzymywanie i eliminowanie w samej Wspólnocie, a także na szczeblu regionalnym i międzynarodowym (2). |
| --- | --- |

2.1

Od ponad dziesięciu lat Wspólnota jest zaangażowana w walkę z nielegalnymi, nieraportowanymi i nieuregulowanymi połowami. Od 2002 r. walka ta przyjmuje formę wspólnotowego planu działań mającego na celu zapobieganie nielegalnym, nieraportowanym i nieuregulowanym połowom oraz ich powstrzymywanie i eliminowanie w samej Wspólnocie, a także na szczeblu regionalnym i międzynarodowym (2).

| 2.2 | W rezolucji (3) z 2005 r. w sprawie wdrożenia wspólnotowego planu działań przewidzianego w wyżej wymienionym komunikacie Parlament Europejski stwierdził, że Unia Europejska musi poszerzyć i zintensyfikować wysiłki na rzecz zwalczania nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów. |
| --- | --- |

2.2

W rezolucji (3) z 2005 r. w sprawie wdrożenia wspólnotowego planu działań przewidzianego w wyżej wymienionym komunikacie Parlament Europejski stwierdził, że Unia Europejska musi poszerzyć i zintensyfikować wysiłki na rzecz zwalczania nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów.

| 2.3 | Pomimo znacznej poprawy sytuacji, nielegalne, nieraportowane i nieuregulowane połowy nie zniknęły. Komisja uważa, że utrzymywanie się takich praktyk wymaga szybkiej i stanowczej reakcji ze strony Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

2.3

Pomimo znacznej poprawy sytuacji, nielegalne, nieraportowane i nieuregulowane połowy nie zniknęły. Komisja uważa, że utrzymywanie się takich praktyk wymaga szybkiej i stanowczej reakcji ze strony Unii Europejskiej.

| 2.4 | W związku z tym w ubiegłym roku Komisja przygotowała nowy komunikat (4) dotyczący nowej strategii zapobiegania przez Wspólnotę nielegalnym, nieraportowanym i nieuregulowanym połowom oraz ich powstrzymywania i eliminowania. |
| --- | --- |

2.4

W związku z tym w ubiegłym roku Komisja przygotowała nowy komunikat (4) dotyczący nowej strategii zapobiegania przez Wspólnotę nielegalnym, nieraportowanym i nieuregulowanym połowom oraz ich powstrzymywania i eliminowania.

| 2.5 | Na podstawie szerokich konsultacji prowadzonych w ubiegłym roku, w których Komitet odgrywał czynną rolę (5), Komisja sporządziła obecny wniosek (6) dotyczący rozporządzenia, który obejmuje następujące obszary działania:






  — | zwiększenie kontroli nad legalnością działań statków rybackich z krajów trzecich i ich połowów docierających do portów rybackich Wspólnoty Europejskiej; |
| --- | --- | --- |

2.5

Na podstawie szerokich konsultacji prowadzonych w ubiegłym roku, w których Komitet odgrywał czynną rolę (5), Komisja sporządziła obecny wniosek (6) dotyczący rozporządzenia, który obejmuje następujące obszary działania:

—

zwiększenie kontroli nad legalnością działań statków rybackich z krajów trzecich i ich połowów docierających do portów rybackich Wspólnoty Europejskiej;

| — | zwiększenie kontroli w zakresie zgodności produktów rybnych z krajów trzecich, przywożonych do Wspólnoty innymi środkami transportu niż statki rybackie, ze środkami ochrony i zarządzania; |
| --- | --- |

—

zwiększenie kontroli w zakresie zgodności produktów rybnych z krajów trzecich, przywożonych do Wspólnoty innymi środkami transportu niż statki rybackie, ze środkami ochrony i zarządzania;

| — | zamknięcie rynku unijnego dla produktów pochodzących z nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów; |
| --- | --- |

—

zamknięcie rynku unijnego dla produktów pochodzących z nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów;

| — | zwalczanie nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów prowadzonych przez obywateli Wspólnoty Europejskiej poza jej terytorium; |
| --- | --- |

—

zwalczanie nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów prowadzonych przez obywateli Wspólnoty Europejskiej poza jej terytorium;

| — | udoskonalenie środków prawnych koniecznych do wykrywania nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów; |
| --- | --- |

—

udoskonalenie środków prawnych koniecznych do wykrywania nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów;

| — | wprowadzenie skutecznego systemu kar w celu powstrzymania poważnych naruszeń przepisów w dziedzinie rybołówstwa; |
| --- | --- |

—

wprowadzenie skutecznego systemu kar w celu powstrzymania poważnych naruszeń przepisów w dziedzinie rybołówstwa;

| — | usprawnienie działań prowadzonych w ramach regionalnych organizacji do spraw zarządzania połowami wymierzonych w nielegalne, nieraportowane i nieuregulowane połowy; |
| --- | --- |

—

usprawnienie działań prowadzonych w ramach regionalnych organizacji do spraw zarządzania połowami wymierzonych w nielegalne, nieraportowane i nieuregulowane połowy;

| — | wspieranie polityki i działań krajów rozwijających się wobec nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów; |
| --- | --- |

—

wspieranie polityki i działań krajów rozwijających się wobec nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów;

| — | zwiększenie synergii w dziedzinie monitorowania, kontroli i nadzoru między państwami członkowskimi, a także między krajami UE a państwami trzecimi. |
| --- | --- |

—

zwiększenie synergii w dziedzinie monitorowania, kontroli i nadzoru między państwami członkowskimi, a także między krajami UE a państwami trzecimi.

| 2.6 | Wniosek opiera się zatem na założeniu, że skuteczna strategia wobec nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów powinna być szeroko zakrojona i obejmować wszystkie aspekty problemu w obrębie całego łańcucha dostaw. |
| --- | --- |

2.6

Wniosek opiera się zatem na założeniu, że skuteczna strategia wobec nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów powinna być szeroko zakrojona i obejmować wszystkie aspekty problemu w obrębie całego łańcucha dostaw.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1 | EKES uważa, że budzące obawy środowiskowe i społeczno-gospodarcze konsekwencje nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów powodują konieczność podjęcia przez Unię Europejską zdecydowanych działań i dlatego wyraża ogólne poparcie dla Komisji. |
| --- | --- |

3.1

EKES uważa, że budzące obawy środowiskowe i społeczno-gospodarcze konsekwencje nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów powodują konieczność podjęcia przez Unię Europejską zdecydowanych działań i dlatego wyraża ogólne poparcie dla Komisji.

| 3.2 | Obowiązujące obecnie przepisy wspólnotowe, na których opiera się system monitorowania w ramach wspólnej polityki rybackiej (7), przewidują szeroko zakrojony system mający na celu monitorowanie zgodności z prawem połowów prowadzonych przez wspólnotowe statki rybackie, lecz nie dopuszczają równorzędnego poziomu monitorowania produktów rybnych pochodzących z połowów dokonywanych przez statki rybackie z krajów trzecich i przywożonych do Wspólnoty. |
| --- | --- |

3.2

Obowiązujące obecnie przepisy wspólnotowe, na których opiera się system monitorowania w ramach wspólnej polityki rybackiej (7), przewidują szeroko zakrojony system mający na celu monitorowanie zgodności z prawem połowów prowadzonych przez wspólnotowe statki rybackie, lecz nie dopuszczają równorzędnego poziomu monitorowania produktów rybnych pochodzących z połowów dokonywanych przez statki rybackie z krajów trzecich i przywożonych do Wspólnoty.

| 3.3 | Ta luka prawna pozwala podmiotom gospodarczym, zarówno z UE, jak i spoza niej, na wprowadzanie nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów do Wspólnoty, największego na świecie rynku i głównego importera produktów rybnych, co zwiększa dochodowość ich działalności. Z tego powodu Komitet uważa, że proponowane rozporządzenie słusznie koncentruje się na nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowach prowadzonych przez statki z krajów trzecich, nie wyłączając floty wspólnotowej z zakresu jego zastosowania zgodnie z art. 1 ust. 4. |
| --- | --- |

3.3

Ta luka prawna pozwala podmiotom gospodarczym, zarówno z UE, jak i spoza niej, na wprowadzanie nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów do Wspólnoty, największego na świecie rynku i głównego importera produktów rybnych, co zwiększa dochodowość ich działalności. Z tego powodu Komitet uważa, że proponowane rozporządzenie słusznie koncentruje się na nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowach prowadzonych przez statki z krajów trzecich, nie wyłączając floty wspólnotowej z zakresu jego zastosowania zgodnie z art. 1 ust. 4.

| 3.4 | Proponowane rozporządzenie ustanawia nowy system monitorowania, który będzie miał zastosowanie do wszystkich nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów oraz do wszelkiej związanej z nimi działalności prowadzonej na terytorium lub na wodach morskich znajdujących się pod zwierzchnictwem lub jurysdykcją państw członkowskich lub przez statki rybackie bądź obywateli Wspólnoty. Będzie miał on również zastosowanie, bez uszczerbku dla jurysdykcji danego państwa bandery lub państwa nadbrzeżnego, w odniesieniu do nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów prowadzonych przez statki spoza Wspólnoty na pełnym morzu lub na wodach znajdujących się pod jurysdykcją krajów trzecich, podobnie jak w przypadku wymogów wspólnej polityki rybackiej wobec floty wspólnotowej. |
| --- | --- |

3.4

Proponowane rozporządzenie ustanawia nowy system monitorowania, który będzie miał zastosowanie do wszystkich nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów oraz do wszelkiej związanej z nimi działalności prowadzonej na terytorium lub na wodach morskich znajdujących się pod zwierzchnictwem lub jurysdykcją państw członkowskich lub przez statki rybackie bądź obywateli Wspólnoty. Będzie miał on również zastosowanie, bez uszczerbku dla jurysdykcji danego państwa bandery lub państwa nadbrzeżnego, w odniesieniu do nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów prowadzonych przez statki spoza Wspólnoty na pełnym morzu lub na wodach znajdujących się pod jurysdykcją krajów trzecich, podobnie jak w przypadku wymogów wspólnej polityki rybackiej wobec floty wspólnotowej.

| 3.5 | Nie sugerując wyłączenia floty wspólnotowej z zakresu stosowania proponowanego rozporządzenia, EKES uważa, że w rozporządzeniu należy dokonać wyraźniejszego rozróżnienia nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów dokonywanych przez statki z krajów trzecich, które nie są monitorowane przez państwa bandery, oraz innych przypadków nielegalnych połowów dokonywanych przez statki wspólnotowe, które naruszają zasady wspólnej polityki rybackiej i są obecnie objęte instrumentami prawnymi przewidzianymi na mocy wspomnianego powyżej rozporządzenia nr 2847/93. |
| --- | --- |

3.5

Nie sugerując wyłączenia floty wspólnotowej z zakresu stosowania proponowanego rozporządzenia, EKES uważa, że w rozporządzeniu należy dokonać wyraźniejszego rozróżnienia nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów dokonywanych przez statki z krajów trzecich, które nie są monitorowane przez państwa bandery, oraz innych przypadków nielegalnych połowów dokonywanych przez statki wspólnotowe, które naruszają zasady wspólnej polityki rybackiej i są obecnie objęte instrumentami prawnymi przewidzianymi na mocy wspomnianego powyżej rozporządzenia nr 2847/93.

| 3.6 | Proponowane rozporządzenie ustanawia również odpowiedni system monitorowania łańcucha dostaw produktów rybnych wwożonych do Wspólnoty. Komitet uważa, że proponowane środki nie powinny w żadnym razie wywierać na obrót handlowy takiego wpływu, który mógłby stanowić przeszkodę dla legalnego handlu. |
| --- | --- |

3.6

Proponowane rozporządzenie ustanawia również odpowiedni system monitorowania łańcucha dostaw produktów rybnych wwożonych do Wspólnoty. Komitet uważa, że proponowane środki nie powinny w żadnym razie wywierać na obrót handlowy takiego wpływu, który mógłby stanowić przeszkodę dla legalnego handlu.

| 3.7 | EKES z zadowoleniem przyjmuje rozporządzenie zaproponowane przez Komisję. Jest ono jasne, ma szeroki zakres zastosowania, przewiduje monitorowanie nielegalnych połowów na szczeblu wspólnotowym i międzynarodowym, a także środki natychmiastowego egzekwowania prawa oraz skuteczne, współmierne do przewinienia i odstręczające kary dla osób fizycznych i prawnych, które popełniły poważne naruszenie rozporządzenia lub są za takie naruszenie odpowiedzialne. Uważa jednak, że w przypadku naruszeń ze strony państw niewspółpracujących należy rozważyć także możliwość zastosowania wobec tych państw niewspółpracujących sankcji innych niż związane z połowami. |
| --- | --- |

3.7

EKES z zadowoleniem przyjmuje rozporządzenie zaproponowane przez Komisję. Jest ono jasne, ma szeroki zakres zastosowania, przewiduje monitorowanie nielegalnych połowów na szczeblu wspólnotowym i międzynarodowym, a także środki natychmiastowego egzekwowania prawa oraz skuteczne, współmierne do przewinienia i odstręczające kary dla osób fizycznych i prawnych, które popełniły poważne naruszenie rozporządzenia lub są za takie naruszenie odpowiedzialne. Uważa jednak, że w przypadku naruszeń ze strony państw niewspółpracujących należy rozważyć także możliwość zastosowania wobec tych państw niewspółpracujących sankcji innych niż związane z połowami.

| 3.8 | EKES uważa, że w proponowanym rozporządzeniu należy zmienić kolejność rozdziałów, tak aby rozdziały IV i V dotyczące wspólnotowego systemu ostrzegania i identyfikacji statków biorących udział w nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowach następowały po rozdziale I. |
| --- | --- |

3.8

EKES uważa, że w proponowanym rozporządzeniu należy zmienić kolejność rozdziałów, tak aby rozdziały IV i V dotyczące wspólnotowego systemu ostrzegania i identyfikacji statków biorących udział w nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowach następowały po rozdziale I.

| 3.9 | Komitet jednocześnie uważa, że art. 13 ust. 1 w rozdziale III powinien jednoznacznie stanowić, że zakaz przywozu produktów rybnych pozyskanych z nielegalnych, nieraportowanych lub nieuregulowanych połowów obejmuje przywóz drogą morską, lądową i lotniczą. |
| --- | --- |

3.9

Komitet jednocześnie uważa, że art. 13 ust. 1 w rozdziale III powinien jednoznacznie stanowić, że zakaz przywozu produktów rybnych pozyskanych z nielegalnych, nieraportowanych lub nieuregulowanych połowów obejmuje przywóz drogą morską, lądową i lotniczą.

| 3.10 | Zdaniem Komitetu główna trudność we wprowadzeniu w życie rozporządzenia polega na tym, że konieczna jest ogólna zgoda i wsparcie ze strony państw członkowskich oraz sieć skutecznej współpracy na szczeblu międzynarodowym. |
| --- | --- |

3.10

Zdaniem Komitetu główna trudność we wprowadzeniu w życie rozporządzenia polega na tym, że konieczna jest ogólna zgoda i wsparcie ze strony państw członkowskich oraz sieć skutecznej współpracy na szczeblu międzynarodowym.

| 3.11 | Komitet uważa, że wprowadzenie w życie wszystkich proponowanych środków z zakresu kontroli i inspekcji, zarówno w portach, jak i na morzu, oraz środków dotyczących świadectw, monitorowania i weryfikacji statków i połowów, a także kontroli przywozu odbywającego się drogą lądową, morską i lotniczą będzie wiązać się ze znacznym wzrostem wydatków i biurokracji w państwach członkowskich oraz rozbudową administracyjnej infrastruktury monitorowania. Komitet wzywa zatem Komisję do uwzględnienia ich wpływu w proponowanym rozporządzeniu, tak aby nie osłabić końcowego skutku. |
| --- | --- |

3.11

Komitet uważa, że wprowadzenie w życie wszystkich proponowanych środków z zakresu kontroli i inspekcji, zarówno w portach, jak i na morzu, oraz środków dotyczących świadectw, monitorowania i weryfikacji statków i połowów, a także kontroli przywozu odbywającego się drogą lądową, morską i lotniczą będzie wiązać się ze znacznym wzrostem wydatków i biurokracji w państwach członkowskich oraz rozbudową administracyjnej infrastruktury monitorowania. Komitet wzywa zatem Komisję do uwzględnienia ich wpływu w proponowanym rozporządzeniu, tak aby nie osłabić końcowego skutku.

| 3.12 | W związku z tym Komitet wzywa Komisję do zachowania odpowiedniej ostrożności, by stosowanie proponowanego rozporządzania nie pociągało za sobą wzrostu kosztów eksploatacji dla przedsiębiorstw, których statki dokonują legalnych połowów. |
| --- | --- |

3.12

W związku z tym Komitet wzywa Komisję do zachowania odpowiedniej ostrożności, by stosowanie proponowanego rozporządzania nie pociągało za sobą wzrostu kosztów eksploatacji dla przedsiębiorstw, których statki dokonują legalnych połowów.

| 3.13 | Wreszcie EKES uważa, że zaproponowane środki wzmacniają rolę Wspólnoty jako państwa bandery, państwa portu, państwa zbytu i państwa beneficjenta. |
| --- | --- |

3.13

Wreszcie EKES uważa, że zaproponowane środki wzmacniają rolę Wspólnoty jako państwa bandery, państwa portu, państwa zbytu i państwa beneficjenta.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1 | Jak wynika z dotychczasowych analiz, jeśli proponowane rozporządzenie będzie stosowane w sposób prawidłowy, konsekwentny i ciągły, może ono sprawić, że Unia Europejska zajmie czołową pozycję lub stanie się przywódcą w międzynarodowej walce z nielegalnymi, nieraportowanymi i nieuregulowanymi połowami. |
| --- | --- |

4.1

Jak wynika z dotychczasowych analiz, jeśli proponowane rozporządzenie będzie stosowane w sposób prawidłowy, konsekwentny i ciągły, może ono sprawić, że Unia Europejska zajmie czołową pozycję lub stanie się przywódcą w międzynarodowej walce z nielegalnymi, nieraportowanymi i nieuregulowanymi połowami.

| 4.2 | Bezpośrednio po kilku ogólnych przepisach dotyczących wykonania w rozporządzeniu zawarto przepisy o kontroli statków rybackich z krajów trzecich w portach UE. Ważne jest, aby w tym miejscu zaznaczyć, że przeładunki na wodach terytorialnych Wspólnoty między statkami rybackimi z krajów trzecich lub między takimi statkami a statkami wspólnotowymi są zakazane. Zakaz ten obejmuje również przeładunki na morzu między statkami Wspólnoty a statkami z krajów trzecich poza wodami terytorialnymi Wspólnoty. |
| --- | --- |

4.2

Bezpośrednio po kilku ogólnych przepisach dotyczących wykonania w rozporządzeniu zawarto przepisy o kontroli statków rybackich z krajów trzecich w portach UE. Ważne jest, aby w tym miejscu zaznaczyć, że przeładunki na wodach terytorialnych Wspólnoty między statkami rybackimi z krajów trzecich lub między takimi statkami a statkami wspólnotowymi są zakazane. Zakaz ten obejmuje również przeładunki na morzu między statkami Wspólnoty a statkami z krajów trzecich poza wodami terytorialnymi Wspólnoty.

| 4.3 | EKES z zadowoleniem przyjmuje ten zakaz przeładunku na pełnym morzu; wielokrotnie wzywał on Komisję do wprowadzenia takiego zakazu, ponieważ z tego rodzaju przeładunku pochodzi znaczna część nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów. |
| --- | --- |

4.3

EKES z zadowoleniem przyjmuje ten zakaz przeładunku na pełnym morzu; wielokrotnie wzywał on Komisję do wprowadzenia takiego zakazu, ponieważ z tego rodzaju przeładunku pochodzi znaczna część nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów.

| 4.4 | Rozporządzenie wyraźnie stanowi, że statki z krajów trzecich będą mogły wpływać jedynie do „wyznaczonych portów” w Unii Europejskiej, określonych wcześniej przez państwa członkowskie, pod warunkiem spełnienia szeregu wymogów dotyczących powiadomienia o przybyciu i zezwolenia, poświadczonego świadectwa połowowego i inspekcji. Statki rybackie z krajów trzecich będą objęte zakazem wstępu do portów państw członkowskich, korzystania z usług portowych oraz prowadzenia operacji wyładunku, przeładunku lub przetwarzania na podkładzie w takich portach, jeżeli nie spełnią wymogów i przepisów określonych w rozporządzeniu. |
| --- | --- |

4.4

Rozporządzenie wyraźnie stanowi, że statki z krajów trzecich będą mogły wpływać jedynie do „wyznaczonych portów” w Unii Europejskiej, określonych wcześniej przez państwa członkowskie, pod warunkiem spełnienia szeregu wymogów dotyczących powiadomienia o przybyciu i zezwolenia, poświadczonego świadectwa połowowego i inspekcji. Statki rybackie z krajów trzecich będą objęte zakazem wstępu do portów państw członkowskich, korzystania z usług portowych oraz prowadzenia operacji wyładunku, przeładunku lub przetwarzania na podkładzie w takich portach, jeżeli nie spełnią wymogów i przepisów określonych w rozporządzeniu.

| 4.5 | Rozporządzenie przywiązuje szczególną wagę do bacznego i rygorystycznego monitorowania powiadomień o przybyciu, wydawania świadectw połowowych i inspekcji w portach. |
| --- | --- |

4.5

Rozporządzenie przywiązuje szczególną wagę do bacznego i rygorystycznego monitorowania powiadomień o przybyciu, wydawania świadectw połowowych i inspekcji w portach.

| 4.6 | W kwestii weryfikacji świadectw połowowych, które należy przesłać na 72 godziny przed przybyciem do portu, Komitet uważa, że powinny one być zatwierdzane elektronicznie przez organ zatwierdzający. Komitet uważa, że proponowane rozporządzenie nie precyzuje dostatecznie sposobu zatwierdzania tych świadectw. Ponadto Komitet uważa, że Komisja powinna określić wszelkie wyjątki od terminu 72 godzin. |
| --- | --- |

4.6

W kwestii weryfikacji świadectw połowowych, które należy przesłać na 72 godziny przed przybyciem do portu, Komitet uważa, że powinny one być zatwierdzane elektronicznie przez organ zatwierdzający. Komitet uważa, że proponowane rozporządzenie nie precyzuje dostatecznie sposobu zatwierdzania tych świadectw. Ponadto Komitet uważa, że Komisja powinna określić wszelkie wyjątki od terminu 72 godzin.

| 4.7 | Komitet popiera wytyczne Komisji dotyczące monitorowania statków rybackich i apeluje o porozumienie między państwami członkowskimi w celu zapewnienia jednolitego ich stosowania we wszystkich „wyznaczonych portach”. |
| --- | --- |

4.7

Komitet popiera wytyczne Komisji dotyczące monitorowania statków rybackich i apeluje o porozumienie między państwami członkowskimi w celu zapewnienia jednolitego ich stosowania we wszystkich „wyznaczonych portach”.

| 4.8 | Naruszenia rozporządzenia, polegające na udziale statku rybackiego z kraju trzeciego w nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowach, będą skutkować objęciem tego statku zakazem wyładunku, przeładunku lub przetwarzania połowów na pokładzie, wszczęciem dochodzenia oraz w stosownych przypadkach nałożeniem kar na mocy ustawodawstwa krajowego danego państwa członkowskiego. W razie poważnych naruszeń proponowane rozporządzenie przewiduje środki natychmiastowego egzekwowania prawa. |
| --- | --- |

4.8

Naruszenia rozporządzenia, polegające na udziale statku rybackiego z kraju trzeciego w nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowach, będą skutkować objęciem tego statku zakazem wyładunku, przeładunku lub przetwarzania połowów na pokładzie, wszczęciem dochodzenia oraz w stosownych przypadkach nałożeniem kar na mocy ustawodawstwa krajowego danego państwa członkowskiego. W razie poważnych naruszeń proponowane rozporządzenie przewiduje środki natychmiastowego egzekwowania prawa.

| 4.9 | Rygorystyczne monitorowanie statków rybackich z krajów trzecich, które przebiega dokładnie według tej samej procedury co monitorowanie statków wspólnotowych, ma na celu zidentyfikowanie produktów rybnych pochodzących z nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych operacji połowowych. Na mocy rozporządzenia przywóz tych produktów do Unii Europejskiej jest zabroniony. |
| --- | --- |

4.9

Rygorystyczne monitorowanie statków rybackich z krajów trzecich, które przebiega dokładnie według tej samej procedury co monitorowanie statków wspólnotowych, ma na celu zidentyfikowanie produktów rybnych pochodzących z nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych operacji połowowych. Na mocy rozporządzenia przywóz tych produktów do Unii Europejskiej jest zabroniony.

| 4.10 | EKES uważa, że towary przywożone powinny podlegać inspekcji na całym terytorium Wspólnoty i dlatego rozdział III powinien również uwzględniać inspekcję kontenerów przywożonych do Wspólnoty Europejskiej drogą lądową lub lotniczą. Ponadto należy ustalić minimalny odsetek kontenerów, które mają podlegać corocznej inspekcji. |
| --- | --- |

4.10

EKES uważa, że towary przywożone powinny podlegać inspekcji na całym terytorium Wspólnoty i dlatego rozdział III powinien również uwzględniać inspekcję kontenerów przywożonych do Wspólnoty Europejskiej drogą lądową lub lotniczą. Ponadto należy ustalić minimalny odsetek kontenerów, które mają podlegać corocznej inspekcji.

| 4.11 | Rozporządzenie przewiduje, że w przypadku uznania produktów rybnych za pochodzące z nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów zgodnie z rozporządzeniem, a zatem zakazu ich przywozu, państwo członkowskie może skonfiskować i zbyć te produkty zgodnie z przepisami krajowymi, przy należytym uwzględnieniu prawa do odwołania. |
| --- | --- |

4.11

Rozporządzenie przewiduje, że w przypadku uznania produktów rybnych za pochodzące z nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów zgodnie z rozporządzeniem, a zatem zakazu ich przywozu, państwo członkowskie może skonfiskować i zbyć te produkty zgodnie z przepisami krajowymi, przy należytym uwzględnieniu prawa do odwołania.

| 4.12 | Aby zapewnić prawidłowe stosowanie rozporządzenia we wszystkich sprawach dotyczących przywozu i ponownego wywozu produktów rybnych oraz w stosownych przypadkach zakazu przywozu, przewidziano, że Komisja będzie mogła podpisywać umowy o współpracy administracyjnej z państwami bandery. |
| --- | --- |

4.12

Aby zapewnić prawidłowe stosowanie rozporządzenia we wszystkich sprawach dotyczących przywozu i ponownego wywozu produktów rybnych oraz w stosownych przypadkach zakazu przywozu, przewidziano, że Komisja będzie mogła podpisywać umowy o współpracy administracyjnej z państwami bandery.

| 4.13 | System ustanowiony przez Komisję na mocy tego rozporządzenia wymaga szerokiej współpracy na szczeblu międzynarodowym pomiędzy Unią Europejską i państwami bandery, współpracy państw w regionalnych organizacjach ds. rybołówstwa oraz współpracy samych organizacji regionalnych. Ponadto ze współpracy tej wynika konieczność zidentyfikowania państw niewspółpracujących, a rozporządzenie przewiduje sposoby postępowania z tymi państwami. |
| --- | --- |

4.13

System ustanowiony przez Komisję na mocy tego rozporządzenia wymaga szerokiej współpracy na szczeblu międzynarodowym pomiędzy Unią Europejską i państwami bandery, współpracy państw w regionalnych organizacjach ds. rybołówstwa oraz współpracy samych organizacji regionalnych. Ponadto ze współpracy tej wynika konieczność zidentyfikowania państw niewspółpracujących, a rozporządzenie przewiduje sposoby postępowania z tymi państwami.

| 4.14 | Pierwszą wewnętrzną konsekwencją tej współpracy międzynarodowej jest utworzenie wspólnotowego systemu ostrzegania, który ma na celu ostrzeganie podmiotów gospodarczych i państw członkowskich o wszelkich uzasadnionych wątpliwościach Wspólnoty co do zgodności z obowiązującymi prawami, przepisami lub międzynarodowymi środkami ochrony i zarządzania odnośnie do statków rybackich lub produktów rybnych pochodzących z niektórych krajów trzecich. |
| --- | --- |

4.14

Pierwszą wewnętrzną konsekwencją tej współpracy międzynarodowej jest utworzenie wspólnotowego systemu ostrzegania, który ma na celu ostrzeganie podmiotów gospodarczych i państw członkowskich o wszelkich uzasadnionych wątpliwościach Wspólnoty co do zgodności z obowiązującymi prawami, przepisami lub międzynarodowymi środkami ochrony i zarządzania odnośnie do statków rybackich lub produktów rybnych pochodzących z niektórych krajów trzecich.

| 4.15 | Skutkiem ostrzegania będzie monitorowanie na szczeblu wspólnotowym i międzynarodowym produktów przywożonych, zarówno tych, które spowodowały wydanie ostrzeżenia, jak i produktów przywożonych uprzednio, oraz statków rybackich, których dotyczy ostrzeżenie. Jeżeli dochodzenia, inspekcje i weryfikacje wykażą, że doszło do nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów, Komisja jako jeden ze środków wpisze dany statek lub statki do wspólnotowego wykazu statków rybackich prowadzących nielegalne, nieraportowane i nieuregulowane połowy. |
| --- | --- |

4.15

Skutkiem ostrzegania będzie monitorowanie na szczeblu wspólnotowym i międzynarodowym produktów przywożonych, zarówno tych, które spowodowały wydanie ostrzeżenia, jak i produktów przywożonych uprzednio, oraz statków rybackich, których dotyczy ostrzeżenie. Jeżeli dochodzenia, inspekcje i weryfikacje wykażą, że doszło do nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów, Komisja jako jeden ze środków wpisze dany statek lub statki do wspólnotowego wykazu statków rybackich prowadzących nielegalne, nieraportowane i nieuregulowane połowy.

| 4.16 | Rozporządzenie stanowi, że za gromadzenie i analizowanie wszystkich informacji dotyczących nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów odpowiadać będzie Komisja lub wyznaczony przez nią organ. |
| --- | --- |

4.16

Rozporządzenie stanowi, że za gromadzenie i analizowanie wszystkich informacji dotyczących nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów odpowiadać będzie Komisja lub wyznaczony przez nią organ.

| 4.17 | EKES uważa, że najlepszym organem do wykonywania tego zadania jest Wspólnotowa Agencja Kontroli Rybołówstwa, której należy zapewnić większe zasoby ludzkie i finansowe. |
| --- | --- |

4.17

EKES uważa, że najlepszym organem do wykonywania tego zadania jest Wspólnotowa Agencja Kontroli Rybołówstwa, której należy zapewnić większe zasoby ludzkie i finansowe.

| 4.18 | Rozporządzenie bardzo szeroko uwzględnia wszystkie aspekty opracowywania, aktualizowania i zapewniania publicznego dostępu do wspólnotowego wykazu statków rybackich prowadzących nielegalne, nieraportowane i nieuregulowane połowy oraz treść wykazu; statki znajdujące się w wykazach statków prowadzących nielegalne, nieraportowane i nieuregulowane połowy przyjętych przez regionalne organizacje do spraw zarządzania połowami będą dodawane automatycznie. EKES uważa, że zamiast automatycznego dodawania do tego wykazu wspólnotowych statków rybackich Komisja powinna uprzednio upewnić się, że zainteresowane państwa członkowskie nie przyjęły skutecznych środków zgodnie z art. 26 proponowanego rozporządzenia. |
| --- | --- |

4.18

Rozporządzenie bardzo szeroko uwzględnia wszystkie aspekty opracowywania, aktualizowania i zapewniania publicznego dostępu do wspólnotowego wykazu statków rybackich prowadzących nielegalne, nieraportowane i nieuregulowane połowy oraz treść wykazu; statki znajdujące się w wykazach statków prowadzących nielegalne, nieraportowane i nieuregulowane połowy przyjętych przez regionalne organizacje do spraw zarządzania połowami będą dodawane automatycznie. EKES uważa, że zamiast automatycznego dodawania do tego wykazu wspólnotowych statków rybackich Komisja powinna uprzednio upewnić się, że zainteresowane państwa członkowskie nie przyjęły skutecznych środków zgodnie z art. 26 proponowanego rozporządzenia.

| 4.19 | Komitet uważa, że system ustanowiony na mocy rozporządzenia jest odpowiedni, gdyż jest wyrazem poważnej próby rejestracji statków rybackich i państw niewspółpracujących w wykazach nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów i przewiduje wszelkie gwarancje uprzedniego powiadamiania i ochrony oraz uwzględnia środki mające zastosowanie do statków i państw biorących udział w nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowach. EKES uważa jednak, że należy wzmocnić gwarancje związane z procedurami identyfikacji statków prowadzących nielegalne, nieraportowane i nieuregulowane połowy oraz państw niewspółpracujących, co dotyczy zwłaszcza gwarancji ochrony, oraz że powinny one opierać się na solidnych dowodach, aby zapobiec późniejszemu uchyleniu przez sądy środków przyjętych przez państwa członkowskie. |
| --- | --- |

4.19

Komitet uważa, że system ustanowiony na mocy rozporządzenia jest odpowiedni, gdyż jest wyrazem poważnej próby rejestracji statków rybackich i państw niewspółpracujących w wykazach nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów i przewiduje wszelkie gwarancje uprzedniego powiadamiania i ochrony oraz uwzględnia środki mające zastosowanie do statków i państw biorących udział w nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowach. EKES uważa jednak, że należy wzmocnić gwarancje związane z procedurami identyfikacji statków prowadzących nielegalne, nieraportowane i nieuregulowane połowy oraz państw niewspółpracujących, co dotyczy zwłaszcza gwarancji ochrony, oraz że powinny one opierać się na solidnych dowodach, aby zapobiec późniejszemu uchyleniu przez sądy środków przyjętych przez państwa członkowskie.

| 4.20 | Biorąc pod uwagę poważne konsekwencje znalezienia się w wykazie państw niewspółpracujących oraz konieczność stosowania wymogów rozporządzenia do wszystkich państw w równym stopniu, EKES uważa za w pełni słuszne, by Komisja wspierała kraje rozwijające się w spełnianiu wspomnianych wymogów w zakresie monitorowania, kontroli i nadzorowania działalności połowowej. |
| --- | --- |

4.20

Biorąc pod uwagę poważne konsekwencje znalezienia się w wykazie państw niewspółpracujących oraz konieczność stosowania wymogów rozporządzenia do wszystkich państw w równym stopniu, EKES uważa za w pełni słuszne, by Komisja wspierała kraje rozwijające się w spełnianiu wspomnianych wymogów w zakresie monitorowania, kontroli i nadzorowania działalności połowowej.

| 4.21 | Komitet jest zdania, że satelitarny system monitorowania statków (VMS) jest istotnym narzędziem umożliwiającym monitorowanie nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów. Dlatego też EKES uważa, że usunięcie danego kraju z wykazu państw niewspółpracujących powinno następować pod warunkiem spełnienia wymogu zainstalowania VMS na wszystkich jego statkach rybackich. |
| --- | --- |

4.21

Komitet jest zdania, że satelitarny system monitorowania statków (VMS) jest istotnym narzędziem umożliwiającym monitorowanie nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów. Dlatego też EKES uważa, że usunięcie danego kraju z wykazu państw niewspółpracujących powinno następować pod warunkiem spełnienia wymogu zainstalowania VMS na wszystkich jego statkach rybackich.

| 4.22 | Komitet pochwala rygorystyczne środki ustanowione na mocy rozporządzenia mające zastosowanie wobec statków rybackich i państw niewspółpracujących biorących udział w nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowach. |
| --- | --- |

4.22

Komitet pochwala rygorystyczne środki ustanowione na mocy rozporządzenia mające zastosowanie wobec statków rybackich i państw niewspółpracujących biorących udział w nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowach.

| 4.23 | Rozporządzenie zakazuje również obywatelom państw członkowskich udzielania jakiejkolwiek pomocy lub udziału w nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowach, a także wszelkiej działalności związanej z czarterowaniem, wywożeniem lub sprzedażą statków rybackich wpisanych do wspólnotowych wykazów statków rybackich prowadzących nielegalne, nieraportowane i nieuregulowane połowy. |
| --- | --- |

4.23

Rozporządzenie zakazuje również obywatelom państw członkowskich udzielania jakiejkolwiek pomocy lub udziału w nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowach, a także wszelkiej działalności związanej z czarterowaniem, wywożeniem lub sprzedażą statków rybackich wpisanych do wspólnotowych wykazów statków rybackich prowadzących nielegalne, nieraportowane i nieuregulowane połowy.

| 4.24 | Wreszcie rozporządzenie kładzie nacisk na poważne naruszenia, harmonizację minimalnego poziomu ustalania maksymalnych grzywien we wszystkich państwach członkowskich, zarówno dla osób fizycznych, jak i prawnych, a także środki natychmiastowego egzekwowania prawa i kary dodatkowe, aby zapobiec ponownym naruszeniom i umożliwić właściwym władzom prowadzenie dochodzenia. |
| --- | --- |

4.24

Wreszcie rozporządzenie kładzie nacisk na poważne naruszenia, harmonizację minimalnego poziomu ustalania maksymalnych grzywien we wszystkich państwach członkowskich, zarówno dla osób fizycznych, jak i prawnych, a także środki natychmiastowego egzekwowania prawa i kary dodatkowe, aby zapobiec ponownym naruszeniom i umożliwić właściwym władzom prowadzenie dochodzenia.

| 4.25 | Komitet uważa, że poziom kar nakładanych na statki z krajów trzecich powinien zostać zharmonizowany we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

4.25

Komitet uważa, że poziom kar nakładanych na statki z krajów trzecich powinien zostać zharmonizowany we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej.

| 4.26 | W celu uproszczenia przepisów wspólnotowych proponowane przez Komisję rozporządzenie zawiera główne zasady kontroli, inspekcji oraz ramy wykonawcze przyjęte przez regionalne organizacje do spraw zarządzania połowami, do których należy Wspólnota, dzięki czemu zakres stosowania rozporządzenia został poszerzony w sposób uwzględniający wszystkie wody podlegające tym organizacjom. |
| --- | --- |

4.26

W celu uproszczenia przepisów wspólnotowych proponowane przez Komisję rozporządzenie zawiera główne zasady kontroli, inspekcji oraz ramy wykonawcze przyjęte przez regionalne organizacje do spraw zarządzania połowami, do których należy Wspólnota, dzięki czemu zakres stosowania rozporządzenia został poszerzony w sposób uwzględniający wszystkie wody podlegające tym organizacjom.

| 4.27 | EKES jest zdania, że w przyszłości Komisja powinna przeanalizować możliwość rozszerzenia zakresu rozporządzenia na rybołówstwo słodkowodne. |
| --- | --- |

4.27

EKES jest zdania, że w przyszłości Komisja powinna przeanalizować możliwość rozszerzenia zakresu rozporządzenia na rybołówstwo słodkowodne.

| 4.28 | EKES uważa, że rozporządzenie zaproponowane przez Komisję jest bardzo pożytecznym narzędziem zapobiegania nielegalnym, nieraportowanym i nieuregulowanym połowom oraz ich powstrzymywania i eliminowania. Wprowadzenie w życie tego rozporządzenia będzie wymagać ciągłych i zdecydowanych wysiłków. Komitet uważa, że w tym przypadku istotna jest współpraca między państwami członkowskimi. |
| --- | --- |

4.28

EKES uważa, że rozporządzenie zaproponowane przez Komisję jest bardzo pożytecznym narzędziem zapobiegania nielegalnym, nieraportowanym i nieuregulowanym połowom oraz ich powstrzymywania i eliminowania. Wprowadzenie w życie tego rozporządzenia będzie wymagać ciągłych i zdecydowanych wysiłków. Komitet uważa, że w tym przypadku istotna jest współpraca między państwami członkowskimi.

Bruksela, 29 maja 2008 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRADIS

---

(1)  Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2847/93 z dnia 12 października 1993 r.

1

(2)  COM(2002) 180 z dnia 28 maja 2002 r. oraz konkluzje Rady z 7 czerwca 2002 r.

2

(3)  Rezolucja Parlamentu Europejskiego 2006/2225, przyjęta 15 lutego 2007 r.

3

(4)  COM(2007) 601 wersja ostateczna z 17 października 2007 r.

4

(5)  Konferencja EKES-u dotycząca odpowiedzialności państwa bandery, 30 stycznia 2007 r.

5

(6)  Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady 2007/0223 (CNS) ustanawiającego wspólnotowy system zapobiegania nielegalnym, nieraportowanym i nieuregulowanym połowom oraz ich powstrzymywania i eliminowania.

6

(7)  Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2847/93 z dnia 12 października 1993 r.

7

---

| 30.8.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 224/77 |
| --- | --- | --- | --- |

30.8.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 224/77

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie

| — | ochrony wrażliwych ekosystemów morskich na pełnym morzu przed niekorzystnym wpływem przydennych narzędzi połowowych oraz w sprawie |
| --- | --- |

—

ochrony wrażliwych ekosystemów morskich na pełnym morzu przed niekorzystnym wpływem przydennych narzędzi połowowych oraz w sprawie

| — | komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie niszczycielskich praktyk połowowych na pełnym morzu i ochrony wrażliwych ekosystemów głębinowych |
| --- | --- |

—

komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie niszczycielskich praktyk połowowych na pełnym morzu i ochrony wrażliwych ekosystemów głębinowych

COM(2007) 605 wersja ostateczna — 2007/242 (CNS)

COM(2007) 604 wersja ostateczna

(2008/C 224/17)

Dnia 4 grudnia 2007 r. Rada, działając na podstawie art. 37 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie ochrony wrażliwych ekosystemów morskich na pełnym morzu przed niekorzystnym wpływem przydennych narzędzi połowowych

Dnia 17 października 2007 r. Komisja, działając w ramach protokołu o współpracy podpisanego 7 listopada 2005 r., postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie niszczycielskich praktyk połowowych na pełnym morzu i ochrony wrażliwych ekosystemów głębinowych

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 29 kwietnia 2008 r. Sprawozdawcą był José María ESPUNY MOYANO, a współsprawozdawcą Richard ADAMS.

Na 445.sesji plenarnej w dniach 28-29 maja 2008 r. (posiedzenie z dn. 29 maja) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 101 głosami — 1 osoba wstrzymała się od głosu — następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Komitet popiera ogólne kierunki polityki przedstawione przez Komisję w omawianym wniosku i komunikacie, uważa jednak, że można by ulepszyć treść, zwiększyć skuteczność i oddziaływanie proponowanego rozporządzenia, uwzględniając zalecenia zawarte w punkcie 4 i 5 niniejszej opinii. |
| --- | --- |

1.1

Komitet popiera ogólne kierunki polityki przedstawione przez Komisję w omawianym wniosku i komunikacie, uważa jednak, że można by ulepszyć treść, zwiększyć skuteczność i oddziaływanie proponowanego rozporządzenia, uwzględniając zalecenia zawarte w punkcie 4 i 5 niniejszej opinii.

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | W ostatnich latach stało się jasne, że ekosystemy głębinowe mogą być źródłem ogromnej różnorodności biologicznej i obfitości życia morskiego. Stanowią one jedne z ostatnich pozostałych, istotnych zgrupowań zasobów naturalnych. Rafom koralowym zimnych wód, górom podwodnym, koralowcom, kominom hydrotermalnym oraz koloniom gąbek coraz bardziej zagraża działalność człowieka. Systemy takie istnieją w znacznie mniej wydajnych środowiskach niż te spotykane w płytkich wodach, a zatem mogą potrzebować wieków na regenerację. Poszukiwanie węglowodorów, układanie kabli podmorskich, zrzucanie odpadów oraz szczególne rodzaje przydennej działalności połowowej, jak również inne typy działalności ludzkiej (1), mogą mieć negatywne skutki. Koralowce żyjące w zimnych wodach występują także na szelfie kontynentalnym w umiarkowanych szerokościach geograficznych (2). |
| --- | --- |

2.1

W ostatnich latach stało się jasne, że ekosystemy głębinowe mogą być źródłem ogromnej różnorodności biologicznej i obfitości życia morskiego. Stanowią one jedne z ostatnich pozostałych, istotnych zgrupowań zasobów naturalnych. Rafom koralowym zimnych wód, górom podwodnym, koralowcom, kominom hydrotermalnym oraz koloniom gąbek coraz bardziej zagraża działalność człowieka. Systemy takie istnieją w znacznie mniej wydajnych środowiskach niż te spotykane w płytkich wodach, a zatem mogą potrzebować wieków na regenerację. Poszukiwanie węglowodorów, układanie kabli podmorskich, zrzucanie odpadów oraz szczególne rodzaje przydennej działalności połowowej, jak również inne typy działalności ludzkiej (1), mogą mieć negatywne skutki. Koralowce żyjące w zimnych wodach występują także na szelfie kontynentalnym w umiarkowanych szerokościach geograficznych (2).

| 2.2 | Połowy przydenne wymagają wysoko wyspecjalizowanych narzędzi, których zasadniczo można używać bez poważnej szkody wszędzie tam, gdzie dno morskie jest piaszczyste lub błotniste. Jednakże niektóre rodzaje narzędzi są z konieczności ciężkie i masywne, dlatego też w delikatnych ekosystemach głębinowych mogą powodować znaczną degradację siedlisk i niszczyć prastare i w znacznej mierze niezastępowalne struktury, w szczególności zaś koralowce. |
| --- | --- |

2.2

Połowy przydenne wymagają wysoko wyspecjalizowanych narzędzi, których zasadniczo można używać bez poważnej szkody wszędzie tam, gdzie dno morskie jest piaszczyste lub błotniste. Jednakże niektóre rodzaje narzędzi są z konieczności ciężkie i masywne, dlatego też w delikatnych ekosystemach głębinowych mogą powodować znaczną degradację siedlisk i niszczyć prastare i w znacznej mierze niezastępowalne struktury, w szczególności zaś koralowce.

| 2.3 | Jak to często ma miejsce w przypadku globalnych kwestii dotyczących środowiska naturalnego, przyjęto, że problemowi temu można kompleksowo zaradzić tylko poprzez wprowadzenie zrównoważonych, skutecznych, dających się wyegzekwować środków w skali ogólnoświatowej. Zgromadzenie Ogólne ONZ od 2004 r. prowadzi dyskusje w sprawie problemów wynikających z praktyk połowowych na pełnym morzu. W dniu 8 grudnia 2006 r. przyjęło rezolucję 61/105 w sprawie zrównoważonego rybołówstwa, w której stanowczo zaapelowano do państw i organizacji mających uprawnienia w zakresie połowów przydennych na pełnym morzu, by uregulowały tego rodzaju działalność połowową w celu ochrony wrażliwych ekosystemów morskich przed zniszczeniem (3). |
| --- | --- |

2.3

Jak to często ma miejsce w przypadku globalnych kwestii dotyczących środowiska naturalnego, przyjęto, że problemowi temu można kompleksowo zaradzić tylko poprzez wprowadzenie zrównoważonych, skutecznych, dających się wyegzekwować środków w skali ogólnoświatowej. Zgromadzenie Ogólne ONZ od 2004 r. prowadzi dyskusje w sprawie problemów wynikających z praktyk połowowych na pełnym morzu. W dniu 8 grudnia 2006 r. przyjęło rezolucję 61/105 w sprawie zrównoważonego rybołówstwa, w której stanowczo zaapelowano do państw i organizacji mających uprawnienia w zakresie połowów przydennych na pełnym morzu, by uregulowały tego rodzaju działalność połowową w celu ochrony wrażliwych ekosystemów morskich przed zniszczeniem (3).

| 2.4 | W niniejszej opinii rozpatrywane są dwa dokumenty Komisji dotyczące ochrony wrażliwych ekosystemów morskich. W pierwszym z nich (COM(2007) 604) przedstawiono ogólne założenia polityki, które, jak się proponuje, powinny ukierunkowywać i inspirować konkretne działania podejmowane przez UE. Wynikają one z zaleceń FAO opracowanych po szeroko zakrojonej dyskusji nad tym zagadnieniem na forum Zgromadzenia Ogólnego ONZ (4), w której ważną rolę odegrała UE. Drugi dokument (COM(2007) 605) to proponowane rozporządzenie Rady, które będzie miało zastosowanie do statków UE prowadzących działalność pełnomorską w obszarach nieobjętych kompetencjami regionalnej organizacji ds. zarządzania rybołówstwem (RFMO) i które należy traktować jako bezpośrednią odpowiedź prawodawcy. |
| --- | --- |

2.4

W niniejszej opinii rozpatrywane są dwa dokumenty Komisji dotyczące ochrony wrażliwych ekosystemów morskich. W pierwszym z nich (COM(2007) 604) przedstawiono ogólne założenia polityki, które, jak się proponuje, powinny ukierunkowywać i inspirować konkretne działania podejmowane przez UE. Wynikają one z zaleceń FAO opracowanych po szeroko zakrojonej dyskusji nad tym zagadnieniem na forum Zgromadzenia Ogólnego ONZ (4), w której ważną rolę odegrała UE. Drugi dokument (COM(2007) 605) to proponowane rozporządzenie Rady, które będzie miało zastosowanie do statków UE prowadzących działalność pełnomorską w obszarach nieobjętych kompetencjami regionalnej organizacji ds. zarządzania rybołówstwem (RFMO) i które należy traktować jako bezpośrednią odpowiedź prawodawcy.

| 2.5 | W dłuższej perspektywie jest w interesie zarówno sektora, jak i środowisk zajmujących się ochroną, by siedliska dna morskiego były chronione, tak aby zapewnić długofalowy zrównoważony rozwój stad ryb oraz ochronę i zachowanie różnorodności biologicznej środowiska morskiego. |
| --- | --- |

2.5

W dłuższej perspektywie jest w interesie zarówno sektora, jak i środowisk zajmujących się ochroną, by siedliska dna morskiego były chronione, tak aby zapewnić długofalowy zrównoważony rozwój stad ryb oraz ochronę i zachowanie różnorodności biologicznej środowiska morskiego.

3.   Zarys ogólnego podejścia Komisji (COM 604) oraz jej konkretnego wniosku (COM 605)

| 3.1 | Dwoma kluczowymi elementami ram zarządzania pełnomorską przydenną działalnością połowową są uprzednia ocena proponowanego obszaru połowowego pod względem oddziaływania na środowisko, przy czym ocena taka byłaby warunkiem uzyskania zezwolenia na poszczególne połowy, oraz zdolność wykazania, że działalność nie wywiera znacznego niekorzystnego wpływu, jako warunek kontynuacji połowów. Równocześnie jako element wspierający należy rozwinąć doskonalsze badania naukowe i gromadzenie danych w celu określenia znanych lub prawdopodobnych miejsc występowania wrażliwych systemów oraz ich dynamiki ekologicznej. |
| --- | --- |

3.1

Dwoma kluczowymi elementami ram zarządzania pełnomorską przydenną działalnością połowową są uprzednia ocena proponowanego obszaru połowowego pod względem oddziaływania na środowisko, przy czym ocena taka byłaby warunkiem uzyskania zezwolenia na poszczególne połowy, oraz zdolność wykazania, że działalność nie wywiera znacznego niekorzystnego wpływu, jako warunek kontynuacji połowów. Równocześnie jako element wspierający należy rozwinąć doskonalsze badania naukowe i gromadzenie danych w celu określenia znanych lub prawdopodobnych miejsc występowania wrażliwych systemów oraz ich dynamiki ekologicznej.

| 3.2 | Szczególnie wartościowym środkiem działania jest zamykanie określonych obszarów geograficznych lub obszarów objętych specjalnym zarządzaniem. Przyjmowano by go w drodze porozumienia w ramach RFMO. Ochrona na obszarach nieobjętych kompetencjami RFMO należy do zadań poszczególnych państw w odniesieniu do statków pływających pod ich banderą. |
| --- | --- |

3.2

Szczególnie wartościowym środkiem działania jest zamykanie określonych obszarów geograficznych lub obszarów objętych specjalnym zarządzaniem. Przyjmowano by go w drodze porozumienia w ramach RFMO. Ochrona na obszarach nieobjętych kompetencjami RFMO należy do zadań poszczególnych państw w odniesieniu do statków pływających pod ich banderą.

| 3.3 | Proponowane rozporządzenie zmierza do wprowadzenia surowej kontroli pełnomorskich połowów przydennych za pomocą środków podobnych do tych, które zostały przyjęte już przez kraje prowadzące pełnomorską działalność połowową na północno-zachodnim Pacyfiku, południowym Pacyfiku oraz na wodach Antarktyki i które zostały przedstawione do zatwierdzenia przez organizacje RFMO północnego i południowo-wschodniego Atlantyku, Antarktyki oraz Morza Śródziemnego. |
| --- | --- |

3.3

Proponowane rozporządzenie zmierza do wprowadzenia surowej kontroli pełnomorskich połowów przydennych za pomocą środków podobnych do tych, które zostały przyjęte już przez kraje prowadzące pełnomorską działalność połowową na północno-zachodnim Pacyfiku, południowym Pacyfiku oraz na wodach Antarktyki i które zostały przedstawione do zatwierdzenia przez organizacje RFMO północnego i południowo-wschodniego Atlantyku, Antarktyki oraz Morza Śródziemnego.

| 3.4 | W ciągu trzech lat, kiedy negocjowano tę kwestię na forum Zgromadzenia Ogólnego ONZ, Komisja przyjmowała różnorodnych przedstawicieli państw członkowskich, sektora i organizacji ochrony środowiska. Promowała podejście regulacyjne (w przeciwieństwie do zakazu), zmierzając do tego, by było ono stosowane przez państwa bandery za pośrednictwem RFMO oraz przez same państwa bandery, kiedy ich statki pływają na pełnym morzu po obszarach, na których nie istnieje obecnie RFMO. |
| --- | --- |

3.4

W ciągu trzech lat, kiedy negocjowano tę kwestię na forum Zgromadzenia Ogólnego ONZ, Komisja przyjmowała różnorodnych przedstawicieli państw członkowskich, sektora i organizacji ochrony środowiska. Promowała podejście regulacyjne (w przeciwieństwie do zakazu), zmierzając do tego, by było ono stosowane przez państwa bandery za pośrednictwem RFMO oraz przez same państwa bandery, kiedy ich statki pływają na pełnym morzu po obszarach, na których nie istnieje obecnie RFMO.

| 3.5 | Zgodnie z wnioskiem zarządzanie przydenną działalnością połowową będzie w znacznej mierze pozostawione państwom członkowskim UE i będzie się wiązało z wydawaniem specjalnych zezwoleń połowowych. Ubiegając się o zezwolenie, załoga statku będzie musiała przedstawić plan połowowy, w którym określone zostaną przewidywane stanowiska połowów, łowione gatunki, głębokość, na której wykonywane będą połowy, oraz profil batymetryczny dna morskiego w danym obszarze. Następnie władze będą musiały ocenić plan połowowy i jego potencjalne oddziaływanie na wrażliwe ekosystemy morskie, opierając się na najlepszych dostępnych informacjach naukowych. |
| --- | --- |

3.5

Zgodnie z wnioskiem zarządzanie przydenną działalnością połowową będzie w znacznej mierze pozostawione państwom członkowskim UE i będzie się wiązało z wydawaniem specjalnych zezwoleń połowowych. Ubiegając się o zezwolenie, załoga statku będzie musiała przedstawić plan połowowy, w którym określone zostaną przewidywane stanowiska połowów, łowione gatunki, głębokość, na której wykonywane będą połowy, oraz profil batymetryczny dna morskiego w danym obszarze. Następnie władze będą musiały ocenić plan połowowy i jego potencjalne oddziaływanie na wrażliwe ekosystemy morskie, opierając się na najlepszych dostępnych informacjach naukowych.

| 3.6 | We wniosku określono także kilka wyraźnych ograniczeń. Zakazuje się stosowania narzędzi przydennych na głębokościach przekraczających 1000 m. Statki rybackie natykające się na wrażliwe ekosystemy morskie będą miały obowiązek bezzwłocznie zaprzestać połowów i będą mogły wznowić działania dopiero w odległości co najmniej 5 mil morskich od miejsca odkrycia takiego ekosystemu. O jego lokalizacji powinny zostać poinformowane kompetentne władze, które z kolei mogą postanowić o zamknięciu obszaru dla połowów z zastosowaniem narzędzi przydennych. Wszystkie statki powinny ponadto używać satelitarnych systemów monitorowania statków (VMS), a na ich pokładzie powinni się znajdować obserwatorzy naukowi. |
| --- | --- |

3.6

We wniosku określono także kilka wyraźnych ograniczeń. Zakazuje się stosowania narzędzi przydennych na głębokościach przekraczających 1000 m. Statki rybackie natykające się na wrażliwe ekosystemy morskie będą miały obowiązek bezzwłocznie zaprzestać połowów i będą mogły wznowić działania dopiero w odległości co najmniej 5 mil morskich od miejsca odkrycia takiego ekosystemu. O jego lokalizacji powinny zostać poinformowane kompetentne władze, które z kolei mogą postanowić o zamknięciu obszaru dla połowów z zastosowaniem narzędzi przydennych. Wszystkie statki powinny ponadto używać satelitarnych systemów monitorowania statków (VMS), a na ich pokładzie powinni się znajdować obserwatorzy naukowi.

| 3.7 | Państwa członkowskie będą zobowiązane do tego, by co sześć miesięcy przedstawiać Komisji sprawozdania dotyczące wdrażania rozporządzenia. Następnie, do czerwca 2010 r., Komisja przygotuje sprawozdanie dla Parlamentu Europejskiego i Rady, w którym zawarte zostaną propozycje niezbędnych zmian. |
| --- | --- |

3.7

Państwa członkowskie będą zobowiązane do tego, by co sześć miesięcy przedstawiać Komisji sprawozdania dotyczące wdrażania rozporządzenia. Następnie, do czerwca 2010 r., Komisja przygotuje sprawozdanie dla Parlamentu Europejskiego i Rady, w którym zawarte zostaną propozycje niezbędnych zmian.

4.   Uwagi ogólne

| 4.1 | EKES popiera przedstawione przez Komisję ogólne kierunki polityki, które są zgodne z jego wcześniej przedstawionym stanowiskiem w sprawie zatrzymania procesu utraty różnorodności biologicznej (NAT/334). |
| --- | --- |

4.1

EKES popiera przedstawione przez Komisję ogólne kierunki polityki, które są zgodne z jego wcześniej przedstawionym stanowiskiem w sprawie zatrzymania procesu utraty różnorodności biologicznej (NAT/334).

| 4.2 | W ostatnich latach EKES w różnych opiniach (5) dogłębnie zbadał pozytywne i problematyczne kwestie wynikające z celów wspólnej polityki rybołówstwa oraz możliwości trwałej eksploatacji zasobów wodnych w kontekście rozwoju zrównoważonego, w wyważony sposób uwzględniając aspekty ekologiczne, gospodarcze i społeczne. Zagadnienia te należy wziąć pod uwagę, analizując wniosek Komisji dotyczący rozporządzenia. |
| --- | --- |

4.2

W ostatnich latach EKES w różnych opiniach (5) dogłębnie zbadał pozytywne i problematyczne kwestie wynikające z celów wspólnej polityki rybołówstwa oraz możliwości trwałej eksploatacji zasobów wodnych w kontekście rozwoju zrównoważonego, w wyważony sposób uwzględniając aspekty ekologiczne, gospodarcze i społeczne. Zagadnienia te należy wziąć pod uwagę, analizując wniosek Komisji dotyczący rozporządzenia.

| 4.3 | Zarówno w komunikacie, jak i w dokumencie roboczym służb Komisji oceniającym oddziaływanie proponowanego rozporządzenia mowa o tym, że obecnie będzie ono miało zastosowanie tylko do wspólnotowych trawlerów dennych wykonujących połowy na południowo-zachodnim Atlantyku poza granicami wyłącznej strefy ekonomicznej Argentyny (EEZ). |
| --- | --- |

4.3

Zarówno w komunikacie, jak i w dokumencie roboczym służb Komisji oceniającym oddziaływanie proponowanego rozporządzenia mowa o tym, że obecnie będzie ono miało zastosowanie tylko do wspólnotowych trawlerów dennych wykonujących połowy na południowo-zachodnim Atlantyku poza granicami wyłącznej strefy ekonomicznej Argentyny (EEZ).

| 4.4 | Około 30 statków wspólnotowych prowadzi tego rodzaju działalność połowową na obszarze południowo-zachodniego Atlantyku, gdzie dotąd nie powstała RFMO z uwagi na długotrwały konflikt polityczny między Wielką Brytanią a Argentyną o Wyspy Falklandzkie. Działalność tę można opisać następująco:






  — | Jeśli chodzi o część tej działalności dotyczącą pełnego morza, jest ona prowadzona na szelfie kontynentalnym i górnym zboczu szelfu patagońskiego. Istnieje ona od 25 lat i sektor gospodarki rybnej oraz naukowcy zapewniają, że obejmuje te same obszary o piaszczystym lub płaskim dnie. Łowione są dwa rodzaje ryb: kalmar illeks (Illex) i kalmar pospolity (Loligo) oraz morszczuk (Merlucius hubsi). Żaden z tych gatunków nie jest sklasyfikowany jako ryba głębinowa: klasyfikacja opiera się na kryterium głębokości (6) (obecnie odrzuconym przez FAO) lub charakterystyki biologicznej (nadzwyczajna długowieczność, późne osiąganie dojrzałości, powolny rozwój lub niska płodność (7)), które może przemawiać za dodatkową ochroną (8). Inaczej mówiąc, wspomniana działalność dotyczy gatunków o średniej lub wysokiej produktywności, bez znaczących przyłowów, na obszarach, co do których nie ma podejrzenia, że zawierają szczególnie wrażliwe ekosystemy. |
| --- | --- | --- |

4.4

Około 30 statków wspólnotowych prowadzi tego rodzaju działalność połowową na obszarze południowo-zachodniego Atlantyku, gdzie dotąd nie powstała RFMO z uwagi na długotrwały konflikt polityczny między Wielką Brytanią a Argentyną o Wyspy Falklandzkie. Działalność tę można opisać następująco:

—

Jeśli chodzi o część tej działalności dotyczącą pełnego morza, jest ona prowadzona na szelfie kontynentalnym i górnym zboczu szelfu patagońskiego. Istnieje ona od 25 lat i sektor gospodarki rybnej oraz naukowcy zapewniają, że obejmuje te same obszary o piaszczystym lub płaskim dnie. Łowione są dwa rodzaje ryb: kalmar illeks (Illex) i kalmar pospolity (Loligo) oraz morszczuk (Merlucius hubsi). Żaden z tych gatunków nie jest sklasyfikowany jako ryba głębinowa: klasyfikacja opiera się na kryterium głębokości (6) (obecnie odrzuconym przez FAO) lub charakterystyki biologicznej (nadzwyczajna długowieczność, późne osiąganie dojrzałości, powolny rozwój lub niska płodność (7)), które może przemawiać za dodatkową ochroną (8). Inaczej mówiąc, wspomniana działalność dotyczy gatunków o średniej lub wysokiej produktywności, bez znaczących przyłowów, na obszarach, co do których nie ma podejrzenia, że zawierają szczególnie wrażliwe ekosystemy.

| — | Działalność ta rozpoczęła się dzięki finansowaniu przez UE rozpoznawczych rejsów rybackich, których celem było nowe rozmieszczenie floty wspólnotowej. Na statkach udających się w takie rejsy znajdowali się obserwatorzy, Komisja Europejska zaś powinna dysponować kompleksowymi informacjami na temat tych wypraw. |
| --- | --- |

—

Działalność ta rozpoczęła się dzięki finansowaniu przez UE rozpoznawczych rejsów rybackich, których celem było nowe rozmieszczenie floty wspólnotowej. Na statkach udających się w takie rejsy znajdowali się obserwatorzy, Komisja Europejska zaś powinna dysponować kompleksowymi informacjami na temat tych wypraw.

| — | Komisja sfinansowała także analizy oceniające, zaś Hiszpania — za pośrednictwem Hiszpańskiego Instytutu Oceanograficznego (IEO) — prowadziła przez cały czas program polegający na zabieraniu na pokład obserwatorów naukowych, żeby zapewnić ciągły dopływ informacji na temat tego rodzaju działalności połowowej, uzupełniających inne dane (9). |
| --- | --- |

—

Komisja sfinansowała także analizy oceniające, zaś Hiszpania — za pośrednictwem Hiszpańskiego Instytutu Oceanograficznego (IEO) — prowadziła przez cały czas program polegający na zabieraniu na pokład obserwatorów naukowych, żeby zapewnić ciągły dopływ informacji na temat tego rodzaju działalności połowowej, uzupełniających inne dane (9).

| — | Ilość złapanych przypadkowo ryb innych gatunków (przyłowy) jest minimalna, główne z nich to miętus nowozelandzki, inaczej abadecho, lub konger (Genipterus blacodes) oraz nototenia; ten ostatni jest gatunkiem niekomercyjnym i podejmowane są próby, by wprowadzić go na rynek wspólnotowy. |
| --- | --- |

—

Ilość złapanych przypadkowo ryb innych gatunków (przyłowy) jest minimalna, główne z nich to miętus nowozelandzki, inaczej abadecho, lub konger (Genipterus blacodes) oraz nototenia; ten ostatni jest gatunkiem niekomercyjnym i podejmowane są próby, by wprowadzić go na rynek wspólnotowy.

| — | Wszystkie statki wspólnotowe prowadzą działalność w ramach specjalnych zezwoleń połowowych wydawanych przez poszczególne państwa członkowskie i kontrolowanych za pomocą satelity (VMS). Ponadto na pokładzie ok. 20 % statków pływają obserwatorzy naukowi. |
| --- | --- |

—

Wszystkie statki wspólnotowe prowadzą działalność w ramach specjalnych zezwoleń połowowych wydawanych przez poszczególne państwa członkowskie i kontrolowanych za pomocą satelity (VMS). Ponadto na pokładzie ok. 20 % statków pływają obserwatorzy naukowi.

| — | Połowy zarówno głowonogów (kalmar illeks i kalmar pospolity), jak i morszczuka odbywają się na dwóch niewielkich obszarach pełnomorskich wchodzących w skład znacznie większego terenu działalności połowowej, która obejmuje argentyńską i urugwajską EEZ oraz kontrolowany przez rząd Wysp Falklandzkich obszar, na którym pływa ok. 100 statków z Argentyny, krajów trzecich (10) i samych Falklandów. |
| --- | --- |

—

Połowy zarówno głowonogów (kalmar illeks i kalmar pospolity), jak i morszczuka odbywają się na dwóch niewielkich obszarach pełnomorskich wchodzących w skład znacznie większego terenu działalności połowowej, która obejmuje argentyńską i urugwajską EEZ oraz kontrolowany przez rząd Wysp Falklandzkich obszar, na którym pływa ok. 100 statków z Argentyny, krajów trzecich (10) i samych Falklandów.

| — | Spośród gatunków głębinowych wymienionych w załącznikach I i II do rozporządzenia Rady (WE) nr 2347/2002 ustanawiającego szczególne wymagania dostępu oraz warunki z tym związane mające zastosowanie do połowów zasobów głębokowodnych (11), tylko wrakoń (Polyprion americanus) żyje w wodach Patagonii, jednak ani IEO, ani flota wspólnotowa nie zanotowały żadnego przypadku złowienia tego gatunku. |
| --- | --- |

—

Spośród gatunków głębinowych wymienionych w załącznikach I i II do rozporządzenia Rady (WE) nr 2347/2002 ustanawiającego szczególne wymagania dostępu oraz warunki z tym związane mające zastosowanie do połowów zasobów głębokowodnych (11), tylko wrakoń (Polyprion americanus) żyje w wodach Patagonii, jednak ani IEO, ani flota wspólnotowa nie zanotowały żadnego przypadku złowienia tego gatunku.

| — | Miejsca pracy i bogactwo wygenerowane przez te statki koncentrują się w regionie Wspólnoty, który jest w wysokim stopniu uzależniony od rybołówstwa (12). |
| --- | --- |

—

Miejsca pracy i bogactwo wygenerowane przez te statki koncentrują się w regionie Wspólnoty, który jest w wysokim stopniu uzależniony od rybołówstwa (12).

| 4.5 | Wobec powyższego EKES sugeruje, by w wypadku gdy przeprowadzane obecnie kompleksowe badania oceanograficzne omawianego obszaru ostatecznie wykażą brak wrażliwych ekosystemów morskich, obszar ten (konkretnie zdefiniowany pod względem geograficznym) został wyłączony z wymogów proponowanego rozporządzenia. |
| --- | --- |

4.5

Wobec powyższego EKES sugeruje, by w wypadku gdy przeprowadzane obecnie kompleksowe badania oceanograficzne omawianego obszaru ostatecznie wykażą brak wrażliwych ekosystemów morskich, obszar ten (konkretnie zdefiniowany pod względem geograficznym) został wyłączony z wymogów proponowanego rozporządzenia.

| 4.6 | Ponadto EKES uważa, że wniosek Komisji nie gwarantuje, że państwa członkowskie skutecznie zastosują i zharmonizują odpowiednie regulacje. Dlatego też EKES wnosi, by Komisja odgrywała bardziej znaczącą rolę w koordynowaniu i zapewnianiu skutecznego wdrażania rozporządzenia przez państwa członkowskie. |
| --- | --- |

4.6

Ponadto EKES uważa, że wniosek Komisji nie gwarantuje, że państwa członkowskie skutecznie zastosują i zharmonizują odpowiednie regulacje. Dlatego też EKES wnosi, by Komisja odgrywała bardziej znaczącą rolę w koordynowaniu i zapewnianiu skutecznego wdrażania rozporządzenia przez państwa członkowskie.

| 4.7 | EKES jest zdania, że Komisja powinna wspierać przeprowadzanie niezależnych ocen naukowych, uzupełniających analizy oddziaływania zapewniane przez państwa członkowskie. W tym celu powinna ona przewidzieć niezbędne fundusze na pokrycie kosztów takich analiz. |
| --- | --- |

4.7

EKES jest zdania, że Komisja powinna wspierać przeprowadzanie niezależnych ocen naukowych, uzupełniających analizy oddziaływania zapewniane przez państwa członkowskie. W tym celu powinna ona przewidzieć niezbędne fundusze na pokrycie kosztów takich analiz.

| 4.8 | Na koniec EKES zwraca uwagę, że FAO opracowuje szereg międzynarodowych wytycznych dotyczących zarządzania połowami dalekomorskimi, i sugeruje, by Komisja wzięła pod uwagę wnioski z nich wypływające. |
| --- | --- |

4.8

Na koniec EKES zwraca uwagę, że FAO opracowuje szereg międzynarodowych wytycznych dotyczących zarządzania połowami dalekomorskimi, i sugeruje, by Komisja wzięła pod uwagę wnioski z nich wypływające.

5.   Uwagi szczegółowe

| 5.1 | EKES jest zdania, że artykuł 1 ust. 1 wniosku dotyczącego rozporządzenia odnosi się do wspólnotowych statków rybackich, które prowadzą działalność połowową z użyciem narzędzi przydennych na dziewiczych łowiskach na pełnym morzu, i należy w nim uwzględnić kwestię poruszoną w punkcie 4.5 niniejszej opinii. |
| --- | --- |

5.1

EKES jest zdania, że artykuł 1 ust. 1 wniosku dotyczącego rozporządzenia odnosi się do wspólnotowych statków rybackich, które prowadzą działalność połowową z użyciem narzędzi przydennych na dziewiczych łowiskach na pełnym morzu, i należy w nim uwzględnić kwestię poruszoną w punkcie 4.5 niniejszej opinii.

| 5.2 | EKES uważa, że definicja „wrażliwego ekosystemu morskiego” zawarta w artykule 2 wniosku dotyczącego rozporządzenia jest mętna i niejednoznaczna i mogłaby rodzić problemy interpretacyjne. Prace realizowane obecnie przez FAO mogłyby pomóc ją doprecyzować. |
| --- | --- |

5.2

EKES uważa, że definicja „wrażliwego ekosystemu morskiego” zawarta w artykule 2 wniosku dotyczącego rozporządzenia jest mętna i niejednoznaczna i mogłaby rodzić problemy interpretacyjne. Prace realizowane obecnie przez FAO mogłyby pomóc ją doprecyzować.

| 5.3 | Jeśli chodzi o art. 4 ust. 5, EKES pragnąłby, żeby zagwarantować, iż zmiany do planów połowowych zostaną sprawdzone w celu uzyskania pewności, że uniknie się znacznego niekorzystnego wpływu, tj. zagwarantować, by w zmianach takich skutecznie podejmowano potencjalne problemy zidentyfikowane w ocenach oddziaływania. Komitet wyraża ponadto zaniepokojenie, że utworzony system nie będzie wystarczająco elastyczny, by dostosować się do działalności połowowej, która może się bardzo zmieniać i być trudna do przewidzenia. |
| --- | --- |

5.3

Jeśli chodzi o art. 4 ust. 5, EKES pragnąłby, żeby zagwarantować, iż zmiany do planów połowowych zostaną sprawdzone w celu uzyskania pewności, że uniknie się znacznego niekorzystnego wpływu, tj. zagwarantować, by w zmianach takich skutecznie podejmowano potencjalne problemy zidentyfikowane w ocenach oddziaływania. Komitet wyraża ponadto zaniepokojenie, że utworzony system nie będzie wystarczająco elastyczny, by dostosować się do działalności połowowej, która może się bardzo zmieniać i być trudna do przewidzenia.

| 5.4 | EKES jest zdania, że także artykuł 5 może budzić nieporozumienia, gdyż nie czyni się w nim rozróżnienia między utratą ważności zezwolenia a jego cofnięciem. Specjalne zezwolenie połowowe to upoważnienie administracyjne, które będzie ważne, jeśli spełnione zostaną wymogi proceduralne związane z jego wydaniem przez właściwy organ administracyjny i tak długo, dopóki nie zostanie ono zawieszone lub cofnięte przez tenże organ. Administracja powinna wyraźnie poinformować posiadacza zezwolenia o cofnięciu lub zawieszeniu zezwolenia połowowego i wysłuchać jego wyjaśnień. EKES proponuje zatem następujące sformułowanie: „Specjalne zezwolenie połowowe przewidziane w art. 3 ust. 1 zostaje cofnięte, jeśli działalność połowowa w dowolnym momencie przestanie być zgodna ze wspomnianym planem”. |
| --- | --- |

5.4

EKES jest zdania, że także artykuł 5 może budzić nieporozumienia, gdyż nie czyni się w nim rozróżnienia między utratą ważności zezwolenia a jego cofnięciem. Specjalne zezwolenie połowowe to upoważnienie administracyjne, które będzie ważne, jeśli spełnione zostaną wymogi proceduralne związane z jego wydaniem przez właściwy organ administracyjny i tak długo, dopóki nie zostanie ono zawieszone lub cofnięte przez tenże organ. Administracja powinna wyraźnie poinformować posiadacza zezwolenia o cofnięciu lub zawieszeniu zezwolenia połowowego i wysłuchać jego wyjaśnień. EKES proponuje zatem następujące sformułowanie: „Specjalne zezwolenie połowowe przewidziane w art. 3 ust. 1 zostaje cofnięte, jeśli działalność połowowa w dowolnym momencie przestanie być zgodna ze wspomnianym planem”.

| 5.5 | W konsekwencji drugie zdanie art. 5 ust. 2 powinno brzmieć następująco: „Właściwe organy oceniają takie zmiany i mogą zmienić warunki zezwolenia jedynie wtedy, jeśli zmiany te nie obejmują przeniesienia działalności na obszary, gdzie występują lub mogą występować wrażliwe ekosystemy morskie”. |
| --- | --- |

5.5

W konsekwencji drugie zdanie art. 5 ust. 2 powinno brzmieć następująco: „Właściwe organy oceniają takie zmiany i mogą zmienić warunki zezwolenia jedynie wtedy, jeśli zmiany te nie obejmują przeniesienia działalności na obszary, gdzie występują lub mogą występować wrażliwe ekosystemy morskie”.

| 5.6 | W artykule 6 proponuje się, by zakazane było stosowanie narzędzi przydennych na głębokościach przekraczających 1000 m. EKES jest zdania, że należy skreślić ten przepis, ponieważ nie ma wystarczających dowodów naukowych na poparcie takiego ograniczenia, jak to pokazały dyskusje na forum FAO na temat międzynarodowych wytycznych dotyczących zarządzania połowami dalekomorskimi. Fakt, że obecnie żadna flota nie prowadzi połowów na głębokościach przekraczających 1000 m, nie oznacza, że rozporządzenie powinno uniemożliwiać prowadzenie takich działań w przyszłości, o ile są one zgodne z zasadami rozwoju zrównoważonego. Ponadto jak Komisja sama przyznaje, środek ten nie jest zalecany przez rezolucję 61/105 Zgromadzenia Ogólnego ONZ. |
| --- | --- |

5.6

W artykule 6 proponuje się, by zakazane było stosowanie narzędzi przydennych na głębokościach przekraczających 1000 m. EKES jest zdania, że należy skreślić ten przepis, ponieważ nie ma wystarczających dowodów naukowych na poparcie takiego ograniczenia, jak to pokazały dyskusje na forum FAO na temat międzynarodowych wytycznych dotyczących zarządzania połowami dalekomorskimi. Fakt, że obecnie żadna flota nie prowadzi połowów na głębokościach przekraczających 1000 m, nie oznacza, że rozporządzenie powinno uniemożliwiać prowadzenie takich działań w przyszłości, o ile są one zgodne z zasadami rozwoju zrównoważonego. Ponadto jak Komisja sama przyznaje, środek ten nie jest zalecany przez rezolucję 61/105 Zgromadzenia Ogólnego ONZ.

| 5.7 | EKES wyraża zaniepokojenie z powodu niejednoznacznego sformułowania artykułu 8 proponowanego rozporządzenia. Wydaje się, że nie ma gwarancji, że wszystkie obszary, na których występują lub mogą występować wrażliwe ekosystemy, zostaną zamknięte dla działalności połowowej z użyciem narzędzi przydennych. Na państwach członkowskich nie ciąży wyraźny obowiązek, by po zidentyfikowaniu prawdopodobnych wrażliwych obszarów zamknęły je dla statków pływających pod ich banderą. |
| --- | --- |

5.7

EKES wyraża zaniepokojenie z powodu niejednoznacznego sformułowania artykułu 8 proponowanego rozporządzenia. Wydaje się, że nie ma gwarancji, że wszystkie obszary, na których występują lub mogą występować wrażliwe ekosystemy, zostaną zamknięte dla działalności połowowej z użyciem narzędzi przydennych. Na państwach członkowskich nie ciąży wyraźny obowiązek, by po zidentyfikowaniu prawdopodobnych wrażliwych obszarów zamknęły je dla statków pływających pod ich banderą.

| 5.8 | W artykule 10 (podobnie jak w art. 5) myli się wygaśnięcie zezwolenia z jego unieważnieniem lub cofnięciem. Stąd EKES proponuje następujące brzmienie artykułu 10 ust. 1: „Brak zgodności z planem połowowym przewidzianym w art. 4 ust. 1 w okolicznościach innych niż określone w art. 5 ust. 2 pociąga za sobą cofnięcie specjalnego zezwolenia połowowego wydanego przedmiotowemu statkowi rybackiemu. Wszelka działalność połowowa prowadzona od momentu cofnięcia specjalnego zezwolenia połowowego uznawana jest za połowy bez zezwolenia połowowego [...]”. |
| --- | --- |

5.8

W artykule 10 (podobnie jak w art. 5) myli się wygaśnięcie zezwolenia z jego unieważnieniem lub cofnięciem. Stąd EKES proponuje następujące brzmienie artykułu 10 ust. 1: „Brak zgodności z planem połowowym przewidzianym w art. 4 ust. 1 w okolicznościach innych niż określone w art. 5 ust. 2 pociąga za sobą cofnięcie specjalnego zezwolenia połowowego wydanego przedmiotowemu statkowi rybackiemu. Wszelka działalność połowowa prowadzona od momentu cofnięcia specjalnego zezwolenia połowowego uznawana jest za połowy bez zezwolenia połowowego [...]”.

| 5.9 | Co się tyczy artykułu 12, w którym proponuje się delegowanie obserwatorów na 100 % statków rybackich, EKES uznaje ten środek za nieproporcjonalny, niekonieczny i, w niektórym wypadkach, niemożliwy do wyegzekwowania, gdyż nie wszystkie statki są odpowiednio wyposażone, by móc przyjąć dodatkową osobę na pokład. Co więcej, aspekt ten oznaczałby dalszy wzrost kosztów operacyjnych dla przedsiębiorstw. Ogólnie organizacje naukowe są zdania, że określony odsetek obserwatorów na statkach jest wystarczający do osiągnięcia proponowanych celów. |
| --- | --- |

5.9

Co się tyczy artykułu 12, w którym proponuje się delegowanie obserwatorów na 100 % statków rybackich, EKES uznaje ten środek za nieproporcjonalny, niekonieczny i, w niektórym wypadkach, niemożliwy do wyegzekwowania, gdyż nie wszystkie statki są odpowiednio wyposażone, by móc przyjąć dodatkową osobę na pokład. Co więcej, aspekt ten oznaczałby dalszy wzrost kosztów operacyjnych dla przedsiębiorstw. Ogólnie organizacje naukowe są zdania, że określony odsetek obserwatorów na statkach jest wystarczający do osiągnięcia proponowanych celów.

| 5.10 | Jeśli chodzi o art. 14, EKES zalecałby również, aby Komisja przedłożyła sprawozdanie Radzie i Parlamentowi do 30 czerwca 2009 r., a nie do 30 czerwca 2010 r., jak określono w obecnym tekście. Zgromadzenie Ogólne ONZ postanowiło dokonać w 2009 r. przeglądu wdrażania rezolucji z 2006 r., byłoby zatem istotne, żeby Komisja przedstawiła swoje sprawozdanie w momencie stosownym ze względu na przegląd dokonywany przez Zgromadzenie Ogólne ONZ. |
| --- | --- |

5.10

Jeśli chodzi o art. 14, EKES zalecałby również, aby Komisja przedłożyła sprawozdanie Radzie i Parlamentowi do 30 czerwca 2009 r., a nie do 30 czerwca 2010 r., jak określono w obecnym tekście. Zgromadzenie Ogólne ONZ postanowiło dokonać w 2009 r. przeglądu wdrażania rezolucji z 2006 r., byłoby zatem istotne, żeby Komisja przedstawiła swoje sprawozdanie w momencie stosownym ze względu na przegląd dokonywany przez Zgromadzenie Ogólne ONZ.

| 5.11 | EKES jest zdania, że czas na wejście dokumentu w życie (siedem dni po publikacji w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich) nie jest wystarczająco długi, by pozwolić załogom statków na przedłożenie planów połowowych, a Komisji — na ich ocenę i zatwierdzenie, dlatego Komitet proponuje, żeby wyznaczono rozsądny, realistyczny termin, umożliwiający spełnienie wymogów i udzielenie zezwolenia przez Komisję. |
| --- | --- |

5.11

EKES jest zdania, że czas na wejście dokumentu w życie (siedem dni po publikacji w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich) nie jest wystarczająco długi, by pozwolić załogom statków na przedłożenie planów połowowych, a Komisji — na ich ocenę i zatwierdzenie, dlatego Komitet proponuje, żeby wyznaczono rozsądny, realistyczny termin, umożliwiający spełnienie wymogów i udzielenie zezwolenia przez Komisję.

| 5.12 | EKES uważa ponadto, że w rozporządzeniu należy uwzględnić przepis lub artykuł zawierający wymóg przeprowadzenia oceny w celu zagwarantowania, że uregulowanie rybołówstwa zapewni długofalowy zrównoważony rozwój stad ryb oraz zachowanie gatunków łowionych przypadkowo (przyłów). O zrównoważony rozwój zaapelowano w rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ, z kolei zrównoważony rozwój stad i zachowanie wspomnianych gatunków to wymogi zawarte w porozumieniu ONZ o zasobach rybnych z 1995 r. dotyczącym połowów wykonywanych na pełnym morzu. |
| --- | --- |

5.12

EKES uważa ponadto, że w rozporządzeniu należy uwzględnić przepis lub artykuł zawierający wymóg przeprowadzenia oceny w celu zagwarantowania, że uregulowanie rybołówstwa zapewni długofalowy zrównoważony rozwój stad ryb oraz zachowanie gatunków łowionych przypadkowo (przyłów). O zrównoważony rozwój zaapelowano w rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ, z kolei zrównoważony rozwój stad i zachowanie wspomnianych gatunków to wymogi zawarte w porozumieniu ONZ o zasobach rybnych z 1995 r. dotyczącym połowów wykonywanych na pełnym morzu.

Bruksela, 29 maja 2008 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Obejmują one połowy za pomocą włoków dennych, drag, dennych sieci stawnych, dennych sznurów haczykowych i narzędzi pułapkowych. Zob. A. Friewald, J.H. Fosså, T. Koslow, J.M. Roberts, Cold-water coral reefs, UNEP-WCMC, Cambridge, Wielka Brytania, 2004.

1

Cold-water coral reefs

(2)  Tamże

2

(3)  Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ 61/105, ust. 83-86

3

(4)  Rezolucje 59/25 (2004) i, w szczególności, 61/105 (ust. 80-95) z 8 grudnia 2006 r.

4

(5)  NAT/264 — Rozporządzenie Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Rybołówstwa (Dz.U. C 267, 27.10.2005); NAT/280 — Rozporządzenie Rady ustanawiające wspólnotowe środki finansowe na rzecz wdrażania wspólnej polityki rybołówstwa i w obszarze prawa morza (Dz.U. C 65, 17.3.2006), NAT/316 (Dz.U. C 318, 23.12.2006), NAT/333 (Dz.U. C 168, 20.7.2007), NAT/334 — Zatrzymanie procesu utraty różnorodności biologicznej (Dz.U. C 97, 28.4.2007); NAT/364 — Rozporządzenie Rady dotyczące ustanowienia wspólnotowych ram dla gromadzenia danych, zarządzania danymi i ich wykorzystywania w sektorze rybołówstwa oraz wsparcia doradztwa naukowego w zakresie wspólnej polityki rybackiej (Dz.U. C 10, 15.1.2008).

5

(6)  Dane zebrane przez Hiszpański Instytut Oceanograficzny (obserwatorzy z IEO), które są zgodne z informacjami satelitarnymi z niebieskich skrzynek, pokazują, że ponad 95 % połowów wykonywanych przez hiszpańską flotę trawlerów dennych łowiących na pełnym morzu na szelfie patagońskim, przeprowadza się na głębokości nieprzekraczającej 400 m.

6

(7)  Praca Koslowa i in., opublikowana w 2000 r. w „ICES Journal of Marine Science”: J.A. Koslow, G.W. Boehlert, J.D.M. Gordon, R.L. Haedrich, P. Lorance i N. Parin, 2000. Continental Slope and deep-sea fisheries: implications for a fragile ecosystem

7

Continental Slope and deep-sea fisheries: implications for a fragile ecosystem

(8)  Zob. motyw 10 wniosku dotyczącego rozporządzenia

8

(9)  Zob. pkt 2.2. dokumentu roboczego służb Komisji

9

(10)  Korea, Japonia, Chiny, Tajwan i Urugwaj

10

(11)  Dz.U. L 351 z 28.12.2002, s. 6

11

(12)  Tabele przepływów międzygałęziowych dotyczące produkcji konserw rybnych w Galicji, opublikowane przez rząd regionalny, pokazują, że z 74 typów działalności, na które dzieli się gospodarka galicyjska, 61 jest uzależnionych od rybołówstwa.

12

---

| 30.8.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 224/81 |
| --- | --- | --- | --- |

30.8.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 224/81

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie nowej żywności i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr XXX/XXXX [jednolita procedura]

COM(2007) 872 wersja ostateczna — 2008/0002 (COD)

(2008/C 224/18)

Dnia 30 stycznia 2008 r. Rada Unii Europejskiej, działając na podstawie art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie:

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie nowej żywności i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr XXX/XXXX [jednolita procedura]

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 29 kwietnia 2008 r. Sprawozdawcą był José María ESPUNY MOYANO.

Na 445 sesji plenarnej w dniach 28-29 maja 2008 r. (posiedzenie z 29 maja) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 71 do 1 — 2 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię:

| 1.1 | EKES uznaje za konieczne i właściwe zaktualizowanie przepisów dotyczących nowej żywności, dzięki czemu zwiększy się bezpieczeństwo prawne i żywnościowe. Dlatego też popiera wniosek Komisji, choć jest zdania, iż należy uwzględnić w nim pewne sugestie. |
| --- | --- |

1.1

EKES uznaje za konieczne i właściwe zaktualizowanie przepisów dotyczących nowej żywności, dzięki czemu zwiększy się bezpieczeństwo prawne i żywnościowe. Dlatego też popiera wniosek Komisji, choć jest zdania, iż należy uwzględnić w nim pewne sugestie.

| 1.2 | EKES popiera stworzenie strony internetowej, na której zamieszczony został wykaz środków spożywczych dopuszczonych do obrotu i do której dostęp mają konsumenci oraz podmioty tego sektora, lecz pragnie zwrócić uwagę Komisji, że strona ta będzie rzeczywiście użyteczna tylko wówczas, gdy będzie można ją łatwo znaleźć wśród innych stron Komisji i gdy zawierać będzie przejrzyste objaśnienia. |
| --- | --- |

1.2

EKES popiera stworzenie strony internetowej, na której zamieszczony został wykaz środków spożywczych dopuszczonych do obrotu i do której dostęp mają konsumenci oraz podmioty tego sektora, lecz pragnie zwrócić uwagę Komisji, że strona ta będzie rzeczywiście użyteczna tylko wówczas, gdy będzie można ją łatwo znaleźć wśród innych stron Komisji i gdy zawierać będzie przejrzyste objaśnienia.

| 1.3 | Jako że w rozporządzeniu rozróżnia się dwie kategorie nowej żywności (w zależności od tego, czy pochodzą z państwa członkowskiego UE czy z kraju trzeciego), EKES proponuje podzielenie wykazu dopuszczonych środków spożywczych na dwie części, by ułatwić konsumentom i podmiotom sektora spożywczego dostęp do nich i ich zrozumienie. |
| --- | --- |

1.3

Jako że w rozporządzeniu rozróżnia się dwie kategorie nowej żywności (w zależności od tego, czy pochodzą z państwa członkowskiego UE czy z kraju trzeciego), EKES proponuje podzielenie wykazu dopuszczonych środków spożywczych na dwie części, by ułatwić konsumentom i podmiotom sektora spożywczego dostęp do nich i ich zrozumienie.

| 1.4 | Komitet jest zdania, że władze powinny chronić wysiłki wkładane przez przedsiębiorstwa w badania, rozwój i innowacje poprzez odpowiednie zabezpieczenie udostępnionych danych i poszanowanie związanych z nimi praw własności intelektualnej. |
| --- | --- |

1.4

Komitet jest zdania, że władze powinny chronić wysiłki wkładane przez przedsiębiorstwa w badania, rozwój i innowacje poprzez odpowiednie zabezpieczenie udostępnionych danych i poszanowanie związanych z nimi praw własności intelektualnej.

| 1.5 | Zdaniem Komitetu wyznaczona data oceny (przed 1 stycznia 2015 r.) jest zbyt odległa. |
| --- | --- |

1.5

Zdaniem Komitetu wyznaczona data oceny (przed 1 stycznia 2015 r.) jest zbyt odległa.

| 1.6 | EKES uważa, że stwierdzenie „żywność, która nie była w znacznym stopniu wykorzystywana do spożycia przez ludzi we Wspólnocie” jest zbyt mgliste i może prowadzić do błędów, nieporozumień oraz nadużyć. |
| --- | --- |

1.6

EKES uważa, że stwierdzenie „żywność, która nie była w znacznym stopniu wykorzystywana do spożycia przez ludzi we Wspólnocie” jest zbyt mgliste i może prowadzić do błędów, nieporozumień oraz nadużyć.

| 1.7 | Komitet odnotowuje, iż nie istnieje żaden system ani termin przewidziany na przegląd listy i dlatego proponuje, aby w rozporządzeniu ustanowić mechanizm przeglądu listy, jeśli zaistnieje taka potrzeba. |
| --- | --- |

1.7

Komitet odnotowuje, iż nie istnieje żaden system ani termin przewidziany na przegląd listy i dlatego proponuje, aby w rozporządzeniu ustanowić mechanizm przeglądu listy, jeśli zaistnieje taka potrzeba.

| 1.8 | EKES zastanawia się, czy termin przewidziany na przeprowadzenie oceny przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), jeśli będzie ona konieczna, jest wystarczający. |
| --- | --- |

1.8

EKES zastanawia się, czy termin przewidziany na przeprowadzenie oceny przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), jeśli będzie ona konieczna, jest wystarczający.

2.   Streszczenie wniosku Komisji

| 2.1 | Prawodawstwo europejskie w obszarze nowej żywności sięga 1997 r. Z upływem czasu okazało się, że istnieje potrzeba aktualizacji i zmiany niektórych aspektów obowiązujących przepisów. |
| --- | --- |

2.1

Prawodawstwo europejskie w obszarze nowej żywności sięga 1997 r. Z upływem czasu okazało się, że istnieje potrzeba aktualizacji i zmiany niektórych aspektów obowiązujących przepisów.

| 2.2 | Celem zawartym we wniosku Komisji jest poprawa skuteczności, przejrzystości i stosowania systemu wydawania zezwoleń, który zapewnia bezpieczeństwo nowej żywności i zawiera procedurę pozwalającą na dokonanie naukowej oceny przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), co zmniejsza koszty administracyjne i zwiększa konkurencyjność przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

2.2

Celem zawartym we wniosku Komisji jest poprawa skuteczności, przejrzystości i stosowania systemu wydawania zezwoleń, który zapewnia bezpieczeństwo nowej żywności i zawiera procedurę pozwalającą na dokonanie naukowej oceny przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), co zmniejsza koszty administracyjne i zwiększa konkurencyjność przedsiębiorstw.

| 2.3 | We wniosku Komisji ustanawia się zharmonizowane przepisy dotyczące wprowadzania do obrotu nowej żywności w UE w celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia publicznego oraz konsumentów, a także zagwarantowania sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego. |
| --- | --- |

2.3

We wniosku Komisji ustanawia się zharmonizowane przepisy dotyczące wprowadzania do obrotu nowej żywności w UE w celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia publicznego oraz konsumentów, a także zagwarantowania sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego.

| 2.4 | Rozporządzenie nie stosuje się do dodatków, środków aromatyzujących, rozpuszczalników do ekstrakcji, enzymów, witamin i minerałów ani do genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy, gdyż w tych przypadkach istnieją już właściwe procedury. |
| --- | --- |

2.4

Rozporządzenie nie stosuje się do dodatków, środków aromatyzujących, rozpuszczalników do ekstrakcji, enzymów, witamin i minerałów ani do genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy, gdyż w tych przypadkach istnieją już właściwe procedury.

| 2.5 | We wniosku za nową żywność uznaje się:






  — | żywność, która nie była w znacznym stopniu wykorzystywana do spożycia przez ludzi we Wspólnocie przed dniem 15 maja 1997 r.; |
| --- | --- | --- |

2.5

We wniosku za nową żywność uznaje się:

—

żywność, która nie była w znacznym stopniu wykorzystywana do spożycia przez ludzi we Wspólnocie przed dniem 15 maja 1997 r.;

| — | żywność pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego, jeśli do danych roślin i zwierząt stosuje się nietradycyjne metody hodowlane, niewykorzystywane przed 15 maja 1997 r.; |
| --- | --- |

—

żywność pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego, jeśli do danych roślin i zwierząt stosuje się nietradycyjne metody hodowlane, niewykorzystywane przed 15 maja 1997 r.;

| — | żywność, która została poddana nowemu procesowi produkcji, niestosowanemu przed dniem 15 maja 1997 r., w efekcie którego zachodzą istotne zmiany w składzie lub strukturze żywności, co z kolei ma wpływ na jej wartość odżywczą, metabolizm i zawartość niepożądanych substancji. |
| --- | --- |

—

żywność, która została poddana nowemu procesowi produkcji, niestosowanemu przed dniem 15 maja 1997 r., w efekcie którego zachodzą istotne zmiany w składzie lub strukturze żywności, co z kolei ma wpływ na jej wartość odżywczą, metabolizm i zawartość niepożądanych substancji.

| 2.6 | Ponadto wniosek zawiera inne definicje podstawowych koncepcji, takich jak „tradycyjna żywność z krajów trzecich” oraz „historia bezpiecznego stosowania żywności”. |
| --- | --- |

2.6

Ponadto wniosek zawiera inne definicje podstawowych koncepcji, takich jak „tradycyjna żywność z krajów trzecich” oraz „historia bezpiecznego stosowania żywności”.

| 2.7 | Jedynie nowa żywność, która została włączona do wspólnotowego wykazu i spełnia wymienione poniżej warunki, może zostać wprowadzona do obrotu:






  — | na podstawie dostępnych dowodów naukowych nie zagraża zdrowiu konsumentów; |
| --- | --- | --- |

2.7

Jedynie nowa żywność, która została włączona do wspólnotowego wykazu i spełnia wymienione poniżej warunki, może zostać wprowadzona do obrotu:

—

na podstawie dostępnych dowodów naukowych nie zagraża zdrowiu konsumentów;

| — | nie wprowadza konsumenta w błąd; |
| --- | --- |

—

nie wprowadza konsumenta w błąd;

| — | jej spożycie nie byłoby niekorzystne ze względów odżywczych w porównaniu z tradycyjną żywnością, którą ma ewentualnie zastąpić. |
| --- | --- |

—

jej spożycie nie byłoby niekorzystne ze względów odżywczych w porównaniu z tradycyjną żywnością, którą ma ewentualnie zastąpić.

| 2.8 | Warunki te są jednakowe w wypadku włączenia do wykazu wspólnotowego zarówno nowej żywności produkowanej nowymi metodami hodowlanymi bądź przy wykorzystaniu nowych procesów, jak również tradycyjnych produktów spożywczych pochodzących z państw trzecich i traktowanych jak nowa żywność. W obu przypadkach muszą zostać spełnione odnośne wymogi i należy przestrzegać ustalonej procedury (w której uczestniczą Komisja, EFSA i państwa członkowskie). |
| --- | --- |

2.8

Warunki te są jednakowe w wypadku włączenia do wykazu wspólnotowego zarówno nowej żywności produkowanej nowymi metodami hodowlanymi bądź przy wykorzystaniu nowych procesów, jak również tradycyjnych produktów spożywczych pochodzących z państw trzecich i traktowanych jak nowa żywność. W obu przypadkach muszą zostać spełnione odnośne wymogi i należy przestrzegać ustalonej procedury (w której uczestniczą Komisja, EFSA i państwa członkowskie).

| 2.9 | Komisja ze swojej strony zaoferuje, we współpracy z EFSA, narzędzia i doradztwo techniczne, by pomóc podmiotom w sektorze, a szczególnie MŚP, w składaniu wniosków dotyczących zatwierdzenia nowej żywności. |
| --- | --- |

2.9

Komisja ze swojej strony zaoferuje, we współpracy z EFSA, narzędzia i doradztwo techniczne, by pomóc podmiotom w sektorze, a szczególnie MŚP, w składaniu wniosków dotyczących zatwierdzenia nowej żywności.

| 2.9.1 | Ponadto ze względów bezpieczeństwa żywnościowego Komisja może wprowadzić na podstawie opinii EFSA wymóg dotyczący monitorowania po wprowadzeniu do obrotu (art. 11). |
| --- | --- |

2.9.1

Ponadto ze względów bezpieczeństwa żywnościowego Komisja może wprowadzić na podstawie opinii EFSA wymóg dotyczący monitorowania po wprowadzeniu do obrotu (art. 11).

| 2.10 | Wniosek ma na celu zapewnienie ochrony danych (art. 12), a także stanowi, że władze krajowe opracują odnośne przepisy ramowe dotyczące kar w przypadkach naruszenia postanowień wspólnotowych (art. 13). |
| --- | --- |

2.10

Wniosek ma na celu zapewnienie ochrony danych (art. 12), a także stanowi, że władze krajowe opracują odnośne przepisy ramowe dotyczące kar w przypadkach naruszenia postanowień wspólnotowych (art. 13).

| 2.11 | Komisję wspomagać będzie Stały Komitet ds. Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierząt (SCFCAH). Ustalono również ostateczną datę oceny funkcjonowania tego przepisu (2015 r.), by móc dokonać ewentualnych zmian. |
| --- | --- |

2.11

Komisję wspomagać będzie Stały Komitet ds. Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierząt (SCFCAH). Ustalono również ostateczną datę oceny funkcjonowania tego przepisu (2015 r.), by móc dokonać ewentualnych zmian.

3.   Uwagi ogólne

3.1   Scentralizowanie procedur oceny i wydawania zezwoleń

| 3.1.1 | We wniosku ustanawia się scentralizowane ramy oceny nowej żywności i wydawania zezwoleń, czym zajmą się EFSA (ocena naukowa) i Komisja Europejska (zezwolenia). Ten model, obejmujący ocenę przeprowadzaną przez EFSA (art. 10), powinien pomóc w ujednoliceniu zasad bezpieczeństwa nowej żywności w UE i uproszczeniu procedur, którymi muszą kierować się przedsiębiorstwa, przyspieszając w ten sposób wydawanie zezwoleń na nową żywność w Europie. Ogólnie rzecz ujmując, wspiera się pośrednio inwestycje przedsiębiorstw w rozwijanie nowej żywności oraz ich zainteresowanie tą dziedziną. |
| --- | --- |

3.1.1

We wniosku ustanawia się scentralizowane ramy oceny nowej żywności i wydawania zezwoleń, czym zajmą się EFSA (ocena naukowa) i Komisja Europejska (zezwolenia). Ten model, obejmujący ocenę przeprowadzaną przez EFSA (art. 10), powinien pomóc w ujednoliceniu zasad bezpieczeństwa nowej żywności w UE i uproszczeniu procedur, którymi muszą kierować się przedsiębiorstwa, przyspieszając w ten sposób wydawanie zezwoleń na nową żywność w Europie. Ogólnie rzecz ujmując, wspiera się pośrednio inwestycje przedsiębiorstw w rozwijanie nowej żywności oraz ich zainteresowanie tą dziedziną.

3.2   Potrzeba scentralizowanej procedury udzielania zezwoleń na nową żywność, gwarantującej jej bezpieczeństwo i ułatwiającej wydawanie zezwoleń na nową żywność

| 3.2.1 | Kiedy w 1997 r. opublikowano rozporządzenie w sprawie nowej żywności i nowych składników żywności, w prawie wspólnotowym pojawił się instrument niezbędny do swobodnego obrotu bezpiecznymi produktami żywnościowymi. |
| --- | --- |

3.2.1

Kiedy w 1997 r. opublikowano rozporządzenie w sprawie nowej żywności i nowych składników żywności, w prawie wspólnotowym pojawił się instrument niezbędny do swobodnego obrotu bezpiecznymi produktami żywnościowymi.

| 3.2.2 | Z upływem czasu i podczas wdrażania rozporządzenia okazało się, że istnieją pewne aspekty wymagające poprawy w celu zagwarantowania lepszego poziomu ochrony zdrowia i dobrego samopoczucia obywateli oraz swobodnego przepływu towarów, jak również ustanowienia skutecznych mechanizmów udzielania zezwoleń, pozwalających przedsiębiorstwom na przeprowadzanie innowacji. |
| --- | --- |

3.2.2

Z upływem czasu i podczas wdrażania rozporządzenia okazało się, że istnieją pewne aspekty wymagające poprawy w celu zagwarantowania lepszego poziomu ochrony zdrowia i dobrego samopoczucia obywateli oraz swobodnego przepływu towarów, jak również ustanowienia skutecznych mechanizmów udzielania zezwoleń, pozwalających przedsiębiorstwom na przeprowadzanie innowacji.

| 3.2.3 | We wniosku ustanawia się dwie procedury wydawania zezwoleń według rodzaju nowej żywności: dla tradycyjnych produktów spożywczych z państw trzecich, wprowadzanych po raz pierwszy do obrotu w Unii Europejskiej, oraz dla nowej żywności produkowanej nietradycyjnymi metodami hodowlanymi bądź przy wykorzystaniu nowych procesów produkcji. |
| --- | --- |

3.2.3

We wniosku ustanawia się dwie procedury wydawania zezwoleń według rodzaju nowej żywności: dla tradycyjnych produktów spożywczych z państw trzecich, wprowadzanych po raz pierwszy do obrotu w Unii Europejskiej, oraz dla nowej żywności produkowanej nietradycyjnymi metodami hodowlanymi bądź przy wykorzystaniu nowych procesów produkcji.

| 3.2.4 | W pierwszym wypadku (art. 8) konieczne jest uproszczenie istniejącej dotychczas procedury wydawania zezwoleń, potwierdzającej bezpieczeństwo tychże produktów w oparciu o historię bezpiecznego spożycia w pewnym okresie czasu (jedno pokolenie) w krajach trzecich oraz na podstawie dowodu, iż żywność taka nie była spożywana w dużych ilościach we Wspólnocie przed 15 maja 1997 r. Ta procedura powiadamiania upraszcza w znacznym stopniu wymogi, które musiały dotychczas spełniać tradycyjne produkty spożywcze z państw trzecich, by mogły zostać wprowadzone do obrotu w UE. |
| --- | --- |

3.2.4

W pierwszym wypadku (art. 8) konieczne jest uproszczenie istniejącej dotychczas procedury wydawania zezwoleń, potwierdzającej bezpieczeństwo tychże produktów w oparciu o historię bezpiecznego spożycia w pewnym okresie czasu (jedno pokolenie) w krajach trzecich oraz na podstawie dowodu, iż żywność taka nie była spożywana w dużych ilościach we Wspólnocie przed 15 maja 1997 r. Ta procedura powiadamiania upraszcza w znacznym stopniu wymogi, które musiały dotychczas spełniać tradycyjne produkty spożywcze z państw trzecich, by mogły zostać wprowadzone do obrotu w UE.

| 3.2.5 | W drugim wypadku (nowa żywność uzyskana w wyniku nietradycyjnych technik hodowli bądź poprzez nowe procesy produkcji) — gdzie koncentrują się B+R przeprowadzane przez przemysł spożywczy w UE — niezbędna jest jedna ocena bezpieczeństwa dokonywana przez EFSA oraz jasna, prosta i sprawna procedura (art. 19), która pozwoli na przyspieszenie wydłużonych obecnie okresów wydawania zezwoleń. Niemniej jednak, mimo znaczenia tej kwestii, we wniosku nie rozwija się w pełni procedury, która ma obowiązywać w takich przypadkach, lecz odsyła do wspólnej procedury wydawania zezwoleń dla dodatków, enzymów i środków aromatyzujących. Odesłanie do tej wspólnej procedury, która nie została jeszcze przyjęta w UE, może być interesujące; nie wydaje się jednak, by przemyślano dogłębnie jej zasięg. |
| --- | --- |

3.2.5

W drugim wypadku (nowa żywność uzyskana w wyniku nietradycyjnych technik hodowli bądź poprzez nowe procesy produkcji) — gdzie koncentrują się B+R przeprowadzane przez przemysł spożywczy w UE — niezbędna jest jedna ocena bezpieczeństwa dokonywana przez EFSA oraz jasna, prosta i sprawna procedura (art. 19), która pozwoli na przyspieszenie wydłużonych obecnie okresów wydawania zezwoleń. Niemniej jednak, mimo znaczenia tej kwestii, we wniosku nie rozwija się w pełni procedury, która ma obowiązywać w takich przypadkach, lecz odsyła do wspólnej procedury wydawania zezwoleń dla dodatków, enzymów i środków aromatyzujących. Odesłanie do tej wspólnej procedury, która nie została jeszcze przyjęta w UE, może być interesujące; nie wydaje się jednak, by przemyślano dogłębnie jej zasięg.

| 3.2.6 | Centralizacja oceny nowej żywności i wydawania zezwoleń (EFSA i Komisja Europejska) jest niezbędna, lecz należy również opracować prostą, jasną, sprawną i dokładną procedurę z określonymi terminami (jak ma to miejsce w wypadku powiadamiania o żywności tradycyjnej z państw trzecich), by dopuścić do obrotu nową żywność uzyskaną nietradycyjnymi metodami hodowlanymi lub przy wykorzystaniu nowych procesów produkcji, która stanowi źródło innowacji przemysłu spożywczego. |
| --- | --- |

3.2.6

Centralizacja oceny nowej żywności i wydawania zezwoleń (EFSA i Komisja Europejska) jest niezbędna, lecz należy również opracować prostą, jasną, sprawną i dokładną procedurę z określonymi terminami (jak ma to miejsce w wypadku powiadamiania o żywności tradycyjnej z państw trzecich), by dopuścić do obrotu nową żywność uzyskaną nietradycyjnymi metodami hodowlanymi lub przy wykorzystaniu nowych procesów produkcji, która stanowi źródło innowacji przemysłu spożywczego.

| 3.2.7 | Taka procedura mogłaby zostać zawarta we wniosku lub odnosić się do innego przepisu. W obydwu wypadkach należy uwzględnić we wniosku wszystkie niezbędne szczegóły, tak aby zainteresowany podmiot zaznajomił się z krokami, które należy poczynić w celu uzyskania właściwych zezwoleń. |
| --- | --- |

3.2.7

Taka procedura mogłaby zostać zawarta we wniosku lub odnosić się do innego przepisu. W obydwu wypadkach należy uwzględnić we wniosku wszystkie niezbędne szczegóły, tak aby zainteresowany podmiot zaznajomił się z krokami, które należy poczynić w celu uzyskania właściwych zezwoleń.

| 3.2.8 | Wniosek powinien być wystarczająco jasny i wyczerpujący, by pozwolić podmiotom działającym na rynku spożywczym na jego stosowanie bez naruszania uprawnień Komisji do opracowywania wytycznych w późniejszym terminie (art. 9). |
| --- | --- |

3.2.8

Wniosek powinien być wystarczająco jasny i wyczerpujący, by pozwolić podmiotom działającym na rynku spożywczym na jego stosowanie bez naruszania uprawnień Komisji do opracowywania wytycznych w późniejszym terminie (art. 9).

3.3   Wykazy wspólnotowe

| 3.3.1 | Inicjatywa przygotowania wykazów (art. 5, 6 oraz 7), do których włączone zostałyby nowe produkty żywnościowe, przyczyni się do lepszego informowania konsumentów i zapewni większe bezpieczeństwo prawne podmiotom działającym na rynku. Model oparty na wykazach nie jest niczym nowym, gdyż coraz częściej sięga się po ten środek (wystarczy przyjrzeć się m.in. rozporządzeniu w sprawie oświadczeń żywieniowych i oświadczeń zdrowotnych czy też rozporządzeniu w sprawie dodawania witamin i minerałów). W przypadku tradycyjnej żywności z państw trzecich model ten wydaje się dość dobrze opracowany we wniosku (zawartość wykazu, publikacja na stronie internetowej DG SANCO), lecz dla pozostałych rodzajów nowej żywności jest on znacznie mniej przejrzysty (nie wiadomo, czy wykaz zostanie opublikowany na stronie DG SANCO) i dlatego też należałoby go rozwinąć. |
| --- | --- |

3.3.1

Inicjatywa przygotowania wykazów (art. 5, 6 oraz 7), do których włączone zostałyby nowe produkty żywnościowe, przyczyni się do lepszego informowania konsumentów i zapewni większe bezpieczeństwo prawne podmiotom działającym na rynku. Model oparty na wykazach nie jest niczym nowym, gdyż coraz częściej sięga się po ten środek (wystarczy przyjrzeć się m.in. rozporządzeniu w sprawie oświadczeń żywieniowych i oświadczeń zdrowotnych czy też rozporządzeniu w sprawie dodawania witamin i minerałów). W przypadku tradycyjnej żywności z państw trzecich model ten wydaje się dość dobrze opracowany we wniosku (zawartość wykazu, publikacja na stronie internetowej DG SANCO), lecz dla pozostałych rodzajów nowej żywności jest on znacznie mniej przejrzysty (nie wiadomo, czy wykaz zostanie opublikowany na stronie DG SANCO) i dlatego też należałoby go rozwinąć.

3.4   Ochrona własności intelektualnej

| 3.4.1 | Rozwijanie nowej żywności wymaga od przedsiębiorstw poważnego zaangażowania i znacznych inwestycji w B+R; w tym celu potrzebują nie tylko prostych, szybkich i ekonomicznie uzasadnionych procedur, lecz również gwarancji ochrony zdobytej przez siebie wiedzy i osiągnięć bez hamowania konkurencyjności. Nie określono w jasny sposób zakresu ochrony danych, do której, zgodnie z wnioskiem, mają prawo przedsiębiorstwa (nawiązuje się jedynie do zezwoleń, nie wiadomo, co dzieje się z odrzuconymi wnioskami itp.). |
| --- | --- |

3.4.1

Rozwijanie nowej żywności wymaga od przedsiębiorstw poważnego zaangażowania i znacznych inwestycji w B+R; w tym celu potrzebują nie tylko prostych, szybkich i ekonomicznie uzasadnionych procedur, lecz również gwarancji ochrony zdobytej przez siebie wiedzy i osiągnięć bez hamowania konkurencyjności. Nie określono w jasny sposób zakresu ochrony danych, do której, zgodnie z wnioskiem, mają prawo przedsiębiorstwa (nawiązuje się jedynie do zezwoleń, nie wiadomo, co dzieje się z odrzuconymi wnioskami itp.).

| 3.4.2 | Uwzględnienie w przyszłym rozporządzeniu instrumentu, jakim jest ochrona danych, zapewni przedsiębiorstwom poczucie bezpieczeństwa odnośnie do zasobów gospodarczych i ludzkich przeznaczanych na nowe projekty. Stanowi ona dla nich narzędzie gwarantujące ochronę niezbędną do dalszych innowacji i większej konkurencyjności na rynku oraz wobec coraz bardziej wymagających konsumentów. |
| --- | --- |

3.4.2

Uwzględnienie w przyszłym rozporządzeniu instrumentu, jakim jest ochrona danych, zapewni przedsiębiorstwom poczucie bezpieczeństwa odnośnie do zasobów gospodarczych i ludzkich przeznaczanych na nowe projekty. Stanowi ona dla nich narzędzie gwarantujące ochronę niezbędną do dalszych innowacji i większej konkurencyjności na rynku oraz wobec coraz bardziej wymagających konsumentów.

Bruksela, 29 maja 2008 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

| 30.8.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 224/84 |
| --- | --- | --- | --- |

30.8.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 224/84

---

Projekt opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady uproszczającej procedury dotyczące podawania i publikowania informacji w dziedzinie weterynarii i zootechniki oraz zmieniającej dyrektywy 64/432/EWG, 77/504/EWG, 88/407/EWG, 88/661/EWG, 89/361/EWG, 89/556/EWG, 90/427/EWG, 90/428/EWG, 90/429/EWG, 90/539/EWG, 91/68/EWG, 92/35/EWG, 92/65/EWG, 92/66/EWG, 92/119/EWG, 94/28/WE, 2000/75/WE, decyzję 2000/258/WE i dyrektywy 2001/89/WE, 2002/60/WE oraz 2005/94/WE

COM(2008) 120 wersja ostateczna — 2008/0046 (CNS)

(2008/C 224/19)

Dnia 11 kwietnia 2008 r. Rada, działając na podstawie art. 37 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego dyrektywy Rady uproszczającej procedury dotyczące podawania i publikowania informacji w dziedzinie weterynarii i zootechniki oraz zmieniającej dyrektywy 64/432/EWG, 77/504/EWG, 88/407/EWG, 88/661/EWG, 89/361/EWG, 89/556/EWG, 90/427/EWG, 90/428/EWG, 90/429/EWG, 90/539/EWG, 91/68/EWG, 92/35/EWG, 92/65/EWG, 92/66/EWG, 92/119/EWG, 94/28/WE, 2000/75/WE, decyzję 2000/258/WE i dyrektywy 2001/89/WE, 2002/60/WE oraz 2005/94/WE

Dnia 21 kwietnia 2008 r. Prezydium Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego powierzyło przygotowanie opinii w tej sprawie Sekcji Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego.

Mając na względzie pilny charakter prac, na 445. sesji plenarnej w dniach 28 i 29 maja 2008 r. (posiedzenie z 29 maja) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyznaczył Leifa Erlanda NIELSENA na sprawozdawcę generalnego oraz przyjął jednogłośnie następującą opinię:

1.   Wnioski

| 1.1 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uznaje stwierdzoną przez Komisję konieczność harmonizacji i uproszczenia procedur dotyczących podawania i publikowania informacji w dziedzinie weterynarii i zootechniki. Obowiązujące zasady sporządzania wykazów, aktualizacji, przekazywania i publikacji informacji powinny zatem zostać zmienione możliwie najszybciej. |
| --- | --- |

1.1

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uznaje stwierdzoną przez Komisję konieczność harmonizacji i uproszczenia procedur dotyczących podawania i publikowania informacji w dziedzinie weterynarii i zootechniki. Obowiązujące zasady sporządzania wykazów, aktualizacji, przekazywania i publikacji informacji powinny zatem zostać zmienione możliwie najszybciej.

| 1.2 | W gestii państw członkowskich powinno nadal pozostawać sporządzanie wykazów zawierających informacje oraz udostępnianie ich pozostałym państwom członkowskim i podawanie do wiadomości publicznej. Harmonizacja i uproszczenie powinny być przeprowadzone według procedury regulacyjnej, a w trosce o jasność i spójność nowa procedura powinna obowiązywać również w dziedzinie zootechniki. |
| --- | --- |

1.2

W gestii państw członkowskich powinno nadal pozostawać sporządzanie wykazów zawierających informacje oraz udostępnianie ich pozostałym państwom członkowskim i podawanie do wiadomości publicznej. Harmonizacja i uproszczenie powinny być przeprowadzone według procedury regulacyjnej, a w trosce o jasność i spójność nowa procedura powinna obowiązywać również w dziedzinie zootechniki.

| 1.3 | Rozwiązania proponowane we wniosku Komisji są jednakże niepotrzebnie skomplikowane i zbiurokratyzowane. Założone uproszczenie i harmonizację można by przeprowadzić szybciej i prościej, gdyby bezpośrednio ustanowić podstawę prawną i nadać Komisji kompetencje do dokonania uproszczenia i harmonizacji we współpracy z państwami członkowskimi, z zastosowaniem procedury regulacyjnej. Cel wniosku można by wtedy osiągnąć zarówno szybciej, jak i w sposób bardziej bezpośredni, tak aby szybko wdrożyć procedury dotyczące sporządzania, aktualizacji, przekazywania i publikowania informacji Ponadto informacje publikowane na stronach internetowych państw członkowskich powinny być łatwiej dostępne i zrozumiałe dla wszystkich. |
| --- | --- |

1.3

Rozwiązania proponowane we wniosku Komisji są jednakże niepotrzebnie skomplikowane i zbiurokratyzowane. Założone uproszczenie i harmonizację można by przeprowadzić szybciej i prościej, gdyby bezpośrednio ustanowić podstawę prawną i nadać Komisji kompetencje do dokonania uproszczenia i harmonizacji we współpracy z państwami członkowskimi, z zastosowaniem procedury regulacyjnej. Cel wniosku można by wtedy osiągnąć zarówno szybciej, jak i w sposób bardziej bezpośredni, tak aby szybko wdrożyć procedury dotyczące sporządzania, aktualizacji, przekazywania i publikowania informacji Ponadto informacje publikowane na stronach internetowych państw członkowskich powinny być łatwiej dostępne i zrozumiałe dla wszystkich.

| 1.4 | Jest to tym bardziej istotne, że powszechnie wyrażane jest życzenie, aby prawodawstwo UE było prostsze i bardziej przejrzyste. Sama Komisja ogłosiła zamiar opracowania wspólnych ram prawnych w dziedzinie weterynarii w związku z nową strategią w zakresie zdrowia zwierząt, która przewiduje połączenie wszystkich przepisów dotyczących dziedziny weterynarii i zootechniki w jeden akt prawny. Jeżeli dyrektywa zostanie przyjęta i będzie wdrażana w obecnie zaproponowanej formie, połączenie aktów prawnych we wspólne ramy za kilka lat spowoduje konieczność ponownego zajęcia się całym zagadnieniem. Niezbędne będą także ponowne czasochłonne zmiany ustawodawstwa i praktyki administracyjnej w państwach członkowskich. |
| --- | --- |

1.4

Jest to tym bardziej istotne, że powszechnie wyrażane jest życzenie, aby prawodawstwo UE było prostsze i bardziej przejrzyste. Sama Komisja ogłosiła zamiar opracowania wspólnych ram prawnych w dziedzinie weterynarii w związku z nową strategią w zakresie zdrowia zwierząt, która przewiduje połączenie wszystkich przepisów dotyczących dziedziny weterynarii i zootechniki w jeden akt prawny. Jeżeli dyrektywa zostanie przyjęta i będzie wdrażana w obecnie zaproponowanej formie, połączenie aktów prawnych we wspólne ramy za kilka lat spowoduje konieczność ponownego zajęcia się całym zagadnieniem. Niezbędne będą także ponowne czasochłonne zmiany ustawodawstwa i praktyki administracyjnej w państwach członkowskich.

| 1.5 | Ponadto należy w związku z tym jak najszybciej sprecyzować procedury zatwierdzania miejsc gromadzenia zwierząt oraz aktualizacji informacji o zatwierdzonych miejscach. To samo dotyczy wymogów, które muszą spełniać krajowe laboratoria referencyjne. |
| --- | --- |

1.5

Ponadto należy w związku z tym jak najszybciej sprecyzować procedury zatwierdzania miejsc gromadzenia zwierząt oraz aktualizacji informacji o zatwierdzonych miejscach. To samo dotyczy wymogów, które muszą spełniać krajowe laboratoria referencyjne.

2.   Kontekst

| 2.1 | Przewóz żywych zwierząt i materiału hodowlanego w ramach UE wymaga zatwierdzenia i kontroli zajmujących się tym instytucji, zakładów i organizacji hodowców (zwanych dalej „odnośnymi podmiotami”) (1). Ogromne znaczenie ma przy tym zachowanie odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa i zapobieganie ryzyku rozprzestrzenienia się zakaźnych chorób zwierząt hodowlanych. Dlatego odnośne podmioty muszą spełniać szereg warunków i być zatwierdzone przez państwa członkowskie do handlu wewnątrzwspólnotowego żywymi zwierzętami i materiałem hodowlanym, w tym także zwierzęcym materiałem genetycznym, takim jak nasienie i zarodki. |
| --- | --- |

2.1

Przewóz żywych zwierząt i materiału hodowlanego w ramach UE wymaga zatwierdzenia i kontroli zajmujących się tym instytucji, zakładów i organizacji hodowców (zwanych dalej „odnośnymi podmiotami”) (1). Ogromne znaczenie ma przy tym zachowanie odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa i zapobieganie ryzyku rozprzestrzenienia się zakaźnych chorób zwierząt hodowlanych. Dlatego odnośne podmioty muszą spełniać szereg warunków i być zatwierdzone przez państwa członkowskie do handlu wewnątrzwspólnotowego żywymi zwierzętami i materiałem hodowlanym, w tym także zwierzęcym materiałem genetycznym, takim jak nasienie i zarodki.

| 2.2 | Prawodawstwo wspólnotowe w dziedzinie weterynarii powstawało sukcesywnie. Z biegiem lat przyjęto znaczną ilość aktów prawnych. W związku z tym w państwach członkowskich obowiązują różne procedury rejestracji odnośnych podmiotów oraz sporządzania wykazów, aktualizacji, przekazywania i publikacji informacji ich dotyczących. Utrudnia to władzom krajowym, organizacjom i zakładom praktyczne wykorzystanie tych informacji. W niektórych przypadkach brakuje podstawy prawnej do sporządzania odpowiednich sprawozdań. |
| --- | --- |

2.2

Prawodawstwo wspólnotowe w dziedzinie weterynarii powstawało sukcesywnie. Z biegiem lat przyjęto znaczną ilość aktów prawnych. W związku z tym w państwach członkowskich obowiązują różne procedury rejestracji odnośnych podmiotów oraz sporządzania wykazów, aktualizacji, przekazywania i publikacji informacji ich dotyczących. Utrudnia to władzom krajowym, organizacjom i zakładom praktyczne wykorzystanie tych informacji. W niektórych przypadkach brakuje podstawy prawnej do sporządzania odpowiednich sprawozdań.

| 2.3 | Celem wniosku jest harmonizacja i uproszczenie obecnych przepisów zgodnie z procedurą regulacyjną (2). Przyniesie to ułatwienia administracyjne, ponieważ zasady rejestracji, sporządzania, aktualizacji, przekazywania i publikacji wykazów będą bardziej usystematyzowane, spójne i jednolite. Z formalnego punktu widzenia konieczna jest zmiana 20 dyrektyw i jednej decyzji (3). W trosce o jasność i spójność nowa procedura powinna, zdaniem Komisji, obowiązywać również w dziedzinie zootechniki, w odniesieniu do organizacji hodowców zatwierdzonych w państwach członkowskich do prowadzenia lub zakładania ksiąg hodowlanych, do handlu końmi przeznaczonymi do udziału w zawodach oraz do warunków udziału w takich zawodach. |
| --- | --- |

2.3

Celem wniosku jest harmonizacja i uproszczenie obecnych przepisów zgodnie z procedurą regulacyjną (2). Przyniesie to ułatwienia administracyjne, ponieważ zasady rejestracji, sporządzania, aktualizacji, przekazywania i publikacji wykazów będą bardziej usystematyzowane, spójne i jednolite. Z formalnego punktu widzenia konieczna jest zmiana 20 dyrektyw i jednej decyzji (3). W trosce o jasność i spójność nowa procedura powinna, zdaniem Komisji, obowiązywać również w dziedzinie zootechniki, w odniesieniu do organizacji hodowców zatwierdzonych w państwach członkowskich do prowadzenia lub zakładania ksiąg hodowlanych, do handlu końmi przeznaczonymi do udziału w zawodach oraz do warunków udziału w takich zawodach.

| 2.4 | Również podmioty w państwach trzecich eksportujące nasienie i zarodki do UE muszą spełnić szereg określonych warunków. Nadzór sprawują władze danego państwa trzeciego, w razie potrzeby przeprowadzane są wspólnotowe kontrole weterynaryjne. W przypadku, gdy informacje przedstawione przez państwo trzecie budzą wątpliwości, podejmuje się środki bezpieczeństwa zgodnie z dyrektywą 97/78/WE. Dla zapewnienia spójności i przejrzystości procedura ta powinna zdaniem Komisji obowiązywać także władze zatwierdzone w krajach trzecich do prowadzenia księgi hodowlanej lub księgi stadnej zgodnie z prawodawstwem wspólnotowym w dziedzinie zootechniki. |
| --- | --- |

2.4

Również podmioty w państwach trzecich eksportujące nasienie i zarodki do UE muszą spełnić szereg określonych warunków. Nadzór sprawują władze danego państwa trzeciego, w razie potrzeby przeprowadzane są wspólnotowe kontrole weterynaryjne. W przypadku, gdy informacje przedstawione przez państwo trzecie budzą wątpliwości, podejmuje się środki bezpieczeństwa zgodnie z dyrektywą 97/78/WE. Dla zapewnienia spójności i przejrzystości procedura ta powinna zdaniem Komisji obowiązywać także władze zatwierdzone w krajach trzecich do prowadzenia księgi hodowlanej lub księgi stadnej zgodnie z prawodawstwem wspólnotowym w dziedzinie zootechniki.

| 2.5 | We wniosku Komisja proponuje, aby za sporządzanie i aktualizację wykazów krajowych laboratoriów referencyjnych i innych zatwierdzonych laboratoriów odpowiedzialne były państwa członkowskie, inaczej niż ma to miejsce obecnie. Natomiast Komisja odpowiadać będzie w dalszym ciągu za sporządzanie i publikowanie wykazów zatwierdzonych laboratoriów znajdujących się w krajach trzecich. W celu zapewnienia ciągłości w związku z testami serologicznymi w monitorowaniu skuteczności szczepień przeciwko wściekliźnie (4), Komisja proponuje przyjęcie środków przejściowych. |
| --- | --- |

2.5

We wniosku Komisja proponuje, aby za sporządzanie i aktualizację wykazów krajowych laboratoriów referencyjnych i innych zatwierdzonych laboratoriów odpowiedzialne były państwa członkowskie, inaczej niż ma to miejsce obecnie. Natomiast Komisja odpowiadać będzie w dalszym ciągu za sporządzanie i publikowanie wykazów zatwierdzonych laboratoriów znajdujących się w krajach trzecich. W celu zapewnienia ciągłości w związku z testami serologicznymi w monitorowaniu skuteczności szczepień przeciwko wściekliźnie (4), Komisja proponuje przyjęcie środków przejściowych.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1 | Wspólnotowe przepisy w dziedzinie weterynarii i zootechniki są niezwykle skomplikowane i obszerne. Wynika to ze złożoności i różnorodności kwestii związanych z chorobami zwierząt, konieczności zapewnienia właściwej profilaktyki i kontroli, a także z rozwoju prawodawstwa w tym zakresie, w trakcie którego sukcesywnie opracowywano poszczególne przepisy. Pojawianie i rozprzestrzenianie się zakaźnych chorób zwierząt hodowlanych może mieć doniosłe skutki gospodarcze i społeczne. Dlatego decydujące znaczenie ma takie opracowanie przepisów, aby można je było optymalnie wprowadzać w życie, a także nienaganne funkcjonowanie właściwych organów. Ryzyko chorób zakaźnych zwierząt wzrosło w skali całego świata, czego powodem jest ciągły wzrost liczby ludności, nacisk na zwiększanie produkcji zwierzęcej, intensyfikacja wymiany handlowej i stosunków międzynarodowych. Ponadto zmiany klimatu powodują inny rozkład geograficzny rozprzestrzeniania się chorób. |
| --- | --- |

3.1

Wspólnotowe przepisy w dziedzinie weterynarii i zootechniki są niezwykle skomplikowane i obszerne. Wynika to ze złożoności i różnorodności kwestii związanych z chorobami zwierząt, konieczności zapewnienia właściwej profilaktyki i kontroli, a także z rozwoju prawodawstwa w tym zakresie, w trakcie którego sukcesywnie opracowywano poszczególne przepisy. Pojawianie i rozprzestrzenianie się zakaźnych chorób zwierząt hodowlanych może mieć doniosłe skutki gospodarcze i społeczne. Dlatego decydujące znaczenie ma takie opracowanie przepisów, aby można je było optymalnie wprowadzać w życie, a także nienaganne funkcjonowanie właściwych organów. Ryzyko chorób zakaźnych zwierząt wzrosło w skali całego świata, czego powodem jest ciągły wzrost liczby ludności, nacisk na zwiększanie produkcji zwierzęcej, intensyfikacja wymiany handlowej i stosunków międzynarodowych. Ponadto zmiany klimatu powodują inny rozkład geograficzny rozprzestrzeniania się chorób.

| 3.2 | Zdaniem Komitetu niezaprzeczalnie istnieje konieczność jak najszybszego wdrożenia planowanego uproszczenia i harmonizacji przepisów dotyczących sporządzania, aktualizacji, przekazywania i publikowania informacji. Uważa jednak, że założony cel można osiągnąć szybciej i prościej, usuwając obecne przepisy dotyczące sporządzania i publikowania informacji z odnośnych aktów prawnych i zastępując je jednym aktem, który stanowiłby niezbędną podstawę prawną i nadawał Komisji kompetencje do jak najszybszego przeprowadzenia uproszczenia i harmonizacji z zastosowaniem procedury regulacyjnej. Efekt będzie ten sam, jednak przy takim rozwiązaniu unika się czasochłonnego wdrażania za pośrednictwem ustawodawstwa i praktyki administracyjnej państw członkowskich. |
| --- | --- |

3.2

Zdaniem Komitetu niezaprzeczalnie istnieje konieczność jak najszybszego wdrożenia planowanego uproszczenia i harmonizacji przepisów dotyczących sporządzania, aktualizacji, przekazywania i publikowania informacji. Uważa jednak, że założony cel można osiągnąć szybciej i prościej, usuwając obecne przepisy dotyczące sporządzania i publikowania informacji z odnośnych aktów prawnych i zastępując je jednym aktem, który stanowiłby niezbędną podstawę prawną i nadawał Komisji kompetencje do jak najszybszego przeprowadzenia uproszczenia i harmonizacji z zastosowaniem procedury regulacyjnej. Efekt będzie ten sam, jednak przy takim rozwiązaniu unika się czasochłonnego wdrażania za pośrednictwem ustawodawstwa i praktyki administracyjnej państw członkowskich.

| 3.3 | W swym obecnym brzmieniu wniosek Komisji zakłada bowiem włączenie nowych przepisów do wszystkich 21 aktów prawnych i opatrzenie ich licznymi odniesieniami do nowych przepisów, które z kolei będą odwoływały się do stosowania procedury regulacyjnej. Takie rozwiązanie wydaje się nadmiernie skomplikowane. Procedury będą bowiem wynikały najpierw z odniesień zawartych w każdym z 21 aktów prawnych, potem trzeba będzie jeszcze odczekać, aż 30 państw członkowskich EOG przyjmie przepisy wykonawcze, włączając je do swoich krajowych regulacji prawnych i administracyjnych. Dopiero wtedy Komisja będzie dysponowała koniecznymi uprawnieniami wykonawczymi i będzie można przystąpić do konkretnego opracowania wspólnych zasad z zastosowaniem procedury regulacyjnej. |
| --- | --- |

3.3

W swym obecnym brzmieniu wniosek Komisji zakłada bowiem włączenie nowych przepisów do wszystkich 21 aktów prawnych i opatrzenie ich licznymi odniesieniami do nowych przepisów, które z kolei będą odwoływały się do stosowania procedury regulacyjnej. Takie rozwiązanie wydaje się nadmiernie skomplikowane. Procedury będą bowiem wynikały najpierw z odniesień zawartych w każdym z 21 aktów prawnych, potem trzeba będzie jeszcze odczekać, aż 30 państw członkowskich EOG przyjmie przepisy wykonawcze, włączając je do swoich krajowych regulacji prawnych i administracyjnych. Dopiero wtedy Komisja będzie dysponowała koniecznymi uprawnieniami wykonawczymi i będzie można przystąpić do konkretnego opracowania wspólnych zasad z zastosowaniem procedury regulacyjnej.

| 3.4 | Argument ten jest tym bardziej istotny, że powszechnie wyrażane jest życzenie, aby prawodawstwo było prostsze i bardziej przejrzyste. Sama Komisja zaproponowała opracowanie wspólnych ram prawnych w dziedzinie weterynarii w ramach nowej strategii w zakresie zdrowia zwierząt, która przewiduje także połączenie wszystkich aktów prawnych dotyczących dziedziny weterynarii i zootechniki w jedne wspólne ramy (5). Szybciej i prościej byłoby bezpośrednio zastąpić istniejące przepisy koniecznymi uprawnieniami dla Komisji w postaci odpowiedniego aktu prawnego, tak aby prace mogły rozpocząć się jak najszybciej, zamiast konieczności czekania na implementację 21 aktów do prawa krajowego poszczególnych państw, która powodowałaby zwłokę i trudności administracyjne. |
| --- | --- |

3.4

Argument ten jest tym bardziej istotny, że powszechnie wyrażane jest życzenie, aby prawodawstwo było prostsze i bardziej przejrzyste. Sama Komisja zaproponowała opracowanie wspólnych ram prawnych w dziedzinie weterynarii w ramach nowej strategii w zakresie zdrowia zwierząt, która przewiduje także połączenie wszystkich aktów prawnych dotyczących dziedziny weterynarii i zootechniki w jedne wspólne ramy (5). Szybciej i prościej byłoby bezpośrednio zastąpić istniejące przepisy koniecznymi uprawnieniami dla Komisji w postaci odpowiedniego aktu prawnego, tak aby prace mogły rozpocząć się jak najszybciej, zamiast konieczności czekania na implementację 21 aktów do prawa krajowego poszczególnych państw, która powodowałaby zwłokę i trudności administracyjne.

| 3.5 | Komitet jest zatem zdania, że Rada i Komisja powinny wykorzystać możliwość, jaka pojawia się w związku z planowanym opracowaniem wspólnych ram prawnych w dziedzinie weterynarii i zootechniki. Jeżeli zaprzepaszczą tę szansę, wtedy w trakcie prac nad planowanym połączeniem aktów prawnych przepisy trzeba będzie znowu zrewidować, a to będzie oznaczało utrudnienia administracyjne dla państw członkowskich, które będą musiały ponownie dostosować swoje ustawodawstwo i praktykę administracyjną. |
| --- | --- |

3.5

Komitet jest zatem zdania, że Rada i Komisja powinny wykorzystać możliwość, jaka pojawia się w związku z planowanym opracowaniem wspólnych ram prawnych w dziedzinie weterynarii i zootechniki. Jeżeli zaprzepaszczą tę szansę, wtedy w trakcie prac nad planowanym połączeniem aktów prawnych przepisy trzeba będzie znowu zrewidować, a to będzie oznaczało utrudnienia administracyjne dla państw członkowskich, które będą musiały ponownie dostosować swoje ustawodawstwo i praktykę administracyjną.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1 | We wniosku Komisja cały czas stosuje pojęcie „sporządzanie wykazów”, co wywołuje wrażenie, jakby pojęcie to zostało uzgodnione. Przedmiotem wniosku jest jednak sporządzanie wykazów, aktualizacja, przekazywanie i publikacja odpowiednich informacji oraz ustalenie modelu dla tych informacji w ramach procedury regulacyjnej. |
| --- | --- |

4.1

We wniosku Komisja cały czas stosuje pojęcie „sporządzanie wykazów”, co wywołuje wrażenie, jakby pojęcie to zostało uzgodnione. Przedmiotem wniosku jest jednak sporządzanie wykazów, aktualizacja, przekazywanie i publikacja odpowiednich informacji oraz ustalenie modelu dla tych informacji w ramach procedury regulacyjnej.

| 4.2 | Aby ułatwić dostęp do informacji za pośrednictwem stron internetowych państw członkowskich oraz aby informacje te były powszechnie zrozumiałe, Komisja musi jak najszybciej przystąpić do wyjaśnienia kwestii technicznych oraz do opracowania modelu. Ponadto ważne jest, aby na stronach internetowych Komisji umieścić dobrze widoczny odnośnik kierujący do informacji sporządzanych i aktualizowanych przez państwa członkowskie. Jeżeli tak się nie stanie, istnieje niebezpieczeństwo, że państwa członkowskie nadal będą przedstawiały informacje w różnorodny sposób, a to bardzo utrudni praktyczne wykorzystanie ich przez oficjalne instytucje i inne zainteresowane strony. |
| --- | --- |

4.2

Aby ułatwić dostęp do informacji za pośrednictwem stron internetowych państw członkowskich oraz aby informacje te były powszechnie zrozumiałe, Komisja musi jak najszybciej przystąpić do wyjaśnienia kwestii technicznych oraz do opracowania modelu. Ponadto ważne jest, aby na stronach internetowych Komisji umieścić dobrze widoczny odnośnik kierujący do informacji sporządzanych i aktualizowanych przez państwa członkowskie. Jeżeli tak się nie stanie, istnieje niebezpieczeństwo, że państwa członkowskie nadal będą przedstawiały informacje w różnorodny sposób, a to bardzo utrudni praktyczne wykorzystanie ich przez oficjalne instytucje i inne zainteresowane strony.

| 4.3 | Należy ponadto ściślej określić procedury zatwierdzania miejsc gromadzenia zwierząt oraz aktualizacji informacji o zatwierdzonych miejscach. Wątpliwości przy stosowaniu przepisów dotyczących wyładunku zwierząt przewożonych na duże odległości wynikają z niekompletnych informacji o odpowiednich miejscach gromadzenia. Przepisy często wprowadzają w błąd co do rodzaju i liczby zwierząt, które można umieścić w miejscach gromadzenia. |
| --- | --- |

4.3

Należy ponadto ściślej określić procedury zatwierdzania miejsc gromadzenia zwierząt oraz aktualizacji informacji o zatwierdzonych miejscach. Wątpliwości przy stosowaniu przepisów dotyczących wyładunku zwierząt przewożonych na duże odległości wynikają z niekompletnych informacji o odpowiednich miejscach gromadzenia. Przepisy często wprowadzają w błąd co do rodzaju i liczby zwierząt, które można umieścić w miejscach gromadzenia.

| 4.4 | Brakuje uzasadnienia propozycji Komisji, aby przekazać państwom członkowskim zatwierdzanie laboratoriów referencyjnych. Komisja prawdopodobnie chce oszczędzić sobie w ten sposób pracy, a zobowiązanie państw członkowskich jest w tym przypadku celowe. Należy jednak jak najszybciej sprecyzować wymagania w stosunku do krajowych laboratoriów referencyjnych, m.in. pod kątem międzynarodowych norm dotyczących wyposażenia laboratoryjnego, zapewnienia jakości oraz metod. |
| --- | --- |

4.4

Brakuje uzasadnienia propozycji Komisji, aby przekazać państwom członkowskim zatwierdzanie laboratoriów referencyjnych. Komisja prawdopodobnie chce oszczędzić sobie w ten sposób pracy, a zobowiązanie państw członkowskich jest w tym przypadku celowe. Należy jednak jak najszybciej sprecyzować wymagania w stosunku do krajowych laboratoriów referencyjnych, m.in. pod kątem międzynarodowych norm dotyczących wyposażenia laboratoryjnego, zapewnienia jakości oraz metod.

Bruksela, 29 maja 2008 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Należą do nich m. in.:

1

| — | laboratoria państwowe wykonujące określone zadania związane z niebezpiecznymi, zakaźnymi chorobami zwierząt hodowlanych (nadzór, metody analizy, gotowość do reagowania w nagłych przypadkach, stosowanie odczynników, testowanie szczepionek itp.), |
| --- | --- |

—

laboratoria państwowe wykonujące określone zadania związane z niebezpiecznymi, zakaźnymi chorobami zwierząt hodowlanych (nadzór, metody analizy, gotowość do reagowania w nagłych przypadkach, stosowanie odczynników, testowanie szczepionek itp.),

| — | centra pozyskiwania nasienia bydła i trzody chlewnej, centra przechowywania nasienia, banki nasienia, zespoły pozyskiwania lub wytwarzania zarodków, |
| --- | --- |

—

centra pozyskiwania nasienia bydła i trzody chlewnej, centra przechowywania nasienia, banki nasienia, zespoły pozyskiwania lub wytwarzania zarodków,

| — | organizacje i stowarzyszenia hodowców oficjalnie zatwierdzone w państwach członkowskich do prowadzenia lub zakładania ksiąg hodowlanych, |
| --- | --- |

—

organizacje i stowarzyszenia hodowców oficjalnie zatwierdzone w państwach członkowskich do prowadzenia lub zakładania ksiąg hodowlanych,

| — | wszystkie rodzaje zatwierdzonych miejsc gromadzenia bydła, świń, kóz i owiec, zakłady hodowli drobiu, |
| --- | --- |

—

wszystkie rodzaje zatwierdzonych miejsc gromadzenia bydła, świń, kóz i owiec, zakłady hodowli drobiu,

| — | zatwierdzeni pośrednicy i zarejestrowane zakłady wykorzystywane w ich działalności. |
| --- | --- |

—

zatwierdzeni pośrednicy i zarejestrowane zakłady wykorzystywane w ich działalności.

(2)  Procedurę regulacyjną określa art. 5 i 7 decyzji Rady (1999/468/WE) z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającej warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji.

2

(3)  Dyrektyw 64/432/EWG, 77/504/EWG, 88/407/EWG, 88/661/EWG, 89/361/EWG, 89/556/EWG, 90/427/EWG, 90/428/EWG, 90/429/EWG, 90/539/EWG, 91/68/EWG, 92/35/EWG, 92/65/EWG, 92/66/EWG, 92/119/EWG, 94/28/WE, 2000/75/WE, 2001/89/WE, 2002/60/WE, 2005/94/WE oraz decyzji 2000/258/WE

3

(4)  Decyzja Rady (2000/258/WE) z dnia 20 marca 2000 r. określająca specjalny instytut odpowiedzialny za ustanawianie kryteriów niezbędnych do standaryzacji testów serologicznych w monitorowaniu skuteczności szczepień przeciwko wściekliźnie, m.in. testu, który może zastąpić stosowany obecnie test IF lub właściwe przepisy krajowe.

4

(5)  Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie nowej strategii Unii Europejskiej w zakresie zdrowia zwierząt (2007–2013) — „Lepiej zapobiegać niż leczyć”, COM (2007) 539 wersja ostateczna.

5

---

| 30.8.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 224/87 |
| --- | --- | --- | --- |

30.8.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 224/87

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych państw członkowskich dotyczących rozpuszczalników do ekstrakcji stosowanych w produkcji środków spożywczych i składników żywności (wersja przeredagowana)

COM(2008)154 -2008/0060 (COD)

(2008/C 224/20)

Dnia 8 kwietnia 2008 r. Rada, działając na podstawie art. 251 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych państw członkowskich dotyczących rozpuszczalników do ekstrakcji stosowanych w produkcji środków spożywczych i składników żywności (wersja przeredagowana)

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i że była już ona przedmiotem wcześniejszych opinii EKES-u: CES 522/84, przyjętej w dniu 23 maja 1984 r. (1); CES 633/92, przyjętej w dniu 26 maja 1992 r. (2); CES 230/94, przyjętej w dniu 23 lutego 1994 r. (3), CES 1385/96, przyjętej w dniu 27 listopada 1996 r. (4); CES 1599/2003, przyjętej w dniu 10 grudnia 2003 r. (5)), na 445. sesji plenarnej w dniach 28–29 maja 2008 r. (posiedzenie z dnia 29 maja) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 85 głosami — 4 osoby wstrzymały się od głosu — postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego wniosku i odwołać się do stanowiska, które zajął w wymienionych wyżej dokumentach.

Opinia Komitetu w sprawie procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą jest obecnie przygotowywana [COM(2007) 741 wersja ostateczna, COM(2007) 822 wersja ostateczna, COM(2007) 824 wersja ostateczna oraz COM(2008) 71 wersja ostateczna].

Bruksela, 29 maja 2008 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Opinia EKES-u w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich dotyczących rozpuszczalników do ekstrakcji stosowanych w produkcji środków spożywczych i składników żywności, Dz.U. C 206 z 6.8.1984, s. 7.

1

(2)  Opinia EKES-u w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy zmieniającej po raz pierwszy dyrektywę Rady 88/344/EWG z 13 czerwca 1998 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich dotyczących rozpuszczalników do ekstrakcji stosowanych w produkcji środków spożywczych i składników żywności, Dz.U. C 223 z 31.8.1992, s. 23.

2

(3)  Opinia EKES-u w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy zmieniającej po raz drugi dyrektywę Rady 88/344/EWG z 13 czerwca 1998 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich dotyczących rozpuszczalników do ekstrakcji stosowanych w produkcji środków spożywczych i składników żywności, Dz.U. C 133 z 16.5.1994, s. 21.

3

(4)  Opinia EKES-u w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy zmieniającej po raz trzeci dyrektywę Rady 88/344/EWG z 13 czerwca 1998 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich dotyczących rozpuszczalników do ekstrakcji stosowanych w produkcji środków spożywczych i składników żywności, Dz.U. C 66 z 3.3.1997, s. 3.

4

(5)  Opinia EKES-u w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych państw członkowskich dotyczących rozpuszczalników do ekstrakcji stosowanych w produkcji środków spożywczych i składników żywności, Dz.U. C 80 z 30.3.2004, s. 45.

5

---

| 30.8.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 224/88 |
| --- | --- | --- | --- |

30.8.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 224/88

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów„Podniesienie wydajności i jakości w pracy: wspólnotowa strategia na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2007-2012”

COM(2007) 62 wersja ostateczna

(2008/C 224/21)

Dnia 21 lutego 2007 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

komunikatu Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Podniesienie wydajności i jakości w pracy: wspólnotowa strategia na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2007-2012”

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 7 maja 2008 r. Sprawozdawcą była Ágnes CSER.

Na 445. sesji plenarnej w dniach 28–29 maja 2008 r. (posiedzenie z 29 maja) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 80 do 20 — 8 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Streszczenie

| 1.1 | Bezpieczeństwo i higiena pracy obywateli UE jako pracowników stanowi jeden z zasadniczych warunków realizacji celów odnowionej strategii lizbońskiej na rzecz poprawy wydajności i konkurencyjności. Prawodawstwo wspólnotowe wraz z przepisami krajowymi zapewniają pracownikom bezpieczne i zdrowe warunki w miejscu pracy. Realizacja nowej wspólnotowej strategii na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2007-2012 musi prowadzić do stosowania ich w praktyce. |
| --- | --- |

1.1

Bezpieczeństwo i higiena pracy obywateli UE jako pracowników stanowi jeden z zasadniczych warunków realizacji celów odnowionej strategii lizbońskiej na rzecz poprawy wydajności i konkurencyjności. Prawodawstwo wspólnotowe wraz z przepisami krajowymi zapewniają pracownikom bezpieczne i zdrowe warunki w miejscu pracy. Realizacja nowej wspólnotowej strategii na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2007-2012 musi prowadzić do stosowania ich w praktyce.

| 1.2 | Bezpieczeństwo i higienę pracy należy uznać za jeden z kluczowych czynników wzrostu gospodarczego i wydajności. Chodzi tutaj o znaczne koszty, a straty poniosą nie tylko przedsiębiorstwa i pracownicy, lecz całe społeczeństwo. Koszty te wymagają dokładniejszej analizy. Jest to o tyle ważne, że uzmysłowiłoby to, w jak wielkim stopniu niedostateczne bezpieczeństwo pracy i złe warunki w miejscu pracy powodują straty dla wszystkich zainteresowanych stron, obniżając tym samym wydajność. |
| --- | --- |

1.2

Bezpieczeństwo i higienę pracy należy uznać za jeden z kluczowych czynników wzrostu gospodarczego i wydajności. Chodzi tutaj o znaczne koszty, a straty poniosą nie tylko przedsiębiorstwa i pracownicy, lecz całe społeczeństwo. Koszty te wymagają dokładniejszej analizy. Jest to o tyle ważne, że uzmysłowiłoby to, w jak wielkim stopniu niedostateczne bezpieczeństwo pracy i złe warunki w miejscu pracy powodują straty dla wszystkich zainteresowanych stron, obniżając tym samym wydajność.

| 1.3 | Komitet z zadowoleniem przyjmuje cel zmniejszenia liczby wypadków przy pracy o 25 %. Podobny cel należy wyznaczyć w odniesieniu do ograniczenia chorób zawodowych. Szczególną uwagę należy zwrócić na nowotwory o podłożu zawodowym. Należy wprowadzić, sprawdzać i dostosowywać konkretny plan działania obejmujący wymierne cele oraz wiarygodne i porównywalne mechanizmy sprawozdawczości. |
| --- | --- |

1.3

Komitet z zadowoleniem przyjmuje cel zmniejszenia liczby wypadków przy pracy o 25 %. Podobny cel należy wyznaczyć w odniesieniu do ograniczenia chorób zawodowych. Szczególną uwagę należy zwrócić na nowotwory o podłożu zawodowym. Należy wprowadzić, sprawdzać i dostosowywać konkretny plan działania obejmujący wymierne cele oraz wiarygodne i porównywalne mechanizmy sprawozdawczości.

| 1.4 | Należy szanować i skutecznie wdrażać prawa pracowników, mając na uwadze nowe formy zatrudnienia oraz potrzebę zapewnienia, że prawodawstwo, a co za tym idzie także kontrole, obejmuje wszystkich pracowników, niezależnie od rodzaju pracy czy formy zatrudnienia. Brak takiego działania oznaczałby naruszenie praw podstawowych. |
| --- | --- |

1.4

Należy szanować i skutecznie wdrażać prawa pracowników, mając na uwadze nowe formy zatrudnienia oraz potrzebę zapewnienia, że prawodawstwo, a co za tym idzie także kontrole, obejmuje wszystkich pracowników, niezależnie od rodzaju pracy czy formy zatrudnienia. Brak takiego działania oznaczałby naruszenie praw podstawowych.

| 1.5 | Komitet popiera odpowiednie wdrożenie prawodawstwa wspólnotowego, przede wszystkim za pośrednictwem opracowania i realizacji strategii krajowych. |
| --- | --- |

1.5

Komitet popiera odpowiednie wdrożenie prawodawstwa wspólnotowego, przede wszystkim za pośrednictwem opracowania i realizacji strategii krajowych.

| 1.6 | Grupy, którymi należy się zająć w pierwszej kolejności — pracownicy niepełnosprawni, kobiety, starsi pracownicy, młodzi pracownicy i pracownicy migrujący — potrzebują specjalnych regulacji, strategii politycznych i wsparcia. |
| --- | --- |

1.6

Grupy, którymi należy się zająć w pierwszej kolejności — pracownicy niepełnosprawni, kobiety, starsi pracownicy, młodzi pracownicy i pracownicy migrujący — potrzebują specjalnych regulacji, strategii politycznych i wsparcia.

| 1.7 | Wdrożenie strategii, a następnie monitorowanie jej realizacji, wymaga ustanowienia określonych standardów minimalnych dotyczących liczby inspektorów pracy, zapewniających efektywny i znormalizowany nadzór lub inspekcję na szczeblu wspólnotowym i krajowym (1). |
| --- | --- |

1.7

Wdrożenie strategii, a następnie monitorowanie jej realizacji, wymaga ustanowienia określonych standardów minimalnych dotyczących liczby inspektorów pracy, zapewniających efektywny i znormalizowany nadzór lub inspekcję na szczeblu wspólnotowym i krajowym (1).

| 1.8 | Zasoby kadrowe Komitetu Starszych Inspektorów Pracy (SLIC) oraz właściwych organów wspólnotowych i krajowych powinny zostać nie zredukowane, ale zwiększone, proporcjonalnie do wzrostu liczby osób pracujących zawodowo i ogólnej liczby ludności UE w wyniku rozszerzenia Unii. |
| --- | --- |

1.8

Zasoby kadrowe Komitetu Starszych Inspektorów Pracy (SLIC) oraz właściwych organów wspólnotowych i krajowych powinny zostać nie zredukowane, ale zwiększone, proporcjonalnie do wzrostu liczby osób pracujących zawodowo i ogólnej liczby ludności UE w wyniku rozszerzenia Unii.

| 1.9 | Państwa członkowskie powinny propagować dialog społeczny na szczeblu wspólnotowym, krajowym, lokalnym i zakładów pracy, jako jeden z zasadniczych instrumentów gwarantujących bezpieczeństwo i higienę pracy indywidualnych pracowników. |
| --- | --- |

1.9

Państwa członkowskie powinny propagować dialog społeczny na szczeblu wspólnotowym, krajowym, lokalnym i zakładów pracy, jako jeden z zasadniczych instrumentów gwarantujących bezpieczeństwo i higienę pracy indywidualnych pracowników.

| 1.10 | Państwa członkowskie muszą zintensyfikować współpracę. W szczególności należy przedsięwziąć niezbędne środki w ramach polityki budżetowej UE, by zagwarantować w praktyce systematyczną i sprawną realizację wspólnotowej strategii na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy. |
| --- | --- |

1.10

Państwa członkowskie muszą zintensyfikować współpracę. W szczególności należy przedsięwziąć niezbędne środki w ramach polityki budżetowej UE, by zagwarantować w praktyce systematyczną i sprawną realizację wspólnotowej strategii na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy.

| 1.11 | Poprzez koordynację wspólnotowych strategii politycznych w celu ukształtowania kultury zapobiegania zagrożeniom, w oparciu o doświadczenia lokalne, regionalne i krajowe, należy uruchomić odpowiednie programy szkoleniowe i zintensyfikować programy już istniejące. Trzeba także uwzględnić zagadnienie zapobiegania zagrożeniom w programach edukacyjnych — zarówno w ramach kształcenia podstawowego, poczynając od przedszkoli, jak i kształcenia zawodowego — oraz zapewnić zgodność z polityką zdrowia publicznego. |
| --- | --- |

1.11

Poprzez koordynację wspólnotowych strategii politycznych w celu ukształtowania kultury zapobiegania zagrożeniom, w oparciu o doświadczenia lokalne, regionalne i krajowe, należy uruchomić odpowiednie programy szkoleniowe i zintensyfikować programy już istniejące. Trzeba także uwzględnić zagadnienie zapobiegania zagrożeniom w programach edukacyjnych — zarówno w ramach kształcenia podstawowego, poczynając od przedszkoli, jak i kształcenia zawodowego — oraz zapewnić zgodność z polityką zdrowia publicznego.

| 1.12 | Kluczowe znaczenie z punktu widzenia skuteczności działań zapobiegawczych mają kultura BHP w miejscu pracy, jak również organy i osoby odpowiedzialne za bezpieczeństwo i higienę pracy w przedsiębiorstwach. Ważne jest, by szkolenia w zakresie BHP w zakładach pracy zawsze nadążały za duchem czasu. Najważniejszymi grupami docelowymi są w tym przypadku przełożeni oraz pracownicy odpowiedzialni za bezpieczeństwo i higienę pracy. Należy zapewnić im odpowiednie szkolenia, dając im przy tym wystarczająco dużo czasu, by mogli wypełniać swoje obowiązki w zakresie BHP oraz umożliwiając im wpływanie m.in. na kształt procesów produkcyjnych. W tym kontekście istotną rolę do odegrania mają partnerzy społeczni, gdyż to oni zawierają porozumienia i zapewniają ich praktyczną realizację w miejscu pracy. |
| --- | --- |

1.12

Kluczowe znaczenie z punktu widzenia skuteczności działań zapobiegawczych mają kultura BHP w miejscu pracy, jak również organy i osoby odpowiedzialne za bezpieczeństwo i higienę pracy w przedsiębiorstwach. Ważne jest, by szkolenia w zakresie BHP w zakładach pracy zawsze nadążały za duchem czasu. Najważniejszymi grupami docelowymi są w tym przypadku przełożeni oraz pracownicy odpowiedzialni za bezpieczeństwo i higienę pracy. Należy zapewnić im odpowiednie szkolenia, dając im przy tym wystarczająco dużo czasu, by mogli wypełniać swoje obowiązki w zakresie BHP oraz umożliwiając im wpływanie m.in. na kształt procesów produkcyjnych. W tym kontekście istotną rolę do odegrania mają partnerzy społeczni, gdyż to oni zawierają porozumienia i zapewniają ich praktyczną realizację w miejscu pracy.

| 1.13 | Małe i średnie przedsiębiorstwa, które zatrudniają przeszło 80 % pracowników, mają dużo mniejsze zasoby finansowe i techniczne oraz możliwości w porównaniu z dużymi firmami. Przedsiębiorstwa te są szczególnie narażone na zagrożenia i powinny otrzymywać specjalne wsparcie, jeśli ze swojej strony zobowiążą się do poszanowania dialogu społecznego oraz przestrzegania porozumień społecznych z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. |
| --- | --- |

1.13

Małe i średnie przedsiębiorstwa, które zatrudniają przeszło 80 % pracowników, mają dużo mniejsze zasoby finansowe i techniczne oraz możliwości w porównaniu z dużymi firmami. Przedsiębiorstwa te są szczególnie narażone na zagrożenia i powinny otrzymywać specjalne wsparcie, jeśli ze swojej strony zobowiążą się do poszanowania dialogu społecznego oraz przestrzegania porozumień społecznych z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy.

| 1.14 | Nowe i szybko ewoluujące formy organizacji pracy oraz nowe technologie niosą ze sobą nowe zagrożenia, które wymagają reakcji na szczeblu wspólnotowym. Zdaniem Komitetu Naukowego ds. Dopuszczalnych Norm Zawodowego Narażenia (SCOEL), należy przyjąć limity narażenia oparte na kryteriach zdrowotnych. Komitet wyraża zadowolenie z faktu, że partnerzy społeczni, zawierając porozumienia dotyczące stresu, przemocy i mobbingu, wnieśli istotny wkład w poprawę zdrowia psychicznego pracowników. Porozumienia te powinny być wdrażane na szczeblu krajowym. |
| --- | --- |

1.14

Nowe i szybko ewoluujące formy organizacji pracy oraz nowe technologie niosą ze sobą nowe zagrożenia, które wymagają reakcji na szczeblu wspólnotowym. Zdaniem Komitetu Naukowego ds. Dopuszczalnych Norm Zawodowego Narażenia (SCOEL), należy przyjąć limity narażenia oparte na kryteriach zdrowotnych. Komitet wyraża zadowolenie z faktu, że partnerzy społeczni, zawierając porozumienia dotyczące stresu, przemocy i mobbingu, wnieśli istotny wkład w poprawę zdrowia psychicznego pracowników. Porozumienia te powinny być wdrażane na szczeblu krajowym.

| 1.15 | Odpowiedzialność społeczna biznesu jako metoda zasługuje na uznanie, ale nie może zastąpić obowiązujących i przyszłych uregulowań prawnych. |
| --- | --- |

1.15

Odpowiedzialność społeczna biznesu jako metoda zasługuje na uznanie, ale nie może zastąpić obowiązujących i przyszłych uregulowań prawnych.

| 1.16 | Problemy będące przedmiotem wspólnotowych strategii politycznych nie mogą zostać rozstrzygnięte wyłącznie w ramach UE, w szczególności ze względu na zjawisko globalizacji. Sprawiedliwa globalizacja oraz godna praca dla wszystkich pracowników gwarantują osiągnięcie celów UE także na szczeblu międzynarodowym. Instytucje UE muszą zachęcać państwa członkowskie do ratyfikowania konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP). |
| --- | --- |

1.16

Problemy będące przedmiotem wspólnotowych strategii politycznych nie mogą zostać rozstrzygnięte wyłącznie w ramach UE, w szczególności ze względu na zjawisko globalizacji. Sprawiedliwa globalizacja oraz godna praca dla wszystkich pracowników gwarantują osiągnięcie celów UE także na szczeblu międzynarodowym. Instytucje UE muszą zachęcać państwa członkowskie do ratyfikowania konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP).

2.   Uwagi ogólne

| 2.1 | Państwa członkowskie uznały w kontekście strategii lizbońskiej, że polityka na rzecz bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy znacząco przyczynia się do wzrostu gospodarczego i zwiększania zatrudnienia (2). Poprawa bezpieczeństwa i higieny pracy stanowi również element europejskiego modelu społecznego. W przeszłości dominowała natomiast potrzeba odzyskania zaufania i poparcia obywateli UE (3). |
| --- | --- |

2.1

Państwa członkowskie uznały w kontekście strategii lizbońskiej, że polityka na rzecz bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy znacząco przyczynia się do wzrostu gospodarczego i zwiększania zatrudnienia (2). Poprawa bezpieczeństwa i higieny pracy stanowi również element europejskiego modelu społecznego. W przeszłości dominowała natomiast potrzeba odzyskania zaufania i poparcia obywateli UE (3).

| 2.2 | Ambitna i wrażliwa polityka społeczna nie tylko przyczynia się do poprawy wydajności i wzrostu gospodarczego, lecz także sprzyja spójności społecznej, a tym samym także harmonii społecznej i stabilności politycznej, stanowiącym warunek trwałego i zrównoważonego rozwoju. Innymi słowy polityka społeczna stanowi jeden z czynników, od których zależy poziom wydajności (4). Bezpieczeństwo i higiena pracy nie stanowią zatem celów samych w sobie — w perspektywie długoterminowej wydatki w tej dziedzinie nie tylko się zwrócą, ale mogą mieć także zdecydowanie pozytywny wpływ na wyniki gospodarcze. |
| --- | --- |

2.2

Ambitna i wrażliwa polityka społeczna nie tylko przyczynia się do poprawy wydajności i wzrostu gospodarczego, lecz także sprzyja spójności społecznej, a tym samym także harmonii społecznej i stabilności politycznej, stanowiącym warunek trwałego i zrównoważonego rozwoju. Innymi słowy polityka społeczna stanowi jeden z czynników, od których zależy poziom wydajności (4). Bezpieczeństwo i higiena pracy nie stanowią zatem celów samych w sobie — w perspektywie długoterminowej wydatki w tej dziedzinie nie tylko się zwrócą, ale mogą mieć także zdecydowanie pozytywny wpływ na wyniki gospodarcze.

| 2.3 | Biorąc pod uwagę fakt, że osoby dorosłe spędzają jedną trzecią życia w miejscu pracy, warunki, jakie tam panują mają szczególnie istotne znaczenie dla ich stanu zdrowia. Niebezpieczne i niezdrowe warunki pracy oznaczają utratę 3-5 % PKB. Dlatego profilaktyka, wydatki publiczne na rzecz ochrony zdrowia oraz wydatki na ochronę zdrowia związane z aktywną pracą zawodową powinny być postrzegane jako inwestycja. W obliczu przemian demograficznych należy także uwzględnić kwestię zrównoważonego rozwoju (5), ponieważ Europa potrzebuje większych inwestycji oraz większej liczby miejsc pracy gwarantujących zachowanie dobrego stanu zdrowia przez indywidualnych pracowników. |
| --- | --- |

2.3

Biorąc pod uwagę fakt, że osoby dorosłe spędzają jedną trzecią życia w miejscu pracy, warunki, jakie tam panują mają szczególnie istotne znaczenie dla ich stanu zdrowia. Niebezpieczne i niezdrowe warunki pracy oznaczają utratę 3-5 % PKB. Dlatego profilaktyka, wydatki publiczne na rzecz ochrony zdrowia oraz wydatki na ochronę zdrowia związane z aktywną pracą zawodową powinny być postrzegane jako inwestycja. W obliczu przemian demograficznych należy także uwzględnić kwestię zrównoważonego rozwoju (5), ponieważ Europa potrzebuje większych inwestycji oraz większej liczby miejsc pracy gwarantujących zachowanie dobrego stanu zdrowia przez indywidualnych pracowników.

| 2.4 | Należy nadal opracowywać i odpowiednio wdrażać w całej UE obszerne ramy bezpieczeństwa i higieny pracy, które obejmą także słabsze, dotychczas w niewystarczającym stopniu uwzględnione grupy, które mają trudności z egzekwowaniem swoich praw związanych z bezpieczeństwem pracy, w tym szczególnie osoby zajmujące miejsca pracy o niskiej pewności zatrudnienia i o wysokim stopniu zagrożenia lub zagrożone ze względu na zdobycie krótkotrwałej przewagi konkurencyjnej. |
| --- | --- |

2.4

Należy nadal opracowywać i odpowiednio wdrażać w całej UE obszerne ramy bezpieczeństwa i higieny pracy, które obejmą także słabsze, dotychczas w niewystarczającym stopniu uwzględnione grupy, które mają trudności z egzekwowaniem swoich praw związanych z bezpieczeństwem pracy, w tym szczególnie osoby zajmujące miejsca pracy o niskiej pewności zatrudnienia i o wysokim stopniu zagrożenia lub zagrożone ze względu na zdobycie krótkotrwałej przewagi konkurencyjnej.

| 2.5 | Promocja bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stała troska o ich zapewnienie stanowią jeden z warunków ochrony i zachowania zdrowia pracowników. Są też opłacalne. Do najważniejszych środków realizacji tego celu należy profilaktyka. Profilaktyka — jako podejście zapewniające najlepszy zwrot z inwestycji — wraz z odpowiednimi standardami ochrony we wszystkich miejscach pracy, przynosi znaczące, długoterminowe zyski lub oszczędności, w tym dla głównych systemów opieki zdrowotnej i społecznej oraz dla przedsiębiorstw, jeśli chodzi o składki na ubezpieczenia wypadkowe lub inne koszty związane bezpośrednio lub pośrednio ze skutkami wypadków w pracy. Jakość usług profilaktycznych, szkolenia BHP dla pracowników, lepsze i bardziej efektywne normy bezpieczeństwa, kompetentne stałe inspekcje i współpraca z partnerami społecznymi to wzajemnie powiązane aspekty, które mają zasadnicze znaczenie dla zagwarantowania bezpieczeństwa i higieny pracy. |
| --- | --- |

2.5

Promocja bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stała troska o ich zapewnienie stanowią jeden z warunków ochrony i zachowania zdrowia pracowników. Są też opłacalne. Do najważniejszych środków realizacji tego celu należy profilaktyka. Profilaktyka — jako podejście zapewniające najlepszy zwrot z inwestycji — wraz z odpowiednimi standardami ochrony we wszystkich miejscach pracy, przynosi znaczące, długoterminowe zyski lub oszczędności, w tym dla głównych systemów opieki zdrowotnej i społecznej oraz dla przedsiębiorstw, jeśli chodzi o składki na ubezpieczenia wypadkowe lub inne koszty związane bezpośrednio lub pośrednio ze skutkami wypadków w pracy. Jakość usług profilaktycznych, szkolenia BHP dla pracowników, lepsze i bardziej efektywne normy bezpieczeństwa, kompetentne stałe inspekcje i współpraca z partnerami społecznymi to wzajemnie powiązane aspekty, które mają zasadnicze znaczenie dla zagwarantowania bezpieczeństwa i higieny pracy.

| 2.6 | W programie PROGRESS zaznaczono, że głównym celem europejskiej polityki społecznej jest stała poprawa warunków pracy, przy uwzględnieniu głosu pracowników i ich przedstawicieli oraz zaangażowaniu ich w procesy decyzyjne. Dialog społeczny na szczeblu wspólnotowym z udziałem przedstawicieli wszystkich sektorów powinien gwarantować równe prawa we wszystkich państwach członkowskich. Należy uwzględniać porozumienia osiągnięte w wyniku dialogu społecznego (na przykład dotyczące telepracy, zwalczania przemocy w miejscu pracy i stresu związanego z pracą) i powinny im towarzyszyć skuteczne rozwiązania, niezależnie od rodzaju pracy czy formy zatrudnienia. Jeżeli chodzi o sytuację pracowników sektora publicznego, mimo prowadzenia dialogu społecznego panują w nim ogromne nierówności, nie tylko w zakresie ustawodawstwa, lecz także w praktyce. Jedną ze szczególnych instytucjonalnych cech dialogu społecznego jest udział stałego przedstawiciela pracowników w regularnym monitorowaniu i kontroli zagrożeń dla bezpieczeństwa i higieny pracy. |
| --- | --- |

2.6

W programie PROGRESS zaznaczono, że głównym celem europejskiej polityki społecznej jest stała poprawa warunków pracy, przy uwzględnieniu głosu pracowników i ich przedstawicieli oraz zaangażowaniu ich w procesy decyzyjne. Dialog społeczny na szczeblu wspólnotowym z udziałem przedstawicieli wszystkich sektorów powinien gwarantować równe prawa we wszystkich państwach członkowskich. Należy uwzględniać porozumienia osiągnięte w wyniku dialogu społecznego (na przykład dotyczące telepracy, zwalczania przemocy w miejscu pracy i stresu związanego z pracą) i powinny im towarzyszyć skuteczne rozwiązania, niezależnie od rodzaju pracy czy formy zatrudnienia. Jeżeli chodzi o sytuację pracowników sektora publicznego, mimo prowadzenia dialogu społecznego panują w nim ogromne nierówności, nie tylko w zakresie ustawodawstwa, lecz także w praktyce. Jedną ze szczególnych instytucjonalnych cech dialogu społecznego jest udział stałego przedstawiciela pracowników w regularnym monitorowaniu i kontroli zagrożeń dla bezpieczeństwa i higieny pracy.

| 2.7 | Komitet zaleca, by państwa członkowskie poważnie podeszły do nakładania sankcji za naruszenie przepisów i przeanalizowały wydatki związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, mając na uwadze konsekwencje wypadków przy pracy i chorób zawodowych, które stanowią obciążenie dla ogółu społeczeństwa, a także mają wpływ na wydajność i w rezultacie konkurencyjność. |
| --- | --- |

2.7

Komitet zaleca, by państwa członkowskie poważnie podeszły do nakładania sankcji za naruszenie przepisów i przeanalizowały wydatki związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, mając na uwadze konsekwencje wypadków przy pracy i chorób zawodowych, które stanowią obciążenie dla ogółu społeczeństwa, a także mają wpływ na wydajność i w rezultacie konkurencyjność.

| 2.8 | Mimo ogólnej poprawy stanu bezpieczeństwa i higieny w zakładach pracy w ostatnich latach, zarówno pod względem liczby, jak i ciężkości wypadków oraz chorób zawodowych, zagrożenia zawodowe nie ulegają zmniejszeniu w równomiernym stopniu. W przypadku niektórych branż, kategorii pracowników i rodzajów przedsiębiorstw sytuacja jest nadal niepokojąca, a statystyki wypadków znacznie przekraczają średnią (6). Ocena programów krajowych pokazuje, że ich wadą jest brak uwzględniania sytuacji niektórych narażonych grup, takich jak pracowników pozornie samozatrudnionych. Należy to zmienić. |
| --- | --- |

2.8

Mimo ogólnej poprawy stanu bezpieczeństwa i higieny w zakładach pracy w ostatnich latach, zarówno pod względem liczby, jak i ciężkości wypadków oraz chorób zawodowych, zagrożenia zawodowe nie ulegają zmniejszeniu w równomiernym stopniu. W przypadku niektórych branż, kategorii pracowników i rodzajów przedsiębiorstw sytuacja jest nadal niepokojąca, a statystyki wypadków znacznie przekraczają średnią (6). Ocena programów krajowych pokazuje, że ich wadą jest brak uwzględniania sytuacji niektórych narażonych grup, takich jak pracowników pozornie samozatrudnionych. Należy to zmienić.

| 2.9 | Wprawdzie poprzednia strategia zapewniała możliwości ukształtowania kultury profilaktyki, nie udało się jednak tego upowszechnić. W szczególności MŚP powinny otrzymywać bardziej regularne wsparcie finansowe, o ile w zamian zobowiążą się do przestrzegania porozumień społecznych dotyczących zdrowia i higieny pracy. |
| --- | --- |

2.9

Wprawdzie poprzednia strategia zapewniała możliwości ukształtowania kultury profilaktyki, nie udało się jednak tego upowszechnić. W szczególności MŚP powinny otrzymywać bardziej regularne wsparcie finansowe, o ile w zamian zobowiążą się do przestrzegania porozumień społecznych dotyczących zdrowia i higieny pracy.

| 2.10 | Komitet zachęca, aby w kontekście inspekcji podkreślić, że na przedsiębiorstwach również ciąży obowiązek monitorowania sytuacji w tej dziedzinie we własnym zakresie i z własnej inicjatywy. |
| --- | --- |

2.10

Komitet zachęca, aby w kontekście inspekcji podkreślić, że na przedsiębiorstwach również ciąży obowiązek monitorowania sytuacji w tej dziedzinie we własnym zakresie i z własnej inicjatywy.

| 2.11 | Warunkiem wdrożenia polityki i prawodawstwa wspólnotowego na szczeblu krajowym i ich skuteczności jest zapewnienie ich stosowania i monitorowania przez państwa członkowskie. Komitet z zadowoleniem przyjmuje składanie przez państwa członkowskie regularnych sprawozdań z wdrażania dyrektyw. |
| --- | --- |

2.11

Warunkiem wdrożenia polityki i prawodawstwa wspólnotowego na szczeblu krajowym i ich skuteczności jest zapewnienie ich stosowania i monitorowania przez państwa członkowskie. Komitet z zadowoleniem przyjmuje składanie przez państwa członkowskie regularnych sprawozdań z wdrażania dyrektyw.

| 2.12 | EKES popiera wniosek Komisji Europejskiej dotyczący statystyk Wspólnoty w zakresie zdrowia publicznego oraz bezpieczeństwa i higieny pracy (COM(2007) 46 wersja ostateczna) oraz jest zdania, że nie można przecenić znaczenia wspólnych definicji i systemów uznawania (7). Konieczne jest jednolite ustawodawstwo, aby zapewnić możliwość gromadzenia odpowiednich zróżnicowanych danych pozwalających na wprowadzenie standardów i wskaźników. |
| --- | --- |

2.12

EKES popiera wniosek Komisji Europejskiej dotyczący statystyk Wspólnoty w zakresie zdrowia publicznego oraz bezpieczeństwa i higieny pracy (COM(2007) 46 wersja ostateczna) oraz jest zdania, że nie można przecenić znaczenia wspólnych definicji i systemów uznawania (7). Konieczne jest jednolite ustawodawstwo, aby zapewnić możliwość gromadzenia odpowiednich zróżnicowanych danych pozwalających na wprowadzenie standardów i wskaźników.

3.   Uwagi szczegółowe

| 3.1 | W komunikacie Komisji wyznaczono cel poprawy jakości i wydajności pracy w latach 2007-2012 jako podstawę wspólnotowej strategii na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy, stanowiącej kontynuację wspólnotowej strategii na lata 2002-2006, opartej na dyrektywie ramowej 89/391/EWG. |
| --- | --- |

3.1

W komunikacie Komisji wyznaczono cel poprawy jakości i wydajności pracy w latach 2007-2012 jako podstawę wspólnotowej strategii na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy, stanowiącej kontynuację wspólnotowej strategii na lata 2002-2006, opartej na dyrektywie ramowej 89/391/EWG.

| 3.2 | Sporządzono także sprawozdanie oceniające realizację i wpływ celów wyznaczonych w strategii na lata 2002-2006 (8). W tym okresie doszło również do rozszerzenia UE o dziesięć nowych państw członkowskich. Ze względu na brak danych statystycznych i informacji na temat sytuacji w tych państwach nie została ona uwzględniona w ocenie. Również nowa strategia została oparta na danych pochodzących z 1999 r. W świetle tych okoliczności EKES wyraża duże rozczarowanie faktem, że chociaż nowe państwa członkowskie przystąpiły do UE w połowie okresu realizacji strategii, Komisja nie skorzystała z możliwości bieżącego aktualizowania planów i nie dostosowała odpowiednio strategii. |
| --- | --- |

3.2

Sporządzono także sprawozdanie oceniające realizację i wpływ celów wyznaczonych w strategii na lata 2002-2006 (8). W tym okresie doszło również do rozszerzenia UE o dziesięć nowych państw członkowskich. Ze względu na brak danych statystycznych i informacji na temat sytuacji w tych państwach nie została ona uwzględniona w ocenie. Również nowa strategia została oparta na danych pochodzących z 1999 r. W świetle tych okoliczności EKES wyraża duże rozczarowanie faktem, że chociaż nowe państwa członkowskie przystąpiły do UE w połowie okresu realizacji strategii, Komisja nie skorzystała z możliwości bieżącego aktualizowania planów i nie dostosowała odpowiednio strategii.

| 3.3 | Pozytywnie należy ocenić fakt wyznaczenia we wspólnotowej strategii celu zakładającego zmniejszenie liczby wypadków przy pracy o 25 %. Aby zrealizować ten cel, potrzebny będzie konkretny plan działania obejmujący wymierne cele i wskaźniki oraz wiarygodne i porównywalne mechanizmy sprawozdawczości oraz monitorowania. Należy także zwrócić uwagę na wewnętrzne przyczyny wypadków przy pracy, takie jak presja czasu czy krótkie terminy dostaw, oraz na przyczyny zewnętrzne, wynikające z zaniedbania spowodowanego na przykład stresem w życiu rodzinnym. Obok wypadków przy pracy trzeba zająć się także znacznie częściej występującymi chorobami zawodowymi. Pierwszym krokiem w kierunku profilaktyki jest uznanie występowania chorób zawodowych i uaktualnienie zakresu ich definicji. Odpowiednio wczesne rozpoznanie przyczyn chorób zawodowych pozwala na czas podjąć działania w celu ich wyeliminowania. Dlatego konkretny cel ilościowy należy wyznaczyć także w odniesieniu do liczby osób zatrudnionych w warunkach zagrożenia, bo to w decydującym stopniu wpływa na liczbę chorób zawodowych w przyszłości, oraz do liczby chorób zawodowych. |
| --- | --- |

3.3

Pozytywnie należy ocenić fakt wyznaczenia we wspólnotowej strategii celu zakładającego zmniejszenie liczby wypadków przy pracy o 25 %. Aby zrealizować ten cel, potrzebny będzie konkretny plan działania obejmujący wymierne cele i wskaźniki oraz wiarygodne i porównywalne mechanizmy sprawozdawczości oraz monitorowania. Należy także zwrócić uwagę na wewnętrzne przyczyny wypadków przy pracy, takie jak presja czasu czy krótkie terminy dostaw, oraz na przyczyny zewnętrzne, wynikające z zaniedbania spowodowanego na przykład stresem w życiu rodzinnym. Obok wypadków przy pracy trzeba zająć się także znacznie częściej występującymi chorobami zawodowymi. Pierwszym krokiem w kierunku profilaktyki jest uznanie występowania chorób zawodowych i uaktualnienie zakresu ich definicji. Odpowiednio wczesne rozpoznanie przyczyn chorób zawodowych pozwala na czas podjąć działania w celu ich wyeliminowania. Dlatego konkretny cel ilościowy należy wyznaczyć także w odniesieniu do liczby osób zatrudnionych w warunkach zagrożenia, bo to w decydującym stopniu wpływa na liczbę chorób zawodowych w przyszłości, oraz do liczby chorób zawodowych.

3.4   Przepisy i monitorowanie

| 3.4.1 | EKES podkreśla potrzebę wyważonej strategii na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy, obejmującej środki legislacyjne i nielegislacyjne, w zależności od tego, które są najskuteczniejsze pod względem ich wdrażania w praktyce. Szczególnie użyteczne byłoby skupienie się na nowych i zmienionych warunkach pracy. Trzeba regularnie analizować wpływ tych zmian na bezpieczeństwo i higienę pracy. W oparciu o wyniki badań naukowych należy zbadać, czy istnieje potrzeba opracowania odpowiednich rozwiązań w odpowiedzi na powszechne i gwałtowne zmiany okoliczności i warunków pracy, a w szczególności szybsze tempo pracy wymagające intensywniejszych wysiłków. Komitet zwraca uwagę, że wszyscy pracownicy mają te same prawa, które należy szanować na szczeblu UE i na szczeblu krajowym. |
| --- | --- |

3.4.1

EKES podkreśla potrzebę wyważonej strategii na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy, obejmującej środki legislacyjne i nielegislacyjne, w zależności od tego, które są najskuteczniejsze pod względem ich wdrażania w praktyce. Szczególnie użyteczne byłoby skupienie się na nowych i zmienionych warunkach pracy. Trzeba regularnie analizować wpływ tych zmian na bezpieczeństwo i higienę pracy. W oparciu o wyniki badań naukowych należy zbadać, czy istnieje potrzeba opracowania odpowiednich rozwiązań w odpowiedzi na powszechne i gwałtowne zmiany okoliczności i warunków pracy, a w szczególności szybsze tempo pracy wymagające intensywniejszych wysiłków. Komitet zwraca uwagę, że wszyscy pracownicy mają te same prawa, które należy szanować na szczeblu UE i na szczeblu krajowym.

| 3.4.2 | W toku wdrażania nowej strategii należy opracować specjalne regulacje i strategie polityczne, aby wesprzeć ludzi młodych, pracowników migrujących, kobiety, starszych pracowników i osoby niepełnosprawne, ponieważ są to grupy w największym stopniu narażone na zagrożenia zawodowe, jak też na wypadki przy pracy i choroby zawodowe. Okoliczności takie, jak brak wyszkolenia, ponownego przeszkolenia czy informacji, brak wprowadzenia do pracy i wytycznych, jak również niedostateczna znajomość języka, stanowią czynniki ryzyka. W przypadku pracowników migrujących znajomość języka stanowi ważny warunek skutecznej profilaktyki i rozpowszechniania informacji; trzeba zapewnić równe traktowanie. |
| --- | --- |

3.4.2

W toku wdrażania nowej strategii należy opracować specjalne regulacje i strategie polityczne, aby wesprzeć ludzi młodych, pracowników migrujących, kobiety, starszych pracowników i osoby niepełnosprawne, ponieważ są to grupy w największym stopniu narażone na zagrożenia zawodowe, jak też na wypadki przy pracy i choroby zawodowe. Okoliczności takie, jak brak wyszkolenia, ponownego przeszkolenia czy informacji, brak wprowadzenia do pracy i wytycznych, jak również niedostateczna znajomość języka, stanowią czynniki ryzyka. W przypadku pracowników migrujących znajomość języka stanowi ważny warunek skutecznej profilaktyki i rozpowszechniania informacji; trzeba zapewnić równe traktowanie.

| 3.4.3 | Koordynacja i monitorowanie wdrażania dyrektyw wymaga odpowiednich zasobów finansowych i kadrowych. Tymczasem mimo rozszerzenia UE w 2004 r. planowana jest redukcja etatów w Komitecie Starszych Inspektorów Pracy. Niesłuszne byłoby także zmniejszenie liczby członków tego komitetu. Nie lepiej sytuacja przedstawia się we właściwym organie Komisji Europejskiej, w którym zatrudnionych jest tylko 26 osób, z czego 4-5 zajmuje się kwestiami wdrażania prawodawstwa. Niedostatki te stały się już przedmiotem krytyki w opinii EKES-u z 2002 r., kiedy to UE składała się tylko z 15 państw członkowskich. Dzisiaj, kiedy UE liczy 27 państw, sytuacja ta zdecydowanie wymaga poprawy. Trzeba też zapobiec zmniejszaniu liczby inspektorów na poziomie państw członkowskich. |
| --- | --- |

3.4.3

Koordynacja i monitorowanie wdrażania dyrektyw wymaga odpowiednich zasobów finansowych i kadrowych. Tymczasem mimo rozszerzenia UE w 2004 r. planowana jest redukcja etatów w Komitecie Starszych Inspektorów Pracy. Niesłuszne byłoby także zmniejszenie liczby członków tego komitetu. Nie lepiej sytuacja przedstawia się we właściwym organie Komisji Europejskiej, w którym zatrudnionych jest tylko 26 osób, z czego 4-5 zajmuje się kwestiami wdrażania prawodawstwa. Niedostatki te stały się już przedmiotem krytyki w opinii EKES-u z 2002 r., kiedy to UE składała się tylko z 15 państw członkowskich. Dzisiaj, kiedy UE liczy 27 państw, sytuacja ta zdecydowanie wymaga poprawy. Trzeba też zapobiec zmniejszaniu liczby inspektorów na poziomie państw członkowskich.

| 3.4.4 | Głównym celem powinno być zapewnienie przestrzegania przepisów dotyczących ochrony pracowników. Należy nasilić inspekcje dokonywane przez właściwe organy w odniesieniu do obowiązków BHP zarówno pracodawców, jak i pracowników. Za pośrednictwem kształcenia, szkoleń i bardziej przystępnych ram prawnych należy pielęgnować bardziej rozpowszechnioną kulturę bezpieczeństwa i higieny pracy. |
| --- | --- |

3.4.4

Głównym celem powinno być zapewnienie przestrzegania przepisów dotyczących ochrony pracowników. Należy nasilić inspekcje dokonywane przez właściwe organy w odniesieniu do obowiązków BHP zarówno pracodawców, jak i pracowników. Za pośrednictwem kształcenia, szkoleń i bardziej przystępnych ram prawnych należy pielęgnować bardziej rozpowszechnioną kulturę bezpieczeństwa i higieny pracy.

| 3.4.5 | Obok kontroli przestrzegania przepisów bezpieczeństwa krajowe inspektoraty pracy mogą odegrać pozytywną rolę, doradzając pracodawcom. Potrzebne jest odpowiednie finansowanie, by zapewnić skuteczność i niezależność krajowych inspekcji pracy. |
| --- | --- |

3.4.5

Obok kontroli przestrzegania przepisów bezpieczeństwa krajowe inspektoraty pracy mogą odegrać pozytywną rolę, doradzając pracodawcom. Potrzebne jest odpowiednie finansowanie, by zapewnić skuteczność i niezależność krajowych inspekcji pracy.

| 3.4.6 | Już w 2002 r. Komitet Starszych Inspektorów Pracy zdecydował o podjęciu działań na rzecz zwiększenia efektywności inspekcji w zakładach pracy, mając na uwadze, że jednym z głównych instrumentów jest opracowanie wskaźników umożliwiających ocenę jakości inspekcji. EKES poparł tą decyzję w swojej wcześniejszej opinii (9). Podziela on wnioski Komitetu Starszych Inspektorów Pracy i popiera jego propozycje, dlatego też jest rozczarowany pominięciem ich w strategii. |
| --- | --- |

3.4.6

Już w 2002 r. Komitet Starszych Inspektorów Pracy zdecydował o podjęciu działań na rzecz zwiększenia efektywności inspekcji w zakładach pracy, mając na uwadze, że jednym z głównych instrumentów jest opracowanie wskaźników umożliwiających ocenę jakości inspekcji. EKES poparł tą decyzję w swojej wcześniejszej opinii (9). Podziela on wnioski Komitetu Starszych Inspektorów Pracy i popiera jego propozycje, dlatego też jest rozczarowany pominięciem ich w strategii.

3.5   Wdrażanie i strategie krajowe

| 3.5.1 | Należy zachęcać do dialogu społecznego na temat bezpieczeństwa i higieny pracy i potrzebne są rozwiązania na szczeblu europejskim opracowywane przez partnerów społecznych. Należy wspierać państwa kandydujące — także finansowo — za pośrednictwem Europejskiego Funduszu Społecznego, jak również partnerstw między „starymi” i „nowymi” państwami członkowskimi. W krajach kandydujących i potencjalnych krajach kandydujących rozpoczął się proces transpozycji prawodawstwa, któremu towarzyszy wzmocnienie struktur inspekcji pracy. |
| --- | --- |

3.5.1

Należy zachęcać do dialogu społecznego na temat bezpieczeństwa i higieny pracy i potrzebne są rozwiązania na szczeblu europejskim opracowywane przez partnerów społecznych. Należy wspierać państwa kandydujące — także finansowo — za pośrednictwem Europejskiego Funduszu Społecznego, jak również partnerstw między „starymi” i „nowymi” państwami członkowskimi. W krajach kandydujących i potencjalnych krajach kandydujących rozpoczął się proces transpozycji prawodawstwa, któremu towarzyszy wzmocnienie struktur inspekcji pracy.

| 3.5.2 | Lekarze i inni profesjonaliści z sektora ochrony zdrowia mają świadomość potrzeby identyfikowania dolegliwości wywołanych warunkami pracy, rozważenia wymaga jednak powszechny problem wysokich kosztów opieki zdrowotnej. Kosztami działań profilaktycznych nie powinno się obciążać pracowników, biorąc pod uwagę fakt, że w takiej sytuacji wielu z nich starałoby się, dla zaoszczędzenia wydatków, ignorować pojawiające u nich symptomy, co później doprowadziłoby do wyższych kosztów leczenia. W ramach zakładowych programów promocji zdrowia pracodawcy proponują wiele opracowanych wspólnie z pracownikami środków sprzyjających zdrowemu trybowi życia. Należą do nich np. bezpłatne badania przesiewowe, programy na rzecz rzucenia palenia, porady w zakresie zdrowego żywienia i ruchu oraz zapobieganie stresowi (10). |
| --- | --- |

3.5.2

Lekarze i inni profesjonaliści z sektora ochrony zdrowia mają świadomość potrzeby identyfikowania dolegliwości wywołanych warunkami pracy, rozważenia wymaga jednak powszechny problem wysokich kosztów opieki zdrowotnej. Kosztami działań profilaktycznych nie powinno się obciążać pracowników, biorąc pod uwagę fakt, że w takiej sytuacji wielu z nich starałoby się, dla zaoszczędzenia wydatków, ignorować pojawiające u nich symptomy, co później doprowadziłoby do wyższych kosztów leczenia. W ramach zakładowych programów promocji zdrowia pracodawcy proponują wiele opracowanych wspólnie z pracownikami środków sprzyjających zdrowemu trybowi życia. Należą do nich np. bezpłatne badania przesiewowe, programy na rzecz rzucenia palenia, porady w zakresie zdrowego żywienia i ruchu oraz zapobieganie stresowi (10).

| 3.5.3 | W strategii wezwano do podjęcia intensywnych wysiłków na rzecz poprawy rehabilitacji i reintegracji pracowników wykluczonych z rynków pracy wskutek choroby zawodowej lub niezdolności do pracy. EKES popiera koncepcje Komisji, nie zadbano jednak o stworzenie na szczeblu wspólnotowym warunków finansowych umożliwiających ich realizację. |
| --- | --- |

3.5.3

W strategii wezwano do podjęcia intensywnych wysiłków na rzecz poprawy rehabilitacji i reintegracji pracowników wykluczonych z rynków pracy wskutek choroby zawodowej lub niezdolności do pracy. EKES popiera koncepcje Komisji, nie zadbano jednak o stworzenie na szczeblu wspólnotowym warunków finansowych umożliwiających ich realizację.

| 3.5.4 | EKES podziela stanowisko Komisji Europejskiej, że w kwestii uwzględniania problematyki bezpieczeństwa i higieny pracy w innych obszarach polityki UE wiele jeszcze pozostało do zrobienia, np. w zakresie środków, które mają być opracowane wspólnie z przedstawicielami publicznych systemów opieki zdrowotnej. |
| --- | --- |

3.5.4

EKES podziela stanowisko Komisji Europejskiej, że w kwestii uwzględniania problematyki bezpieczeństwa i higieny pracy w innych obszarach polityki UE wiele jeszcze pozostało do zrobienia, np. w zakresie środków, które mają być opracowane wspólnie z przedstawicielami publicznych systemów opieki zdrowotnej.

| 3.5.5 | EKES popiera prace grupy, w której skład weszli przedstawiciele kilku jednostek organizacyjnych DG ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Równości Szans, co ma umożliwić wykorzystanie efektu synergii i uzyskanie konkretnych rezultatów. |
| --- | --- |

3.5.5

EKES popiera prace grupy, w której skład weszli przedstawiciele kilku jednostek organizacyjnych DG ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Równości Szans, co ma umożliwić wykorzystanie efektu synergii i uzyskanie konkretnych rezultatów.

3.6   Profilaktyka, edukacja i szkolenia

| 3.6.1 | Rozwój ochrony zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy na szczeblu krajowym stanowi integralny element ogólnej kultury zdrowia. Leży on też w interesie państw członkowskich. Ponadto pracownicy mogą odnieść korzyści ze stałego udziału w szkoleniach i programach edukacyjnych na ten temat; faktycznie wymaga się od nich uczestnictwa w tych szkoleniach. Wypełniając swój obowiązek stałego informowania pracowników i współpracy z nimi, pracodawcy są także kluczowymi podmiotami kształtującymi i rozwijającymi kulturę narodową. Ważnym narzędziem temu służącym są także układy zbiorowe pracy. |
| --- | --- |

3.6.1

Rozwój ochrony zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy na szczeblu krajowym stanowi integralny element ogólnej kultury zdrowia. Leży on też w interesie państw członkowskich. Ponadto pracownicy mogą odnieść korzyści ze stałego udziału w szkoleniach i programach edukacyjnych na ten temat; faktycznie wymaga się od nich uczestnictwa w tych szkoleniach. Wypełniając swój obowiązek stałego informowania pracowników i współpracy z nimi, pracodawcy są także kluczowymi podmiotami kształtującymi i rozwijającymi kulturę narodową. Ważnym narzędziem temu służącym są także układy zbiorowe pracy.

| 3.6.2 | Komitet chciałby przypomnieć państwom członkowskim i partnerom społecznym o znaczeniu profilaktyki, kształcenia i szkoleń oraz o ich obowiązkach w tej dziedzinie. Zagadnienia bezpieczeństwa i higieny powinny być wprowadzane i omawiane w przedszkolach, w szkołach podstawowych, w ramach kształcenia zawodowego, wyższego, kształcenia dorosłych i kształcenia ustawicznego. |
| --- | --- |

3.6.2

Komitet chciałby przypomnieć państwom członkowskim i partnerom społecznym o znaczeniu profilaktyki, kształcenia i szkoleń oraz o ich obowiązkach w tej dziedzinie. Zagadnienia bezpieczeństwa i higieny powinny być wprowadzane i omawiane w przedszkolach, w szkołach podstawowych, w ramach kształcenia zawodowego, wyższego, kształcenia dorosłych i kształcenia ustawicznego.

| 3.6.3 | Kształcenie, szkolenia i kształcenie ustawiczne muszą być dostosowane do potrzeb różnych grup odbiorców. Komitet przyjmuje z zadowoleniem fakt, że nowa strategia i podejście oparte na profilaktyce uwzględniają uczenie się przez całe życie. |
| --- | --- |

3.6.3

Kształcenie, szkolenia i kształcenie ustawiczne muszą być dostosowane do potrzeb różnych grup odbiorców. Komitet przyjmuje z zadowoleniem fakt, że nowa strategia i podejście oparte na profilaktyce uwzględniają uczenie się przez całe życie.

| 3.6.4 | Problematyka bezpieczeństwa i higieny pracy nie jest na ogół uwzględniana ani w podstawowym programie kształcenia ani w kontekście szkoleń, dlatego EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt uwzględnienia kwestii uczenia się przez całe życie w nowej strategii oraz przyjęcie podejścia, którego centralnym punktem jest profilaktyka. |
| --- | --- |

3.6.4

Problematyka bezpieczeństwa i higieny pracy nie jest na ogół uwzględniana ani w podstawowym programie kształcenia ani w kontekście szkoleń, dlatego EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt uwzględnienia kwestii uczenia się przez całe życie w nowej strategii oraz przyjęcie podejścia, którego centralnym punktem jest profilaktyka.

| 3.6.5 | Jeśli chodzi o szczególnie niebezpieczne miejsca pracy, gdzie pojawia się najwięcej wypadków przy pracy i chorób zawodowych, Komitet zaleca, by w krajowych strategiach, w ramach określania zagrożeń, czy ściślej mówiąc zapobiegania im, zwracać szczególną uwagę na nowe zagrożenia. Pomocne byłoby także tworzenie sektorowych baz danych. |
| --- | --- |

3.6.5

Jeśli chodzi o szczególnie niebezpieczne miejsca pracy, gdzie pojawia się najwięcej wypadków przy pracy i chorób zawodowych, Komitet zaleca, by w krajowych strategiach, w ramach określania zagrożeń, czy ściślej mówiąc zapobiegania im, zwracać szczególną uwagę na nowe zagrożenia. Pomocne byłoby także tworzenie sektorowych baz danych.

| 3.6.6 | Komitet uważa, że istotnym problem są choroby spowodowane czynnikami rakotwórczymi w środowisku zawodowym. Tylko w 2006 r. w 25 państwach członkowskich UE zanotowano 2,3 miliona nowych przypadków chorób nowotworowych, co powoduje, że są one główną przyczyną przedwczesnych zgonów. Szacuje się, że ok. 9,6 % wszystkich zgonów z powodu chorób nowotworowych jest związanych z warunkami pracy (11). Dlatego Komitet zwraca się do państw członkowskich o podjęcie konkretnych działań, które znacząco zmniejszą liczbę pracowników narażonych na substancje o działaniu rakotwórczym. |
| --- | --- |

3.6.6

Komitet uważa, że istotnym problem są choroby spowodowane czynnikami rakotwórczymi w środowisku zawodowym. Tylko w 2006 r. w 25 państwach członkowskich UE zanotowano 2,3 miliona nowych przypadków chorób nowotworowych, co powoduje, że są one główną przyczyną przedwczesnych zgonów. Szacuje się, że ok. 9,6 % wszystkich zgonów z powodu chorób nowotworowych jest związanych z warunkami pracy (11). Dlatego Komitet zwraca się do państw członkowskich o podjęcie konkretnych działań, które znacząco zmniejszą liczbę pracowników narażonych na substancje o działaniu rakotwórczym.

| 3.6.7 | EKES sądzi, że istnieje potrzeba wypracowania ogólnej kultury zdrowia w celu podniesienia świadomości zdrowotnej wśród pracowników. Aby to osiągnąć, potrzebne jest wsparcie nie tylko ze strony pracodawców, ale także na szczeblu krajowym i wspólnotowym, a także informowanie pracowników o ich prawach w tej dziedzinie wynikających z różnych norm prawa międzynarodowego (MOP), wspólnotowego (UE) i krajowego. |
| --- | --- |

3.6.7

EKES sądzi, że istnieje potrzeba wypracowania ogólnej kultury zdrowia w celu podniesienia świadomości zdrowotnej wśród pracowników. Aby to osiągnąć, potrzebne jest wsparcie nie tylko ze strony pracodawców, ale także na szczeblu krajowym i wspólnotowym, a także informowanie pracowników o ich prawach w tej dziedzinie wynikających z różnych norm prawa międzynarodowego (MOP), wspólnotowego (UE) i krajowego.

| 3.6.8 | Zarówno na szczeblu wspólnotowym, jak i krajowym konieczne jest podjęcie świadomych wysiłków na rzecz opracowania programów profilaktycznych oraz zapewnienia odpowiedniego wsparcia ze środków budżetu/zabezpieczenia społecznego. Ukształtowanie silniejszej kultury profilaktyki wymaga kompleksowego podejścia ukierunkowanego na profilaktykę. Wszystkim pracownikom należy zapewnić dostęp do szkoleń, by zmniejszyć narażenie niektórych grup. Ze względu na zmieniające się formy zatrudnienia, dotyczy to w szczególności tych pracowników, którzy, bez własnej winy, często nie biorą udziału w szkoleniach i doszkalaniu w dziedzinie bezpieczeństwa pracy ani nie są objęci badaniami medycznymi w zakładzie pracy, działaniami profilaktycznymi i kontrolnymi. |
| --- | --- |

3.6.8

Zarówno na szczeblu wspólnotowym, jak i krajowym konieczne jest podjęcie świadomych wysiłków na rzecz opracowania programów profilaktycznych oraz zapewnienia odpowiedniego wsparcia ze środków budżetu/zabezpieczenia społecznego. Ukształtowanie silniejszej kultury profilaktyki wymaga kompleksowego podejścia ukierunkowanego na profilaktykę. Wszystkim pracownikom należy zapewnić dostęp do szkoleń, by zmniejszyć narażenie niektórych grup. Ze względu na zmieniające się formy zatrudnienia, dotyczy to w szczególności tych pracowników, którzy, bez własnej winy, często nie biorą udziału w szkoleniach i doszkalaniu w dziedzinie bezpieczeństwa pracy ani nie są objęci badaniami medycznymi w zakładzie pracy, działaniami profilaktycznymi i kontrolnymi.

| 3.6.9 | Komitet zaleca, by zwrócić szczególną uwagę na wpływ środków masowego przekazu z myślą o lepszym informowaniu ogółu społeczeństwa o konieczności przestrzegania zasad BHP. Należy w większym stopniu wykorzystywać kampanie Komisji Europejskiej, Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy, MOP, związków zawodowych (takie jak na przykład Światowy Dzień Pamięci Ofiar Wypadków przy Pracy i Chorób Zawodowych). |
| --- | --- |

3.6.9

Komitet zaleca, by zwrócić szczególną uwagę na wpływ środków masowego przekazu z myślą o lepszym informowaniu ogółu społeczeństwa o konieczności przestrzegania zasad BHP. Należy w większym stopniu wykorzystywać kampanie Komisji Europejskiej, Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy, MOP, związków zawodowych (takie jak na przykład Światowy Dzień Pamięci Ofiar Wypadków przy Pracy i Chorób Zawodowych).

3.7   Nowe zagrożenia

| 3.7.1 | EKES zaleca, by ocena nowych zagrożeń zawodowych, takich jak stres związany z pracą czy nowe trudne warunki pracy, prowadzona była z wykorzystaniem metod naukowych. Przy pomocy tych właśnie metod należy zbadać psychospołeczne i fizjologiczne reperkusje nowych dziedzin i warunków pracy dla pracowników; należy także opracować na te potrzeby nowe wskaźniki. EKES jest zdania, że wszyscy lekarze medycyny pracy powinni przejść szkolenie umożliwiające im diagnozowanie u pracowników obciążeń psychicznych wynikających z warunków pracy oraz problemów, jakie z tym się wiążą. |
| --- | --- |

3.7.1

EKES zaleca, by ocena nowych zagrożeń zawodowych, takich jak stres związany z pracą czy nowe trudne warunki pracy, prowadzona była z wykorzystaniem metod naukowych. Przy pomocy tych właśnie metod należy zbadać psychospołeczne i fizjologiczne reperkusje nowych dziedzin i warunków pracy dla pracowników; należy także opracować na te potrzeby nowe wskaźniki. EKES jest zdania, że wszyscy lekarze medycyny pracy powinni przejść szkolenie umożliwiające im diagnozowanie u pracowników obciążeń psychicznych wynikających z warunków pracy oraz problemów, jakie z tym się wiążą.

| 3.7.2 | EKES zgadza się z Komisją, która oczekuje od pracowników bardziej prozdrowotnych postaw; jednakże brak odpowiednich warunków uniemożliwia spełnienie tych oczekiwań. Wśród problemów w tej dziedzinie, utrudniających przyjęcie dobrej postawy, można wymienić pracę na podstawie umów niegwarantujących pewności zatrudnienia lub zawieranych na czas określony, zbyt długi rzeczywisty czas pracy i bezustanny stres związany z obawą o utratę pracy, nieznajomość praw pracowniczych i brak informacji o tych prawach, jak również niekorzystne warunki korzystania przez pracowników migrujących z usług opieki zdrowotnej. |
| --- | --- |

3.7.2

EKES zgadza się z Komisją, która oczekuje od pracowników bardziej prozdrowotnych postaw; jednakże brak odpowiednich warunków uniemożliwia spełnienie tych oczekiwań. Wśród problemów w tej dziedzinie, utrudniających przyjęcie dobrej postawy, można wymienić pracę na podstawie umów niegwarantujących pewności zatrudnienia lub zawieranych na czas określony, zbyt długi rzeczywisty czas pracy i bezustanny stres związany z obawą o utratę pracy, nieznajomość praw pracowniczych i brak informacji o tych prawach, jak również niekorzystne warunki korzystania przez pracowników migrujących z usług opieki zdrowotnej.

| 3.7.3 | W toku realizacji strategii na rzecz dobrych warunków pracy na lata 2002-2006 UE nie zdołała jak dotąd wypełnić zadań związanych z zapewnieniem takiego środowiska pracy, w którym stres i depresja nie zagrażają zdrowiu psychicznemu. EKES nad tym ubolewa i wzywa Komisję do przedstawienia konkretnych propozycji. |
| --- | --- |

3.7.3

W toku realizacji strategii na rzecz dobrych warunków pracy na lata 2002-2006 UE nie zdołała jak dotąd wypełnić zadań związanych z zapewnieniem takiego środowiska pracy, w którym stres i depresja nie zagrażają zdrowiu psychicznemu. EKES nad tym ubolewa i wzywa Komisję do przedstawienia konkretnych propozycji.

3.8   Ochrona zdrowia na szczeblu międzynarodowym

| 3.8.1 | UE odpowiada za warunki pracy nie tylko własnych obywateli, lecz także ludzi żyjących poza jej granicami. Jak już zaznaczono w poprzedniej strategii, polityka w dziedzinie handlu zewnętrznego i rozwoju musi być prowadzona z uwzględnieniem potrzeby przestrzegania podstawowych praw pracowniczych, nawet jeśli może dojść w tych dziedzinach do konfliktu między tymi prawami a zasadami wolnego rynku (12). |
| --- | --- |

3.8.1

UE odpowiada za warunki pracy nie tylko własnych obywateli, lecz także ludzi żyjących poza jej granicami. Jak już zaznaczono w poprzedniej strategii, polityka w dziedzinie handlu zewnętrznego i rozwoju musi być prowadzona z uwzględnieniem potrzeby przestrzegania podstawowych praw pracowniczych, nawet jeśli może dojść w tych dziedzinach do konfliktu między tymi prawami a zasadami wolnego rynku (12).

| 3.8.2 | Na arenie międzynarodowej należy zachęcać do przyjęcia przepisów/zaleceń MOP, jak również rozwiązań wypracowanych przez UE, takich jak REACH. Należy udoskonalić politykę i przepisy w dziedzinie ograniczania zagrożeń i chorób wywoływanych przez azbest, materiały rakotwórcze i krzem. |
| --- | --- |

3.8.2

Na arenie międzynarodowej należy zachęcać do przyjęcia przepisów/zaleceń MOP, jak również rozwiązań wypracowanych przez UE, takich jak REACH. Należy udoskonalić politykę i przepisy w dziedzinie ograniczania zagrożeń i chorób wywoływanych przez azbest, materiały rakotwórcze i krzem.

| 3.8.3 | Państwa członkowskie powinny, w ramach świadczenia usług państwowych lub publicznych, dawać dobry przykład poprzez sprzyjanie przedsiębiorstwom przestrzegającym przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (zgodnie z sugestią zawartą w strategii w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2002-2006). |
| --- | --- |

3.8.3

Państwa członkowskie powinny, w ramach świadczenia usług państwowych lub publicznych, dawać dobry przykład poprzez sprzyjanie przedsiębiorstwom przestrzegającym przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (zgodnie z sugestią zawartą w strategii w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2002-2006).

| 3.8.4 | Wszystkie państwa członkowskie należy wezwać do ratyfikowania obowiązujących konwencji MOP. |
| --- | --- |

3.8.4

Wszystkie państwa członkowskie należy wezwać do ratyfikowania obowiązujących konwencji MOP.

Bruksela, 29 maja 2008 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Niezbędny jest przynajmniej jeden inspektor na każdych 10 tysięcy pracowników (w wielu państwach członkowskich UE liczba inspektorów jest niższa).

1

(2)  Zob. opinię EKES-u z dnia 26 września 2007 r. w sprawie zapewnienia trwałej wydajności pracy w Europie. Sprawozdawca: Leila KURKI (Dz.U. C 10 z 15.1.2008) http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2008:010:0072:0079:PL:PDF

2

(3)  Zob. COM(2005) 33 wersja ostateczna oraz konkluzje Rady Europejskiej w marcu 2007 r. http://register.consilium.europa.eu/pdf/pl/07/st07/st07224-re01.pl07.pdf

3

(4)  Zgodnie z wypowiedzią Anne-Marii SIGMUND podczas wspólnej konferencji EKES-u i MOP poświęconej europejskiemu modelowi społecznemu w dniach 26-27 czerwca 2006 r.

4

(5)  Zob. MOP: Demographic change — Facts, Scenarios and policy responses (kwiecień 2008 r.).

5

Demographic change

Facts, Scenarios and policy responses

(6)  W budownictwie liczba wypadków dwukrotnie przewyższa średnią. W sektorze usług odnotowuje się wzrost wypadkowości, co wskazuje na konieczność bliższej analizy sytuacji. Tendencję wzrostową odnotowuje się również w sektorze zdrowia i edukacji. Główną przyczynę stanowi przemoc, stres oraz zaburzenia w funkcjonowaniu układu mięśniowo-szkieletowego.

6

(7)  Zob. opinię EKES-u z dnia 25 października 2007 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie statystyk Wspólnoty w zakresie zdrowia publicznego oraz bezpieczeństwa i higieny pracy. Sprawozdawca: Daniel RETUREAU (Dz.U. C 44 z 16.2.2008) http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2008:044:0103:0105:PL:PDF

7

(8)  SEC(2007) 214

8

(9)  Zob. opinię EKES-u z dnia 17 lipca 2002 r. w sprawie komunikatu Komisji „Dostosowanie do przemian w środowisku pracy i społeczeństwie: nowa strategia wspólnotowa w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2002-2006”. Sprawozdawca: Thomas ETTY (Dz.U. C 241 z 7.10.2002) http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2002:241:0100:0103:EN:PDF

9

(10)  Link do strony internetowej Europejskiej Sieci Promocji Zdrowia w Miejscu Pracy (European Network of Workplace Health Promotion) http://www.enwhp.org/index.php?id=4

10

(11)  Opracowanie Hämäläinen P., Takala J. Dla I LO:

11

http://osha.europa.eu/OSH_world_day/occupational_cancer/view?searchterm=occupational %20cancer

(12)  Dr Jukka Takala, PE 390.606v01-00.

12

---

ZAŁĄCZNIK

do opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Następujące poprawki, które uzyskały poparcie co najmniej jednej czwartej oddanych głosów, zostały odrzucone w trakcie debaty:

Punkt 2.4

Należy nadal opracowywać i odpowiednio wdrażać w całej UE
  Zostały już stworzone obszerne ramy bezpieczeństwa i higieny pracy, które należy prawidłowo wdrażać i monitorować w całej UE. Dotyczy to w szczególności grup słabszych,
  obejmą także słabsze, dotychczas w niewystarczającym stopniu uwzględnione grupy, które mają trudności z egzekwowaniem swoich praw związanych z bezpieczeństwem pracy, oraz osób zajmujących
  w tym szczególnie osoby zajmujące miejsca pracy o wysokim stopniu zagrożenia lub zagrożone ze względu na zdobycie krótkotrwałej przewagi konkurencyjnej.

Uzasadnienie

Nie wymaga uzasadnienia.

Wynik głosowania

Za: 41 Przeciw: 45 Wstrzymało się: 10

Punkt 3.3

Pozytywnie należy ocenić fakt wyznaczenia we wspólnotowej strategii celu zakładającego zmniejszenie liczby wypadków przy pracy o 25 %. Aby zrealizować ten cel, potrzebny będzie konkretny plan działania obejmujący wymierne cele i wskaźniki oraz wiarygodne i porównywalne mechanizmy sprawozdawczości oraz monitorowania. Należy także zwrócić uwagę na wewnętrzne przyczyny wypadków przy pracy, takie jak presja czasu czy krótkie terminy dostaw, oraz na przyczyny zewnętrzne, wynikające z zaniedbania spowodowanego na przykład stresem w życiu rodzinnym. Obok wypadków przy pracy trzeba zająć się także znacznie częściej występującymi chorobami zawodowymi. Pierwszym krokiem w kierunku profilaktyki jest uznanie występowania chorób zawodowych i uaktualnienie zakresu ich definicji. Odpowiednio wczesne rozpoznanie przyczyn chorób zawodowych pozwala na czas podjąć działania w celu ich wyeliminowania. Dlatego konkretny cel ilościowy należy wyznaczyć także w odniesieniu do liczby osób zatrudnionych w warunkach zagrożenia, bo to w decydującym stopniu wpływa na liczbę chorób zawodowych w przyszłości, oraz do liczby chorób zawodowych.

Uzasadnienie

Nie wymaga uzasadnienia.

Wynik głosowania

Za: 46 Przeciw: 48 Wstrzymało się: 12

---

| 30.8.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 224/95 |
| --- | --- | --- | --- |

30.8.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 224/95

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Delegowanie pracowników w ramach świadczenia usług — maksymalizacja korzyści i możliwości przy równoczesnym zagwarantowaniu ochrony pracowników”

COM(2007) 304 wersja ostateczna

(2008/C 224/22)

Dnia 13 czerwca 2007 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Delegowanie pracowników w ramach świadczenia usług — maksymalizacja korzyści i możliwości przy równoczesnym zagwarantowaniu ochrony pracowników

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu na ten temat, wydała opinię 7 maja 2008 r. Sprawozdawcą była An LE NOUAIL MARLIÈRE.

Na 445. sesji plenarnej w dniach 28 i 29 maja 2008 r. (posiedzenie z dnia 29 maja) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 116 do 1 — 4 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię.

Dnia 13 czerwca 2007 r. Komisja opublikowała wspomniany wyżej komunikat. W dokumencie tym dokonuje ona oceny transpozycji i środków podjętych przez państwa członkowskie w zakresie delegowania pracowników w ramach świadczenia usług w Unii Europejskiej oraz proponuje usprawnienia wdrażania dyrektywy 96/71/WE.

Dyrektywa 96/71/WE ma na celu pogodzenie podstawowego prawa usługodawców do swobodnego świadczenia usług transgranicznych zgodnie z art. 49 WE, z koniecznością zapewnienia właściwej ochrony warunków zatrudnienia pracowników delegowanych czasowo za granicę w celu świadczenia tychże usług.

Zdaniem samej Komisji pracownika uznajemy za delegowanego, jeśli został on wysłany przez swego pracodawcę do państwa członkowskiego, żeby tam wykonać pracę w ramach świadczenie usług kontraktowych. To transnarodowe świadczenie usług oznacza wysłanie pracownika do innego państwa członkowskiego niż to, w którym zazwyczaj on pracuje, co pociąga za sobą stworzenie kolejnej kategorii: tzw.„pracowników delegowanych”. Niemniej jednak państwom członkowskim pozostawiono pewną swobodę interpretacji tej definicji.

Omawiany komunikat stanowi kontynuację dwóch komunikatów (1), które zawierały wskazówki zgodnie z dyrektywą 96/71/WE stanowiącą, że Komisja powinna przystąpić do przeglądu tekstu przed 16 grudnia 2001 r. z myślą o przedłożeniu w razie potrzeby Radzie koniecznych zmian.

Komitet sporządził opinię (2), w której zalecał zwłaszcza, by Komisja przedłożyła nowe sprawozdanie umożliwiające sprawdzenie czy:

| — | rzeczywiście stosuje się zasadę przejrzystości praw; |
| --- | --- |

—

rzeczywiście stosuje się zasadę przejrzystości praw;

| — | zagwarantowane są pozytywne prawa pracowników; |
| --- | --- |

—

zagwarantowane są pozytywne prawa pracowników;

| — | egzekwowanie przepisów wynikających z transpozycji tej dyrektywy w państwach członkowskich w kontekście ryzyka protekcjonistycznego zamknięcia rynku pracy zniechęca do mobilności pracowników, czy też do niej zachęca; |
| --- | --- |

—

egzekwowanie przepisów wynikających z transpozycji tej dyrektywy w państwach członkowskich w kontekście ryzyka protekcjonistycznego zamknięcia rynku pracy zniechęca do mobilności pracowników, czy też do niej zachęca;

| — | uniknięto zakłócenia konkurencji pod względem swobody przepływu usług; |
| --- | --- |

—

uniknięto zakłócenia konkurencji pod względem swobody przepływu usług;

| — | a także czy małe przedsiębiorstwa miały bezpośredni dostęp do wystarczających informacji koniecznych do wdrożenia transponowanej dyrektywy. |
| --- | --- |

—

a także czy małe przedsiębiorstwa miały bezpośredni dostęp do wystarczających informacji koniecznych do wdrożenia transponowanej dyrektywy.

Komitet sugerował jednocześnie, by zadbać o to, by pogłębiona analiza przeznaczona dla środowisk społeczno-gospodarczych, ocena służąca poprawie mechanizmów informowania pracowników i przedsiębiorstw, promowanie sieci lokalnych, regionalnych i transgranicznych punktów informacyjnych, czerpiąc inspirację ze spisu sprawdzonych rozwiązań w zakresie dzielenia się informacjami przeznaczonymi dla pracowników i pracodawców, ocena prawna mająca na celu sprawdzenie ram prawnych w państwach członkowskich, a także informacje na temat obowiązujących umów zbiorowych były wystarczająco jasne, dostępne i aktualizowane w kontekście rozszerzeń.

1.   Uwagi ogólne

| 1.1 | Omawiany komunikat opiera się na trzeciej ocenie zakończonej wiele lat po terminie przewidzianym w samej dyrektywie (który został wyznaczony nie później niż 16 grudnia 2001 r.) i uwzględniającej transpozycje oraz proces wdrażania we wszystkich państwach członkowskich. Uwypukla to specyfikę tej dziedziny, która jest nie tylko dziedziną obejmujące aspekty prawne, techniczne i gospodarcze, ale przede wszystkim ludzkie i społeczne, pociągającą za sobą trudności odpowiedniej oceny, transpozycji, wdrożenia i kontroli. Dyrektywa ta, o charakterze nadzwyczaj prawnym, pociąga za sobą różne interpretacje, transpozycje, orzecznictwo i stwarza margines interpretacji na wielu poziomach, które tylko w niewielkim stopniu odpowiadają rzeczywistości, z którą stykają się przedsiębiorstwa, pracownicy delegowani, inspekcja pracy. Podkreślili to partnerzy społeczni oraz władze lokalne i krajowe podczas wysłuchania w Parlamencie Europejskim. Parlament Europejski (3) przyjął różne zalecania, w tym dotyczące właściwszego uwzględniania i częstszego włączania partnerów społecznych, nie precyzując jednak w jakiej formie. |
| --- | --- |

1.1

Omawiany komunikat opiera się na trzeciej ocenie zakończonej wiele lat po terminie przewidzianym w samej dyrektywie (który został wyznaczony nie później niż 16 grudnia 2001 r.) i uwzględniającej transpozycje oraz proces wdrażania we wszystkich państwach członkowskich. Uwypukla to specyfikę tej dziedziny, która jest nie tylko dziedziną obejmujące aspekty prawne, techniczne i gospodarcze, ale przede wszystkim ludzkie i społeczne, pociągającą za sobą trudności odpowiedniej oceny, transpozycji, wdrożenia i kontroli. Dyrektywa ta, o charakterze nadzwyczaj prawnym, pociąga za sobą różne interpretacje, transpozycje, orzecznictwo i stwarza margines interpretacji na wielu poziomach, które tylko w niewielkim stopniu odpowiadają rzeczywistości, z którą stykają się przedsiębiorstwa, pracownicy delegowani, inspekcja pracy. Podkreślili to partnerzy społeczni oraz władze lokalne i krajowe podczas wysłuchania w Parlamencie Europejskim. Parlament Europejski (3) przyjął różne zalecania, w tym dotyczące właściwszego uwzględniania i częstszego włączania partnerów społecznych, nie precyzując jednak w jakiej formie.

| 1.2 | Komitet zwraca uwagę na to, że jednym ze sposobów, by określone swobody rozważane na tej samej płaszczyźnie pozostały równoważne również w rzeczywistości, tzn. swobody dotyczące osób i swobody świadczenia usług, jest zapewnienie, że dyrektywa gwarantować będzie poszanowanie istotnego zakresu ochrony praw pracowników delegowanych oraz uczciwej konkurencji miedzy wszystkimi usługodawcami, zapewniającej wszystkim jednakowe reguły gry. Komitet nie sądzi, by można było na poważnie rozważać zapewnienie swobodnego przepływu towarów z uszczerbkiem dla niektórych pracowników. Skoro niektórzy odczytują niedawne orzeczenia (4) jako sygnał tego typu interpretacji, Komitet przypomina, że konwencje MOP nr 87 i 98 dotyczące swobód związkowych i umów zbiorowych przewidują, że kształtowanie prawa społecznego musi uwzględniać zwyczajowe sposoby kształtowania tego prawa w tym także, kiedy pociągają one za sobą także rokowania zbiorowe na poziomie przedsiębiorstwa czy na dowolnym innym poziomie, oraz w tak różnorodnych dziedzinach, jak np. ustalanie poziomu minimalnych wynagrodzeń w pewnej branży, czy przedsiębiorstwie. W sytuacji, gdyby transpozycja dyrektywy 96/71/WE pociągała za sobą taki zwyczajowy sposób kształtowania prawa w pewnym państwie członkowskim, Komisja powinna egzekwować prawo międzynarodowe według interpretacji organów nadzoru ad hoc oraz w oparciu o standardy pracy ratyfikowane przez wszystkie państwa członkowskie, zgodnie z prawem pierwotnym. |
| --- | --- |

1.2

Komitet zwraca uwagę na to, że jednym ze sposobów, by określone swobody rozważane na tej samej płaszczyźnie pozostały równoważne również w rzeczywistości, tzn. swobody dotyczące osób i swobody świadczenia usług, jest zapewnienie, że dyrektywa gwarantować będzie poszanowanie istotnego zakresu ochrony praw pracowników delegowanych oraz uczciwej konkurencji miedzy wszystkimi usługodawcami, zapewniającej wszystkim jednakowe reguły gry. Komitet nie sądzi, by można było na poważnie rozważać zapewnienie swobodnego przepływu towarów z uszczerbkiem dla niektórych pracowników. Skoro niektórzy odczytują niedawne orzeczenia (4) jako sygnał tego typu interpretacji, Komitet przypomina, że konwencje MOP nr 87 i 98 dotyczące swobód związkowych i umów zbiorowych przewidują, że kształtowanie prawa społecznego musi uwzględniać zwyczajowe sposoby kształtowania tego prawa w tym także, kiedy pociągają one za sobą także rokowania zbiorowe na poziomie przedsiębiorstwa czy na dowolnym innym poziomie, oraz w tak różnorodnych dziedzinach, jak np. ustalanie poziomu minimalnych wynagrodzeń w pewnej branży, czy przedsiębiorstwie. W sytuacji, gdyby transpozycja dyrektywy 96/71/WE pociągała za sobą taki zwyczajowy sposób kształtowania prawa w pewnym państwie członkowskim, Komisja powinna egzekwować prawo międzynarodowe według interpretacji organów nadzoru ad hoc oraz w oparciu o standardy pracy ratyfikowane przez wszystkie państwa członkowskie, zgodnie z prawem pierwotnym.

| 1.3 | Obecnie poza omawianym w tym dokumencie nowym komunikatem Komisja proponuje Radzie przyjęcie zalecenia (5) służącego wzmocnieniu współpracy administracyjnej, ustanowieniu systemu wymiany informacji oraz dzieleniu się sprawdzonymi rozwiązaniami i wymianie dobrych praktyk. |
| --- | --- |

1.3

Obecnie poza omawianym w tym dokumencie nowym komunikatem Komisja proponuje Radzie przyjęcie zalecenia (5) służącego wzmocnieniu współpracy administracyjnej, ustanowieniu systemu wymiany informacji oraz dzieleniu się sprawdzonymi rozwiązaniami i wymianie dobrych praktyk.

| 1.4 | Biorąc pod uwagę całokształt tych nowych wniosków Komitet podkreśla, że Komisja zmierza we właściwym kierunku zwłaszcza we wniosku dotyczącym wzmocnienia współpracy administracyjnej oraz utworzenia systemu wymiany informacji pomiędzy państwami członkowskimi dotyczącego wymiany informacji na temat prawa pracy mającego zastosowanie do pracowników delegowanych na ich terytorium, odnośnych umów zbiorowych, a także udostępnienie tych informacji pracownikom i usługodawcom w językach innych niż urzędowy język (języki) kraju, w którym świadczone są usługi, tworzenie biur łącznikowych z konkretnymi rozmówcami, włączanie partnerów społecznych do komitetów wysokiego szczebla itd. |
| --- | --- |

1.4

Biorąc pod uwagę całokształt tych nowych wniosków Komitet podkreśla, że Komisja zmierza we właściwym kierunku zwłaszcza we wniosku dotyczącym wzmocnienia współpracy administracyjnej oraz utworzenia systemu wymiany informacji pomiędzy państwami członkowskimi dotyczącego wymiany informacji na temat prawa pracy mającego zastosowanie do pracowników delegowanych na ich terytorium, odnośnych umów zbiorowych, a także udostępnienie tych informacji pracownikom i usługodawcom w językach innych niż urzędowy język (języki) kraju, w którym świadczone są usługi, tworzenie biur łącznikowych z konkretnymi rozmówcami, włączanie partnerów społecznych do komitetów wysokiego szczebla itd.

| 1.5 | Niemniej Komisja przedłożyła dokument zawierający ocenę środków wdrażania i transpozycji w państwach członkowskich jedynie po angielsku, minimalizując w ten sposób wkład, który dokument ten mógłby stanowić dla państwach członkowskich i partnerów społecznych na wszystkich poziomach. Komitet sugeruje, by Komisja wzięła pod uwagę szczególny charakter omawianej dziedziny (mobilność, swobodny przepływ) i podjęła starania opublikowania załączonego dokumentu (6) przynajmniej w trzech językach, w tym poza angielskim, w jednym języku południowo-romańskim i jednym słowiańskim. Kwestia językowa tak czy inaczej powróci, więc jeśli chcemy osiągnąć zamierzony skutek Komitet zaleca wprowadzenie odpowiedniego systemu językowego dla przekazywania informacji najważniejszym w danej dziedzinie partnerom społecznym oraz do wymiany informacji między państwami członkowskimi. Komitet odsyła do swej opinii w sprawie wdrażania strategii Komisji w sprawie wielojęzyczności oraz nowej opinii rozpoznawczej (7), o którą zwróciła się do niego Komisja i oczywiście poruszy kwestie komunikacji i informacji, które są konieczne dla zastosowania uregulowań dotyczących delegowania pracowników zwłaszcza, że komunikacja instytucjonalna jest jednym z jej aspektów. |
| --- | --- |

1.5

Niemniej Komisja przedłożyła dokument zawierający ocenę środków wdrażania i transpozycji w państwach członkowskich jedynie po angielsku, minimalizując w ten sposób wkład, który dokument ten mógłby stanowić dla państwach członkowskich i partnerów społecznych na wszystkich poziomach. Komitet sugeruje, by Komisja wzięła pod uwagę szczególny charakter omawianej dziedziny (mobilność, swobodny przepływ) i podjęła starania opublikowania załączonego dokumentu (6) przynajmniej w trzech językach, w tym poza angielskim, w jednym języku południowo-romańskim i jednym słowiańskim. Kwestia językowa tak czy inaczej powróci, więc jeśli chcemy osiągnąć zamierzony skutek Komitet zaleca wprowadzenie odpowiedniego systemu językowego dla przekazywania informacji najważniejszym w danej dziedzinie partnerom społecznym oraz do wymiany informacji między państwami członkowskimi. Komitet odsyła do swej opinii w sprawie wdrażania strategii Komisji w sprawie wielojęzyczności oraz nowej opinii rozpoznawczej (7), o którą zwróciła się do niego Komisja i oczywiście poruszy kwestie komunikacji i informacji, które są konieczne dla zastosowania uregulowań dotyczących delegowania pracowników zwłaszcza, że komunikacja instytucjonalna jest jednym z jej aspektów.

| 1.6 | Ogólny charakter systemu informacji i specyficzny charakter systemu rejestrów prowadzonych przez przedsiębiorstwa: |
| --- | --- |

1.6

Ogólny charakter systemu informacji i specyficzny charakter systemu rejestrów prowadzonych przez przedsiębiorstwa:

| 1.7 | Komisja proponuje znieść te środki kontroli w zakresie delegowania pracowników, które uznaje za zbędne, a jednocześnie nadal gwarantować delegowanym pracownikom odpowiednią ochronę. W swym komunikacie Komisja podkreśla, że nie ma zamiaru, realizując te cele, podważać modeli społecznych państw członkowskich, jednak odwołując się do pewnej części orzecznictwa ETS-u uważa, iż niektóre środki kontroli nie są uzasadnione ze względu na to, że wykraczają one poza środki konieczne do ochrony socjalnej pracowników. |
| --- | --- |

1.7

Komisja proponuje znieść te środki kontroli w zakresie delegowania pracowników, które uznaje za zbędne, a jednocześnie nadal gwarantować delegowanym pracownikom odpowiednią ochronę. W swym komunikacie Komisja podkreśla, że nie ma zamiaru, realizując te cele, podważać modeli społecznych państw członkowskich, jednak odwołując się do pewnej części orzecznictwa ETS-u uważa, iż niektóre środki kontroli nie są uzasadnione ze względu na to, że wykraczają one poza środki konieczne do ochrony socjalnej pracowników.

| 1.8 | Komitet podkreśla brak spójności w propozycji zniesienia obowiązku prowadzenia rejestrów (pracowników, wypadków, wypłat itd.) przez przedsiębiorstwa w państwach członkowskich, gdzie świadczona jest usługa. O ile rzeczywiście system wymiany informacji dostarcza wiadomości na temat prawodawstwa mającego zastosowanie oraz praw i obowiązków usługodawców i pracowników, nie zapewnia on jednak możliwości zajmowania się indywidualnymi przypadkami w zakresie przysługujących danemu pracownikowi uprawnień: w zakresie ochrony socjalnej w danej chwili i w odleglejszej perspektywie, prawa do opieki zdrowotnej, ubezpieczenia od wypadku, praw emerytalnych, ubezpieczeń społecznych. Nie jest także możliwe sprawdzanie czy zostały uiszczone składki na takie ubezpieczenia społeczne albo podatki obowiązujące w kraju, w którym świadczona jest usługa, gdyż składki te zależą od prawa pracy obowiązującego w kraju, gdzie świadczona jest usługa. Komitet odradza wobec tego takie zniesienie. |
| --- | --- |

1.8

Komitet podkreśla brak spójności w propozycji zniesienia obowiązku prowadzenia rejestrów (pracowników, wypadków, wypłat itd.) przez przedsiębiorstwa w państwach członkowskich, gdzie świadczona jest usługa. O ile rzeczywiście system wymiany informacji dostarcza wiadomości na temat prawodawstwa mającego zastosowanie oraz praw i obowiązków usługodawców i pracowników, nie zapewnia on jednak możliwości zajmowania się indywidualnymi przypadkami w zakresie przysługujących danemu pracownikowi uprawnień: w zakresie ochrony socjalnej w danej chwili i w odleglejszej perspektywie, prawa do opieki zdrowotnej, ubezpieczenia od wypadku, praw emerytalnych, ubezpieczeń społecznych. Nie jest także możliwe sprawdzanie czy zostały uiszczone składki na takie ubezpieczenia społeczne albo podatki obowiązujące w kraju, w którym świadczona jest usługa, gdyż składki te zależą od prawa pracy obowiązującego w kraju, gdzie świadczona jest usługa. Komitet odradza wobec tego takie zniesienie.

| 1.9 | Komitet podkreśla, że cele dyrektywy 96/71/WE nie zostały w pełni zrealizowane, mimo iż upłynęło 10 lat od jej przyjęcia. W Europie, zarówno w obrębie Wspólnot, jak i poza nimi, nadal utrzymują się różnice podejścia do rodzajów i zakresu ochrony społecznej pracowników delegowanych. |
| --- | --- |

1.9

Komitet podkreśla, że cele dyrektywy 96/71/WE nie zostały w pełni zrealizowane, mimo iż upłynęło 10 lat od jej przyjęcia. W Europie, zarówno w obrębie Wspólnot, jak i poza nimi, nadal utrzymują się różnice podejścia do rodzajów i zakresu ochrony społecznej pracowników delegowanych.

| 1.10 | W zielonej księdze „Modernizacja prawa pracy w celu sprostania wyzwaniom XXI wieku” Komisja ocenia, że praca na czarno, zwłaszcza w kontekście przepływu pracowników między krajami, jest zjawiskiem szczególnie niepokojącym i stale utrzymującym się na dzisiejszych rynkach pracy, a także jest przyczyną wykorzystywania pracowników oraz zakłóceń konkurencji (8).W księdze tej Komisja wzywa do utworzenia odpowiednich mechanizmów kontroli stosowania przepisów, aby zagwarantować sprawność rynków pracy, uniknąć naruszeń krajowego prawa pracy oraz chronić prawa socjalne pracowników. |
| --- | --- |

1.10

W zielonej księdze „Modernizacja prawa pracy w celu sprostania wyzwaniom XXI wieku” Komisja ocenia, że praca na czarno, zwłaszcza w kontekście przepływu pracowników między krajami, jest zjawiskiem szczególnie niepokojącym i stale utrzymującym się na dzisiejszych rynkach pracy, a także jest przyczyną wykorzystywania pracowników oraz zakłóceń konkurencji (8).W księdze tej Komisja wzywa do utworzenia odpowiednich mechanizmów kontroli stosowania przepisów, aby zagwarantować sprawność rynków pracy, uniknąć naruszeń krajowego prawa pracy oraz chronić prawa socjalne pracowników.

| 1.11 | Komitet zwraca uwagę na to, że partnerzy społeczni i gospodarczy przemysłu budowlanego ze szczególną uwagą śledzą wdrażanie dyrektywy 96/71/WE zarówno ze względu na dumping socjalny, jak i możliwe zakłócenia konkurencji z niego wynikające z powodu specyficznych warunków, w których odbywa się delegowanie pracowników tego sektora, zwłaszcza w ramach delegowania transgranicznego (9). W związku z tym niezbędne są środki kontroli, które byłyby dostosowane do szczególnych cech branży budowlanej, w celu ochrony zarówno pracowników miejscowych, jak i oddelegowanych pracujących w tej branży. Z tego względu plany Komisji nie powinny doprowadzić do osłabienia mechanizmów kontroli w państwach członkowskich, które w długim okresie okazały się korzystne, gdyż Komisja zaprzeczyłaby wtedy deklarowanemu zamiarowi niezmieniania modeli społecznych w państwach członkowskich. |
| --- | --- |

1.11

Komitet zwraca uwagę na to, że partnerzy społeczni i gospodarczy przemysłu budowlanego ze szczególną uwagą śledzą wdrażanie dyrektywy 96/71/WE zarówno ze względu na dumping socjalny, jak i możliwe zakłócenia konkurencji z niego wynikające z powodu specyficznych warunków, w których odbywa się delegowanie pracowników tego sektora, zwłaszcza w ramach delegowania transgranicznego (9). W związku z tym niezbędne są środki kontroli, które byłyby dostosowane do szczególnych cech branży budowlanej, w celu ochrony zarówno pracowników miejscowych, jak i oddelegowanych pracujących w tej branży. Z tego względu plany Komisji nie powinny doprowadzić do osłabienia mechanizmów kontroli w państwach członkowskich, które w długim okresie okazały się korzystne, gdyż Komisja zaprzeczyłaby wtedy deklarowanemu zamiarowi niezmieniania modeli społecznych w państwach członkowskich.

| 1.12 | Komitet przytacza stanowisko PE, że Komisja powinna złagodzić swą interpretację orzecznictwa ETS-u przy ocenie zgodności pewnych środków z prawem unijnym (10). |
| --- | --- |

1.12

Komitet przytacza stanowisko PE, że Komisja powinna złagodzić swą interpretację orzecznictwa ETS-u przy ocenie zgodności pewnych środków z prawem unijnym (10).

2.   Uwagi szczegółowe

| 2.1 | Jeśli chodzi o obowiązek przechowywania pewnych dokumentów w języku przyjmującego państwa członkowskiego Komisja uważa, że obowiązek tłumaczenia jest całkowicie nieuzasadnionym ograniczeniem swobody świadczenia usług. Przeciwstawiając się temu stanowisku ETS orzekł natomiast niedawno w decyzji z 18 lipca 2007 r. (C-490/04), że ten kontrowersyjny obowiązek jest zgodny z prawem unijnym. |
| --- | --- |

2.1

Jeśli chodzi o obowiązek przechowywania pewnych dokumentów w języku przyjmującego państwa członkowskiego Komisja uważa, że obowiązek tłumaczenia jest całkowicie nieuzasadnionym ograniczeniem swobody świadczenia usług. Przeciwstawiając się temu stanowisku ETS orzekł natomiast niedawno w decyzji z 18 lipca 2007 r. (C-490/04), że ten kontrowersyjny obowiązek jest zgodny z prawem unijnym.

| 2.2 | W innym przypadku Komisja odwołuje się także do innego orzeczenia ETS-u, którego zdaniem środki stosowane automatycznie i bezwarunkowo na podstawie ogólnego domniemania oszustwa czy nadużycia podatkowego ze strony osoby fizycznej czy przedsiębiorstwa, które korzystają z podstawowej swobody zagwarantowanej Traktatem, stanowią nieuzasadnione ograniczenie swobody świadczenia usług (11). Komitet ma wątpliwości, czy to stwierdzenie Trybunału Sprawiedliwości ma zastosowanie do środków podlegających pod dyrektywę 96/71/WE, gdyż dyrektywa uprawnia państwa członkowskie do podejmowania „odpowiednich środków na wypadek nieprzestrzegania niniejszej dyrektywy”. Przepis ten nie oznacza ogólnego domniemania oszustwa. Wręcz przeciwnie, uściśla on, że dyrektywa ta straciłaby wszelkie znaczenie z punktu widzenia prawa materialnego, gdyby państwa członkowskie nie mogły przy pomocy odpowiednich środków kontrolować przestrzegania uregulowań dotyczących delegowania pracowników. |
| --- | --- |

2.2

W innym przypadku Komisja odwołuje się także do innego orzeczenia ETS-u, którego zdaniem środki stosowane automatycznie i bezwarunkowo na podstawie ogólnego domniemania oszustwa czy nadużycia podatkowego ze strony osoby fizycznej czy przedsiębiorstwa, które korzystają z podstawowej swobody zagwarantowanej Traktatem, stanowią nieuzasadnione ograniczenie swobody świadczenia usług (11). Komitet ma wątpliwości, czy to stwierdzenie Trybunału Sprawiedliwości ma zastosowanie do środków podlegających pod dyrektywę 96/71/WE, gdyż dyrektywa uprawnia państwa członkowskie do podejmowania „odpowiednich środków na wypadek nieprzestrzegania niniejszej dyrektywy”. Przepis ten nie oznacza ogólnego domniemania oszustwa. Wręcz przeciwnie, uściśla on, że dyrektywa ta straciłaby wszelkie znaczenie z punktu widzenia prawa materialnego, gdyby państwa członkowskie nie mogły przy pomocy odpowiednich środków kontrolować przestrzegania uregulowań dotyczących delegowania pracowników.

3.   Usprawniona współpraca nad rozwiązaniem problemów związanych ze stosowaniem dyrektywy 96/71/WE

| 3.1 | Komitet z zadowoleniem zauważa, że Komisja jasno stwierdza występujące obecnie znaczne niedociągnięcia oraz potrzebę działania w zakresie transgranicznej współpracy administracyjnej. Jest przekonany, że dobra współpraca w zakresie dzielenia się informacjami pomiędzy organami władzy państw członkowskich może przyczynić się do rozwiązania problemów wynikających z trudności w praktycznym wdrażaniu dyrektywy regulującej delegowanie pracowników, w szczególności jeśli chodzi o monitorowanie zgodności z przepisami. |
| --- | --- |

3.1

Komitet z zadowoleniem zauważa, że Komisja jasno stwierdza występujące obecnie znaczne niedociągnięcia oraz potrzebę działania w zakresie transgranicznej współpracy administracyjnej. Jest przekonany, że dobra współpraca w zakresie dzielenia się informacjami pomiędzy organami władzy państw członkowskich może przyczynić się do rozwiązania problemów wynikających z trudności w praktycznym wdrażaniu dyrektywy regulującej delegowanie pracowników, w szczególności jeśli chodzi o monitorowanie zgodności z przepisami.

| 3.2 | Jednakże Komitet nie zgadza się ze zdaniem Komisji, że usprawniona współpraca może sprawić, że krajowe środki kontroli staną się zbędne. Mechanizmy współpracy wprowadzone w ramach dyrektywy 96/71/WE do chwili obecnej nie przyniosły wystarczających skutków: nie zagwarantowały one ochrony socjalnej pracowników, która zapewniona by była w ten sam sposób i w tym samym zakresie we wszystkich przepisach krajowych. |
| --- | --- |

3.2

Jednakże Komitet nie zgadza się ze zdaniem Komisji, że usprawniona współpraca może sprawić, że krajowe środki kontroli staną się zbędne. Mechanizmy współpracy wprowadzone w ramach dyrektywy 96/71/WE do chwili obecnej nie przyniosły wystarczających skutków: nie zagwarantowały one ochrony socjalnej pracowników, która zapewniona by była w ten sam sposób i w tym samym zakresie we wszystkich przepisach krajowych.

| 3.3 | Jest to szczególnie ważne w branży budowlanej. Prewencyjne kontrole przeprowadzane na placach budowy w celu oceny efektywności praw pracowników delegowanych mają decydujące znaczenie. |
| --- | --- |

3.3

Jest to szczególnie ważne w branży budowlanej. Prewencyjne kontrole przeprowadzane na placach budowy w celu oceny efektywności praw pracowników delegowanych mają decydujące znaczenie.

| 3.4 | Przekazanie kontroli w ręce państwa członkowskiego pochodzenia prowadziłoby do niepożądanych opóźnień w ochronie praw pracowników. Jest to jeden z powodów, dlaczego ETS we wspomnianej wyżej decyzji z 18 lipca 2007 r. przyznał państwom członkowskim prawo do utrzymania obowiązku przechowywania na placu budowy określonych dokumentów w języku przyjmującego państwa członkowskiego. Komitet odradza zniesienie tego obowiązku, a nawet wręcz przeciwnie zaleca zwiększenie czytelności danych dotyczących zatrudnienia pracowników i miejsc pracy, w tym wypadku delegowania pracownika, poprzez utrzymanie obowiązku udostępniania tych koniecznych danych kontrolom służb zatrudnienia, kształcenia zawodowego i ochrony społecznej kraju przyjmującego i kraju pochodzenia. W kontekście powiększającego się rynku wewnętrznego i mobilności, którą pragniemy jeszcze umocnić, coraz większe znaczenie mają informacje czytelne i dostępne dla przedsiębiorstw i pracowników. |
| --- | --- |

3.4

Przekazanie kontroli w ręce państwa członkowskiego pochodzenia prowadziłoby do niepożądanych opóźnień w ochronie praw pracowników. Jest to jeden z powodów, dlaczego ETS we wspomnianej wyżej decyzji z 18 lipca 2007 r. przyznał państwom członkowskim prawo do utrzymania obowiązku przechowywania na placu budowy określonych dokumentów w języku przyjmującego państwa członkowskiego. Komitet odradza zniesienie tego obowiązku, a nawet wręcz przeciwnie zaleca zwiększenie czytelności danych dotyczących zatrudnienia pracowników i miejsc pracy, w tym wypadku delegowania pracownika, poprzez utrzymanie obowiązku udostępniania tych koniecznych danych kontrolom służb zatrudnienia, kształcenia zawodowego i ochrony społecznej kraju przyjmującego i kraju pochodzenia. W kontekście powiększającego się rynku wewnętrznego i mobilności, którą pragniemy jeszcze umocnić, coraz większe znaczenie mają informacje czytelne i dostępne dla przedsiębiorstw i pracowników.

| 3.5 | Gromadzenie i weryfikacja danych koniecznych do opracowania zbiorczego praw w zakresie uprawnień emerytalnych i ochrony przed ryzykiem dla zdrowia (stocznie, przemysł chemiczny, rolnictwo i inne) powinno być łatwiejsze, gdyby zgodnie z zasadą przejrzystości istniały dodatkowe rubryki: kraj pochodzenia, przedsiębiorstwo, służby i organy socjalne. |
| --- | --- |

3.5

Gromadzenie i weryfikacja danych koniecznych do opracowania zbiorczego praw w zakresie uprawnień emerytalnych i ochrony przed ryzykiem dla zdrowia (stocznie, przemysł chemiczny, rolnictwo i inne) powinno być łatwiejsze, gdyby zgodnie z zasadą przejrzystości istniały dodatkowe rubryki: kraj pochodzenia, przedsiębiorstwo, służby i organy socjalne.

| 3.6 | Ponadto Komitet uważa, że problemy wynikające z praktycznego wdrażania dyrektywy dotyczącej delegowania pracowników nie mogą być rozwiązywane przez same państwa członkowskie. Dlatego należy rozważyć utworzenie europejskiej jednostki, która pełniłaby rolę ośrodka kontaktowego, koordynacyjnego i informacyjnego oraz katalizatora w transgranicznej współpracy władz w zakresie delegowania pracowników. Jednostka ta opracowywałaby także okresowe sprawozdania dotyczące napotkanych problemów oraz proponowanych rozwiązań. |
| --- | --- |

3.6

Ponadto Komitet uważa, że problemy wynikające z praktycznego wdrażania dyrektywy dotyczącej delegowania pracowników nie mogą być rozwiązywane przez same państwa członkowskie. Dlatego należy rozważyć utworzenie europejskiej jednostki, która pełniłaby rolę ośrodka kontaktowego, koordynacyjnego i informacyjnego oraz katalizatora w transgranicznej współpracy władz w zakresie delegowania pracowników. Jednostka ta opracowywałaby także okresowe sprawozdania dotyczące napotkanych problemów oraz proponowanych rozwiązań.

4.   Zalecenia Komisji służące poprawie wdrażania dyrektywy 96/71/WE

| 4.1 | Komitet popiera zamiar Komisji, by we współpracy z państwami członkowskimi, związkami zawodowymi i pracodawcami utworzyć komitet wysokiego szczebla. Jego zadaniem byłaby pomoc przy określaniu i wymianie sprawdzonych rozwiązań, poprzez dogłębną analizę i rozwiązywanie problemów związanych z transgranicznym egzekwowaniem sankcji cywilnych i administracyjnych związanych z delegowaniem pracowników. Podkreśla, że europejscy partnerzy społeczni różnych branż do chwili obecnej byli najbardziej zaangażowani w nadzorowanie i wdrażanie, wobec czego powinni oni zostać wyraźnie włączeni tzn. zasiadać w takim komitecie już od momentu jego ukonstytuowania, co należałoby jednoznacznie przewidzieć. Wyrazili oni zresztą takie życzenie we wspólnej deklaracji na poziomie europejskim. W świetle zdobytych doświadczeń Komitet popiera Komisję, która już podjęła kroki w tym kierunku, jednak nie przesądza o pożądanym poziomie udziału europejskich międzysektorowych partnerów społecznych. |
| --- | --- |

4.1

Komitet popiera zamiar Komisji, by we współpracy z państwami członkowskimi, związkami zawodowymi i pracodawcami utworzyć komitet wysokiego szczebla. Jego zadaniem byłaby pomoc przy określaniu i wymianie sprawdzonych rozwiązań, poprzez dogłębną analizę i rozwiązywanie problemów związanych z transgranicznym egzekwowaniem sankcji cywilnych i administracyjnych związanych z delegowaniem pracowników. Podkreśla, że europejscy partnerzy społeczni różnych branż do chwili obecnej byli najbardziej zaangażowani w nadzorowanie i wdrażanie, wobec czego powinni oni zostać wyraźnie włączeni tzn. zasiadać w takim komitecie już od momentu jego ukonstytuowania, co należałoby jednoznacznie przewidzieć. Wyrazili oni zresztą takie życzenie we wspólnej deklaracji na poziomie europejskim. W świetle zdobytych doświadczeń Komitet popiera Komisję, która już podjęła kroki w tym kierunku, jednak nie przesądza o pożądanym poziomie udziału europejskich międzysektorowych partnerów społecznych.

| 4.2 | Komitet powinien czuwać, by państwom członkowskim de facto nie zostały narzucone warunki, które w normalnej sytuacji wymagałyby udziału krajowego lub europejskiego prawodawcy. Środki konieczne do spełniania wymogów dyrektywy 96/71/WE nie są w UE zharmonizowane, wobec czego komitet ten mógłby przyczynić się do rozwiązania tego zagadnienia. |
| --- | --- |

4.2

Komitet powinien czuwać, by państwom członkowskim de facto nie zostały narzucone warunki, które w normalnej sytuacji wymagałyby udziału krajowego lub europejskiego prawodawcy. Środki konieczne do spełniania wymogów dyrektywy 96/71/WE nie są w UE zharmonizowane, wobec czego komitet ten mógłby przyczynić się do rozwiązania tego zagadnienia.

| 4.3 | EKES wyraża zadowolenie, że Komisja w pełni uwzględnia rezolucje Parlamentu Europejskiego w sprawie pracowników delegowanych, zwłaszcza rezolucję uznającą zaangażowanie partnerów społecznych, oraz sugeruje, by uwydatnić ich doświadczenie, również przyznając im zwiększone środki w celu propagowania przykładów sprawdzonych rozwiązań. |
| --- | --- |

4.3

EKES wyraża zadowolenie, że Komisja w pełni uwzględnia rezolucje Parlamentu Europejskiego w sprawie pracowników delegowanych, zwłaszcza rezolucję uznającą zaangażowanie partnerów społecznych, oraz sugeruje, by uwydatnić ich doświadczenie, również przyznając im zwiększone środki w celu propagowania przykładów sprawdzonych rozwiązań.

| 4.4 | Z myślą o zapewnieniu równych praw wszystkim pracownikom Komisja Europejska powinna zachęcać do podejmowania wysiłków służących przyjmowaniu środków mających poprawić kontrole oraz współpracę między państwami członkowskimi. |
| --- | --- |

4.4

Z myślą o zapewnieniu równych praw wszystkim pracownikom Komisja Europejska powinna zachęcać do podejmowania wysiłków służących przyjmowaniu środków mających poprawić kontrole oraz współpracę między państwami członkowskimi.

5.   Zagadnienia nierozwiązane

5.1   Pozorowane samozatrudnienie

| 5.1.1 | Komitet zauważa trudności związane z wykryciem pozorowanego samozatrudnienia i zmianą sytuacji prawnej tych osób, w przypadku gdy ich miejsce zamieszkania znajduje się poza państwem członkowskim, w którym stwierdzono dany przypadek lub wewnątrz tego państwa, czyli gdy dochodzi niejako do delegowania pozorowanego, i wyraża zaniepokojenie tą sytuacją. Zwraca się do Komisji o rozważenie prawnych i praktycznych środków służących rozwiązaniu tego problemu. Zdarza się, że pracowników delegowanych zachęca się do przyjmowania statusu samo-zatrudnionych, podczas gdy są oni całkowicie zależni od jedynego zleceniodawcy, a czasem wręcz nie są oni zarejestrowani ani jako pracownicy delegowani, ani jako samozatrudnieni pracując niekiedy w zawodach niebezpiecznych wymagających całkowitego objęcia systemem ochrony socjalnej. |
| --- | --- |

5.1.1

Komitet zauważa trudności związane z wykryciem pozorowanego samozatrudnienia i zmianą sytuacji prawnej tych osób, w przypadku gdy ich miejsce zamieszkania znajduje się poza państwem członkowskim, w którym stwierdzono dany przypadek lub wewnątrz tego państwa, czyli gdy dochodzi niejako do delegowania pozorowanego, i wyraża zaniepokojenie tą sytuacją. Zwraca się do Komisji o rozważenie prawnych i praktycznych środków służących rozwiązaniu tego problemu. Zdarza się, że pracowników delegowanych zachęca się do przyjmowania statusu samo-zatrudnionych, podczas gdy są oni całkowicie zależni od jedynego zleceniodawcy, a czasem wręcz nie są oni zarejestrowani ani jako pracownicy delegowani, ani jako samozatrudnieni pracując niekiedy w zawodach niebezpiecznych wymagających całkowitego objęcia systemem ochrony socjalnej.

| 5.1.2 | Przepisy krajowe powinny nie tylko zawierać jasne i łatwe do zastosowania definicje, ale także zasady dotyczące odpowiedzialności w przypadku symulowanego samo-zatrudnienia i symulowanego delegowania, aby gwarantować zapłacenie wynagrodzeń, kar, podatków i składek ubezpieczenia społecznego należnych pracownikowi i społeczeństwu oraz umożliwić władzom skuteczne egzekwowanie tego zobowiązania w celu zminimalizowania zysków uzyskiwanych w wyniku oszukańczych praktyk i zwiększenia sankcji gospodarczych wobec podmiotów naruszających prawo, w wypadku tajnego porozumienia między przedsiębiorstwami a osobami symulującymi samo-zatrudnienie w celu uniknięcia obowiązku zabezpieczeń społecznych. |
| --- | --- |

5.1.2

Przepisy krajowe powinny nie tylko zawierać jasne i łatwe do zastosowania definicje, ale także zasady dotyczące odpowiedzialności w przypadku symulowanego samo-zatrudnienia i symulowanego delegowania, aby gwarantować zapłacenie wynagrodzeń, kar, podatków i składek ubezpieczenia społecznego należnych pracownikowi i społeczeństwu oraz umożliwić władzom skuteczne egzekwowanie tego zobowiązania w celu zminimalizowania zysków uzyskiwanych w wyniku oszukańczych praktyk i zwiększenia sankcji gospodarczych wobec podmiotów naruszających prawo, w wypadku tajnego porozumienia między przedsiębiorstwami a osobami symulującymi samo-zatrudnienie w celu uniknięcia obowiązku zabezpieczeń społecznych.

5.2   Podwykonawstwo a odpowiedzialność

| 5.2.1 | Na szczeblu państw członkowskich niektórzy partnerzy krajowi lub sektorowi poparli zasadę wspólnej i solidarnej odpowiedzialności przedsiębiorstwa będącego głównym wykonawcą za podwykonawców. Zasada ta została uwzględniona w prawie krajowym i jako sprawdzony wzorzec zasługuje tu na przytoczenie. Raport Parlamentu Europejskiego (12) podkreśla szereg korzyści dla delegowanych pracowników, wynikających z systemu wspólnej i solidarnej odpowiedzialności. W swoim komunikacie Komisja uznała, że kwestia tego, czy wprowadzenie dodatkowej odpowiedzialności głównych wykonawców byłoby skutecznym i proporcjonalnym sposobem poprawy nadzorowania i egzekwowania przestrzegania przepisów prawa wspólnotowego wymaga głębszego zbadania i przedyskutowania. Parlament Europejski z kolei wypowiedział się przychylnie na temat tego rodzaju przepisów. |
| --- | --- |

5.2.1

Na szczeblu państw członkowskich niektórzy partnerzy krajowi lub sektorowi poparli zasadę wspólnej i solidarnej odpowiedzialności przedsiębiorstwa będącego głównym wykonawcą za podwykonawców. Zasada ta została uwzględniona w prawie krajowym i jako sprawdzony wzorzec zasługuje tu na przytoczenie. Raport Parlamentu Europejskiego (12) podkreśla szereg korzyści dla delegowanych pracowników, wynikających z systemu wspólnej i solidarnej odpowiedzialności. W swoim komunikacie Komisja uznała, że kwestia tego, czy wprowadzenie dodatkowej odpowiedzialności głównych wykonawców byłoby skutecznym i proporcjonalnym sposobem poprawy nadzorowania i egzekwowania przestrzegania przepisów prawa wspólnotowego wymaga głębszego zbadania i przedyskutowania. Parlament Europejski z kolei wypowiedział się przychylnie na temat tego rodzaju przepisów.

| 5.2.2 | Doświadczenie jasno wskazuje, że przepisy dyrektywy dotyczącej delegowania pracowników są czasem obchodzone dzięki długim łańcuchom podwykonawców w połączeniu z wykorzystaniem transgranicznych dostawców usług. |
| --- | --- |

5.2.2

Doświadczenie jasno wskazuje, że przepisy dyrektywy dotyczącej delegowania pracowników są czasem obchodzone dzięki długim łańcuchom podwykonawców w połączeniu z wykorzystaniem transgranicznych dostawców usług.

| 5.2.3 | Komunikat zapowiada, że Komisja zamierza przeprowadzić wraz z państwami członkowskimi i partnerami społecznymi dogłębną analizę problemów związanych z transgranicznym egzekwowaniem przepisów prawa (sankcji, kar pieniężnych, wspólnej i solidarnej odpowiedzialności). Jednocześnie Komisja powinna zareagować na stałe wezwania Parlamentu Europejskiego i podjąć inicjatywę prawodawczą w sprawie wspólnej i solidarnej odpowiedzialności, aby zminimalizować możliwości obchodzenia norm prawnych czy będących przedmiotem układów zbiorowych zgodnie z dyrektywą dotyczącą delegowania pracowników. Komitet oczekuje, że zostanie poinformowany o wynikach przeprowadzonej analizy. |
| --- | --- |

5.2.3

Komunikat zapowiada, że Komisja zamierza przeprowadzić wraz z państwami członkowskimi i partnerami społecznymi dogłębną analizę problemów związanych z transgranicznym egzekwowaniem przepisów prawa (sankcji, kar pieniężnych, wspólnej i solidarnej odpowiedzialności). Jednocześnie Komisja powinna zareagować na stałe wezwania Parlamentu Europejskiego i podjąć inicjatywę prawodawczą w sprawie wspólnej i solidarnej odpowiedzialności, aby zminimalizować możliwości obchodzenia norm prawnych czy będących przedmiotem układów zbiorowych zgodnie z dyrektywą dotyczącą delegowania pracowników. Komitet oczekuje, że zostanie poinformowany o wynikach przeprowadzonej analizy.

6.   Podsumowanie

| 6.1 | Komitet popiera inicjatywy, które Komisja proponuje Radzie, jednak wyraża zastrzeżenia do jednostronnego podejścia, w którym pierwszoplanowe znaczenie nadaje się zniesieniu domniemanych ograniczeń lub przeszkód dla przedsiębiorstw delegujących pracowników do innego kraju. Z punktu widzenia Komitetu taką samą wagę należy przywiązywać do egzekwowania praw pracowniczych chronionych mocą dyrektywy dotyczącej delegowania pracowników, zwłaszcza w kontekście wiadomych niedociągnięć w zakresie kontroli warunków pracy, transgranicznej współpracy administracyjnej oraz egzekucji kar pieniężnych. W szczególności Komitet wyraża zastrzeżenia w stosunku do zniesienia obowiązku prowadzenia rejestrów przez przedsiębiorstwa w państwach członkowskich, w których świadczona jest usługa, zachęca Radę do przyjęcia proponowanego zalecenia dotyczącego zacieśnienia współpracy administracyjnej pomiędzy państwami członkowskimi, poprawy dostępu usługodawców i pracowników delegowanych do informacji dzięki zróżnicowanemu systemowi językowemu, a także wymiany informacji i sprawdzonych rozwiązań między państwami członkowskimi w ramach trójstronnego komitetu wysokiego szczebla, w którego skład wchodzić będą przedstawiciele państw członkowskich oraz partnerzy gospodarczy i społeczni na poziomie krajowym i europejskim. Ma to ugruntować dyrektywę 96/71/WE oraz ochronę pracowników delegowanych w ramach swobody świadczenia usług. |
| --- | --- |

6.1

Komitet popiera inicjatywy, które Komisja proponuje Radzie, jednak wyraża zastrzeżenia do jednostronnego podejścia, w którym pierwszoplanowe znaczenie nadaje się zniesieniu domniemanych ograniczeń lub przeszkód dla przedsiębiorstw delegujących pracowników do innego kraju. Z punktu widzenia Komitetu taką samą wagę należy przywiązywać do egzekwowania praw pracowniczych chronionych mocą dyrektywy dotyczącej delegowania pracowników, zwłaszcza w kontekście wiadomych niedociągnięć w zakresie kontroli warunków pracy, transgranicznej współpracy administracyjnej oraz egzekucji kar pieniężnych. W szczególności Komitet wyraża zastrzeżenia w stosunku do zniesienia obowiązku prowadzenia rejestrów przez przedsiębiorstwa w państwach członkowskich, w których świadczona jest usługa, zachęca Radę do przyjęcia proponowanego zalecenia dotyczącego zacieśnienia współpracy administracyjnej pomiędzy państwami członkowskimi, poprawy dostępu usługodawców i pracowników delegowanych do informacji dzięki zróżnicowanemu systemowi językowemu, a także wymiany informacji i sprawdzonych rozwiązań między państwami członkowskimi w ramach trójstronnego komitetu wysokiego szczebla, w którego skład wchodzić będą przedstawiciele państw członkowskich oraz partnerzy gospodarczy i społeczni na poziomie krajowym i europejskim. Ma to ugruntować dyrektywę 96/71/WE oraz ochronę pracowników delegowanych w ramach swobody świadczenia usług.

Bruksela, 29 maja 2008 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  COM(2003) 458 — „La mise en oeuvre de la Directive 96/71/CE dans les Etats membres” (Wdrażanie dyrektywy 96/71/WE w państwach członkowskich) oraz COM(2006) 159 z 4 kwietnia 2006 r. — „Wytyczne dotyczące delegowania pracowników w ramach świadczenia usług”.

1

(2)  Opinia EKES-u z 31.03.04 r. w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów dotyczącego wdrożenia dyrektywy96/71/WE w państwach członkowskich, sprawozdawca — An Le Nouail- Marlière (Dz.U. C 112 z 30 kwietnia 2004 r.)

2

(3)  Ostatnio B6-0266/2007 z 11 lipca 2007 r.

3

(4)  Sprawa C-341/05 Laval przeciwko Svenska.

4

(5)  Zalecenie Komisji w sprawie pogłębionej współpracy administracyjnej w kontekście delegowania pracowników w ramach świadczenia usług, IP/08/514.

5

(6)  SEC(2008) 747.

6

(7)  Opinia rozpoznawcza EKES-u w sprawie wielojęzyczności, sprawozdawca: An Le Nouail Marlière (w przygotowaniu).

7

(8)  Zielona księga COM(2006) 708 wersja ostateczna, pkt 4.b) s. 11 i dalsze; opinia EKES-u z 30.5.2007 w sprawie zielonej księgi dotyczącej modernizacji prawa pracy; sprawozdawca Daniel RETUREAU (Dz.U. C z 27.7.2007).

8

(9)  Warto tu zwłaszcza wspomnieć o badaniu „La Libre Circulation des travailleurs dans l'UE” (Swoboda przemieszczania się pracowników), Jan Cremers i Peter Donders, European Institute for Construction Labour Research, red. Werner Buelen, FETBB.

9

Inne branże także padają ofiarą takiego dumpingu społecznego, jednak warunki delegowania pracowników nie podlegają tam tejże dyrektywie; zob. opinia Komitetu CESE 1698-2007 w sprawie transgranicznej siły roboczej w rolnictwie (sprawozdawca: Martin SIECKER) oraz opinia EKES-u CESE 1699-2007 w sprawie sytuacji zatrudnienia w rolnictwie; sprawozdawca: Hans-Joachim WILMS.

(10)  Rezolucja Parlamentu Europejskiego B6-0266/2007 z 11 lipca 2007 r.

10

(11)  Zob. punkt 3.2 omawianego komunikatu.

11

(12)  Sprawozdanie Parlamentu Europejskiego w sprawie społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw: nowe partnerstwo (2006/2133(INI)); sprawozdanie Parlamentu Europejskiego w sprawie stosowania dyrektywy 96/71/WE dotyczącej delegowania pracowników (2006/2038(INI)); sprawozdanie Parlamentu Europejskiego w sprawie modernizacji prawa pracy w celu sprostania wyzwaniom XXI wieku (2007/2023(INI)). W tym ostatnim Parlament Europejski „wzywa Komisję do uregulowania kwestii odpowiedzialności solidarnej i wspólnej wykonawców generalnych i głównych w celu zapobiegania nadużyciom związanym z podwykonawstwem i outsourcingiem pracowników oraz do utworzenia przejrzystego i konkurencyjnego rynku dla wszystkich przedsiębiorstw w oparciu o takie same zasady dotyczące poszanowania standardów w zakresie prawa i warunków pracy, w szczególności wzywa Komisję i państwa członkowskie do jasnego określenia na szczeblu europejskim, kto w łańcuchu podwykonawców odpowiada za zgodność z prawem pracy oraz wypłatę płac, składek na ubezpieczenie społeczne i podatków”. Praktycznym przykładem jest budowa siedziby Rady Ministrów (Justus Lipsius) w Brukseli w latach 90. W pewnym momencie na tablicy informacyjnej budowy wymieniano 30–50 podwykonawców, a nie wszyscy byli na niej uwzględnieni. Innym przykładem jest remont budynku Berlaymont (siedziby Komisji Europejskiej), gdzie niemiecka firma specjalizująca się w usuwaniu azbestu zatrudniała za pośrednictwem podwykonawstwa ok. 110 portugalskich pracowników, którzy nie mieli żadnego przeszkolenia do wykonywania powierzonych im zadań i pracowali w strasznych warunkach. Dalsze przykłady można znaleźć w „The free movement of workers”, CLR Studies 4 (2004), s. 48–51, red. Jan Cremers i Peter Donders.

12

---

| 30.8.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 224/100 |
| --- | --- | --- | --- |

30.8.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 224/100

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Lepsze wspieranie mobilności młodzieży w Europie: aspekty praktyczne i harmonogram”

(2008/C 224/23)

W piśmie z 25 października 2007 r., działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, francuski sekretarz stanu ds. europejskich Jean-Pierre JOUYET, zwrócił się w imieniu przyszłej prezydencji francuskiej do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o opracowanie opinii rozpoznawczej w sprawie:

„Lepsze wspieranie mobilności młodzieży w Europie: aspekty praktyczne i harmonogram”

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 7 maja 2008 r. Sprawozdawcą był José Isaías RODRÍGUEZ GARCÍA-CARO.

Na 445. sesji plenarnej w dniach 28 i 29 maja r. (posiedzenie z 29 maja 2008 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 117 do 4 — 1 osoba wstrzymała się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski

| 1.1 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z zadowoleniem przyjmuje zainteresowanie i wsparcie ze strony przyszłej francuskiej prezydencji w Radzie dla sprawy mobilności młodych Europejczyków. Już na posiedzeniu w Nicei w grudniu 2000 r. Rada Europejska przyjęła rezolucję zawierającą 42 środki mające na celu upowszechnienie i ułatwienie mobilności młodzieży. Po upływie kilku lat, przy okazji kolejnego przewodnictwa francuskiego w Radzie, ponownie stwierdzamy zainteresowanie rozwiązaniem problemów w zakresie mobilności naszych najmłodszych współobywateli. |
| --- | --- |

1.1

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z zadowoleniem przyjmuje zainteresowanie i wsparcie ze strony przyszłej francuskiej prezydencji w Radzie dla sprawy mobilności młodych Europejczyków. Już na posiedzeniu w Nicei w grudniu 2000 r. Rada Europejska przyjęła rezolucję zawierającą 42 środki mające na celu upowszechnienie i ułatwienie mobilności młodzieży. Po upływie kilku lat, przy okazji kolejnego przewodnictwa francuskiego w Radzie, ponownie stwierdzamy zainteresowanie rozwiązaniem problemów w zakresie mobilności naszych najmłodszych współobywateli.

| 1.2 | Z punktu widzenia Komitetu głównym problemem, na który napotyka Unia Europejska w dziedzinie międzynarodowej mobilności młodzieży, jest oczywisty brak rozwiązań wielokrotnie już podnoszonych kwestii oraz trudności w stosowaniu przyjętych środków, mających na celu zaradzenie wspomnianym problemom. Lista zarówno samych problemów, jak i środków, które należy zastosować do ich usunięcia, jest długa. W związku z tym uważamy, że zadanie nie polega na poszukiwaniu przeszkód dla mobilności lub układaniu listy działań na rzecz jej upowszechniania, lecz na zajęciu się kwestiami podstawowymi, to znaczy na zastanowieniu się, czego już dokonano, a co pozostaje do zrobienia, a także na wykorzystaniu wyników. |
| --- | --- |

1.2

Z punktu widzenia Komitetu głównym problemem, na który napotyka Unia Europejska w dziedzinie międzynarodowej mobilności młodzieży, jest oczywisty brak rozwiązań wielokrotnie już podnoszonych kwestii oraz trudności w stosowaniu przyjętych środków, mających na celu zaradzenie wspomnianym problemom. Lista zarówno samych problemów, jak i środków, które należy zastosować do ich usunięcia, jest długa. W związku z tym uważamy, że zadanie nie polega na poszukiwaniu przeszkód dla mobilności lub układaniu listy działań na rzecz jej upowszechniania, lecz na zajęciu się kwestiami podstawowymi, to znaczy na zastanowieniu się, czego już dokonano, a co pozostaje do zrobienia, a także na wykorzystaniu wyników.

| 1.3 | Z tego względu zdaniem Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego nie jest konieczne powoływanie kolejnych zespołów ekspertów czy grup wysokiego szczebla, które prawdopodobnie zajmowałyby się zagadnieniami już omawianymi w przeszłości. Komitet uważa, że niezbędne jest powołanie grupy roboczej z udziałem różnych dyrekcji generalnych Komisji posiadających kompetencje w dziedzinie mobilności, która przeprowadziłaby analizę sytuacji i zajęła się w systematyczny sposób następującymi aspektami:






  — | określenie przeszkód zauważonych i opisanych w przeszłości; |
| --- | --- | --- |

1.3

Z tego względu zdaniem Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego nie jest konieczne powoływanie kolejnych zespołów ekspertów czy grup wysokiego szczebla, które prawdopodobnie zajmowałyby się zagadnieniami już omawianymi w przeszłości. Komitet uważa, że niezbędne jest powołanie grupy roboczej z udziałem różnych dyrekcji generalnych Komisji posiadających kompetencje w dziedzinie mobilności, która przeprowadziłaby analizę sytuacji i zajęła się w systematyczny sposób następującymi aspektami:

—

określenie przeszkód zauważonych i opisanych w przeszłości;

| — | stwierdzenie, jakie środki przyjęto na szczeblu UE, by pokonać te przeszkody (rozporządzenia, dyrektywy, decyzje, rezolucje, zalecenia itp.); |
| --- | --- |

—

stwierdzenie, jakie środki przyjęto na szczeblu UE, by pokonać te przeszkody (rozporządzenia, dyrektywy, decyzje, rezolucje, zalecenia itp.);

| — | określenie opisanych wcześniej i dotąd nierozwiązanych problemów, które są obecnie rozwiązywane za pomocą aktów prawnych; |
| --- | --- |

—

określenie opisanych wcześniej i dotąd nierozwiązanych problemów, które są obecnie rozwiązywane za pomocą aktów prawnych;

| — | określenie opisanych problemów, co do których nie podjęto dotąd żadnych inicjatyw; |
| --- | --- |

—

określenie opisanych problemów, co do których nie podjęto dotąd żadnych inicjatyw;

| — | wskazanie środków, które były proponowane, lecz nie zostały uwzględnione lub zastosowane przez państwa członkowskie. |
| --- | --- |

—

wskazanie środków, które były proponowane, lecz nie zostały uwzględnione lub zastosowane przez państwa członkowskie.

| 1.4 | Należałoby również w usystematyzowany sposób zbadać sytuację młodych ludzi, dzieląc ich na grupy docelowe, w zależności od wspólnych cech ich sytuacji i napotykanych problemów. W ten sposób moglibyśmy dowiedzieć się szczegółowo, z czym borykają się różne grupy młodzieży, tak aby podjąć wybiórczo konkretne działania skierowane do tych grup. Dzięki temu, nie podejmując decyzji o charakterze ogólnym, zyskalibyśmy na efektywności i skuteczności. |
| --- | --- |

1.4

Należałoby również w usystematyzowany sposób zbadać sytuację młodych ludzi, dzieląc ich na grupy docelowe, w zależności od wspólnych cech ich sytuacji i napotykanych problemów. W ten sposób moglibyśmy dowiedzieć się szczegółowo, z czym borykają się różne grupy młodzieży, tak aby podjąć wybiórczo konkretne działania skierowane do tych grup. Dzięki temu, nie podejmując decyzji o charakterze ogólnym, zyskalibyśmy na efektywności i skuteczności.

| 1.5 | Ta analiza powinna dotyczyć między innymi:






  — | studentów uniwersyteckich; |
| --- | --- | --- |

1.5

Ta analiza powinna dotyczyć między innymi:

—

studentów uniwersyteckich;

| — | młodzieży, która zakończyła cykl kształcenia uniwersyteckiego lub zawodowego i zaczyna pierwszą pracę; |
| --- | --- |

—

młodzieży, która zakończyła cykl kształcenia uniwersyteckiego lub zawodowego i zaczyna pierwszą pracę;

| — | uczniów odbywających szkolenie zawodowe w ramach kształcenia przemiennego; |
| --- | --- |

—

uczniów odbywających szkolenie zawodowe w ramach kształcenia przemiennego;

| — | artystów; |
| --- | --- |

—

artystów;

| — | młodych wolontariuszy; |
| --- | --- |

—

młodych wolontariuszy;

| — | młodych przedsiębiorców; |
| --- | --- |

—

młodych przedsiębiorców;

| — | młodzieży pozbawionej środków finansowych; |
| --- | --- |

—

młodzieży pozbawionej środków finansowych;

| — | młodych par, które muszą godzić życie rodzinne z pracą zawodową lub kształceniem; |
| --- | --- |

—

młodych par, które muszą godzić życie rodzinne z pracą zawodową lub kształceniem;

| — | młodych ludzi w sytuacji wykluczenia społecznego. |
| --- | --- |

—

młodych ludzi w sytuacji wykluczenia społecznego.

| — | młodych ludzi poszukujących zatrudnienia oraz ich sytuacji w pierwszych latach pracy. |
| --- | --- |

—

młodych ludzi poszukujących zatrudnienia oraz ich sytuacji w pierwszych latach pracy.

| 1.6 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uważa, że konieczne jest nie tyle dalsze określanie problemów i rozwiązań, ile zastosowanie odpowiednich środków w stosunkowo krótkim czasie, tak aby wszystko, co już wielokrotnie powiedziano i napisano o mobilności zaowocowało pokonaniem przeszkód dla mobilności młodzieży europejskiej. |
| --- | --- |

1.6

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uważa, że konieczne jest nie tyle dalsze określanie problemów i rozwiązań, ile zastosowanie odpowiednich środków w stosunkowo krótkim czasie, tak aby wszystko, co już wielokrotnie powiedziano i napisano o mobilności zaowocowało pokonaniem przeszkód dla mobilności młodzieży europejskiej.

| 1.7 | Zaangażowanie wszystkich zainteresowanych stron na rzecz urzeczywistnienia mobilności młodzieży i bardziej proaktywna realizacja różnych kierunków polityki europejskiej w tej dziedzinie mogą mieć zasadnicze znaczenie dla dokonania znaczącej zmiany obecnej sytuacji. |
| --- | --- |

1.7

Zaangażowanie wszystkich zainteresowanych stron na rzecz urzeczywistnienia mobilności młodzieży i bardziej proaktywna realizacja różnych kierunków polityki europejskiej w tej dziedzinie mogą mieć zasadnicze znaczenie dla dokonania znaczącej zmiany obecnej sytuacji.

2.   Wprowadzenie

2.1   Uzasadnienie opracowania opinii rozpoznawczej

| 2.1.1 | Niniejszy dokument sporządzono na wniosek złożony do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego przez sekretarza stanu ds. europejskich Ministerstwa Spraw Zewnętrznych i Europejskich Republiki Francji. W dniu 25 października 2007 r. sekretarz stanu zwrócił się do Komitetu z wnioskiem o opracowanie opinii rozpoznawczej w sprawie: „Lepsze wspieranie mobilności młodzieży w Europie: aspekty praktyczne i harmonogram”. Wniosek ten złożono w kontekście przewodnictwa Francji w Radzie Unii Europejskiej w drugiej połowie 2008 r. |
| --- | --- |

2.1.1

Niniejszy dokument sporządzono na wniosek złożony do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego przez sekretarza stanu ds. europejskich Ministerstwa Spraw Zewnętrznych i Europejskich Republiki Francji. W dniu 25 października 2007 r. sekretarz stanu zwrócił się do Komitetu z wnioskiem o opracowanie opinii rozpoznawczej w sprawie: „Lepsze wspieranie mobilności młodzieży w Europie: aspekty praktyczne i harmonogram”. Wniosek ten złożono w kontekście przewodnictwa Francji w Radzie Unii Europejskiej w drugiej połowie 2008 r.

| 2.1.2 | Jednocześnie komisarz europejski ds. edukacji i szkoleń opowiedział się za utworzeniem grupy ekspertów wysokiego szczebla ds. zwiększenia mobilności Europejczyków. W celu określenia środków, które mają być wprowadzone, by zintensyfikować wymianę młodzieży i pomoc na rzecz mobilności w ramach szkolenia zawodowego i kształcenia dorosłych oraz zwiększyć mobilność młodych artystów, menedżerów w przedsiębiorstwach i wolontariuszy, grupa wysokiego szczebla rozpoczęła swoje prace 24 stycznia 2008 r., przewidując ich zakończenie w połowie tego roku w formie raportu strategicznego. |
| --- | --- |

2.1.2

Jednocześnie komisarz europejski ds. edukacji i szkoleń opowiedział się za utworzeniem grupy ekspertów wysokiego szczebla ds. zwiększenia mobilności Europejczyków. W celu określenia środków, które mają być wprowadzone, by zintensyfikować wymianę młodzieży i pomoc na rzecz mobilności w ramach szkolenia zawodowego i kształcenia dorosłych oraz zwiększyć mobilność młodych artystów, menedżerów w przedsiębiorstwach i wolontariuszy, grupa wysokiego szczebla rozpoczęła swoje prace 24 stycznia 2008 r., przewidując ich zakończenie w połowie tego roku w formie raportu strategicznego.

2.2   Mobilność w Unii Europejskiej. Więcej niż prawo do swobodnego przemieszczania się.

| 2.2.1 | Mobilność jest prawem przyznanym na mocy art. 18 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Prawo to jest następnie ściślej określone w dziedzinie edukacji i szkoleń na podstawie postanowień art. 149.4 i 150.4 tego traktatu. Dlatego też z tego punktu widzenia zarówno Unia Europejska, jak i państwa członkowskie powinny przedsięwziąć środki konieczne do zagwarantowania prawa do mobilności w celach związanych z pracą zawodową, kształceniem, wolontariatem lub po prostu w celach rekreacyjnych. |
| --- | --- |

2.2.1

Mobilność jest prawem przyznanym na mocy art. 18 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Prawo to jest następnie ściślej określone w dziedzinie edukacji i szkoleń na podstawie postanowień art. 149.4 i 150.4 tego traktatu. Dlatego też z tego punktu widzenia zarówno Unia Europejska, jak i państwa członkowskie powinny przedsięwziąć środki konieczne do zagwarantowania prawa do mobilności w celach związanych z pracą zawodową, kształceniem, wolontariatem lub po prostu w celach rekreacyjnych.

| 2.2.2 | Początkowo swobodny przepływ pracowników, jako jedna z czterech podstawowych swobód Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej — obok swobodnego przepływu towarów, kapitału i usług — był podstawą, na której opierała się mobilność obywateli państw członkowskich. Aby zagwarantować swobodny przepływ pracowników, przyjęto ważne wspólnotowe akty prawne, przede wszystkim w dziedzinie usług socjalnych. Akty te dotyczyły także członków rodziny pracowników przemieszczających się w obrębie Unii Europejskiej. Następnie, po wprowadzeniu programów wspólnotowych w dziedzinie edukacji, szkoleń i badań, ujawniło się wiele innych przeszkód dla mobilności transgranicznej. |
| --- | --- |

2.2.2

Początkowo swobodny przepływ pracowników, jako jedna z czterech podstawowych swobód Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej — obok swobodnego przepływu towarów, kapitału i usług — był podstawą, na której opierała się mobilność obywateli państw członkowskich. Aby zagwarantować swobodny przepływ pracowników, przyjęto ważne wspólnotowe akty prawne, przede wszystkim w dziedzinie usług socjalnych. Akty te dotyczyły także członków rodziny pracowników przemieszczających się w obrębie Unii Europejskiej. Następnie, po wprowadzeniu programów wspólnotowych w dziedzinie edukacji, szkoleń i badań, ujawniło się wiele innych przeszkód dla mobilności transgranicznej.

| 2.2.3 | W miarę upływu lat w wielu dokumentach o różnym charakterze wskazywano na rozmaite przeszkody dla mobilności, a także zaproponowano, opisano i niekiedy skutecznie wdrożono rozwiązania, które pozwoliły na usunięcie przeszkód dla przepływu i osiedlania się obywateli Unii Europejskiej poza swoim krajem pochodzenia. |
| --- | --- |

2.2.3

W miarę upływu lat w wielu dokumentach o różnym charakterze wskazywano na rozmaite przeszkody dla mobilności, a także zaproponowano, opisano i niekiedy skutecznie wdrożono rozwiązania, które pozwoliły na usunięcie przeszkód dla przepływu i osiedlania się obywateli Unii Europejskiej poza swoim krajem pochodzenia.

| 2.2.4 | Jednakże czas pokazał, że określanie przeszkód i przedstawianie propozycji nie zawsze wystarczało, by usunąć bariery i ostatecznie wyeliminować problemy w zakresie swobodnego przepływu i mobilności. Komitet stwierdza, że w różnych dokumentach instytucji europejskich nieraz wskazywano na te same problemy, a nawet wielokrotnie przedstawiano środki naprawcze, które proponowane były już wcześniej, lecz często nie zostały zrealizowane. |
| --- | --- |

2.2.4

Jednakże czas pokazał, że określanie przeszkód i przedstawianie propozycji nie zawsze wystarczało, by usunąć bariery i ostatecznie wyeliminować problemy w zakresie swobodnego przepływu i mobilności. Komitet stwierdza, że w różnych dokumentach instytucji europejskich nieraz wskazywano na te same problemy, a nawet wielokrotnie przedstawiano środki naprawcze, które proponowane były już wcześniej, lecz często nie zostały zrealizowane.

| 2.2.5 | EKES jest świadom, że rozwiązanie pewnych problemów w zakresie mobilności może być trudne. Stwierdza jednak, że w niektórych wypadkach wola rozwiązania tych problemów nie odpowiada znaczeniu, jakie dla obywateli ma usunięcie przeszkód administracyjnych lub prawnych dla mobilności. |
| --- | --- |

2.2.5

EKES jest świadom, że rozwiązanie pewnych problemów w zakresie mobilności może być trudne. Stwierdza jednak, że w niektórych wypadkach wola rozwiązania tych problemów nie odpowiada znaczeniu, jakie dla obywateli ma usunięcie przeszkód administracyjnych lub prawnych dla mobilności.

| 2.2.6 | Z punktu widzenia prawnego potencjał przyjętych środków w zakresie usuwania problemów stojących na przeszkodzie mobilności zależy bezpośrednio od zastosowanego aktu prawnego. Szersze użycie zaleceń lub rezolucji stwarza mniejsze szanse na wdrożenie proponowanych środków we wszystkich państwach członkowskich. Jeśli Komisja musi niekiedy składać skargę do Trybunału Sprawiedliwości, by dokonano transpozycji danej dyrektywy do prawodawstwa danego państwa członkowskiego, to tym bardziej zwykłe zalecenia mogą nie być uwzględniane i w ten sposób proponowane środki stają się nieskuteczne. |
| --- | --- |

2.2.6

Z punktu widzenia prawnego potencjał przyjętych środków w zakresie usuwania problemów stojących na przeszkodzie mobilności zależy bezpośrednio od zastosowanego aktu prawnego. Szersze użycie zaleceń lub rezolucji stwarza mniejsze szanse na wdrożenie proponowanych środków we wszystkich państwach członkowskich. Jeśli Komisja musi niekiedy składać skargę do Trybunału Sprawiedliwości, by dokonano transpozycji danej dyrektywy do prawodawstwa danego państwa członkowskiego, to tym bardziej zwykłe zalecenia mogą nie być uwzględniane i w ten sposób proponowane środki stają się nieskuteczne.

| 2.2.7 | Prawdą jest, że w miarę upływu czasu przeszkody o charakterze prawnym ustąpiły na rzecz innych przeszkód praktycznych związanych ze znajomością języków, dostępnością środków materialnych na korzystanie z mobilności, informowaniem i zainteresowaniem młodych ludzi itp., jednak prawdą jest także, że inne aspekty o charakterze równocześnie praktycznym i prawnym, takie jak uznawanie kwalifikacji, nadal są problemem w Unii. |
| --- | --- |

2.2.7

Prawdą jest, że w miarę upływu czasu przeszkody o charakterze prawnym ustąpiły na rzecz innych przeszkód praktycznych związanych ze znajomością języków, dostępnością środków materialnych na korzystanie z mobilności, informowaniem i zainteresowaniem młodych ludzi itp., jednak prawdą jest także, że inne aspekty o charakterze równocześnie praktycznym i prawnym, takie jak uznawanie kwalifikacji, nadal są problemem w Unii.

| 2.2.8 | Na wniosek instytucji europejskich lub z inicjatywy własnej EKES wielokrotnie wypowiadał się w sprawie tego ważnego zagadnienia, które ma bezpośredni wpływ na życie obywateli Unii. W swoich opiniach Komitet określił lub potwierdził występowanie różnego rodzaju barier, a także poparł rozmaite propozycje rozwiązań i sam sugerował możliwe rozwiązania. Dlatego też jako przedstawiciel zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego Komitet nadal będzie aktywnie pracował nad rozwiązaniem wszelkich problemów dotykających obywateli unijnych w zakresie stosowania prawa do mobilności w Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

2.2.8

Na wniosek instytucji europejskich lub z inicjatywy własnej EKES wielokrotnie wypowiadał się w sprawie tego ważnego zagadnienia, które ma bezpośredni wpływ na życie obywateli Unii. W swoich opiniach Komitet określił lub potwierdził występowanie różnego rodzaju barier, a także poparł rozmaite propozycje rozwiązań i sam sugerował możliwe rozwiązania. Dlatego też jako przedstawiciel zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego Komitet nadal będzie aktywnie pracował nad rozwiązaniem wszelkich problemów dotykających obywateli unijnych w zakresie stosowania prawa do mobilności w Unii Europejskiej.

3.   Przeszkody dla mobilności w Unii Europejskiej. Analiza sytuacji

| 3.1 | „Zielona księga w sprawie edukacji, szkoleń i badań: przeszkody dla mobilności transgranicznej” (1) zawiera streszczenie przyczyn, przeszkód i możliwych rozwiązań w zakresie mobilności osób przemieszczających się w Unii Europejskiej ze względu na podejmowanie nauki. EKES sporządził w tej sprawie opinię (2), w której przedstawił kilka rozwiązań w uzupełnieniu do rozwiązań proponowanych w zielonej księdze. W opinii tej stwierdzono, że bardziej materialne aspekty traktatów były wdrażane skuteczniej niż aspekty ludzkie, co sprzyjało rozwojowi prawodawstwa umożliwiającego łatwiejszy przepływ towarów niż osób w obrębie Wspólnoty. Komitet był zdania, że konieczne jest dążenie do kompromisu politycznego, pozwalającego na dalsze postępy w tworzeniu prawdziwej Europy obywateli. |
| --- | --- |

3.1

„Zielona księga w sprawie edukacji, szkoleń i badań: przeszkody dla mobilności transgranicznej” (1) zawiera streszczenie przyczyn, przeszkód i możliwych rozwiązań w zakresie mobilności osób przemieszczających się w Unii Europejskiej ze względu na podejmowanie nauki. EKES sporządził w tej sprawie opinię (2), w której przedstawił kilka rozwiązań w uzupełnieniu do rozwiązań proponowanych w zielonej księdze. W opinii tej stwierdzono, że bardziej materialne aspekty traktatów były wdrażane skuteczniej niż aspekty ludzkie, co sprzyjało rozwojowi prawodawstwa umożliwiającego łatwiejszy przepływ towarów niż osób w obrębie Wspólnoty. Komitet był zdania, że konieczne jest dążenie do kompromisu politycznego, pozwalającego na dalsze postępy w tworzeniu prawdziwej Europy obywateli.

| 3.2 | Niektóre opisane wówczas przeszkody zostały usunięte, inne są w trakcie rozwiązywania, a jeszcze inne utrzymują się w takim samym lub jeszcze większym stopniu. Przeszkody te wiążą się m.in. z prawem do pobytu, uznawaniem kwalifikacji, brakiem możliwości przenoszenia stypendiów, systemem podatkowym każdego z państw członkowskich, systemem zabezpieczeń społecznych itp. Obok problemów natury prawnej pojawiły się problemy związane z trudnościami językowymi i kulturowymi, brakiem dostępnych informacji na temat krajów docelowych, życia codziennego w tych krajach itp. W wielu wypadkach problemy te są wciąż obecne. |
| --- | --- |

3.2

Niektóre opisane wówczas przeszkody zostały usunięte, inne są w trakcie rozwiązywania, a jeszcze inne utrzymują się w takim samym lub jeszcze większym stopniu. Przeszkody te wiążą się m.in. z prawem do pobytu, uznawaniem kwalifikacji, brakiem możliwości przenoszenia stypendiów, systemem podatkowym każdego z państw członkowskich, systemem zabezpieczeń społecznych itp. Obok problemów natury prawnej pojawiły się problemy związane z trudnościami językowymi i kulturowymi, brakiem dostępnych informacji na temat krajów docelowych, życia codziennego w tych krajach itp. W wielu wypadkach problemy te są wciąż obecne.

| 3.3 | Rada Europejska z Nicei przyjęła 14 grudnia 2000 r. rezolucję w sprawie planu działań na rzecz mobilności (3). Rezolucja ta nawiązuje do konkluzji Rady Europejskiej z Lizbony z marca 2000 r., w których uznano, że należy pilnie usunąć przeszkody dla mobilności, z którymi borykają się obywatele Unii Europejskiej, tak aby stworzyć prawdziwy europejski obszar wiedzy. W rezolucji wymieniono czterdzieści dwa środki mające na celu przezwyciężenie przeszkód dla mobilności. |
| --- | --- |

3.3

Rada Europejska z Nicei przyjęła 14 grudnia 2000 r. rezolucję w sprawie planu działań na rzecz mobilności (3). Rezolucja ta nawiązuje do konkluzji Rady Europejskiej z Lizbony z marca 2000 r., w których uznano, że należy pilnie usunąć przeszkody dla mobilności, z którymi borykają się obywatele Unii Europejskiej, tak aby stworzyć prawdziwy europejski obszar wiedzy. W rezolucji wymieniono czterdzieści dwa środki mające na celu przezwyciężenie przeszkód dla mobilności.

| 3.3.1 | Te czterdzieści dwa środki obejmują następujące cele:






  — | przyjęcie europejskiej strategii na rzecz mobilności; |
| --- | --- | --- |

3.3.1

Te czterdzieści dwa środki obejmują następujące cele:

—

przyjęcie europejskiej strategii na rzecz mobilności;

| — | szkolenie ekspertów w dziedzinie mobilności; |
| --- | --- |

—

szkolenie ekspertów w dziedzinie mobilności;

| — | rozwój wielojęzyczności; |
| --- | --- |

—

rozwój wielojęzyczności;

| — | ułatwienie dostępu do informacji dotyczących mobilności; |
| --- | --- |

—

ułatwienie dostępu do informacji dotyczących mobilności;

| — | opracowanie mapy mobilności; |
| --- | --- |

—

opracowanie mapy mobilności;

| — | rozważenie sposobów finansowania mobilności; |
| --- | --- |

—

rozważenie sposobów finansowania mobilności;

| — | demokratyzacja mobilności poprzez ułatwienie dostępu do niej w wymiarze finansowym i społecznym; |
| --- | --- |

—

demokratyzacja mobilności poprzez ułatwienie dostępu do niej w wymiarze finansowym i społecznym;

| — | stworzenie nowych form mobilności; |
| --- | --- |

—

stworzenie nowych form mobilności;

| — | poprawa warunków przyjmowania osób; |
| --- | --- |

—

poprawa warunków przyjmowania osób;

| — | uproszczenie kalendarza mobilności; |
| --- | --- |

—

uproszczenie kalendarza mobilności;

| — | nadanie osobom przemieszczającym się odpowiedniego statusu; |
| --- | --- |

—

nadanie osobom przemieszczającym się odpowiedniego statusu;

| — | opracowanie systemu uznawania i równoważności dyplomów i szkoleń; |
| --- | --- |

—

opracowanie systemu uznawania i równoważności dyplomów i szkoleń;

| — | uznawanie zdobytego doświadczenia; |
| --- | --- |

—

uznawanie zdobytego doświadczenia;

| — | podkreślenie wartości okresów mobilności. |
| --- | --- |

—

podkreślenie wartości okresów mobilności.

| 3.3.2 | W rezolucji nadano priorytetowe znaczenie następującym środkom:






  — | rozwój wielojęzyczności; |
| --- | --- | --- |

3.3.2

W rezolucji nadano priorytetowe znaczenie następującym środkom:

—

rozwój wielojęzyczności;

| — | utworzenie portalu oferującego dostęp do źródeł informacji o mobilności; |
| --- | --- |

—

utworzenie portalu oferującego dostęp do źródeł informacji o mobilności;

| — | uznawanie okresów mobilności, zwłaszcza w ramach studiów prowadzących do uzyskania dyplomu; |
| --- | --- |

—

uznawanie okresów mobilności, zwłaszcza w ramach studiów prowadzących do uzyskania dyplomu;

| — | szkolenie osób zajmujących się mobilnością, by mogli udzielać porad dotyczących projektów w zakresie mobilności; |
| --- | --- |

—

szkolenie osób zajmujących się mobilnością, by mogli udzielać porad dotyczących projektów w zakresie mobilności;

| — | opracowanie i przyjęcie karty jakości w zakresie mobilności; |
| --- | --- |

—

opracowanie i przyjęcie karty jakości w zakresie mobilności;

| — | opracowanie wykazu ścieżek mobilności i najlepszych rozwiązań związanych z wymianą; |
| --- | --- |

—

opracowanie wykazu ścieżek mobilności i najlepszych rozwiązań związanych z wymianą;

| — | zapewnienie finansowania mobilności przez wiele podmiotów. |
| --- | --- |

—

zapewnienie finansowania mobilności przez wiele podmiotów.

| 3.4 | Pierwszym zaleceniem przyjętym przez Parlament Europejski i Radę w celu ułatwienia działań Wspólnoty na rzecz mobilności było zalecenie nr 2001/613/WE dotyczące mobilności studentów, wolontariuszy, nauczycieli oraz osób podejmujących i prowadzących szkolenia we Wspólnocie (4). EKES opracował opinię (5) w sprawie tego zalecenia, w której stwierdzono, że dla urzeczywistnienia integracji europejskiej rozumianej jako utworzenie Europy obywateli oraz dla wzmocnienia konkurencyjności międzynarodowej konieczne jest korzystanie z mobilności praktycznie bez przeszkód. |
| --- | --- |

3.4

Pierwszym zaleceniem przyjętym przez Parlament Europejski i Radę w celu ułatwienia działań Wspólnoty na rzecz mobilności było zalecenie nr 2001/613/WE dotyczące mobilności studentów, wolontariuszy, nauczycieli oraz osób podejmujących i prowadzących szkolenia we Wspólnocie (4). EKES opracował opinię (5) w sprawie tego zalecenia, w której stwierdzono, że dla urzeczywistnienia integracji europejskiej rozumianej jako utworzenie Europy obywateli oraz dla wzmocnienia konkurencyjności międzynarodowej konieczne jest korzystanie z mobilności praktycznie bez przeszkód.

| 3.4.1 | W zaleceniu wezwano państwa członkowskie do:






  — | usunięcia przeszkód prawnych i administracyjnych, które utrudniają mobilność; |
| --- | --- | --- |

3.4.1

W zaleceniu wezwano państwa członkowskie do:

—

usunięcia przeszkód prawnych i administracyjnych, które utrudniają mobilność;

| — | zmniejszenia przeszkód językowych poprzez propagowanie nauki przynajmniej dwóch języków; |
| --- | --- |

—

zmniejszenia przeszkód językowych poprzez propagowanie nauki przynajmniej dwóch języków;

| — | wspierania różnych form pomocy finansowej, ułatwiając przenoszenie stypendiów; |
| --- | --- |

—

wspierania różnych form pomocy finansowej, ułatwiając przenoszenie stypendiów;

| — | propagowania europejskiego obszaru kwalifikacji; |
| --- | --- |

—

propagowania europejskiego obszaru kwalifikacji;

| — | ułatwiania dostępu do wszelkich przydatnych informacji. |
| --- | --- |

—

ułatwiania dostępu do wszelkich przydatnych informacji.

| 3.4.2 | Ponadto zaproponowano szereg konkretnych środków dla studentów, młodych wolontariuszy, nauczycieli oraz osób podejmujących i prowadzących szkolenia. |
| --- | --- |

3.4.2

Ponadto zaproponowano szereg konkretnych środków dla studentów, młodych wolontariuszy, nauczycieli oraz osób podejmujących i prowadzących szkolenia.

| 3.5 | W opinii z inicjatywy własnej (6) w sprawie Białej księgi dotyczącej polityki na rzecz młodzieży EKES stwierdził w odniesieniu do mobilności, że obecnie prawo do niej jest nadal czysto teoretyczne dla większości młodych ludzi. Można to wyjaśnić w szczególności brakiem możliwości i zasobów, nieuznawaniem wartości mobilności samej w sobie, nieuznawaniem kompetencji zdobytych dzięki mobilności, brakiem równości szans, oporami z punktu widzenia społecznego i kulturowego wobec idei mobilności, a także występowaniem barier prawnych i administracyjnych. Dlatego też należy zwrócić szczególną uwagę na przeszkody administracyjne występujące w państwach członkowskich, jeśli chodzi o zabezpieczenie społeczne, podatki, prawo do pobytu oraz uznawanie kwalifikacji uzyskanych zarówno w ramach edukacji formalnej, jak i nieformalnej. |
| --- | --- |

3.5

W opinii z inicjatywy własnej (6) w sprawie Białej księgi dotyczącej polityki na rzecz młodzieży EKES stwierdził w odniesieniu do mobilności, że obecnie prawo do niej jest nadal czysto teoretyczne dla większości młodych ludzi. Można to wyjaśnić w szczególności brakiem możliwości i zasobów, nieuznawaniem wartości mobilności samej w sobie, nieuznawaniem kompetencji zdobytych dzięki mobilności, brakiem równości szans, oporami z punktu widzenia społecznego i kulturowego wobec idei mobilności, a także występowaniem barier prawnych i administracyjnych. Dlatego też należy zwrócić szczególną uwagę na przeszkody administracyjne występujące w państwach członkowskich, jeśli chodzi o zabezpieczenie społeczne, podatki, prawo do pobytu oraz uznawanie kwalifikacji uzyskanych zarówno w ramach edukacji formalnej, jak i nieformalnej.

| 3.6 | Mimo że instytucje europejskie podjęły wiele wysiłków, aby rozwiązać problemy określone już w zielonej księdze oraz problemy utrudniające mobilność młodzieży, nauczycieli, osób prowadzących szkolenia i badaczy, a także pomimo dobrych intencji wykazanych w planie działania na rzecz mobilności, niektóre z tych problemów nadal istnieją. |
| --- | --- |

3.6

Mimo że instytucje europejskie podjęły wiele wysiłków, aby rozwiązać problemy określone już w zielonej księdze oraz problemy utrudniające mobilność młodzieży, nauczycieli, osób prowadzących szkolenia i badaczy, a także pomimo dobrych intencji wykazanych w planie działania na rzecz mobilności, niektóre z tych problemów nadal istnieją.

| 3.7 | Możemy jednak podać również przykłady rozwiązań prawnych istniejących problemów. Należą do nich: |
| --- | --- |

3.7

Możemy jednak podać również przykłady rozwiązań prawnych istniejących problemów. Należą do nich:

| 3.7.1 | Przyjęte akty prawne:






  — | Dyrektywa 2004/38/WE w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich (7). |
| --- | --- | --- |

3.7.1

Przyjęte akty prawne:

—

Dyrektywa 2004/38/WE w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich (7).

| — | Rozporządzenie 1408/71 i zastępujące je rozporządzenie 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczeń społecznych (8). |
| --- | --- |

—

Rozporządzenie 1408/71 i zastępujące je rozporządzenie 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczeń społecznych (8).

| — | Decyzja nr 2241/2004/WE dotycząca jednolitych ram wspólnotowych na rzecz przejrzystości kwalifikacji i kompetencji (Europass) (9). |
| --- | --- |

—

Decyzja nr 2241/2004/WE dotycząca jednolitych ram wspólnotowych na rzecz przejrzystości kwalifikacji i kompetencji (Europass) (9).

| — | Dyrektywa 2005/36/WE w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (10). |
| --- | --- |

—

Dyrektywa 2005/36/WE w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (10).

| — | Zalecenie 2006/961/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie mobilności transnarodowej w celach edukacji i szkolenia: Europejska Karta na rzecz Jakości Mobilności (11). |
| --- | --- |

—

Zalecenie 2006/961/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie mobilności transnarodowej w celach edukacji i szkolenia: Europejska Karta na rzecz Jakości Mobilności (11).

| — | Zalecenie 3662/07 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia europejskich ram kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie (12). |
| --- | --- |

—

Zalecenie 3662/07 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia europejskich ram kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie (12).

| 3.7.2 | Środki, nad którymi obecnie prowadzone są prace:






  — | europejski system transferu i akumulacji punktów w kształceniu i szkoleniu zawodowym; |
| --- | --- | --- |

3.7.2

Środki, nad którymi obecnie prowadzone są prace:

—

europejski system transferu i akumulacji punktów w kształceniu i szkoleniu zawodowym;

| — | uznawanie umiejętności nabytych poprzez działalność wolontariacką (13); |
| --- | --- |

—

uznawanie umiejętności nabytych poprzez działalność wolontariacką (13);

| — | strategia ramowa w sprawie wielojęzyczności (14). |
| --- | --- |

—

strategia ramowa w sprawie wielojęzyczności (14).

| 3.8 | EKES wypowiedział się na temat tych kwestii w swoich opiniach, zajmując stanowisko w sprawie różnych aspektów mobilności wszystkich obywateli Unii, a w szczególności młodzieży. Ostatecznie mamy do czynienia z procesem decyzyjnym, który powinien rozwiązywać problemy w zakresie mobilności młodzieży europejskiej, a w którym niedookreślone pozostają pewne aspekty o bardzo dużym znaczeniu dla osiągnięcia założonego celu, którym jest upowszechnienie i ułatwienie mobilności. |
| --- | --- |

3.8

EKES wypowiedział się na temat tych kwestii w swoich opiniach, zajmując stanowisko w sprawie różnych aspektów mobilności wszystkich obywateli Unii, a w szczególności młodzieży. Ostatecznie mamy do czynienia z procesem decyzyjnym, który powinien rozwiązywać problemy w zakresie mobilności młodzieży europejskiej, a w którym niedookreślone pozostają pewne aspekty o bardzo dużym znaczeniu dla osiągnięcia założonego celu, którym jest upowszechnienie i ułatwienie mobilności.

| 3.9 | Nie powinniśmy również zapominać o niektórych instrumentach dostępnych dla obywateli, których wykorzystanie oraz funkcjonowanie mogłoby zostać upowszechnione i usprawnione. Przykładem może być tu EURES — europejski portal mobilności zawodowej. Jego bazy danych powinny być łatwiej dostępne i systematycznie aktualizowane, zaś informacje w nich zawarte — monitorowane, gdyż czasami są zbyt suche. A przede wszystkim portal ten i sieć powinny być dostrzegalne dla obywateli. |
| --- | --- |

3.9

Nie powinniśmy również zapominać o niektórych instrumentach dostępnych dla obywateli, których wykorzystanie oraz funkcjonowanie mogłoby zostać upowszechnione i usprawnione. Przykładem może być tu EURES — europejski portal mobilności zawodowej. Jego bazy danych powinny być łatwiej dostępne i systematycznie aktualizowane, zaś informacje w nich zawarte — monitorowane, gdyż czasami są zbyt suche. A przede wszystkim portal ten i sieć powinny być dostrzegalne dla obywateli.

| 3.10 | Ponadto instytucje unijne powinny być może zastanowić się, w jakim stopniu młodzież zna poszczególne inicjatywy europejskie na rzecz mobilności. Kto wie, czym jest Europass, Youthpass czy też Europejska Karta na rzecz Jakości Mobilności? Czy państwa członkowskie wystarczająco o tym informują? Jakie programy na rzecz mobilności, poza programem Erasmus, zna młodzież? Upowszechnianie wiedzy o licznych istniejących możliwościach jest, zdaniem Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, jedną z form usuwania przeszkód dla mobilności. |
| --- | --- |

3.10

Ponadto instytucje unijne powinny być może zastanowić się, w jakim stopniu młodzież zna poszczególne inicjatywy europejskie na rzecz mobilności. Kto wie, czym jest Europass, Youthpass czy też Europejska Karta na rzecz Jakości Mobilności? Czy państwa członkowskie wystarczająco o tym informują? Jakie programy na rzecz mobilności, poza programem Erasmus, zna młodzież? Upowszechnianie wiedzy o licznych istniejących możliwościach jest, zdaniem Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, jedną z form usuwania przeszkód dla mobilności.

4.   Międzynarodowa mobilność młodzieży europejskiej. Stanowisko Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

| 4.1 | Zdaniem Komitetu główną przeszkodą dla mobilności młodych Europejczyków jest brak rozwiązań problemów, na które wskazywano już wielokrotnie, oraz niezdolność do realizacji rozwiązań, które nieraz już proponowano. |
| --- | --- |

4.1

Zdaniem Komitetu główną przeszkodą dla mobilności młodych Europejczyków jest brak rozwiązań problemów, na które wskazywano już wielokrotnie, oraz niezdolność do realizacji rozwiązań, które nieraz już proponowano.

| 4.2 | Uważamy, że ważniejsze jest ukierunkowanie wysiłków na wspieranie skutecznego wdrażania już zaproponowanych środków niż powoływanie na nowo grup ekspertów, które zwrócą uwagę na te same, opisane już wcześniej i obecnie usuwane przeszkody. |
| --- | --- |

4.2

Uważamy, że ważniejsze jest ukierunkowanie wysiłków na wspieranie skutecznego wdrażania już zaproponowanych środków niż powoływanie na nowo grup ekspertów, które zwrócą uwagę na te same, opisane już wcześniej i obecnie usuwane przeszkody.

| 4.3 | Nie chcemy twierdzić, że nie jest konieczne ponowne ukazanie rzeczywistych trudności, które dotykają naszej młodzieży podczas uczestnictwa w działaniach z zakresu mobilności oraz wymianach związanych z programem uczenia się przez całe życie (15), Erasmus Mundus (16), Młodzież w działaniu (17) i Kultura (18). Pragniemy jednak potwierdzić, że EKES uważa za priorytet przeprowadzenie wstępnej oceny. Trzeba zatrzymać się i poważnie zastanowić się nad obecną sytuacją w tej bardzo istotnej dziedzinie, która bezpośrednio dotyczy młodzieży europejskiej. |
| --- | --- |

4.3

Nie chcemy twierdzić, że nie jest konieczne ponowne ukazanie rzeczywistych trudności, które dotykają naszej młodzieży podczas uczestnictwa w działaniach z zakresu mobilności oraz wymianach związanych z programem uczenia się przez całe życie (15), Erasmus Mundus (16), Młodzież w działaniu (17) i Kultura (18). Pragniemy jednak potwierdzić, że EKES uważa za priorytet przeprowadzenie wstępnej oceny. Trzeba zatrzymać się i poważnie zastanowić się nad obecną sytuacją w tej bardzo istotnej dziedzinie, która bezpośrednio dotyczy młodzieży europejskiej.

| 4.4 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uważa, że konieczne jest ustanowienie grupy ds. koordynacji różnych dyrekcji generalnych odpowiedzialnych za tę dziedzinę, której konkretnym zadaniem byłoby dokonanie wyczerpującej analizy sytuacji, z uwzględnieniem następujących celów podstawowych:






  — | określenie przeszkód zauważonych i opisanych w przeszłości; |
| --- | --- | --- |

4.4

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uważa, że konieczne jest ustanowienie grupy ds. koordynacji różnych dyrekcji generalnych odpowiedzialnych za tę dziedzinę, której konkretnym zadaniem byłoby dokonanie wyczerpującej analizy sytuacji, z uwzględnieniem następujących celów podstawowych:

—

określenie przeszkód zauważonych i opisanych w przeszłości;

| — | stwierdzenie, jakie środki przyjęto na szczeblu UE, by pokonać te przeszkody (rozporządzenia, dyrektywy, decyzje, rezolucje, zalecenia itp.); |
| --- | --- |

—

stwierdzenie, jakie środki przyjęto na szczeblu UE, by pokonać te przeszkody (rozporządzenia, dyrektywy, decyzje, rezolucje, zalecenia itp.);

| — | określenie opisanych wcześniej i dotąd nierozwiązanych problemów, które są obecnie rozwiązywane za pomocą aktów prawnych; |
| --- | --- |

—

określenie opisanych wcześniej i dotąd nierozwiązanych problemów, które są obecnie rozwiązywane za pomocą aktów prawnych;

| — | określenie opisanych problemów, co do których nie podjęto dotąd żadnych inicjatyw; |
| --- | --- |

—

określenie opisanych problemów, co do których nie podjęto dotąd żadnych inicjatyw;

| — | wskazanie środków, które były proponowane, lecz nie zostały uwzględnione lub zastosowane przez państwa członkowskie. |
| --- | --- |

—

wskazanie środków, które były proponowane, lecz nie zostały uwzględnione lub zastosowane przez państwa członkowskie.

| 4.5 | Po przeprowadzeniu tej ogólnej analizy należałoby w usystematyzowany sposób zbadać sytuację młodych ludzi, dzieląc ich na grupy docelowe, w zależności od wspólnych cech ich sytuacji i napotykanych problemów, tak jak przedstawiono to w pkt. 1.5 wniosków niniejszego dokumentu. |
| --- | --- |

4.5

Po przeprowadzeniu tej ogólnej analizy należałoby w usystematyzowany sposób zbadać sytuację młodych ludzi, dzieląc ich na grupy docelowe, w zależności od wspólnych cech ich sytuacji i napotykanych problemów, tak jak przedstawiono to w pkt. 1.5 wniosków niniejszego dokumentu.

| 4.6 | Dzięki takiej analizie, pamiętając o dużych różnicach w sytuacji wspomnianych grup, moglibyśmy skoncentrować działania instytucji europejskich i państw członkowskich na podjęciu działań bardziej ukierunkowanych, a mniej ogólnych. W ten sposób osiągnęlibyśmy większą efektywność środków i większą skuteczność w usuwaniu problemów związanych z mobilnością. |
| --- | --- |

4.6

Dzięki takiej analizie, pamiętając o dużych różnicach w sytuacji wspomnianych grup, moglibyśmy skoncentrować działania instytucji europejskich i państw członkowskich na podjęciu działań bardziej ukierunkowanych, a mniej ogólnych. W ten sposób osiągnęlibyśmy większą efektywność środków i większą skuteczność w usuwaniu problemów związanych z mobilnością.

| 4.7 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, będący rzecznikiem zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego a jednocześnie organem konsultacyjnym o dużym doświadczeniu w zakresie analizy i opracowywania rozwiązań dla problemów związanych ogólnie z mobilnością, a w szczególności z poprawą sytuacji młodzieży na rynku pracy (19), zwraca się do Komisji Europejskiej z ofertą współpracy, by osiągnąć wspomniane wcześniej cele. Należałoby przewidzieć konkretne środki na rzecz mobilności młodzieży, które zostałyby wsparte przepisami mającymi zastosowanie do wszystkich obywateli w zakresie przenoszenia uprawnień. Nasze doświadczenie i bliski kontakt ze społeczeństwem sprawiają, że jesteśmy w tej dziedzinie niezbędnym partnerem. |
| --- | --- |

4.7

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, będący rzecznikiem zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego a jednocześnie organem konsultacyjnym o dużym doświadczeniu w zakresie analizy i opracowywania rozwiązań dla problemów związanych ogólnie z mobilnością, a w szczególności z poprawą sytuacji młodzieży na rynku pracy (19), zwraca się do Komisji Europejskiej z ofertą współpracy, by osiągnąć wspomniane wcześniej cele. Należałoby przewidzieć konkretne środki na rzecz mobilności młodzieży, które zostałyby wsparte przepisami mającymi zastosowanie do wszystkich obywateli w zakresie przenoszenia uprawnień. Nasze doświadczenie i bliski kontakt ze społeczeństwem sprawiają, że jesteśmy w tej dziedzinie niezbędnym partnerem.

| 4.8 | EKES jest świadom, że podejmowane są środki mające na celu rozwiązanie konkretnych sytuacji, które w przeszłości stanowiły rzeczywiste przeszkody prawno-administracyjne dla mobilności oraz że przeszkody te są coraz mniejsze. Jednak należy stwierdzić, że nadal istnieją poważne problemy, a jako najbardziej wyraźny przykład można wymienić uznawanie i potwierdzanie wiedzy i umiejętności. Europejskie ramy kwalifikacji mogą być rozwiązaniem tej przeszkody, lecz na trudności w ich stosowaniu wskazano już w opinii EKES-u w tej sprawie (20). |
| --- | --- |

4.8

EKES jest świadom, że podejmowane są środki mające na celu rozwiązanie konkretnych sytuacji, które w przeszłości stanowiły rzeczywiste przeszkody prawno-administracyjne dla mobilności oraz że przeszkody te są coraz mniejsze. Jednak należy stwierdzić, że nadal istnieją poważne problemy, a jako najbardziej wyraźny przykład można wymienić uznawanie i potwierdzanie wiedzy i umiejętności. Europejskie ramy kwalifikacji mogą być rozwiązaniem tej przeszkody, lecz na trudności w ich stosowaniu wskazano już w opinii EKES-u w tej sprawie (20).

| 4.9 | Ponadto w duchu konstruktywnej krytyki, którą EKES stosuje zawsze w swoich opiniach, Komitet będzie nieustannie popierał wszelkie działania prowadzące do usunięcia przeszkód dla korzystania z prawa do mobilności i swobodnego przemieszczania się. Niekiedy jednak przeszkody te wiążą się z aspektami innymi niż prawno-administracyjne. Komitet pragnie wymienić tutaj takie sytuacje jak niewystarczające zasoby młodych ludzi, którzy chcieliby skorzystać z działań na rzecz mobilności, uniemożliwiające części młodzieży przemieszczanie się w ramach wymienionych wcześniej programów; trudności w nauce języków, które tworzą barierę nie do przezwyciężenia w dostępie do innych krajów; a także niepewność co do sytuacji w kraju przyjmującym, o którym wie się niekiedy niewiele. Wreszcie istnieją też sytuacje, których rozwiązanie nie wymaga środków prawnych, lecz naszego pełnego zaangażowania. W istocie w dokumentach takich jak plan działania na rzecz mobilności uwzględniono już propozycje środków mających na celu rozwój wielojęzyczności, możliwości finansowania, demokratyzację mobilności poprzez zapewnienie dostępu do niej pod względem finansowym, poprawę warunków przyjmowania poszczególnych osób, nadanie im odpowiedniego statusu itp. |
| --- | --- |

4.9

Ponadto w duchu konstruktywnej krytyki, którą EKES stosuje zawsze w swoich opiniach, Komitet będzie nieustannie popierał wszelkie działania prowadzące do usunięcia przeszkód dla korzystania z prawa do mobilności i swobodnego przemieszczania się. Niekiedy jednak przeszkody te wiążą się z aspektami innymi niż prawno-administracyjne. Komitet pragnie wymienić tutaj takie sytuacje jak niewystarczające zasoby młodych ludzi, którzy chcieliby skorzystać z działań na rzecz mobilności, uniemożliwiające części młodzieży przemieszczanie się w ramach wymienionych wcześniej programów; trudności w nauce języków, które tworzą barierę nie do przezwyciężenia w dostępie do innych krajów; a także niepewność co do sytuacji w kraju przyjmującym, o którym wie się niekiedy niewiele. Wreszcie istnieją też sytuacje, których rozwiązanie nie wymaga środków prawnych, lecz naszego pełnego zaangażowania. W istocie w dokumentach takich jak plan działania na rzecz mobilności uwzględniono już propozycje środków mających na celu rozwój wielojęzyczności, możliwości finansowania, demokratyzację mobilności poprzez zapewnienie dostępu do niej pod względem finansowym, poprawę warunków przyjmowania poszczególnych osób, nadanie im odpowiedniego statusu itp.

| 4.10 | Wreszcie EKES pragnie podkreślić i przekazać następujące przesłanie: bardziej konieczne niż dalsze określanie przeszkód i rozwiązań jest wdrażanie odpowiednich środków w odpowiednio krótkim czasie, by wszystko to, co powiedziano i szeroko napisano na temat mobilności zostało zastosowane w praktyce. Zaangażowanie wszystkich zainteresowanych stron na rzecz urzeczywistnienia mobilności młodzieży i bardziej proaktywna realizacja różnych kierunków polityki europejskiej w tej dziedzinie mogą mieć zasadnicze znaczenie dla dokonania znaczącej zmiany obecnej sytuacji. |
| --- | --- |

4.10

Wreszcie EKES pragnie podkreślić i przekazać następujące przesłanie: bardziej konieczne niż dalsze określanie przeszkód i rozwiązań jest wdrażanie odpowiednich środków w odpowiednio krótkim czasie, by wszystko to, co powiedziano i szeroko napisano na temat mobilności zostało zastosowane w praktyce. Zaangażowanie wszystkich zainteresowanych stron na rzecz urzeczywistnienia mobilności młodzieży i bardziej proaktywna realizacja różnych kierunków polityki europejskiej w tej dziedzinie mogą mieć zasadnicze znaczenie dla dokonania znaczącej zmiany obecnej sytuacji.

Bruksela, 29 maja 2008 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  COM(96) 462 wersja ostateczna.

1

(2)  Zob. opinia EKES-u z 26 lutego 1997 r. w sprawie Zielonej księgi w sprawie edukacji, szkolenia i badań naukowych: przeszkody na drodze mobilności transgranicznej, sprawozdawca: José Isaías RODRÍGUEZ GARCÍA-CARO (Dz.U. C 133 z 28.4.1997), pkt 3.1.2.

2

(3)  Dz.U. C 371 z 23.12.2000.

3

(4)  Dz.U. L 215 z 9.8.2001.

4

(5)  Zob. Opinia EKES-u z 27 kwietnia 2000 r. w sprawie wniosku dotyczącego zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie mobilności studentów, wolontariuszy, nauczycieli oraz szkoleniowców w obrębie Wspólnoty, sprawozdawca: Renate HORNUNG-DRAUS (Dz.U. C 168 z 16.6.2000), pkt 1.3.

5

(6)  Zob. Opinia EKES-u z 29 listopada 2000 r. w sprawie „Biała księga: polityka wobec młodzieży”, sprawozdawca: Jillian HASSETT (Dz.U. C 116 z 20.4.2001).

6

(7)  D.U. L 158 z 30.4.2004.

7

(8)  Dz.U. L 166 z 30.04.2004.

8

(9)  Dz.U. L 390 z 31.12.2004.

9

(10)  Dz.U. L 255 z 30.9.2005.

10

(11)  Dz.U. L 394 z 30.12.2006.

11

(12)  PE-CONS 3662/07.

12

(13)  Zob. Opinia EKES-u z 13 grudnia 2006 r. w sprawie „Działalność wolontariacka: jej rola w społeczeństwie europejskim i jej oddziaływanie”, sprawozdawca: Erika KOLLER, współsprawozdawca: Soscha ZU EULENBURG (Dz.U. C 325 z 30.12.2006).

13

(14)  Opinia EKES-u z 26 października 2006 r. w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów: Nowa strategia ramowa w sprawie wielojęzyczności, sprawozdawca: An LE NOUAIL MARLIÈRE (Dz.U. C 324 z 30.12.2006).

14

(15)  Dz.U. L 327 z 24.11.2006.

15

(16)  Dz.U. L 345 z 31.12.2003.

16

(17)  Dz.U. L 327 z 24.11.2006.

17

(18)  Dz.U. L 372 z 27.12.2006.

18

(19)  Zob. Opinia EKES-u z 12 marca 2008 r. w sprawie roli partnerów społecznych w poprawie sytuacji młodzieży na rynku pracy, sprawozdawca: Mario SOARES, współsprawozdawca: Eve PÄÄRENDSON, CES 500/2008.

19

(20)  Zob. Opinia EKES-u z 30 maja 2007 r. w sprawie wniosku dotyczącego zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia europejskich ram kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie, sprawozdawca: José Isaías Rodríguez GARCÍA-CARO (Dz.U. C 175 z 27.7.2007).

20

---

| 30.8.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 224/106 |
| --- | --- | --- | --- |

30.8.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 224/106

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym (2010)

COM(2007) 797 wersja ostateczna — 2007/0278 (COD)

(2008/C 224/24)

Dnia 30 stycznia 2008 r. Rada, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym (2010)

Sekcja Zatrudnienia, Polityki Społecznej i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 7 maja 2008 r. Sprawozdawcą był Krzysztof PATER, a współsprawozdawcą Erika KOLLER.

Na 445. sesji plenarnej w dniach 28-29 maja 2008 r. (posiedzenie z 29 maja 2008 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 116 do 1 — 5 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Podsumowanie stanowiska EKES-u

| 1.1 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji Europejskiej w sprawie ustanowienia Europejskiego Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym (2010). Jest to cenna inicjatywa mająca na celu uwrażliwienie społeczeństw na utrzymywanie się w Europie obszarów ubóstwa i marginalizacji oraz zachęcenie do poparcia skutecznych metod ograniczenia tych zjawisk. |
| --- | --- |

1.1

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji Europejskiej w sprawie ustanowienia Europejskiego Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym (2010). Jest to cenna inicjatywa mająca na celu uwrażliwienie społeczeństw na utrzymywanie się w Europie obszarów ubóstwa i marginalizacji oraz zachęcenie do poparcia skutecznych metod ograniczenia tych zjawisk.

| 1.2 | EKES z zadowoleniem przyjmuje wieloaspektowe podejście do ubóstwa i wykluczenia społecznego, których nie można sprowadzić wyłącznie do kwestii utrzymywania się relatywnych nierówności dochodowych. W celu skuteczniejszego przekazania informacji o niedopuszczalności ubóstwa i marginalizacji społecznej na tak bogatym kontynencie jak Europa, a także w celu zdobycia poparcia społecznego koniecznego do skutecznego rozwiązania tych problemów, wydarzenia Europejskiego Roku 2010 powinny skupiać się nie tylko na relatywnym ubóstwie, lecz również na miarach ubóstwa odzwierciedlających skalę rzeczywistej deprywacji, jej obszary i głębokość, z uwzględnieniem różnic między poszczególnymi krajami Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

1.2

EKES z zadowoleniem przyjmuje wieloaspektowe podejście do ubóstwa i wykluczenia społecznego, których nie można sprowadzić wyłącznie do kwestii utrzymywania się relatywnych nierówności dochodowych. W celu skuteczniejszego przekazania informacji o niedopuszczalności ubóstwa i marginalizacji społecznej na tak bogatym kontynencie jak Europa, a także w celu zdobycia poparcia społecznego koniecznego do skutecznego rozwiązania tych problemów, wydarzenia Europejskiego Roku 2010 powinny skupiać się nie tylko na relatywnym ubóstwie, lecz również na miarach ubóstwa odzwierciedlających skalę rzeczywistej deprywacji, jej obszary i głębokość, z uwzględnieniem różnic między poszczególnymi krajami Unii Europejskiej.

| 1.3 | Europejski Rok Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym powinien mieć jasne, odpowiednio wybrane i kompleksowe tematy przewodnie. Po pierwsze, aby ograniczyć ubóstwo i wykluczenie społeczne poprzez aktywizację zawodową i społeczną, potrzebne są liczniejsze i lepsze systemy oraz programy wsparcia społecznego. Zatem polityka społeczna rzeczywiście jest tu czynnikiem produktywnym. Po drugie, zmniejszenie ubóstwa i wykluczenia społecznego leży w interesie każdego obywatela i dlatego wszyscy powinni przyczyniać się do osiągnięcia tego celu. Nie może to jednak w żadnym razie przesłonić faktu, że walka z ubóstwem i wykluczeniem społecznym jest przede wszystkim zadaniem polityków, a tym samym instytucji państwowych i instytucji niższego szczebla, jak również wszystkich podmiotów społecznych. |
| --- | --- |

1.3

Europejski Rok Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym powinien mieć jasne, odpowiednio wybrane i kompleksowe tematy przewodnie. Po pierwsze, aby ograniczyć ubóstwo i wykluczenie społeczne poprzez aktywizację zawodową i społeczną, potrzebne są liczniejsze i lepsze systemy oraz programy wsparcia społecznego. Zatem polityka społeczna rzeczywiście jest tu czynnikiem produktywnym. Po drugie, zmniejszenie ubóstwa i wykluczenia społecznego leży w interesie każdego obywatela i dlatego wszyscy powinni przyczyniać się do osiągnięcia tego celu. Nie może to jednak w żadnym razie przesłonić faktu, że walka z ubóstwem i wykluczeniem społecznym jest przede wszystkim zadaniem polityków, a tym samym instytucji państwowych i instytucji niższego szczebla, jak również wszystkich podmiotów społecznych.

| 1.4 | Europejski Rok Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym powinien stać się okazją do uwrażliwienia społeczeństw na konieczność modernizacji i umacniania europejskiego modelu społecznego oraz na jego konsekwencje. Aktywna integracja społeczna jest niezbędna do utrzymania oraz utrwalenia spójności i solidarności społeczeństw w sytuacji światowego kryzysu finansowego i żywieniowego oraz wobec zachodzącej w Europie zmiany demograficznej. Będzie ona jednak wymagać zmian dotychczasowego stylu życia wielu Europejczyków. Rosną obawy związane z niepewnością zatrudnienia. Wydarzenia Roku powinny zostać wykorzystane do poszerzenia poparcia publicznego dla tych reform. |
| --- | --- |

1.4

Europejski Rok Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym powinien stać się okazją do uwrażliwienia społeczeństw na konieczność modernizacji i umacniania europejskiego modelu społecznego oraz na jego konsekwencje. Aktywna integracja społeczna jest niezbędna do utrzymania oraz utrwalenia spójności i solidarności społeczeństw w sytuacji światowego kryzysu finansowego i żywieniowego oraz wobec zachodzącej w Europie zmiany demograficznej. Będzie ona jednak wymagać zmian dotychczasowego stylu życia wielu Europejczyków. Rosną obawy związane z niepewnością zatrudnienia. Wydarzenia Roku powinny zostać wykorzystane do poszerzenia poparcia publicznego dla tych reform.

| 1.5 | Europejski Rok Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym powinien również stworzyć platformę dla debaty publicznej w sprawie sposobów ochrony i zwiększania spójności społecznej w kontekście rosnących różnic w dochodach Europejczyków. Konieczne będzie opracowanie innowacyjnych i zintegrowanych działań z zakresu polityki publicznej.






  — | EKES zwraca w tym kontekście uwagę na fakt, że skuteczna walka z ubóstwem i wykluczeniem społecznym wymaga współdziałania wielu różnych dziedzin polityki. Konieczne jest bardziej zdecydowane uznanie sprawiedliwego podziału wypracowanego dobrobytu za konkretny cel polityczny na szczeblu UE. |
| --- | --- | --- |

1.5

Europejski Rok Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym powinien również stworzyć platformę dla debaty publicznej w sprawie sposobów ochrony i zwiększania spójności społecznej w kontekście rosnących różnic w dochodach Europejczyków. Konieczne będzie opracowanie innowacyjnych i zintegrowanych działań z zakresu polityki publicznej.

—

EKES zwraca w tym kontekście uwagę na fakt, że skuteczna walka z ubóstwem i wykluczeniem społecznym wymaga współdziałania wielu różnych dziedzin polityki. Konieczne jest bardziej zdecydowane uznanie sprawiedliwego podziału wypracowanego dobrobytu za konkretny cel polityczny na szczeblu UE.

| — | Dlatego też cele Europejskiego Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym przedstawione w omawianym wniosku dotyczącym decyzji powinny lepiej odzwierciedlać ważną rolę aktywnej polityki mającej na celu eliminację ubóstwa i wykluczenia społecznego w ramach osiągania celów strategii UE z zakresu wzrostu gospodarczego i zatrudnienia (1). |
| --- | --- |

—

Dlatego też cele Europejskiego Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym przedstawione w omawianym wniosku dotyczącym decyzji powinny lepiej odzwierciedlać ważną rolę aktywnej polityki mającej na celu eliminację ubóstwa i wykluczenia społecznego w ramach osiągania celów strategii UE z zakresu wzrostu gospodarczego i zatrudnienia (1).

Ich skuteczność będzie zależała od ciągłego zaangażowania partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz od zaangażowania obywateli i ich aktywnego udziału w budowie społeczności lokalnej.

| 1.6 | EKES uważa, że strona operacyjna planowanego przedsięwzięcia została dobrze przemyślana. Na szczególne podkreślenie zasługuje to, że przewiduje ona odpowiednie uwzględnienie specyfiki krajowej, ścisłą współpracę z partnerami społecznymi oraz innymi instytucjami społeczeństwa obywatelskiego, jak również bezpośredni udział osób dotkniętych ubóstwem i wykluczeniem społecznym. |
| --- | --- |

1.6

EKES uważa, że strona operacyjna planowanego przedsięwzięcia została dobrze przemyślana. Na szczególne podkreślenie zasługuje to, że przewiduje ona odpowiednie uwzględnienie specyfiki krajowej, ścisłą współpracę z partnerami społecznymi oraz innymi instytucjami społeczeństwa obywatelskiego, jak również bezpośredni udział osób dotkniętych ubóstwem i wykluczeniem społecznym.

| 1.7 | Komitet docenia fakt, że środki finansowe przeznaczone na realizację celów Roku stanowią największą kwotę, jaką kiedykolwiek przeznaczono na podobne przedsięwzięcie w Unii Europejskiej, jednakże — biorąc pod uwagę zakres planowanych działań — postuluje jej zwiększenie. |
| --- | --- |

1.7

Komitet docenia fakt, że środki finansowe przeznaczone na realizację celów Roku stanowią największą kwotę, jaką kiedykolwiek przeznaczono na podobne przedsięwzięcie w Unii Europejskiej, jednakże — biorąc pod uwagę zakres planowanych działań — postuluje jej zwiększenie.

2.   Streszczenie wniosku Komisji Europejskiej

| 2.1 | Decyzja o ustanowieniu roku 2010 Europejskim Rokiem Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym ma przyczynić się do osiągnięcia celu dotyczącego „zasadniczego postępu w eliminowaniu ubóstwa” ustanowionego w strategii lizbońskiej oraz potwierdzonego w drugiej edycji europejskiej agendy społecznej na lata 2005–2010 (2). |
| --- | --- |

2.1

Decyzja o ustanowieniu roku 2010 Europejskim Rokiem Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym ma przyczynić się do osiągnięcia celu dotyczącego „zasadniczego postępu w eliminowaniu ubóstwa” ustanowionego w strategii lizbońskiej oraz potwierdzonego w drugiej edycji europejskiej agendy społecznej na lata 2005–2010 (2).

| 2.2 | Podejmowane w ramach Roku działania będą koncentrować się na czterech celach: 1) uznaniu prawa osób ubogich i społecznie wykluczonych do godnego życia oraz do społecznej partycypacji, 2) przyswojeniu, tj. przyjęciu przez wszystkich członków społeczeństwa współodpowiedzialności za ograniczenie ubóstwa i marginalizacji, 3) spójności, tj. przekonaniu, że utrzymanie spójności społecznej jest w interesie wszystkich; oraz 4) zaangażowaniu, tj. podkreśleniu politycznej woli UE, aby walkę z ubóstwem i wykluczeniem społecznym traktować priorytetowo. |
| --- | --- |

2.2

Podejmowane w ramach Roku działania będą koncentrować się na czterech celach: 1) uznaniu prawa osób ubogich i społecznie wykluczonych do godnego życia oraz do społecznej partycypacji, 2) przyswojeniu, tj. przyjęciu przez wszystkich członków społeczeństwa współodpowiedzialności za ograniczenie ubóstwa i marginalizacji, 3) spójności, tj. przekonaniu, że utrzymanie spójności społecznej jest w interesie wszystkich; oraz 4) zaangażowaniu, tj. podkreśleniu politycznej woli UE, aby walkę z ubóstwem i wykluczeniem społecznym traktować priorytetowo.

| 2.3 | Działania te, podejmowane na poziomie unijnym i krajowym, będą obejmować spotkania i konferencje, kampanie informacyjne i promocyjne, a także badania i raporty. Powinny one angażować wszystkie zainteresowane strony oraz stwarzać okazję do tego, by potrzeby i poglądy środowisk dotkniętych ubóstwem i wykluczeniem były wyrażane i uwzględniane. |
| --- | --- |

2.3

Działania te, podejmowane na poziomie unijnym i krajowym, będą obejmować spotkania i konferencje, kampanie informacyjne i promocyjne, a także badania i raporty. Powinny one angażować wszystkie zainteresowane strony oraz stwarzać okazję do tego, by potrzeby i poglądy środowisk dotkniętych ubóstwem i wykluczeniem były wyrażane i uwzględniane.

| 2.4 | Na realizację zadań związanych z Rokiem z budżetu UE przeznaczono kwotę 17 mln euro. Wraz z przewidywanym współfinansowaniem przez podmioty publiczne i prywatne państw członkowskich, kwota ta wyniesie 26,175 mln euro. |
| --- | --- |

2.4

Na realizację zadań związanych z Rokiem z budżetu UE przeznaczono kwotę 17 mln euro. Wraz z przewidywanym współfinansowaniem przez podmioty publiczne i prywatne państw członkowskich, kwota ta wyniesie 26,175 mln euro.

3.   Uwagi ogólne dotyczące celu planowanego przedsięwzięcia

| 3.1 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji, którego właściwa realizacja może przyczynić się do podniesienia świadomości społecznej oraz stymulować dyskusję publiczną na temat zdecydowanych i skutecznych sposobów eliminacji ubóstwa i wykluczenia społecznego. |
| --- | --- |

3.1

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji, którego właściwa realizacja może przyczynić się do podniesienia świadomości społecznej oraz stymulować dyskusję publiczną na temat zdecydowanych i skutecznych sposobów eliminacji ubóstwa i wykluczenia społecznego.

| 3.2 | EKES uważa, że temat Roku jest ważny i aktualny. Nie tylko zostanie on dostrzeżony przez opinię publiczną, lecz również długotrwale skupi jej uwagę. EKES wspiera ogólne i szczegółowe cele, konkretne tematy Roku oraz proponowane metody ich realizacji. Poniższe uwagi mają na celu udoskonalenie publicznego profilu i politycznej skuteczności Roku. |
| --- | --- |

3.2

EKES uważa, że temat Roku jest ważny i aktualny. Nie tylko zostanie on dostrzeżony przez opinię publiczną, lecz również długotrwale skupi jej uwagę. EKES wspiera ogólne i szczegółowe cele, konkretne tematy Roku oraz proponowane metody ich realizacji. Poniższe uwagi mają na celu udoskonalenie publicznego profilu i politycznej skuteczności Roku.

| 3.3 | Warunkiem zachowania oraz podniesienia jakości życia wszystkich Europejczyków jest ich zaangażowanie na rzecz skutecznej eliminacji ubóstwa i marginalizacji społecznej w relatywnie zamożnej Europie. Wydarzenia Roku powinny zwiększać to zaangażowanie wśród Europejczyków ze wszystkich warstw społecznych i ekonomicznych. |
| --- | --- |

3.3

Warunkiem zachowania oraz podniesienia jakości życia wszystkich Europejczyków jest ich zaangażowanie na rzecz skutecznej eliminacji ubóstwa i marginalizacji społecznej w relatywnie zamożnej Europie. Wydarzenia Roku powinny zwiększać to zaangażowanie wśród Europejczyków ze wszystkich warstw społecznych i ekonomicznych.

| 3.4 | Ważne jest zatem, aby wydarzenia Roku czerpały z wiedzy i doświadczeń nagromadzonych od chwili rozpoczęcia realizacji europejskiej strategii na rzecz walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym przez Radę Europejską w Nicei w 2000 r. Należy zapewnić synergię z wydarzeniami organizowanymi przez inne podmioty, np. przez Radę Europy, w kontekście sprawozdania Grupy Zadaniowej Wysokiego Szczebla na temat spójności społecznej w XXI wieku (3), oraz przez Organizację Narodów Zjednoczonych, w kontekście dorocznych obchodów Międzynarodowego Dnia Walki z Ubóstwem dnia 17 października. |
| --- | --- |

3.4

Ważne jest zatem, aby wydarzenia Roku czerpały z wiedzy i doświadczeń nagromadzonych od chwili rozpoczęcia realizacji europejskiej strategii na rzecz walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym przez Radę Europejską w Nicei w 2000 r. Należy zapewnić synergię z wydarzeniami organizowanymi przez inne podmioty, np. przez Radę Europy, w kontekście sprawozdania Grupy Zadaniowej Wysokiego Szczebla na temat spójności społecznej w XXI wieku (3), oraz przez Organizację Narodów Zjednoczonych, w kontekście dorocznych obchodów Międzynarodowego Dnia Walki z Ubóstwem dnia 17 października.

| 3.5 | EKES przypomina, że w wydarzeniach Roku powinny zostać należycie uwzględnione również pewne sprawy i tematy, o których była mowa we wcześniejszych opiniach (4):






  — | wspieranie zmodernizowanej polityki społecznej jako prawdziwie produktywnego czynnika zdolnego do aktywizacji zawodowej wszystkich osób zdolnych do pracy oraz aktywacji społecznej wszystkich ludzi; |
| --- | --- | --- |

3.5

EKES przypomina, że w wydarzeniach Roku powinny zostać należycie uwzględnione również pewne sprawy i tematy, o których była mowa we wcześniejszych opiniach (4):

—

wspieranie zmodernizowanej polityki społecznej jako prawdziwie produktywnego czynnika zdolnego do aktywizacji zawodowej wszystkich osób zdolnych do pracy oraz aktywacji społecznej wszystkich ludzi;

| — | modernizacja szeroko rozumianego europejskiego modelu społecznego, aby mógł on skutecznie podejmować nowe wyzwania w dziedzinie zatrudnienia, integracji społecznej i walki z ubóstwem oraz społecznych skutków globalizacji, w celu utrzymania wizerunku Europy jako „demokratycznego, ekologicznego, konkurencyjnego i solidarnego obszaru dobrobytu dla wszystkich obywateli Europy [...]” (5); |
| --- | --- |

—

modernizacja szeroko rozumianego europejskiego modelu społecznego, aby mógł on skutecznie podejmować nowe wyzwania w dziedzinie zatrudnienia, integracji społecznej i walki z ubóstwem oraz społecznych skutków globalizacji, w celu utrzymania wizerunku Europy jako „demokratycznego, ekologicznego, konkurencyjnego i solidarnego obszaru dobrobytu dla wszystkich obywateli Europy [...]” (5);

| — | potrzeba skuteczniejszych strategii politycznych wspierających integrację na rynku pracy grup dyskryminowanych lub z innych powodów znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, szczególnie pracujących osób ubogich i osób zajmujących niepewne miejsca pracy (6); |
| --- | --- |

—

potrzeba skuteczniejszych strategii politycznych wspierających integrację na rynku pracy grup dyskryminowanych lub z innych powodów znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, szczególnie pracujących osób ubogich i osób zajmujących niepewne miejsca pracy (6);

| — | potrzeba otwartej debaty publicznej i wsparcia dla ukierunkowania modernizacji na aktywizację zmierzającą do zatrudnienia i udziału społecznego; EKES podkreślił, że „jeżeli europejski model społeczny ma odgrywać ważną rolę w kształtowaniu europejskiego społeczeństwa jutra, musi być modelem dynamicznym, otwartym na wyzwania, zmiany i reformy” oraz że „europejski model społeczny będzie miał znaczenie wówczas, gdy będzie doceniany i popierany przez obywateli Europy” (7); |
| --- | --- |

—

potrzeba otwartej debaty publicznej i wsparcia dla ukierunkowania modernizacji na aktywizację zmierzającą do zatrudnienia i udziału społecznego; EKES podkreślił, że „jeżeli europejski model społeczny ma odgrywać ważną rolę w kształtowaniu europejskiego społeczeństwa jutra, musi być modelem dynamicznym, otwartym na wyzwania, zmiany i reformy” oraz że „europejski model społeczny będzie miał znaczenie wówczas, gdy będzie doceniany i popierany przez obywateli Europy” (7);

| — | silny nacisk na działania lokalne, zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych oraz wspieranie i docenienie aktywizmu obywatelskiego, zwłaszcza w związku z walką z ubóstwem i wykluczeniem społecznym; |
| --- | --- |

—

silny nacisk na działania lokalne, zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych oraz wspieranie i docenienie aktywizmu obywatelskiego, zwłaszcza w związku z walką z ubóstwem i wykluczeniem społecznym;

| — | potrzeba podejść całościowych, wykraczających poza tradycyjną politykę zatrudnienia i politykę społeczną w kierunku strategii polityki gospodarczej, edukacyjnej, regionalnej, kulturalnej i infrastrukturalnej, zwłaszcza w związku z walką z ubóstwem i wykluczeniem społecznym; |
| --- | --- |

—

potrzeba podejść całościowych, wykraczających poza tradycyjną politykę zatrudnienia i politykę społeczną w kierunku strategii polityki gospodarczej, edukacyjnej, regionalnej, kulturalnej i infrastrukturalnej, zwłaszcza w związku z walką z ubóstwem i wykluczeniem społecznym;

| — | uznanie, że mężczyźni i kobiety doświadczają ubóstwa w odmienny sposób i że polityki społeczne powinny być projektowane z uwzględnieniem tych różnic; |
| --- | --- |

—

uznanie, że mężczyźni i kobiety doświadczają ubóstwa w odmienny sposób i że polityki społeczne powinny być projektowane z uwzględnieniem tych różnic;

| — | potrzeba skuteczniejszej otwartej metody koordynacji na szczeblu europejskim w dziedzinie walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym; |
| --- | --- |

—

potrzeba skuteczniejszej otwartej metody koordynacji na szczeblu europejskim w dziedzinie walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym;

| — | umieszczenie działań wymierzonych przeciwko ubóstwu i wykluczeniu społecznemu w kontekście międzynarodowym, zwłaszcza poprzez wspieranie podstawowych praw w miejscu pracy i godziwych standardów pracy na całym świecie. |
| --- | --- |

—

umieszczenie działań wymierzonych przeciwko ubóstwu i wykluczeniu społecznemu w kontekście międzynarodowym, zwłaszcza poprzez wspieranie podstawowych praw w miejscu pracy i godziwych standardów pracy na całym świecie.

Poniżej EKES rozwija niektóre aspekty tych założeń, jako szczególnie istotne dla wydarzeń Roku.

| 3.6 | Podczas tego Roku należy zwrócić szczególną uwagę na możliwe pozytywne działania:






  — | wpływ walki z pracą nierejestrowaną; |
| --- | --- | --- |

3.6

Podczas tego Roku należy zwrócić szczególną uwagę na możliwe pozytywne działania:

—

wpływ walki z pracą nierejestrowaną;

| — | aktywne działania na rzecz reintegracji z rynkiem pracy; |
| --- | --- |

—

aktywne działania na rzecz reintegracji z rynkiem pracy;

| — | inwestycje w działalność przemysłową i usługową tworzącą miejsca pracy oraz ocena ewentualnego negatywnego lub pogarszającego sytuację oddziaływania, między innymi: |
| --- | --- |

—

inwestycje w działalność przemysłową i usługową tworzącą miejsca pracy oraz ocena ewentualnego negatywnego lub pogarszającego sytuację oddziaływania, między innymi:

| — | przyszłego wpływu na wzrost gospodarczy w czasie Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym oraz po jego upłynięciu; |
| --- | --- |

—

przyszłego wpływu na wzrost gospodarczy w czasie Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym oraz po jego upłynięciu;

| — | wpływu na sytuację energetyczną i żywnościową ludności najbardziej narażonej na ubóstwo lub skrajne ubóstwo lub już nim dotkniętej. |
| --- | --- |

—

wpływu na sytuację energetyczną i żywnościową ludności najbardziej narażonej na ubóstwo lub skrajne ubóstwo lub już nim dotkniętej.

4.   Skuteczniejsze informowanie społeczeństwa

| 4.1 | W decyzji o ustanowieniu Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym podkreśla się fakt, że 78 milionów ludzi w UE, tj. 16 % obywateli, jest zagrożonych ubóstwem. EKES uważa, że aby skuteczniej przekazać polityczne przesłanie Roku, należy przywołać i wykorzystać, oprócz powszechnie wykorzystywanego wskaźnika relatywnego ubóstwa dochodowego, także inne miary ubóstwa, które ukazują jego utrzymywanie się i rzeczywistą deprywację, jakiej doświadcza wielu Europejczyków. W związku z tym wydarzenia Roku powinny w równym stopniu odwoływać się do szeroko zakrojonego zestawu wskaźników relatywnego i absolutnego ubóstwa, aby uwrażliwić społeczeństwo na reprezentowane przez nie sytuacje oraz zaszczepić poczucie, że są one niedopuszczalne. |
| --- | --- |

4.1

W decyzji o ustanowieniu Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym podkreśla się fakt, że 78 milionów ludzi w UE, tj. 16 % obywateli, jest zagrożonych ubóstwem. EKES uważa, że aby skuteczniej przekazać polityczne przesłanie Roku, należy przywołać i wykorzystać, oprócz powszechnie wykorzystywanego wskaźnika relatywnego ubóstwa dochodowego, także inne miary ubóstwa, które ukazują jego utrzymywanie się i rzeczywistą deprywację, jakiej doświadcza wielu Europejczyków. W związku z tym wydarzenia Roku powinny w równym stopniu odwoływać się do szeroko zakrojonego zestawu wskaźników relatywnego i absolutnego ubóstwa, aby uwrażliwić społeczeństwo na reprezentowane przez nie sytuacje oraz zaszczepić poczucie, że są one niedopuszczalne.

| 4.2 | Ponadto EKES zwraca uwagę na to, że wykorzystane wskaźniki „opisują” problem ubóstwa i wykluczenia społecznego. Uwzględniając wyzwania stojące przed spójnością społeczną w UE i wynikającą stąd modernizację europejskiego modelu społecznego, ważne jest, aby zastosowane wskaźniki pociągały za sobą zrównoważoną reakcję ze strony polityki publicznej, obejmującą lepszą redystrybucję dochodów oraz strategie polityczne w zakresie odpowiednio finansowanej i zarządzanej elastyczności zatrudnienia i bezpieczeństwa socjalnego na rynku pracy oraz aktywnej integracji społecznej. Taki „dynamiczny model” polityki społecznej i polityki zatrudnienia zasugerował EKES w swojej opinii na ten temat (8). |
| --- | --- |

4.2

Ponadto EKES zwraca uwagę na to, że wykorzystane wskaźniki „opisują” problem ubóstwa i wykluczenia społecznego. Uwzględniając wyzwania stojące przed spójnością społeczną w UE i wynikającą stąd modernizację europejskiego modelu społecznego, ważne jest, aby zastosowane wskaźniki pociągały za sobą zrównoważoną reakcję ze strony polityki publicznej, obejmującą lepszą redystrybucję dochodów oraz strategie polityczne w zakresie odpowiednio finansowanej i zarządzanej elastyczności zatrudnienia i bezpieczeństwa socjalnego na rynku pracy oraz aktywnej integracji społecznej. Taki „dynamiczny model” polityki społecznej i polityki zatrudnienia zasugerował EKES w swojej opinii na ten temat (8).

| 4.3 | EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja Europejska uznała, iż wieloaspektowa natura ubóstwa i wykluczenia społecznego wymaga zastosowania adekwatnych środków. W komunikacie na temat europejskiej agendy społecznej na lata 2005–2010, w którym postanowiono między innymi nakłonić państwa członkowskie do wzmocnienia, zintegrowania i usprawnienia środków w zakresie zwalczania ubóstwa i wykluczenia społecznego, Komisja Europejska słusznie dodała do wskaźnika relatywnego ubóstwa wskaźnik ubóstwa trwałego (9). Później, proponując większą koordynację również w zakresie ochrony socjalnej, opieki zdrowotnej i długotrwałej opieki, Komisja Europejska zwróciła uwagę na potrzebę położenia większego nacisku na „wskaźniki służące do monitorowania ubóstwa” (10). |
| --- | --- |

4.3

EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja Europejska uznała, iż wieloaspektowa natura ubóstwa i wykluczenia społecznego wymaga zastosowania adekwatnych środków. W komunikacie na temat europejskiej agendy społecznej na lata 2005–2010, w którym postanowiono między innymi nakłonić państwa członkowskie do wzmocnienia, zintegrowania i usprawnienia środków w zakresie zwalczania ubóstwa i wykluczenia społecznego, Komisja Europejska słusznie dodała do wskaźnika relatywnego ubóstwa wskaźnik ubóstwa trwałego (9). Później, proponując większą koordynację również w zakresie ochrony socjalnej, opieki zdrowotnej i długotrwałej opieki, Komisja Europejska zwróciła uwagę na potrzebę położenia większego nacisku na „wskaźniki służące do monitorowania ubóstwa” (10).

| 4.4 | Biorąc to pod uwagę, Komitet jest zdania, że decyzja w sprawie ustanowienia Europejskiego Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym powinna opierać się na miarach ubóstwa lepiej opisujących skalę rzeczywistej deprywacji, jej obszary i głębokość. Zwiększyłoby to świadomość społeczną polityki unijnej i polityk krajowych w dziedzinie rynku pracy i ochrony socjalnej, aktywizujących środowiska zagrożone bądź dotknięte ubóstwem „głębokim” i „absolutnym” (11), oraz zwiększyłoby poparcie społeczne dla nich. |
| --- | --- |

4.4

Biorąc to pod uwagę, Komitet jest zdania, że decyzja w sprawie ustanowienia Europejskiego Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym powinna opierać się na miarach ubóstwa lepiej opisujących skalę rzeczywistej deprywacji, jej obszary i głębokość. Zwiększyłoby to świadomość społeczną polityki unijnej i polityk krajowych w dziedzinie rynku pracy i ochrony socjalnej, aktywizujących środowiska zagrożone bądź dotknięte ubóstwem „głębokim” i „absolutnym” (11), oraz zwiększyłoby poparcie społeczne dla nich.

5.   Tematy przewodnie Roku, jego cele i rodzaje działalności

| 5.1 | Ubóstwo to wieloaspektowe zjawisko charakteryzujące się nierównomiernym rozkładem zagrożeń w społeczeństwie. Zagrożenia te, zwłaszcza gdy są skumulowane, są szczególnie niebezpieczne dla pewnych grup społecznych. |
| --- | --- |

5.1

Ubóstwo to wieloaspektowe zjawisko charakteryzujące się nierównomiernym rozkładem zagrożeń w społeczeństwie. Zagrożenia te, zwłaszcza gdy są skumulowane, są szczególnie niebezpieczne dla pewnych grup społecznych.

| 5.2 | Ubóstwo zazwyczaj wiąże się z bezrobociem, zwłaszcza długotrwałym. Dlatego też, jak można przeczytać we „Wspólnym sprawozdaniu w sprawie ochrony socjalnej i integracji społecznej”, „praca jest najlepszym zabezpieczeniem przed ubóstwem i wykluczeniem społecznym [...]” (12). Jednak, jak stwierdza się w tym samym sprawozdaniu, praca nie może być jedynym zabezpieczeniem. Zjawisko ubóstwa ludzi pracujących jest na to najbardziej wyrazistym dowodem. |
| --- | --- |

5.2

Ubóstwo zazwyczaj wiąże się z bezrobociem, zwłaszcza długotrwałym. Dlatego też, jak można przeczytać we „Wspólnym sprawozdaniu w sprawie ochrony socjalnej i integracji społecznej”, „praca jest najlepszym zabezpieczeniem przed ubóstwem i wykluczeniem społecznym [...]” (12). Jednak, jak stwierdza się w tym samym sprawozdaniu, praca nie może być jedynym zabezpieczeniem. Zjawisko ubóstwa ludzi pracujących jest na to najbardziej wyrazistym dowodem.

| 5.3 | Ubóstwo może być również związane z niskimi umiejętnościami lub brakiem umiejętności wymaganych na dostępnych stanowiskach pracy lub też z umiejętnościami nieadekwatnymi, które nie pozwalają na zdobycie pracy wysokiej jakości, oferującej odpowiednią płacę. Grupami szczególnie narażonymi na takie ryzyko są młodzi ludzie, zwłaszcza ci porzucający naukę, i starsi pracownicy. |
| --- | --- |

5.3

Ubóstwo może być również związane z niskimi umiejętnościami lub brakiem umiejętności wymaganych na dostępnych stanowiskach pracy lub też z umiejętnościami nieadekwatnymi, które nie pozwalają na zdobycie pracy wysokiej jakości, oferującej odpowiednią płacę. Grupami szczególnie narażonymi na takie ryzyko są młodzi ludzie, zwłaszcza ci porzucający naukę, i starsi pracownicy.

| 5.4 | Ludzie mogą wpaść w pułapkę ubóstwa przez nieodpowiednio zorganizowane systemy wspierania dochodów, które zniechęcają ich do aktywności na oficjalnym rynku pracy i ostatecznie skazują na ubóstwo również w starszym wieku. |
| --- | --- |

5.4

Ludzie mogą wpaść w pułapkę ubóstwa przez nieodpowiednio zorganizowane systemy wspierania dochodów, które zniechęcają ich do aktywności na oficjalnym rynku pracy i ostatecznie skazują na ubóstwo również w starszym wieku.

| 5.5 | Źródłem ryzyka może być również struktura rodziny: rodziny posiadające jednego żywiciela, zwłaszcza gdy jest to samotny rodzic, rodziny z trojgiem lub większą liczbą dzieci. Potencjalnie zagrażającą sytuacją może być rozpad rodziny lub utrata pracy prowadząca do utraty domu. |
| --- | --- |

5.5

Źródłem ryzyka może być również struktura rodziny: rodziny posiadające jednego żywiciela, zwłaszcza gdy jest to samotny rodzic, rodziny z trojgiem lub większą liczbą dzieci. Potencjalnie zagrażającą sytuacją może być rozpad rodziny lub utrata pracy prowadząca do utraty domu.

| 5.6 | Zagrożone są również osoby słabego zdrowia (np. z uwagi na podeszły wiek), osoby z deficytami poznawczymi, osoby niepełnosprawne, zwłaszcza jeśli są nisko wykwalifikowane, i osoby nadużywające substancji uzależniających. |
| --- | --- |

5.6

Zagrożone są również osoby słabego zdrowia (np. z uwagi na podeszły wiek), osoby z deficytami poznawczymi, osoby niepełnosprawne, zwłaszcza jeśli są nisko wykwalifikowane, i osoby nadużywające substancji uzależniających.

| 5.7 | Ponadto zagrożone są osoby mieszkające na obszarach peryferyjnych lub znajdujących się z różnych względów w niekorzystnej sytuacji. |
| --- | --- |

5.7

Ponadto zagrożone są osoby mieszkające na obszarach peryferyjnych lub znajdujących się z różnych względów w niekorzystnej sytuacji.

| 5.8 | Szczególną kategorię osób narażonych na ubóstwo tworzą migranci i mniejszości etniczne, które oprócz często nieadekwatnych umiejętności społecznych i językowych lub niedostosowania kulturowego mogą być ofiarami dyskryminacji. |
| --- | --- |

5.8

Szczególną kategorię osób narażonych na ubóstwo tworzą migranci i mniejszości etniczne, które oprócz często nieadekwatnych umiejętności społecznych i językowych lub niedostosowania kulturowego mogą być ofiarami dyskryminacji.

| 5.9 | Wymienione powyżej przykłady ukazują skalę omawianego wyzwania oraz złożoność skutecznych działań podejmowanych w ramach polityki publicznej. Jeśli ubóstwo i wykluczenie społeczne mają zostać znacznie ograniczone, wysiłki podejmowane przez władze publiczne wszystkich szczebli muszą zostać uzupełnione działaniami partnerów społecznych, organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz poszczególnych obywateli. Przykłady te ukazują również pewien paradoks: jeśli wszystkie zdolne do pracy osoby mają zostać zintegrowane ze społeczeństwem przede wszystkim poprzez zatrudnienie, aby przyczynić się do wzrostu gospodarczego Europy i zatrzymania procesu zmniejszania się jej populacji, potrzeba raczej więcej, a nie mniej lepszych systemów i programów wsparcia. Tak powinny brzmieć dwa tematy przewodnie Roku. |
| --- | --- |

5.9

Wymienione powyżej przykłady ukazują skalę omawianego wyzwania oraz złożoność skutecznych działań podejmowanych w ramach polityki publicznej. Jeśli ubóstwo i wykluczenie społeczne mają zostać znacznie ograniczone, wysiłki podejmowane przez władze publiczne wszystkich szczebli muszą zostać uzupełnione działaniami partnerów społecznych, organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz poszczególnych obywateli. Przykłady te ukazują również pewien paradoks: jeśli wszystkie zdolne do pracy osoby mają zostać zintegrowane ze społeczeństwem przede wszystkim poprzez zatrudnienie, aby przyczynić się do wzrostu gospodarczego Europy i zatrzymania procesu zmniejszania się jej populacji, potrzeba raczej więcej, a nie mniej lepszych systemów i programów wsparcia. Tak powinny brzmieć dwa tematy przewodnie Roku.

| 5.10 | EKES uważa, że ogólne i konkretne cele Roku oraz wybrane tematy działań dążą do ustalenia nowej równowagi pomiędzy społecznym wymogiem aktywności gospodarczej a indywidualną potrzebą bezpieczeństwa. Potrzeba takiego dostosowania wynika z globalizacji, zmian demograficznych, postępu technologicznego i ewolucji europejskiego rynku pracy, pociągających za sobą znaczne zmiany stylu życia wielu Europejczyków. Ponadto polityka rynku pracy i polityka społeczna powinny zostać zmodernizowane i usprawnione w celu ułatwienia koniecznych przemian i zapewnienia ludziom trwałego systemu zabezpieczenia, który jest odpowiednio zarządzany i finansowany. Podczas gdy jedni korzystają z szans stwarzanych przez nowe rynki pracy i programy aktywizacji, inni postrzegają je jako zagrożenie dla swojego statusu społecznego i zawodowego. Według EKES-u wydarzenia organizowane w ramach Roku powinny dotyczyć tych prawdziwych obaw (13). |
| --- | --- |

5.10

EKES uważa, że ogólne i konkretne cele Roku oraz wybrane tematy działań dążą do ustalenia nowej równowagi pomiędzy społecznym wymogiem aktywności gospodarczej a indywidualną potrzebą bezpieczeństwa. Potrzeba takiego dostosowania wynika z globalizacji, zmian demograficznych, postępu technologicznego i ewolucji europejskiego rynku pracy, pociągających za sobą znaczne zmiany stylu życia wielu Europejczyków. Ponadto polityka rynku pracy i polityka społeczna powinny zostać zmodernizowane i usprawnione w celu ułatwienia koniecznych przemian i zapewnienia ludziom trwałego systemu zabezpieczenia, który jest odpowiednio zarządzany i finansowany. Podczas gdy jedni korzystają z szans stwarzanych przez nowe rynki pracy i programy aktywizacji, inni postrzegają je jako zagrożenie dla swojego statusu społecznego i zawodowego. Według EKES-u wydarzenia organizowane w ramach Roku powinny dotyczyć tych prawdziwych obaw (13).

| 5.11 | W przypadku osób zagrożonych bezrobociem lub wykluczeniem społecznym, obecny nacisk na aktywizację zawodową wszystkich ludzi zdolnych do pracy pozwala społeczeństwu wykorzystać ich talenty, a jednocześnie zaspokoić ich indywidualną potrzebę postępu zawodowego i społecznego (14). Oprócz właściwego wspierania dochodu kładzie się rosnący nacisk na lepszy dostęp wszystkich obywateli do usług społecznych, zwłaszcza do tych, które pomagają jednostkom ulepszać, aktualizować lub zmieniać kwalifikacje bądź pomagają im w zachowaniu dobrego zdrowia. Aby jednak skorzystać z tych szans, jednostka powinna podjąć znacznie większą niż kiedykolwiek wcześniej aktywność indywidualną, inicjatywę, wysiłek intelektualny oraz nawiązać współpracę z różnymi służbami oferującymi wsparcie. Istnieje prawdziwa potrzeba informowania o celu strategii politycznych, wymagająca takich wysiłków, żeby zapewnić im poparcie społeczeństwa (15). Wydarzenia Roku powinny ułatwić osiągnięcie tego celu. Cele Roku powinny lepiej odzwierciedlać ważną rolę aktywnej polityki mającej na celu eliminację ubóstwa i wykluczenia społecznego w ramach osiągania celów strategii UE z zakresu wzrostu gospodarczego i zatrudnienia (16). W ramach wydarzeń Roku należy lepiej informować i przekonująco dowodzić, że zmodernizowana i ulepszona polityka społeczna polepsza funkcjonowanie rynku pracy i przyczynia się do tworzenia nowych miejsc pracy. Ponadto właściwie zaprojektowane środki wspierania dochodu pomagają osobom, którym zagraża bezrobocie i marginalizacja społeczna, gdyż redukują one różne naciski odsuwające tych ludzi od oficjalnego rynku pracy, przyczyniają się zatem do zmniejszenia zasięgu gospodarki nierejestrowanej. |
| --- | --- |

5.11

W przypadku osób zagrożonych bezrobociem lub wykluczeniem społecznym, obecny nacisk na aktywizację zawodową wszystkich ludzi zdolnych do pracy pozwala społeczeństwu wykorzystać ich talenty, a jednocześnie zaspokoić ich indywidualną potrzebę postępu zawodowego i społecznego (14). Oprócz właściwego wspierania dochodu kładzie się rosnący nacisk na lepszy dostęp wszystkich obywateli do usług społecznych, zwłaszcza do tych, które pomagają jednostkom ulepszać, aktualizować lub zmieniać kwalifikacje bądź pomagają im w zachowaniu dobrego zdrowia. Aby jednak skorzystać z tych szans, jednostka powinna podjąć znacznie większą niż kiedykolwiek wcześniej aktywność indywidualną, inicjatywę, wysiłek intelektualny oraz nawiązać współpracę z różnymi służbami oferującymi wsparcie. Istnieje prawdziwa potrzeba informowania o celu strategii politycznych, wymagająca takich wysiłków, żeby zapewnić im poparcie społeczeństwa (15). Wydarzenia Roku powinny ułatwić osiągnięcie tego celu. Cele Roku powinny lepiej odzwierciedlać ważną rolę aktywnej polityki mającej na celu eliminację ubóstwa i wykluczenia społecznego w ramach osiągania celów strategii UE z zakresu wzrostu gospodarczego i zatrudnienia (16). W ramach wydarzeń Roku należy lepiej informować i przekonująco dowodzić, że zmodernizowana i ulepszona polityka społeczna polepsza funkcjonowanie rynku pracy i przyczynia się do tworzenia nowych miejsc pracy. Ponadto właściwie zaprojektowane środki wspierania dochodu pomagają osobom, którym zagraża bezrobocie i marginalizacja społeczna, gdyż redukują one różne naciski odsuwające tych ludzi od oficjalnego rynku pracy, przyczyniają się zatem do zmniejszenia zasięgu gospodarki nierejestrowanej.

| 5.12 | Projekt decyzji zawiera kilka stwierdzeń, które wymagają doprecyzowania. |
| --- | --- |

5.12

Projekt decyzji zawiera kilka stwierdzeń, które wymagają doprecyzowania.

| 5.13 | EKES wskazuje, że wymienianie jako grup szczególnie zagrożonych ubóstwem oraz wykluczeniem społecznym „dzieci, samotnych rodziców, osób starszych, migrantów i mniejszości etnicznych, osób niepełnosprawnych, bezdomnych, więźniów, kobiet i dzieci będących ofiarami przemocy oraz narkomanów” (17), bez ich większego doprecyzowania, może przynieść efekty odwrotne do zamierzonych. Grupy te obejmują zarówno osoby zagrożone ubóstwem, jak i osoby żyjące w dostatku. Jak wskazano powyżej, czynnikiem, który sprawia, że te kategorie osób są szczególnie narażone na ubóstwo, jest zazwyczaj brak adekwatnych umiejętności lub wysoki stosunek liczby członków rodziny do członków osiągających dochody. |
| --- | --- |

5.13

EKES wskazuje, że wymienianie jako grup szczególnie zagrożonych ubóstwem oraz wykluczeniem społecznym „dzieci, samotnych rodziców, osób starszych, migrantów i mniejszości etnicznych, osób niepełnosprawnych, bezdomnych, więźniów, kobiet i dzieci będących ofiarami przemocy oraz narkomanów” (17), bez ich większego doprecyzowania, może przynieść efekty odwrotne do zamierzonych. Grupy te obejmują zarówno osoby zagrożone ubóstwem, jak i osoby żyjące w dostatku. Jak wskazano powyżej, czynnikiem, który sprawia, że te kategorie osób są szczególnie narażone na ubóstwo, jest zazwyczaj brak adekwatnych umiejętności lub wysoki stosunek liczby członków rodziny do członków osiągających dochody.

6.   Spójność społeczna a utrzymywanie się i wzrost różnic w zakresie wysokości dochodu

| 6.1 | Europejski Rok Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym może być także okazją do debaty publicznej nad obecnymi i nowymi wyzwaniami stojącymi przed solidarnością i spójnością społeczną, w miarę jak Europa staje się społeczeństwem opartym na wiedzy i gospodarce oraz zmaga się ze zmianami demograficznymi (18). Taka refleksja jest szczególnie potrzebna na kontynencie, który posiada środki pozwalające na zdecydowane zmniejszenie ubóstwa i wykluczenia społecznego. |
| --- | --- |

6.1

Europejski Rok Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym może być także okazją do debaty publicznej nad obecnymi i nowymi wyzwaniami stojącymi przed solidarnością i spójnością społeczną, w miarę jak Europa staje się społeczeństwem opartym na wiedzy i gospodarce oraz zmaga się ze zmianami demograficznymi (18). Taka refleksja jest szczególnie potrzebna na kontynencie, który posiada środki pozwalające na zdecydowane zmniejszenie ubóstwa i wykluczenia społecznego.

| 6.2 | Tymczasem zbyt wielu młodych ludzi kończących szkołę nie posiada umiejętności czytania, pisania ani liczenia, umożliwiających pomyślną karierę w nowej gospodarce. Potrzebne są skuteczne środki zaradcze nie tylko w celu niedopuszczenia do marginalizacji społecznej tychże osób, lecz również w celu zaspokojenia zapotrzebowania gospodarki na pracowników wysokiej jakości. Ponadto Europa stoi w obliczu rosnącego podziału rynku pracy na segment wysoko wykwalifikowanych i dobrze zarabiających pracowników oraz segment nisko wykwalifikowanych i nisko opłacanych pracowników, co prowadzi do różnic w wysokości dochodów. Europejczycy powinni stworzyć i zaakceptować wizję utrzymania sprawiedliwości i spójności społecznej przy jednoczesnym zachowaniu konkurencyjności UE w globalnej gospodarce. |
| --- | --- |

6.2

Tymczasem zbyt wielu młodych ludzi kończących szkołę nie posiada umiejętności czytania, pisania ani liczenia, umożliwiających pomyślną karierę w nowej gospodarce. Potrzebne są skuteczne środki zaradcze nie tylko w celu niedopuszczenia do marginalizacji społecznej tychże osób, lecz również w celu zaspokojenia zapotrzebowania gospodarki na pracowników wysokiej jakości. Ponadto Europa stoi w obliczu rosnącego podziału rynku pracy na segment wysoko wykwalifikowanych i dobrze zarabiających pracowników oraz segment nisko wykwalifikowanych i nisko opłacanych pracowników, co prowadzi do różnic w wysokości dochodów. Europejczycy powinni stworzyć i zaakceptować wizję utrzymania sprawiedliwości i spójności społecznej przy jednoczesnym zachowaniu konkurencyjności UE w globalnej gospodarce.

| 6.3 | Odgórne działania władz publicznych nie zapewnią spójności społecznej, jeśli nie zostaną uzupełnione przez oddolne inicjatywy ze strony obywateli. Podobnie jak Rada Europejska w Nicei w 2000 r., która uznała udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego za klucz do efektywnej mobilizacji wysiłków w celu walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym, EKES uważa, że rola indywidualnego zaangażowania wszystkich przedstawicieli społeczeństwa w budowanie integracyjnych społeczności również powinna zostać uznana i promowana w ramach Europejskiego Roku. W tym kontekście ważne byłoby zakomunikowanie przesłania, że zaangażowanie obywateli leży w interesie każdego członka społeczności, niezależnie od jego statusu ekonomicznego lub społecznego. |
| --- | --- |

6.3

Odgórne działania władz publicznych nie zapewnią spójności społecznej, jeśli nie zostaną uzupełnione przez oddolne inicjatywy ze strony obywateli. Podobnie jak Rada Europejska w Nicei w 2000 r., która uznała udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego za klucz do efektywnej mobilizacji wysiłków w celu walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym, EKES uważa, że rola indywidualnego zaangażowania wszystkich przedstawicieli społeczeństwa w budowanie integracyjnych społeczności również powinna zostać uznana i promowana w ramach Europejskiego Roku. W tym kontekście ważne byłoby zakomunikowanie przesłania, że zaangażowanie obywateli leży w interesie każdego członka społeczności, niezależnie od jego statusu ekonomicznego lub społecznego.

| 6.4 | EKES przypomina swoją opinię na temat działalności wolontariackiej, w której mówi się m.in.: „należy zachęcać rządy państw członkowskich do stworzenia krajowej polityki dotyczącej działalności wolontariackiej oraz takiej strategii, która zapewniłaby tej działalności bezpośrednie wsparcie i uznanie. W ramach krajowej polityki w tym zakresie należy także określić znaczenie infrastruktury dla działalności wolontariackiej” (19). Oznacza to, że osoby pragnące poświęcić swój czas i umiejętności na rzecz społeczności, w których żyją, powinny przynajmniej nie być do tego zniechęcane przez jakiekolwiek przeszkody natury prawnej lub biurokratycznej (20). Choć EKES nadal uważa, że działalność wolontariacka zasługuje na osobny Rok Europejski, właściwe aspekty udziału obywateli powinny być podkreślane również w ramach wydarzeń Roku 2010. |
| --- | --- |

6.4

EKES przypomina swoją opinię na temat działalności wolontariackiej, w której mówi się m.in.: „należy zachęcać rządy państw członkowskich do stworzenia krajowej polityki dotyczącej działalności wolontariackiej oraz takiej strategii, która zapewniłaby tej działalności bezpośrednie wsparcie i uznanie. W ramach krajowej polityki w tym zakresie należy także określić znaczenie infrastruktury dla działalności wolontariackiej” (19). Oznacza to, że osoby pragnące poświęcić swój czas i umiejętności na rzecz społeczności, w których żyją, powinny przynajmniej nie być do tego zniechęcane przez jakiekolwiek przeszkody natury prawnej lub biurokratycznej (20). Choć EKES nadal uważa, że działalność wolontariacka zasługuje na osobny Rok Europejski, właściwe aspekty udziału obywateli powinny być podkreślane również w ramach wydarzeń Roku 2010.

| 6.5 | Zdaniem EKES należy unikać sytuacji, w której wydarzenia Roku stwarzałyby wrażenie, że w ramach promowanych obecnie strategii politycznych w zakresie elastyczności zatrudnienia i bezpieczeństwa socjalnego oraz aktywnej integracji społecznej wymóg podejmowania wysiłku w celu podźwignięcia się z bezrobocia i ubóstwa (co przyczynia się do spójności społecznej) ogranicza się do pracodawców, rządów i beneficjentów programów dotyczących rynku pracy i zabezpieczeń społecznych. Przeciwnie, wydarzenia te powinny nieść z sobą wyraźne przesłanie, że tę odpowiedzialność powinien wziąć na siebie każdy obywatel. |
| --- | --- |

6.5

Zdaniem EKES należy unikać sytuacji, w której wydarzenia Roku stwarzałyby wrażenie, że w ramach promowanych obecnie strategii politycznych w zakresie elastyczności zatrudnienia i bezpieczeństwa socjalnego oraz aktywnej integracji społecznej wymóg podejmowania wysiłku w celu podźwignięcia się z bezrobocia i ubóstwa (co przyczynia się do spójności społecznej) ogranicza się do pracodawców, rządów i beneficjentów programów dotyczących rynku pracy i zabezpieczeń społecznych. Przeciwnie, wydarzenia te powinny nieść z sobą wyraźne przesłanie, że tę odpowiedzialność powinien wziąć na siebie każdy obywatel.

| 6.6 | Inną sprawą wartą rozważenia jest to, że pośród utrzymujących się lub nawet rosnących różnic ekonomicznych zachowanie spójności społecznej również może zostać ułatwione dzięki rozwinięciu przestrzeni publicznych wysokiej jakości (przestrzeni miejskich, szkół, uniwersytetów, bibliotek, parków, obiektów rekreacyjnych), gdzie ludzie z różnych środowisk i o różnym statusie społecznym i ekonomicznym mieliby ochotę spotykać się i spędzać czas. |
| --- | --- |

6.6

Inną sprawą wartą rozważenia jest to, że pośród utrzymujących się lub nawet rosnących różnic ekonomicznych zachowanie spójności społecznej również może zostać ułatwione dzięki rozwinięciu przestrzeni publicznych wysokiej jakości (przestrzeni miejskich, szkół, uniwersytetów, bibliotek, parków, obiektów rekreacyjnych), gdzie ludzie z różnych środowisk i o różnym statusie społecznym i ekonomicznym mieliby ochotę spotykać się i spędzać czas.

| 6.7 | Większość nowych wyzwań i dylematów, przed którymi stoi spójność społeczna i polityka publiczna, można skutecznie podjąć w ramach ogólnych celów projektu decyzji. Powinny one jednak zostać lepiej sformułowane, aby stymulować użyteczną debatę publiczną w trakcie omawianego Roku. Proponowane tu możliwe kierunki działania wspierającego spójność społeczną mogą uzupełnić zaplanowaną na rok 2010 debatę poświęconą pomysłom dotyczącym aktywnej integracji społecznej i skutecznej polityce rynku pracy. |
| --- | --- |

6.7

Większość nowych wyzwań i dylematów, przed którymi stoi spójność społeczna i polityka publiczna, można skutecznie podjąć w ramach ogólnych celów projektu decyzji. Powinny one jednak zostać lepiej sformułowane, aby stymulować użyteczną debatę publiczną w trakcie omawianego Roku. Proponowane tu możliwe kierunki działania wspierającego spójność społeczną mogą uzupełnić zaplanowaną na rok 2010 debatę poświęconą pomysłom dotyczącym aktywnej integracji społecznej i skutecznej polityce rynku pracy.

7.   Szeroko pojęta polityka społeczna

| 7.1 | Zdaniem EKES-u zaproponowana koncepcja Roku, szczególnie w części odnoszącej się do zakresu działań, pozwala też na ukazanie oraz uświadomienie faktu, że osiągnięcie wytyczonego w strategii lizbońskiej celu, by do 2010 r. dokonać znacznego postępu w zwalczaniu ubóstwa i wykluczenia społecznego, będzie wymagać działań wielowymiarowych (21). |
| --- | --- |

7.1

Zdaniem EKES-u zaproponowana koncepcja Roku, szczególnie w części odnoszącej się do zakresu działań, pozwala też na ukazanie oraz uświadomienie faktu, że osiągnięcie wytyczonego w strategii lizbońskiej celu, by do 2010 r. dokonać znacznego postępu w zwalczaniu ubóstwa i wykluczenia społecznego, będzie wymagać działań wielowymiarowych (21).

| 7.2 | Elementem działań edukacyjnych podejmowanych w ramach Roku musi być także budowanie w poszczególnych krajach społecznej świadomości czynników kształtujących wysokość przyszłej emerytury, zachęcających wszystkich zainteresowanych do zachowań mogących zapewnić im godziwe życie w okresie emerytalnym. |
| --- | --- |

7.2

Elementem działań edukacyjnych podejmowanych w ramach Roku musi być także budowanie w poszczególnych krajach społecznej świadomości czynników kształtujących wysokość przyszłej emerytury, zachęcających wszystkich zainteresowanych do zachowań mogących zapewnić im godziwe życie w okresie emerytalnym.

| 7.3 | EKES jest zdania, że w ramach wydarzeń Roku na uwagę zasługuje także kwestia tego, w jaki sposób Europejski Bank Centralny może wykorzystać swoje uprawnienia traktatowe, żeby przyłączyć się do wysiłków mających na celu zwalczanie ubóstwa i wykluczenia społecznego. |
| --- | --- |

7.3

EKES jest zdania, że w ramach wydarzeń Roku na uwagę zasługuje także kwestia tego, w jaki sposób Europejski Bank Centralny może wykorzystać swoje uprawnienia traktatowe, żeby przyłączyć się do wysiłków mających na celu zwalczanie ubóstwa i wykluczenia społecznego.

| 7.4 | EKES uważa, że należy pokazać, iż marginalizację społeczną można ograniczyć poprzez strategie polityczne wykraczające poza tradycyjną dziedzinę rynku pracy i zabezpieczeń społecznych, na przykład poprzez politykę planowania przestrzennego zapobiegającą powstawaniu gett biedy, politykę z zakresu transportu zmniejszającą geograficzne bariery dla mobilności społecznej i politykę gospodarczą służącą rozwojowi obszarów peryferyjnych, jak również poprzez zaspokajanie potrzeb bytowych i politykę redystrybucji, tak aby odwrócić obserwowaną od lat tendencję do powiększania się przepaści między ubogimi a bogatymi. |
| --- | --- |

7.4

EKES uważa, że należy pokazać, iż marginalizację społeczną można ograniczyć poprzez strategie polityczne wykraczające poza tradycyjną dziedzinę rynku pracy i zabezpieczeń społecznych, na przykład poprzez politykę planowania przestrzennego zapobiegającą powstawaniu gett biedy, politykę z zakresu transportu zmniejszającą geograficzne bariery dla mobilności społecznej i politykę gospodarczą służącą rozwojowi obszarów peryferyjnych, jak również poprzez zaspokajanie potrzeb bytowych i politykę redystrybucji, tak aby odwrócić obserwowaną od lat tendencję do powiększania się przepaści między ubogimi a bogatymi.

| 7.5 | W tym kontekście, EKES zwraca także uwagę na zróżnicowanie sytuacji krajowych, które pogłębiło się po rozszerzeniu Unii. Jak stwierdzono w jednym z opracowań, „nawet »najbiedniejsi« w »bogatych« państwach cierpią na niższy poziom deprywacji niż »najbogatsi« w państwach »biednych«” (22). Podkreśla to znaczenie aktywnej polityki spójności społeczno-gospodarczej i zredukowania występujących dziś między państwami UE nierówności gospodarczych w celu ograniczenia obszarów deprywacji oraz wykluczenia społecznego. To z kolei umożliwi dalszy rozwój otwartej metody koordynacji polityki społecznej w UE (23). Jest to sprawa, która zasługuje na szczególną uwagę i namysł w kontekście wydarzeń Roku. |
| --- | --- |

7.5

W tym kontekście, EKES zwraca także uwagę na zróżnicowanie sytuacji krajowych, które pogłębiło się po rozszerzeniu Unii. Jak stwierdzono w jednym z opracowań, „nawet »najbiedniejsi« w »bogatych« państwach cierpią na niższy poziom deprywacji niż »najbogatsi« w państwach »biednych«” (22). Podkreśla to znaczenie aktywnej polityki spójności społeczno-gospodarczej i zredukowania występujących dziś między państwami UE nierówności gospodarczych w celu ograniczenia obszarów deprywacji oraz wykluczenia społecznego. To z kolei umożliwi dalszy rozwój otwartej metody koordynacji polityki społecznej w UE (23). Jest to sprawa, która zasługuje na szczególną uwagę i namysł w kontekście wydarzeń Roku.

8.   Uwagi dotyczące strony wykonawczej projektowanego przedsięwzięcia

| 8.1 | EKES uważa, że strona wykonawcza inicjatywy Roku została dobrze przemyślana, gdyż przewiduje ona odpowiednie uwzględnienie krajowych priorytetów i szczególnej wrażliwości na konkretne kwestie (np. delikatną sprawę integracji zawodowej i społecznej imigrantów oraz mniejszości etnicznych). Istotne jest także to, że zakłada się ścisłą współpracę z partnerami społecznymi oraz instytucjami społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

8.1

EKES uważa, że strona wykonawcza inicjatywy Roku została dobrze przemyślana, gdyż przewiduje ona odpowiednie uwzględnienie krajowych priorytetów i szczególnej wrażliwości na konkretne kwestie (np. delikatną sprawę integracji zawodowej i społecznej imigrantów oraz mniejszości etnicznych). Istotne jest także to, że zakłada się ścisłą współpracę z partnerami społecznymi oraz instytucjami społeczeństwa obywatelskiego.

| 8.2 | Nacisk na udział partnerów społecznych oraz organizacji społeczeństwa obywatelskiego w realizacji zadań Roku odzwierciedla nieodzowność ich udziału w realizacji agendy społecznej strategii lizbońskiej, która została zatwierdzona w 2000 r. przez nicejską Radę Europejską w ramach europejskiej strategii walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym. Tym bardziej dzisiaj działania władz publicznych muszą być uzupełniane, korygowane i wzmacniane przez inicjatywy oddolne. Ważne jest także, by w kształtowaniu i realizacji polityki społecznej właściwie słyszany był głos osób, które chce ona wspierać. Dlatego słusznie zaproszono organizacje społeczne do aktywnej współpracy w realizacji celów Europejskiego Roku 2010. |
| --- | --- |

8.2

Nacisk na udział partnerów społecznych oraz organizacji społeczeństwa obywatelskiego w realizacji zadań Roku odzwierciedla nieodzowność ich udziału w realizacji agendy społecznej strategii lizbońskiej, która została zatwierdzona w 2000 r. przez nicejską Radę Europejską w ramach europejskiej strategii walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym. Tym bardziej dzisiaj działania władz publicznych muszą być uzupełniane, korygowane i wzmacniane przez inicjatywy oddolne. Ważne jest także, by w kształtowaniu i realizacji polityki społecznej właściwie słyszany był głos osób, które chce ona wspierać. Dlatego słusznie zaproszono organizacje społeczne do aktywnej współpracy w realizacji celów Europejskiego Roku 2010.

| 8.3 | Komitet docenia fakt, że środki finansowe przeznaczone na realizację celów Roku stanowią największą kwotę, jaką kiedykolwiek przeznaczono na podobne przedsięwzięcie. Oceniając szczegółowe działania przedstawione w załączniku do projektowanej decyzji, EKES postuluje zwiększenie kwoty przeznaczonej na realizację działań w ramach Roku w celu zwiększenia ich skuteczności. |
| --- | --- |

8.3

Komitet docenia fakt, że środki finansowe przeznaczone na realizację celów Roku stanowią największą kwotę, jaką kiedykolwiek przeznaczono na podobne przedsięwzięcie. Oceniając szczegółowe działania przedstawione w załączniku do projektowanej decyzji, EKES postuluje zwiększenie kwoty przeznaczonej na realizację działań w ramach Roku w celu zwiększenia ich skuteczności.

| 8.4 | EKES z uznaniem przyjmuje fakt, że podczas projektowania i realizacji działań podejmowanych w ramach Roku planuje się uwzględnienie różnych sposobów doświadczania ubóstwa i wykluczenia społecznego przez kobiety i mężczyzn. |
| --- | --- |

8.4

EKES z uznaniem przyjmuje fakt, że podczas projektowania i realizacji działań podejmowanych w ramach Roku planuje się uwzględnienie różnych sposobów doświadczania ubóstwa i wykluczenia społecznego przez kobiety i mężczyzn.

| 8.5 | Zdaniem EKES-u priorytety działań Europejskiego Roku wymienione w załączniku powinny zostać uzupełnione o ubóstwo wśród osób podejmujących niestabilne zatrudnienie. Problematyka osób niepełnosprawnych powinna być uwzględniona osobno, a nie łączona z innymi grupami słabszymi społecznie. |
| --- | --- |

8.5

Zdaniem EKES-u priorytety działań Europejskiego Roku wymienione w załączniku powinny zostać uzupełnione o ubóstwo wśród osób podejmujących niestabilne zatrudnienie. Problematyka osób niepełnosprawnych powinna być uwzględniona osobno, a nie łączona z innymi grupami słabszymi społecznie.

Bruksela, 29 maja 2008 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Zob. np. opinia EKES-u z 18.1.2007 w sprawie analizy realiów współczesnego społeczeństwa europejskiego, pkt 2.2, sprawozdawca: Jan OLSSON (Dz.U. C 93 z 27.4.2007), oraz opinia EKES-u z 13.7.2005 dotycząca komunikatu Komisji w sprawie agendy społecznej, pkt 6.1, sprawozdawca: Ursula ENGELEN-KEFER (Dz.U. C 294 z 25.11.2005).

1

(2)  Komunikat Komisji w sprawie agendy społecznej, COM(2005) 33 końcowy, 9.2.2005, pkt 2.2, s. 9.

2

(3)  Por. „Towards an Active, Fair and Socially Cohesive Europe” („W stronę aktywnej, uczciwej i spójnej społecznie Europy”) — sprawozdanie Grupy Zadaniowej Wysokiego Szczebla na temat spójności społecznej w XXI wieku, Rada Europy, Strasburg, 26 października 2007 r., TFSC (2007) 31 E.

3

(4)  Opinia EKES-u z dnia 13 lipca 2005 r. na temat komunikatu Komisji w sprawie agendy społecznej, sprawozdawca: Ursula Engelen-Kefer (Dz.U. C 294 z 25.11.2005); opinia EKES-u z dnia 29 września 2005 r. w sprawie ubóstwa kobiet w Europie, sprawozdawca Brenda King (Dz.U. C 24 z 31.1.2006); opinia EKES-u z dnia 6 lipca 2006 r. w sprawie: „Spójność społeczna: wypełnić treścią europejski model społeczny”, sprawozdawca Ernst Erik Ehnmark (Dz.U. C 309 z 16.12.2006); opinia EKES-u z dnia 13 grudnia 2006 r. w sprawie: „Działalność wolontariacka: jej rola i skutki w społeczeństwie europejskim”, sprawozdawca: Erika Koller, współsprawozdawca Soscha Gräfin zu Eulenburg (Dz.U. C 325 z 30.12.2006); opinia EKES-u z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie analizy realiów współczesnego społeczeństwa europejskiego, sprawozdawca: Jan Olsson (Dz.U. C 93 z 27.4.2007); opinia EKES-u z dnia 25 października 2007 r. w sprawie: „Kredyty a wykluczenie społeczne w społeczeństwie dobrobytu”, sprawozdawca: Jorge Pegado Liz (Dz.U. C 44 z 16.2.2008 ); opinia EKES-u z dnia 13 grudnia 2007 r. w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Promowanie solidarności między pokoleniami”, sprawozdawca: Luca Jahier (Dz.U. C 120 z 16.5.2008).

4

(5)  Por. opinia EKES-u z dnia 6 lipca 2006 r.„Spójność społeczna: wypełnić treścią europejski model społeczny”, pkt 2.1.2.5; sprawozdawca: Ernst Erik EHNMARK (Dz.U. C 309 z 16.12.2006).

5

(6)  Por. opinia EKES-u z dnia 12 lipca 2007 w sprawie: „Zatrudnienie grup priorytetowych (strategia lizbońska)” (opinia z inicjatywy własnej), sprawozdawca: Wolgang Greif (Dz.U. C 256 z 27.10.2007)

6

(7)  Zob. opinia EKES-u z dnia 6 lipca 2006 r.„Spójność społeczna: wypełnić treścią europejski model społeczny”, punkt 1.8 oraz 1.9; sprawozdawca: Ernst Erik Ehnmark (Dz.U. C 309 z 16.12.2006).

7

(8)  Opinia EKES-u z dnia 6 lipca 2006 r.„Spójność społeczna: wypełnić treścią europejski model społeczny”, pkt 2.4; sprawozdawca: Ernst Erik EHNMARK (Dz.U. C 309 z 16.12.2006).

8

(9)  Wskaźnik ubóstwa trwałego pokazuje liczbę osób dotkniętych relatywnym ubóstwem w ciągu dwóch z trzech ostatnich lat (definicja Eurostatu).

9

(10)  Komunikat Komisji Europejskiej „Pracując razem, pracując lepiej: Nowe ramy otwartej koordynacji polityk ochrony socjalnej i integracji społecznej w Unii Europejskiej”, COM(2005) 706 wersja ostateczna, 22 grudnia 2005 r., pkt 3.5, s. 9.

10

(11)  W swoich opiniach EKES często odwoływał się do bardziej konkretnych opisów ubóstwa, np. zwracając uwagę na te kategorie ludzi, które „doświadczają trudności” i „są w wysoce niekorzystnej sytuacji” (opinia EKES-u z dnia 13 grudnia 2007 r. w sprawie komunikatu Komisji Europejskiej do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie promowania solidarności pomiędzy pokoleniami, pkt 2.5; sprawozdawca: Luca Jahier, Dz.U. C 120 z 16.5.2008), na ubóstwo trwałe (opinia EKES-u z dnia 29 września 2005 r. w sprawie ubóstwa kobiet w Europie, pkt 1.7; sprawozdawca: Brenda King, Dz.U C 24 z 31.1.2006) oraz na ubóstwo „pod względem jakościowym”, oznaczające „brak zasobów materialnych lub ich niewystarczającą ilość do zaspokojenia potrzeb życiowych człowieka” (opinia EKES-u z dnia 25 października 2007 r. w sprawie: „Kredyty a wykluczenie społeczne w społeczeństwie dobrobytu”, pkt 3.1.3; sprawozdawca: Jorge Pegado Liz, Dz.U. C 44 z 16.2.2008). W jednym miejscu EKES stwierdził nawet: „Komitet usilnie zaleca, aby Komisja ponownie rozważyła definicję ubóstwa, gdyż podkreśla ona jedynie widoczne jego przyczyny i nie docenia poziomu ubóstwa wśród kobiet oraz jego wpływu” (opinia EKES-u z dnia 29 września 2005 r. w sprawie ubóstwa kobiet w Europie, pkt 2.1; sprawozdawca: Brenda King, Dz.U. C 24 z 31.1.2006). Oczywiście wspomniana wada miary relatywnego ubóstwa nie odnosi się wyłącznie do ubóstwa kobiet, lecz do ubóstwa w ogóle.

11

(12)  „Wspólne sprawozdanie 2007 w sprawie zabezpieczenia społecznego i integracji społecznej”, Komisja Europejska (Wspólnoty Europejskie, 2007), s. 45.

12

(13)  Por. opinia EKES-u z dnia 6 lipca 2006 r. w sprawie: „Spójność społeczna: wypełnić treścią europejski model społeczny”, zwł. pkt 1.6-1.8, 2.3.1-2.3.5; sprawozdawca: Ernst Erik EHNMARK (Dz.U. C 309 z 16.12.2006). Zob. również opinia EKES-u z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie analizy realiów współczesnego społeczeństwa europejskiego, zwł. pkt 2.4; sprawozdawca: Jan OLSSON (Dz.U. C 93 z 27.4.2007).

13

(14)  W opracowaniu „The social situation in the European Union 2005-2006: The Balance between Generations in an Ageing Europe”, Komisja Europejska (Wspólnoty Europejskie, 2007), s. 17, podsumowuje się badanie zadowolenia z życia obywateli UE, stwierdzając, że „rola pracy w kształtowaniu zadowolenia z życia wykracza daleko poza dochody, które ta praca przynosi”.

14

(15)  „Oddać sprawy w ręce obywateli Europy” — takie było najważniejsze zalecenie opinii EKES-u z dnia 6 lipca 2006 r. w sprawie: „Spójność społeczna: wypełnić treścią europejski model społeczny”, pkt 2.6. Sprawozdawca: Ernst Erik EHNMARK (Dz.U. C 309 z 16.12.2006).

15

(16)  Por. np. opinia EKES-u z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie analizy realiów współczesnego społeczeństwa europejskiego, pkt 2.2, sprawozdawca: Jan OLSSON (Dz.U. C 93 z 27.4.2007); opinia EKES-u z dnia 13 lipca 2005 r. dotycząca komunikatu Komisji w sprawie agendy społecznej, pkt 6.1, sprawozdawca: Ursula ENGELEN-KEFER (Dz.U. C 294 z 25.11.2005).

16

(17)  Wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym (2010), COM(2007) 797 wersja ostateczna, 2007/0278 (COD), 12.12.2007, motyw 11, s. 9.

17

(18)  EKES zaniepokoiły pewne „społeczne skutki rewolucji wiedzy” i zasugerował on, że należy radzić sobie z nimi poprzez dialog społeczny, a uczynił to już w swojej opinii z dnia 6 lipca 2006 r. w sprawie: „Spójność społeczna: wypełnić treścią europejski model społeczny”, pkt 2.4.5; sprawozdawca: Ernst Erik EHNMARK (Dz.U. C 309 z 16.12.2006).

18

(19)  Opinia EKES-u z dnia 13 grudnia 2006 r. w sprawie: „Działalność wolontariacka: jej rola w społeczeństwie europejskim i jej oddziaływanie”, pkt 1.2; sprawozdawca: Erika KOLLER, współsprawozdawca: Soscha Gräfin ZU EULENBURG (Dz.U. C 325 z 30.12.2006).

19

(20)  W opinii EKES-u z dnia 13 grudnia 2007 r. w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Promowanie solidarności między pokoleniami” podkreśla się korzyści płynące z zaangażowania obywateli, w tym również osób starszych, i wzywa się do dokładniejszego zbadania kwestii aktywnego starzenia się, pkt 4.5; sprawozdawca: Luca Jahier, Dz.U. C 120 z 16.5.2008.

20

(21)  Strategia lizbońska kończy się wprawdzie w roku 2010, ale jest stałym punktem odniesienia, jeśli chodzi o dokumenty programowe oraz konkretne działania na poziomie UE i krajowym. Wprawdzie decyzja dotąd nie zapadła, ale można spodziewać się kontynuacji strategii lizbońskiej w jakiejś formie również po 2010 r., zwłaszcza że cele strategii dotyczące zatrudnienia i spraw społecznych nie zostaną w pełni osiągnięte do 2010 r.

21

(22)  Anne-Catherine Guio, „Material deprivation in the EU”, „Statistics in Focus: Population and Social Conditions, Living Conditions and Welfare”, 21/2005, Eurostat, s. 9

22

(23)  Opinia EKES-u z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie analizy realiów współczesnego społeczeństwa europejskiego, pkt 2.7, 5.3; sprawozdawca: Jan OLSSON (Dz.U. C 93 z 27.4.2007).

23

---

| 30.8.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 224/113 |
| --- | --- | --- | --- |

30.8.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 224/113

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję nr 1719/2006/WE ustanawiającą program „Młodzież w działaniu” na lata 2007–2013

COM(2008) 56 wersja ostateczna — 2008/0023 (COD)

(2008/C 224/25)

Dnia 6 marca 2008 r. Rada, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję nr 1719/2006/WE ustanawiającą program „Młodzież w działaniu” na lata 2007–2013

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 7 maja 2008 r. Sprawozdawcą był Tomasz CZAJKOWSKI.

Na 445. sesji plenarnej w dniach 28 i 29 maja 2008 r. (posiedzenie z 29 maja) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 78 głosami — nikt nie był przeciw, 1 osoba wstrzymała się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Stanowisko EKES-u

| 1.1 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z zadowoleniem przyjmuje fakt, iż Komisja wyszła z inicjatywą zmian zarówno w procedurze przyznawania dotacji dla projektów, jak i procedurze zarządzania w programie „Młodzież w Działaniu”. Zmiana ta ma doprowadzić do szybszego rozdziału funduszy między wnioskodawców programu. |
| --- | --- |

1.1

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z zadowoleniem przyjmuje fakt, iż Komisja wyszła z inicjatywą zmian zarówno w procedurze przyznawania dotacji dla projektów, jak i procedurze zarządzania w programie „Młodzież w Działaniu”. Zmiana ta ma doprowadzić do szybszego rozdziału funduszy między wnioskodawców programu.

| 1.2 | Komitet popiera odejście od pierwotnej procedury, gdyż wydłużenie czasu decyzji, długotrwały proces oceny projektów oraz weryfikacja danych przez komitet programowy i agencje krajowe powodują w najlepszym przypadku opóźnienia, a w najgorszym — ogromne kłopoty finansowe bądź unicestwienie części organizacji wnioskodawców, bądź też niewykorzystanie środków. |
| --- | --- |

1.2

Komitet popiera odejście od pierwotnej procedury, gdyż wydłużenie czasu decyzji, długotrwały proces oceny projektów oraz weryfikacja danych przez komitet programowy i agencje krajowe powodują w najlepszym przypadku opóźnienia, a w najgorszym — ogromne kłopoty finansowe bądź unicestwienie części organizacji wnioskodawców, bądź też niewykorzystanie środków.

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | Program „Młodzież w Działaniu”, zaplanowany na lata 2007-2013 i przyjęty decyzją nr 1719/2006/WE przez Parlament Europejski i Radę, to program Unii Europejskiej dotyczący kształcenia pozaformalnego. Jest skierowany głównie do tych, dla których edukacja pozaformalna to jedyna szansa indywidualnego rozwoju oraz zdobycia wiedzy i umiejętności niezbędnych we współczesnym świecie. |
| --- | --- |

2.1

Program „Młodzież w Działaniu”, zaplanowany na lata 2007-2013 i przyjęty decyzją nr 1719/2006/WE przez Parlament Europejski i Radę, to program Unii Europejskiej dotyczący kształcenia pozaformalnego. Jest skierowany głównie do tych, dla których edukacja pozaformalna to jedyna szansa indywidualnego rozwoju oraz zdobycia wiedzy i umiejętności niezbędnych we współczesnym świecie.

| 2.2 | Nadrzędnymi celami programu jest przezwyciężanie barier, uprzedzeń i stereotypów wśród młodych ludzi, wpieranie ich mobilności oraz promowanie aktywności obywatelskiej rozumianej jako forma dynamicznej nauki. Program dofinansowuje przedsięwzięcia, które mają pomóc młodym ludziom w rozwoju osobowości, pobudza do działania na rzecz społeczności lokalnej, służy tolerancji i zachęca do podejmowania różnorakich działań promujących ideę zjednoczonej Europy. |
| --- | --- |

2.2

Nadrzędnymi celami programu jest przezwyciężanie barier, uprzedzeń i stereotypów wśród młodych ludzi, wpieranie ich mobilności oraz promowanie aktywności obywatelskiej rozumianej jako forma dynamicznej nauki. Program dofinansowuje przedsięwzięcia, które mają pomóc młodym ludziom w rozwoju osobowości, pobudza do działania na rzecz społeczności lokalnej, służy tolerancji i zachęca do podejmowania różnorakich działań promujących ideę zjednoczonej Europy.

| 2.3 | Ostateczną odpowiedzialność za sprawne funkcjonowanie programu „Młodzież w Działaniu” ponosi Komisja Europejska. Komisja na bieżąco zarządza budżetem oraz określa priorytety, cele i kryteria programu. Ponadto ukierunkowuje i monitoruje całościową realizację programu, działania stanowiące kontynuację projektów i ewaluację programu na poziomie europejskim. |
| --- | --- |

2.3

Ostateczną odpowiedzialność za sprawne funkcjonowanie programu „Młodzież w Działaniu” ponosi Komisja Europejska. Komisja na bieżąco zarządza budżetem oraz określa priorytety, cele i kryteria programu. Ponadto ukierunkowuje i monitoruje całościową realizację programu, działania stanowiące kontynuację projektów i ewaluację programu na poziomie europejskim.

| 2.4 | Do zadań Komisji Europejskiej należy również całościowe nadzorowanie i koordynowanie działalności krajowych agencji — biur, które zostały wyznaczone i utworzone przez władze odpowiedzialne za sprawy młodzieży w każdym kraju uczestniczącym w programie. Komisja Europejska ściśle współpracuje z krajowymi agencjami i sprawuje kontrolę nad ich działalnością. |
| --- | --- |

2.4

Do zadań Komisji Europejskiej należy również całościowe nadzorowanie i koordynowanie działalności krajowych agencji — biur, które zostały wyznaczone i utworzone przez władze odpowiedzialne za sprawy młodzieży w każdym kraju uczestniczącym w programie. Komisja Europejska ściśle współpracuje z krajowymi agencjami i sprawuje kontrolę nad ich działalnością.

| 2.5 | Państwa członkowskie UE, jak również pozostałe kraje objęte programem, współuczestniczą w zarządzaniu programem „Młodzież w Działaniu”, w szczególności za pośrednictwem komitetu programowego, do którego mianują swych przedstawicieli. Władze w tych krajach wyznaczają również krajowe agencje i monitorują ich działalność, wykonując to ostatnie zadanie wspólnie z Komisją Europejską. |
| --- | --- |

2.5

Państwa członkowskie UE, jak również pozostałe kraje objęte programem, współuczestniczą w zarządzaniu programem „Młodzież w Działaniu”, w szczególności za pośrednictwem komitetu programowego, do którego mianują swych przedstawicieli. Władze w tych krajach wyznaczają również krajowe agencje i monitorują ich działalność, wykonując to ostatnie zadanie wspólnie z Komisją Europejską.

| 2.6 | Program „Młodzież w Działaniu” jest realizowany głównie w sposób zdecentralizowany, aby jak najściślej współpracować z beneficjentami i dostosować się do specyfiki różnorodnych systemów i warunków, w jakich funkcjonuje młodzież w poszczególnych krajach. W każdym kraju objętym programem wyznaczono krajową agencję. Krajowe agencje zajmują się promowaniem i realizacją programu na poziomie krajowym i działają jako łącznik pomiędzy Komisją Europejską, organizatorami projektów na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym a samą młodzieżą. |
| --- | --- |

2.6

Program „Młodzież w Działaniu” jest realizowany głównie w sposób zdecentralizowany, aby jak najściślej współpracować z beneficjentami i dostosować się do specyfiki różnorodnych systemów i warunków, w jakich funkcjonuje młodzież w poszczególnych krajach. W każdym kraju objętym programem wyznaczono krajową agencję. Krajowe agencje zajmują się promowaniem i realizacją programu na poziomie krajowym i działają jako łącznik pomiędzy Komisją Europejską, organizatorami projektów na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym a samą młodzieżą.

| 2.7 | Organizatorzy projektów, którzy chcą skorzystać z dotacji, muszą postępować zgodnie z procedurą zaproszenia do składania wniosków, ustaloną i ogłoszoną przez agencje krajowe. W późniejszym etapie Komisja podejmuje decyzje o wyborze wniosków o przyznanie dotacji. Wnioski te, jako środek wykonawczy programu, podlegają szczególnej procedurze na szczeblu międzyinstytucjonalnym. |
| --- | --- |

2.7

Organizatorzy projektów, którzy chcą skorzystać z dotacji, muszą postępować zgodnie z procedurą zaproszenia do składania wniosków, ustaloną i ogłoszoną przez agencje krajowe. W późniejszym etapie Komisja podejmuje decyzje o wyborze wniosków o przyznanie dotacji. Wnioski te, jako środek wykonawczy programu, podlegają szczególnej procedurze na szczeblu międzyinstytucjonalnym.

| 2.8 | Rada w przyjmowanych przez siebie aktach przyznaje Komisji uprawnienia do wykonywania norm, które Rada ustanawia, a ich wykonanie może uzależnić od pewnych warunków, które są określane jako procedura komitetowa. Ma ona formę obowiązkowych konsultacji komitetu w sprawie określonych aktem podstawowym środków wykonawczych. Zanim te konsultacje dojdą do skutku, Komisja już formalnie dysponuje środkami przewidzianymi na te projekty. Komitet oceniający projekty składa się z przedstawicieli państw członkowskich, a przewodniczy mu przedstawiciel Komisji. |
| --- | --- |

2.8

Rada w przyjmowanych przez siebie aktach przyznaje Komisji uprawnienia do wykonywania norm, które Rada ustanawia, a ich wykonanie może uzależnić od pewnych warunków, które są określane jako procedura komitetowa. Ma ona formę obowiązkowych konsultacji komitetu w sprawie określonych aktem podstawowym środków wykonawczych. Zanim te konsultacje dojdą do skutku, Komisja już formalnie dysponuje środkami przewidzianymi na te projekty. Komitet oceniający projekty składa się z przedstawicieli państw członkowskich, a przewodniczy mu przedstawiciel Komisji.

| 2.9 | Istnieją różne typy procedury komitetowej, a akt podstawowy, który przyznaje Komisji kompetencje wykonawcze, może przewidywać stosowanie tych różnych procedur we wdrażaniu środków wykonawczych. |
| --- | --- |

2.9

Istnieją różne typy procedury komitetowej, a akt podstawowy, który przyznaje Komisji kompetencje wykonawcze, może przewidywać stosowanie tych różnych procedur we wdrażaniu środków wykonawczych.

3.   Wnioski — w obliczu nowej sytuacji

| 3.1 | Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, iż Komisja wyszła z inicjatywą zmian zarówno w procedurze przyznawania dotacji dla projektów, jak i w procedurze zarządzania. Uprawnienia Parlamentu Europejskiego dotyczące prawa kontroli nad wdrażaniem aktów prawnych przyjętych w drodze współdecyzji, pozwalające na ewentualne podważenie środków przewidzianych przez Komisję, są elementem łączącym zarówno odpowiedzialność za projekty, jak i swoistym bezpiecznikiem w zakresie współdecyzji. |
| --- | --- |

3.1

Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, iż Komisja wyszła z inicjatywą zmian zarówno w procedurze przyznawania dotacji dla projektów, jak i w procedurze zarządzania. Uprawnienia Parlamentu Europejskiego dotyczące prawa kontroli nad wdrażaniem aktów prawnych przyjętych w drodze współdecyzji, pozwalające na ewentualne podważenie środków przewidzianych przez Komisję, są elementem łączącym zarówno odpowiedzialność za projekty, jak i swoistym bezpiecznikiem w zakresie współdecyzji.

| 3.2 | PE ma miesiąc na przeanalizowanie proponowanych środków przed formalnym podjęciem przez Komisję decyzji, które z kolei są przyjmowane przez Komisję zgodnie z procedurami przewidzianymi w decyzji Rady. |
| --- | --- |

3.2

PE ma miesiąc na przeanalizowanie proponowanych środków przed formalnym podjęciem przez Komisję decyzji, które z kolei są przyjmowane przez Komisję zgodnie z procedurami przewidzianymi w decyzji Rady.

| 3.3 | Obecnie procedura zarządzania stosowana w programie „Młodzież w działaniu” na lata 2007-2013 odnosi się do wszystkich decyzji zarówno dotyczących dotacji o znacznej kwocie bądź projektów wrażliwych politycznie lub dotacji przekraczających kwotę 1 mln EUR, jak również mniejszych projektów. |
| --- | --- |

3.3

Obecnie procedura zarządzania stosowana w programie „Młodzież w działaniu” na lata 2007-2013 odnosi się do wszystkich decyzji zarówno dotyczących dotacji o znacznej kwocie bądź projektów wrażliwych politycznie lub dotacji przekraczających kwotę 1 mln EUR, jak również mniejszych projektów.

| 3.4 | Komisja proponuje, aby decyzje dotyczące mniejszych projektów, poniżej 1 mln EUR, nie podlegały procedurze komitetowej. W zamian Komisja zobowiązała się informować komitet programowy oraz PE o wszelkich decyzjach w sprawach wyboru, które nie zostały poddane procedurze zarządzania. EKES w pełni popiera tę deklarację skierowaną do Rady i PE. |
| --- | --- |

3.4

Komisja proponuje, aby decyzje dotyczące mniejszych projektów, poniżej 1 mln EUR, nie podlegały procedurze komitetowej. W zamian Komisja zobowiązała się informować komitet programowy oraz PE o wszelkich decyzjach w sprawach wyboru, które nie zostały poddane procedurze zarządzania. EKES w pełni popiera tę deklarację skierowaną do Rady i PE.

| 3.5 | Komitet popiera odejście od tej procedury w przypadku mniejszych projektów, gdyż wydłużenie czasu decyzji, długotrwały proces oceny projektów oraz weryfikacja danych przez komitet programowy i agencje krajowe powodują w najlepszym przypadku opóźnienia, a w najgorszym — ogromne kłopoty finansowe bądź unicestwienie części organizacji wnioskodawców, bądź też niewykorzystanie środków. |
| --- | --- |

3.5

Komitet popiera odejście od tej procedury w przypadku mniejszych projektów, gdyż wydłużenie czasu decyzji, długotrwały proces oceny projektów oraz weryfikacja danych przez komitet programowy i agencje krajowe powodują w najlepszym przypadku opóźnienia, a w najgorszym — ogromne kłopoty finansowe bądź unicestwienie części organizacji wnioskodawców, bądź też niewykorzystanie środków.

| 3.6 | Komitet po zapoznaniu się z danymi statystycznymi udostępnionymi przez poszczególne agencje krajowe zauważa, że znaczna większość wnioskodawców to małe organizacje, stowarzyszenia, fundacje, dla których cała procedura i oczekiwanie na wynik jest na tyle kosztowny i czasochłonny, że w dłuższym okresie doszłoby do zmniejszenia się zainteresowania programem. Koszty administracyjne wynikające z obsługi programu mogłyby negatywnie wpłynąć na budżet tego programu w przyszłości. |
| --- | --- |

3.6

Komitet po zapoznaniu się z danymi statystycznymi udostępnionymi przez poszczególne agencje krajowe zauważa, że znaczna większość wnioskodawców to małe organizacje, stowarzyszenia, fundacje, dla których cała procedura i oczekiwanie na wynik jest na tyle kosztowny i czasochłonny, że w dłuższym okresie doszłoby do zmniejszenia się zainteresowania programem. Koszty administracyjne wynikające z obsługi programu mogłyby negatywnie wpłynąć na budżet tego programu w przyszłości.

| 3.7 | EKES wyraża swoje zadowolenie z argumentacji Komisji trafnie oceniającej procedurę konsultacji w tym kontekście. Realizacja projektów odbywa się zazwyczaj w bardzo krótkich okresach od złożenia projektu, więc proces konsultacji trwający min. 2–3 miesiące może zagrażać realizacji wielu projektów, co ujemnie wpływa na skuteczność programu jako całości. |
| --- | --- |

3.7

EKES wyraża swoje zadowolenie z argumentacji Komisji trafnie oceniającej procedurę konsultacji w tym kontekście. Realizacja projektów odbywa się zazwyczaj w bardzo krótkich okresach od złożenia projektu, więc proces konsultacji trwający min. 2–3 miesiące może zagrażać realizacji wielu projektów, co ujemnie wpływa na skuteczność programu jako całości.

| 3.8 | EKES wyraża swoje zadowolenie również dlatego, że komitet programowy zgodził się na zmianę swojego regulaminu wewnętrznego, aby skrócić czas potrzebny na konsultacje decyzji w sprawie wyboru, poddanych procedurze konsultacji. Dysponuje on od tej pory procedurą pisemną i 5 dniami, aby się wypowiedzieć na temat decyzji w sprawie wyboru, przedłożonych mu do zaopiniowania. Również PE przyjął tymczasowe rozwiązanie, skracając termin prawa kontroli podczas ostatniego okresu letniego z jednego miesiąca do 5 dni. Rozwiązania te umożliwiły Komisji przyspieszenie prac nad przyjęciem projektów do realizacji, ale są traktowane jako doraźne. |
| --- | --- |

3.8

EKES wyraża swoje zadowolenie również dlatego, że komitet programowy zgodził się na zmianę swojego regulaminu wewnętrznego, aby skrócić czas potrzebny na konsultacje decyzji w sprawie wyboru, poddanych procedurze konsultacji. Dysponuje on od tej pory procedurą pisemną i 5 dniami, aby się wypowiedzieć na temat decyzji w sprawie wyboru, przedłożonych mu do zaopiniowania. Również PE przyjął tymczasowe rozwiązanie, skracając termin prawa kontroli podczas ostatniego okresu letniego z jednego miesiąca do 5 dni. Rozwiązania te umożliwiły Komisji przyspieszenie prac nad przyjęciem projektów do realizacji, ale są traktowane jako doraźne.

| 3.9 | Wobec powyższych argumentów obecna procedura konsultacyjna powinna być zniesiona i zastąpiona — zgodnie ze wspomnianą przez komitet deklaracją Komisji — procedurą natychmiastowego informowania komitetu programowego i PE o każdej decyzji w sprawie wyboru podejmowanego przez Komisję. |
| --- | --- |

3.9

Wobec powyższych argumentów obecna procedura konsultacyjna powinna być zniesiona i zastąpiona — zgodnie ze wspomnianą przez komitet deklaracją Komisji — procedurą natychmiastowego informowania komitetu programowego i PE o każdej decyzji w sprawie wyboru podejmowanego przez Komisję.

Bruksela, 29 maja 2008 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

| 30.8.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 224/115 |
| --- | --- | --- | --- |

30.8.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 224/115

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję nr 1720/2006/WE ustanawiającą program działań w zakresie uczenia się przez całe życie

COM(2008) 61 wersja ostateczna — 2008/0025 (COD)

(2008/C 224/26)

Dnia 6 marca 2008 r. Rada, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję nr 1720/2006/WE ustanawiającą program działań w zakresie uczenia się przez całe życie

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 7 maja 2008 r. Sprawozdawcą była An LE NOUAIL-MARLIÈRE.

Na 445. sesji plenarnej w dniach 28 i 29 maja 2008 r. (posiedzenie z dnia 29 maja) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 80 do 1 przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski

| 1.1 | Komitet popiera inicjatywę, pozytywnie ocenia proponowany wniosek i zaleca Komisji, by dodatkowo zobowiązała się do bezzwłocznego informowania komitetu programowego i Parlamentu Europejskiego o decyzjach, które podejmuje na mocy zmienionego art. 9 ust. 1a) decyzji 1720/2006/WE. |
| --- | --- |

1.1

Komitet popiera inicjatywę, pozytywnie ocenia proponowany wniosek i zaleca Komisji, by dodatkowo zobowiązała się do bezzwłocznego informowania komitetu programowego i Parlamentu Europejskiego o decyzjach, które podejmuje na mocy zmienionego art. 9 ust. 1a) decyzji 1720/2006/WE.

2.   Uproszczenie przepisów proceduralnych w zakresie przyznawania dotacji w ramach różnych programów wieloletnich

| 2.1 | Wniosek Komisji wpisuje się w ramy wytyczone przez cztery wnioski zmierzające do złagodzenia przepisów w zakresie przyznawania niewielkich dotacji, które to przepisy określono w związku z czterema programami wieloletnimi na okres 2007-2013:






  — | program „Młodzież w działaniu”, |
| --- | --- | --- |

2.1

Wniosek Komisji wpisuje się w ramy wytyczone przez cztery wnioski zmierzające do złagodzenia przepisów w zakresie przyznawania niewielkich dotacji, które to przepisy określono w związku z czterema programami wieloletnimi na okres 2007-2013:

—

program „Młodzież w działaniu”,

| — | program „Kultura”, |
| --- | --- |

—

program „Kultura”,

| — | program „Europa dla obywateli”, |
| --- | --- |

—

program „Europa dla obywateli”,

| — | oraz obecny program działań w zakresie uczenia się przez całe życie. |
| --- | --- |

—

oraz obecny program działań w zakresie uczenia się przez całe życie.

| 2.2 | Zgodnie z przepisami w zakresie procedury komitetowej określonymi w artykule 202 TWE, Rada deleguje Komisji — którą wspiera komitet programowy, złożony wyłącznie z przedstawicieli państw członkowskich i działający pod przewodnictwem Komisji — niektóre uprawnienia do wykonywania aktów przyjmowanych przez Radę w ramach procedury współdecyzji wraz z Parlamentem Europejskim, ponadto zasięga się opinii Parlamentu Europejskiego w sprawie wdrażania takich aktów legislacyjnych przyjętych w drodze współdecyzji. Komisja stwierdza, że w momencie negocjowania wspomnianych czterech programów intencją prawodawcy było, by procedurze komitetowej („procedura zarządzania z głosowaniem kwalifikowaną większością głosów”) podlegały tylko decyzje o przyznaniu dotacji o znacznej kwocie (przekraczającej 1 mln euro w przypadku wielostronnych projektów i sieci) lub dotykających zagadnień wrażliwych politycznie (współpraca i innowacja polityczna). |
| --- | --- |

2.2

Zgodnie z przepisami w zakresie procedury komitetowej określonymi w artykule 202 TWE, Rada deleguje Komisji — którą wspiera komitet programowy, złożony wyłącznie z przedstawicieli państw członkowskich i działający pod przewodnictwem Komisji — niektóre uprawnienia do wykonywania aktów przyjmowanych przez Radę w ramach procedury współdecyzji wraz z Parlamentem Europejskim, ponadto zasięga się opinii Parlamentu Europejskiego w sprawie wdrażania takich aktów legislacyjnych przyjętych w drodze współdecyzji. Komisja stwierdza, że w momencie negocjowania wspomnianych czterech programów intencją prawodawcy było, by procedurze komitetowej („procedura zarządzania z głosowaniem kwalifikowaną większością głosów”) podlegały tylko decyzje o przyznaniu dotacji o znacznej kwocie (przekraczającej 1 mln euro w przypadku wielostronnych projektów i sieci) lub dotykających zagadnień wrażliwych politycznie (współpraca i innowacja polityczna).

| 2.3 | Komisja zobowiązała się bezzwłocznie powiadamiać komitet programowy oraz Parlament Europejski o wszelkich decyzjach w sprawie wyboru, które nie zostałyby poddane procedurze zarządzania. To międzyinstytucjonalne porozumienie było przedmiotem deklaracji Komisji skierowanej do Rady i Parlamentu Europejskiego. |
| --- | --- |

2.3

Komisja zobowiązała się bezzwłocznie powiadamiać komitet programowy oraz Parlament Europejski o wszelkich decyzjach w sprawie wyboru, które nie zostałyby poddane procedurze zarządzania. To międzyinstytucjonalne porozumienie było przedmiotem deklaracji Komisji skierowanej do Rady i Parlamentu Europejskiego.

| 2.4 | Wola prawodawcy nie została właściwie odzwierciedlona w decyzji 1720/2006/WE: wszystkie decyzje w sprawie wyboru i przyznania dotacji, które nie dotyczą znacznej kwoty, zostały poddane procedurze konsultacji przewidzianej w zakresie procedury komitetowej. |
| --- | --- |

2.4

Wola prawodawcy nie została właściwie odzwierciedlona w decyzji 1720/2006/WE: wszystkie decyzje w sprawie wyboru i przyznania dotacji, które nie dotyczą znacznej kwoty, zostały poddane procedurze konsultacji przewidzianej w zakresie procedury komitetowej.

| 2.5 | Konsultacja z komitetem programowym i Parlamentem Europejskim polega na tym, że decyzje w sprawie wyboru analizowane są przez komitet programowy, następnie uwzględnia się jego opinie, po czym informuje się o nich Parlament, który powinien powiadomić Komisję o swojej zgodzie. Ta procedura konsultacji i wymiany pisemnych odpowiedzi powoduje znaczne opóźnienia w przyznawaniu dotacji, może zagrażać realizacji wielu projektów i istotnie ograniczać skuteczność programów rocznych. |
| --- | --- |

2.5

Konsultacja z komitetem programowym i Parlamentem Europejskim polega na tym, że decyzje w sprawie wyboru analizowane są przez komitet programowy, następnie uwzględnia się jego opinie, po czym informuje się o nich Parlament, który powinien powiadomić Komisję o swojej zgodzie. Ta procedura konsultacji i wymiany pisemnych odpowiedzi powoduje znaczne opóźnienia w przyznawaniu dotacji, może zagrażać realizacji wielu projektów i istotnie ograniczać skuteczność programów rocznych.

| 2.6 | Do tej pory Komisja, komitet programowy i Parlament Europejski znajdowały wspólne rozwiązania ad hoc w celu skrócenia terminów rozpatrywania decyzji Komisji w sprawie wyboru dotyczących przyznawania dotacji. |
| --- | --- |

2.6

Do tej pory Komisja, komitet programowy i Parlament Europejski znajdowały wspólne rozwiązania ad hoc w celu skrócenia terminów rozpatrywania decyzji Komisji w sprawie wyboru dotyczących przyznawania dotacji.

| 2.7 | Komisja jednak jest zdania, że takie tymczasowe rozwiązania nie mogą się utrzymywać na dłuższą metę, i proponuje zmianę przepisów ustalonych w momencie ustanowienia omawianych programów. Chodziłoby o zniesienie obowiązku poddawania procedurze konsultacji decyzji o przyznaniu niewielkich dotacji i umożliwienie Komisji podejmowania decyzji o przyznaniu dotacji bez udziału komitetu oraz zastąpienie obecnej procedury procedurą zwykłego informowania. |
| --- | --- |

2.7

Komisja jednak jest zdania, że takie tymczasowe rozwiązania nie mogą się utrzymywać na dłuższą metę, i proponuje zmianę przepisów ustalonych w momencie ustanowienia omawianych programów. Chodziłoby o zniesienie obowiązku poddawania procedurze konsultacji decyzji o przyznaniu niewielkich dotacji i umożliwienie Komisji podejmowania decyzji o przyznaniu dotacji bez udziału komitetu oraz zastąpienie obecnej procedury procedurą zwykłego informowania.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1 | Propozycje te powinny umożliwić poprawę funkcjonowania czterech programów wieloletnich w dziedzinie kształcenia, młodzieży i kultury. |
| --- | --- |

3.1

Propozycje te powinny umożliwić poprawę funkcjonowania czterech programów wieloletnich w dziedzinie kształcenia, młodzieży i kultury.

| 3.2 | W swoich wcześniejszych opiniach Komitet zachęcał Komisję, by uprościła dostęp do programów i dotacji dla organizacji przedstawiających projekty oraz zacieśniła kontakty z państwami członkowskimi w celu nakłonienia ich do konsultowania się z organizacjami w czasie opracowywania rocznych wytycznych; by skróciła terminy przyznawania dotacji i nie utrudniała realizacji projektów, zwłaszcza wskutek nadmiernie wydłużonych terminów, które powodowały nawet, że studia wykonalności traciły ważność, gdyż były sporządzone zbyt długo przed realizacją projektu. |
| --- | --- |

3.2

W swoich wcześniejszych opiniach Komitet zachęcał Komisję, by uprościła dostęp do programów i dotacji dla organizacji przedstawiających projekty oraz zacieśniła kontakty z państwami członkowskimi w celu nakłonienia ich do konsultowania się z organizacjami w czasie opracowywania rocznych wytycznych; by skróciła terminy przyznawania dotacji i nie utrudniała realizacji projektów, zwłaszcza wskutek nadmiernie wydłużonych terminów, które powodowały nawet, że studia wykonalności traciły ważność, gdyż były sporządzone zbyt długo przed realizacją projektu.

4.   Uwaga szczegółowa

Biorąc pod uwagę uzasadnienie (punkty 9, 11, 15 i 17) obecnej decyzji, Komitet stwierdza, że z uwagi na przejrzystość, dobre zarządzanie i informację publiczną byłoby pożądane, żeby Komisja powtórzyła swoją deklarację zobowiązania się do bezzwłocznego informowania komitetu programowego i Parlamentu Europejskiego o decyzjach, które podejmuje na mocy zmienionego art. 9 ust. 1a) decyzji 1720/2006/WE.

Komitet zaleca następującą zmianę nowego artykułu 9 ustęp 1a): „[...] Komisja stanowi bez udziału komitetu i bezzwłocznie informuje o tych decyzjach komitet programowy i Parlament Europejski”.

Przyjmuje do wiadomości, że Komisja nie proponuje tej modyfikacji, ponieważ uważa ona, że zmieniłoby to wniosek w kierunku, który nie byłby ściśle zgodny z przepisami dotyczącymi procedury komitetowej określonymi w artykule 202 TWE, i że uzasadnienie obecnej decyzji wystarcza jako podstawa stosownego zobowiązania Komisji.

Bruksela, 29 maja 2008 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

| 30.8.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 224/116 |
| --- | --- | --- | --- |

30.8.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 224/116

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie korzyści i pożytków związanych z euro — pora na podsumowanie

(2008/C 224/27)

Dnia 27 września 2007 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie

korzyści i pożytków związanych z euro — pora na podsumowanie

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 30 kwietnia 2008 r. Sprawozdawcą był Umberto BURANI.

Na 445. sesji plenarnej w dniach 28 i 29 maja 2008 r. (posiedzenie z 29 maja) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 130 głosami — nikt nie był przeciw, 3 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Komitet uważa, że po dziesięciu latach od wprowadzenia wspólnej waluty właściwe byłoby sporządzenie podsumowania korzyści i pożytków płynących dla obywateli oraz przedsiębiorstw z euro, nie tyle z ekonomicznego i pieniężnego punktu widzenia — co czynią ekonomiści, politycy oraz komentatorzy środków masowego przekazu — ile z punktu widzenia użytkowników. Innymi słowy, dziesięcioletnie doświadczenie pokazało, że euro się sprawdziło i że wprowadzenie tej prestiżowej i stabilnej waluty umożliwiło Europie zdobycie solidnej pozycji na arenie międzynarodowej, lecz w jaki sposób jest ono postrzegane przez użytkowników? |
| --- | --- |

1.1

Komitet uważa, że po dziesięciu latach od wprowadzenia wspólnej waluty właściwe byłoby sporządzenie podsumowania korzyści i pożytków płynących dla obywateli oraz przedsiębiorstw z euro, nie tyle z ekonomicznego i pieniężnego punktu widzenia — co czynią ekonomiści, politycy oraz komentatorzy środków masowego przekazu — ile z punktu widzenia użytkowników. Innymi słowy, dziesięcioletnie doświadczenie pokazało, że euro się sprawdziło i że wprowadzenie tej prestiżowej i stabilnej waluty umożliwiło Europie zdobycie solidnej pozycji na arenie międzynarodowej, lecz w jaki sposób jest ono postrzegane przez użytkowników?

| 1.2 | Niniejszy dokument wychodzi od syntetycznej analizy korzyści, jakie przyniosło wprowadzenie euro — jest to obraz o pozytywnych i negatywnych aspektach, zależnych od koniunktury światowej; skupia się on zatem na wynikach badań okresowych, jakie Eurobarometr prowadzi wśród obywateli w celu sprawdzenia, czy i w jakim stopniu osiągnięte korzyści są doceniane przez obywateli europejskich. |
| --- | --- |

1.2

Niniejszy dokument wychodzi od syntetycznej analizy korzyści, jakie przyniosło wprowadzenie euro — jest to obraz o pozytywnych i negatywnych aspektach, zależnych od koniunktury światowej; skupia się on zatem na wynikach badań okresowych, jakie Eurobarometr prowadzi wśród obywateli w celu sprawdzenia, czy i w jakim stopniu osiągnięte korzyści są doceniane przez obywateli europejskich.

| 1.3 | W wielu krajach wyniki są pozytywne, lecz w niektórych krajach wysoki odsetek badanych wskazuje wciąż na trudności z posługiwaniem się „nową” walutą, przelicza ceny na starą walutę swego kraju, obwinia euro za wzrost cen, a tylko połowa uważa, że w ostatecznym rozrachunku wprowadzenie wspólnej waluty było korzystne dla wzrostu gospodarczego. Zasadniczo badania prowadzą do konkluzji, że nie zawsze i nie we wszystkich krajach euro odniosło wśród obywateli zadowalający sukces. |
| --- | --- |

1.3

W wielu krajach wyniki są pozytywne, lecz w niektórych krajach wysoki odsetek badanych wskazuje wciąż na trudności z posługiwaniem się „nową” walutą, przelicza ceny na starą walutę swego kraju, obwinia euro za wzrost cen, a tylko połowa uważa, że w ostatecznym rozrachunku wprowadzenie wspólnej waluty było korzystne dla wzrostu gospodarczego. Zasadniczo badania prowadzą do konkluzji, że nie zawsze i nie we wszystkich krajach euro odniosło wśród obywateli zadowalający sukces.

| 1.4 | Pierwszą reakcją na te wyniki mogłoby być zakwestionowanie obiektywności i stopnia poinformowania badanych, lecz EKES odrzuca takie podejście. Zamiast cieszyć się z sukcesu, należy zrozumieć skomplikowane podłoże negatywnych postaw i zastanowić się, co można zrobić w celu wyeliminowania — obiektywnych czy też subiektywnych — przyczyn niezadowolenia. |
| --- | --- |

1.4

Pierwszą reakcją na te wyniki mogłoby być zakwestionowanie obiektywności i stopnia poinformowania badanych, lecz EKES odrzuca takie podejście. Zamiast cieszyć się z sukcesu, należy zrozumieć skomplikowane podłoże negatywnych postaw i zastanowić się, co można zrobić w celu wyeliminowania — obiektywnych czy też subiektywnych — przyczyn niezadowolenia.

| 1.5 | Obiektywnie uzasadnione przekonania można wyeliminować lub złagodzić za pomocą ukierunkowanych nurtów polityki lub działań, tak jak w wypadku ulepszonych systemów płatności (SEPA), lub za pomocą odpowiednich środków kontrolowania wzrostu cen, które muszą być zgodne z zasadami wolnego rynku i konkurencji. |
| --- | --- |

1.5

Obiektywnie uzasadnione przekonania można wyeliminować lub złagodzić za pomocą ukierunkowanych nurtów polityki lub działań, tak jak w wypadku ulepszonych systemów płatności (SEPA), lub za pomocą odpowiednich środków kontrolowania wzrostu cen, które muszą być zgodne z zasadami wolnego rynku i konkurencji.

| 1.6 | Subiektywne przekonania są trudniejsze; należy możliwie jak najbardziej szanować te opinie i poszukać głębokich przyczyn negatywnych postaw. Konieczna jest z pewnością strategia komunikacyjna, lecz sposoby jej realizacji powinny brać pod uwagę różnorodność priorytetów krajowych i społecznych odbiorców, do których jest ona skierowana. |
| --- | --- |

1.6

Subiektywne przekonania są trudniejsze; należy możliwie jak najbardziej szanować te opinie i poszukać głębokich przyczyn negatywnych postaw. Konieczna jest z pewnością strategia komunikacyjna, lecz sposoby jej realizacji powinny brać pod uwagę różnorodność priorytetów krajowych i społecznych odbiorców, do których jest ona skierowana.

| 1.7 | Badania Eurobarometru pokazały, jakie głębokie różnice postaw istnieją w różnych państwach członkowskich, co prowadzi do odrzucenia rozwiązań opartych na standardowych schematach. Bardziej szczegółowo rzecz ujmując, ujawniły się duże różnice w postrzeganiu euro w zależności od warstwy społecznej i poziomu wykształcenia. Strategie komunikacyjne muszą być zatem ukierunkowane na osiągnięcie jak najlepszych wyników przy użyciu dostępnych środków. |
| --- | --- |

1.7

Badania Eurobarometru pokazały, jakie głębokie różnice postaw istnieją w różnych państwach członkowskich, co prowadzi do odrzucenia rozwiązań opartych na standardowych schematach. Bardziej szczegółowo rzecz ujmując, ujawniły się duże różnice w postrzeganiu euro w zależności od warstwy społecznej i poziomu wykształcenia. Strategie komunikacyjne muszą być zatem ukierunkowane na osiągnięcie jak najlepszych wyników przy użyciu dostępnych środków.

| 1.8 | Należy ponadto podkreślić, że strategia komunikacyjna na rzecz euro nie wystarcza, by uzyskać optymalne wyniki, gdyż analiza Eurobarometru wyraźnie uświadamia, że bardzo często euro postrzega się jako symbol Europy, a zatem w przypadku niektórych osób nie euro jako takie jest przedmiotem niechęci, lecz sama idea „Europy”. Skłania to do konkluzji, że konieczne jest uznanie strategii komunikacyjnej na rzecz euro za część długofalowego i szeroko zakrojonego planu politycznego, który zostanie zrealizowany wówczas, gdy obywatele utożsamią się z ideą „Europy” do tego stopnia, że przeważy ona nad eurosceptycyzmem. |
| --- | --- |

1.8

Należy ponadto podkreślić, że strategia komunikacyjna na rzecz euro nie wystarcza, by uzyskać optymalne wyniki, gdyż analiza Eurobarometru wyraźnie uświadamia, że bardzo często euro postrzega się jako symbol Europy, a zatem w przypadku niektórych osób nie euro jako takie jest przedmiotem niechęci, lecz sama idea „Europy”. Skłania to do konkluzji, że konieczne jest uznanie strategii komunikacyjnej na rzecz euro za część długofalowego i szeroko zakrojonego planu politycznego, który zostanie zrealizowany wówczas, gdy obywatele utożsamią się z ideą „Europy” do tego stopnia, że przeważy ona nad eurosceptycyzmem.

| 1.9 | Koncepcja Europy rozumianej nie tylko jako twór gospodarczy, lecz również polityczny i społeczny jest również zależna od stopniowego tworzenia warunków życia opartych na sprawiedliwości, współpracy i pokoju społecznym, co jest możliwe do osiągnięcia jedynie dzięki ukazaniu obywatelom konkretnych faktów. Żadna kampania komunikacyjna nie odniesie sukcesu, jeżeli te warunki nie zostaną spełnione. |
| --- | --- |

1.9

Koncepcja Europy rozumianej nie tylko jako twór gospodarczy, lecz również polityczny i społeczny jest również zależna od stopniowego tworzenia warunków życia opartych na sprawiedliwości, współpracy i pokoju społecznym, co jest możliwe do osiągnięcia jedynie dzięki ukazaniu obywatelom konkretnych faktów. Żadna kampania komunikacyjna nie odniesie sukcesu, jeżeli te warunki nie zostaną spełnione.

| 1.10 | Najważniejszym warunkiem wstępnym dla zwiększenia akceptacji euro jest zatem polityka gospodarcza i społeczna w UE wspierająca zatrudnienie i dochody oraz oferująca odpowiedni system zabezpieczenia socjalnego. Dopiero wtedy obywatele docenią w praktyce projekt europejski i w rezultacie zaakceptują także euro. |
| --- | --- |

1.10

Najważniejszym warunkiem wstępnym dla zwiększenia akceptacji euro jest zatem polityka gospodarcza i społeczna w UE wspierająca zatrudnienie i dochody oraz oferująca odpowiedni system zabezpieczenia socjalnego. Dopiero wtedy obywatele docenią w praktyce projekt europejski i w rezultacie zaakceptują także euro.

| 1.11 | Komitet jest świadom swej odpowiedzialności i misji, gdyż jako przedstawiciel partnerów społecznych jest instytucją bliską obywatelom, pracownikom i podmiotom gospodarczym. Uważa, że musi prowadzić praktyczną współpracę przy inicjatywach, które zostaną zainicjowane, jeżeli to konieczne również za pomocą działań w terenie. Szczególnie przydatne będą więzi z podobnymi organami na szczeblu krajowym, a także działalność poszczególnych członków EKES-u w ich własnych europejskich i krajowych organizacjach. |
| --- | --- |

1.11

Komitet jest świadom swej odpowiedzialności i misji, gdyż jako przedstawiciel partnerów społecznych jest instytucją bliską obywatelom, pracownikom i podmiotom gospodarczym. Uważa, że musi prowadzić praktyczną współpracę przy inicjatywach, które zostaną zainicjowane, jeżeli to konieczne również za pomocą działań w terenie. Szczególnie przydatne będą więzi z podobnymi organami na szczeblu krajowym, a także działalność poszczególnych członków EKES-u w ich własnych europejskich i krajowych organizacjach.

2.   Wstęp

| 2.1 | Po sześciu latach od wprowadzenia euro EKES uznał za właściwe sporządzenie podsumowania dotyczącego wpływu nowej waluty na sytuację obywateli państw, które ją przyjęły. Wydaje się to z pozoru łatwym zadaniem, ponieważ istnieje już wiele materiałów na ten temat opracowanych przez liczne źródła: Komisję, EBC, PE, uniwersytety, ośrodki badawcze, prasę specjalistyczną i ogólną, naukowców i partnerów społecznych. |
| --- | --- |

2.1

Po sześciu latach od wprowadzenia euro EKES uznał za właściwe sporządzenie podsumowania dotyczącego wpływu nowej waluty na sytuację obywateli państw, które ją przyjęły. Wydaje się to z pozoru łatwym zadaniem, ponieważ istnieje już wiele materiałów na ten temat opracowanych przez liczne źródła: Komisję, EBC, PE, uniwersytety, ośrodki badawcze, prasę specjalistyczną i ogólną, naukowców i partnerów społecznych.

| 2.2 | Skądinąd ma się wrażenie, że większość istniejących opracowań na ten temat jest wynikiem jednostronnych doświadczeń i punktów widzenia, czy też owocem wniosków wypośrodkowanych między różnymi, czasami sprzecznymi, opiniami. Tego typu podejście jest zgodne z zasadami demokracji, ale często istota problemu zostaje zaciemniona przez pewne niuanse podyktowane okolicznościami czy też, i to zbyt często, poglądami głoszonymi wewnątrz danego państwa członkowskiego. |
| --- | --- |

2.2

Skądinąd ma się wrażenie, że większość istniejących opracowań na ten temat jest wynikiem jednostronnych doświadczeń i punktów widzenia, czy też owocem wniosków wypośrodkowanych między różnymi, czasami sprzecznymi, opiniami. Tego typu podejście jest zgodne z zasadami demokracji, ale często istota problemu zostaje zaciemniona przez pewne niuanse podyktowane okolicznościami czy też, i to zbyt często, poglądami głoszonymi wewnątrz danego państwa członkowskiego.

| 2.3 | Komitet uważa, że prawdziwy postęp jest możliwy jedynie wówczas, gdy patrzy się na rzeczywistość bez uprzedzeń. Wychodząc z założenia, że euro osiągnęło w zasadzie niezaprzeczalny sukces, trzeba zrozumieć, dlaczego jest nadal przedmiotem krytyki mniej lub bardziej licznych grup opinii społecznej, znaleźć tego przyczyny i, jeżeli to możliwe, zaproponować rozwiązania. Nie aspiruje się tutaj do niezwykłych odkryć czy tym bardziej nie zamierza się stwarzać wrażenia inicjowania nowych kampanii kształtujących opinię publiczną. Cel tego dokumentu jest skromniejszy, a mianowicie polega na wywołaniu nowej dyskusji na temat starych i znanych problemów. |
| --- | --- |

2.3

Komitet uważa, że prawdziwy postęp jest możliwy jedynie wówczas, gdy patrzy się na rzeczywistość bez uprzedzeń. Wychodząc z założenia, że euro osiągnęło w zasadzie niezaprzeczalny sukces, trzeba zrozumieć, dlaczego jest nadal przedmiotem krytyki mniej lub bardziej licznych grup opinii społecznej, znaleźć tego przyczyny i, jeżeli to możliwe, zaproponować rozwiązania. Nie aspiruje się tutaj do niezwykłych odkryć czy tym bardziej nie zamierza się stwarzać wrażenia inicjowania nowych kampanii kształtujących opinię publiczną. Cel tego dokumentu jest skromniejszy, a mianowicie polega na wywołaniu nowej dyskusji na temat starych i znanych problemów.

3.   Metodologia pracy

| 3.1 | Opracowanie rozpoczyna się od przedstawienia korzyści związanych z euro na podstawie osiągniętych już wyników i „oficjalnych”, ogólnie przyjętych, opinii; następnie przechodzi do analizy krytycznej tych wyników i opinii zebranych w trakcie badań prowadzonych w terenie; na zakończenie zawiera własną analizę powodów krytyki i negatywnych osądów wobec nowej waluty. Jak już powiedziano, ewentualne propozycje należy rozumieć jako punkt wyjścia do dalszego pogłębienia tematu. |
| --- | --- |

3.1

Opracowanie rozpoczyna się od przedstawienia korzyści związanych z euro na podstawie osiągniętych już wyników i „oficjalnych”, ogólnie przyjętych, opinii; następnie przechodzi do analizy krytycznej tych wyników i opinii zebranych w trakcie badań prowadzonych w terenie; na zakończenie zawiera własną analizę powodów krytyki i negatywnych osądów wobec nowej waluty. Jak już powiedziano, ewentualne propozycje należy rozumieć jako punkt wyjścia do dalszego pogłębienia tematu.

| 3.2 | Posłużono się głównie dokumentem Flash Eurobarometer nr 193 „The eurozone, 5 years after the introduction of euro coins and banknotes — Analytical report” („Strefa euro pięć lat po wprowadzeniu monet i banknotów euro — sprawozdanie analityczne”) z listopada 2006 r. Sondaż ten został przeprowadzony przez Instytut Gallupa pod kierownictwem zespołu ds. Eurobarometru z DG ECFIN Komisji. Przeprowadzono również wywiady z kompetentnymi osobami z państwa, które przyjęło euro w 2007 r., to znaczy ze Słowenii i z państw, które przyjęły je w 2008 r. (Malta i Cypr). Celowo unikano opierania się na źródłach z państw nienależących do strefy euro, gdyż uznano, że do celów tego badania znaczące są tylko doświadczenia bezpośrednio zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

3.2

Posłużono się głównie dokumentem Flash Eurobarometer nr 193 „The eurozone, 5 years after the introduction of euro coins and banknotes — Analytical report” („Strefa euro pięć lat po wprowadzeniu monet i banknotów euro — sprawozdanie analityczne”) z listopada 2006 r. Sondaż ten został przeprowadzony przez Instytut Gallupa pod kierownictwem zespołu ds. Eurobarometru z DG ECFIN Komisji. Przeprowadzono również wywiady z kompetentnymi osobami z państwa, które przyjęło euro w 2007 r., to znaczy ze Słowenii i z państw, które przyjęły je w 2008 r. (Malta i Cypr). Celowo unikano opierania się na źródłach z państw nienależących do strefy euro, gdyż uznano, że do celów tego badania znaczące są tylko doświadczenia bezpośrednio zainteresowanych stron.

| 3.3 | Uzupełnieniem jest sondaż Eurobarometru z września 2007 r. (1) przeprowadzony w nowych państwach członkowskich: w wielu punktach może on być źródłem ciekawych refleksji płynących z porównania „doświadczeń” i „oczekiwań”. |
| --- | --- |

3.3

Uzupełnieniem jest sondaż Eurobarometru z września 2007 r. (1) przeprowadzony w nowych państwach członkowskich: w wielu punktach może on być źródłem ciekawych refleksji płynących z porównania „doświadczeń” i „oczekiwań”.

4.   Korzyści związane z euro według oficjalnych danych i opinii

| 4.1 | Zgodnie z literaturą wspólnotową i zdaniem zwolenników wspólnej waluty, euro przyniosło szereg korzyści i pożytków, które zostały przytoczone poniżej dla informacji: lista nie omawia przyczyn, które są obecnie dobrze znane, i pomija również uwagi krytyczne, przywoływane w razie konieczności w części dotyczącej opinii obywateli. |
| --- | --- |

4.1

Zgodnie z literaturą wspólnotową i zdaniem zwolenników wspólnej waluty, euro przyniosło szereg korzyści i pożytków, które zostały przytoczone poniżej dla informacji: lista nie omawia przyczyn, które są obecnie dobrze znane, i pomija również uwagi krytyczne, przywoływane w razie konieczności w części dotyczącej opinii obywateli.

| 4.2 | Euro przyniosło następujące korzyści i pożytki (nie opatrzono ich komentarzem):






  — | jest ono głównym i praktycznym nośnikiem tożsamości europejskiej; |
| --- | --- | --- |

4.2

Euro przyniosło następujące korzyści i pożytki (nie opatrzono ich komentarzem):

—

jest ono głównym i praktycznym nośnikiem tożsamości europejskiej;

| — | jest narzędziem umożliwiającym porównywanie międzynarodowych cen i ożywiającym konkurencję; |
| --- | --- |

—

jest narzędziem umożliwiającym porównywanie międzynarodowych cen i ożywiającym konkurencję;

| — | eliminuje ryzyko wymiany i koszty transakcji w obcej walucie; |
| --- | --- |

—

eliminuje ryzyko wymiany i koszty transakcji w obcej walucie;

| — | wyklucza możliwość wykorzystywania dewaluacji waluty jako czynnika stymulującego działania konkurencyjne lub kształtowania strategii handlowych na podstawie prognozy dewaluacji; |
| --- | --- |

—

wyklucza możliwość wykorzystywania dewaluacji waluty jako czynnika stymulującego działania konkurencyjne lub kształtowania strategii handlowych na podstawie prognozy dewaluacji;

| — | lepiej chroni kraje strefy euro przed szokiem zewnętrznym; |
| --- | --- |

—

lepiej chroni kraje strefy euro przed szokiem zewnętrznym;

| — | przyczyniło się do obniżenia inflacji i stóp procentowych (na te drugie w pewnym stopniu wpłynęły premie za ryzyko inflacyjne); |
| --- | --- |

—

przyczyniło się do obniżenia inflacji i stóp procentowych (na te drugie w pewnym stopniu wpłynęły premie za ryzyko inflacyjne);

| — | jest czynnikiem wzrostu i zatrudnienia w kontekście strategii lizbońskiej; |
| --- | --- |

—

jest czynnikiem wzrostu i zatrudnienia w kontekście strategii lizbońskiej;

| — | odgrywa w Europie pierwszoplanową rolę w sferze polityki pieniężnej i zdobyło pozycję waluty rezerwowej; |
| --- | --- |

—

odgrywa w Europie pierwszoplanową rolę w sferze polityki pieniężnej i zdobyło pozycję waluty rezerwowej;

| — | jest czynnikiem stabilności światowej gospodarki; |
| --- | --- |

—

jest czynnikiem stabilności światowej gospodarki;

| — | w dużym stopniu ułatwiło turystykę i podróże służbowe, a także zmniejszyło ich koszty, szczególnie w strefie euro. |
| --- | --- |

—

w dużym stopniu ułatwiło turystykę i podróże służbowe, a także zmniejszyło ich koszty, szczególnie w strefie euro.

| 4.3 | Oprócz tych korzyści, które nieczęsto są przedmiotem dyskusji, pomijając pewne uwagi kwestionujące ich niepodważalność, należy wymienić czasami kontrowersyjne aspekty dotyczące korzyści płynących z „silnej” waluty. |
| --- | --- |

4.3

Oprócz tych korzyści, które nieczęsto są przedmiotem dyskusji, pomijając pewne uwagi kwestionujące ich niepodważalność, należy wymienić czasami kontrowersyjne aspekty dotyczące korzyści płynących z „silnej” waluty.

| 4.4 | Trzeba jasno powiedzieć: silna waluta jest korzystna dla jednych, a niekorzystna dla innych, ale ważna jest ocena czystych korzyści dla gospodarki: korzyści, które w przypadku euro nie podlegają dyskusji. Waluta powinna być także stabilna, a euro jest taką, gdyż reprezentuje stabilną i rozwijającą się gospodarkę, pomimo wstrząsów koniunkturalnych, a jej wartość zewnętrzna jest uzależniona od wydarzeń, z których skutkami można walczyć — choć z pewnością nie w pełni je wyeliminować — przy pomocy odpowiedniej polityki gospodarczej i pieniężnej. |
| --- | --- |

4.4

Trzeba jasno powiedzieć: silna waluta jest korzystna dla jednych, a niekorzystna dla innych, ale ważna jest ocena czystych korzyści dla gospodarki: korzyści, które w przypadku euro nie podlegają dyskusji. Waluta powinna być także stabilna, a euro jest taką, gdyż reprezentuje stabilną i rozwijającą się gospodarkę, pomimo wstrząsów koniunkturalnych, a jej wartość zewnętrzna jest uzależniona od wydarzeń, z których skutkami można walczyć — choć z pewnością nie w pełni je wyeliminować — przy pomocy odpowiedniej polityki gospodarczej i pieniężnej.

5.   Korzyści i niedogodności związane z euro według opinii obywateli

| 5.1 | Euro jako gotówkowy środek płatniczy. Wydaje się zadziwiające, że w siedem lat po wprowadzeniu euro 41 % osób uczestniczących w sondażu oświadczyło, że napotyka „pewne trudności” lub „poważne trudności” przy posługiwaniu się tą walutą. Odsetek ten zmniejsza się, ale nadal pozostaje na dość wysokim poziomie. Sondaż nie precyzuje, jakiego typu są to problemy. Można jednak uznać, że negatywne podejście wypływa raczej z przyczyn emocjonalnych, a nie racjonalnych, jeżeli weźmie się pod uwagę, że znaczna większość (od 93 % do 63 % w zależności od kraju) oświadcza, iż nie ma trudności z rozpoznaniem monet i banknotów. Możliwe, że osoby mówiące o trudnościach to w znacznej mierze te same, które niechętnie przyjęły wprowadzenie nowej waluty i których część należy do mniej uprzywilejowanych klas społecznych. W każdym razie statystycznie odpowiedzi dotyczące trudności nie zgadzają się z odpowiedziami dotyczącymi stosowania euro. |
| --- | --- |

5.1

Euro jako gotówkowy środek płatniczy. Wydaje się zadziwiające, że w siedem lat po wprowadzeniu euro 41 % osób uczestniczących w sondażu oświadczyło, że napotyka „pewne trudności” lub „poważne trudności” przy posługiwaniu się tą walutą. Odsetek ten zmniejsza się, ale nadal pozostaje na dość wysokim poziomie. Sondaż nie precyzuje, jakiego typu są to problemy. Można jednak uznać, że negatywne podejście wypływa raczej z przyczyn emocjonalnych, a nie racjonalnych, jeżeli weźmie się pod uwagę, że znaczna większość (od 93 % do 63 % w zależności od kraju) oświadcza, iż nie ma trudności z rozpoznaniem monet i banknotów. Możliwe, że osoby mówiące o trudnościach to w znacznej mierze te same, które niechętnie przyjęły wprowadzenie nowej waluty i których część należy do mniej uprzywilejowanych klas społecznych. W każdym razie statystycznie odpowiedzi dotyczące trudności nie zgadzają się z odpowiedziami dotyczącymi stosowania euro.

| 5.1.1 | Wątpliwości te nasilają się tym bardziej po porównaniu z sondażem przeprowadzonym w nowych państwach członkowskich we wrześniu 2007 r.: około trzech czwartych badanych widziało banknoty i monety euro, a 44 % ich używało. Trudno wyjaśnić, jak to jest możliwe, że w krajach euro 41 % obywateli od dziecięciu lat używających tej waluty, twierdzi, że napotyka trudności, natomiast nie dzieje się tak w nowych państwach członkowskich, gdzie 44 % osób używa (lub miało okazję użyć) euro i nie sygnalizuje żadnych problemów. |
| --- | --- |

5.1.1

Wątpliwości te nasilają się tym bardziej po porównaniu z sondażem przeprowadzonym w nowych państwach członkowskich we wrześniu 2007 r.: około trzech czwartych badanych widziało banknoty i monety euro, a 44 % ich używało. Trudno wyjaśnić, jak to jest możliwe, że w krajach euro 41 % obywateli od dziecięciu lat używających tej waluty, twierdzi, że napotyka trudności, natomiast nie dzieje się tak w nowych państwach członkowskich, gdzie 44 % osób używa (lub miało okazję użyć) euro i nie sygnalizuje żadnych problemów.

| 5.1.2 | Działania o czysto komunikacyjnym charakterze raczej nie są w stanie spowodować zmiany w tego typu podejściu. Jeżeli, jak się wydaje, ewentualne trudności są relatywnie niewielkie lub minimalne, należałoby raczej przyjąć strategię ukierunkowanych działań na szczeblu krajowym. W tym względzie decydujące znaczenie ma raczej edukacja niż komunikacja. Ale gdyby na koniec stwierdzono, że rzekome „trudności” to nic innego jak zakamuflowany wyraz niechęci do wszystkiego, co stanowi „Europę”, specjalne środki nie przyniosłyby żadnego rezultatu. Zmiana podejścia do euro dokona się jednocześnie ze stopniową akceptacją idei integracji europejskiej. |
| --- | --- |

5.1.2

Działania o czysto komunikacyjnym charakterze raczej nie są w stanie spowodować zmiany w tego typu podejściu. Jeżeli, jak się wydaje, ewentualne trudności są relatywnie niewielkie lub minimalne, należałoby raczej przyjąć strategię ukierunkowanych działań na szczeblu krajowym. W tym względzie decydujące znaczenie ma raczej edukacja niż komunikacja. Ale gdyby na koniec stwierdzono, że rzekome „trudności” to nic innego jak zakamuflowany wyraz niechęci do wszystkiego, co stanowi „Europę”, specjalne środki nie przyniosłyby żadnego rezultatu. Zmiana podejścia do euro dokona się jednocześnie ze stopniową akceptacją idei integracji europejskiej.

| 5.2 | Euro: podstawa do obliczenia cen i czynnik wpływający na decyzje konsumentów. Od samego początku przewidywano, że jeszcze przez długi czas pewna część ludności (większa lub mniejsza w zależności od kraju) będzie nadal „myśleć” w walucie krajowej. Sondaż potwierdził te przewidywania: obliczając ceny, około 40 % konsumentów opiera się nadal — zawsze lub „czasami” — na walucie krajowej, zarówno przy zakupach codziennych, jak i przy zakupach o wyższej wartości. |
| --- | --- |

5.2

Euro: podstawa do obliczenia cen i czynnik wpływający na decyzje konsumentów. Od samego początku przewidywano, że jeszcze przez długi czas pewna część ludności (większa lub mniejsza w zależności od kraju) będzie nadal „myśleć” w walucie krajowej. Sondaż potwierdził te przewidywania: obliczając ceny, około 40 % konsumentów opiera się nadal — zawsze lub „czasami” — na walucie krajowej, zarówno przy zakupach codziennych, jak i przy zakupach o wyższej wartości.

| 5.2.1 | Jeżeli chodzi o decyzje dotyczące zakupów, nadal wysoki odsetek (59 %) osób uznaje euro za czynnik zniechęcający raczej niż zachęcający do wydatków. Jednak odsetek osób, które oceniają wspólną walutę jako element „obojętny”, coraz bardziej rośnie (od 31 % w 2003 r. do 41 % w 2007 r.). Jednocześnie maleje odsetek osób twierdzących, że kupują mniej z obawy, iż wydadzą za dużo (z 39 na 33 %), natomiast pozostaje na niezmienionym poziomie odsetek osób, które, wręcz przeciwnie, twierdzą, że wydają za dużo, ponieważ nie są w stanie ocenić wartości pieniędzy (od 26 do 25 %). |
| --- | --- |

5.2.1

Jeżeli chodzi o decyzje dotyczące zakupów, nadal wysoki odsetek (59 %) osób uznaje euro za czynnik zniechęcający raczej niż zachęcający do wydatków. Jednak odsetek osób, które oceniają wspólną walutę jako element „obojętny”, coraz bardziej rośnie (od 31 % w 2003 r. do 41 % w 2007 r.). Jednocześnie maleje odsetek osób twierdzących, że kupują mniej z obawy, iż wydadzą za dużo (z 39 na 33 %), natomiast pozostaje na niezmienionym poziomie odsetek osób, które, wręcz przeciwnie, twierdzą, że wydają za dużo, ponieważ nie są w stanie ocenić wartości pieniędzy (od 26 do 25 %).

| 5.2.2 | Dwa omawiane aspekty — odniesienie do waluty krajowej i euro jako element „obojętny” — niekoniecznie się ze sobą wiążą, ani nie istnieje żaden sygnał pozwalający sądzić, że obydwie grupy o podobnej liczebności (około 40 %) obejmują te same osoby. |
| --- | --- |

5.2.2

Dwa omawiane aspekty — odniesienie do waluty krajowej i euro jako element „obojętny” — niekoniecznie się ze sobą wiążą, ani nie istnieje żaden sygnał pozwalający sądzić, że obydwie grupy o podobnej liczebności (około 40 %) obejmują te same osoby.

| 5.3 | Celowość podwójnego oznaczenia cen i preferencje konsumentów. Dwie różne grupy osób, którym zostały zadane dwa różne pytania, tzn. czy potrzebne jest podwójne oznaczenie cen i czy takie oznaczenie jest oczekiwane przez konsumentów, dały zbieżne ze sobą odpowiedzi: znacząca większość (około 60 %) uznała, że po upływie odpowiedniego okresu przejściowego takie środki nie są ani użyteczne, ani potrzebne. Trzeba zaznaczyć, że odsetek osób przeciwnych podwójnemu oznaczaniu cen z biegiem czasu stopniowo wzrasta, co stanowi wyraźny znak, że wspólna waluta wchodzi (lub już weszła, zgodnie z bardziej optymistycznymi interpretacjami) w krąg przyzwyczajeń codziennego życia. |
| --- | --- |

5.3

Celowość podwójnego oznaczenia cen i preferencje konsumentów. Dwie różne grupy osób, którym zostały zadane dwa różne pytania, tzn. czy potrzebne jest podwójne oznaczenie cen i czy takie oznaczenie jest oczekiwane przez konsumentów, dały zbieżne ze sobą odpowiedzi: znacząca większość (około 60 %) uznała, że po upływie odpowiedniego okresu przejściowego takie środki nie są ani użyteczne, ani potrzebne. Trzeba zaznaczyć, że odsetek osób przeciwnych podwójnemu oznaczaniu cen z biegiem czasu stopniowo wzrasta, co stanowi wyraźny znak, że wspólna waluta wchodzi (lub już weszła, zgodnie z bardziej optymistycznymi interpretacjami) w krąg przyzwyczajeń codziennego życia.

| 5.3.1 | Odpowiedzi udzielone przez obywateli w sprawie podwójnego oznaczania cen nie dziwią, jeżeli weźmie się pod uwagę czas, który upłynął od wprowadzenia euro. Jednak aspekt ten powinny mieć szczególnie na uwadze państwa, które niedawno przyjęły wspólną walutę (Słowenia, Cypr i Malta) oraz państwa, które przyjmą ją w najbliższej przyszłości (kraje bałtyckie i Słowacja). Badanie przeprowadzone przez Eurobarometr w listopadzie 2007 r. wskazuje, że istnieją silne obawy przed podwyżką cen w wyniku wprowadzenia euro. Doświadczenie pokazało, że podwójne oznaczanie cen może stanowić użyteczny czynnik powstrzymujący przed podwyżkami
  pod warunkiem, że towarzyszą temu kontrole i środki zniechęcające, co nie zawsze miało miejsce w państwach, które przyjęły euro jako pierwsze. Komisja zajęła ostatnio stanowisko, zalecając, by podwójne oznakowanie cen obowiązywało przez sześć miesięcy, lecz nie dłużej niż jeden rok. |
| --- | --- |

5.3.1

Odpowiedzi udzielone przez obywateli w sprawie podwójnego oznaczania cen nie dziwią, jeżeli weźmie się pod uwagę czas, który upłynął od wprowadzenia euro. Jednak aspekt ten powinny mieć szczególnie na uwadze państwa, które niedawno przyjęły wspólną walutę (Słowenia, Cypr i Malta) oraz państwa, które przyjmą ją w najbliższej przyszłości (kraje bałtyckie i Słowacja). Badanie przeprowadzone przez Eurobarometr w listopadzie 2007 r. wskazuje, że istnieją silne obawy przed podwyżką cen w wyniku wprowadzenia euro. Doświadczenie pokazało, że podwójne oznaczanie cen może stanowić użyteczny czynnik powstrzymujący przed podwyżkami
  pod warunkiem, że towarzyszą temu kontrole i środki zniechęcające, co nie zawsze miało miejsce w państwach, które przyjęły euro jako pierwsze. Komisja zajęła ostatnio stanowisko, zalecając, by podwójne oznakowanie cen obowiązywało przez sześć miesięcy, lecz nie dłużej niż jeden rok.

| 5.4 | Banknoty i monety. Z sondażu dotyczącego zadowolenia z obecnych nominałów banknotów i gamy monet wynika, że jeżeli w odniesieniu do banknotów nie wydają się konieczne zmiany, znaczący odsetek osób uczestniczących w sondażu (choć wahający się od 80 % w Finlandii i Niemczech do 33-35 % w Irlandii i we Włoszech) opowiada się — kierując się wygodą i uproszczeniem płatności — za ograniczeniem gamy monet poprzez wyeliminowanie w praktyce monet o wartości 1 i 2 centymów. Z drugiej strony większość osób obawia się, że wyeliminowanie monet o niższej wartości może przyczynić się do podwyżek cen: obawa ta jest szeroko rozpowszechniona również w krajach, w których większość opowiada się za zlikwidowaniem tych monet. |
| --- | --- |

5.4

Banknoty i monety. Z sondażu dotyczącego zadowolenia z obecnych nominałów banknotów i gamy monet wynika, że jeżeli w odniesieniu do banknotów nie wydają się konieczne zmiany, znaczący odsetek osób uczestniczących w sondażu (choć wahający się od 80 % w Finlandii i Niemczech do 33-35 % w Irlandii i we Włoszech) opowiada się — kierując się wygodą i uproszczeniem płatności — za ograniczeniem gamy monet poprzez wyeliminowanie w praktyce monet o wartości 1 i 2 centymów. Z drugiej strony większość osób obawia się, że wyeliminowanie monet o niższej wartości może przyczynić się do podwyżek cen: obawa ta jest szeroko rozpowszechniona również w krajach, w których większość opowiada się za zlikwidowaniem tych monet.

| 5.4.1 | Doświadczenie wykazało, że znaczna część podwyżek w handlu detalicznym, która miała miejsce jednocześnie z przyjęciem euro lub po jego przyjęciu, była spowodowana w dużym stopniu zaokrągleniem cen, które po przeliczeniu miały w pozycji ułamków dziesiętnych wartość niższą od 5. Sztuczki tej dokonano, wykorzystując słabą kontrolę ze strony władz i tych konsumentów, którzy uznali wartość „małych” monet za bardzo nieznaczną. Zjawisko to szczególnie odczuto w krajach, w których waluta krajowa charakteryzowała się niewielką wartością jednostkową (na przykład we Włoszech). EKES zdecydowanie odradza wycofanie monet o wartości 1 i 2 centymów: „wygodzie” przywoływanej przez niektóre segmenty rynku, przeciwstawiają się względy dotyczące interesu ogółu. |
| --- | --- |

5.4.1

Doświadczenie wykazało, że znaczna część podwyżek w handlu detalicznym, która miała miejsce jednocześnie z przyjęciem euro lub po jego przyjęciu, była spowodowana w dużym stopniu zaokrągleniem cen, które po przeliczeniu miały w pozycji ułamków dziesiętnych wartość niższą od 5. Sztuczki tej dokonano, wykorzystując słabą kontrolę ze strony władz i tych konsumentów, którzy uznali wartość „małych” monet za bardzo nieznaczną. Zjawisko to szczególnie odczuto w krajach, w których waluta krajowa charakteryzowała się niewielką wartością jednostkową (na przykład we Włoszech). EKES zdecydowanie odradza wycofanie monet o wartości 1 i 2 centymów: „wygodzie” przywoływanej przez niektóre segmenty rynku, przeciwstawiają się względy dotyczące interesu ogółu.

| 5.5 | Na szczególną uwagę zasługuje pytanie dotyczące posługiwania się euro w płatnościach dokonywanych przez osoby podróżujące poza strefą euro. Średnio ponad 50 % zapytanych odpowiedziało, że posługuje się euro w większym lub mniejszym stopniu w trakcie podróży w państwach spoza strefy euro; odsetek ten jednak znacznie się zmienia w zależności od kraju, od 72 % w Grecji do 38 % w Finlandii. Można się cieszyć, że wspólna waluta, dzięki swojemu prestiżowi i licznym użytkownikom, jest dobrze przyjmowana w wielu krajach o rozwiniętej turystyce. |
| --- | --- |

5.5

Na szczególną uwagę zasługuje pytanie dotyczące posługiwania się euro w płatnościach dokonywanych przez osoby podróżujące poza strefą euro. Średnio ponad 50 % zapytanych odpowiedziało, że posługuje się euro w większym lub mniejszym stopniu w trakcie podróży w państwach spoza strefy euro; odsetek ten jednak znacznie się zmienia w zależności od kraju, od 72 % w Grecji do 38 % w Finlandii. Można się cieszyć, że wspólna waluta, dzięki swojemu prestiżowi i licznym użytkownikom, jest dobrze przyjmowana w wielu krajach o rozwiniętej turystyce.

| 5.5.1 | Jednak elementarna ostrożność skłaniałaby do przeprowadzenia porównania między wygodą, jaką stanowi możliwość niewymieniania waluty przed podróżą za granicę a jej kosztem. Sprawdzając to w praktyce, okazuje się, że w większości przypadków kurs wymiany euro stosowany w handlu w krajach trzecich o „silnej walucie” jest często dużo wyższy od oficjalnego kursu wymiany. Aspekt ten nie został wykazany w sondażu, ani nie wspomniały o nim osoby pytane, co jest wyraźnym znakiem, że koszt wymiany jest uznawany za kwestię drugorzędną czy też nie został w ogóle zauważony. |
| --- | --- |

5.5.1

Jednak elementarna ostrożność skłaniałaby do przeprowadzenia porównania między wygodą, jaką stanowi możliwość niewymieniania waluty przed podróżą za granicę a jej kosztem. Sprawdzając to w praktyce, okazuje się, że w większości przypadków kurs wymiany euro stosowany w handlu w krajach trzecich o „silnej walucie” jest często dużo wyższy od oficjalnego kursu wymiany. Aspekt ten nie został wykazany w sondażu, ani nie wspomniały o nim osoby pytane, co jest wyraźnym znakiem, że koszt wymiany jest uznawany za kwestię drugorzędną czy też nie został w ogóle zauważony.

| 5.6 | Rozdział dotyczący bieżącego posługiwania się wspólną walutą zostaje zakończony kluczowym pytaniem: jak euro jest oceniane przez obywateli z globalnego punktu widzenia? Ma więcej zalet niż wad? Analiza odpowiedzi na to pytanie nabiera zasadniczego znaczenia dla przyszłych strategii w zakresie komunikacji, ale nie tylko: zakłada konieczność zastanowienia się nad wspólnotową polityką dotyczącą euro, jak również nad relacjami rządów krajowych z ich obywatelami. |
| --- | --- |

5.6

Rozdział dotyczący bieżącego posługiwania się wspólną walutą zostaje zakończony kluczowym pytaniem: jak euro jest oceniane przez obywateli z globalnego punktu widzenia? Ma więcej zalet niż wad? Analiza odpowiedzi na to pytanie nabiera zasadniczego znaczenia dla przyszłych strategii w zakresie komunikacji, ale nie tylko: zakłada konieczność zastanowienia się nad wspólnotową polityką dotyczącą euro, jak również nad relacjami rządów krajowych z ich obywatelami.

| 5.6.1 | Odsetek obywateli, który uważa wprowadzenie euro za korzystne, wynosił, według ostatnich badań, 48 %, co stanowi znaczący spadek w stosunku do badań przeprowadzonych we wrześniu 2002 r. (59 %), który staje się jeszcze bardziej znaczący — i niepokojący — jeżeli weźmiemy pod uwagę, że jest to tendencja postępująca i stała w czasie. Odsetek osób, które uważają przyjęcie nowej waluty za kwestię dla nich obojętną, jest niewielki i stabilny (7-8 %), natomiast stopniowo rośnie grupa osób, które są przeciwnego zdania (od 29 do 38 %). |
| --- | --- |

5.6.1

Odsetek obywateli, który uważa wprowadzenie euro za korzystne, wynosił, według ostatnich badań, 48 %, co stanowi znaczący spadek w stosunku do badań przeprowadzonych we wrześniu 2002 r. (59 %), który staje się jeszcze bardziej znaczący — i niepokojący — jeżeli weźmiemy pod uwagę, że jest to tendencja postępująca i stała w czasie. Odsetek osób, które uważają przyjęcie nowej waluty za kwestię dla nich obojętną, jest niewielki i stabilny (7-8 %), natomiast stopniowo rośnie grupa osób, które są przeciwnego zdania (od 29 do 38 %).

| 5.6.2 | Analiza pozytywnych odpowiedzi według poszczególnych państw wskazuje, że pierwsze miejsca zajmują: Irlandia (75 %), Finlandia (65 %) i Luksemburg (64 %), to znaczy państwa, które odnotowują znaczący wzrost gospodarczy. Natomiast większość odpowiedzi negatywnych udzielono we Włoszech (48 %), a następnie w Grecji (46 %) i Niemczech (44 %). Nieco ponad średnią plasuje się Francja (51 %). Należy zatem zachować ostrożność i nie ulec pokusie ustalenia bezpośredniego związku między pozytywną oceną euro a wzrostem gospodarczym. Jeżeli bowiem z jednej strony to prawda, że wśród najbardziej sprzyjających nowej walucie krajów znajdują się te o zadowalającym poziomie wzrostu gospodarczego, a wśród państw najbardziej niechętnych nowej walucie te o przeciwnej tendencji (Włochy i Grecja), prawdą jest również, że z drugiej strony dwa największe państwa strefy euro, Niemcy i Francja, cieszą się pozytywnym wzrostem gospodarczym, a jednocześnie ich obywatele wyrażają względnie negatywne opinie w sprawie euro. |
| --- | --- |

5.6.2

Analiza pozytywnych odpowiedzi według poszczególnych państw wskazuje, że pierwsze miejsca zajmują: Irlandia (75 %), Finlandia (65 %) i Luksemburg (64 %), to znaczy państwa, które odnotowują znaczący wzrost gospodarczy. Natomiast większość odpowiedzi negatywnych udzielono we Włoszech (48 %), a następnie w Grecji (46 %) i Niemczech (44 %). Nieco ponad średnią plasuje się Francja (51 %). Należy zatem zachować ostrożność i nie ulec pokusie ustalenia bezpośredniego związku między pozytywną oceną euro a wzrostem gospodarczym. Jeżeli bowiem z jednej strony to prawda, że wśród najbardziej sprzyjających nowej walucie krajów znajdują się te o zadowalającym poziomie wzrostu gospodarczego, a wśród państw najbardziej niechętnych nowej walucie te o przeciwnej tendencji (Włochy i Grecja), prawdą jest również, że z drugiej strony dwa największe państwa strefy euro, Niemcy i Francja, cieszą się pozytywnym wzrostem gospodarczym, a jednocześnie ich obywatele wyrażają względnie negatywne opinie w sprawie euro.

| 5.6.2.1 | EKES uważa, że pytanie to stanowi kluczowy element całego sondażu: jak już wspomniano w punkcie 5.1.1, należałoby zbadać, czy istnieje i w jakim stopniu związek między akceptacją euro jako wspólnej waluty a poparciem dla Unii Europejskiej. Inna ewentualność to związek z koniunkturą gospodarczą, która po prostu byłaby utożsamiana z euro. Innymi słowy możliwe jest, że w ocenie euro jako waluty istnieje komponent emocjonalny lub ideologiczny, który nie ma nic wspólnego z walutą jako taką. |
| --- | --- |

5.6.2.1

EKES uważa, że pytanie to stanowi kluczowy element całego sondażu: jak już wspomniano w punkcie 5.1.1, należałoby zbadać, czy istnieje i w jakim stopniu związek między akceptacją euro jako wspólnej waluty a poparciem dla Unii Europejskiej. Inna ewentualność to związek z koniunkturą gospodarczą, która po prostu byłaby utożsamiana z euro. Innymi słowy możliwe jest, że w ocenie euro jako waluty istnieje komponent emocjonalny lub ideologiczny, który nie ma nic wspólnego z walutą jako taką.

| 5.6.3 | Przyczyny skromnego wzrostu gospodarczego są wielorakie, często występują wspólnie i wzajemnie na siebie oddziałują: oprócz czynników związanych z walutą (stopa inflacji, kurs wymiany, stopy oprocentowania) należą do nich produktywność, konkurencyjność, poziom wynagrodzeń, konsumpcja, bilans płatniczy, spokój społeczny, deficyt budżetowy i inne. To temat złożony będący przedmiotem debaty między politykami, ekonomistami i partnerami społecznymi. Natomiast przeciętny obywatel ma tendencję do uproszczenia i zwraca uwagę na konkretny element dotyczący z bliska jego codziennego życia, tzn. pieniądze. |
| --- | --- |

5.6.3

Przyczyny skromnego wzrostu gospodarczego są wielorakie, często występują wspólnie i wzajemnie na siebie oddziałują: oprócz czynników związanych z walutą (stopa inflacji, kurs wymiany, stopy oprocentowania) należą do nich produktywność, konkurencyjność, poziom wynagrodzeń, konsumpcja, bilans płatniczy, spokój społeczny, deficyt budżetowy i inne. To temat złożony będący przedmiotem debaty między politykami, ekonomistami i partnerami społecznymi. Natomiast przeciętny obywatel ma tendencję do uproszczenia i zwraca uwagę na konkretny element dotyczący z bliska jego codziennego życia, tzn. pieniądze.

| 5.6.4 | W środowiskach fachowców istnieje tendencja do zrzucania winy za słaby wzrost gospodarczy na politykę pieniężną, która według niektórych specjalistów i partii politycznych w niewystarczającym stopniu przeciwdziała wzrostowi kursu wymiany i nie sprzyja wzrostowi i zatrudnieniu, tak jak to możliwe dzięki odpowiedniemu manewrowaniu stopami procentowymi. Nie jest to miejsce na dyskusję na ten temat, ale również w tym wypadku opinia publiczna postrzega euro jako przyczynę problemów. |
| --- | --- |

5.6.4

W środowiskach fachowców istnieje tendencja do zrzucania winy za słaby wzrost gospodarczy na politykę pieniężną, która według niektórych specjalistów i partii politycznych w niewystarczającym stopniu przeciwdziała wzrostowi kursu wymiany i nie sprzyja wzrostowi i zatrudnieniu, tak jak to możliwe dzięki odpowiedniemu manewrowaniu stopami procentowymi. Nie jest to miejsce na dyskusję na ten temat, ale również w tym wypadku opinia publiczna postrzega euro jako przyczynę problemów.

| 5.6.5 | Krytyka euro jest szczególnie widoczna w państwach o słabym wzroście gospodarczym oraz w pewnym stopniu pojawia się również w państwach o wyższym wzroście. Jednakże w tych ostatnich sprzeciw jest zaostrzony przez fakt, że jeszcze przed jego przyjęciem pewne warstwy opinii publicznej wykazywały niechęć przed rezygnacją z własnej waluty, silnej i cieszącej się prestiżem, będącej dla nich symbolem prestiżu i tożsamości narodowej. Z drugiej strony te powody jeszcze nadal są przywoływane w krajach, które nie zdecydowały się na wprowadzenie euro. |
| --- | --- |

5.6.5

Krytyka euro jest szczególnie widoczna w państwach o słabym wzroście gospodarczym oraz w pewnym stopniu pojawia się również w państwach o wyższym wzroście. Jednakże w tych ostatnich sprzeciw jest zaostrzony przez fakt, że jeszcze przed jego przyjęciem pewne warstwy opinii publicznej wykazywały niechęć przed rezygnacją z własnej waluty, silnej i cieszącej się prestiżem, będącej dla nich symbolem prestiżu i tożsamości narodowej. Z drugiej strony te powody jeszcze nadal są przywoływane w krajach, które nie zdecydowały się na wprowadzenie euro.

| 5.7 | Analiza pozytywnych opinii na temat euro przynosi konkretne dowody uzasadniające hipotezę, o której mowa w punkcie 5.6.3 i 5.6.4 (2). Kategorie najbardziej zadowolone to te, które w analizach społeczno-demograficznych określa się jako najlepiej poinformowane: raczej mężczyźni niż kobiety, raczej osoby pracujące na własny rachunek i pracownicy umysłowi niż robotnicy i bezrobotni, raczej osoby młode niż starsze, raczej mieszkańcy miast niż mieszkańcy wsi, raczej osoby o wyższym niż o niższym wykształceniu. Lepsze poinformowanie często oznacza większą dojrzałość i zdolność krytyczną. |
| --- | --- |

5.7

Analiza pozytywnych opinii na temat euro przynosi konkretne dowody uzasadniające hipotezę, o której mowa w punkcie 5.6.3 i 5.6.4 (2). Kategorie najbardziej zadowolone to te, które w analizach społeczno-demograficznych określa się jako najlepiej poinformowane: raczej mężczyźni niż kobiety, raczej osoby pracujące na własny rachunek i pracownicy umysłowi niż robotnicy i bezrobotni, raczej osoby młode niż starsze, raczej mieszkańcy miast niż mieszkańcy wsi, raczej osoby o wyższym niż o niższym wykształceniu. Lepsze poinformowanie często oznacza większą dojrzałość i zdolność krytyczną.

| 5.7.1 | Dużym uproszczeniem byłoby stwierdzenie, że sama komunikacja może pomóc w przezwyciężeniu niechęci do euro, a w każdym razie wszelkie decyzje należy rozważać w świetle indywidualnej sytuacji w każdym kraju. Istnieją kraje, gdzie informacja jest aż zbyt skuteczna, ale często charakteryzuje ją krytyczne nastawienie: partie polityczne, a czasami i rządy, mają znaczący wpływ na kształtowanie opinii publicznej. Nie chodzi tutaj o nieprawdziwe informacje, ale o komunikację opartą na przekonaniach, które należy szanować, zgodnie z zasadami demokracji. Z drugiej strony odnosi się wrażenie, że większość „zwolenników” powinna wprowadzić w życie wyraźną, solidną, opartą na przekonaniach obronę euro. |
| --- | --- |

5.7.1

Dużym uproszczeniem byłoby stwierdzenie, że sama komunikacja może pomóc w przezwyciężeniu niechęci do euro, a w każdym razie wszelkie decyzje należy rozważać w świetle indywidualnej sytuacji w każdym kraju. Istnieją kraje, gdzie informacja jest aż zbyt skuteczna, ale często charakteryzuje ją krytyczne nastawienie: partie polityczne, a czasami i rządy, mają znaczący wpływ na kształtowanie opinii publicznej. Nie chodzi tutaj o nieprawdziwe informacje, ale o komunikację opartą na przekonaniach, które należy szanować, zgodnie z zasadami demokracji. Z drugiej strony odnosi się wrażenie, że większość „zwolenników” powinna wprowadzić w życie wyraźną, solidną, opartą na przekonaniach obronę euro.

| 5.7.2 | Niemniej działania promujące euro, oparte głównie na racjach politycznych, gospodarczych i walutowych wywarłyby słabe wrażenie na opinii publicznej: większe poparcie można uzyskać, przypominając i podkreślając, aspekty praktyczne bliższe potrzebom obywateli. Ten rodzaj komunikacji jest z pewnością najodpowiedniejszy, by trafić do odbiorców. Dotyczy on codziennego życia każdego z nas, bez potrzeby odwoływania się do abstrakcyjnych zasad. Innymi słowy, jest to proste podejście, ale nie powierzchowne. Oficjalne organy są mniej właściwe do rozpowszechniania tego typu komunikacji. Lepiej jest oprzeć się na podmiotach gospodarczych i partnerach społecznych, odpowiednio ich uwrażliwiając na tę tematykę, ponieważ są oni bliżej obywateli i z pewnością są bardziej przekonywujący. |
| --- | --- |

5.7.2

Niemniej działania promujące euro, oparte głównie na racjach politycznych, gospodarczych i walutowych wywarłyby słabe wrażenie na opinii publicznej: większe poparcie można uzyskać, przypominając i podkreślając, aspekty praktyczne bliższe potrzebom obywateli. Ten rodzaj komunikacji jest z pewnością najodpowiedniejszy, by trafić do odbiorców. Dotyczy on codziennego życia każdego z nas, bez potrzeby odwoływania się do abstrakcyjnych zasad. Innymi słowy, jest to proste podejście, ale nie powierzchowne. Oficjalne organy są mniej właściwe do rozpowszechniania tego typu komunikacji. Lepiej jest oprzeć się na podmiotach gospodarczych i partnerach społecznych, odpowiednio ich uwrażliwiając na tę tematykę, ponieważ są oni bliżej obywateli i z pewnością są bardziej przekonywujący.

| 5.7.3 | Kiedy analizujemy pozytywną motywację dotyczącą aspektów praktycznych, na pierwszym miejscu wymieniana jest turystyka: łatwiejsze i tańsze podróże zagraniczne (szczególnie w strefie euro, ale również do państw trzecich), do czego dochodzi możliwość porównania cen
   (3). Na ten właśnie „plus”, a w szczególności na brak prowizji za wymianę oraz na pewność dotyczącą kwot, którymi zostanie obciążone nasze konto, mogłyby położyć nacisk agencje turystyczne i agencje nieruchomości, ogólnie przedsiębiorcy z branży turystycznej oraz emitenci kart płatniczych. Sektor finansowy odgrywa ważną rolę: ostatnie zmiany w zakresie transferu środków (jednolity obszar płatności w euro — SEPA) zapewniły, że płatności w obszarze euro są tak samo bezpieczne, szybkie i nieobciążone opłatami jak przelewy krajowe. Potrzebny jest jednak uważny nadzór ze strony organów kontrolnych, by zapewnić ścisłe przestrzeganie przepisów przez sektor finansowy. |
| --- | --- |

5.7.3

Kiedy analizujemy pozytywną motywację dotyczącą aspektów praktycznych, na pierwszym miejscu wymieniana jest turystyka: łatwiejsze i tańsze podróże zagraniczne (szczególnie w strefie euro, ale również do państw trzecich), do czego dochodzi możliwość porównania cen
   (3). Na ten właśnie „plus”, a w szczególności na brak prowizji za wymianę oraz na pewność dotyczącą kwot, którymi zostanie obciążone nasze konto, mogłyby położyć nacisk agencje turystyczne i agencje nieruchomości, ogólnie przedsiębiorcy z branży turystycznej oraz emitenci kart płatniczych. Sektor finansowy odgrywa ważną rolę: ostatnie zmiany w zakresie transferu środków (jednolity obszar płatności w euro — SEPA) zapewniły, że płatności w obszarze euro są tak samo bezpieczne, szybkie i nieobciążone opłatami jak przelewy krajowe. Potrzebny jest jednak uważny nadzór ze strony organów kontrolnych, by zapewnić ścisłe przestrzeganie przepisów przez sektor finansowy.

| 5.7.4 | Na pierwszy rzut oka mniej oczywiste wydaje się oparcie na trzecim z powodów (według ważności) wymienianych przez zwolenników euro, a mianowicie wzmocnienie prestiżu Europy. Zagadnienie to, o charakterze ogólnym i teoretycznym, wchodzi w zakres działań o dużo szerszym zasięgu i ogólnym charakterze. |
| --- | --- |

5.7.4

Na pierwszy rzut oka mniej oczywiste wydaje się oparcie na trzecim z powodów (według ważności) wymienianych przez zwolenników euro, a mianowicie wzmocnienie prestiżu Europy. Zagadnienie to, o charakterze ogólnym i teoretycznym, wchodzi w zakres działań o dużo szerszym zasięgu i ogólnym charakterze.

| 5.8 | Jeszcze bardziej interesująca jest analiza opinii krytycznych na temat euro. Znaczna większość obywateli (81 % w 2006 r. i liczba ich stale się zwiększa) uważa, że ponosi ono odpowiedzialność za podwyżkę cen. Takie podejście pojawiło się jeszcze przed wejściem w życie wspólnej waluty; już wówczas obawiano się, że dostawcy dóbr i usług — a handel w szczególności — skorzystają z przeliczenia waluty krajowej, by bezprawnie zaokrąglić i podwyższyć ceny. Komisja zapewniała, że tak się nie stanie; rządy ze swojej strony, zaangażowały się w tę sprawę poprzez porozumienia z sektorem handlu; stowarzyszenia konsumentów zalecały czujność. |
| --- | --- |

5.8

Jeszcze bardziej interesująca jest analiza opinii krytycznych na temat euro. Znaczna większość obywateli (81 % w 2006 r. i liczba ich stale się zwiększa) uważa, że ponosi ono odpowiedzialność za podwyżkę cen. Takie podejście pojawiło się jeszcze przed wejściem w życie wspólnej waluty; już wówczas obawiano się, że dostawcy dóbr i usług — a handel w szczególności — skorzystają z przeliczenia waluty krajowej, by bezprawnie zaokrąglić i podwyższyć ceny. Komisja zapewniała, że tak się nie stanie; rządy ze swojej strony, zaangażowały się w tę sprawę poprzez porozumienia z sektorem handlu; stowarzyszenia konsumentów zalecały czujność.

| 5.8.1 | To co wydarzyło się w rzeczywistości należy już do najnowszej historii: w niektórych krajach porozumienia zostały dotrzymane (EKES uważa, że przypadek Austrii powinien służyć za przykład), w innych mniej, a w jeszcze innych wcale. Nie jest to odpowiednie miejsce, ani chwila do rozpoczęcia dyskusji w sprawie odpowiedzialności. Wystarczy stwierdzić, że w wielu krajach podwyżki cen zaczęły się właśnie wraz z wprowadzeniem euro. Tym spowodowane jest wrażenie opinii publicznej, że podwyżki cen zostały „wywołane” wprowadzeniem euro, wrażenie, które do tej pory istnieje i coraz bardziej się zakorzenia ze względu na brak komunikacji, która przedstawiłaby tę sprawę we właściwy sposób: wprowadzenie euro dało niektórym osobom dobrą okazję do zarobku, ale samo w sobie jest, i pozostanie, „neutralnym” instrumentem. Jeszcze nikt nie podjął próby przedstawienia tego w tym świetle lub próby te były zbyt słabe. |
| --- | --- |

5.8.1

To co wydarzyło się w rzeczywistości należy już do najnowszej historii: w niektórych krajach porozumienia zostały dotrzymane (EKES uważa, że przypadek Austrii powinien służyć za przykład), w innych mniej, a w jeszcze innych wcale. Nie jest to odpowiednie miejsce, ani chwila do rozpoczęcia dyskusji w sprawie odpowiedzialności. Wystarczy stwierdzić, że w wielu krajach podwyżki cen zaczęły się właśnie wraz z wprowadzeniem euro. Tym spowodowane jest wrażenie opinii publicznej, że podwyżki cen zostały „wywołane” wprowadzeniem euro, wrażenie, które do tej pory istnieje i coraz bardziej się zakorzenia ze względu na brak komunikacji, która przedstawiłaby tę sprawę we właściwy sposób: wprowadzenie euro dało niektórym osobom dobrą okazję do zarobku, ale samo w sobie jest, i pozostanie, „neutralnym” instrumentem. Jeszcze nikt nie podjął próby przedstawienia tego w tym świetle lub próby te były zbyt słabe.

| 5.8.2 | Podwyżki, które miały miejsce później, nie mają już nic wspólnego z euro: po wprowadzeniu i umocnieniu w obiegu, waluta stanowi środek pomiaru ewolucji na rynku, a nie jej przyczynę. W tym względzie nie mają znaczenia wszelkie rozważania dotyczące inflacji, relacji kursów wymiany, spekulacji: dotyczyłyby one w każdym razie również walut krajowych, może nawet w większym stopniu niż to się stało w wypadku euro. Odnośnie do tej kwestii — i tej przywołanej w poprzednim punkcie — należy postawić sprawy jasno raz na zawsze. Trzeba zatem, by ten temat, zasadniczy dla zwalczania sceptycyzmu i niechęci, które nadal towarzyszą euro, był poruszany i stał się główną bronią w komunikacji, w którą zaangażowani zostaną partnerzy społeczni, rządy i Komisja. |
| --- | --- |

5.8.2

Podwyżki, które miały miejsce później, nie mają już nic wspólnego z euro: po wprowadzeniu i umocnieniu w obiegu, waluta stanowi środek pomiaru ewolucji na rynku, a nie jej przyczynę. W tym względzie nie mają znaczenia wszelkie rozważania dotyczące inflacji, relacji kursów wymiany, spekulacji: dotyczyłyby one w każdym razie również walut krajowych, może nawet w większym stopniu niż to się stało w wypadku euro. Odnośnie do tej kwestii — i tej przywołanej w poprzednim punkcie — należy postawić sprawy jasno raz na zawsze. Trzeba zatem, by ten temat, zasadniczy dla zwalczania sceptycyzmu i niechęci, które nadal towarzyszą euro, był poruszany i stał się główną bronią w komunikacji, w którą zaangażowani zostaną partnerzy społeczni, rządy i Komisja.

| 5.8.3 | Kolejny argument związany w pewien sposób z poprzednim to konwergencja cen, czyli stwierdzenie, że euro przyczyniłoby się do odczuwalnej konwergencji cen w strefie euro dzięki pojawieniu się konkurencji między poszczególnymi państwami oraz dzięki naciskom konsumentów, którzy wreszcie byli w stanie porównywać ze sobą ceny. To stwierdzenie było częścią kampanii poprzedzającej wprowadzenie euro i było jej jednym z głównych argumentów. Skądinąd kampania mogła wywołać nadmierne oczekiwania, bowiem nie określała dokładnie granic tej konwergencji. Nie zostało bowiem wyjaśnione, że konwergencja nie będzie dotyczyć towarów i usług wytwarzanych i nabywanych lokalnie, czyli tej części wydatków, która jest zdecydowanie największa i którą konsument odczuwa bezpośrednio. |
| --- | --- |

5.8.3

Kolejny argument związany w pewien sposób z poprzednim to konwergencja cen, czyli stwierdzenie, że euro przyczyniłoby się do odczuwalnej konwergencji cen w strefie euro dzięki pojawieniu się konkurencji między poszczególnymi państwami oraz dzięki naciskom konsumentów, którzy wreszcie byli w stanie porównywać ze sobą ceny. To stwierdzenie było częścią kampanii poprzedzającej wprowadzenie euro i było jej jednym z głównych argumentów. Skądinąd kampania mogła wywołać nadmierne oczekiwania, bowiem nie określała dokładnie granic tej konwergencji. Nie zostało bowiem wyjaśnione, że konwergencja nie będzie dotyczyć towarów i usług wytwarzanych i nabywanych lokalnie, czyli tej części wydatków, która jest zdecydowanie największa i którą konsument odczuwa bezpośrednio.

| 5.8.4 | Wyniki sondażu zdają się potwierdzać to spostrzeżenie: 68 % osób biorących w nim udział stwierdziło, że euro nie przyczyniło się do konwergencji cen (45 %) lub udzieliło odpowiedzi „nie wiem” (23 %). 32 % jest przeciwnej opinii. Brakuje jednak w tej części sondażu podstawowych informacji: nie wiemy, czy odpowiedź ma charakter intuicyjny lub emocjonalny, czy też oparta jest na bezpośrednim doświadczeniu (podróże za granicę, zakupy transgraniczne). W działaniach z zakresu komunikacji należy zmniejszyć oczekiwania co do konwergencji cen, wyjaśniając przyczyny, które ograniczają jej zakres. Ponadto dobrze byłoby podkreślić, że niewielka konwergencja lub jej brak w sektorach innych niż „lokalne” dobra czy usługi zależy od czynników zupełnie niezależnych od wspólnej waluty: prawa popytu i podaży, kosztu transportu, podatków. Mówiąc krótko, euro przyczyniło się do konwergencji cen tam, gdzie było to możliwe, ale różnice w cenach nadal będą miały miejsce, tak samo jak w Stanach Zjednoczonych, gdzie wspólna waluta istnieje od zawsze. |
| --- | --- |

5.8.4

Wyniki sondażu zdają się potwierdzać to spostrzeżenie: 68 % osób biorących w nim udział stwierdziło, że euro nie przyczyniło się do konwergencji cen (45 %) lub udzieliło odpowiedzi „nie wiem” (23 %). 32 % jest przeciwnej opinii. Brakuje jednak w tej części sondażu podstawowych informacji: nie wiemy, czy odpowiedź ma charakter intuicyjny lub emocjonalny, czy też oparta jest na bezpośrednim doświadczeniu (podróże za granicę, zakupy transgraniczne). W działaniach z zakresu komunikacji należy zmniejszyć oczekiwania co do konwergencji cen, wyjaśniając przyczyny, które ograniczają jej zakres. Ponadto dobrze byłoby podkreślić, że niewielka konwergencja lub jej brak w sektorach innych niż „lokalne” dobra czy usługi zależy od czynników zupełnie niezależnych od wspólnej waluty: prawa popytu i podaży, kosztu transportu, podatków. Mówiąc krótko, euro przyczyniło się do konwergencji cen tam, gdzie było to możliwe, ale różnice w cenach nadal będą miały miejsce, tak samo jak w Stanach Zjednoczonych, gdzie wspólna waluta istnieje od zawsze.

6.   Aspekty polityczne

| 6.1 | Znaczna większość (75 %) osób uczestniczących w sondażu uważa, że euro pełni ważną rolę jako waluta międzynarodowa, ale dużo niższy odsetek osób wyraża zainteresowanie kursem wymiany, mimo że w ogólnym zarysie wie o aprecjacji waluty europejskiej w stosunku do dolara. Natomiast prawie identyczny, o ile nie wyższy odsetek osób (78 %) uważa, że euro nie wpłynęło w żaden sposób na fakt, że czujemy się w większym czy mniejszym stopniu Europejczykami. Analiza odpowiedzi według poszczególnych krajów stwarza pole do rozważań, choć budzi pewne wątpliwości. Kraje, w których uznaje się, że euro jest ważne dla postrzegania tożsamości europejskiej, to Irlandia (56 %), następnie w pewnej odległości Włochy (28 %) i Luksemburg (19 %); mniejszy odsetek osób twierdzi tak w Holandii, Grecji, Niemczech i Austrii (10-14 %). |
| --- | --- |

6.1

Znaczna większość (75 %) osób uczestniczących w sondażu uważa, że euro pełni ważną rolę jako waluta międzynarodowa, ale dużo niższy odsetek osób wyraża zainteresowanie kursem wymiany, mimo że w ogólnym zarysie wie o aprecjacji waluty europejskiej w stosunku do dolara. Natomiast prawie identyczny, o ile nie wyższy odsetek osób (78 %) uważa, że euro nie wpłynęło w żaden sposób na fakt, że czujemy się w większym czy mniejszym stopniu Europejczykami. Analiza odpowiedzi według poszczególnych krajów stwarza pole do rozważań, choć budzi pewne wątpliwości. Kraje, w których uznaje się, że euro jest ważne dla postrzegania tożsamości europejskiej, to Irlandia (56 %), następnie w pewnej odległości Włochy (28 %) i Luksemburg (19 %); mniejszy odsetek osób twierdzi tak w Holandii, Grecji, Niemczech i Austrii (10-14 %).

| 6.1.1 | Można spróbować to wytłumaczyć (ale tylko w odniesieniu do pewnych krajów) spostrzeżeniem, że lepsza opinia o euro jako o czynniku tożsamości europejskiej panuje we Włoszech, gdzie waluta krajowa miała trudną przeszłość, natomiast opinia ta jest gorsza w Niemczech, które były dumne z własnej silnej i stabilnej waluty. W innych krajach mogą odgrywać rolę różne powody i poglądy: brak informacji, obojętność, mniejsze przywiązanie do idei Europy emitującej walutę cieszącą się prestiżem. Ten ostatni aspekt wydaje się znajdować potwierdzenie w danych z pewnych względów zaskakujących: we wszystkich krajach, łącznie z krajami, które mają pozytywną opinię o euro, większość osób uczestniczących w sondażu uważa, że euro nie spowodowało żadnej zmiany w postrzeganiu tożsamości europejskiej. |
| --- | --- |

6.1.1

Można spróbować to wytłumaczyć (ale tylko w odniesieniu do pewnych krajów) spostrzeżeniem, że lepsza opinia o euro jako o czynniku tożsamości europejskiej panuje we Włoszech, gdzie waluta krajowa miała trudną przeszłość, natomiast opinia ta jest gorsza w Niemczech, które były dumne z własnej silnej i stabilnej waluty. W innych krajach mogą odgrywać rolę różne powody i poglądy: brak informacji, obojętność, mniejsze przywiązanie do idei Europy emitującej walutę cieszącą się prestiżem. Ten ostatni aspekt wydaje się znajdować potwierdzenie w danych z pewnych względów zaskakujących: we wszystkich krajach, łącznie z krajami, które mają pozytywną opinię o euro, większość osób uczestniczących w sondażu uważa, że euro nie spowodowało żadnej zmiany w postrzeganiu tożsamości europejskiej.

| 6.1.2 | Trzeba przyjąć do wiadomości fakt, że wiele lat po wprowadzeniu euro, mimo iż wykazało ono swoją siłę na płaszczyźnie międzynarodowej, nie wydaje się, by poczyniło znaczące postępy w roli czynnika i symbolu tożsamości europejskiej. Ponieważ chodzi o odczucia wynikające z osobistego postrzegania rzeczywistości, które może obejmować szeroką gamę odcieni, trudno sobie wyobrazić specjalne kampanie odnoszące się do tego aspektu i mające na celu zmianę opinii obywateli. Zmiana może nastąpić tylko stopniowo, dzięki usunięciu przyczyn, które leżą u podstaw takich odczuć. Innym słowy, euro stanie się symbolem tożsamości europejskiej dopiero wtedy, gdy obywatele wewnętrznie nabiorą poczucia bycia „Europejczykami”. |
| --- | --- |

6.1.2

Trzeba przyjąć do wiadomości fakt, że wiele lat po wprowadzeniu euro, mimo iż wykazało ono swoją siłę na płaszczyźnie międzynarodowej, nie wydaje się, by poczyniło znaczące postępy w roli czynnika i symbolu tożsamości europejskiej. Ponieważ chodzi o odczucia wynikające z osobistego postrzegania rzeczywistości, które może obejmować szeroką gamę odcieni, trudno sobie wyobrazić specjalne kampanie odnoszące się do tego aspektu i mające na celu zmianę opinii obywateli. Zmiana może nastąpić tylko stopniowo, dzięki usunięciu przyczyn, które leżą u podstaw takich odczuć. Innym słowy, euro stanie się symbolem tożsamości europejskiej dopiero wtedy, gdy obywatele wewnętrznie nabiorą poczucia bycia „Europejczykami”.

| 6.2 | Powód do optymizmu niesie odpowiedź na pytanie, czy oczekuje się lub nie rozszerzenia strefy euro na nowe państwa członkowskie: odsetek bliski 80 % uważa, że jest to pewne lub prawdopodobne, i większość takich odpowiedzi występuje we wszystkich krajach. EKES postrzega w tej odpowiedzi wyraz wiary w atrakcyjność euro, która by nie zaistniała, gdyby naprawdę uważano, że jest ono politycznie słabe i wywołuje negatywne konsekwencje. |
| --- | --- |

6.2

Powód do optymizmu niesie odpowiedź na pytanie, czy oczekuje się lub nie rozszerzenia strefy euro na nowe państwa członkowskie: odsetek bliski 80 % uważa, że jest to pewne lub prawdopodobne, i większość takich odpowiedzi występuje we wszystkich krajach. EKES postrzega w tej odpowiedzi wyraz wiary w atrakcyjność euro, która by nie zaistniała, gdyby naprawdę uważano, że jest ono politycznie słabe i wywołuje negatywne konsekwencje.

7.   Koordynacja polityki gospodarczej oraz pakt stabilności

| 7.1 | Tym tematom stanowiącym zasadniczą część o charakterze bardziej teoretycznym należałoby poświęcić osobny rozdział, czyniąc z nich przedmiot odrębnych rozważań. Z drugiej strony EKES poświęcił tym tematom liczne opinie i zastrzega sobie możliwość ponownego podjęcia tego tematu w najbliższej przyszłości. Tutaj wystarczy zaznaczyć, że około połowa osób uczestniczących w sondażu oświadcza, iż wie o koordynacji polityki gospodarczej na szczeblu wspólnotowym, ale większość z nich uważa, że koordynacja ta nie jest przedmiotem wystarczającej uwagi. Analiza według poszczególnych krajów wskazuje jednak, że tak poziom wiedzy, jak i ocena z niego wynikająca są bardzo zróżnicowane w zależności od kraju. Uderza obiektywność, z jaką osoby uczestniczące w sondażu oceniają sytuację gospodarczą w swych krajach: obywatele krajów o dobrej sytuacji gospodarczej są na ten temat zorientowani, a obywatele krajów o problemach gospodarczych nie wahają się tego przyznać. |
| --- | --- |

7.1

Tym tematom stanowiącym zasadniczą część o charakterze bardziej teoretycznym należałoby poświęcić osobny rozdział, czyniąc z nich przedmiot odrębnych rozważań. Z drugiej strony EKES poświęcił tym tematom liczne opinie i zastrzega sobie możliwość ponownego podjęcia tego tematu w najbliższej przyszłości. Tutaj wystarczy zaznaczyć, że około połowa osób uczestniczących w sondażu oświadcza, iż wie o koordynacji polityki gospodarczej na szczeblu wspólnotowym, ale większość z nich uważa, że koordynacja ta nie jest przedmiotem wystarczającej uwagi. Analiza według poszczególnych krajów wskazuje jednak, że tak poziom wiedzy, jak i ocena z niego wynikająca są bardzo zróżnicowane w zależności od kraju. Uderza obiektywność, z jaką osoby uczestniczące w sondażu oceniają sytuację gospodarczą w swych krajach: obywatele krajów o dobrej sytuacji gospodarczej są na ten temat zorientowani, a obywatele krajów o problemach gospodarczych nie wahają się tego przyznać.

| 7.2 | Jeżeli chodzi o pakt stabilności, poziom wiedzy na ten temat i różnice w poszczególnych krajach, są mniej więcej takie same jak wiedza na temat polityki gospodarczej. Trzy czwarte osób uczestniczących w sondażu zgadza się jednak z faktem, że pakt stabilności zapewnia silne i stabilne euro. Znamienne jest to, że najwyższy odsetek przeciwników euro pochodzi z krajów, gdzie w większym stopniu odczuto podwyżki cen i gdzie w domyśle przypisano je wprowadzeniu euro. |
| --- | --- |

7.2

Jeżeli chodzi o pakt stabilności, poziom wiedzy na ten temat i różnice w poszczególnych krajach, są mniej więcej takie same jak wiedza na temat polityki gospodarczej. Trzy czwarte osób uczestniczących w sondażu zgadza się jednak z faktem, że pakt stabilności zapewnia silne i stabilne euro. Znamienne jest to, że najwyższy odsetek przeciwników euro pochodzi z krajów, gdzie w większym stopniu odczuto podwyżki cen i gdzie w domyśle przypisano je wprowadzeniu euro.

| 7.3 | Według sondażu wydaje się być zatem rozpowszechnione przekonanie, iż należy przypisać euro powody (a czasami pozytywne aspekty) sytuacji gospodarczej i ewolucji cen w każdym kraju, i to ze szczególnej perspektywy (krajowej) każdego z nich. Należałoby uwypuklić fakt, że gospodarka całej strefy euro chroni walutę przed wstrząsami, które dużo silniej odbiłyby się na sytuacji każdego poszczególnego kraju, a każdy obywatel powinien sobie zadać pytanie, jak wyglądałaby sytuacja jego kraju, gdyby nie istniała wspólna waluta: jaka gospodarka krajowa mogłaby sama stawić czoło takim wydarzeniom zewnętrznym, jakie miały miejsce w ostatnich latach i jakie w przyszłości mogą jeszcze dotknąć gospodarkę światową? |
| --- | --- |

7.3

Według sondażu wydaje się być zatem rozpowszechnione przekonanie, iż należy przypisać euro powody (a czasami pozytywne aspekty) sytuacji gospodarczej i ewolucji cen w każdym kraju, i to ze szczególnej perspektywy (krajowej) każdego z nich. Należałoby uwypuklić fakt, że gospodarka całej strefy euro chroni walutę przed wstrząsami, które dużo silniej odbiłyby się na sytuacji każdego poszczególnego kraju, a każdy obywatel powinien sobie zadać pytanie, jak wyglądałaby sytuacja jego kraju, gdyby nie istniała wspólna waluta: jaka gospodarka krajowa mogłaby sama stawić czoło takim wydarzeniom zewnętrznym, jakie miały miejsce w ostatnich latach i jakie w przyszłości mogą jeszcze dotknąć gospodarkę światową?

8.   Nowe kraje członkowskie

| 8.1 | Nie można zebrać w jednym dokumencie uwag analitycznych dotyczących krajów strefy euro oraz jedenastu nowych państw członkowskich, z których trzy przystąpiły do strefy euro bardzo niedawno, a inne oczekują na przystąpienie w krótszej lub dłuższej perspektywie. Niemniej analiza odpowiedzi na niektóre „kluczowe” pytania sondażu z września 2007 r. może dostarczyć materiału do refleksji użytecznych dla przyszłej polityki na rzecz akceptacji wspólnej waluty. |
| --- | --- |

8.1

Nie można zebrać w jednym dokumencie uwag analitycznych dotyczących krajów strefy euro oraz jedenastu nowych państw członkowskich, z których trzy przystąpiły do strefy euro bardzo niedawno, a inne oczekują na przystąpienie w krótszej lub dłuższej perspektywie. Niemniej analiza odpowiedzi na niektóre „kluczowe” pytania sondażu z września 2007 r. może dostarczyć materiału do refleksji użytecznych dla przyszłej polityki na rzecz akceptacji wspólnej waluty.

| 8.2 | Sondaż opinii w sprawie skutków przyjęcia euro na szczeblu krajowym wskazuje, że 53 % obywateli ma pozytywne nastawienie, 33 % jest przeciwnych, a 15 % udziela odpowiedzi „nie wiem” (4). Ogólne pytanie dotyczące przyjęcia euro przyniosło w zasadzie dosyć podobne średnie wyniki W jednym i drugim przypadku odsetek „zwolenników” i „przeciwników” wskazuje na duże różnice pomiędzy krajami: odsetek „przeciwników” waha się od 55 % na Łotwie do 18 % w Rumunii; ogólnie negatywne podejście jest silniejsze w krajach o mniejszej liczbie ludności. |
| --- | --- |

8.2

Sondaż opinii w sprawie skutków przyjęcia euro na szczeblu krajowym wskazuje, że 53 % obywateli ma pozytywne nastawienie, 33 % jest przeciwnych, a 15 % udziela odpowiedzi „nie wiem” (4). Ogólne pytanie dotyczące przyjęcia euro przyniosło w zasadzie dosyć podobne średnie wyniki W jednym i drugim przypadku odsetek „zwolenników” i „przeciwników” wskazuje na duże różnice pomiędzy krajami: odsetek „przeciwników” waha się od 55 % na Łotwie do 18 % w Rumunii; ogólnie negatywne podejście jest silniejsze w krajach o mniejszej liczbie ludności.

| 8.2.1 | Porównanie tych danych z danymi dotyczącymi krajów strefy euro (patrz punkt 5.6) wskazuje, że w tych krajach odsetek „zwolenników” jest niższy: EKES podchodzi do tych danych z pewnym wahaniem, ale gdyby rzeczywiście odpowiadały one prawdzie, przyczyn należałoby szukać w ogólnym niezadowoleniu z Unii Europejskiej, raczej niż w szczególnej niechęci do wspólnej waluty (patrz punkt 5.6.2). |
| --- | --- |

8.2.1

Porównanie tych danych z danymi dotyczącymi krajów strefy euro (patrz punkt 5.6) wskazuje, że w tych krajach odsetek „zwolenników” jest niższy: EKES podchodzi do tych danych z pewnym wahaniem, ale gdyby rzeczywiście odpowiadały one prawdzie, przyczyn należałoby szukać w ogólnym niezadowoleniu z Unii Europejskiej, raczej niż w szczególnej niechęci do wspólnej waluty (patrz punkt 5.6.2).

| 8.3 | Niewiadoma, która w opinii konsumentów nabiera największego znaczenia to wpływ wprowadzenia euro na ceny: trzy czwarte osób biorących udział w sondażu obawia się podwyżek, natomiast 11 % ocenia euro jako element neutralny, a 6 % spodziewa się obniżek. Dane te należy porównać z danymi dotyczącymi krajów strefy euro (patrz punkt 5.1), gdzie ponad 80 % przypisuje podwyżki wprowadzeniu wspólnej waluty: należałoby wnioskować, że doświadczenie potwierdza obawy obywateli w krajach, które jej jeszcze nie przyjęły. Ale stwierdzenie tego rodzaju byłoby znacznym i do tego mylącym uproszczeniem: podwyżka cen miała miejsce — i nadal ma miejsce — we wszystkich krajach europejskich i na całym świecie. Interesujące byłoby przeprowadzenie sondażu w innych krajach, by się dowiedzieć, jakiemu czynnikowi przypisuje się podwyżki cen tam, gdzie nie przyjęto euro. |
| --- | --- |

8.3

Niewiadoma, która w opinii konsumentów nabiera największego znaczenia to wpływ wprowadzenia euro na ceny: trzy czwarte osób biorących udział w sondażu obawia się podwyżek, natomiast 11 % ocenia euro jako element neutralny, a 6 % spodziewa się obniżek. Dane te należy porównać z danymi dotyczącymi krajów strefy euro (patrz punkt 5.1), gdzie ponad 80 % przypisuje podwyżki wprowadzeniu wspólnej waluty: należałoby wnioskować, że doświadczenie potwierdza obawy obywateli w krajach, które jej jeszcze nie przyjęły. Ale stwierdzenie tego rodzaju byłoby znacznym i do tego mylącym uproszczeniem: podwyżka cen miała miejsce — i nadal ma miejsce — we wszystkich krajach europejskich i na całym świecie. Interesujące byłoby przeprowadzenie sondażu w innych krajach, by się dowiedzieć, jakiemu czynnikowi przypisuje się podwyżki cen tam, gdzie nie przyjęto euro.

| 8.4 | Z odpowiedzi na pytanie dotyczące pozytywnych skutków przyjęcia euro widać, że znaczna części populacji uczestniczącej w sondażu oczekuje, iż wspólna waluta będzie korzystna jako środek płatniczy w podróżach zagranicznych, ułatwi zakupy w innych krajach, ułatwi porównanie cen i wyeliminuje koszty wymiany walut. Mniejszy odsetek uważa, że euro uchroni ich kraj przed kryzysami międzynarodowymi. Wszystkie te oczekiwania pokrywają się z korzyściami dostrzeżonymi przez osoby w krajach, które przyjęły euro, co stanowi dowód — nawet dla najbardziej zawziętych krytyków — na to, że oczekiwania nie zostały zawiedzione. |
| --- | --- |

8.4

Z odpowiedzi na pytanie dotyczące pozytywnych skutków przyjęcia euro widać, że znaczna części populacji uczestniczącej w sondażu oczekuje, iż wspólna waluta będzie korzystna jako środek płatniczy w podróżach zagranicznych, ułatwi zakupy w innych krajach, ułatwi porównanie cen i wyeliminuje koszty wymiany walut. Mniejszy odsetek uważa, że euro uchroni ich kraj przed kryzysami międzynarodowymi. Wszystkie te oczekiwania pokrywają się z korzyściami dostrzeżonymi przez osoby w krajach, które przyjęły euro, co stanowi dowód — nawet dla najbardziej zawziętych krytyków — na to, że oczekiwania nie zostały zawiedzione.

| 8.5 | Jeżeli chodzi kwestie, które nie są tak bezpośrednio postrzegane, to w tym wypadku jest mniej odpowiedzi pozytywnych, a duży odsetek odpowiada „nie wiem”, co stanowi wyraźny znak, że wobec problemów nieodczuwanych bezpośrednio obywatele stają się bardziej ostrożni, lub wręcz nie udzielają odpowiedzi. Patrząc z tej perspektywy, wyniki są bardziej niż pozytywne: 66 % uważa, że euro wzmocni pozycję Europy na świecie, a około połowy uważa, że zapewni stabilność cen, stworzy korzystne warunki dla wzrostu i zatrudnienia oraz uzdrowi finanse publiczne. Na pytanie dotyczące niższych stóp procentowych odpowiedzi są natomiast mniej wyraziste: tylko jedna trzecia osób udzieliła odpowiedzi pozytywnej, natomiast pozostałe dwie trzecie dzieli się równo na przeciwników i niezdecydowanych. |
| --- | --- |

8.5

Jeżeli chodzi kwestie, które nie są tak bezpośrednio postrzegane, to w tym wypadku jest mniej odpowiedzi pozytywnych, a duży odsetek odpowiada „nie wiem”, co stanowi wyraźny znak, że wobec problemów nieodczuwanych bezpośrednio obywatele stają się bardziej ostrożni, lub wręcz nie udzielają odpowiedzi. Patrząc z tej perspektywy, wyniki są bardziej niż pozytywne: 66 % uważa, że euro wzmocni pozycję Europy na świecie, a około połowy uważa, że zapewni stabilność cen, stworzy korzystne warunki dla wzrostu i zatrudnienia oraz uzdrowi finanse publiczne. Na pytanie dotyczące niższych stóp procentowych odpowiedzi są natomiast mniej wyraziste: tylko jedna trzecia osób udzieliła odpowiedzi pozytywnej, natomiast pozostałe dwie trzecie dzieli się równo na przeciwników i niezdecydowanych.

| 8.6 | Kluczowe pytanie o wymowie „politycznej” dotyczy postrzegania euro jako czynnika tworzącego świadomość europejską. 53 % populacji udzieliło twierdzącej odpowiedzi, a 35 % negatywnej; dane te same w sobie są pocieszające, tym bardziej, jeżeli weźmie się pod uwagę, że w 2004 r. odpowiedzi pozytywnych było 47 %, a negatywnych 45 %. Jeżeli porównamy te dane z wynikami sondażu w krajach strefy euro (patrz punkt 6.1), jest się nad czym zastanawiać: ponad trzy czwarte tych ostatnich oświadcza, że euro nic nie zmieniło w postrzeganiu tożsamości europejskiej. |
| --- | --- |

8.6

Kluczowe pytanie o wymowie „politycznej” dotyczy postrzegania euro jako czynnika tworzącego świadomość europejską. 53 % populacji udzieliło twierdzącej odpowiedzi, a 35 % negatywnej; dane te same w sobie są pocieszające, tym bardziej, jeżeli weźmie się pod uwagę, że w 2004 r. odpowiedzi pozytywnych było 47 %, a negatywnych 45 %. Jeżeli porównamy te dane z wynikami sondażu w krajach strefy euro (patrz punkt 6.1), jest się nad czym zastanawiać: ponad trzy czwarte tych ostatnich oświadcza, że euro nic nie zmieniło w postrzeganiu tożsamości europejskiej.

9.   Uwagi ogólne

| 9.1 | Sondaż przeprowadzony przez Eurobarometr ma tę zaletę, że wybadał podejście obywateli do euro i przeanalizował jego zmiany na przestrzeni czasu; w odniesieniu do poszczególnych aspektów oceny te mogą każdorazowo się różnić, ale podejmowanie wyizolowanych działań w celu skorygowania pewnych tendencji mogłoby okazać się niewystarczające — jeżeli nie przyniosłoby wręcz niepożądanego skutku — jeśli utracimy z oczu ogólną wartość polityczną operacji, którą pewien wpływowy polityk w przypływie intuicji nazwał „dyplomacją euro”. |
| --- | --- |

9.1

Sondaż przeprowadzony przez Eurobarometr ma tę zaletę, że wybadał podejście obywateli do euro i przeanalizował jego zmiany na przestrzeni czasu; w odniesieniu do poszczególnych aspektów oceny te mogą każdorazowo się różnić, ale podejmowanie wyizolowanych działań w celu skorygowania pewnych tendencji mogłoby okazać się niewystarczające — jeżeli nie przyniosłoby wręcz niepożądanego skutku — jeśli utracimy z oczu ogólną wartość polityczną operacji, którą pewien wpływowy polityk w przypływie intuicji nazwał „dyplomacją euro”.

| 9.2 | Nie ma wątpliwości, że znaczna część opinii publicznej — tak w krajach euro, jak i w nowych państwach członkowskich — żywi jeszcze znaczne zastrzeżenia wobec wspólnej waluty, ale z ogólnego wydźwięku odpowiedzi na poszczególne pytania można wnioskować, że bardzo często za negatywnymi odpowiedziami kryje się opór wobec idei integracji europejskiej. Innymi słowy, nie chodzi o samo euro, co raczej o to, co euro reprezentuje w oczach obywateli: o konstrukcję polityczną, która nie została przyjęta za własną, jeżeli wręcz nie jest odrzucana, a która przejawia się w walucie „narzuconej z góry”. |
| --- | --- |

9.2

Nie ma wątpliwości, że znaczna część opinii publicznej — tak w krajach euro, jak i w nowych państwach członkowskich — żywi jeszcze znaczne zastrzeżenia wobec wspólnej waluty, ale z ogólnego wydźwięku odpowiedzi na poszczególne pytania można wnioskować, że bardzo często za negatywnymi odpowiedziami kryje się opór wobec idei integracji europejskiej. Innymi słowy, nie chodzi o samo euro, co raczej o to, co euro reprezentuje w oczach obywateli: o konstrukcję polityczną, która nie została przyjęta za własną, jeżeli wręcz nie jest odrzucana, a która przejawia się w walucie „narzuconej z góry”.

| 9.3 | Przyczyny niechęci wobec idei integracji europejskiej oraz euro jako jej konkretnego symbolu są wielorakie. Jest wśród nich także fakt, że w każdym kraju — niezależnie od oficjalnego stanowiska rządu — określone ruchy polityczne i niektóre media przeciwstawiają się projektowi europejskiemu.. Nierzadko same rządy broniące niepopularnych siłą rzeczy środków obwiniają wspólną walutę i zasady, na których się ona opiera. Trudno powiedzieć, w jakim stopniu zachowania te są naprawdę spowodowane przeciwnymi poglądami, a ile zwykłym oportunizmem, ale skutek jest taki, że nie można prowadzić żadnej polityki „europejskiej”, jeżeli nie została ona zasymilowana przez rządzących: rządy, partie polityczne, środki informacji. |
| --- | --- |

9.3

Przyczyny niechęci wobec idei integracji europejskiej oraz euro jako jej konkretnego symbolu są wielorakie. Jest wśród nich także fakt, że w każdym kraju — niezależnie od oficjalnego stanowiska rządu — określone ruchy polityczne i niektóre media przeciwstawiają się projektowi europejskiemu.. Nierzadko same rządy broniące niepopularnych siłą rzeczy środków obwiniają wspólną walutę i zasady, na których się ona opiera. Trudno powiedzieć, w jakim stopniu zachowania te są naprawdę spowodowane przeciwnymi poglądami, a ile zwykłym oportunizmem, ale skutek jest taki, że nie można prowadzić żadnej polityki „europejskiej”, jeżeli nie została ona zasymilowana przez rządzących: rządy, partie polityczne, środki informacji.

| 9.4 | Zorganizowane społeczeństwo obywatelskie odgrywa decydującą rolę w tej strategii: stanowi siłę reprezentującą przekrojowo całe społeczeństwo, a jego zaletą jest bezpośredni kontakt z obywatelami. Może ono wywierać nacisk oddolny na władzę i jednocześnie odgórny na obywateli: zajmuje uprzywilejowaną i tym samym wiążącą się z dużą odpowiedzialnością pozycję, która może przynieść owoce, tylko jeżeli zostanie utrzymana jedność dążeń niezależnie od pozycji politycznych i narodowości. EKES jest jedyną instytucją europejską, która spełnia te wymogi i ma zamiar pełnić z przekonaniem swoją rolę we współpracy z Komisją i z partnerami społecznymi z państw członkowskich. |
| --- | --- |

9.4

Zorganizowane społeczeństwo obywatelskie odgrywa decydującą rolę w tej strategii: stanowi siłę reprezentującą przekrojowo całe społeczeństwo, a jego zaletą jest bezpośredni kontakt z obywatelami. Może ono wywierać nacisk oddolny na władzę i jednocześnie odgórny na obywateli: zajmuje uprzywilejowaną i tym samym wiążącą się z dużą odpowiedzialnością pozycję, która może przynieść owoce, tylko jeżeli zostanie utrzymana jedność dążeń niezależnie od pozycji politycznych i narodowości. EKES jest jedyną instytucją europejską, która spełnia te wymogi i ma zamiar pełnić z przekonaniem swoją rolę we współpracy z Komisją i z partnerami społecznymi z państw członkowskich.

| 9.5 | Nie brakuje argumentów, którymi można się posłużyć w działaniach na rzecz zbliżenia do euro i jednocześnie do idei integracji europejskiej: znaczenie gospodarcze strefy euro, inwestycje całego świata we wspólną walutę i jej stopniowe przyjmowanie jako waluty rezerwowej, ochrona przed zawirowaniami finansowymi, stabilność cen i jego wkład w utrzymanie siły nabywczej. Na obiekcje można odpowiedzieć pytaniem: niech każdy zastanowi się, co by się wydarzyło w jego kraju, gdyby waluta krajowa sama musiała zmierzyć się z wcześniejszymi, obecnymi i mogącymi wystąpić w przyszłości kryzysami. |
| --- | --- |

9.5

Nie brakuje argumentów, którymi można się posłużyć w działaniach na rzecz zbliżenia do euro i jednocześnie do idei integracji europejskiej: znaczenie gospodarcze strefy euro, inwestycje całego świata we wspólną walutę i jej stopniowe przyjmowanie jako waluty rezerwowej, ochrona przed zawirowaniami finansowymi, stabilność cen i jego wkład w utrzymanie siły nabywczej. Na obiekcje można odpowiedzieć pytaniem: niech każdy zastanowi się, co by się wydarzyło w jego kraju, gdyby waluta krajowa sama musiała zmierzyć się z wcześniejszymi, obecnymi i mogącymi wystąpić w przyszłości kryzysami.

| 9.6 | Najważniejszym warunkiem wstępnym dla zwiększenia akceptacji euro jest jednak taka polityka gospodarcza i społeczna w UE, która wspiera zatrudnienie i dochody oraz oferuje odpowiedni system zabezpieczenia socjalnego. Dopiero wtedy obywatele docenią w praktyce projekt europejski i w rezultacie zaakceptują także euro. |
| --- | --- |

9.6

Najważniejszym warunkiem wstępnym dla zwiększenia akceptacji euro jest jednak taka polityka gospodarcza i społeczna w UE, która wspiera zatrudnienie i dochody oraz oferuje odpowiedni system zabezpieczenia socjalnego. Dopiero wtedy obywatele docenią w praktyce projekt europejski i w rezultacie zaakceptują także euro.

Bruksela, 29 maja 2008 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  „Introduction of the euro in the new member States” („Wprowadzenie euro w nowych państwach członkowskich”), Flash Eurobarometer 2007, Instytut Gallupa, październik 2007 r.

1

(2)  Ze względu na brak specjalnych analiz społeczno-demograficznych dla każdego kraju, nie można skomentować hipotezy przedstawionej w punkcie 5.6.4.

2

(3)  Ten powód, wymieniany przez 30 % osób uczestniczących w sondażu, odnosi się prawdopodobnie do rynku krajowego, ale może zostać analogicznie rozszerzony na całą strefę euro.

3

(4)  Suma inna niż 100 jest spowodowana zaokrągleniami.

4

---

| 30.8.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 224/124 |
| --- | --- | --- | --- |

30.8.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 224/124

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w odniesieniu do opodatkowania usług ubezpieczeniowych i finansowych

COM(2007) 747 wersja ostateczna — 2007/0267 CNS

(2008/C 224/28)

Dnia 18 grudnia 2007 r. Rada, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w odniesieniu do opodatkowania usług ubezpieczeniowych i finansowych

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 30 kwietnia 2008 r. Sprawozdawcą był Wautier ROBYNS DE SCHNEIDAUER.

Na 445. sesji plenarnej w dniach 28 i 29 maja (posiedzenie z dnia 29 maja) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 98 głosami — nikt nie był przeciw, 3 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię.

Wnioski i zalecenia

| 1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje działania Komisji Europejskiej mające na celu dostosowanie zasad VAT-u w usługach finansowych i ubezpieczeniowych do wymogów jednolitego rynku. EKES wyraża szczególne uznanie dla współpracy w tym zakresie z bezpośrednio zaangażowanymi zainteresowanymi stronami (1) oraz dla wyników konsultacji publicznych prowadzonych za pośrednictwem internetu. Do celów przyszłych przeglądów przepisów dotyczących VAT-u EKES zaleca jednak bezpośrednie zaangażowanie wszystkich zainteresowanych stron w proces prawodawczy. |
| --- | --- |

1.

EKES z zadowoleniem przyjmuje działania Komisji Europejskiej mające na celu dostosowanie zasad VAT-u w usługach finansowych i ubezpieczeniowych do wymogów jednolitego rynku. EKES wyraża szczególne uznanie dla współpracy w tym zakresie z bezpośrednio zaangażowanymi zainteresowanymi stronami (1) oraz dla wyników konsultacji publicznych prowadzonych za pośrednictwem internetu. Do celów przyszłych przeglądów przepisów dotyczących VAT-u EKES zaleca jednak bezpośrednie zaangażowanie wszystkich zainteresowanych stron w proces prawodawczy.

| 2. | EKES podziela opinię, że wnioski te stanowią zdecydowany krok w kierunku nowoczesnych i bardziej konkurencyjnych ram prawnych VAT-u w odniesieniu do usług finansowych i ubezpieczeniowych. EKES opowiada się jednak za bardziej szczegółowym rozwiązaniem prawodawczym umożliwiającym wyeliminowanie pozostałych trudności interpretacyjnych i nierozwiązanych problemów. Należy jeszcze raz podkreślić, że przy opracowywaniu przepisów dotyczących VAT-u w odniesieniu do usług ubezpieczeniowych i finansowych Komisja Europejska musi działać bardzo ostrożnie. Nie można przy tym narażać interesów obydwu sektorów ani interesów ich klientów, w szczególności konsumentów indywidualnych. Nie dość, że przepisy te obejmują dwa sektory, które są kluczowe dla sprawnego działania gospodarki i które tworzą miejsca pracy dla wielu obywateli europejskich, to jeszcze są one bardzo złożone, a ich interpretacja nie może budzić wątpliwości. W związku z tym, że wśród głównych celów prawodawcy są osiągnięcie większej pewności prawnej i zmniejszenie obciążenia administracyjnego dla podmiotów gospodarczych i krajowych organów podatkowych, brzmienie tych przepisów powinno być jednoznaczne. |
| --- | --- |

2.

EKES podziela opinię, że wnioski te stanowią zdecydowany krok w kierunku nowoczesnych i bardziej konkurencyjnych ram prawnych VAT-u w odniesieniu do usług finansowych i ubezpieczeniowych. EKES opowiada się jednak za bardziej szczegółowym rozwiązaniem prawodawczym umożliwiającym wyeliminowanie pozostałych trudności interpretacyjnych i nierozwiązanych problemów. Należy jeszcze raz podkreślić, że przy opracowywaniu przepisów dotyczących VAT-u w odniesieniu do usług ubezpieczeniowych i finansowych Komisja Europejska musi działać bardzo ostrożnie. Nie można przy tym narażać interesów obydwu sektorów ani interesów ich klientów, w szczególności konsumentów indywidualnych. Nie dość, że przepisy te obejmują dwa sektory, które są kluczowe dla sprawnego działania gospodarki i które tworzą miejsca pracy dla wielu obywateli europejskich, to jeszcze są one bardzo złożone, a ich interpretacja nie może budzić wątpliwości. W związku z tym, że wśród głównych celów prawodawcy są osiągnięcie większej pewności prawnej i zmniejszenie obciążenia administracyjnego dla podmiotów gospodarczych i krajowych organów podatkowych, brzmienie tych przepisów powinno być jednoznaczne.

| 3. | W odniesieniu do kwestii neutralności VAT-u EKES wyraża zadowolenie z powodu wprowadzenia porozumień dotyczących podziału kosztów oraz rozszerzenia prawa wyboru opodatkowania. EKES jest przekonany, że — przy zapewnieniu odpowiedniego brzmienia i prawidłowego wdrożenia — instrumenty te zmniejszą wpływ ukrytego VAT-u na koszty podmiotów świadczących usługi ubezpieczeniowe i finansowe. Nie tylko umożliwi to zwiększenie wydajności i konkurencyjności sektora, lecz także będzie miało korzystny wpływ na dostępność usług dzięki wyspecjalizowanym usługodawcom i na utrzymanie miejsc pracy w UE. Niemniej jednak, jako że celem wniosku jest osiągnięcie większej neutralności VAT-u oraz utworzenie równych szans dla sektora ubezpieczeniowego i finansowego, trzeba jeszcze stawić czoła szeregowi wyzwań. Niezbędne jest zatem dalsze doprecyzowanie i udoskonalenie definicji pewnych zwolnień i pojęć, takich jak „specyficzne i istotne cechy” usług zwolnionych z opodatkowania oraz zakres pośrednictwa zwolnionego z opodatkowania. Należy znaleźć odpowiednie rozwiązanie służące rozszerzeniu zakresu przepisów dotyczących podziału kosztów na jak największą liczbę podmiotów oraz unikaniu nieuzasadnionych różnic w stosowaniu przez poszczególne państwa członkowskie prawa wyboru opodatkowania. Ponadto należy zbadać możliwości unikania naliczania VAT-u od innych podobnych podatków w odniesieniu do usług podlegających szczególnym podatkom krajowym, zwłaszcza takim jak podatki od składek ubezpieczeniowych, które to usługi podlegałyby VAT-owi w przypadku skorzystania przez usługodawcę z prawa do wyboru opodatkowania. W przeciwnym wypadku narażone będą interesy konsumentów. |
| --- | --- |

3.

W odniesieniu do kwestii neutralności VAT-u EKES wyraża zadowolenie z powodu wprowadzenia porozumień dotyczących podziału kosztów oraz rozszerzenia prawa wyboru opodatkowania. EKES jest przekonany, że — przy zapewnieniu odpowiedniego brzmienia i prawidłowego wdrożenia — instrumenty te zmniejszą wpływ ukrytego VAT-u na koszty podmiotów świadczących usługi ubezpieczeniowe i finansowe. Nie tylko umożliwi to zwiększenie wydajności i konkurencyjności sektora, lecz także będzie miało korzystny wpływ na dostępność usług dzięki wyspecjalizowanym usługodawcom i na utrzymanie miejsc pracy w UE. Niemniej jednak, jako że celem wniosku jest osiągnięcie większej neutralności VAT-u oraz utworzenie równych szans dla sektora ubezpieczeniowego i finansowego, trzeba jeszcze stawić czoła szeregowi wyzwań. Niezbędne jest zatem dalsze doprecyzowanie i udoskonalenie definicji pewnych zwolnień i pojęć, takich jak „specyficzne i istotne cechy” usług zwolnionych z opodatkowania oraz zakres pośrednictwa zwolnionego z opodatkowania. Należy znaleźć odpowiednie rozwiązanie służące rozszerzeniu zakresu przepisów dotyczących podziału kosztów na jak największą liczbę podmiotów oraz unikaniu nieuzasadnionych różnic w stosowaniu przez poszczególne państwa członkowskie prawa wyboru opodatkowania. Ponadto należy zbadać możliwości unikania naliczania VAT-u od innych podobnych podatków w odniesieniu do usług podlegających szczególnym podatkom krajowym, zwłaszcza takim jak podatki od składek ubezpieczeniowych, które to usługi podlegałyby VAT-owi w przypadku skorzystania przez usługodawcę z prawa do wyboru opodatkowania. W przeciwnym wypadku narażone będą interesy konsumentów.

Uzasadnienie

1.   W kierunku bardziej konkurencyjnego jednolitego rynku usług ubezpieczeniowych i finansowych (2)

| 1.1 | Zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi VAT-u odbiorcy większości usług finansowych i ubezpieczeniowych nie są nim obciążani. Powoduje to jednak niepotrzebne utrudnienia na drodze do osiągnięcia zintegrowanego, otwartego, efektywnego i konkurencyjnego jednolitego rynku dla świadczenia usług ubezpieczeniowych i finansowych. Występują tu dwa główne problemy (3). |
| --- | --- |

1.1

Zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi VAT-u odbiorcy większości usług finansowych i ubezpieczeniowych nie są nim obciążani. Powoduje to jednak niepotrzebne utrudnienia na drodze do osiągnięcia zintegrowanego, otwartego, efektywnego i konkurencyjnego jednolitego rynku dla świadczenia usług ubezpieczeniowych i finansowych. Występują tu dwa główne problemy (3).

| 1.2 | Pierwszy problem to fakt, że ustanowione do celów VAT-u definicje zwolnionych usług ubezpieczeniowych i finansowych są przestarzałe. Ponadto nie ma wyraźnego rozgraniczenia pomiędzy dostawami zwolnionymi a dostawami podlegającymi opodatkowaniu i nie istnieje jedna stosowana w całej Wspólnocie metoda określania naliczonego VAT-u podlegającego zwrotowi. Oznacza to, że państwa członkowskie stosują to zwolnienie w sposób niejednolity. W związku z tym w ostatnich latach znacznie wzrosła liczba spraw wnoszonych do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS). Należy zatem wypełnić lukę prawną i doprecyzować zasady stosowania zwolnienia usług ubezpieczeniowych i finansowych z VAT-u. Warto byłoby też — zgodnie z zamiarem Komisji — uwzględnić przyszłe zmiany w sektorze usług finansowych. |
| --- | --- |

1.2

Pierwszy problem to fakt, że ustanowione do celów VAT-u definicje zwolnionych usług ubezpieczeniowych i finansowych są przestarzałe. Ponadto nie ma wyraźnego rozgraniczenia pomiędzy dostawami zwolnionymi a dostawami podlegającymi opodatkowaniu i nie istnieje jedna stosowana w całej Wspólnocie metoda określania naliczonego VAT-u podlegającego zwrotowi. Oznacza to, że państwa członkowskie stosują to zwolnienie w sposób niejednolity. W związku z tym w ostatnich latach znacznie wzrosła liczba spraw wnoszonych do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS). Należy zatem wypełnić lukę prawną i doprecyzować zasady stosowania zwolnienia usług ubezpieczeniowych i finansowych z VAT-u. Warto byłoby też — zgodnie z zamiarem Komisji — uwzględnić przyszłe zmiany w sektorze usług finansowych.

| 1.3 | Kolejnym problemem jest brak neutralności VAT-u. Podmioty świadczące usługi finansowe i ubezpieczeniowe zwykle nie mogą odliczyć VAT-u zapłaconego od towarów i usług nabywanych do celów prowadzenia działalności („VAT-u naliczonego”). Sytuacja wygląda inaczej w przypadku podmiotów spoza sektora finansowego, dla których VAT naliczony nie stanowi kosztu: jest traktowany jako podatek, który podmioty te pobierają od konsumentów (stąd nazwa „podatek konsumpcyjny”) i następnie przekazują fiskusowi, bez wpływu na ich własne dochody. Podczas gdy VAT stanowi istotne źródło dochodu organów podatkowych państw członkowskich, podmioty gospodarcze odczuwają tzw. efekt kaskadowy. Ukryty, niepodlegający zwrotowi VAT staje się składnikiem kosztów usługodawców świadczących usługi finansowe i ubezpieczeniowe. Ostatecznie zwiększa on ogólne koszty towarów i usług ponoszone przez konsumentów (4). |
| --- | --- |

1.3

Kolejnym problemem jest brak neutralności VAT-u. Podmioty świadczące usługi finansowe i ubezpieczeniowe zwykle nie mogą odliczyć VAT-u zapłaconego od towarów i usług nabywanych do celów prowadzenia działalności („VAT-u naliczonego”). Sytuacja wygląda inaczej w przypadku podmiotów spoza sektora finansowego, dla których VAT naliczony nie stanowi kosztu: jest traktowany jako podatek, który podmioty te pobierają od konsumentów (stąd nazwa „podatek konsumpcyjny”) i następnie przekazują fiskusowi, bez wpływu na ich własne dochody. Podczas gdy VAT stanowi istotne źródło dochodu organów podatkowych państw członkowskich, podmioty gospodarcze odczuwają tzw. efekt kaskadowy. Ukryty, niepodlegający zwrotowi VAT staje się składnikiem kosztów usługodawców świadczących usługi finansowe i ubezpieczeniowe. Ostatecznie zwiększa on ogólne koszty towarów i usług ponoszone przez konsumentów (4).

| 1.4 | W związku z ogólną tendencją do integracji europejskich rynków finansowych i globalnym dążeniem do osiągnięcia większej wydajności i konkurencyjności podmioty działające w sektorze finansowym i ubezpieczeniowym przyjmują nowe modele prowadzenia działalności gospodarczej. Umożliwia to centralizację lub zlecanie wykonania (outsourcing) istotnych działań administracyjnych i pomocniczych tzw. centrom doskonałości, które wypełniają takie zadania horyzontalnie dla całych grup podmiotów. Takie modele prowadzenia działalności gospodarczej pozwalają w szczególności na lepsze wykorzystanie wiedzy fachowej i inwestycji, w wyniku czego przy mniejszych nakładach kosztów powstają produkty o wyższej jakości. Jednocześnie powstaje jednak problem polegający na tym, że w sytuacji gdy takie usługi są fakturowane wraz VAT-em, dla podmiotów działających w sektorze finansowym i ubezpieczeniowym powstają dodatkowe koszty. Stąd opisany powyżej efekt kaskadowy. |
| --- | --- |

1.4

W związku z ogólną tendencją do integracji europejskich rynków finansowych i globalnym dążeniem do osiągnięcia większej wydajności i konkurencyjności podmioty działające w sektorze finansowym i ubezpieczeniowym przyjmują nowe modele prowadzenia działalności gospodarczej. Umożliwia to centralizację lub zlecanie wykonania (outsourcing) istotnych działań administracyjnych i pomocniczych tzw. centrom doskonałości, które wypełniają takie zadania horyzontalnie dla całych grup podmiotów. Takie modele prowadzenia działalności gospodarczej pozwalają w szczególności na lepsze wykorzystanie wiedzy fachowej i inwestycji, w wyniku czego przy mniejszych nakładach kosztów powstają produkty o wyższej jakości. Jednocześnie powstaje jednak problem polegający na tym, że w sytuacji gdy takie usługi są fakturowane wraz VAT-em, dla podmiotów działających w sektorze finansowym i ubezpieczeniowym powstają dodatkowe koszty. Stąd opisany powyżej efekt kaskadowy.

| 1.5 | Przegląd przepisów dotyczących VAT-u ma na celu zapewnienie zaktualizowanego i bardziej jednolitego stosowania zasad w zakresie VAT-u, zwiększając przy tym pewność prawną i zmniejszając obciążenie administracyjne dla podmiotów gospodarczych i administracji. W odniesieniu do kwestii neutralności VAT-u wniosek (dyrektywa VAT) wzywa instytucje finansowe i ubezpieczeniowe do obniżenia kosztów VAT-u niepodlegającego odliczeniu, zezwalając im na świadczenie usług z naliczeniem VAT-u oraz umożliwiając im uniknięcie powstawania VAT-u niepodlegającego zwrotowi przez doprecyzowanie i rozszerzenie zakresu stosowania zwolnienia podatkowego w odniesieniu do porozumień dotyczących podziału kosztów, także w przypadku porozumień transgranicznych. |
| --- | --- |

1.5

Przegląd przepisów dotyczących VAT-u ma na celu zapewnienie zaktualizowanego i bardziej jednolitego stosowania zasad w zakresie VAT-u, zwiększając przy tym pewność prawną i zmniejszając obciążenie administracyjne dla podmiotów gospodarczych i administracji. W odniesieniu do kwestii neutralności VAT-u wniosek (dyrektywa VAT) wzywa instytucje finansowe i ubezpieczeniowe do obniżenia kosztów VAT-u niepodlegającego odliczeniu, zezwalając im na świadczenie usług z naliczeniem VAT-u oraz umożliwiając im uniknięcie powstawania VAT-u niepodlegającego zwrotowi przez doprecyzowanie i rozszerzenie zakresu stosowania zwolnienia podatkowego w odniesieniu do porozumień dotyczących podziału kosztów, także w przypadku porozumień transgranicznych.

2.   Wspólny system podatku od wartości dodanej: podejście prawodawcze
   (5)

| 2.1 | Przez ponad trzydzieści lat szósta dyrektywa VAT (77/388/EWG) stanowiła podstawę wspólnych europejskich ram prawnych w zakresie VAT-u. Wiele wprowadzonych zmian sprawiło jednak, że tekst dyrektywy stał się trudny do odczytania i zrozumienia przez praktyków. W dniu 1 stycznia 2007 r. weszła w życie nowa dyrektywa Wspólnoty Europejskiej dotycząca VAT-u (2006/112/WE), zwiększająca klarowność i racjonalność teksu oraz upraszczająca go, jednak bez wprowadzania zmian merytorycznych. |
| --- | --- |

2.1

Przez ponad trzydzieści lat szósta dyrektywa VAT (77/388/EWG) stanowiła podstawę wspólnych europejskich ram prawnych w zakresie VAT-u. Wiele wprowadzonych zmian sprawiło jednak, że tekst dyrektywy stał się trudny do odczytania i zrozumienia przez praktyków. W dniu 1 stycznia 2007 r. weszła w życie nowa dyrektywa Wspólnoty Europejskiej dotycząca VAT-u (2006/112/WE), zwiększająca klarowność i racjonalność teksu oraz upraszczająca go, jednak bez wprowadzania zmian merytorycznych.

| 2.2 | Dążąc do unowocześnienia i uproszczenia zasad opodatkowania w odniesieniu do usług finansowych i ubezpieczeniowych, w listopadzie 2007 roku (6) Komisja Europejska zaproponowała kolejną zmianę przepisów UE dotyczących VAT-u. Przedstawione wnioski są częścią przygotowanej przez Komisję strategii uproszczenia otoczenia regulacyjnego (sekcja 66 dokumentu COM(2006) 690). Nowe definicje mają także na celu zapewnienie większej zgodności z przepisami rynku wewnętrznego (np. w przypadku funduszy inwestycyjnych, oceny zdolności kredytowej, instrumentów pochodnych). |
| --- | --- |

2.2

Dążąc do unowocześnienia i uproszczenia zasad opodatkowania w odniesieniu do usług finansowych i ubezpieczeniowych, w listopadzie 2007 roku (6) Komisja Europejska zaproponowała kolejną zmianę przepisów UE dotyczących VAT-u. Przedstawione wnioski są częścią przygotowanej przez Komisję strategii uproszczenia otoczenia regulacyjnego (sekcja 66 dokumentu COM(2006) 690). Nowe definicje mają także na celu zapewnienie większej zgodności z przepisami rynku wewnętrznego (np. w przypadku funduszy inwestycyjnych, oceny zdolności kredytowej, instrumentów pochodnych).

| 2.3 | Obecny wniosek dotyczący dyrektywy Rady w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, w odniesieniu do opodatkowania usług finansowych i ubezpieczeniowych, przewiduje zmiany w art. 135 ust. 1 lit. a) do g) oraz w art. 137 ust. 1 lit. a) i ust. 2 dyrektywy VAT 2006/112/WE. Wnioskowi temu towarzyszy wniosek dotyczący rozporządzenia (7) (rozporządzenie VAT), które obejmuje przepisy wprowadzające w życie odpowiednie artykuły dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w odniesieniu do usług ubezpieczeniowych i finansowych. Przedstawia on wykaz usług finansowych, ubezpieczeniowych, usług w zakresie zarządzania i pośrednictwa, które się kwalifikują lub nie kwalifikują do zwolnienia z VAT-u, jak również usług, które posiadają specyficzne i istotne cechy danej usługi zwolnionej, a zatem kwalifikują się z tego tytułu do zwolnienia. W świetle złożonej natury rynków usług finansowych i ubezpieczeniowych oraz ciągłego tworzenia nowych produktów wykazy te nie mają wyczerpującego charakteru. |
| --- | --- |

2.3

Obecny wniosek dotyczący dyrektywy Rady w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, w odniesieniu do opodatkowania usług finansowych i ubezpieczeniowych, przewiduje zmiany w art. 135 ust. 1 lit. a) do g) oraz w art. 137 ust. 1 lit. a) i ust. 2 dyrektywy VAT 2006/112/WE. Wnioskowi temu towarzyszy wniosek dotyczący rozporządzenia (7) (rozporządzenie VAT), które obejmuje przepisy wprowadzające w życie odpowiednie artykuły dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w odniesieniu do usług ubezpieczeniowych i finansowych. Przedstawia on wykaz usług finansowych, ubezpieczeniowych, usług w zakresie zarządzania i pośrednictwa, które się kwalifikują lub nie kwalifikują do zwolnienia z VAT-u, jak również usług, które posiadają specyficzne i istotne cechy danej usługi zwolnionej, a zatem kwalifikują się z tego tytułu do zwolnienia. W świetle złożonej natury rynków usług finansowych i ubezpieczeniowych oraz ciągłego tworzenia nowych produktów wykazy te nie mają wyczerpującego charakteru.

3.   Konsultacje z zainteresowanymi stronami oraz ocena skutków
   (8)

| 3.1 | Przeprowadzone w latach 2004–2007 konsultacje z zainteresowanymi stronami i zlecona przez Komisję Europejską niezależna analiza potwierdziły potrzebę dokonania przeglądu przepisów dotyczących VAT-u w odniesieniu do sektora ubezpieczeniowego i finansowego. Rozważane możliwości są szczegółowo opisane w ocenie skutków (9) przygotowanej przez DG TAXUD. |
| --- | --- |

3.1

Przeprowadzone w latach 2004–2007 konsultacje z zainteresowanymi stronami i zlecona przez Komisję Europejską niezależna analiza potwierdziły potrzebę dokonania przeglądu przepisów dotyczących VAT-u w odniesieniu do sektora ubezpieczeniowego i finansowego. Rozważane możliwości są szczegółowo opisane w ocenie skutków (9) przygotowanej przez DG TAXUD.

| 3.2 | W 2004 roku w Dublinie odbyło się seminarium Fiscalis dla krajowych administracji podatkowych państw członkowskich. W trakcie seminarium poruszono różne kwestie problematyczne dla podmiotów gospodarczych, a zwłaszcza zmiany na rynku światowym i wewnętrznym, ze szczególnym uwzględnieniem zjawiska zlecania usług na zewnątrz (outsourcingu). W roku 2005 nasilono dialog z głównymi zainteresowanymi stronami. Nawiązano regularne kontakty z takimi grupami reprezentującymi różne instytucje jak Europejska Federacja Bankowa (FBE), Europejski Komitet Ubezpieczeń (CEA), Europejska Federacja Pośredników Ubezpieczeniowych (BIPAR) oraz Europejskie Stowarzyszenie Zarządzania Funduszami i Aktywami (EFAMA), oraz z zawodowymi doradcami i innymi zainteresowanymi stronami. |
| --- | --- |

3.2

W 2004 roku w Dublinie odbyło się seminarium Fiscalis dla krajowych administracji podatkowych państw członkowskich. W trakcie seminarium poruszono różne kwestie problematyczne dla podmiotów gospodarczych, a zwłaszcza zmiany na rynku światowym i wewnętrznym, ze szczególnym uwzględnieniem zjawiska zlecania usług na zewnątrz (outsourcingu). W roku 2005 nasilono dialog z głównymi zainteresowanymi stronami. Nawiązano regularne kontakty z takimi grupami reprezentującymi różne instytucje jak Europejska Federacja Bankowa (FBE), Europejski Komitet Ubezpieczeń (CEA), Europejska Federacja Pośredników Ubezpieczeniowych (BIPAR) oraz Europejskie Stowarzyszenie Zarządzania Funduszami i Aktywami (EFAMA), oraz z zawodowymi doradcami i innymi zainteresowanymi stronami.

| 3.3 | W następstwie pierwszego seminarium Fiscalis DG TAXUD zleciła niezależnemu ekspertowi opracowanie analizy w celu poprawy zrozumienia skutków gospodarczych zwolnienia usług finansowych i ubezpieczeniowych z VAT-u (10). W listopadzie 2006 r. Komisja otrzymała ostateczne sprawozdanie, w którym stwierdzono między innymi, że (11):






  a) | instytucje finansowe UE są mniej dochodowe niż ich odpowiedniki w innych wysoko rozwiniętych gospodarczo regionach, takich jak Stany Zjednoczone; instytucje finansowe UE są obciążane bardziej wbudowanym — niepodlegającym zwrotowi i kaskadowym — podatkiem od wartości dodanej, co podnosi ich koszty; |
| --- | --- | --- |

3.3

W następstwie pierwszego seminarium Fiscalis DG TAXUD zleciła niezależnemu ekspertowi opracowanie analizy w celu poprawy zrozumienia skutków gospodarczych zwolnienia usług finansowych i ubezpieczeniowych z VAT-u (10). W listopadzie 2006 r. Komisja otrzymała ostateczne sprawozdanie, w którym stwierdzono między innymi, że (11):

a)

instytucje finansowe UE są mniej dochodowe niż ich odpowiedniki w innych wysoko rozwiniętych gospodarczo regionach, takich jak Stany Zjednoczone; instytucje finansowe UE są obciążane bardziej wbudowanym — niepodlegającym zwrotowi i kaskadowym — podatkiem od wartości dodanej, co podnosi ich koszty;

| b) | istnieją podstawy do stwierdzenia, iż w związku z różnym interpretowaniem przez państwa członkowskie przepisów dyrektywy VAT w zakresie tego, co jest zwolnioną usługą finansową, a co nią nie jest, przy podejmowaniu decyzji handlowych podmioty gospodarcze są narażone na znaczną niepewność prawną; wydaje się, że kwestia ta ma zasadnicze znaczenie przy podejmowaniu decyzji o tym, jakie usługi zostaną zlecone na zewnątrz; |
| --- | --- |

b)

istnieją podstawy do stwierdzenia, iż w związku z różnym interpretowaniem przez państwa członkowskie przepisów dyrektywy VAT w zakresie tego, co jest zwolnioną usługą finansową, a co nią nie jest, przy podejmowaniu decyzji handlowych podmioty gospodarcze są narażone na znaczną niepewność prawną; wydaje się, że kwestia ta ma zasadnicze znaczenie przy podejmowaniu decyzji o tym, jakie usługi zostaną zlecone na zewnątrz;

| c) | różnice w interpretowaniu decyzji ETS-u i w obliczaniu stawek zwrotu uznano za źródło zakłóceń, które przyczyniają się do braku neutralności VAT-u; w podsumowaniu analizy stwierdzono, że obowiązujący sposób traktowania usług finansowych z punktu widzenia VAT-u w średnim okresie stanie się „źródłem nieuczciwej przewagi konkurencyjnej” i „zakłóci urzeczywistnienie jednolitego rynku usług finansowych”. |
| --- | --- |

c)

różnice w interpretowaniu decyzji ETS-u i w obliczaniu stawek zwrotu uznano za źródło zakłóceń, które przyczyniają się do braku neutralności VAT-u; w podsumowaniu analizy stwierdzono, że obowiązujący sposób traktowania usług finansowych z punktu widzenia VAT-u w średnim okresie stanie się „źródłem nieuczciwej przewagi konkurencyjnej” i „zakłóci urzeczywistnienie jednolitego rynku usług finansowych”.

| 3.4 | Następujące po tym konsultacje z państwami członkowskimi i DG MARKT doprowadziły do przygotowania dokumentu podstawowego — dokumentu roboczego TAXUD 1802/06 — który był omawiany z zainteresowanymi stronami i państwami członkowskimi podczas konferencji podatkowej w maju 2006 r. Dokument roboczy zarysowuje podstawowe problemy, jak również ewentualne środki techniczne służące ich rozwiązaniu. |
| --- | --- |

3.4

Następujące po tym konsultacje z państwami członkowskimi i DG MARKT doprowadziły do przygotowania dokumentu podstawowego — dokumentu roboczego TAXUD 1802/06 — który był omawiany z zainteresowanymi stronami i państwami członkowskimi podczas konferencji podatkowej w maju 2006 r. Dokument roboczy zarysowuje podstawowe problemy, jak również ewentualne środki techniczne służące ich rozwiązaniu.

| 3.5 | Od 9 maja do 9 czerwca 2006 r. na forum internetowym prowadzono otwarte konsultacje. Komisja Europejska otrzymała 82 odpowiedzi (12). Opinie dotyczące usług finansowych i ubezpieczeniowych wyrażone przez zainteresowane strony podczas konsultacji publicznych pozwoliły na wyciągnięcie trzech najważniejszych wniosków. Po pierwsze, niezależnie od tego, jakie metody unowocześnienia podejścia do usług finansowych i ubezpieczeniowych w kontekście VAT-u zostaną wybrane, powinny one prowadzić do większej pewności i jasności prawnej oraz do zmniejszenia obciążeń administracyjnych dla usługodawców, podwykonawców, pośredników i klientów. Po drugie, podmioty gospodarcze działające w sektorze ubezpieczeń i w sektorze usług finansowych borykają się zasadniczo z takimi samymi problemami, ale mogą ustalić inną hierarchię działań naprawczych. Po trzecie, interesy podmiotów gospodarczych w usługach dla przedsiębiorstw (B2B) zasadniczo różnią się od ich interesów w usługach dla konsumentów (B2C). |
| --- | --- |

3.5

Od 9 maja do 9 czerwca 2006 r. na forum internetowym prowadzono otwarte konsultacje. Komisja Europejska otrzymała 82 odpowiedzi (12). Opinie dotyczące usług finansowych i ubezpieczeniowych wyrażone przez zainteresowane strony podczas konsultacji publicznych pozwoliły na wyciągnięcie trzech najważniejszych wniosków. Po pierwsze, niezależnie od tego, jakie metody unowocześnienia podejścia do usług finansowych i ubezpieczeniowych w kontekście VAT-u zostaną wybrane, powinny one prowadzić do większej pewności i jasności prawnej oraz do zmniejszenia obciążeń administracyjnych dla usługodawców, podwykonawców, pośredników i klientów. Po drugie, podmioty gospodarcze działające w sektorze ubezpieczeń i w sektorze usług finansowych borykają się zasadniczo z takimi samymi problemami, ale mogą ustalić inną hierarchię działań naprawczych. Po trzecie, interesy podmiotów gospodarczych w usługach dla przedsiębiorstw (B2B) zasadniczo różnią się od ich interesów w usługach dla konsumentów (B2C).

| 3.6 | W czerwcu 2007 roku rozpoczęto publikowanie na stronie internetowej dyrekcji generalnej dokumentów roboczych zawierających pierwsze projekty aktów prawnych. Projekty przepisów były obszernie omawiane ze wszystkimi zainteresowanymi stronami na kilku posiedzeniach. W dniu 31 lipca 2007 r. zorganizowano okrągły stół ds. VAT-u z udziałem zainteresowanych stron. W dniu 28 listopada 2007 r. Komisja Europejska przyjęła i oficjalnie ogłosiła wyżej wymienione wnioski oraz ocenę skutków. |
| --- | --- |

3.6

W czerwcu 2007 roku rozpoczęto publikowanie na stronie internetowej dyrekcji generalnej dokumentów roboczych zawierających pierwsze projekty aktów prawnych. Projekty przepisów były obszernie omawiane ze wszystkimi zainteresowanymi stronami na kilku posiedzeniach. W dniu 31 lipca 2007 r. zorganizowano okrągły stół ds. VAT-u z udziałem zainteresowanych stron. W dniu 28 listopada 2007 r. Komisja Europejska przyjęła i oficjalnie ogłosiła wyżej wymienione wnioski oraz ocenę skutków.

| 3.7 | W ocenie skutków DG TAXUD opisuje przewidywany wpływ wniosku na konsumentów indywidualnych, przedsiębiorstwa, europejskie podmioty działające w sektorze finansowym i ubezpieczeniowym oraz krajowe administracje podatkowe. Podstawą tej oceny (13) były w szczególności wyniki analizy na temat zrozumienia skutków gospodarczych zwolnienia usług finansowych i ubezpieczeniowych z podatku od wartości dodanej. W zależności od różnych czynników — takich jak stawka podstawowa VAT-u, obowiązujące podejście do usług finansowych i ubezpieczeniowych z perspektywy VAT-u, powiązania z innymi podatkami, np. podatkami od wynagrodzeń, wpływ na koszty ubezpieczenia społecznego oraz koszty bezrobocia itp. — oczekuje się, że wpływ na budżet w poszczególnych państwach członkowskich UE będzie różny. Niemniej jednak na podstawie analizy sporządzonej przez PricewaterhouseCoopers (14) można spodziewać się następujących skutków (15): |
| --- | --- |

3.7

W ocenie skutków DG TAXUD opisuje przewidywany wpływ wniosku na konsumentów indywidualnych, przedsiębiorstwa, europejskie podmioty działające w sektorze finansowym i ubezpieczeniowym oraz krajowe administracje podatkowe. Podstawą tej oceny (13) były w szczególności wyniki analizy na temat zrozumienia skutków gospodarczych zwolnienia usług finansowych i ubezpieczeniowych z podatku od wartości dodanej. W zależności od różnych czynników — takich jak stawka podstawowa VAT-u, obowiązujące podejście do usług finansowych i ubezpieczeniowych z perspektywy VAT-u, powiązania z innymi podatkami, np. podatkami od wynagrodzeń, wpływ na koszty ubezpieczenia społecznego oraz koszty bezrobocia itp. — oczekuje się, że wpływ na budżet w poszczególnych państwach członkowskich UE będzie różny. Niemniej jednak na podstawie analizy sporządzonej przez PricewaterhouseCoopers (14) można spodziewać się następujących skutków (15):

| 3.7.1 | Wpływ na budżet konsumentów indywidualnych i przedsiębiorstw: obecnie usługi ubezpieczeniowe i finansowe są zazwyczaj zwolnione z VAT-u. Szerszy dostęp do możliwości dobrowolnego wyboru opodatkowania VAT-em nie powinien w żaden sposób zwiększyć ostatecznego kosztu usług finansowych ponoszonego przez konsumentów. W przypadku transakcji zawieranych w ramach świadczenia usług finansowych część ceny produktu, którą stanowi niepodlegający zwrotowi VAT, to tzw. podatek ukryty. Wprowadzenie prawa wyboru opodatkowania VAT-em usunęłoby ten ukryty podatek i powinno umożliwić przedsiębiorstwom zwiększenie wydajności, a co za tym idzie, oferowanie produktów po niższej cenie. Takie samo rozumowanie ma zastosowanie do porozumień dotyczących podziału kosztów. Jest to jednak tylko założenie wynikające z doświadczeń związanych z istnieniem prawa wyboru opodatkowania w takich krajach jak Belgia. Przeprowadzone zostaną dodatkowe prace mające na celu dalszą ocenę rzeczywistego wpływu wprowadzenia prawa wyboru opodatkowania na modele prowadzenia działalności oraz koszty produktów finansowych w różnych segmentach rynku. Indywidualni konsumenci detaliczni powinni zostać objęci najkorzystniejszą opcją, a ich sytuacja nie może ulec pogorszeniu wskutek stosowania VAT-u w innych segmentach rynku. |
| --- | --- |

3.7.1

Wpływ na budżet konsumentów indywidualnych i przedsiębiorstw: obecnie usługi ubezpieczeniowe i finansowe są zazwyczaj zwolnione z VAT-u. Szerszy dostęp do możliwości dobrowolnego wyboru opodatkowania VAT-em nie powinien w żaden sposób zwiększyć ostatecznego kosztu usług finansowych ponoszonego przez konsumentów. W przypadku transakcji zawieranych w ramach świadczenia usług finansowych część ceny produktu, którą stanowi niepodlegający zwrotowi VAT, to tzw. podatek ukryty. Wprowadzenie prawa wyboru opodatkowania VAT-em usunęłoby ten ukryty podatek i powinno umożliwić przedsiębiorstwom zwiększenie wydajności, a co za tym idzie, oferowanie produktów po niższej cenie. Takie samo rozumowanie ma zastosowanie do porozumień dotyczących podziału kosztów. Jest to jednak tylko założenie wynikające z doświadczeń związanych z istnieniem prawa wyboru opodatkowania w takich krajach jak Belgia. Przeprowadzone zostaną dodatkowe prace mające na celu dalszą ocenę rzeczywistego wpływu wprowadzenia prawa wyboru opodatkowania na modele prowadzenia działalności oraz koszty produktów finansowych w różnych segmentach rynku. Indywidualni konsumenci detaliczni powinni zostać objęci najkorzystniejszą opcją, a ich sytuacja nie może ulec pogorszeniu wskutek stosowania VAT-u w innych segmentach rynku.

| 3.7.1.1 | W przypadku przedsiębiorstw bardzo mało prawdopodobne wydaje się, by skorzystanie z prawa wyboru opodatkowania miało niekorzystne konsekwencje, ponieważ zasadniczo mogą one odzyskać VAT naliczony. Ewentualne skutki dla budżetu konsumentów indywidualnych, w przypadku gdyby skorzystano z prawa wyboru opodatkowania VAT-em transakcji typu B2C — co jest bardzo mało prawdopodobne — są mniej oczywiste. W związku z tym, że konsumenci indywidualni nie mogą odliczać VAT-u, mógłby powstać problem naliczania VAT-u od innych podobnych podatków, zwłaszcza w przypadku składek ubezpieczeniowych. Obecnie składki te są fakturowane wraz z podatkami krajowymi i opłatami parafiskalnymi z tego względu, że krajowe organy podatkowe nie mogą nakładać VAT-u na usługi ubezpieczeniowe. Wynik ostateczny zależy jednak od tego, w jakim zakresie instytucje finansowe i ubezpieczeniowe będą skutecznie korzystały z prawa wyboru opodatkowania w przypadku usług typu B2C. |
| --- | --- |

3.7.1.1

W przypadku przedsiębiorstw bardzo mało prawdopodobne wydaje się, by skorzystanie z prawa wyboru opodatkowania miało niekorzystne konsekwencje, ponieważ zasadniczo mogą one odzyskać VAT naliczony. Ewentualne skutki dla budżetu konsumentów indywidualnych, w przypadku gdyby skorzystano z prawa wyboru opodatkowania VAT-em transakcji typu B2C — co jest bardzo mało prawdopodobne — są mniej oczywiste. W związku z tym, że konsumenci indywidualni nie mogą odliczać VAT-u, mógłby powstać problem naliczania VAT-u od innych podobnych podatków, zwłaszcza w przypadku składek ubezpieczeniowych. Obecnie składki te są fakturowane wraz z podatkami krajowymi i opłatami parafiskalnymi z tego względu, że krajowe organy podatkowe nie mogą nakładać VAT-u na usługi ubezpieczeniowe. Wynik ostateczny zależy jednak od tego, w jakim zakresie instytucje finansowe i ubezpieczeniowe będą skutecznie korzystały z prawa wyboru opodatkowania w przypadku usług typu B2C.

| 3.7.2 | Wpływ na zatrudnienie: należy zauważyć, że wpływ na budżet nie dotyczy wyłącznie wielkości dochodu z tytułu VAT-u. EKES zdecydowanie zapewnia, że rozwiązania w dziedzinie VAT-u, takie jak prawo wyboru opodatkowania i porozumienia dotyczące podziału kosztów, przyczynią się do przyciągnięcia i utrzymania w państwach członkowskich kluczowych sektorów w tym zakresie. Z jednej strony, rozwiązania te gwarantują bezpośrednie zatrudnienie w sektorze usług finansowych i ubezpieczeń. Z drugiej strony, przyczyniają się do większego zatrudnienia pośredniego w państwach członkowskich. Miejsca pracy mogą powstać pośrednio w innych sektorach, takich jak sektor technologii informacyjnych i komunikacyjnych oraz inne sektory zajmujące się świadczeniem usług zlecanych na zewnątrz. Obejmuje to także dostawców towarów i usług na rzecz instytucji finansowych i ubezpieczeniowych (np. dostawców sprzętu komputerowego, podmioty świadczące usługi ochroniarskie, cateringowe, budowlane, agencje nieruchomości). Wnioski te powinny zapobiec przenoszeniu przez podmioty europejskie niektórych elementów swojej działalności poza granice UE (tzn. przenoszeniu pewnych funkcji poza Europę), jako że nowe zasady — o ile zostaną odpowiednio przygotowane i wdrożone — dawałyby podmiotom atrakcyjną możliwość centralizacji elementów swojej działalności lub zlecania ich na zewnątrz („outsourcingu”) w ramach UE. Rozumowanie to opiera się na analizie zwykłych praktyk biznesowych uwzględniających znaczenie rozeznania lokalnego i procesów kontroli. Niemniej jednak nie gwarantuje to oczywiście, że podmioty europejskie nie zdecydują się w przyszłości na przeniesienie części swoich działań poza Europę. Dlatego też EKES przywiązuje szczególną wagę do kwestii osiągnięcia odpowiedniej równowagi pomiędzy konkurencyjnością a jakością zatrudnienia. |
| --- | --- |

3.7.2

Wpływ na zatrudnienie: należy zauważyć, że wpływ na budżet nie dotyczy wyłącznie wielkości dochodu z tytułu VAT-u. EKES zdecydowanie zapewnia, że rozwiązania w dziedzinie VAT-u, takie jak prawo wyboru opodatkowania i porozumienia dotyczące podziału kosztów, przyczynią się do przyciągnięcia i utrzymania w państwach członkowskich kluczowych sektorów w tym zakresie. Z jednej strony, rozwiązania te gwarantują bezpośrednie zatrudnienie w sektorze usług finansowych i ubezpieczeń. Z drugiej strony, przyczyniają się do większego zatrudnienia pośredniego w państwach członkowskich. Miejsca pracy mogą powstać pośrednio w innych sektorach, takich jak sektor technologii informacyjnych i komunikacyjnych oraz inne sektory zajmujące się świadczeniem usług zlecanych na zewnątrz. Obejmuje to także dostawców towarów i usług na rzecz instytucji finansowych i ubezpieczeniowych (np. dostawców sprzętu komputerowego, podmioty świadczące usługi ochroniarskie, cateringowe, budowlane, agencje nieruchomości). Wnioski te powinny zapobiec przenoszeniu przez podmioty europejskie niektórych elementów swojej działalności poza granice UE (tzn. przenoszeniu pewnych funkcji poza Europę), jako że nowe zasady — o ile zostaną odpowiednio przygotowane i wdrożone — dawałyby podmiotom atrakcyjną możliwość centralizacji elementów swojej działalności lub zlecania ich na zewnątrz („outsourcingu”) w ramach UE. Rozumowanie to opiera się na analizie zwykłych praktyk biznesowych uwzględniających znaczenie rozeznania lokalnego i procesów kontroli. Niemniej jednak nie gwarantuje to oczywiście, że podmioty europejskie nie zdecydują się w przyszłości na przeniesienie części swoich działań poza Europę. Dlatego też EKES przywiązuje szczególną wagę do kwestii osiągnięcia odpowiedniej równowagi pomiędzy konkurencyjnością a jakością zatrudnienia.

| 3.7.3 | Przewidywany wpływ na europejskie instytucje finansowe i ubezpieczeniowe: Komisja Europejska oczekuje, że doprecyzowanie definicji zwolnionych usług finansowych i ubezpieczeniowych wpłynie na obniżenie kosztów przestrzegania przepisów podatkowych. Obecnie przedsiębiorstwa muszą upewnić się co do interpretacji zwolnienia w każdym państwie członkowskim i często zmuszone są zwracać się w tym zakresie do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Oznacza to nie tylko znaczne wydatki, ale stanowi przeszkodę w integracji europejskiej i konkurencyjności międzynarodowej. Jednolita wykładnia będzie oznaczać, że interpretacja stosowana w jednym państwie członkowskim będzie obowiązywać w pozostałych państwach członkowskich. Co więcej, rozszerzenie dostępu do porozumień dotyczących podziału kosztów oraz prawa wyboru opodatkowania pozwoli instytucjom finansowym i ubezpieczeniowym lepiej zarządzać wpływem VAT-u niepodlegającego zwrotowi na ich wewnętrzną strukturę kosztów. Zwiększy to rentowność podmiotów działających w sektorze finansowym i ubezpieczeniowym, umożliwiając im skuteczniejsze konkurowanie na rynkach światowych oraz obniżenie kosztów kapitału i ubezpieczenia dla gospodarki europejskiej i konsumentów ogółem. |
| --- | --- |

3.7.3

Przewidywany wpływ na europejskie instytucje finansowe i ubezpieczeniowe: Komisja Europejska oczekuje, że doprecyzowanie definicji zwolnionych usług finansowych i ubezpieczeniowych wpłynie na obniżenie kosztów przestrzegania przepisów podatkowych. Obecnie przedsiębiorstwa muszą upewnić się co do interpretacji zwolnienia w każdym państwie członkowskim i często zmuszone są zwracać się w tym zakresie do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Oznacza to nie tylko znaczne wydatki, ale stanowi przeszkodę w integracji europejskiej i konkurencyjności międzynarodowej. Jednolita wykładnia będzie oznaczać, że interpretacja stosowana w jednym państwie członkowskim będzie obowiązywać w pozostałych państwach członkowskich. Co więcej, rozszerzenie dostępu do porozumień dotyczących podziału kosztów oraz prawa wyboru opodatkowania pozwoli instytucjom finansowym i ubezpieczeniowym lepiej zarządzać wpływem VAT-u niepodlegającego zwrotowi na ich wewnętrzną strukturę kosztów. Zwiększy to rentowność podmiotów działających w sektorze finansowym i ubezpieczeniowym, umożliwiając im skuteczniejsze konkurowanie na rynkach światowych oraz obniżenie kosztów kapitału i ubezpieczenia dla gospodarki europejskiej i konsumentów ogółem.

| 3.7.4 | Wpływ na budżet krajowych administracji podatkowych: Komisja jest przekonana, że zwiększenie pewności prawnej zabezpieczy prawa państw członkowskich do nakładania podatków i ograniczy możliwości agresywnego planowania podatkowego. Ponadto dzięki bardziej przejrzystym zasadom stosowania zwolnień obciążenie administracyjne krajowych administracji podatkowych powinno się zmniejszyć. Niemniej jednak mimo bardziej jednolitego stosowania zwolnień, nie można wykluczyć, że niektóre państwa członkowskie będą zmuszone objąć zwolnieniem usługi, które obecnie uznają za podlegające opodatkowaniu, i odwrotnie. Komisja uważa jednak, na podstawie ogólnej oceny, że całkowity wpływ budżetowych skutków proponowanych rozwiązań będzie nieznaczny lub nawet neutralny. Instytucje ubezpieczeniowe i finansowe osiągające większe dochody zapłacą większe podatki bezpośrednie, a zatem przyczynią się do zwiększenia budżetów krajowych. Co więcej, znaczna część VAT-u, który teoretycznie przepadłby w przypadkach zastosowania porozumień dotyczących podziału kosztów, w rzeczywistości obecnie nie jest nakładana, ponieważ podmioty zmniejszają koszt centralizacji działań, stosując odpowiednie, choć skomplikowane i stanowiące obciążenie administracyjne, środki organizacyjne. |
| --- | --- |

3.7.4

Wpływ na budżet krajowych administracji podatkowych: Komisja jest przekonana, że zwiększenie pewności prawnej zabezpieczy prawa państw członkowskich do nakładania podatków i ograniczy możliwości agresywnego planowania podatkowego. Ponadto dzięki bardziej przejrzystym zasadom stosowania zwolnień obciążenie administracyjne krajowych administracji podatkowych powinno się zmniejszyć. Niemniej jednak mimo bardziej jednolitego stosowania zwolnień, nie można wykluczyć, że niektóre państwa członkowskie będą zmuszone objąć zwolnieniem usługi, które obecnie uznają za podlegające opodatkowaniu, i odwrotnie. Komisja uważa jednak, na podstawie ogólnej oceny, że całkowity wpływ budżetowych skutków proponowanych rozwiązań będzie nieznaczny lub nawet neutralny. Instytucje ubezpieczeniowe i finansowe osiągające większe dochody zapłacą większe podatki bezpośrednie, a zatem przyczynią się do zwiększenia budżetów krajowych. Co więcej, znaczna część VAT-u, który teoretycznie przepadłby w przypadkach zastosowania porozumień dotyczących podziału kosztów, w rzeczywistości obecnie nie jest nakładana, ponieważ podmioty zmniejszają koszt centralizacji działań, stosując odpowiednie, choć skomplikowane i stanowiące obciążenie administracyjne, środki organizacyjne.

| 3.7.4.1 | Komisja Europejska zaznacza jednak, że trudno jest oszacować skutki proponowanych rozwiązań w zakresie VAT-u. Wiele będzie zależeć od tego, jak na takie zmiany zareagują instytucje finansowe i ubezpieczeniowe. W odniesieniu do podziału kosztów zmniejszenie się dochodów budżetu z tytułu podatku zależy od tego, czy stosowne porozumienia już obowiązują i czy podlegają one VAT-owi czy też nie. Jeżeli nowe zasady zachęcą podmioty działające w sektorze finansowym i ubezpieczeniowym do zawierania porozumień zmierzających do zwiększenia wydajności, których w innym przypadku nawet by nie rozważały, nie będzie utraty dochodów z tytułu VAT-u. Jeżeli porozumienia takie już istnieją i podlegają VAT-owi, co jest mało prawdopodobne, dochody podatkowe budżetu mogą ulec zmniejszeniu w związku z bardziej rozległą ulgą. W odniesieniu do zmian zasad dotyczących prawa wyboru opodatkowania można się spodziewać niższych dochodów z tytułu podatków w przypadku transakcji typu B2B, ponieważ klienci instytucjonalni są zazwyczaj w stanie odzyskać VAT, który płacą. Z drugiej jednak strony nałożenie podatku na transakcje typu B2C teoretycznie powinno przynieść większe dochody podatkowe. Na obecnym etapie nie można być jednak pewnym, w jakim zakresie podmioty gospodarcze będą korzystały z możliwości opodatkowania VAT-em produktów finansowych i ubezpieczeniowych w ramach transakcji typu B2C. Instytucje finansowe i ubezpieczeniowe musiałyby się najpierw upewnić, czy będą w stanie zwiększyć wydajność do poziomu pozwalającego na pobieranie VAT-u od klientów indywidualnych bez zwiększenia ponoszonych przez nich kosztów. |
| --- | --- |

3.7.4.1

Komisja Europejska zaznacza jednak, że trudno jest oszacować skutki proponowanych rozwiązań w zakresie VAT-u. Wiele będzie zależeć od tego, jak na takie zmiany zareagują instytucje finansowe i ubezpieczeniowe. W odniesieniu do podziału kosztów zmniejszenie się dochodów budżetu z tytułu podatku zależy od tego, czy stosowne porozumienia już obowiązują i czy podlegają one VAT-owi czy też nie. Jeżeli nowe zasady zachęcą podmioty działające w sektorze finansowym i ubezpieczeniowym do zawierania porozumień zmierzających do zwiększenia wydajności, których w innym przypadku nawet by nie rozważały, nie będzie utraty dochodów z tytułu VAT-u. Jeżeli porozumienia takie już istnieją i podlegają VAT-owi, co jest mało prawdopodobne, dochody podatkowe budżetu mogą ulec zmniejszeniu w związku z bardziej rozległą ulgą. W odniesieniu do zmian zasad dotyczących prawa wyboru opodatkowania można się spodziewać niższych dochodów z tytułu podatków w przypadku transakcji typu B2B, ponieważ klienci instytucjonalni są zazwyczaj w stanie odzyskać VAT, który płacą. Z drugiej jednak strony nałożenie podatku na transakcje typu B2C teoretycznie powinno przynieść większe dochody podatkowe. Na obecnym etapie nie można być jednak pewnym, w jakim zakresie podmioty gospodarcze będą korzystały z możliwości opodatkowania VAT-em produktów finansowych i ubezpieczeniowych w ramach transakcji typu B2C. Instytucje finansowe i ubezpieczeniowe musiałyby się najpierw upewnić, czy będą w stanie zwiększyć wydajność do poziomu pozwalającego na pobieranie VAT-u od klientów indywidualnych bez zwiększenia ponoszonych przez nich kosztów.

4.   Uwagi dotyczące usług finansowych i ubezpieczeniowych

| 4.1 | EKES w pełni popiera ambitne plany Komisji Europejskiej dotyczące dostosowania zasad dotyczących VAT-u w zakresie usług ubezpieczeniowych i finansowych do wymogów nowoczesnego rynku. Propozycje Komisji wyraźnie mają na celu rozwiązanie głównych problemów branży finansowej i ubezpieczeniowej oraz klientów, a wybrane rozwiązanie, czyli projekt dyrektywy oraz środki wykonawcze zawarte w projekcie rozporządzenia, wydaje się rozsądne i logiczne. |
| --- | --- |

4.1

EKES w pełni popiera ambitne plany Komisji Europejskiej dotyczące dostosowania zasad dotyczących VAT-u w zakresie usług ubezpieczeniowych i finansowych do wymogów nowoczesnego rynku. Propozycje Komisji wyraźnie mają na celu rozwiązanie głównych problemów branży finansowej i ubezpieczeniowej oraz klientów, a wybrane rozwiązanie, czyli projekt dyrektywy oraz środki wykonawcze zawarte w projekcie rozporządzenia, wydaje się rozsądne i logiczne.

| 4.2 | EKES zachęca jednak Komisję Europejską oraz państwa członkowskie do dalszych prac w celu doprecyzowania niektórych definicji, tak by ostatecznie rozwiązać podstawowy problem dotyczący zagwarantowania większej pewności prawnej. W odniesieniu do definicji usług finansowych EKES jest zaniepokojony brzmieniem sformułowań zawartych we wnioskach, takich jak udzielanie kredytu, którego definicja znajduje się w proponowanym art. 135 ust. 2 dyrektywy VAT i art. 15 rozporządzenia VAT. Definicje te nie są jednoznaczne i wydają się zbyt ograniczające. Ujęto w nich na przykład jedynie pożyczanie pieniędzy, i to najwyraźniej w ogólnym znaczeniu, bez wyszczególnienia różnych istniejących i pojawiających się sposobów finansowania, w tym transakcji z wykorzystaniem papierów wartościowych. EKES zaleca zatem rozważenie dalszego doprecyzowania definicji, aby uwzględnić ewentualne dalsze zmiany w sektorze usług finansowych, do czego dąży Komisja. |
| --- | --- |

4.2

EKES zachęca jednak Komisję Europejską oraz państwa członkowskie do dalszych prac w celu doprecyzowania niektórych definicji, tak by ostatecznie rozwiązać podstawowy problem dotyczący zagwarantowania większej pewności prawnej. W odniesieniu do definicji usług finansowych EKES jest zaniepokojony brzmieniem sformułowań zawartych we wnioskach, takich jak udzielanie kredytu, którego definicja znajduje się w proponowanym art. 135 ust. 2 dyrektywy VAT i art. 15 rozporządzenia VAT. Definicje te nie są jednoznaczne i wydają się zbyt ograniczające. Ujęto w nich na przykład jedynie pożyczanie pieniędzy, i to najwyraźniej w ogólnym znaczeniu, bez wyszczególnienia różnych istniejących i pojawiających się sposobów finansowania, w tym transakcji z wykorzystaniem papierów wartościowych. EKES zaleca zatem rozważenie dalszego doprecyzowania definicji, aby uwzględnić ewentualne dalsze zmiany w sektorze usług finansowych, do czego dąży Komisja.

| 4.3 | Takie samo zalecenie odnosi się do wniosku dotyczącego rozporządzenia. EKES zalecałby dalsze prace nad stosowanym w rozporządzeniu wykazem przykładów, tak aby zagwarantować, że będzie on jednoznaczny i konsekwentny. EKES uznaje, że rozporządzenie teoretycznie nie zawiera wyczerpujących wykazów definicji, ale wyraża niepokój w związku z ryzykiem występowania nieporozumień oraz w związku z nieznanymi skutkami praktycznymi nieuwzględnienia konkretnych usług finansowych i ubezpieczeniowych w wyżej wymienionych wykazach. |
| --- | --- |

4.3

Takie samo zalecenie odnosi się do wniosku dotyczącego rozporządzenia. EKES zalecałby dalsze prace nad stosowanym w rozporządzeniu wykazem przykładów, tak aby zagwarantować, że będzie on jednoznaczny i konsekwentny. EKES uznaje, że rozporządzenie teoretycznie nie zawiera wyczerpujących wykazów definicji, ale wyraża niepokój w związku z ryzykiem występowania nieporozumień oraz w związku z nieznanymi skutkami praktycznymi nieuwzględnienia konkretnych usług finansowych i ubezpieczeniowych w wyżej wymienionych wykazach.

| 4.4 | Należy zastanowić się nad zagwarantowaniem większej pewności w odniesieniu do poszczególnych kategorii usług płatniczych, instrumentów pochodnych, papierów wartościowych i usług powierniczych oraz w odniesieniu do zakresu zastosowania zwolnienia względem konkretnych usług dotyczących zarządzania funduszami inwestycyjnymi. W odniesieniu do usług, które uznaje się za mające istotne i specyficzne cechy usługi objętej zwolnieniem, EKES jest zdania, że może należałoby dodatkowo doprecyzować pojęcie „istotnych” i „specyficznych” cech (16). Wydaje się, że wnioski w niektórych fragmentach nie wyjaśniają w sposób jednoznaczny, które z działań administracyjnych są rzeczywiście uznawane za specyficzne i istotne, a wykazy nie zawsze wydają się w pełni konsekwentne, jako że usługi należące do tego samego łańcucha wartości są czasem traktowane niejednolicie. |
| --- | --- |

4.4

Należy zastanowić się nad zagwarantowaniem większej pewności w odniesieniu do poszczególnych kategorii usług płatniczych, instrumentów pochodnych, papierów wartościowych i usług powierniczych oraz w odniesieniu do zakresu zastosowania zwolnienia względem konkretnych usług dotyczących zarządzania funduszami inwestycyjnymi. W odniesieniu do usług, które uznaje się za mające istotne i specyficzne cechy usługi objętej zwolnieniem, EKES jest zdania, że może należałoby dodatkowo doprecyzować pojęcie „istotnych” i „specyficznych” cech (16). Wydaje się, że wnioski w niektórych fragmentach nie wyjaśniają w sposób jednoznaczny, które z działań administracyjnych są rzeczywiście uznawane za specyficzne i istotne, a wykazy nie zawsze wydają się w pełni konsekwentne, jako że usługi należące do tego samego łańcucha wartości są czasem traktowane niejednolicie.

| 4.5 | W odniesieniu do pośrednictwa należy bardziej doprecyzować definicję „strony umowy” i „usług zestandaryzowanych” (17). Usługi pośrednictwa powinny być również włączone do definicji usług mających „istotne” i „specyficzne” cechy usługi zwolnionej (18). W przeciwnym wypadku usługi pośrednictwa nie byłyby już traktowane w równy sposób. Byłoby to także sprzeczne z nową koncepcją proponowanych zwolnień, w której skoncentrowano się na świadczeniu usługi, nie zaś na usługodawcy, czy na środkach wykorzystanych do jej świadczenia. |
| --- | --- |

4.5

W odniesieniu do pośrednictwa należy bardziej doprecyzować definicję „strony umowy” i „usług zestandaryzowanych” (17). Usługi pośrednictwa powinny być również włączone do definicji usług mających „istotne” i „specyficzne” cechy usługi zwolnionej (18). W przeciwnym wypadku usługi pośrednictwa nie byłyby już traktowane w równy sposób. Byłoby to także sprzeczne z nową koncepcją proponowanych zwolnień, w której skoncentrowano się na świadczeniu usługi, nie zaś na usługodawcy, czy na środkach wykorzystanych do jej świadczenia.

| 4.6 | Należy zwrócić szczególną uwagę na takie usługi jak emerytury i renty, które zostaną objęte zwolnieniem na podstawie innych kategorii zwolnień. W zależności od istnienia lub braku ryzyka będą się one zaliczać albo do „ubezpieczeń” (19), albo do „depozytów finansowych” (20). Przy tym problem stanowi fakt, że koncepcja usług powiązanych (obsługi administracyjnej) zostanie rozwinięta oddzielnie i w inny sposób (21). W związku z tym produkty łączne będą musiały być objęte dwiema różnymi kategoriami VAT-u dotyczącymi usług istotnych i specyficznych, zgodnie z ich zakwalifikowaniem na podstawie głównej usługi podlegającej zwolnieniu. |
| --- | --- |

4.6

Należy zwrócić szczególną uwagę na takie usługi jak emerytury i renty, które zostaną objęte zwolnieniem na podstawie innych kategorii zwolnień. W zależności od istnienia lub braku ryzyka będą się one zaliczać albo do „ubezpieczeń” (19), albo do „depozytów finansowych” (20). Przy tym problem stanowi fakt, że koncepcja usług powiązanych (obsługi administracyjnej) zostanie rozwinięta oddzielnie i w inny sposób (21). W związku z tym produkty łączne będą musiały być objęte dwiema różnymi kategoriami VAT-u dotyczącymi usług istotnych i specyficznych, zgodnie z ich zakwalifikowaniem na podstawie głównej usługi podlegającej zwolnieniu.

| 4.7 | EKES z zadowoleniem przyjmuje rozszerzenie prawa podmiotów gospodarczych do wyboru opodatkowania VAT-em usług bankowych i ubezpieczeniowych oraz wprowadzenie porozumień dotyczących podziału jako sposobu na zmniejszenie skutków VAT-u ukrytego. EKES obawia się jednak, że rygorystyczne warunki kwalifikowalności do podziału kosztów, a także ściśle określony zakres usług, które można świadczyć w ramach neutralnych z punktu widzenia VAT-u porozumień dotyczących podziału kosztów, w praktyce ograniczą potencjalne korzyści wynikające z przepisów dotyczących podziału kosztów do bardzo niewielkiej liczby sytuacji. |
| --- | --- |

4.7

EKES z zadowoleniem przyjmuje rozszerzenie prawa podmiotów gospodarczych do wyboru opodatkowania VAT-em usług bankowych i ubezpieczeniowych oraz wprowadzenie porozumień dotyczących podziału jako sposobu na zmniejszenie skutków VAT-u ukrytego. EKES obawia się jednak, że rygorystyczne warunki kwalifikowalności do podziału kosztów, a także ściśle określony zakres usług, które można świadczyć w ramach neutralnych z punktu widzenia VAT-u porozumień dotyczących podziału kosztów, w praktyce ograniczą potencjalne korzyści wynikające z przepisów dotyczących podziału kosztów do bardzo niewielkiej liczby sytuacji.

| 4.8 | Powszechne wprowadzenie grup do celów VAT-u (traktowania grupy spółek jako jednego płatnika VAT-u zgodnie z obowiązującą dyrektywą VAT, lecz wyłącznie na zasadzie dobrowolności) oraz stosownych przepisów zwalczających nadużycia mogłoby okazać się właściwszym i bardziej elastycznym rozwiązaniem pozwalającym podmiotom gospodarczym na łączenie kluczowych elementów swojej działalności bez konieczności zapłaty dodatkowego VAT-u. EKES przyznaje jednak, że obecnie państwa członkowskie nie wyrażają jednomyślnego poparcia dla wdrożenia przepisów dotyczących grup do celów VAT-u, a ponadto pewne zastrzeżenia zgłosiła także Komisja. Z tego względu rozwiązanie to nie wydaje się właściwe w krótkiej perspektywie. |
| --- | --- |

4.8

Powszechne wprowadzenie grup do celów VAT-u (traktowania grupy spółek jako jednego płatnika VAT-u zgodnie z obowiązującą dyrektywą VAT, lecz wyłącznie na zasadzie dobrowolności) oraz stosownych przepisów zwalczających nadużycia mogłoby okazać się właściwszym i bardziej elastycznym rozwiązaniem pozwalającym podmiotom gospodarczym na łączenie kluczowych elementów swojej działalności bez konieczności zapłaty dodatkowego VAT-u. EKES przyznaje jednak, że obecnie państwa członkowskie nie wyrażają jednomyślnego poparcia dla wdrożenia przepisów dotyczących grup do celów VAT-u, a ponadto pewne zastrzeżenia zgłosiła także Komisja. Z tego względu rozwiązanie to nie wydaje się właściwe w krótkiej perspektywie.

| 4.9 | EKES z zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie ogólnego prawa wyboru opodatkowania VAT-em, które obecnie nie jest dostępne w przypadku usług ubezpieczeniowych. Zalety tej opcji są wyraźnie widoczne w przypadku transakcji typu B2B, w ramach których kupujący może odzyskać VAT. EKES obawia się jednak, że nowe przepisy mogą doprowadzić do dodatkowego opodatkowania i mieć konsekwencje budżetowe dla klientów indywidualnych, którzy nie mogą odzyskać VAT-u. Niezależnie od tego, jakie prawo ma zastosowanie do umów, umowy ubezpieczeniowe podlegają podatkom pośrednim, a składki ubezpieczeniowe opłatom parafiskalnym w państwie członkowskim, w którym umiejscowione jest dane ryzyko. Stawki takich podatków znacznie różnią się pomiędzy państwami członkowskimi oraz pomiędzy grupami ubezpieczeń (np. ubezpieczenie na życie, OC itp.). Podważa to konieczność zapewnienia koordynacji w całej UE. EKES wyraża wątpliwość, czy towarzystwa ubezpieczeniowe będą korzystały z możliwości opodatkowania VAT-em, w szczególności na rynkach transakcji typu B2C, dopóki krajowe organy podatkowe nakładać będą inne podatki na składki ubezpieczeniowe. Z drugiej strony, EKES uważa, że mało prawdopodobne jest, by organy krajowe zniosły lub przynajmniej odpowiednio obniżyły podatki od składek, ponieważ spowoduje to straty w dochodach państw członkowskich. Należy zatem zająć się tą kwestią. |
| --- | --- |

4.9

EKES z zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie ogólnego prawa wyboru opodatkowania VAT-em, które obecnie nie jest dostępne w przypadku usług ubezpieczeniowych. Zalety tej opcji są wyraźnie widoczne w przypadku transakcji typu B2B, w ramach których kupujący może odzyskać VAT. EKES obawia się jednak, że nowe przepisy mogą doprowadzić do dodatkowego opodatkowania i mieć konsekwencje budżetowe dla klientów indywidualnych, którzy nie mogą odzyskać VAT-u. Niezależnie od tego, jakie prawo ma zastosowanie do umów, umowy ubezpieczeniowe podlegają podatkom pośrednim, a składki ubezpieczeniowe opłatom parafiskalnym w państwie członkowskim, w którym umiejscowione jest dane ryzyko. Stawki takich podatków znacznie różnią się pomiędzy państwami członkowskimi oraz pomiędzy grupami ubezpieczeń (np. ubezpieczenie na życie, OC itp.). Podważa to konieczność zapewnienia koordynacji w całej UE. EKES wyraża wątpliwość, czy towarzystwa ubezpieczeniowe będą korzystały z możliwości opodatkowania VAT-em, w szczególności na rynkach transakcji typu B2C, dopóki krajowe organy podatkowe nakładać będą inne podatki na składki ubezpieczeniowe. Z drugiej strony, EKES uważa, że mało prawdopodobne jest, by organy krajowe zniosły lub przynajmniej odpowiednio obniżyły podatki od składek, ponieważ spowoduje to straty w dochodach państw członkowskich. Należy zatem zająć się tą kwestią.

| 4.10 | W odniesieniu do prawa wyboru opodatkowania w odniesieniu do usług ubezpieczeniowych i finansowych EKES z zadowoleniem przyjąłby również system pozwalający podmiotom gospodarczym skorzystać z możliwości objęcia VAT-em poszczególnych transakcji lub poszczególnych klientów albo wcześniej określonych kategorii transakcji lub klientów. Jednocześnie korzystne byłoby także zapewnienie podmiotom możliwości odpowiedniego odzyskania VAT-u naliczonego przypadającego na ich sprzedaż podlegającą VAT-owi. Dzięki temu osiągnięto by maksymalną neutralność VAT w transakcjach typu B2B. Niemniej jednak najważniejsze jest zapewnienie jednolitego wdrożenia prawa wyboru opodatkowania VAT-em od roku 2012 oraz uniemożliwienie państwom członkowskim ustalania różnych warunków korzystania z możliwości objęcia VAT-em. Jeżeli prawo wyboru opodatkowania nie będzie stosowane w podobny sposób, mogą pojawić się zakłócenia konkurencji między państwami członkowskimi i podmiotami gospodarczymi. |
| --- | --- |

4.10

W odniesieniu do prawa wyboru opodatkowania w odniesieniu do usług ubezpieczeniowych i finansowych EKES z zadowoleniem przyjąłby również system pozwalający podmiotom gospodarczym skorzystać z możliwości objęcia VAT-em poszczególnych transakcji lub poszczególnych klientów albo wcześniej określonych kategorii transakcji lub klientów. Jednocześnie korzystne byłoby także zapewnienie podmiotom możliwości odpowiedniego odzyskania VAT-u naliczonego przypadającego na ich sprzedaż podlegającą VAT-owi. Dzięki temu osiągnięto by maksymalną neutralność VAT w transakcjach typu B2B. Niemniej jednak najważniejsze jest zapewnienie jednolitego wdrożenia prawa wyboru opodatkowania VAT-em od roku 2012 oraz uniemożliwienie państwom członkowskim ustalania różnych warunków korzystania z możliwości objęcia VAT-em. Jeżeli prawo wyboru opodatkowania nie będzie stosowane w podobny sposób, mogą pojawić się zakłócenia konkurencji między państwami członkowskimi i podmiotami gospodarczymi.

Bruksela, 29 maja 2008 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Zainteresowane strony to: podmioty finansowe, ubezpieczyciele i krajowe organy podatkowe.

1

(2)  MEMO/07/519 „Unowocześnianie zasad podatku od wartości dodanej mających zastosowanie do usług finansowych i ubezpieczeniowych — często zadawane pytania”, Bruksela, 28 listopada 2007 r., s. 1–4

2

(3)  COM (2007) 747 wersja ostateczna, Wniosek dotyczący dyrektywy Rady — uzasadnienie, Bruksela, 28 listopada 2007 r., s. 2–4

3

(4)  Battiau P. (2005) Letter from Brussels. VAT in the Finance Sector (List z Brukseli: VAT w sektorze finansowym), opublikowany w: The Tax Journal, 28 listopada 2005 r., s. 11–14

4

Letter from Brussels. VAT in the Finance Sector

(5)  COM (2007) 747, Wniosek dotyczący dyrektywy Rady — uzasadnienie, Bruksela, 28 listopada 2007 r., s. 2–4

5

(6)  COM (2007) 747, Wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w odniesieniu do opodatkowania usług ubezpieczeniowych i finansowych

6

(7)  COM (2007) 746, Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady ustanawiającego przepisy wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w odniesieniu do opodatkowania usług ubezpieczeniowych i finansowych

7

(8)  COM (2007)747 wersja ostateczna, Wniosek dotyczący dyrektywy Rady — uzasadnienie, Bruksela, 28 listopada 2007 r., s. 2–6.

8

(9)  SEC (2007) 1554 dokument roboczy Komisji, Dokument uzupełniający wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w odniesieniu do opodatkowania usług ubezpieczeniowych i finansowych — ocena skutków, Bruksela, 28 listopada 2007 r., s. 1–61.

9

(10)  Price Waterhouse Coopers, Przetarg nr Taxud/2005/AO-006, Study to increase the Understanding of the Economic Effects of the VAT Exemption for Financial and Insurance Services (Badanie mające na celu pogłębienie zrozumienia skutków gospodarczych zwolnienia z VAT dla usług finansowych i ubezpieczeniowych), Bruksela, 2006, s. 1–369.

10

(11)  SEC (2007)1554 dokument roboczy Komisji, Dokument uzupełniający wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w odniesieniu do opodatkowania usług ubezpieczeniowych i finansowych — ocena skutków, Bruksela, 28 listopada 2007 r., s. 12–13.

11

(12)  Dokument dotyczący konsultacji publicznych (Dokument konsultacyjny na temat unowocześnienia obowiązków w zakresie podatku od wartości dodanej w odniesieniu do usług finansowych i ubezpieczeniowych) i szczegółowe przedstawienie opinii wyrażonych przez respondentów (Podsumowanie wyników — Konsultacje publiczne na temat usług finansowych i ubezpieczeniowych) znajdują się na stronie: http://ec.europa.eu/taxation_customs/common/consultations/tax/article_2447_en.htm

12

(13)  Price Waterhouse Coopers, Przetarg nr Taxud/2005/AO-006, Study to increase the Understanding of the Economic Effects of the VAT Exemption for Financial and Insurance Services (Badanie mające na celu pogłębienie zrozumienia skutków gospodarczych zwolnienia z VAT dla usług finansowych i ubezpieczeniowych), Bruksela, 2006, s. 162–174.

13

(14)  Zob. przypis 10

14

(15)  MEMO/07/519, Unowocześnianie zasad VAT mających zastosowanie do usług finansowych i ubezpieczeniowych — często zadawane pytania, Bruksela, 28 listopada 2007 r., s. 2–4

15

(16)  Zob. art. 135 ust. 1 lit. a) wniosku dotyczącego dyrektywy VAT i art. 14 wniosku dotyczącego rozporządzenia VAT

16

(17)  Zob. art. 135a ust. 9 wniosku dotyczącego dyrektywy VAT i art. 10 ust. 1–2 wniosku dotyczącego rozporządzenia VAT

17

(18)  Zob. art. 135 ust. 1 lit. a) wniosku dotyczącego dyrektywy VAT

18

(19)  Zob. art. 2 ust. 1 wniosku dotyczącego rozporządzenia VAT

19

(20)  Zob.: art. 5 ust. 1 lit. h) wniosku dotyczącego rozporządzenia VAT

20

(21)  Zob. art. 14 i 17 wniosku dotyczącego rozporządzenia VAT

21

---

| 30.8.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 224/130 |
| --- | --- | --- | --- |

30.8.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 224/130

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie „Stosunki UE-Serbia: rola społeczeństwa obywatelskiego”

(2008/C 224/29)

Pismem z dnia 18 lipca 2007 r., komisarz Margot Wallström i komisarz Olli Rehn zwrócili się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o opracowanie opinii rozpoznawczej w sprawie:

„Stosunki UE-Serbia: rola społeczeństwa obywatelskiego”.

Sekcja Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 5 maja 2008 r. Sprawozdawcą był Seppo KALLIO.

Na 445. sesji plenarnej w dniach 28-29 maja 2008 r. (posiedzenie z 29 maja) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 74 do 9 — 10 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski przedstawione w opinii

| 1.1 | Zalecenia dla instytucji i organów Unii Europejskiej (UE)






  — | Wspieranie rządu serbskiego w pracach nad strategią rozwoju społeczeństwa obywatelskiego (1). |
| --- | --- | --- |

1.1

Zalecenia dla instytucji i organów Unii Europejskiej (UE)

—

Wspieranie rządu serbskiego w pracach nad strategią rozwoju społeczeństwa obywatelskiego (1).

| — | Zwiększenie wsparcia, także finansowego, dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego w Serbii w celu utrzymania ich niezależności od rządu oraz zagwarantowania trwałości projektów przez nie realizowanych. |
| --- | --- |

—

Zwiększenie wsparcia, także finansowego, dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego w Serbii w celu utrzymania ich niezależności od rządu oraz zagwarantowania trwałości projektów przez nie realizowanych.

| — | Stworzenie właściwszych i skuteczniejszych programów pomocy finansowej w celu skrócenia długotrwałych procedur rozpatrywania wniosków i podejmowania decyzji. Dotyczy to także nowych instrumentów ustanowionych przez Komisję Europejską (KE) na rzecz rozwoju społeczeństwa obywatelskiego i dialogu. Szeroki krąg zainteresowanych organizacji powinien mieć dostęp do wsparcia dostosowanego do ich potrzeb. |
| --- | --- |

—

Stworzenie właściwszych i skuteczniejszych programów pomocy finansowej w celu skrócenia długotrwałych procedur rozpatrywania wniosków i podejmowania decyzji. Dotyczy to także nowych instrumentów ustanowionych przez Komisję Europejską (KE) na rzecz rozwoju społeczeństwa obywatelskiego i dialogu. Szeroki krąg zainteresowanych organizacji powinien mieć dostęp do wsparcia dostosowanego do ich potrzeb.

| — | Rozróżnienie pomiędzy organizacjami pozarządowymi i partnerami społecznymi w kontekście tworzenia i przyjęcia strategii wsparcia. |
| --- | --- |

—

Rozróżnienie pomiędzy organizacjami pozarządowymi i partnerami społecznymi w kontekście tworzenia i przyjęcia strategii wsparcia.

| — | Wspieranie programów dotyczących budowania zdolności partnerów społecznych z myślą o umocnieniu ich zdolności prowadzenia skutecznego dialogu społecznego. |
| --- | --- |

—

Wspieranie programów dotyczących budowania zdolności partnerów społecznych z myślą o umocnieniu ich zdolności prowadzenia skutecznego dialogu społecznego.

| — | Systematyczne wspieranie takich projektów prowadzonych przez organizacje społeczeństwa obywatelskiego, koncentrujących się na promowaniu idei integracji europejskiej w całym społeczeństwie. W systematycznej debacie na temat kwestii dotyczących integracji europejskiej powinny uczestniczyć wszystkie grupy społeczne, w tym społeczeństwo obywatelskie. W tym kontekście należy rozważyć wsparcie dla szerszego zakresu działań w ramach Krajowego Konwentu w sprawie Unii Europejskiej w Serbii, który obejmuje przedstawicieli zarówno organizacji rządowych jak i organizacji społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

—

Systematyczne wspieranie takich projektów prowadzonych przez organizacje społeczeństwa obywatelskiego, koncentrujących się na promowaniu idei integracji europejskiej w całym społeczeństwie. W systematycznej debacie na temat kwestii dotyczących integracji europejskiej powinny uczestniczyć wszystkie grupy społeczne, w tym społeczeństwo obywatelskie. W tym kontekście należy rozważyć wsparcie dla szerszego zakresu działań w ramach Krajowego Konwentu w sprawie Unii Europejskiej w Serbii, który obejmuje przedstawicieli zarówno organizacji rządowych jak i organizacji społeczeństwa obywatelskiego.

| — | Wspieranie projektów mających na celu transfer wiedzy specjalistycznej i doświadczenia z państw członkowskich UE do Serbii. Prawdziwą wartość dodaną mógłby stanowić wkład „nowych” państw członkowskich z Europy Środkowej i Wschodniej. Instytucje europejskie powinny bardziej docenić znaczenie projektów współpracy bliźniaczej i je wspierać. Ustanowione niedawno instrumenty służące promowaniu rozwoju społeczeństwa obywatelskiego i dialogu mogą stanowić wsparcie dla tego typu działalności. |
| --- | --- |

—

Wspieranie projektów mających na celu transfer wiedzy specjalistycznej i doświadczenia z państw członkowskich UE do Serbii. Prawdziwą wartość dodaną mógłby stanowić wkład „nowych” państw członkowskich z Europy Środkowej i Wschodniej. Instytucje europejskie powinny bardziej docenić znaczenie projektów współpracy bliźniaczej i je wspierać. Ustanowione niedawno instrumenty służące promowaniu rozwoju społeczeństwa obywatelskiego i dialogu mogą stanowić wsparcie dla tego typu działalności.

| — | Umożliwianie przedstawicielom organizacji społeczeństwa obywatelskiego z Serbii przyjazdów do instytucji UE i bezpłatnego udziału w konferencjach i wydarzeniach organizowanych przez UE. |
| --- | --- |

—

Umożliwianie przedstawicielom organizacji społeczeństwa obywatelskiego z Serbii przyjazdów do instytucji UE i bezpłatnego udziału w konferencjach i wydarzeniach organizowanych przez UE.

| — | Wzmocnienie wsparcia dla regionalnych sieci organizacji społeczeństwa obywatelskiego na Bałkanach Zachodnich i opracowanie programów regionalnych. Szczególną uwagę należy zwrócić na intensyfikację dialogu między serbskimi a kosowskimi (2) organizacjami społeczeństwa obywatelskiego w celu wypełnienia luki komunikacyjnej między władzami serbskimi i kosowskimi (2). |
| --- | --- |

—

Wzmocnienie wsparcia dla regionalnych sieci organizacji społeczeństwa obywatelskiego na Bałkanach Zachodnich i opracowanie programów regionalnych. Szczególną uwagę należy zwrócić na intensyfikację dialogu między serbskimi a kosowskimi (2) organizacjami społeczeństwa obywatelskiego w celu wypełnienia luki komunikacyjnej między władzami serbskimi i kosowskimi (2).

| — | Utrzymywanie systematycznego dialogu z pozostałymi podmiotami udzielającymi wsparcia finansowego, tak aby organizacjom społeczeństwa obywatelskiego Serbii i Bałkanów Zachodnich jako całości zapewnić właściwie ukierunkowane, skuteczne, rzeczywiste wsparcie w odpowiednim czasie. |
| --- | --- |

—

Utrzymywanie systematycznego dialogu z pozostałymi podmiotami udzielającymi wsparcia finansowego, tak aby organizacjom społeczeństwa obywatelskiego Serbii i Bałkanów Zachodnich jako całości zapewnić właściwie ukierunkowane, skuteczne, rzeczywiste wsparcie w odpowiednim czasie.

| — | Lepsze uwidocznienie działań przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Serbii przedstawicielom organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz obywatelom Serbii. |
| --- | --- |

—

Lepsze uwidocznienie działań przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Serbii przedstawicielom organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz obywatelom Serbii.

| — | Nawiązanie systematycznego i zorganizowanego dialogu między przedstawicielami organizacji społeczeństwa obywatelskiego a przedstawicielstwem Komisji Europejskiej (KE) w Serbii w celu uzyskiwania bezpośrednich informacji na temat sytuacji serbskiego społeczeństwa obywatelskiego; |
| --- | --- |

—

Nawiązanie systematycznego i zorganizowanego dialogu między przedstawicielami organizacji społeczeństwa obywatelskiego a przedstawicielstwem Komisji Europejskiej (KE) w Serbii w celu uzyskiwania bezpośrednich informacji na temat sytuacji serbskiego społeczeństwa obywatelskiego;

| — | Organizowanie regularnych spotkań z przedstawicielami organizacji społeczeństwa obywatelskiego, aby umożliwić bardziej elastyczną reakcję na ich oczekiwania i potrzeby. |
| --- | --- |

—

Organizowanie regularnych spotkań z przedstawicielami organizacji społeczeństwa obywatelskiego, aby umożliwić bardziej elastyczną reakcję na ich oczekiwania i potrzeby.

| 1.2 | Zalecenia dla Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (EKES-u)






  — | Stworzenie wspólnego komitetu konsultacyjnego EKES-u i serbskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego w celu promowania i wspierania dialogu obywatelskiego w Serbii. Przy braku właściwych podstaw prawnych — Układu o Stabilizacji i Stowarzyszeniu (USS) — EKES mógłby ustanowić tymczasowy wspólny komitet konsultacyjny do realizacji tych celów do chwili podpisania i ratyfikowania Układu o Stabilizacji i Stowarzyszeniu. |
| --- | --- | --- |

1.2

Zalecenia dla Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (EKES-u)

—

Stworzenie wspólnego komitetu konsultacyjnego EKES-u i serbskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego w celu promowania i wspierania dialogu obywatelskiego w Serbii. Przy braku właściwych podstaw prawnych — Układu o Stabilizacji i Stowarzyszeniu (USS) — EKES mógłby ustanowić tymczasowy wspólny komitet konsultacyjny do realizacji tych celów do chwili podpisania i ratyfikowania Układu o Stabilizacji i Stowarzyszeniu.

| — | Czynny udział w nowym programie bezpośredniego dialogu, którym kieruje Dyrekcja Generalna ds. Rozszerzenia KE: EKES mógłby przygotować i zorganizować wizyty studyjne w UE (zwłaszcza w Brukseli) przedstawicieli serbskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

—

Czynny udział w nowym programie bezpośredniego dialogu, którym kieruje Dyrekcja Generalna ds. Rozszerzenia KE: EKES mógłby przygotować i zorganizować wizyty studyjne w UE (zwłaszcza w Brukseli) przedstawicieli serbskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego.

| — | Umożliwianie przedstawicielom serbskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego wizyt w EKES-ie i zapoznanie się z jego działalnością. |
| --- | --- |

—

Umożliwianie przedstawicielom serbskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego wizyt w EKES-ie i zapoznanie się z jego działalnością.

| 1.3 | Zalecenia dla władz Serbii






  — | Jak najszybsze przyjęcie ustawy o stowarzyszeniach społeczeństwa obywatelskiego oraz związanych z nią przepisów prawnych, zwłaszcza w zakresie prawa podatkowego. |
| --- | --- | --- |

1.3

Zalecenia dla władz Serbii

—

Jak najszybsze przyjęcie ustawy o stowarzyszeniach społeczeństwa obywatelskiego oraz związanych z nią przepisów prawnych, zwłaszcza w zakresie prawa podatkowego.

| — | Opracowanie strategii na rzecz rozwoju społeczeństwa obywatelskiego: stworzyłoby to podstawę istnienia prawdziwego społeczeństwa obywatelskiego jako koniecznego elementu dojrzałego społeczeństwa demokratycznego. Strategia ta powinna zostać opracowana w ścisłej współpracy z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

—

Opracowanie strategii na rzecz rozwoju społeczeństwa obywatelskiego: stworzyłoby to podstawę istnienia prawdziwego społeczeństwa obywatelskiego jako koniecznego elementu dojrzałego społeczeństwa demokratycznego. Strategia ta powinna zostać opracowana w ścisłej współpracy z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego.

| — | Prowadzenie systematycznego dialogu z przedstawicielami organizacji społeczeństwa obywatelskiego na temat kwestii dotyczących tych organizacji. Podejście rządu do społeczeństwa obywatelskiego powinno być obejmować szersze jego kręgi. |
| --- | --- |

—

Prowadzenie systematycznego dialogu z przedstawicielami organizacji społeczeństwa obywatelskiego na temat kwestii dotyczących tych organizacji. Podejście rządu do społeczeństwa obywatelskiego powinno być obejmować szersze jego kręgi.

| — | Wprowadzenie różnych zachęt, także finansowych, dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego w celu wspierania ich rozwoju i trwałości ich działań. Należy opracować przejrzysty system dotacji, który będzie umożliwiał organizacjom społeczeństwa obywatelskiego ubieganie się o dotacje z budżetu państwa. |
| --- | --- |

—

Wprowadzenie różnych zachęt, także finansowych, dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego w celu wspierania ich rozwoju i trwałości ich działań. Należy opracować przejrzysty system dotacji, który będzie umożliwiał organizacjom społeczeństwa obywatelskiego ubieganie się o dotacje z budżetu państwa.

| — | Wspieranie utrzymywania regularnego trójstronnego dialogu społecznego oraz zapewnienie właściwego funkcjonowania serbskiej rady społeczno-gospodarczej zgodnie z prawem. Powinno to się opierać na regularnym uczestnictwie przedstawicieli wszystkich zainteresowanych ministerstw w posiedzeniach serbskiej RSG. |
| --- | --- |

—

Wspieranie utrzymywania regularnego trójstronnego dialogu społecznego oraz zapewnienie właściwego funkcjonowania serbskiej rady społeczno-gospodarczej zgodnie z prawem. Powinno to się opierać na regularnym uczestnictwie przedstawicieli wszystkich zainteresowanych ministerstw w posiedzeniach serbskiej RSG.

| — | Zapewnienie właściwego i rzeczywistego wdrożenia ułatwień wizowych i umów o readmisji z UE oraz przeprowadzenie koniecznych reform w celu kontynuacji procesu liberalizacji przepisów wizowych. Bezwizowe podróże mają zasadnicze znaczenie dla umocnienia kontaktów serbskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego z podobnymi organizacjami w Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

—

Zapewnienie właściwego i rzeczywistego wdrożenia ułatwień wizowych i umów o readmisji z UE oraz przeprowadzenie koniecznych reform w celu kontynuacji procesu liberalizacji przepisów wizowych. Bezwizowe podróże mają zasadnicze znaczenie dla umocnienia kontaktów serbskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego z podobnymi organizacjami w Unii Europejskiej.

| 1.4 | Zalecenia dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego w Serbii






  — | Ustanowienie zinstytucjonalizowanych platform regularnych spotkań i wymiany poglądów. |
| --- | --- | --- |

1.4

Zalecenia dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego w Serbii

—

Ustanowienie zinstytucjonalizowanych platform regularnych spotkań i wymiany poglądów.

| — | Poprawa umiejętności zarządzania przedstawicieli organizacji społeczeństwa obywatelskiego poprzez ich udział w różnych programach szkoleniowych. |
| --- | --- |

—

Poprawa umiejętności zarządzania przedstawicieli organizacji społeczeństwa obywatelskiego poprzez ich udział w różnych programach szkoleniowych.

| — | Zwiększenie liczby przedstawicieli mniejszości narodowych i etnicznych w projektach opracowywanych przez serbskie organizacje społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

—

Zwiększenie liczby przedstawicieli mniejszości narodowych i etnicznych w projektach opracowywanych przez serbskie organizacje społeczeństwa obywatelskiego.

| — | Większe uwzględnianie współpracy regionalnej, np. poprzez korzystanie z doświadczeń organizacji społeczeństwa obywatelskiego w państwach członkowskich UE, zwłaszcza z Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej, i współpracę z nimi. |
| --- | --- |

—

Większe uwzględnianie współpracy regionalnej, np. poprzez korzystanie z doświadczeń organizacji społeczeństwa obywatelskiego w państwach członkowskich UE, zwłaszcza z Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej, i współpracę z nimi.

| — | Umacnianie współpracy z mediami oraz poprawa swojego wizerunku publicznego poprzez propagowanie projektów i osiągnięć organizacji społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

—

Umacnianie współpracy z mediami oraz poprawa swojego wizerunku publicznego poprzez propagowanie projektów i osiągnięć organizacji społeczeństwa obywatelskiego.

| 1.5 | Zalecenia dla serbskich i kosowskich (3) organizacji społeczeństwa obywatelskiego






  — | Podejmowanie wszelkich wysiłków na rzecz utrzymania lub poprawy współpracy oraz bezpośrednich kontaktów pomiędzy serbskimi i kosowskimi (3) organizacjami społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- | --- |

1.5

Zalecenia dla serbskich i kosowskich (3) organizacji społeczeństwa obywatelskiego

—

Podejmowanie wszelkich wysiłków na rzecz utrzymania lub poprawy współpracy oraz bezpośrednich kontaktów pomiędzy serbskimi i kosowskimi (3) organizacjami społeczeństwa obywatelskiego.

2.   Kontekst opinii

2.1   Cele UE na Bałkanach Zachodnich i w Serbii

Bałkany Zachodnie stanowią jeden z najważniejszych priorytetów regionalnych polityki zagranicznej UE. Głównym celem UE na Bałkanach Zachodnich jest zwiększenie stabilności i dobrobytu w regionie. Za równie ważne można uznać przygotowanie krajów Bałkanów Zachodnich do członkostwa w UE. UE wykorzystuje specjalne instrumenty w ramach pomocy przedakcesyjnej, by osiągnąć ten cel.

Proces stabilizacji i stowarzyszenia zainicjowano, by pomóc krajom tego regionu w ich drodze do UE. Podpisanie Układu o Stabilizacji i Stowarzyszeniu jest uważane za istotny krok w kierunku uzyskania pełnego członkostwa w Unii. Do maja 2008 r. tylko pięć spośród sześciu krajów Bałkanów Zachodnich podpisały Układy o Stabilizacji i Stowarzyszeniu. Podczas gdy Chorwacja prowadzi już negocjacje w sprawie przystąpienia do UE, Była Jugosłowiańska Republika Macedonii, posiadająca status państwa kandydującego, nie rozpoczęła jeszcze negocjacji akcesyjnych. Serbia podpisała swój USS w Luksemburgu dn. 29 kwietnia 2008 r. Bośnia i Hercegowina zakończyła negocjacje i parafowała swój układy, ale jeszcze go nie podpisała.

2.2   Sytuacja i rola organizacji społeczeństwa obywatelskiego w Serbii

2.2.1   Szczególna rola organizacji pozarządowych

Organizacje społeczeństwa obywatelskiego, a zwłaszcza organizacje pozarządowe, odegrały ważną rolę w obaleniu reżimu Miloševicia, ponieważ udało im się zmobilizować znaczną część ludności w celu przeprowadzenia demokratycznych zmian. Od 2000 r. organizacje pozarządowe przechodzą proces transformacji polegający na określaniu nowych założeń programowych, celów i priorytetów. Ponieważ Republika Serbii przechodzi trudny proces przemian politycznych, gospodarczych i społecznych, organizacje pozarządowe, a zwłaszcza te, które zajmują się kwestiami demokratyzacji życia politycznego i praw człowieka, odgrywają kluczową rolę w demokratyzacji społeczeństwa serbskiego. Godny odnotowania był zwłaszcza znaczący wkład niektórych organizacji pozarządowych podczas ostatnich wyborów prezydenckich na przełomie stycznia i lutego 2008 r. Ponadto organizacje pozarządowe odegrały istotną rolę w procesie szerzenia wartości europejskich i przybliżania Serbii do UE.

2.2.2   Potrzeba dialogu ze społeczeństwem obywatelskim

W tym względzie należy podkreślić potrzebę intensywnego dialogu pomiędzy organizacjami społeczeństwa obywatelskiego z jednej strony, a rządem serbskim z drugiej. Pomimo wprowadzenia różnych form konsultacji między rządem i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego (4), w Serbii wciąż brakuje systematycznego dialogu. Ustanowienie takiego dialogu leży w żywotnym interesie całego społeczeństwa serbskiego, a zwłaszcza organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Leży to także w interesie UE, ponieważ dobrze funkcjonujące i silne społeczeństwo obywatelskie jest wstępnym warunkiem pomyślnej integracji z UE.

3.   Rozwój sytuacji politycznej w Serbii

3.1   Obecna sytuacja polityczna

Od roku 2000, kiedy to demokratyczny i nastawiony na integrację z UE rząd zastąpił reżim byłego prezydenta Slobodana Miloševicia, Serbia musi zająć się procesem przekształceń politycznych, gospodarczych i społecznych. Problematyczna transformacja gospodarcza, wynik negocjacji w sprawie ostatecznego statusu Kosowa (5) oraz populistyczne wykorzystywanie narodowych uprzedzeń i stereotypów przez niektórych przywódców politycznych przyczyniły się do radykalizacji postaw na serbskiej scenie politycznej. Nie dotyczyło to wyłącznie opozycji, ale w pewnym stopniu także odchodzącego rządu premiera Vojislava Koštunicy. Nie należy zapominać o włączeniu środków masowego przekazu w te procesy, gdyż większość z dziennikarzy i nadawców w istocie daleka jest od niezależności. W niedawnych wyborach prezydenckich ponownie wybrano sprawującego ten urząd Borisa Tadicia, który reprezentuje umiarkowany nurt w serbskiej polityce. Jednak stały brak stabilności koalicji rządowej oraz napięcia na linii Demokratyczna Partia Serbii Vojislava Koštunicy — Partia Demokratyczna Borisa Tadicia, które znacznie wzrosły po ogłoszeniu niepodległości przez Kosowo (5) w lutym 2008 r., doprowadziły do dymisji premiera Vojislava Koštunicy, a 11 maja 2008 r. odbyły się przedterminowe wybory parlamentarne.

3.2   Stosunki polityczne z UE, Rosją i krajami sąsiadującymi

Integracja z UE zakłada spełnienie kryteriów kopenhaskich, warunków uczestniczenia w procesie stabilizacji i stowarzyszenia oraz innych warunków i wymagań stawianych przez UE. Serbia nie spełniła jeszcze tych warunków i wymagań, ale w procesie negocjowania Układu o Stabilizacji i Stowarzyszeniu z UE oraz wdrażania koniecznych reform wykazała się sprawnością administracyjną. W listopadzie 2007 r. UE parafowała Układ o Stabilizacji i Stowarzyszeniu. Szanse na podpisanie układu zostały jednak podważone ze względu na brak współpracy z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla byłej Jugosławii (MTKJ). UE zgodziła się na ustanowienie specjalnej grupy zadaniowej z myślą o zbadaniu sposobów szybkiego osiągnięcia postępów. Z drugiej strony Komisja Europejska wezwała Serbię do potwierdzenia swego zaangażowania na rzecz zacieśnienia więzów z Unią Europejską (6). Także po podpisaniu USS współpraca z MTKJ pozostaje jednym z najważniejszych warunków wstępnych dalszego rozwoju stosunków UE z Serbią. Kolejnym istotnym czynnikiem kształtującym stosunki UE z Serbią będzie umiejętności oddzielenia przez serbski rząd sprawy ostatecznego statusu Kosowa (5) od procesu integracji europejskiej.

Stosunki między Serbią a Rosją stają się coraz bardziej intensywne. Jest to częściowo spowodowane kwestią statusu Kosowa (5), ponieważ Federacja Rosyjska konsekwentnie popierała stanowisko Serbii. Z drugiej strony rozwija się także współpraca gospodarcza — najbardziej widocznym przejawem tego zjawiska jest coraz większe zainteresowanie rosyjskich inwestorów serbską gospodarką.

Chociaż w ostatnich latach nastąpiła pewna poprawa, stosunki Serbii z krajami sąsiadującymi nie zawsze są zadowalające. Stosunki z sąsiadującymi z Serbią państwami członkowskimi UE — Bułgarią, Węgrami i Rumunią — można określić jako bardzo dobre. Tak samo przedstawiają się stosunki z Czarnogórą i Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii. Stosunki między Serbią a Chorwacją są dobre, chociaż nadal istnieje kilka otwartych kwestii, takich jak np. powrót uciekinierów do Chorwacji. Stosunki z Bośnią i Hercegowiną kształtują się w dużym stopniu w oparciu o specyficzne relacje między Serbią a Republiką Srpską. Najbardziej napięte relacje panują oczywiście między Serbią a Kosowem (5), zwłaszcza od ogłoszenia niepodległości przez tę prowincję.

3.3   Rola Serbii w stabilizacji i rozwoju Bałkanów

Serbia jest ważnym krajem Bałkanów Zachodnich i istotnym partnerem UE w tym regionie. Z powodu udziału serbskich przywódców i wojsk we wszystkich wojnach bałkańskich w latach 90. XX wieku, Serbia ma stosunkowo złą reputację w regionie. Jedynym sposobem na poprawę swego wizerunku w regionie jest polepszenie stosunków ze wszystkimi jej sąsiadami i aktywny udział w różnych inicjatywach regionalnych przy pomocy ze strony UE.

4.   Rozwój gospodarczy Serbii

4.1   Obecna sytuacja gospodarcza Serbii

Z powodu izolacji politycznej i gospodarczej, która była rezultatem sposobu sprawowania władzy przez Slobodana Miloševicia, przez większą część lat 90. XX wieku rozwój gospodarczy kraju był spowolniony. Jednak od 2000 r. serbską gospodarkę można określić jako typową gospodarkę okresu transformacji, charakteryzującą się trwałym wzrostem (5,7 % w 2006 r. w porównaniu do 6,2 % w 2005 r.). Wzrostowi PKB towarzyszył spadek inflacji, która w 2007 r. wynosiła 10 % (7). O niekwestionowanej przewadze gospodarczej Serbii stanowią stosunkowo duży potencjał rynkowy, korzystne położenie geograficzne, bezcłowy dostęp do rynków Europy Południowo-Wschodniej, UE, Rosji i Stanów Zjednoczonych oraz wykształcona i wykwalifikowana siła robocza.

4.2   Proces prywatyzacji

Udział sektora prywatnego jest nadal stosunkowo niski w porównaniu ze średnią w UE. Sektor prywatny odpowiada za około 55 % łącznej produkcji i 60 % wszystkich miejsc pracy (8). Ten względnie niewielki udział sektora prywatnego ma negatywny wpływ na konkurencyjność serbskiej gospodarki, zwłaszcza w dziedzinie produktów i usług. Dalszy rozwój serbskiej gospodarki wymaga zatem kontynuowania prywatyzacji i restrukturyzacji spółek państwowych i publicznych.

4.3   Główne branże serbskiej gospodarki

Główne gałęzie serbskiej gospodarki to (w porządku malejącym): usługi, przemysł, rolnictwo i budownictwo. Zdaniem Serbskiej Agencji Promocji Inwestycji i Eksportu do najbardziej dynamicznych gałęzi gospodarki należy rolnictwo, branża informatyczna, przetwórstwo drewna, produkcja mebli, energetyka, przemysł samochodowy, przemysł włókienniczy, elektronika i przemysł farmaceutyczny (9).

4.4   Handel zagraniczny

Unia Europejska jest największym partnerem handlowym Serbii. Wśród najważniejszych dziesięciu partnerów eksportowych Serbii jest sześć państw członkowskich UE. Największy udział w eksporcie Serbii ma jednak sąsiednia Republika Bośni i Hercegowiny. W imporcie serbskim prowadzi Rosja (10).

Na współpracę gospodarczą Serbii z sąsiadami, w tym na stosunki handlowe, pozytywny wpływ będzie miało wdrożenie nowego Środkowoeuropejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu, podpisanego w 2006 r. przez kraje Bałkanów Zachodnich i Mołdawię. Utworzenie strefy wolnego handlu na terenie Bałkanów Zachodnich stanowi jeden z priorytetów procesu przedakcesyjnego.

4.5   Bezpośrednie inwestycje zagraniczne i najwięksi inwestorzy w serbską gospodarkę

Serbska polityka nastawiona na inwestycje przyciągnęła uwagę wielu inwestorów zagranicznych. W roku 2006 łączna kwota BIZ była najwyższa w regionie (3,4 mld euro) (11). Największe przepływy inwestycji były skierowane do sektora usług finansowych, handlu, produkcji, nieruchomości, administracji publicznej i transportu. Najważniejszymi inwestorami są głównie kraje UE, wśród których Grecja zajmuje pierwsze miejsce (12).

Pomimo rosnącej liczby inwestycji rynek serbski nadal dysponuje dużym potencjałem dalszego rozwoju w tej dziedzinie.

5.   Obecna sytuacja i rola organizacji społeczeństwa obywatelskiego

5.1   Codzienne problemy i wyzwania

Można wyróżnić trzy główne problemy: status podatkowy; przepaść między miastem a wsią; rosnąca rywalizacja zamiast współpracy.

Dość kłopotliwy jest fakt, iż ustawodawstwo podatkowe w Serbii nie odróżnia organizacji społeczeństwa obywatelskiego od organizacji nastawionych na zysk. W związku z powyższym organizacje społeczeństwa obywatelskiego są traktowane w taki sam sposób, jak małe przedsiębiorstwa — muszą płacić podatki od otrzymywanych darowizn, a tylko nieliczne z nich są zwolnione z obowiązku uiszczania podatku VAT. Ponadto obecna polityka podatkowa państwa serbskiego nie zachęca do żadnych form przekazywania środków dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego.

Kolejnym problemem jest utrzymująca się przepaść między miastem i wsią. Większość organizacji społeczeństwa obywatelskiego działa w Belgradzie lub w dwóch czy trzech innych dużych miastach, podczas gdy na obszarach wiejskich brak jest doświadczeń w tym zakresie. W rezultacie ogół ludności dysponuje niewielką wiedzą na temat społeczeństwa obywatelskiego i działalności organizacji społeczeństwa obywatelskiego.

Trzeci problem to rosnąca rywalizacja organizacji społeczeństwa obywatelskiego zamiast współpracy, co powoduje napięcia i osłabia ich potencjalną pozycję wobec władz serbskich.

5.2   Współpraca z władzami serbskimi: brak dialogu obywatelskiego

Władze Serbii nadal nie uznają większości organizacji społeczeństwa obywatelskiego za partnera; dotyczy to zwłaszcza tych, które zajmują się niektórymi drażliwymi kwestiami (np. zbrodniami wojennymi, masowymi grobami itp.). Współpraca organizacji społeczeństwa obywatelskiego z rządem centralnym lub samorządami lokalnymi ma charakter doraźny, ponieważ nie wydaje się, by rząd wyrażał chęć nawiązywania partnerstwa z tego rodzaju organizacjami. Z jednej strony jest to spowodowane brakiem ustawodawstwa regulującego stosunki między organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i rządem, z drugiej strony należy także wziąć pod uwagę brak woli politycznej, by bardziej intensywnie angażować organizacje społeczeństwa obywatelskiego w przygotowanie wybranych dokumentów strategicznych i konsultacje na ich temat. Należy także zaznaczyć, że serbskie państwo stosuje raczej wybiórcze podejście do organizacji społeczeństwa obywatelskiego.

5.3   Partnerzy społeczni

5.3.1   Dialog społeczny

Choć rzeczywisty dialog społeczny jest jednym z warunków wstępnych pomyślnych przekształceń gospodarczych, rola partnerów społecznych w społeczeństwie serbskim jest stosunkowo niewielka. Z wejściem w życie prawa pracy w roku 2005 przestał obowiązywać ogólny układ zbiorowy. To samo dotyczy wszystkich szczegółowych umów zbiorowych podpisanych przed rokiem 2001. Kolejną zmianą związaną z nowymi przepisami prawnymi jest to, że rząd nie uczestniczy już w zawieraniu ogólnych umów zbiorowych, choć nadal odgrywa czynną rolę w zawieraniu wielu branżowych i szczegółowych umów zbiorowych. Przedstawiciele związków zawodowych i stowarzyszeń pracodawców, którzy obecnie zajmują się negocjacjami w sprawie ogólnych umów zbiorowych, do chwili obecnej nie osiągnęli porozumienia. Zawarcie nowego ogólnego układu zbiorowego pozostaje więc jednym z najważniejszych warunków wstępnych wzmocnienia dialogu społecznego w społeczeństwie serbskim.

Rada społeczno-gospodarcza Republiki Serbii ustanowiona w 2005 r. ustawą w sprawie rady społeczno-gospodarczej stwarza instytucjonalne podstawy trójstronnych negocjacji. Jednak rada ta boryka się z wieloma problemami, które negatywnie wpływają na jej działalność. Po pierwsze należy wspomnieć o skromnych środkach finansowych. Pomimo wzrastającego finansowania z budżetu państwowego brak środków finansowych negatywnie wpływa na prace sekretariatu i uniemożliwia radzie ustanowienie odpowiedniej liczby grup roboczych oraz organizowanie regularnych posiedzeń. Innym problemem jest niesystematyczna obecność przedstawicieli partnerów społecznych na posiedzeniach rady. W rezultacie niektóre projekty ustawodawcze są przyjmowane przez parlament bez uprzedniego ich omówienia na forum rady.

5.3.2   Organizacje serbskich pracodawców

Związek Pracodawców Serbii (UPS) jest główną organizacją pracodawców. W przeciwieństwie do związków zawodowych Związek Pracodawców Serbii korzysta z dobrej współpracy z Ministerstwem Pracy i Polityki Społecznej. Regularnie uczestniczy on w pracach rady społeczno-gospodarczej Republiki Serbii. Niemniej fakt, że większość najznaczniejszych firm działających w Serbii nie należy do tego stowarzyszenia osłabia legitymizację tej organizacji w kontekście dialogu społecznego. Związek Pracodawców Serbii uczestniczy w pracach Forum Pracodawców Europy Południowo-Wschodniej oraz Międzynarodowej Organizacji Pracodawców. Międzynarodowy wymiar działalności związku zostanie umocniony po uzyskaniu przez niego statusu obserwatora w BussinessEurope. W czerwcu 2008 r. związek ma także przyłączyć się do Śródziemnomorskiego Związku Pracodawców.

5.3.3   Obecna sytuacja i rola związków zawodowych

Związki zawodowe są bardziej zróżnicowane. Ogólnie rzecz biorąc w Serbii jest około 20 000 związków zawodowych na wszystkich poziomach, od zakładowego do krajowego. Większość z nich należy do dwóch głównych federacji krajowych: Niezależność (Nezavisnost) i Konfederacji Niezależnych Związków Zawodowych Serbii (SSSS). Często brak jest wspólnych działań. Kolejny związany z tym problem to brak współpracy między związkami zawodowymi. Choć uważa się, że związki zawodowe odgrywają stosunkowo niewielką rolę w Serbii, ich aktywny udział w negocjacjach zbiorowych zarówno w sektorze publicznym, jak i w przedsiębiorstwach publicznych świadczy o tym, że nie należy bagatelizować ich roli w umacnianiu dialogu społecznego. Jeśli chodzi o działalność międzynarodową serbskich związków zawodowych, zarówno Nezavisnost, jak i SSSS należą do Międzynarodowej Konfederacji Związków Zawodowych i uczestniczą w Bałkańskim Forum Europejskiej Konfederacji Związków Zawodowych.

5.4   Sytuacja wewnątrz różnych grup interesów

5.4.1   Niezadowalające otoczenie prawne

Pomimo różnych oświadczeń serbskich rządów po 2000 r. i ich zobowiązań do przyjęcia nowej ustawy o stowarzyszeniach obywatelskich, praca organizacji nienastawionych na zysk oraz ich stosunki z serbskim państwem pozostają nieuregulowane. W rzeczywistości status prawny różnych grup interesów, a zwłaszcza organizacji pozarządowych, określa krajowa ustawa o stowarzyszaniu obywateli w stowarzyszenia, organizacje społeczne i organizacje polityczne ustanowiona jeszcze w czasach Socjalistycznej Republiki Jugosławii oraz ustawa Republiki (serbskiej) o organizacjach społecznych i stowarzyszeniach obywateli z 1982 r. zmieniona w 1989 r. (13)

W 2006 r. rząd Serbii przyjął projekt ustawy o stowarzyszeniach obywatelskich. Projekt ten, który był zgodny ze stanowiskiem przedstawicieli różnych grup interesu, nie trafił jednak do parlamentu i nie został przyjęty. Projekt ustawy upraszcza procedury rejestrowania stowarzyszeń obywatelskich oraz przewiduje możliwość nabywania mienia i majątku poprzez składki członkowskie, dobrowolne wpłaty, darowizny, podarunki itp. Przewiduje również dotacje i subwencje z budżetu państwa lub samorządów lokalnych dla różnych grup interesów. Jednakże ustawa o stowarzyszeniach obywatelskich nie rozwiązałaby wszystkich problemów dotyczących statusu prawnego i ekonomicznego stowarzyszeń społeczeństwa obywatelskiego. Potrzebny więc będzie duży zbiór dodatkowych aktów prawnych.

5.4.2   Rola i zakres działalności małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), organizacji rolniczych i organizacji konsumenckich

Można stwierdzić, że przedstawiciele MŚP i organizacji rolniczych stoją w obliczu tych samych problemów, z którymi zmagają się związki zawodowe, czyli nieproduktywnego rozdrobnienia i rywalizacji, które uniemożliwiają im utworzenie wpływowych grup nacisku. Wysoki poziom korupcji zapewnia niektórym organizacjom lepszy dostęp do urzędów państwowych niż innym. Jako kolejny czynnik stwarzający podziały można wymienić zbliżone zapatrywania polityczne i lokalizację geograficzną. Mimo iż liczba organizacji konsumenckich jest niższa niż organizacji MŚP i rolniczych, borykają się one z mniej więcej podobnymi problemami.

5.4.3   Organizacje pozarządowe w serbskim społeczeństwie

Serbski sektor organizacji pozarządowych umocnił się w drugiej połowie lat 90. XX wieku, po zakończeniu wojny w Bośni. Organizacje pozarządowe odegrały kluczową rolę w obaleniu reżimu Slobodana Miloševića w 2000 r., mobilizując obywateli i biorąc udział w negocjacjach po stronie opozycji antyrządowej. Kampania „Izlaz 2000” na rzecz udziału w wyborach była bardzo udanym projektem różnych organizacji pozarządowych, który uwidocznił znaczenie sektora pozarządowego w procesie zmian demokratycznych.

Od 2000 r. pozycja organizacji pozarządowych w serbskim społeczeństwie uległa zmianie. Sektor pozarządowy przechodzi proces transformacji. Ponadto w niektórych organizacjach pozarządowych można zauważyć brak entuzjazmu wynikający z powolniejszego tempa reform, niż oczekiwano po przemianach roku 2000. Kolejnym problemem są różne podejścia organizacji pozarządowych do współpracy z rządem — podczas gdy część z nich jest stale w opozycji wobec rządu, inne starają się znaleźć sposoby współpracy. W pewnym stopniu sektor organizacji pozarządowych osłabł, ponieważ po przemianach 2000 r. niektórzy spośród liderów tych organizacji weszli do świata polityki i zaprzestali swojej w nich działalności. W tym kontekście można stwierdzić, że chociaż niektóre organizacje pozarządowe zintensyfikowały swoją działalność, znaczna ich część nie zdołała spełnić kryteriów dotyczących dalszej profesjonalizacji i specjalizacji swojej pracy i napotkała pewne poważne problemy. Jako przykłady pozytywnych zmian należy wymienić zwłaszcza organizacje zajmujące się ochroną środowiska naturalnego.

Największe znaczenie mają problemy finansowe, ponieważ dotyczą podstawowej zdolności większości organizacji pozarządowych do przetrwania. Otrzymują one fundusze jedynie na ograniczoną liczbę projektów i na ograniczony czas, głównie ze źródeł zagranicznych. W rezultacie wielu z nich brak specjalizacji i muszą się koncentrować na różnorodnych projektach o bardzo różnym charakterze. Ma to wpływ nie tylko na ich reputację zawodową, lecz także utrudnia pokonywanie istotnych problemów zagrażających ich istnieniu.

6.   Rola organizacji społeczeństwa obywatelskiego w procesie integracji z UE

6.1   Organizacje społeczeństwa obywatelskiego a proces integracji europejskiej

Szereg organizacji społeczeństwa obywatelskiego w Serbii odgrywa już istotną rolę w procesie zwiększania społecznej świadomości zagadnień UE i integracji europejskiej. Dzięki organizowaniu publicznych wykładów i seminariów oraz rozpowszechnianiu broszur i innych materiałów dotyczących UE i zagadnień pokrewnych organizacje społeczeństwa obywatelskiego uczestniczą w kampanii informacyjnej poświęconej UE, zwłaszcza na obszarach wiejskich i słabiej rozwiniętych. Choć organizacje społeczeństwa obywatelskiego czasem różnią się zapatrywaniami np. w wypadku postawienia pełnej współpracy Serbii z MTKJ (Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla Byłej Jugosławii) jako wstępnego warunku wznowienia negocjacji w sprawie Układu o Stabilizacji i Stowarzyszeniu, ich opinie były zbieżne w okresie wyborów prezydenckich na przełomie stycznia i lutego 2008 r. Przytłaczająca większość organizacji społeczeństwa obywatelskiego opowiedziała się za europejską perspektywą dla Serbii i przyczyniła się do zwiększenia frekwencji wyborczej.

Ściślejsza współpraca władz z organizacjami pracodawców, związkami zawodowymi i innymi grupami interesów mogłaby zatem jeszcze bardziej przyczynić się do lepszego przygotowania ludności Serbii do przystąpienia do UE. Jednakże dalsze zaangażowanie organizacji społeczeństwa obywatelskiego w znaczący dialog z władzami wymaga większej przejrzystości oraz regularnego dostarczania odpowiednich dokumentów i informacji.

6.2   Organizacje społeczeństwa obywatelskiego i współpraca regionalna

Poprawa w zakresie współpracy regionalnej i dobre stosunki z krajami sąsiadującymi stanowią najważniejsze warunki wstępne pomyślnej integracji z UE. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego już dziś odgrywają ważną rolę w stabilizacji stosunków i eliminacji różnic między krajami tego regionu. W tym kontekście za bardzo pozytywny przykład może posłużyć poprawiająca się współpraca między serbskimi i chorwackimi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego. Dzięki poprawie współpracy i prowadzeniu wspólnych projektów organizacje społeczeństwa obywatelskiego będą lepiej przygotowane do stawienia czoła regionalnym problemom i sprostania regionalnym wyzwaniom. Ponadto dobre wyniki współpracy między organizacjami społeczeństwa obywatelskiego w regionie mogą stanowić inspirację dla liderów politycznych tego regionu. Chociaż kontakty między organizacjami społeczeństwa obywatelskiego z roku na rok rozwijają się, obecna sytuacja wciąż nie jest zadowalająca, głównie ze względu na utrzymujące się przeszkody polityczne i niedostateczne środki finansowe, w tym unijne. Pod tym względem poparcie dla regionalnych inicjatyw oddolnych może stanowić jedną z możliwości umacniania współpracy pomiędzy organizacjami społeczeństwa obywatelskiego w regionie.

6.3   Międzynarodowa działalność serbskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego

Włączenie serbskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego we wspólne projekty realizowane z organizacjami partnerskimi z regionu lub spoza jego obszaru może przyczynić się do poprawy bezpośrednich kontaktów międzyludzkich i odbudować stosunki zerwane w czasie wojny. W tym kontekście w wielu dziedzinach udało się doprowadzić do pewnych pozytywnych zmian. Współpraca oraz tworzenie sieci rozwijają się zwłaszcza w przypadku organizacji społeczeństwa obywatelskiego zajmujących się prawami człowieka, ochroną środowiska naturalnego bądź też w przypadku ugrupowań kobiecych. W kontekście dalszego rozwoju społeczeństwa obywatelskiego i organizacji społeczeństwa obywatelskiego należy także podkreślić pozytywne wyniki współpracy między serbskimi stowarzyszeniami i ich odpowiednikami w nowych państwach członkowskich UE.

Nie należy bagatelizować włączenia organizacji społeczeństwa obywatelskiego w działania w zakresie polityki zagranicznej. Intensywniejsza współpraca oficjalnej dyplomacji urzędowej z jednej strony, z dyplomacją społeczną z drugiej, może przyczynić się do poprawy serbskiej polityki zagranicznej oraz pozytywnie wpłynąć na proces integracji europejskiej.

Bruksela, 29 maja 2008 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Zgodnie z definicją Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego termin „społeczeństwo obywatelskie” obejmuje organizacje pracodawców, organizacje pracowników, a także inne organizacje pozarządowe i grupy interesów.

1

(2)  Kosowo w rozumieniu UNSCR 1244

2

(3)  Kosowo w rozumieniu UNSCR 1244

3

(4)  Prowadzi się regularne konsultacje z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego w wielu dziedzinach, takich jak np. integracja europejska, ograniczenie ubóstwa lub strategie dotyczące młodzieży, a uczestniczy w nich kilka organów rządowych lub oficjalnych, np. urząd prezydenta Serbii, serbski Urząd Integracji Europejskiej, Ministerstwo Polityki Społecznej i Pracy, Serbska Izba Handlowa lub Stała Konferencja Miast i Gmin.

4

(5)  Kosowo w rozumieniu UNSCR 1244

5

(6)  Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady: „Bałkany Zachodnie: wzmocnienie perspektywy europejskiej”, Bruksela 5 marca 2008 r. COM(2008) 127

6

(7)  Bank Centralny Serbii, www.nbs.yu

7

(8)  Sprawozdanie w sprawie postępów Serbii w 2007 r., Komisja Europejska, Bruksela, 6 listopada 2007 r., SEC (2007) 1435

8

(9)  Serbska Agencja Promocji Inwestycji i Eksportu, www.siepa.sr.gov.yu

9

(10)  Serbski rocznik statystyczny 2006, www.webzrs.statserb.sr.gov.yu; Dane Komisji Europejskiej www.ec.europa.eu/trade/issues/bilateral/data.htm

10

(11)  www.wiiw.at/e/serbia.html

11

(12)  Przewodnik inwestycji w Europie Środkowo-Wschodniej, 2007 (Southeast Europe Investment Guide 2007), www.seeurope.net/files2/pdf/ig2007/Serbia-pdf

12

(13)  Zdenka Milivojević Społeczeństwo obywatelskie w Serbii. Zlikwidowane w latach dziewięćdziesiątych — zyskujące uznanie i legitymizację po roku 2000. Indeks społeczeństwa obywatelskiego Civicus. Sprawozdanie na temat Serbii. (Belgrad, 2006)

13

---