# Il-Ġurnal Uffiċjali C 162/2008

| | ISSN 1725-5198 |
| --- | --- |
| Il-Ġurnal Uffiċjali
  ta’ l-Unjoni Ewropea | C 162 |
| | |
| Edizzjoni bil-Malti | Informazzjoni u Avviżi | Volum 5125 ta' Ġunju 2008 |

ISSN 1725-5198

Il-Ġurnal Uffiċjali

ta’ l-Unjoni Ewropea

C 162

Edizzjoni bil-Malti

Informazzjoni u Avviżi

Volum 5125 ta' Ġunju 2008

---

| Avviż Nru | Werrej | Paġna |
| --- | --- | --- |
| | III   Atti preparatorji |
| | KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW |
| | 442 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet fis-13 u l-14 ta' Frar 2008 |
| 2008/C 162/01 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Id-definizzjoni tar-rwol u s-sistema ta' l-azzjonijiet kollettivi fil-qasam tal-liġi Komunitarja dwar il-konsum (Opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 1 |
| 2008/C 162/02 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill, lill-Parlament Ewropew u lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew: L-istrateġija Ewropea tal-Politika tal-konsumatur 2007-2013 Responsabbiltajiet akbar għall-konsumaturi, titjib tal-benessri tagħhom, u l-ħarsien effettiv tagħhom COM(2007) 99 finali | 20 |
| 2008/C 162/03 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew: Politika Spazjali Ewropea COM(2007) 212 finali | 24 |
| 2008/C 162/04 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva 1999/44/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill ta' l-25 ta' Mejju 1999 dwar ċerti aspetti tal-bejgħ ta' prodotti għall-konsum u garanziji assoċjati magħhom inkluża l-analiżi tal-każ għall-introduzzjoni tar-responsabilità diretta tal-produtturi COM(2007) 210 finali | 31 |
| 2008/C 162/05 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku Soċjali Ewropew dwar Ir-Rapport mill-Kummissjoni dwar il-Politika dwar il-Kompetizzjoni 2006 COM(2007) 358 finali | 35 |
| 2008/C 162/06 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-approvazzjoni tat-tip ta' komponent għal tagħmir ta' dawl u ta' sinjalizzazzjoni bid-dawl fuq tratturi bir-roti għall-agrikoltura jew għall-foresterija (Verżjoni kkodifikata) COM(2007) 840 finali — 2007/0284 (COD) | 40 |
| 2008/C 162/07 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-ismijiet tat-tessuti (Riformulazzjoni) COM(2007) 870 finali — 2008/0005 (COD) | 40 |
| 2008/C 162/08 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar Ir-ritorn ta' oġġetti ta' kultura illegalment imneħħija mit-territorju ta' Stat Membru (Verżjoni kkodifikata) COM(2007) 873 finali — 2007/0299 (COD) | 41 |
| 2008/C 162/09 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar materji koloranti li jistgħu jiżdiedu ma' prodotti mediċinali COM(2008) 1 finali — 2008/0001 (COD) | 41 |
| 2008/C 162/10 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Evalwazzjoni indipendenti tas-servizzi ta' interess ġenerali | 42 |
| 2008/C 162/11 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-promozzjoni ta' aċċess pubbliku wiesa' għal-librerija diġitali Ewropea | 46 |
| 2008/C 162/12 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar It-taħlita enerġetika fit-trasport | 52 |
| 2008/C 162/13 | Opinjoni Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropewdwar L-effiċjenza enerġetika tal-bini — il-kontribut ta' l-utenti (opinjoni esplorattiva) | 62 |
| 2008/C 162/14 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-impatt possibbli pożittiv jew negattiv taż-żjieda fir-rekwiżiti (politiki) ambjentali u ta' l-enerġija fuq il-kompetittività ta' l-industrija ta' l-UE | 72 |
| 2008/C 162/15 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (KE) Nru 460/2004 li jistabbilixxi l-Aġenzija Ewropea dwar is-Sigurtà tan-Netwerks u l-Informazzjoni f'dak li jirrigwardja l-perijodu effettiv COM(2007) 861 finali — 2007/0291 (COD) | 79 |
| 2008/C 162/16 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-istrumenti tal-ġestjoni bbażati fuq id-drittijiet tas-sajd | 79 |
| 2008/C 162/17 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (KE) Nru 1782/2003 li jistabbilixxi regoli komuni għal skemi diretti ta' appoġġ fi ħdan il-politika agrikola komuni u li jistabbilixxi ċerti skemi ta' appoġġ għall-bdiewa, fir-rigward ta' l-iskema ta' appoġġ dwar il-qoton COM(2007) 701 finali — 2007/0242 (CNS) | 83 |
| 2008/C 162/18 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-użu fil-magħluq ta' mikro-organiżmi modifikati ġenetikament (Riformulazzjoni) COM(2007) 736 finali — 2007/0259 (COD) | 85 |
| 2008/C 162/19 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropej dwar Il-proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-istabbiliment ta' l-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent u n-Netwerk Ewropew ta' Informazzjoni u Osservazzjoni ta' l-Ambjent (verżjoni kkodifikata) COM(2007) 667 finali — 2007/0235 (COD) | 86 |
| 2008/C 162/20 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropej dwar il-proposta għal Regolament (KE) Nru.../... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli ġenerali dwar id-definizzjoni, id-deskrizzjoni u l-preżentazzjoni ta' nbejjed aromatizzati, xorb ibbażat fuq inbid aromatizzat u cocktails aromatizzati magħmula mill-prodotti ta' l-inbid (riformulazzjoni) COM(2007) 848 finali — 2007/0287 (COD) | 86 |
| 2008/C 162/21 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-isfruttament u t-tqegħid fis-suq ta' ilmijiet minerali naturali (Riformulazzjoni) COM(2007) 858 finali — 2007/0292 (COD) | 87 |
| 2008/C 162/22 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-perspettivi tar-riċerka Ewropea fil-qasam tal-faħam u l-azzar | 88 |
| 2008/C 162/23 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-proposta għal Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li tħassar id-Deċiżjoni tal-Kunsill 85/368/KEE dwar it-tqabbil tal-kwalifiki tat-taħriġ professjonali bejn l-Istati Membri tal-Komunità Ewropea COM(2007) 680 finali — 2007/0234 (COD) | 90 |
| 2008/C 162/24 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar linji gwida għall- Politika ta' l-Impjiegi ta' l-Istati Membri COM(2007) 803 finali/2 (Parti V) — 2007/0300 (CNS) | 92 |
| 2008/C 162/25 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-integrazzjoni finanzjarja u s-swieq ta' l-ishma (opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 96 |

Avviż Nru

Werrej

Paġna

III   Atti preparatorji

KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW

442 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet fis-13 u l-14 ta' Frar 2008

2008/C 162/01

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Id-definizzjoni tar-rwol u s-sistema ta' l-azzjonijiet kollettivi fil-qasam tal-liġi Komunitarja dwar il-konsum (Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

1

2008/C 162/02

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill, lill-Parlament Ewropew u lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew: L-istrateġija Ewropea tal-Politika tal-konsumatur 2007-2013 Responsabbiltajiet akbar għall-konsumaturi, titjib tal-benessri tagħhom, u l-ħarsien effettiv tagħhom COM(2007) 99 finali

COM(2007) 99 finali

20

2008/C 162/03

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew: Politika Spazjali Ewropea COM(2007) 212 finali

COM(2007) 212 finali

24

2008/C 162/04

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva 1999/44/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill ta' l-25 ta' Mejju 1999 dwar ċerti aspetti tal-bejgħ ta' prodotti għall-konsum u garanziji assoċjati magħhom inkluża l-analiżi tal-każ għall-introduzzjoni tar-responsabilità diretta tal-produtturi COM(2007) 210 finali

COM(2007) 210 finali

31

2008/C 162/05

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku Soċjali Ewropew dwar Ir-Rapport mill-Kummissjoni dwar il-Politika dwar il-Kompetizzjoni 2006 COM(2007) 358 finali

COM(2007) 358 finali

35

2008/C 162/06

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-approvazzjoni tat-tip ta' komponent għal tagħmir ta' dawl u ta' sinjalizzazzjoni bid-dawl fuq tratturi bir-roti għall-agrikoltura jew għall-foresterija (Verżjoni kkodifikata) COM(2007) 840 finali — 2007/0284 (COD)

COM(2007) 840 finali — 2007/0284 (COD)

40

2008/C 162/07

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-ismijiet tat-tessuti (Riformulazzjoni) COM(2007) 870 finali — 2008/0005 (COD)

COM(2007) 870 finali — 2008/0005 (COD)

40

2008/C 162/08

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar Ir-ritorn ta' oġġetti ta' kultura illegalment imneħħija mit-territorju ta' Stat Membru (Verżjoni kkodifikata) COM(2007) 873 finali — 2007/0299 (COD)

COM(2007) 873 finali — 2007/0299 (COD)

41

2008/C 162/09

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar materji koloranti li jistgħu jiżdiedu ma' prodotti mediċinali COM(2008) 1 finali — 2008/0001 (COD)

COM(2008) 1 finali — 2008/0001 (COD)

41

2008/C 162/10

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Evalwazzjoni indipendenti tas-servizzi ta' interess ġenerali

42

2008/C 162/11

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-promozzjoni ta' aċċess pubbliku wiesa' għal-librerija diġitali Ewropea

46

2008/C 162/12

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar It-taħlita enerġetika fit-trasport

52

2008/C 162/13

Opinjoni Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropewdwar L-effiċjenza enerġetika tal-bini — il-kontribut ta' l-utenti (opinjoni esplorattiva)

62

2008/C 162/14

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-impatt possibbli pożittiv jew negattiv taż-żjieda fir-rekwiżiti (politiki) ambjentali u ta' l-enerġija fuq il-kompetittività ta' l-industrija ta' l-UE

72

2008/C 162/15

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (KE) Nru 460/2004 li jistabbilixxi l-Aġenzija Ewropea dwar is-Sigurtà tan-Netwerks u l-Informazzjoni f'dak li jirrigwardja l-perijodu effettiv COM(2007) 861 finali — 2007/0291 (COD)

COM(2007) 861 finali — 2007/0291 (COD)

79

2008/C 162/16

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-istrumenti tal-ġestjoni bbażati fuq id-drittijiet tas-sajd

79

2008/C 162/17

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (KE) Nru 1782/2003 li jistabbilixxi regoli komuni għal skemi diretti ta' appoġġ fi ħdan il-politika agrikola komuni u li jistabbilixxi ċerti skemi ta' appoġġ għall-bdiewa, fir-rigward ta' l-iskema ta' appoġġ dwar il-qoton COM(2007) 701 finali — 2007/0242 (CNS)

COM(2007) 701 finali — 2007/0242 (CNS)

83

2008/C 162/18

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-użu fil-magħluq ta' mikro-organiżmi modifikati ġenetikament (Riformulazzjoni) COM(2007) 736 finali — 2007/0259 (COD)

COM(2007) 736 finali — 2007/0259 (COD)

85

2008/C 162/19

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropej dwar Il-proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-istabbiliment ta' l-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent u n-Netwerk Ewropew ta' Informazzjoni u Osservazzjoni ta' l-Ambjent (verżjoni kkodifikata) COM(2007) 667 finali — 2007/0235 (COD)

COM(2007) 667 finali — 2007/0235 (COD)

86

2008/C 162/20

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropej dwar il-proposta għal Regolament (KE) Nru.../... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli ġenerali dwar id-definizzjoni, id-deskrizzjoni u l-preżentazzjoni ta' nbejjed aromatizzati, xorb ibbażat fuq inbid aromatizzat u cocktails aromatizzati magħmula mill-prodotti ta' l-inbid (riformulazzjoni) COM(2007) 848 finali — 2007/0287 (COD)

COM(2007) 848 finali — 2007/0287 (COD)

86

2008/C 162/21

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-isfruttament u t-tqegħid fis-suq ta' ilmijiet minerali naturali (Riformulazzjoni) COM(2007) 858 finali — 2007/0292 (COD)

COM(2007) 858 finali — 2007/0292 (COD)

87

2008/C 162/22

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-perspettivi tar-riċerka Ewropea fil-qasam tal-faħam u l-azzar

88

2008/C 162/23

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-proposta għal Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li tħassar id-Deċiżjoni tal-Kunsill 85/368/KEE dwar it-tqabbil tal-kwalifiki tat-taħriġ professjonali bejn l-Istati Membri tal-Komunità Ewropea COM(2007) 680 finali — 2007/0234 (COD)

COM(2007) 680 finali — 2007/0234 (COD)

90

2008/C 162/24

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar linji gwida għall- Politika ta' l-Impjiegi ta' l-Istati Membri COM(2007) 803 finali/2 (Parti V) — 2007/0300 (CNS)

COM(2007) 803 finali/2 (Parti V) — 2007/0300 (CNS)

92

2008/C 162/25

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-integrazzjoni finanzjarja u s-swieq ta' l-ishma (opinjoni fuq inizjattiva proprja)

96

| MT | |
| --- | --- |

MT

---

III Atti preparatorji

KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW

442 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet fis-13 u l-14 ta' Frar 2008

| 25.6.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 162/1 |
| --- | --- | --- | --- |

25.6.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 162/1

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Id-definizzjoni tar-rwol u s-sistema ta' l-azzjonijiet kollettivi fil-qasam tal-liġi Komunitarja dwar il-konsum (Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2008/C 162/01)

Nhar is-16 ta' Frar 2007, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b'konformità ma' l-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, li jfassal opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

Id-definizzjoni tar-rwol u s-sistema ta' l-azzjonijiet kollettivi fil-qasam tal-liġi Komunitarja dwar il-konsum

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar il-31 ta' Jannar 2008. Ir-rapporteur kien is-Sur Pegado Liz.

Matul l-442 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet fit-13 u l-14 ta' Frar 2008 (seduta ta' l-14 ta' Frar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b'134 vot favur, 94 vot kontra u 6 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-KESE ddeċieda li jiftaħ mill-ġdid id-dibattitu dwar il-ħtieġa u l-opportunità għal riflessjoni fil-fond dwar ir-rwol u s-sistema legali ta' forma ta' azzjoni kollettiva armonizzata fuq il-livell Komunitarju, partikolarment fl-oqsma tal-liġi dwar il-konsum u l-kompetizzjoni, ta' l-inqas bħala pass inizjali. |
| --- | --- |

1.1

Il-KESE ddeċieda li jiftaħ mill-ġdid id-dibattitu dwar il-ħtieġa u l-opportunità għal riflessjoni fil-fond dwar ir-rwol u s-sistema legali ta' forma ta' azzjoni kollettiva armonizzata fuq il-livell Komunitarju, partikolarment fl-oqsma tal-liġi dwar il-konsum u l-kompetizzjoni, ta' l-inqas bħala pass inizjali.

| 1.2 | Il-KESE dejjem kien favur li tiġi definita, fuq livell Komunitarju, azzjoni kollettiva li jkollha l-għan li tikseb kumpens effettiv għad-danni fil-każ ta' ksur ta' drittijiet kollettivi jew imxerrda. Azzjoni bħal din tikkumplementa b'mod siewi l-ħarsien li diġà joffru r-rimedji kemm legali kif ukoll alternattivi, fosthom il-mandat ta' inibizzjoni kif definita mid-Direttiva 98/27/KE tad-19 ta' Mejju 1998. |
| --- | --- |

1.2

Il-KESE dejjem kien favur li tiġi definita, fuq livell Komunitarju, azzjoni kollettiva li jkollha l-għan li tikseb kumpens effettiv għad-danni fil-każ ta' ksur ta' drittijiet kollettivi jew imxerrda. Azzjoni bħal din tikkumplementa b'mod siewi l-ħarsien li diġà joffru r-rimedji kemm legali kif ukoll alternattivi, fosthom il-mandat ta' inibizzjoni kif definita mid-Direttiva 98/27/KE tad-19 ta' Mejju 1998.

| 1.3 | Fil-fatt, il-KESE ddefenda bosta drabi l-ħtieġa għal intervent Komunitarju f'dan il-qasam peress li jikkunsidra li azzjoni bħal din:






  — | tista' tikkontribwixxi b'mod deċiżiv sabiex jitneħħew l-ostakoli għat-tħaddim tas-suq intern, li jkunu ġejjin mid-differenzi fid-diversi sistemi legali nazzjonali, filwaqt li tagħti mill-ġdid fiduċja lill-konsumatur fil-benefiċċji tas-suq uniku u tassigura wkoll il-kundizzjonijiet ta' kompetizzjoni ġenwina u leali bejn l-intrapriżi (Artikolu 3(1) (c) u (g) tat-Trattat KE); |
| --- | --- | --- |

1.3

Fil-fatt, il-KESE ddefenda bosta drabi l-ħtieġa għal intervent Komunitarju f'dan il-qasam peress li jikkunsidra li azzjoni bħal din:

—

tista' tikkontribwixxi b'mod deċiżiv sabiex jitneħħew l-ostakoli għat-tħaddim tas-suq intern, li jkunu ġejjin mid-differenzi fid-diversi sistemi legali nazzjonali, filwaqt li tagħti mill-ġdid fiduċja lill-konsumatur fil-benefiċċji tas-suq uniku u tassigura wkoll il-kundizzjonijiet ta' kompetizzjoni ġenwina u leali bejn l-intrapriżi (Artikolu 3(1) (c) u (g) tat-Trattat KE);

| — | tippermetti t-tisħiħ tal-protezzjoni tal-konsumatur billi tagħmilha aktar faċli u effiċjenti għall-konsumaturi li jiddefendu d-drittijiet tagħhom quddiem il-ġustizzja u b'hekk tassigura li l-leġislazzjoni Komunitarja tiġi applikata b'mod aktar effettiv (Artikolu 3(1)(t) tat-Trattat KE); |
| --- | --- |

—

tippermetti t-tisħiħ tal-protezzjoni tal-konsumatur billi tagħmilha aktar faċli u effiċjenti għall-konsumaturi li jiddefendu d-drittijiet tagħhom quddiem il-ġustizzja u b'hekk tassigura li l-leġislazzjoni Komunitarja tiġi applikata b'mod aktar effettiv (Artikolu 3(1)(t) tat-Trattat KE);

| — | twieġeb ghall-prinċipju fundamentali tad-dritt għal rimedju effettiv quddiem tribunal imparzjali, dritt iggarantit mill-Karta Ewropea għad-Drittijiet Fundamentali (Artikolu 47). |
| --- | --- |

—

twieġeb ghall-prinċipju fundamentali tad-dritt għal rimedju effettiv quddiem tribunal imparzjali, dritt iggarantit mill-Karta Ewropea għad-Drittijiet Fundamentali (Artikolu 47).

| 1.4 | Dawn l-aħħar snin bosta Stati Membri adottaw sistemi ġudizzjarji differenti minn xulxin għar-rappreżentazzjoni ta' l-interessi kollettivi tal-konsumaturi filwaqt li oħrajn għadhom m'għamlux hekk; dan joħloq inugwaljanzi fl-aċċess għall-ġustizzja u jxekkel it-twettiq tas-suq intern. Il-KESE jikkundanna din is-sitwazzjoni aktar u aktar minħabba li s-sodisfazzjon u l-fiduċja taċ-ċittadini huma fost l-għanijiet iddikkjarati għat-twettiq tas-suq intern fis-seklu 21. Il-KESE għandu joqgħod attent għall-impatt tal-miżuri kollha maħsuba fir-rigward tal-kompetittività ta' l-intrapriżi Ewropej u r-riperkussjonijiet li l-ispejjeż sproporzjonati jista' jkollhom fl-aħħar mill-aħħar fuq il-ħaddiema u l-konsumaturi. |
| --- | --- |

1.4

Dawn l-aħħar snin bosta Stati Membri adottaw sistemi ġudizzjarji differenti minn xulxin għar-rappreżentazzjoni ta' l-interessi kollettivi tal-konsumaturi filwaqt li oħrajn għadhom m'għamlux hekk; dan joħloq inugwaljanzi fl-aċċess għall-ġustizzja u jxekkel it-twettiq tas-suq intern. Il-KESE jikkundanna din is-sitwazzjoni aktar u aktar minħabba li s-sodisfazzjon u l-fiduċja taċ-ċittadini huma fost l-għanijiet iddikkjarati għat-twettiq tas-suq intern fis-seklu 21. Il-KESE għandu joqgħod attent għall-impatt tal-miżuri kollha maħsuba fir-rigward tal-kompetittività ta' l-intrapriżi Ewropej u r-riperkussjonijiet li l-ispejjeż sproporzjonati jista' jkollhom fl-aħħar mill-aħħar fuq il-ħaddiema u l-konsumaturi.

| 1.5 | Għalhekk, il-KESE jipproponi li jikkontribwixxi għal din ir-riflessjoni b'suġġerimenti konkreti dwar is-sistema legali ta' azzjoni kollettiva bħal din, filwaqt li jqis is-sistemi nazzjonali fis-seħħ fil-pajjiżi Ewropej, iżda wkoll l-esperjenzi ta' pajjiżi oħra li żviluppaw azzjonijiet bħal dawn. Il-Kumitat jikkunsidra b'mod partikulari l-prinċipji msemmija fir-Rakkomandazzjoni C(2007)74 tal-Kunsill tal-Ministri ta' l-OECD tat-12 ta' Lulju 2007 dwar is-soluzzjoni u l-kumpens tat-tilwim dwar il-konsum. |
| --- | --- |

1.5

Għalhekk, il-KESE jipproponi li jikkontribwixxi għal din ir-riflessjoni b'suġġerimenti konkreti dwar is-sistema legali ta' azzjoni kollettiva bħal din, filwaqt li jqis is-sistemi nazzjonali fis-seħħ fil-pajjiżi Ewropej, iżda wkoll l-esperjenzi ta' pajjiżi oħra li żviluppaw azzjonijiet bħal dawn. Il-Kumitat jikkunsidra b'mod partikulari l-prinċipji msemmija fir-Rakkomandazzjoni C(2007)74 tal-Kunsill tal-Ministri ta' l-OECD tat-12 ta' Lulju 2007 dwar is-soluzzjoni u l-kumpens tat-tilwim dwar il-konsum.

| 1.6 | Fid-definizzjoni tal-parametri proposti għal inizjattiva leġislattiva fuq il-livell Komunitarju, il-KESE qies it-tradizzjoni legali komuni ta' l-istituzzjonijiet ġudizzjali Ewropej u l-prinċipji fundamentali komuni tal-proċedura ċivili ta' l-Istati Membri; b'hekk irrifjuta l-aspetti tal-“class actions” bħalma nsibu fl-Istati Uniti, billi dawn huma inkompatibbli mat-tradizzjonijiet u l-prinċipji hawn fuq imsemmija. Il-KESE jikkunsidra bħala partikularment dannuż kull żvilupp ta' prattiki li jattribwixxu lil investituri terzi jew lil avukati ispirati mill-class actions Amerikani partijiet sostanzjali mill-ammonti li jinkisbu bħala kumpens jew bħala danni punittivi waqt proċeduri introdotti f'isem l-interess tal-konsumatur. |
| --- | --- |

1.6

Fid-definizzjoni tal-parametri proposti għal inizjattiva leġislattiva fuq il-livell Komunitarju, il-KESE qies it-tradizzjoni legali komuni ta' l-istituzzjonijiet ġudizzjali Ewropej u l-prinċipji fundamentali komuni tal-proċedura ċivili ta' l-Istati Membri; b'hekk irrifjuta l-aspetti tal-“class actions” bħalma nsibu fl-Istati Uniti, billi dawn huma inkompatibbli mat-tradizzjonijiet u l-prinċipji hawn fuq imsemmija. Il-KESE jikkunsidra bħala partikularment dannuż kull żvilupp ta' prattiki li jattribwixxu lil investituri terzi jew lil avukati ispirati mill-class actions Amerikani partijiet sostanzjali mill-ammonti li jinkisbu bħala kumpens jew bħala danni punittivi waqt proċeduri introdotti f'isem l-interess tal-konsumatur.

| 1.7 | Fid-dawl ta' l-għanijiet u l-finijiet ta' strument bħal dan, il-KESE stħarreġ l-alternattivi ewlenin possibbli f'dak li għandu x'jaqsam mas-sistema legali (vantaġġi u żvantaġġi ta' skema opt-in, opt-out jew imħallta), ir-rwol tal-qorti, il-kumpens għad-danni, ir-rikorsi u l-finanzjament tal-miżuri. |
| --- | --- |

1.7

Fid-dawl ta' l-għanijiet u l-finijiet ta' strument bħal dan, il-KESE stħarreġ l-alternattivi ewlenin possibbli f'dak li għandu x'jaqsam mas-sistema legali (vantaġġi u żvantaġġi ta' skema opt-in, opt-out jew imħallta), ir-rwol tal-qorti, il-kumpens għad-danni, ir-rikorsi u l-finanzjament tal-miżuri.

| 1.8 | Il-bażi legali ta' din l-inizjattiva kif ukoll l-istrument legali li għandu jintuża huma kwistjonijiet importanti li ġew analizzati wkoll u li jagħtu lok għal proposti. |
| --- | --- |

1.8

Il-bażi legali ta' din l-inizjattiva kif ukoll l-istrument legali li għandu jintuża huma kwistjonijiet importanti li ġew analizzati wkoll u li jagħtu lok għal proposti.

| 1.9 | Il-KESE jfakkar ukoll li din ir-riflessjoni dwar it-twaqqif ta' mekkaniżmu ta' azzjonijiet kollettivi ma tmurx affattu kontra l-eżistenza u l-iżvilupp ta' metodi ta' soluzzjoni alternattiva tat-tilwim (ADR), anzi pjuttost bil-maqlub. Il-KESE kien fost l-ewwel li fisser il-ħtieġa għall-ħolqien ta' strumenti effiċjenti li jippermettu lill-konsumatur jiddefendi d-drittijiet tiegħu, kemm individwali kif ukoll kollettivi, bla ma jidħol il-qorti. F'dan ir-rigward, il-KESE jħeġġeġ konformità aħjar tas-sistemi ta' medjazzjoni fis-setturi li jikkostitwixxu d-dinja tal-konsum u b'mod partikulari fejn il-kummerċ transkonfinali huwa l-iktar żviluppat jew li għandu l-iktar potenzjal għall-iżvilupp. |
| --- | --- |

1.9

Il-KESE jfakkar ukoll li din ir-riflessjoni dwar it-twaqqif ta' mekkaniżmu ta' azzjonijiet kollettivi ma tmurx affattu kontra l-eżistenza u l-iżvilupp ta' metodi ta' soluzzjoni alternattiva tat-tilwim (ADR), anzi pjuttost bil-maqlub. Il-KESE kien fost l-ewwel li fisser il-ħtieġa għall-ħolqien ta' strumenti effiċjenti li jippermettu lill-konsumatur jiddefendi d-drittijiet tiegħu, kemm individwali kif ukoll kollettivi, bla ma jidħol il-qorti. F'dan ir-rigward, il-KESE jħeġġeġ konformità aħjar tas-sistemi ta' medjazzjoni fis-setturi li jikkostitwixxu d-dinja tal-konsum u b'mod partikulari fejn il-kummerċ transkonfinali huwa l-iktar żviluppat jew li għandu l-iktar potenzjal għall-iżvilupp.

| 1.10 | Teżisti medda sħiħa ta' rimedji kollettivi għall-konsumaturi li jkunu qed isofru minn danni; din tvarja minn azzjonijiet individwali, volontarji u kunsenswali għal rikorsi kollettivi u legali. Kull wieħed minn dawn il-livelli ta' soluzzjoni ta' tilwim għandu jaħdem bl-aħjar mod possibbli u jiffaċilita l-kumpens għad-danni fl-iktar livell aċċessibbli għall-vittmi. |
| --- | --- |

1.10

Teżisti medda sħiħa ta' rimedji kollettivi għall-konsumaturi li jkunu qed isofru minn danni; din tvarja minn azzjonijiet individwali, volontarji u kunsenswali għal rikorsi kollettivi u legali. Kull wieħed minn dawn il-livelli ta' soluzzjoni ta' tilwim għandu jaħdem bl-aħjar mod possibbli u jiffaċilita l-kumpens għad-danni fl-iktar livell aċċessibbli għall-vittmi.

| 1.11 | Il-KESE jilqa' bi pjaċir l-intenzjoni murija mill-Kummissjoni li tkompli twettaq studji dwar dan is-suġġett. Madankollu, jinsisti fuq il-ħtieġa li, fl-istess ħin, ikun hemm rieda politika ġenwina li twassal għal inizjattivi leġislattivi xierqa. |
| --- | --- |

1.11

Il-KESE jilqa' bi pjaċir l-intenzjoni murija mill-Kummissjoni li tkompli twettaq studji dwar dan is-suġġett. Madankollu, jinsisti fuq il-ħtieġa li, fl-istess ħin, ikun hemm rieda politika ġenwina li twassal għal inizjattivi leġislattivi xierqa.

| 1.12 | Huwa u jinterpreta r-rieda tar-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili organizzata, il-KESE qed jindirizza wkoll lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill u lill-Istati Membri sabiex din ir-riflessjoni ssir b'kunsiderazzjoni ta' l-interessi tal-partijiet differenti u b'rispett għall-prinċipji tal-proporzjonalità u tas-sussidjarjetà u sabiex tiġi segwita minn deċiżjonijiet politiċi indispensabbli għat-tnedija kemm jista' jkun malajr ta' inizjattiva fis-sens imsemmi aktar 'il fuq. |
| --- | --- |

1.12

Huwa u jinterpreta r-rieda tar-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili organizzata, il-KESE qed jindirizza wkoll lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill u lill-Istati Membri sabiex din ir-riflessjoni ssir b'kunsiderazzjoni ta' l-interessi tal-partijiet differenti u b'rispett għall-prinċipji tal-proporzjonalità u tas-sussidjarjetà u sabiex tiġi segwita minn deċiżjonijiet politiċi indispensabbli għat-tnedija kemm jista' jkun malajr ta' inizjattiva fis-sens imsemmi aktar 'il fuq.

2.   Introduzzjoni

| 2.1 | L-għan ta' din l-opinjoni fuq inizjattiva proprja huwa l-promozzjoni ta' riflessjoni wiesgħa dwar ir-rwol u s-sistema legali ta' forma ta' azzjoni kollettiva (1) fuq il-livell Komunitarju, b'mod partikolari fil-qasam tal-liġi dwar il-konsum u l-kompetizzjoni, għall-inqas bħala l-ewwel fażi (2). L-għan aħħari tagħha huwa li tħeġġeġ is-soċjetà ċivili u l-istituzzjonijiet kompetenti ta' l-Unjoni Ewropea sabiex jistħarrġu l-ħtieġa u l-impatt ta' inizjattiva bħal din, jirriflettu dwar id-definizzjoni tan-natura legali tagħha u t-termini u l-kundizzjonijiet ta' l-implimentazzjoni tagħha, fil-qafas ta' spazju legali Ewropew. |
| --- | --- |

2.1

L-għan ta' din l-opinjoni fuq inizjattiva proprja huwa l-promozzjoni ta' riflessjoni wiesgħa dwar ir-rwol u s-sistema legali ta' forma ta' azzjoni kollettiva (1) fuq il-livell Komunitarju, b'mod partikolari fil-qasam tal-liġi dwar il-konsum u l-kompetizzjoni, għall-inqas bħala l-ewwel fażi (2). L-għan aħħari tagħha huwa li tħeġġeġ is-soċjetà ċivili u l-istituzzjonijiet kompetenti ta' l-Unjoni Ewropea sabiex jistħarrġu l-ħtieġa u l-impatt ta' inizjattiva bħal din, jirriflettu dwar id-definizzjoni tan-natura legali tagħha u t-termini u l-kundizzjonijiet ta' l-implimentazzjoni tagħha, fil-qafas ta' spazju legali Ewropew.

| 2.2 | Għal dan il-għan, il-metodoloġija użata hija msejsa fuq analiżi preliminari tal-ħtiġijiet fil-qafas tas-suq uniku u tal-konformità ta' l-inizjattiva mal-liġi Komunitarja. Imbagħad, tiġi studjata l-ħila tagħha li ssolvi kunflitti transkonfinali b'mod effettiv u rapidu, partikolarment f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-interessi ekonomiċi tal-konsumaturi. |
| --- | --- |

2.2

Għal dan il-għan, il-metodoloġija użata hija msejsa fuq analiżi preliminari tal-ħtiġijiet fil-qafas tas-suq uniku u tal-konformità ta' l-inizjattiva mal-liġi Komunitarja. Imbagħad, tiġi studjata l-ħila tagħha li ssolvi kunflitti transkonfinali b'mod effettiv u rapidu, partikolarment f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-interessi ekonomiċi tal-konsumaturi.

3.   Is-suq uniku u l-interessi kollettivi tal-konsumaturi

| 3.1 | Il-“massifikazzjoni” tat-tranżazzjonijiet kummerċjali, li rriżultat mill-iżvilupp tal-produzzjoni tal-massa mit-tieni nofs tas-seklu li għadda, ġabet bidliet kbar ħafna fil-mod kif isiru l-kuntratti u l-ftehimiet għall-bejgħ u l-għoti ta' servizzi.
  Bil-wasla tas-soċjetà ta' l-informazzjoni u l-possibbiltajiet maħluqa mill-bejgħ mill-bogħod u l-kummerċ elettroniku, hemm vantaġġi ġodda għall-konsumaturi iżda dawn jistgħu jiffaċċjaw forom ġodda ta' pressjoni u jiltaqgħu ma' riskji ġodda meta jiġu biex jiffirmaw kuntratt. |
| --- | --- |

3.1

Il-“massifikazzjoni” tat-tranżazzjonijiet kummerċjali, li rriżultat mill-iżvilupp tal-produzzjoni tal-massa mit-tieni nofs tas-seklu li għadda, ġabet bidliet kbar ħafna fil-mod kif isiru l-kuntratti u l-ftehimiet għall-bejgħ u l-għoti ta' servizzi.

Bil-wasla tas-soċjetà ta' l-informazzjoni u l-possibbiltajiet maħluqa mill-bejgħ mill-bogħod u l-kummerċ elettroniku, hemm vantaġġi ġodda għall-konsumaturi iżda dawn jistgħu jiffaċċjaw forom ġodda ta' pressjoni u jiltaqgħu ma' riskji ġodda meta jiġu biex jiffirmaw kuntratt.

| 3.2 | Meta jiġu żviluppati offerti pubbliċi, kuntratti ta' adeżjoni (standard form), forom aggressivi ta' riklamar u marketing, informazzjoni prekuntrattwali mhux xierqa, prattiki kummerċjali inġusti ġeneralizzati u prattiki antikompetittivi, dawn jafu joħolqu diskriminazzjoni kontra gruppi kbar ta' konsumaturi li, fil-biċċa l-kbira, m'humiex identifikati u jista' jkun diffiċli li jiġu identifikati. |
| --- | --- |

3.2

Meta jiġu żviluppati offerti pubbliċi, kuntratti ta' adeżjoni (standard form), forom aggressivi ta' riklamar u marketing, informazzjoni prekuntrattwali mhux xierqa, prattiki kummerċjali inġusti ġeneralizzati u prattiki antikompetittivi, dawn jafu joħolqu diskriminazzjoni kontra gruppi kbar ta' konsumaturi li, fil-biċċa l-kbira, m'humiex identifikati u jista' jkun diffiċli li jiġu identifikati.

| 3.3 | L-interessi individwali omoġenji, l-interessi kollettivi ta' gruppi jew l-interessi mxerrda ta' kulħadd, mhux dejjem isibu, fis-sistemi legali tradizzjonali bbażati fuq il-liġi proċedurali, li joriġinaw mid-dritt Ruman, forom adegwati ta' azzjoni ġudizzjarja li jkunu faċli, rapidi, effettivi u mhux għaljin. (3) |
| --- | --- |

3.3

L-interessi individwali omoġenji, l-interessi kollettivi ta' gruppi jew l-interessi mxerrda ta' kulħadd, mhux dejjem isibu, fis-sistemi legali tradizzjonali bbażati fuq il-liġi proċedurali, li joriġinaw mid-dritt Ruman, forom adegwati ta' azzjoni ġudizzjarja li jkunu faċli, rapidi, effettivi u mhux għaljin. (3)

| 3.4 | Tista' tgħid kullimkien fid-dinja, u b'mod partikolari fl-Istati Membri ta' l-UE, is-sistemi legali jipproponu forom ta' ħarsien ġudizzjarju ta' l-interessi kollettivi jew imxerrda. |
| --- | --- |

3.4

Tista' tgħid kullimkien fid-dinja, u b'mod partikolari fl-Istati Membri ta' l-UE, is-sistemi legali jipproponu forom ta' ħarsien ġudizzjarju ta' l-interessi kollettivi jew imxerrda.

| 3.4.1 | Madankollu dawn is-sistemi jvarjaw sew minn waħda għall-oħra u fihom differenzi kbar fil-ħarsien ta' dawn l-interessi. Dawn id-differenzi joħolqu distorsjonijiet fit-tħaddim tas-suq intern. |
| --- | --- |

3.4.1

Madankollu dawn is-sistemi jvarjaw sew minn waħda għall-oħra u fihom differenzi kbar fil-ħarsien ta' dawn l-interessi. Dawn id-differenzi joħolqu distorsjonijiet fit-tħaddim tas-suq intern.

| 3.5 | Fil-fatt, minħabba n-nuqqas ta' armonizzazzjoni fuq il-livell Komunitarju, is-sistemi legali nazzjonali żviluppaw, dan l-aħħar, skond tendenzi differenti ħafna. Dawn id-differenzi ma jiġux spjegati daqstant permezz ta' prinċipji fundamentali diverġenti, iżda aktar permezz ta' tradizzjonijiet differenti ta' liġi proċedurali. It-tabelli annessi juru l-aktar diverġenzi importanti fuq il-livell nazzjonali (4). |
| --- | --- |

3.5

Fil-fatt, minħabba n-nuqqas ta' armonizzazzjoni fuq il-livell Komunitarju, is-sistemi legali nazzjonali żviluppaw, dan l-aħħar, skond tendenzi differenti ħafna. Dawn id-differenzi ma jiġux spjegati daqstant permezz ta' prinċipji fundamentali diverġenti, iżda aktar permezz ta' tradizzjonijiet differenti ta' liġi proċedurali. It-tabelli annessi juru l-aktar diverġenzi importanti fuq il-livell nazzjonali (4).

| 3.6 | L-inkovenjenzi ta' din is-sitwazzjoni kienu, sa minn kmieni ħafna, ikkritikati l-aktar mill-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw l-interessi tal-konsumaturi, iżda wkoll minn bosta ġuristi u professuri tal-liġi Komunitarja f'termini ta' inugwaljanza taċ-ċittadini Ewropej fl-aċċess għal-liġi u l-ġustizzja (5). |
| --- | --- |

3.6

L-inkovenjenzi ta' din is-sitwazzjoni kienu, sa minn kmieni ħafna, ikkritikati l-aktar mill-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw l-interessi tal-konsumaturi, iżda wkoll minn bosta ġuristi u professuri tal-liġi Komunitarja f'termini ta' inugwaljanza taċ-ċittadini Ewropej fl-aċċess għal-liġi u l-ġustizzja (5).

| 3.7 | Fi ħdan l-istituzzjonijiet Komunitarji, kien madankollu fl-1985, wara seminar organizzat f'Gent fl-1982 taħt l-awspiċji tal-Kummissjoni, illi ġie ppubblikat il-memorandum dwar l-aċċess tal-konsumaturi għall-ġustizzja (6). F'dan id-dokument, il-Kummissjoni stħarrġet, fost l-oħrajn u għall-ewwel darba, dwar is-sistemi tad-difiża legali ta' l-interessi kollettivi. |
| --- | --- |

3.7

Fi ħdan l-istituzzjonijiet Komunitarji, kien madankollu fl-1985, wara seminar organizzat f'Gent fl-1982 taħt l-awspiċji tal-Kummissjoni, illi ġie ppubblikat il-memorandum dwar l-aċċess tal-konsumaturi għall-ġustizzja (6). F'dan id-dokument, il-Kummissjoni stħarrġet, fost l-oħrajn u għall-ewwel darba, dwar is-sistemi tad-difiża legali ta' l-interessi kollettivi.

| 3.8 | Madankollu, wieħed kellu jistenna l-Komunikazzjoni kumplementari tas-7 ta' Mejju 1987, sabiex il-Kummissjoni, wara riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tat-13 ta' Marzu 1987 (7), tħabbar tassew l-intenzjoni tagħha li tistudja direttiva qafas li tintroduċi d-dritt ġeneralizzat ta' l-assoċjazzjonijiet li jiddefendu l-interessi kollettivi tagħhom fil-qrati u tistieden lill-Kunsill jagħraf ir-rwol prominenti ta' l-organizzazzjonijiet tal-konsumaturi, sew bħala intermedjarji sew bħala aġenti diretti fil-qasam ta' l-aċċess tal-konsumaturi għall-ġustizzja. |
| --- | --- |

3.8

Madankollu, wieħed kellu jistenna l-Komunikazzjoni kumplementari tas-7 ta' Mejju 1987, sabiex il-Kummissjoni, wara riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tat-13 ta' Marzu 1987 (7), tħabbar tassew l-intenzjoni tagħha li tistudja direttiva qafas li tintroduċi d-dritt ġeneralizzat ta' l-assoċjazzjonijiet li jiddefendu l-interessi kollettivi tagħhom fil-qrati u tistieden lill-Kunsill jagħraf ir-rwol prominenti ta' l-organizzazzjonijiet tal-konsumaturi, sew bħala intermedjarji sew bħala aġenti diretti fil-qasam ta' l-aċċess tal-konsumaturi għall-ġustizzja.

| 3.9 | Fir-riżoluzzjoni tiegħu tal-25 ta' Ġunju 1987, esklussivament iddedikata lill-aċċess tal-konsumaturi għall-ġustizzja, il-Kunsill saħaq ukoll dwar ir-rwol importanti li huma msejħa jaqdu l-organizzazzjonijiet tal-konsumaturi, filwaqt li stieden lill-Kummissjoni teżamina jekk inizjattiva fuq livell Komunitarju tistax tkun xierqa f'dan il-qasam. (8) |
| --- | --- |

3.9

Fir-riżoluzzjoni tiegħu tal-25 ta' Ġunju 1987, esklussivament iddedikata lill-aċċess tal-konsumaturi għall-ġustizzja, il-Kunsill saħaq ukoll dwar ir-rwol importanti li huma msejħa jaqdu l-organizzazzjonijiet tal-konsumaturi, filwaqt li stieden lill-Kummissjoni teżamina jekk inizjattiva fuq livell Komunitarju tistax tkun xierqa f'dan il-qasam. (8)

| 3.10 | Fl-aħħarnett, fl-1989, fil-qafas tat-tħejjija għall-Prijoritajiet fil-ġejjieni għat-tnedija mill-ġdid tal-politika tal-ħarsien tal-konsumaturi, il-Kummissjoni kienet tal-fehma, fil-programm trijennali tagħha (9) (1990-1992), li l-aċċess għall-ġustizzja u għall-ħlas tad-danni ma kienx adattat biżżejjed f'għadd kbir ta' Stati Membri, u dan minħabba l-ispiża involuta, il-kumplessità u d-dewmien meħtieġ u wkoll minħabba problemi marbuta mat-tranżazzjonijiet transkonfinali. Ħabbret li kienet se twettaq studji dwar il-miżuri li kellhom jittieħdu u li l-possibbiltajiet ta' azzjonijiet kollettivi għall-ħlas tad-danni kkawżati lill-konsumaturi kienu se jingħataw attenzjoni partikolari (10). |
| --- | --- |

3.10

Fl-aħħarnett, fl-1989, fil-qafas tat-tħejjija għall-Prijoritajiet fil-ġejjieni għat-tnedija mill-ġdid tal-politika tal-ħarsien tal-konsumaturi, il-Kummissjoni kienet tal-fehma, fil-programm trijennali tagħha (9) (1990-1992), li l-aċċess għall-ġustizzja u għall-ħlas tad-danni ma kienx adattat biżżejjed f'għadd kbir ta' Stati Membri, u dan minħabba l-ispiża involuta, il-kumplessità u d-dewmien meħtieġ u wkoll minħabba problemi marbuta mat-tranżazzjonijiet transkonfinali. Ħabbret li kienet se twettaq studji dwar il-miżuri li kellhom jittieħdu u li l-possibbiltajiet ta' azzjonijiet kollettivi għall-ħlas tad-danni kkawżati lill-konsumaturi kienu se jingħataw attenzjoni partikolari (10).

| 3.11 | Madankollu, kien biss fl-1993 li l-Kummissjoni nediet mill-ġdid dibattitu pubbliku dwar din il-kwistjoni bil-pubblikazzjoni tal-Green Paper importanti dwar l-aċċess tal-konsumaturi għall-ġustizzja u s-soluzzjoni ta' tilwimiet fil-qasam tal-konsum fis-suq uniku (11).
  Fil-fatt, kien f'din l-okkażjoni li għall-ewwel darba ġiet eżaminata fil-fond, u minn perspettiva Komunitarja, il-kwistjoni tat-twaqqif ta' sistema uniformi ta' mandati ta' inibizzjoni, fejn ħafna ħasbu li din kienet ser isservi ta' bażi għal azzjoni kollettiva xierqa għad-difiża ta' l-interessi tal-konsumatur (12). |
| --- | --- |

3.11

Madankollu, kien biss fl-1993 li l-Kummissjoni nediet mill-ġdid dibattitu pubbliku dwar din il-kwistjoni bil-pubblikazzjoni tal-Green Paper importanti dwar l-aċċess tal-konsumaturi għall-ġustizzja u s-soluzzjoni ta' tilwimiet fil-qasam tal-konsum fis-suq uniku (11).

Fil-fatt, kien f'din l-okkażjoni li għall-ewwel darba ġiet eżaminata fil-fond, u minn perspettiva Komunitarja, il-kwistjoni tat-twaqqif ta' sistema uniformi ta' mandati ta' inibizzjoni, fejn ħafna ħasbu li din kienet ser isservi ta' bażi għal azzjoni kollettiva xierqa għad-difiża ta' l-interessi tal-konsumatur (12).

| 3.12 | Min-naħa tiegħu, il-Parlament Ewropew ikkonkluda, fir-riżoluzzjoni tiegħu tat-22 ta' April 1994 (13), li jkun siewi li wieħed jipproċedi għal ċerta armonizzazzjoni tar-regoli ta' proċedura ta' l-Istati Membri u jaħseb għall-possibbiltà li titwaqqaf, għall-każi li ma jaqbżux ċertu ammont, proċedura Komunitarja li tippermetti soluzzjoni rapida għat-tilwimiet transkonfinali. Il-Parlament indika wkoll li tkun ħaġa xierqa li jiġu armonizzati, sa ċertu punt, il-kundizzjonijiet applikabbli għat-tnedija ta' mandati ta' inibizzjoni kontra prattiki kummerċjali illegali. |
| --- | --- |

3.12

Min-naħa tiegħu, il-Parlament Ewropew ikkonkluda, fir-riżoluzzjoni tiegħu tat-22 ta' April 1994 (13), li jkun siewi li wieħed jipproċedi għal ċerta armonizzazzjoni tar-regoli ta' proċedura ta' l-Istati Membri u jaħseb għall-possibbiltà li titwaqqaf, għall-każi li ma jaqbżux ċertu ammont, proċedura Komunitarja li tippermetti soluzzjoni rapida għat-tilwimiet transkonfinali. Il-Parlament indika wkoll li tkun ħaġa xierqa li jiġu armonizzati, sa ċertu punt, il-kundizzjonijiet applikabbli għat-tnedija ta' mandati ta' inibizzjoni kontra prattiki kummerċjali illegali.

| 3.13 | Fl-istess ħin, il-KESE, fl-opinjoni tiegħu adottata b'unanimità waqt is-sessjoni plenarja ta' l-1 ta' Lulju 1994 (14), irrefera, fost l-oħrajn, għall-prinċipju ta' “l-għarfien ġenerali tas-saħħa legali li biha l-assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi jistgħu jiftħu kawża sabiex jirrappreżentaw l-interessi kollettivi u diffużi, quddiem kwalunkwe korp ġudizzjarju jew mhux ġudizzjarju ta' kull Stat Membru, indipendentement min-nazzjonalità tal-partijiet interessati, ta' l-assoċjazzjonijiet infushom jew tal-post fejn ikun qam il-kunflitt” [traduzzjoni mhux uffiċjali]. Huwa stieden espressament lill-Kummissjoni tistabbilixxi proċedura uniformi fil-qasam ta' l-azzjonijiet kollettivi u ta' azzjonijiet f'rappreżentazzjoni konġunta, mhux biss sabiex jispiċċaw il-prattiki illegali imma wkoll għall-azzjonijiet għall-ħlas ta' danni (15). |
| --- | --- |

3.13

Fl-istess ħin, il-KESE, fl-opinjoni tiegħu adottata b'unanimità waqt is-sessjoni plenarja ta' l-1 ta' Lulju 1994 (14), irrefera, fost l-oħrajn, għall-prinċipju ta' “l-għarfien ġenerali tas-saħħa legali li biha l-assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi jistgħu jiftħu kawża sabiex jirrappreżentaw l-interessi kollettivi u diffużi, quddiem kwalunkwe korp ġudizzjarju jew mhux ġudizzjarju ta' kull Stat Membru, indipendentement min-nazzjonalità tal-partijiet interessati, ta' l-assoċjazzjonijiet infushom jew tal-post fejn ikun qam il-kunflitt” [traduzzjoni mhux uffiċjali]. Huwa stieden espressament lill-Kummissjoni tistabbilixxi proċedura uniformi fil-qasam ta' l-azzjonijiet kollettivi u ta' azzjonijiet f'rappreżentazzjoni konġunta, mhux biss sabiex jispiċċaw il-prattiki illegali imma wkoll għall-azzjonijiet għall-ħlas ta' danni (15).

| 3.14 | Min-naħa tagħha, il-Kummissarju Emma Bonino, hija u tħabbar il-prijoritajiet tagħha, saħqet fuq l-implimentazzjoni ta' proċedura Komunitarja li tippermetti soluzzjoni rapida tat-tilwimiet transkonfinali u l-armonizzazzjoni tal-kundizzjonijiet applikabbli biex jinbdew azzjonijiet ta' mandat ta' inibizzjoni kontra prattiki kummerċjali illegali, flimkien ma' l-għarfien reċiproku tal-leġittimità ta' l-assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi li jitilgħu l-qorti (16). |
| --- | --- |

3.14

Min-naħa tagħha, il-Kummissarju Emma Bonino, hija u tħabbar il-prijoritajiet tagħha, saħqet fuq l-implimentazzjoni ta' proċedura Komunitarja li tippermetti soluzzjoni rapida tat-tilwimiet transkonfinali u l-armonizzazzjoni tal-kundizzjonijiet applikabbli biex jinbdew azzjonijiet ta' mandat ta' inibizzjoni kontra prattiki kummerċjali illegali, flimkien ma' l-għarfien reċiproku tal-leġittimità ta' l-assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi li jitilgħu l-qorti (16).

| 3.15 | Wara dan, proposta għal direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar azzjonijiet ta' inibizzjoni fil-qasam tal-ħarsien ta' l-interessi tal-konsumaturi (17) ġiet ippubblikata fil-25 ta' Jannar 1996.
  B'din id-direttiva, il-Kummissjoni tat segwitu għar-rakkomandazzjoni tar-rapport Sutherland, u b'hekk wieġbet għas-suġġeriment, approvat bil-kbir, li jidher fil-Green Paper (18)
   (19). |
| --- | --- |

3.15

Wara dan, proposta għal direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar azzjonijiet ta' inibizzjoni fil-qasam tal-ħarsien ta' l-interessi tal-konsumaturi (17) ġiet ippubblikata fil-25 ta' Jannar 1996.

B'din id-direttiva, il-Kummissjoni tat segwitu għar-rakkomandazzjoni tar-rapport Sutherland, u b'hekk wieġbet għas-suġġeriment, approvat bil-kbir, li jidher fil-Green Paper (18)
   (19).

| 3.16 | Din id-direttiva bla ebda dubju rrivoluzzjonat il-liġi Komunitarja billi, għall-ewwel darba u b'mod ġenerali, il-Komunità lleġislat f'qasam marbut mal-liġi proċedurali ċivili (20).
  Madankollu, ma ntlaqax is-suġġeriment maħsub biex jiġi estiż l-ambitu tar-rimedju għad-danni. |
| --- | --- |

3.16

Din id-direttiva bla ebda dubju rrivoluzzjonat il-liġi Komunitarja billi, għall-ewwel darba u b'mod ġenerali, il-Komunità lleġislat f'qasam marbut mal-liġi proċedurali ċivili (20).

Madankollu, ma ntlaqax is-suġġeriment maħsub biex jiġi estiż l-ambitu tar-rimedju għad-danni.

| 3.17 | Fl-istess waqt, il-Kummissjoni fasslet Pjan ta' azzjoni dwar l-aċċess tal-konsumaturi għall-ġustizzja u s-soluzzjoni tat-tilwim dwar il-konsum fis-suq intern, ippreżentat fl-14 ta' Frar 1996, li fih, wara li ddeskriviet il-problema tas-soluzzjoni tat-tilwim dwar il-konsum u studjat is-soluzzjonijiet differenti misjuba fuq il-livell nazzjonali fl-Istati Membri, ħabbret ċerti inizjattivi li pproponiet għat-tnedija. Fost dawn l-inizjattivi, insibu t-tnedija ta' riflessjoni dwar il-possibbiltà li l-konsumaturi li jkunu qed isofru ħsara kkawżata mill-istess entità kummerċjali jqabbdu lill-organizzazzjonijiet tal-konsumaturi biex jiġbru l-ilmenti tagħhom ex ante, sabiex ikunu jistgħu jgħaqqdu każi individwali omoġenji bil-għan li jippreżentawhom flimkien fl-istess ħin quddiem l-istess qorti (21). |
| --- | --- |

3.17

Fl-istess waqt, il-Kummissjoni fasslet Pjan ta' azzjoni dwar l-aċċess tal-konsumaturi għall-ġustizzja u s-soluzzjoni tat-tilwim dwar il-konsum fis-suq intern, ippreżentat fl-14 ta' Frar 1996, li fih, wara li ddeskriviet il-problema tas-soluzzjoni tat-tilwim dwar il-konsum u studjat is-soluzzjonijiet differenti misjuba fuq il-livell nazzjonali fl-Istati Membri, ħabbret ċerti inizjattivi li pproponiet għat-tnedija. Fost dawn l-inizjattivi, insibu t-tnedija ta' riflessjoni dwar il-possibbiltà li l-konsumaturi li jkunu qed isofru ħsara kkawżata mill-istess entità kummerċjali jqabbdu lill-organizzazzjonijiet tal-konsumaturi biex jiġbru l-ilmenti tagħhom ex ante, sabiex ikunu jistgħu jgħaqqdu każi individwali omoġenji bil-għan li jippreżentawhom flimkien fl-istess ħin quddiem l-istess qorti (21).

| 3.18 | F'dan ir-rigward, il-Parlament Ewropew, fir-riżoluzzjoni tiegħu ta' l-14 ta' Novembru 1996, qies li l-aċċess għall-ġustizzja huwa fl-istess ħin dritt fundamentali tal-bniedem u kundizzjoni indispensabbli ta' garanzija fir-rigward taċ-ċertezza tad-dritt, ikunx nazzjonali jew Komunitarju. Għaraf ukoll l-importanza tal-proċeduri ekstraġudizzjarji tas-soluzzjoni tat-tilwimiet marbuta mal-konsum iżda ġibed l-attenzjoni għall-ħtieġa li tkun garantita lill-konsumatur il-possibbiltà li, wara li jkunu ġew eżawriti l-proċeduri kollha ta' konċiljazzjoni ekstraġudizzjarji, jirrikorri għall-proċeduri ġudizzjarji ordinarji fir-rispett tal-prinċipju ta' l-effettività u taċ-ċertezza legali. Bħala konsegwenza, stieden lill-Kummissjoni tfassal proposti oħra bil-għan li jittejjeb l-aċċess taċ-ċittadini mhux residenti għall-proċeduri ġudizzjarji nazzjonali u ħeġġeġ lill-Istati Membri jiffavorixxu l-intervent ta' l-assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi bħala mandatarji għan-nom ta' persuni li għandhom is-setgħa li jressqu l-ilmenti fil-qrati u biex jirrikonoxxu s-setgħa legali attiva ta' dawn l-assoċjazzjonijiet biex jieħdu azzjoni ta' interess kollettiv quddiem ċerta mġiba kummerċjali illeċita (22). |
| --- | --- |

3.18

F'dan ir-rigward, il-Parlament Ewropew, fir-riżoluzzjoni tiegħu ta' l-14 ta' Novembru 1996, qies li l-aċċess għall-ġustizzja huwa fl-istess ħin dritt fundamentali tal-bniedem u kundizzjoni indispensabbli ta' garanzija fir-rigward taċ-ċertezza tad-dritt, ikunx nazzjonali jew Komunitarju. Għaraf ukoll l-importanza tal-proċeduri ekstraġudizzjarji tas-soluzzjoni tat-tilwimiet marbuta mal-konsum iżda ġibed l-attenzjoni għall-ħtieġa li tkun garantita lill-konsumatur il-possibbiltà li, wara li jkunu ġew eżawriti l-proċeduri kollha ta' konċiljazzjoni ekstraġudizzjarji, jirrikorri għall-proċeduri ġudizzjarji ordinarji fir-rispett tal-prinċipju ta' l-effettività u taċ-ċertezza legali. Bħala konsegwenza, stieden lill-Kummissjoni tfassal proposti oħra bil-għan li jittejjeb l-aċċess taċ-ċittadini mhux residenti għall-proċeduri ġudizzjarji nazzjonali u ħeġġeġ lill-Istati Membri jiffavorixxu l-intervent ta' l-assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi bħala mandatarji għan-nom ta' persuni li għandhom is-setgħa li jressqu l-ilmenti fil-qrati u biex jirrikonoxxu s-setgħa legali attiva ta' dawn l-assoċjazzjonijiet biex jieħdu azzjoni ta' interess kollettiv quddiem ċerta mġiba kummerċjali illeċita (22).

| 3.19 | Minn dan il-perijodu 'l quddiem, jidher li l-kwistjoni tħalliet torqod fi ħdan il-Kummissjoni Ewropea (23).
  Fil-KESE, min-naħa l-oħra, din il-kwistjoni tqajmet diversi drabi sabiex tintwera l-ħtieġa ta' strument ta' proċedura ċivili fuq livell Komunitarju li jippermetti d-difiża ta' l-interessi mxerrda, kollettivi jew individwali omoġenji (24). |
| --- | --- |

3.19

Minn dan il-perijodu 'l quddiem, jidher li l-kwistjoni tħalliet torqod fi ħdan il-Kummissjoni Ewropea (23).

Fil-KESE, min-naħa l-oħra, din il-kwistjoni tqajmet diversi drabi sabiex tintwera l-ħtieġa ta' strument ta' proċedura ċivili fuq livell Komunitarju li jippermetti d-difiża ta' l-interessi mxerrda, kollettivi jew individwali omoġenji (24).

| 3.20 | Il-Kummissjoni reġgħet qabdet il-kwistjoni dan l-aħħar fil-Green Paper dwar il-ksur tar-regoli Komunitarji ta' l-antitrust (25), fi kliem li ta' min wieħed ifakkru:

  Għal raġunijiet prattiċi, huwa improbabbli ħafna, jew tista' tgħid impossibbli, li l-konsumaturi u x-xerrejja li jkollhom jedd ta' azzjoni għal ħlas ta' danni ta' ammonti żgħar jibdew azzjoni għall-ksur tar-regoli ta' l-antitrust. Għalhekk ta' min wieħed jeżamina jekk l-azzjonijiet kollettivi jippermettux li l-interessi tagħhom ikunu mħarsa aħjar. Lil hinn mill-ħarsien speċifiku tal-konsumaturi, l-azzjonijiet kollettivi jservu ta' mezz biex b'azzjoni waħda jinġabru għadd ta' lmenti li jinvolvu ammonti żgħar, u b'hekk jiġu ffrankati l-ħin u l-flus. |
| --- | --- |

3.20

Il-Kummissjoni reġgħet qabdet il-kwistjoni dan l-aħħar fil-Green Paper dwar il-ksur tar-regoli Komunitarji ta' l-antitrust (25), fi kliem li ta' min wieħed ifakkru:

Għal raġunijiet prattiċi, huwa improbabbli ħafna, jew tista' tgħid impossibbli, li l-konsumaturi u x-xerrejja li jkollhom jedd ta' azzjoni għal ħlas ta' danni ta' ammonti żgħar jibdew azzjoni għall-ksur tar-regoli ta' l-antitrust. Għalhekk ta' min wieħed jeżamina jekk l-azzjonijiet kollettivi jippermettux li l-interessi tagħhom ikunu mħarsa aħjar. Lil hinn mill-ħarsien speċifiku tal-konsumaturi, l-azzjonijiet kollettivi jservu ta' mezz biex b'azzjoni waħda jinġabru għadd ta' lmenti li jinvolvu ammonti żgħar, u b'hekk jiġu ffrankati l-ħin u l-flus.

| 3.21 | Fl-opinjoni tiegħu tas-26 ta' Ottubru 2006, il-KESE tenna l-appoġġ tiegħu għal din l-inizjattiva tal-Kummissjoni u kkonferma l-ħtieġa għall-azzjonijiet kollettivi maħsuba biex jiksbu rimedju b'tali mod li jwieġbu b'mod eżemplari għal ċerti għanijiet essenzjali: 1) ir-rimedju effettiv għad-danni: dan jiffaċilita t-talba għall-ħlas tad-danni mressqa mill-organizzazzjonijiet f'isem il-konsumaturi milquta u jagħmel effettiv l-aċċess għall-ġustizzja; 2) il-prevenzjoni u d-dissważjoni ta' mġiba antikompetittiva minħabba l-impatt soċjali wiesa' ta' dan it-tip ta' azzjonijiet (26). |
| --- | --- |

3.21

Fl-opinjoni tiegħu tas-26 ta' Ottubru 2006, il-KESE tenna l-appoġġ tiegħu għal din l-inizjattiva tal-Kummissjoni u kkonferma l-ħtieġa għall-azzjonijiet kollettivi maħsuba biex jiksbu rimedju b'tali mod li jwieġbu b'mod eżemplari għal ċerti għanijiet essenzjali: 1) ir-rimedju effettiv għad-danni: dan jiffaċilita t-talba għall-ħlas tad-danni mressqa mill-organizzazzjonijiet f'isem il-konsumaturi milquta u jagħmel effettiv l-aċċess għall-ġustizzja; 2) il-prevenzjoni u d-dissważjoni ta' mġiba antikompetittiva minħabba l-impatt soċjali wiesa' ta' dan it-tip ta' azzjonijiet (26).

| 3.22 | Intant, il-Kummissjoni qabbdet liċ-Ċentru għall-Istudji dwar il-Liġi tal-Konsum ta' l-Università Kattolika ta' Leuven tħejji studju importanti, li ġie ppublikat dan l-aħħar, dwar il-metodi ta' soluzzjoni alternattiva tat-tilwim (ADR). Parti importanti ta' dan l-istudju li fih 400 paġna huwa ddedikat għad-deskrizzjoni ta' 28 sistema nazzjonali ta' mezzi legali kollettivi ta' difiża tal-konsumaturi, dawk ta' 25 Stat Membru u dawk ta' l-Istati Uniti ta' l-Amerika, il-Kanada u l-Awstralja (27). |
| --- | --- |

3.22

Intant, il-Kummissjoni qabbdet liċ-Ċentru għall-Istudji dwar il-Liġi tal-Konsum ta' l-Università Kattolika ta' Leuven tħejji studju importanti, li ġie ppublikat dan l-aħħar, dwar il-metodi ta' soluzzjoni alternattiva tat-tilwim (ADR). Parti importanti ta' dan l-istudju li fih 400 paġna huwa ddedikat għad-deskrizzjoni ta' 28 sistema nazzjonali ta' mezzi legali kollettivi ta' difiża tal-konsumaturi, dawk ta' 25 Stat Membru u dawk ta' l-Istati Uniti ta' l-Amerika, il-Kanada u l-Awstralja (27).

| 3.23 | Il-Kummissarju l-ġdid inkarigat mill-konsumaturi, Meglena Kuneva, ħabbret f'bosta dikjarazzjonijiet li din it-tema hija waħda mill-prijoritajiet tal-mandat tagħha. Din it-tema tidher diġà fil-komunikazzjoni reċenti dwar “L-istrateġija Ewropea tal-Politika tal-konsumatur 2007-2013” (28). Il-kwistjoni tqajmet mill-ġdid kemm mill-Kummissarju Neelie Kroes kif ukoll mill-Kummissarju Meglena Kuneva waqt konferenza li saret dan l-aħħar f'Lisbona fuq l-inizjattiva tal-Presidenza Portugiża (29). |
| --- | --- |

3.23

Il-Kummissarju l-ġdid inkarigat mill-konsumaturi, Meglena Kuneva, ħabbret f'bosta dikjarazzjonijiet li din it-tema hija waħda mill-prijoritajiet tal-mandat tagħha. Din it-tema tidher diġà fil-komunikazzjoni reċenti dwar “L-istrateġija Ewropea tal-Politika tal-konsumatur 2007-2013” (28). Il-kwistjoni tqajmet mill-ġdid kemm mill-Kummissarju Neelie Kroes kif ukoll mill-Kummissarju Meglena Kuneva waqt konferenza li saret dan l-aħħar f'Lisbona fuq l-inizjattiva tal-Presidenza Portugiża (29).

| 3.24 | Il-Kunsill tal-Ministri ta' l-OECD ukoll għadu kif adotta Rakkomandazzjoni dwar is-soluzzjoni u l-kumpens tat-tilwim dwar il-konsum [C(2007) 74 tat-12 ta' Lulju 2007]. Huwa jagħraf li l-biċċa l-kbira tas-sistemi implimentati fl-Istati Uniti għas-soluzzjoni u l-kumpens tat-tilwim twaqqfu sabiex jiġu indirizzati każijiet fuq livell nazzjonali u m'humiex dejjem adattati sabiex jipprovdu kumpens għal konsumaturi li jkunu ġejjin minn Stat Membru ieħor. |
| --- | --- |

3.24

Il-Kunsill tal-Ministri ta' l-OECD ukoll għadu kif adotta Rakkomandazzjoni dwar is-soluzzjoni u l-kumpens tat-tilwim dwar il-konsum [C(2007) 74 tat-12 ta' Lulju 2007]. Huwa jagħraf li l-biċċa l-kbira tas-sistemi implimentati fl-Istati Uniti għas-soluzzjoni u l-kumpens tat-tilwim twaqqfu sabiex jiġu indirizzati każijiet fuq livell nazzjonali u m'humiex dejjem adattati sabiex jipprovdu kumpens għal konsumaturi li jkunu ġejjin minn Stat Membru ieħor.

4.   Għaliex għandu jkun hemm azzjoni kollettiva fuq livell Komunitarju?

| 4.1 | Il-kunsiderazzjoni ta' l-interessi tal-konsumaturi fi ħdan l-Istati Membri u fuq il-livell ta' l-Unjoni Ewropea tgħaddi għal-livell ġuridiku mhux biss permezz ta' l-għarfien tad-drittijiet materjali iżda wkoll ta' proċeduri xierqa sabiex jiġu difiżi dawn id-drittijiet.
  Ta' min ukoll jagħraf li ż-żieda fil-kummerċ transkonfinali kellha bħala konsegwenza l-iżvilupp ta' tilwimiet dwar il-konsum fuq livell Ewropew.
  F'bosta każi, ġara li s-soluzzjoni individwali tat-tilwimiet ma kenitx biżżejjed. L-ispiża u d-dewmien involuti jikkontribwixxxu bil-kbir għall-ineffettività tad-drittijiet tal-konsumaturi, b'mod partikolari meta numru kbir ħafna (bosta eluf, meta mhux miljuni) ta' konsumaturi jsofru minn ħsara kkawżata mill-istess prattika u meta d-danni individwali jkunu ta' ammonti relattivament baxxi. L-iżvilupp progressiv tas-“soċjetà Ewropea” jġib miegħu wkoll problemi marbutin mad-determinazzjoni tal-liġi applikabbli u jkun xieraq li ċ-ċittadini Ewropej ikunu jistgħu jiddefendu d-drittijiet tagħhom b'mod uniformi. Attwalment, imġibiet abbużivi li jseħħu fl-istess ċirkostanzi u li jikkawżaw l-istess danni f'bosta Stati Membri jistgħu jagħtu lok għal kumpens biss fil-ftit Stati Membri li għandhom sistema ta' azzjoni kollettiva. |
| --- | --- |

4.1

Il-kunsiderazzjoni ta' l-interessi tal-konsumaturi fi ħdan l-Istati Membri u fuq il-livell ta' l-Unjoni Ewropea tgħaddi għal-livell ġuridiku mhux biss permezz ta' l-għarfien tad-drittijiet materjali iżda wkoll ta' proċeduri xierqa sabiex jiġu difiżi dawn id-drittijiet.

Ta' min ukoll jagħraf li ż-żieda fil-kummerċ transkonfinali kellha bħala konsegwenza l-iżvilupp ta' tilwimiet dwar il-konsum fuq livell Ewropew.

F'bosta każi, ġara li s-soluzzjoni individwali tat-tilwimiet ma kenitx biżżejjed. L-ispiża u d-dewmien involuti jikkontribwixxxu bil-kbir għall-ineffettività tad-drittijiet tal-konsumaturi, b'mod partikolari meta numru kbir ħafna (bosta eluf, meta mhux miljuni) ta' konsumaturi jsofru minn ħsara kkawżata mill-istess prattika u meta d-danni individwali jkunu ta' ammonti relattivament baxxi. L-iżvilupp progressiv tas-“soċjetà Ewropea” jġib miegħu wkoll problemi marbutin mad-determinazzjoni tal-liġi applikabbli u jkun xieraq li ċ-ċittadini Ewropej ikunu jistgħu jiddefendu d-drittijiet tagħhom b'mod uniformi. Attwalment, imġibiet abbużivi li jseħħu fl-istess ċirkostanzi u li jikkawżaw l-istess danni f'bosta Stati Membri jistgħu jagħtu lok għal kumpens biss fil-ftit Stati Membri li għandhom sistema ta' azzjoni kollettiva.

| 4.2 | Barra minn hekk, il-Kostituzzjonijiet ta' l-Istati Membri kollha u l-Konvenzjoni Ewropea għall-Ħarsien(?) tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali jsostnu d-dritt għal proċess ġust fil-qorti. Dan id-dritt jinkludi partikolarment id-dritt ta' aċċess effikaċi u effettiv għall-qorti. |
| --- | --- |

4.2

Barra minn hekk, il-Kostituzzjonijiet ta' l-Istati Membri kollha u l-Konvenzjoni Ewropea għall-Ħarsien(?) tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali jsostnu d-dritt għal proċess ġust fil-qorti. Dan id-dritt jinkludi partikolarment id-dritt ta' aċċess effikaċi u effettiv għall-qorti.

| 4.3 | Bħalissa, is-sistemi legali jagħmluha diffiċli biex iċ-ċittadini jikkontestaw konkretament u effettivament ċerti prattiki li huma ta' ħsara għalihom u jressqu l-każ tagħhom quddiem il-qorti.
  Sa minn għexieren ta' snin ilu, bosta Stati Membri pprovdew żewġ tweġibiet għal din il-problema.
  Għarfu l-ewwelnett, fl-interess kollettiv tal-konsumaturi, id-dritt li dawn jitħarsu permezz ta' azzjonijiet li jittieħdu quddiem korpi amministrattivi jew qrati u tribunali. Tweġiba oħra xierqa nstabet ukoll ma' l-għarfien ta' proċedura li tgħaqqad l-azzjonijiet individwali. Dawn l-azzjonijiet huma msejsa essenzjalment fuq ekonomija proċedurali fejn l-azzjonijiet jinġabru flimkien u jiġu sintetizzati fi proċedura waħda. |
| --- | --- |

4.3

Bħalissa, is-sistemi legali jagħmluha diffiċli biex iċ-ċittadini jikkontestaw konkretament u effettivament ċerti prattiki li huma ta' ħsara għalihom u jressqu l-każ tagħhom quddiem il-qorti.

Sa minn għexieren ta' snin ilu, bosta Stati Membri pprovdew żewġ tweġibiet għal din il-problema.

Għarfu l-ewwelnett, fl-interess kollettiv tal-konsumaturi, id-dritt li dawn jitħarsu permezz ta' azzjonijiet li jittieħdu quddiem korpi amministrattivi jew qrati u tribunali. Tweġiba oħra xierqa nstabet ukoll ma' l-għarfien ta' proċedura li tgħaqqad l-azzjonijiet individwali. Dawn l-azzjonijiet huma msejsa essenzjalment fuq ekonomija proċedurali fejn l-azzjonijiet jinġabru flimkien u jiġu sintetizzati fi proċedura waħda.

| 4.4 | Il-ħolqien ta' azzjoni kollettiva Ewropea tkun tista' tippermetti aċċess għall-ġustizzja għall-konsumaturi kollha tkun xi tkun in-nazzjonalità, il-qagħda finanzjarja u l-ammont tad-dannu individwali tagħhom. Toffri wkoll vantaġġi lill-entitajiet kummerċjali billi dawn ikunu jistgħu jagħmlu ekonomija fil-proċedura involuta. L-ispiża involuta fi proċess bħal dan tkun inqas milli kieku jittieħdu eluf ta' azzjonijiet individwali. Din il-proċedura jkollha wkoll il-vantaġġ li toffri ċertezza legali billi tiġbor f'deċiżjoni waħda s-soluzzjoni ta' numri kbar ta' lmenti li jixxiebhu (30). Fl-aħħarnett, tevita l-kontradizzjonijiet bejn il-qrati ta' l-Istati Ewropej li jkollhom jiddeċiedu dwar kawżi simili.
  Għalhekk, din is-sistema komuni għall-pajjiżi Ewropej kollha tippermetti ħarsien aħjar tal-konsumaturi u fl-istess ħin issaħħaħ il-fiduċja ta' l-entitajiet kummerċjali u bħala konsegwenza jissaħħu t-tranżazzjonijiet u l-kummerċ fi ħdan l-Unjoni Ewropea. |
| --- | --- |

4.4

Il-ħolqien ta' azzjoni kollettiva Ewropea tkun tista' tippermetti aċċess għall-ġustizzja għall-konsumaturi kollha tkun xi tkun in-nazzjonalità, il-qagħda finanzjarja u l-ammont tad-dannu individwali tagħhom. Toffri wkoll vantaġġi lill-entitajiet kummerċjali billi dawn ikunu jistgħu jagħmlu ekonomija fil-proċedura involuta. L-ispiża involuta fi proċess bħal dan tkun inqas milli kieku jittieħdu eluf ta' azzjonijiet individwali. Din il-proċedura jkollha wkoll il-vantaġġ li toffri ċertezza legali billi tiġbor f'deċiżjoni waħda s-soluzzjoni ta' numri kbar ta' lmenti li jixxiebhu (30). Fl-aħħarnett, tevita l-kontradizzjonijiet bejn il-qrati ta' l-Istati Ewropej li jkollhom jiddeċiedu dwar kawżi simili.

Għalhekk, din is-sistema komuni għall-pajjiżi Ewropej kollha tippermetti ħarsien aħjar tal-konsumaturi u fl-istess ħin issaħħaħ il-fiduċja ta' l-entitajiet kummerċjali u bħala konsegwenza jissaħħu t-tranżazzjonijiet u l-kummerċ fi ħdan l-Unjoni Ewropea.

| 4.5 | Din l-azzjoni, bħalma hija definita hawn fuq, ikollha effett pożittiv fil-qasam tal-liġi privata internazzjonali, meta wieħed jikkunsidra d-diffikultajiet ta' interpretazzjoni u ta' applikazzjoni ta' l-istandards kuntrattwali u ekstrakuntrattwali għas-soluzzjoni tat-tilwimiet (Ruma I u Ruma II). Permezz tagħha, ikunu wkoll jistgħu jiġu definiti b'mod preċiż ir-regoli tal-kompetenza legali, tar-rikonoxximent u ta' l-eżekuzzjoni tad-deċiżjonijiet ġudizzjarji fil-qasam ċivili u kummerċjali (Regolament (KE) Nru 44/2001). (31) |
| --- | --- |

4.5

Din l-azzjoni, bħalma hija definita hawn fuq, ikollha effett pożittiv fil-qasam tal-liġi privata internazzjonali, meta wieħed jikkunsidra d-diffikultajiet ta' interpretazzjoni u ta' applikazzjoni ta' l-istandards kuntrattwali u ekstrakuntrattwali għas-soluzzjoni tat-tilwimiet (Ruma I u Ruma II). Permezz tagħha, ikunu wkoll jistgħu jiġu definiti b'mod preċiż ir-regoli tal-kompetenza legali, tar-rikonoxximent u ta' l-eżekuzzjoni tad-deċiżjonijiet ġudizzjarji fil-qasam ċivili u kummerċjali (Regolament (KE) Nru 44/2001). (31)

| 4.6 | B'hekk, il-liġi dwar il-konsum tissaħħaħ permezz ta' iktar implimentazzjonijiet ta' azzjonijiet li jippermettu kumpens ġust lill-konsumaturi u ħarsien ġenwin tal-“parti d-dgħajfa”, skond prinċipju fundamentali tal-liġi Komunitarja. Dan japplika b'mod partikulari għad-Direttiva reċenti dwar il-prattiki kummerċjali inġusti. Dawn il-prattiki ħafna drabi jintużaw simultanjament f'bosta Stati Membri, u jikkawżaw ħsara lil ħafna konsumaturi bla ma jagħtuhom l-ebda opportunità għal rikors kollettiv. L-azzjoni kollettiva hija proċedura komplementari indispensabbli għall-implimentazzjoni effettiva ta' din id-direttiva.
  Għaldaqstant, id-direttivi kollha li jeżistu attwalment fil-qasam tal-ħarsien tal-konsumaturi kif trasposti mill-Istati Membri, ikunu jistgħu jsiru aktar effettivi bl-għarfien ta' azzjoni kollettiva fl-oqsma koperti minn dawn id-direttivi.
  Ikun xieraq li dawn id-dispożizzjonijiet jkunu jistgħu jiġu applikati għall-benefiċċju ta' l-SMEs li jinsabu f'qagħda simili. |
| --- | --- |

4.6

B'hekk, il-liġi dwar il-konsum tissaħħaħ permezz ta' iktar implimentazzjonijiet ta' azzjonijiet li jippermettu kumpens ġust lill-konsumaturi u ħarsien ġenwin tal-“parti d-dgħajfa”, skond prinċipju fundamentali tal-liġi Komunitarja. Dan japplika b'mod partikulari għad-Direttiva reċenti dwar il-prattiki kummerċjali inġusti. Dawn il-prattiki ħafna drabi jintużaw simultanjament f'bosta Stati Membri, u jikkawżaw ħsara lil ħafna konsumaturi bla ma jagħtuhom l-ebda opportunità għal rikors kollettiv. L-azzjoni kollettiva hija proċedura komplementari indispensabbli għall-implimentazzjoni effettiva ta' din id-direttiva.

Għaldaqstant, id-direttivi kollha li jeżistu attwalment fil-qasam tal-ħarsien tal-konsumaturi kif trasposti mill-Istati Membri, ikunu jistgħu jsiru aktar effettivi bl-għarfien ta' azzjoni kollettiva fl-oqsma koperti minn dawn id-direttivi.

Ikun xieraq li dawn id-dispożizzjonijiet jkunu jistgħu jiġu applikati għall-benefiċċju ta' l-SMEs li jinsabu f'qagħda simili.

| 4.7 | Bla dubju, l-implimentazzjoni ta' proċedura legali kollettiva fuq il-livell Komunitarju, bħala l-aħħar rikors għall-isforzi ta' soluzzjoni tat-tilwim, ma jġibu magħhom l-ebda ħsara għas-sistemi ta' soluzzjoni ekstraġudizzjarji ta' tilwim dwar il-konsum. Il-KESE ta lil dawn is-sistemi l-appoġġ kollu tiegħu. Il-potenzjal tagħhom irid ikun studjat aktar fil-fond u żviluppat. |
| --- | --- |

4.7

Bla dubju, l-implimentazzjoni ta' proċedura legali kollettiva fuq il-livell Komunitarju, bħala l-aħħar rikors għall-isforzi ta' soluzzjoni tat-tilwim, ma jġibu magħhom l-ebda ħsara għas-sistemi ta' soluzzjoni ekstraġudizzjarji ta' tilwim dwar il-konsum. Il-KESE ta lil dawn is-sistemi l-appoġġ kollu tiegħu. Il-potenzjal tagħhom irid ikun studjat aktar fil-fond u żviluppat.

5.   Terminoloġija

| 5.1 | Sabiex ikun jista' jiġi identifikat tajjeb is-suġġett tal-proposta, għandu jkun hemm qbil dwar it-tip ta' azzjoni legali li qed tiġi kkunsidrata.
  Kif turi s-sinteżi tas-sistemi adottati fl-Istati Membri, l-isem u l-kontenut tat-tipi differenti ta' azzjoni jvarjaw ħafna. Ta' min wieħed jagħmel ukoll distinzjoni bejn l-azzjonijiet rappreżentattivi, l-azzjonijiet fl-interess kollettiv u l-azzjonijiet kollettivi. |
| --- | --- |

5.1

Sabiex ikun jista' jiġi identifikat tajjeb is-suġġett tal-proposta, għandu jkun hemm qbil dwar it-tip ta' azzjoni legali li qed tiġi kkunsidrata.

Kif turi s-sinteżi tas-sistemi adottati fl-Istati Membri, l-isem u l-kontenut tat-tipi differenti ta' azzjoni jvarjaw ħafna. Ta' min wieħed jagħmel ukoll distinzjoni bejn l-azzjonijiet rappreżentattivi, l-azzjonijiet fl-interess kollettiv u l-azzjonijiet kollettivi.

| 5.2 | L-azzjonijiet rappreżentattivi huma miftuħin biss għall-assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi jew l-entitajiet amministrattivi (tat-tip Ombudsman) sabiex tintemm l-imġiba li tmur kontra d-drittijiet tal-konsumaturi kif ukoll, għal ċerti pajjiżi, it-tneħħija ta' klawżoli abbużivi jew illegali fil-kuntratti tal-konsum. |
| --- | --- |

5.2

L-azzjonijiet rappreżentattivi huma miftuħin biss għall-assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi jew l-entitajiet amministrattivi (tat-tip Ombudsman) sabiex tintemm l-imġiba li tmur kontra d-drittijiet tal-konsumaturi kif ukoll, għal ċerti pajjiżi, it-tneħħija ta' klawżoli abbużivi jew illegali fil-kuntratti tal-konsum.

| 5.3 | L-azzjonijiet fl-interess pubbliku jiftħu l-possibbiltà għall-assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi li jaġixxu quddiem korp ġudizzjarju jew mhux ġudizzjarju meta l-interess pubbliku, ġenerali, tal-konsumaturi ssirlu l-ħsara mill-ksur jew ta' dispożizzjoni preċiża tal-liġi sostantiva jew ta' norma ġenerali ta' mġiba. L-interess kollettiv m'huwiex is-somma ta' l-interessi individwali tal-konsumaturi u joqrob lejn l-interess ġenerali. |
| --- | --- |

5.3

L-azzjonijiet fl-interess pubbliku jiftħu l-possibbiltà għall-assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi li jaġixxu quddiem korp ġudizzjarju jew mhux ġudizzjarju meta l-interess pubbliku, ġenerali, tal-konsumaturi ssirlu l-ħsara mill-ksur jew ta' dispożizzjoni preċiża tal-liġi sostantiva jew ta' norma ġenerali ta' mġiba. L-interess kollettiv m'huwiex is-somma ta' l-interessi individwali tal-konsumaturi u joqrob lejn l-interess ġenerali.

| 5.4 | L-azzjoni kollettiva hija azzjoni fil-qorti li tippermetti lil għadd kbir ta' persuni li jingħarfulhom drittijiethom u jiksbu rimedju. Teknikament, din hija għaldaqstant applikazzjoni proċedurali kollettiva tad-drittijiet individwali. |
| --- | --- |

5.4

L-azzjoni kollettiva hija azzjoni fil-qorti li tippermetti lil għadd kbir ta' persuni li jingħarfulhom drittijiethom u jiksbu rimedju. Teknikament, din hija għaldaqstant applikazzjoni proċedurali kollettiva tad-drittijiet individwali.

| 5.5 | L-azzjoni kollettiva m'hijiex riżervata biss għall-qasam tal-ħarsien tal-konsumaturi u l-kompetizzjoni.
  Madankollu, fil-każ ta' din l-opinjoni, tikkonċerna biss l-oqsma materjali kif rikonoxxut fil-liġi Komunitarja. |
| --- | --- |

5.5

L-azzjoni kollettiva m'hijiex riżervata biss għall-qasam tal-ħarsien tal-konsumaturi u l-kompetizzjoni.

Madankollu, fil-każ ta' din l-opinjoni, tikkonċerna biss l-oqsma materjali kif rikonoxxut fil-liġi Komunitarja.

| 5.6 | Għalhekk huwa propost li għal din l-opinjoni jintuża t-terminu “azzjoni kollettiva” (32). |
| --- | --- |

5.6

Għalhekk huwa propost li għal din l-opinjoni jintuża t-terminu “azzjoni kollettiva” (32).

6.   Bażi legali

| 6.1 | Il-bażi legali għall-politika tal-ħarsien tal-konsumaturi tidher fit-Titolu XIV tat-Trattat tal-KE bl-isem “Protezzjoni tal-konsumatur”.
  L-Artikolu 153 huwa bla dubju element importanti għar-riflessjoni. |
| --- | --- |

6.1

Il-bażi legali għall-politika tal-ħarsien tal-konsumaturi tidher fit-Titolu XIV tat-Trattat tal-KE bl-isem “Protezzjoni tal-konsumatur”.

L-Artikolu 153 huwa bla dubju element importanti għar-riflessjoni.

| 6.2 | Fil-fatt, bħalissa, anki jekk il-liġi dwar il-konsum żviluppat essenzjalment madwar l-Artikolu 95 tat-Trattat, li huwa meqjus bħala referenza, il-politika tal-ħarsien tal-konsumatur kif inhi meqjusa hawnhekk tikkostitwixxi b'mod ċar miżura maħsuba biex tippromovi l-interessi ekonomiċi tal-konsumaturi. |
| --- | --- |

6.2

Fil-fatt, bħalissa, anki jekk il-liġi dwar il-konsum żviluppat essenzjalment madwar l-Artikolu 95 tat-Trattat, li huwa meqjus bħala referenza, il-politika tal-ħarsien tal-konsumatur kif inhi meqjusa hawnhekk tikkostitwixxi b'mod ċar miżura maħsuba biex tippromovi l-interessi ekonomiċi tal-konsumaturi.

| 6.3 | Mingħajr l-iċken dubju, l-azzjoni kollettiva ser tassigura livell għoli ta' ħarsien u ser tippermetti lill-assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi jorganizzaw lilhom infushom sabiex iħarsu l-interessi tal-konsumaturi, jiġifieri li jassigurawlhom kumpens ġust f'każ ta' ksur ta' drittijiet li tirrikonoxxilhom il-liġi Komunitarja, inkluża l-liġi dwar il-kompetizzjoni. |
| --- | --- |

6.3

Mingħajr l-iċken dubju, l-azzjoni kollettiva ser tassigura livell għoli ta' ħarsien u ser tippermetti lill-assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi jorganizzaw lilhom infushom sabiex iħarsu l-interessi tal-konsumaturi, jiġifieri li jassigurawlhom kumpens ġust f'każ ta' ksur ta' drittijiet li tirrikonoxxilhom il-liġi Komunitarja, inkluża l-liġi dwar il-kompetizzjoni.

| 6.4 | Azzjoni kollettiva fuq il-livell Komunitarju ser tikkontribwixxi wkoll għat-titjib tat-tħaddim tas-suq intern favur il-konsumaturi, b'konformità mar-reviżjoni tas-suq intern. Il-konsumaturi se jkollhom aktar fiduċja fl-iżvilupp tal-kummerċ transkonfinali (33). |
| --- | --- |

6.4

Azzjoni kollettiva fuq il-livell Komunitarju ser tikkontribwixxi wkoll għat-titjib tat-tħaddim tas-suq intern favur il-konsumaturi, b'konformità mar-reviżjoni tas-suq intern. Il-konsumaturi se jkollhom aktar fiduċja fl-iżvilupp tal-kummerċ transkonfinali (33).

| 6.5 | Wieħed jista' wkoll isostni li billi dan huwa strument purament legali, l-Artikoli 65 u 67 jistgħu eventwalment jinżammu bħala bażi legali xierqa. Fil-fatt kien fuq din il-bażi legali li, sa mill-1996, il-Kummissjoni pproponiet u l-Kunsill u l-Parlament Ewropew adottaw sensiela sħiħa ta' strumenti legali fil-qasam tal-liġi proċedurali ċivili fuq il-livell Komunitarju (34).
  Din is-soluzzjoni tista' tiġi kkunsidrata billi din l-azzjoni kollettiva tista' tintuża kemm għall-kunflitti transkonfinali kif ukoll għat-tilwimiet nazzjonali u f'aktar oqsma minn dak tal-liġi dwar il-konsum. |
| --- | --- |

6.5

Wieħed jista' wkoll isostni li billi dan huwa strument purament legali, l-Artikoli 65 u 67 jistgħu eventwalment jinżammu bħala bażi legali xierqa. Fil-fatt kien fuq din il-bażi legali li, sa mill-1996, il-Kummissjoni pproponiet u l-Kunsill u l-Parlament Ewropew adottaw sensiela sħiħa ta' strumenti legali fil-qasam tal-liġi proċedurali ċivili fuq il-livell Komunitarju (34).

Din is-soluzzjoni tista' tiġi kkunsidrata billi din l-azzjoni kollettiva tista' tintuża kemm għall-kunflitti transkonfinali kif ukoll għat-tilwimiet nazzjonali u f'aktar oqsma minn dak tal-liġi dwar il-konsum.

| 6.6 | Fl-ipoteżi kollha, l-azzjoni kollettiva jkollha tirrispetta l-prinċipji tas-sussidjarjetà u l-proporzjonalità, bla ma tmur lil hinn minn dak li huwa neċessarju biex tassigura l-għanijiet tat-Trattat, bil-fehma li l-għanijiet ma jistgħux jitwettqu biżżejjed mill-Istati Membri u għalhekk jitwettqu aħjar fuq il-livell Komunitarju. |
| --- | --- |

6.6

Fl-ipoteżi kollha, l-azzjoni kollettiva jkollha tirrispetta l-prinċipji tas-sussidjarjetà u l-proporzjonalità, bla ma tmur lil hinn minn dak li huwa neċessarju biex tassigura l-għanijiet tat-Trattat, bil-fehma li l-għanijiet ma jistgħux jitwettqu biżżejjed mill-Istati Membri u għalhekk jitwettqu aħjar fuq il-livell Komunitarju.

| 6.7 | L-azzjoni kollettiva jkollha wkoll issegwi l-prinċipji u l-mekkaniżmi enfasizzati fir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-Ministri ta' l-OECD (C(2007) 74 tat-12 ta' Lulju 2007), li tressqu bħala prinċipji komuni minkejja d-diversità tal-kulturi legali li jeżistu fl-Istati Membri. |
| --- | --- |

6.7

L-azzjoni kollettiva jkollha wkoll issegwi l-prinċipji u l-mekkaniżmi enfasizzati fir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-Ministri ta' l-OECD (C(2007) 74 tat-12 ta' Lulju 2007), li tressqu bħala prinċipji komuni minkejja d-diversità tal-kulturi legali li jeżistu fl-Istati Membri.

7.   Il-parametri ta' azzjoni kollettiva fuq livell Komunitarju

7.1   Dak li ma għandhiex tkun l-azzjoni

7.1.1   L-azzjoni kollettiva ma għandhiex tkun azzjoni rappreżentattiva:

| 7.1.1.1 | L-azzjoni rappreżentattiva hi miftuħa biss għal ċerti entitajiet li jkollhom awtorizzazzjoni speċjali (assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi, Ombudsman). Il-konsumaturi ġeneralment ma jistgħux jiksbu rimedju għad-danni individwali tagħhom. |
| --- | --- |

7.1.1.1

L-azzjoni rappreżentattiva hi miftuħa biss għal ċerti entitajiet li jkollhom awtorizzazzjoni speċjali (assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi, Ombudsman). Il-konsumaturi ġeneralment ma jistgħux jiksbu rimedju għad-danni individwali tagħhom.

| 7.1.1.2 | L-għan ewlieni ta' dawn il-proċeduri huwa t-tmiem ta' mġiba li tmur kontra d-drittijiet tal-konsumaturi kif ukoll, għal ċerti pajjiżi, it-tneħħija ta' klawżoli abbużivi jew illeċiti fil-kuntratti tal-konsum, fejn il-qorti ma tistax tipprevedi rimedju. |
| --- | --- |

7.1.1.2

L-għan ewlieni ta' dawn il-proċeduri huwa t-tmiem ta' mġiba li tmur kontra d-drittijiet tal-konsumaturi kif ukoll, għal ċerti pajjiżi, it-tneħħija ta' klawżoli abbużivi jew illeċiti fil-kuntratti tal-konsum, fejn il-qorti ma tistax tipprevedi rimedju.

| 7.1.1.3 | Xi pajjiżi daħħlu xi bidliet f'dawn il-mekkaniżmi sabiex jippermettu kumpens għall-konsumaturi. Madankollu, dan il-kumpens ma jgħaddix lill-konsumaturi individwali iżda jinżamm mill-entitajiet rappreżentattivi jew jingħadda lill-Istat għal użu soċjali. |
| --- | --- |

7.1.1.3

Xi pajjiżi daħħlu xi bidliet f'dawn il-mekkaniżmi sabiex jippermettu kumpens għall-konsumaturi. Madankollu, dan il-kumpens ma jgħaddix lill-konsumaturi individwali iżda jinżamm mill-entitajiet rappreżentattivi jew jingħadda lill-Istat għal użu soċjali.

| 7.1.1.4 | Għalhekk dan il-mekkaniżmu ma jikkorrispondix fil-prattika għal azzjoni kollettiva proprja li fiha l-konsumaturi kollha jkunu kkumpensati fi proċedura legali waħda. |
| --- | --- |

7.1.1.4

Għalhekk dan il-mekkaniżmu ma jikkorrispondix fil-prattika għal azzjoni kollettiva proprja li fiha l-konsumaturi kollha jkunu kkumpensati fi proċedura legali waħda.

7.1.2   L-azzjoni kollettiva ma għandhiex tkun “class action” Amerikana:

| 7.1.2.1 | It-tnedija ta' azzjoni kollettiva Ewropea ma twassalx għall-introduzzjoni fl-Ewropa ta' “class action” bħal ta' l-Istati Uniti. Is-sistema legali Amerikana hija differenti ħafna mis-sistemi legali ta' l-Istati Membri. Il-punti dgħajfa tal-“class actions”, li huma kkkritikati li jwasslu għall-abużi, huma partikulari għal dik is-sistema legali u ma jistgħux jidħlu fl-Ewropa. |
| --- | --- |

7.1.2.1

It-tnedija ta' azzjoni kollettiva Ewropea ma twassalx għall-introduzzjoni fl-Ewropa ta' “class action” bħal ta' l-Istati Uniti. Is-sistema legali Amerikana hija differenti ħafna mis-sistemi legali ta' l-Istati Membri. Il-punti dgħajfa tal-“class actions”, li huma kkkritikati li jwasslu għall-abużi, huma partikulari għal dik is-sistema legali u ma jistgħux jidħlu fl-Ewropa.

| 7.1.2.2 | Fl-Istati Uniti, id-deċiżjonijiet tal-ġustizzja jingħataw minn ġuriji popolari u mħallfin eletti. Din il-kompożizzjoni partikolari, li hija differenti minn dik tal-biċċa l-kbira ta' l-Istati Membri (li għandhom imħallfin professjonali), twassal ta' spiss ħafna għal sitwazzjonijiet fejn ġurisdizzjonijiet ta' l-Istati jawtorizzaw azzjonijiet fantasjużi u jagħtu deċiżjonijiet favorevoli wisq għar-rikorrenti, u dan iwassal lill-konsumaturi biex jippreżentaw it-talbiet tagħhom quddiem ċerti qrati minflok oħrajn meqjusa anqas favorevoli (“forum shopping”). |
| --- | --- |

7.1.2.2

Fl-Istati Uniti, id-deċiżjonijiet tal-ġustizzja jingħataw minn ġuriji popolari u mħallfin eletti. Din il-kompożizzjoni partikolari, li hija differenti minn dik tal-biċċa l-kbira ta' l-Istati Membri (li għandhom imħallfin professjonali), twassal ta' spiss ħafna għal sitwazzjonijiet fejn ġurisdizzjonijiet ta' l-Istati jawtorizzaw azzjonijiet fantasjużi u jagħtu deċiżjonijiet favorevoli wisq għar-rikorrenti, u dan iwassal lill-konsumaturi biex jippreżentaw it-talbiet tagħhom quddiem ċerti qrati minflok oħrajn meqjusa anqas favorevoli (“forum shopping”).

| 7.1.2.3 | Min-naħa l-oħra, l-azzjoni kollettiva Ewropea tkun ilqugħ kontra l-forum shopping minħabba li, kieku, f'kull Stat Membru jinħoloq u jitwaqqaf tip uniku ta' proċedura li twassal biex, tkun liema tkun il-ġurisdizzjoni jew l-Istat magħżul mir-rikorrenti, il-proċediment ta' l-azzjoni u l-miżuri deċiżi mill-ġudikant ikunu ta' l-istess natura. |
| --- | --- |

7.1.2.3

Min-naħa l-oħra, l-azzjoni kollettiva Ewropea tkun ilqugħ kontra l-forum shopping minħabba li, kieku, f'kull Stat Membru jinħoloq u jitwaqqaf tip uniku ta' proċedura li twassal biex, tkun liema tkun il-ġurisdizzjoni jew l-Istat magħżul mir-rikorrenti, il-proċediment ta' l-azzjoni u l-miżuri deċiżi mill-ġudikant ikunu ta' l-istess natura.

| 7.1.2.4 | Il-ħlas ta' danni bħala kumpens jista' jkun akkumpanjat minn ħlas ta' danni punittivi. Dawn ir-rimedji huma stabbiliti mill-ġuriji u mill-ġudikanti eletti, u sikwit jilħqu ammonti astronomiċi. Id-danni punittivi ma jeżistux fil-biċċa l-kbira ta' l-Istati Membri Ewropej. |
| --- | --- |

7.1.2.4

Il-ħlas ta' danni bħala kumpens jista' jkun akkumpanjat minn ħlas ta' danni punittivi. Dawn ir-rimedji huma stabbiliti mill-ġuriji u mill-ġudikanti eletti, u sikwit jilħqu ammonti astronomiċi. Id-danni punittivi ma jeżistux fil-biċċa l-kbira ta' l-Istati Membri Ewropej.

| 7.1.2.5 | L-avukati jitħallsu skond sistema ġeneralizzata ta' “contingency fees”. Din is-sistema hija speċi ta' patt ta' quota litis (jew “champerty”) fejn l-avukati, li jistgħu jkunu rikorrenti huma stess, jassoċjaw ruħhom ma' l-eżitu tal-kawża. Din is-sistema hija projbita fil-biċċa l-kbira ta' l-Istati Membri ta' l-Unjoni Ewropea, jew mil-liġi jew mill-kodiċi ta' etika professjonali ta' l-avukati. |
| --- | --- |

7.1.2.5

L-avukati jitħallsu skond sistema ġeneralizzata ta' “contingency fees”. Din is-sistema hija speċi ta' patt ta' quota litis (jew “champerty”) fejn l-avukati, li jistgħu jkunu rikorrenti huma stess, jassoċjaw ruħhom ma' l-eżitu tal-kawża. Din is-sistema hija projbita fil-biċċa l-kbira ta' l-Istati Membri ta' l-Unjoni Ewropea, jew mil-liġi jew mill-kodiċi ta' etika professjonali ta' l-avukati.

7.2   L-għażla fundamentali: “opt-in” jew “opt-out”

Meta wieħed jeżamina l-proċeduri ta' azzjonijiet kollettivi adottati fl-Istati Membri, jasal biex jikklassifikahom f'żewġ kategoriji, skond il-mekkaniżmu ewlieni ta' kif titnieda l-azzjoni u ta' kif jintervjeni l-konsumatur fil-proċedura. Jew il-konsumatur irid jaġixxi minn rajh biex jieħu sehem fil-proċedura, u f'dak il-każ nitkellmu dwar “opt-in”; jew inkella t-tnedija ta' l-azzjoni timplika awtomatikament il-parteċipazzjoni tal-konsumatur fil-proċedura bla ma dan ikollu għalfejn jieħu azzjoni, u f'dak il-każ nitkellmu dwar “opt-out”. Fit-tieni każ, il-konsumatur xorta tibqagħlu l-possibbilità li joħroġ mill-proċedura. Biex titfassal azzjoni kollettiva Ewropea bilfors irid jingħażel il-mekkaniżmu ewlieni li se tissejjes fuqu.

7.2.1   “Opt-in” u “Test case”

| 7.2.1.1 | Is-sistema ta' l-opt-in tipprevedi turija ta' rieda mill-persuna biex tkun parti mill-proċedura. Għaldaqstant, il-persuni konċernati għandhom jippreżentaw ruħhom biex jingħaqdu espressament fl-azzjoni qabel ma tingħata d-deċiżjoni.
  B'mod parallel għal dan il-mekkaniżmu ta' opt-in, żviluppaw ukoll mekkaniżmi magħrufa bħala “test cases”, ibbażati fuq deċiżjoni ta' stqarrija inizjali. Dawn il-proċeduri jixbhu l-azzjonijiet kollettivi bbażati fuq l-opt-in billi, hawn ukoll, il-persuni konċernati jridu jippreżentaw ruħhom biex jieħdu sehem fil-proċedura u jressqu rikorsi individwali. Madankollu, il-partikolarità ta' dan il-mekkaniżmu qiegħed fil-fatt li l-ġudikant jagħżel wieħed minn dawn ir-rikorsi individwali u jiddeċiedi fuq dak biss. Id-deċiżjoni mogħtija fil-proċedura tat-test case tkun tiswa għar-rikorsi individwali l-oħra kollha mressqin il-qorti. |
| --- | --- |

7.2.1.1

Is-sistema ta' l-opt-in tipprevedi turija ta' rieda mill-persuna biex tkun parti mill-proċedura. Għaldaqstant, il-persuni konċernati għandhom jippreżentaw ruħhom biex jingħaqdu espressament fl-azzjoni qabel ma tingħata d-deċiżjoni.

B'mod parallel għal dan il-mekkaniżmu ta' opt-in, żviluppaw ukoll mekkaniżmi magħrufa bħala “test cases”, ibbażati fuq deċiżjoni ta' stqarrija inizjali. Dawn il-proċeduri jixbhu l-azzjonijiet kollettivi bbażati fuq l-opt-in billi, hawn ukoll, il-persuni konċernati jridu jippreżentaw ruħhom biex jieħdu sehem fil-proċedura u jressqu rikorsi individwali. Madankollu, il-partikolarità ta' dan il-mekkaniżmu qiegħed fil-fatt li l-ġudikant jagħżel wieħed minn dawn ir-rikorsi individwali u jiddeċiedi fuq dak biss. Id-deċiżjoni mogħtija fil-proċedura tat-test case tkun tiswa għar-rikorsi individwali l-oħra kollha mressqin il-qorti.

7.2.1.2   Il-vantaġġi ta' dawn il-mekkaniżmi

| 7.2.1.2.1 | Kull membru tal-grupp konċernat irid jippreżenta ruħu biex jieħu sehem fil-proċedura u dan ġeneralment isir billi jinkiteb f'reġistru. Għalhekk ikun hemm turija ta' rieda ċara li permezz tagħha l-proċedura tkun qiegħda f'konformità mal-prinċipju tal-libertà għal azzjoni ġudizzjarja. Ir-rikorrent jaġixxi f'isem persuni oħrajn biss wara li dawn ikunu tawh il-kunsens formali tagħhom. |
| --- | --- |

7.2.1.2.1

Kull membru tal-grupp konċernat irid jippreżenta ruħu biex jieħu sehem fil-proċedura u dan ġeneralment isir billi jinkiteb f'reġistru. Għalhekk ikun hemm turija ta' rieda ċara li permezz tagħha l-proċedura tkun qiegħda f'konformità mal-prinċipju tal-libertà għal azzjoni ġudizzjarja. Ir-rikorrent jaġixxi f'isem persuni oħrajn biss wara li dawn ikunu tawh il-kunsens formali tagħhom.

| 7.2.1.2.2 | Fil-metodu ta' l-opt-in, il-firxa prevedibbli tal-kumpensi tista' tiġi ddeterminata minn qabel. Dan huwa importanti kemm għall-akkużati li jkunu konċernati direttament mit-talba għal kumpens, b'mod ġenerali, kif ukoll għall-possibbiltà li dawn jinkitbu f'poloz ta' assigurazzjoni li jkopru parti mid-danni potenzjali. Għaldaqstant, ser jinżammu fondi suffiċjenti f'riserva sabiex jitħallsu t-talbiet leġittimi għall-kumpens. |
| --- | --- |

7.2.1.2.2

Fil-metodu ta' l-opt-in, il-firxa prevedibbli tal-kumpensi tista' tiġi ddeterminata minn qabel. Dan huwa importanti kemm għall-akkużati li jkunu konċernati direttament mit-talba għal kumpens, b'mod ġenerali, kif ukoll għall-possibbiltà li dawn jinkitbu f'poloz ta' assigurazzjoni li jkopru parti mid-danni potenzjali. Għaldaqstant, ser jinżammu fondi suffiċjenti f'riserva sabiex jitħallsu t-talbiet leġittimi għall-kumpens.

| 7.2.1.2.3 | Fil-proċedura tat-test case, każ individwali wieħed jiġi ppreżentat lill-ġudikant sabiex jivvaluta l-problema; dan ifisser ħin mirbuħ u effiċjenza akbar għall-ġudikant billi jiġġudika r-responsabbiltà ta' l-entità kummerċjali fuq il-bażi ta' dan il-każ biss. |
| --- | --- |

7.2.1.2.3

Fil-proċedura tat-test case, każ individwali wieħed jiġi ppreżentat lill-ġudikant sabiex jivvaluta l-problema; dan ifisser ħin mirbuħ u effiċjenza akbar għall-ġudikant billi jiġġudika r-responsabbiltà ta' l-entità kummerċjali fuq il-bażi ta' dan il-każ biss.

7.2.1.3   L-iżvantaġġi ta' dawn il-mekkaniżmi

| 7.2.1.3.1 | Dawn il-mekkaniżmi jiswew ħafna flus u l-ġestjoni tagħhom mhijiex ħaġa faċli: il-persuni konċernati jridu jippreżentaw ruħhom biex jieħdu sehem fil-proċedura u jikkostitwixxu kawża individwali. Il-ġestjoni tal-kawżi individwali ssir kumplessa meta l-għadd tal-persuni konċernati jkun wieħed kbir. |
| --- | --- |

7.2.1.3.1

Dawn il-mekkaniżmi jiswew ħafna flus u l-ġestjoni tagħhom mhijiex ħaġa faċli: il-persuni konċernati jridu jippreżentaw ruħhom biex jieħdu sehem fil-proċedura u jikkostitwixxu kawża individwali. Il-ġestjoni tal-kawżi individwali ssir kumplessa meta l-għadd tal-persuni konċernati jkun wieħed kbir.

| 7.2.1.3.2 | Dan iwassal għal dewmien twil ħafna fil-proċedura peress li l-qorti jkollha torganizza u tittratta dawn il-kawżi individwali kollha. Min-naħa l-oħra, fil-każ ta' tilwim tal-massa li jiġġenera l-biċċa l-kbira ta' l-azzjonijiet kollettivi, id-danni kkawżati lill-individwi jkunu relattivament omoġenji u spiss ma jkollhomx bżonn jiġu eżaminati individwalment. |
| --- | --- |

7.2.1.3.2

Dan iwassal għal dewmien twil ħafna fil-proċedura peress li l-qorti jkollha torganizza u tittratta dawn il-kawżi individwali kollha. Min-naħa l-oħra, fil-każ ta' tilwim tal-massa li jiġġenera l-biċċa l-kbira ta' l-azzjonijiet kollettivi, id-danni kkawżati lill-individwi jkunu relattivament omoġenji u spiss ma jkollhomx bżonn jiġu eżaminati individwalment.

| 7.2.1.3.3 | Fil-mekkaniżmu tat-test case, il-ġudikant ma jiffissax dejjem l-ammont ta' kumpens dovut u xi drabi jirreferi l-kawżi għal proċeduri individwali. Dan jinvolvi problemi ta' ġestjoni u dewmien fil-proċedura. |
| --- | --- |

7.2.1.3.3

Fil-mekkaniżmu tat-test case, il-ġudikant ma jiffissax dejjem l-ammont ta' kumpens dovut u xi drabi jirreferi l-kawżi għal proċeduri individwali. Dan jinvolvi problemi ta' ġestjoni u dewmien fil-proċedura.

| 7.2.1.3.4 | Barra minn hekk, studju ta' l-azzjonijiet kollettivi b'opt-in jew b'test case li saru f'pajjiżi li għandhom dan il-mekkaniżmu juri li parti sostanzjali mill-konsumaturi ma jressqux rikors quddiem il-qorti minħabba nuqqas ta' informazzjoni effettiva dwar l-eżistenza ta' din il-proċedura. Fil-biċċa l-kbira, il-persuni konċernati jirrifjutaw ukoll li jitilgħu l-qorti minħabba raġunijiet ta' ostakli materjali, finanzjarji u psikoloġiċi li tiġġenera l-azzjoni legali (żmien, flus u kumplessità estrema). |
| --- | --- |

7.2.1.3.4

Barra minn hekk, studju ta' l-azzjonijiet kollettivi b'opt-in jew b'test case li saru f'pajjiżi li għandhom dan il-mekkaniżmu juri li parti sostanzjali mill-konsumaturi ma jressqux rikors quddiem il-qorti minħabba nuqqas ta' informazzjoni effettiva dwar l-eżistenza ta' din il-proċedura. Fil-biċċa l-kbira, il-persuni konċernati jirrifjutaw ukoll li jitilgħu l-qorti minħabba raġunijiet ta' ostakli materjali, finanzjarji u psikoloġiċi li tiġġenera l-azzjoni legali (żmien, flus u kumplessità estrema).

| 7.2.1.3.5 | Għalhekk teżisti diskrepanza kbira bejn min fil-fatt jaġixxi u dawk potenzjalment konċernati. Minħabba f'hekk, il-kumpens miksub mill-konsumaturi m'huwiex totali. Il-benefiċċju illegali li jista' jinkiseb mill-entità kummerċjali waqt il-prattika jista' jinżamm minnha b'mod sostanzjali. L-għan dissważiv tal-proċedura ma jintlaħaqx. |
| --- | --- |

7.2.1.3.5

Għalhekk teżisti diskrepanza kbira bejn min fil-fatt jaġixxi u dawk potenzjalment konċernati. Minħabba f'hekk, il-kumpens miksub mill-konsumaturi m'huwiex totali. Il-benefiċċju illegali li jista' jinkiseb mill-entità kummerċjali waqt il-prattika jista' jinżamm minnha b'mod sostanzjali. L-għan dissważiv tal-proċedura ma jintlaħaqx.

| 7.2.1.3.6 | Dawn il-mekkaniżmi jippreżentaw ukoll problema fir-rigward ta' l-effett relattiv tal-kwistjoni ġġudikata. Id-deċiżjoni miksuba fil-qafas tal-proċedura ta' l-azzjoni kollettiva tiswa biss għall-persuni li jkunu daħlu għall-azzjoni. Għaldaqstant, il-konsumaturi li ma jkunux ippreżentaw ruħhom ikunu totalment liberi li jidħlu għal azzjonijiet individwali li jistgħu mbagħad iwasslu għal deċiżjonijiet li jkunu kontradittorji ma' dik miksuba fil-qafas ta' l-azzjoni kollettiva. |
| --- | --- |

7.2.1.3.6

Dawn il-mekkaniżmi jippreżentaw ukoll problema fir-rigward ta' l-effett relattiv tal-kwistjoni ġġudikata. Id-deċiżjoni miksuba fil-qafas tal-proċedura ta' l-azzjoni kollettiva tiswa biss għall-persuni li jkunu daħlu għall-azzjoni. Għaldaqstant, il-konsumaturi li ma jkunux ippreżentaw ruħhom ikunu totalment liberi li jidħlu għal azzjonijiet individwali li jistgħu mbagħad iwasslu għal deċiżjonijiet li jkunu kontradittorji ma' dik miksuba fil-qafas ta' l-azzjoni kollettiva.

7.2.2   Opt-out

| 7.2.2.1 | L-azzjoni kollettiva tradizzjonali hija msejsa fuq sistema ta' opt-out li tintegra b'mod awtomatiku l-persuni kollha vittmi ta' aġir, minbarra dawk li espressament urew ir-rieda li jeskludu lilhom infushom.
  Ċerti Stati Ewropej tnebbħu minn dan il-mekkaniżmu biex elaboraw proċedura sui generis ta' l-azzjoni kollettiva. |
| --- | --- |

7.2.2.1

L-azzjoni kollettiva tradizzjonali hija msejsa fuq sistema ta' opt-out li tintegra b'mod awtomatiku l-persuni kollha vittmi ta' aġir, minbarra dawk li espressament urew ir-rieda li jeskludu lilhom infushom.

Ċerti Stati Ewropej tnebbħu minn dan il-mekkaniżmu biex elaboraw proċedura sui generis ta' l-azzjoni kollettiva.

7.2.2.2   Il-vantaġġi ta' dan il-mekkaniżmu

| 7.2.2.2.1 | Studju tas-sistemi nazzjonali li jużaw l-opt-out juri li din il-proċedura tista' tiġi ġestita b'mod aktar sempliċi u hija aktar effettiva mill-mekkaniżmi l-oħra adottati minn ċerti Stati Membri. |
| --- | --- |

7.2.2.2.1

Studju tas-sistemi nazzjonali li jużaw l-opt-out juri li din il-proċedura tista' tiġi ġestita b'mod aktar sempliċi u hija aktar effettiva mill-mekkaniżmi l-oħra adottati minn ċerti Stati Membri.

| 7.2.2.2.2 | Tiggarantixxi aċċess reali tal-persuni konċernati għall-ġustizzja kif ukoll rimedju ġust u effettiv għat-totalità tal-konsumaturi li jkunu qegħdin isofru minn danni. |
| --- | --- |

7.2.2.2.2

Tiggarantixxi aċċess reali tal-persuni konċernati għall-ġustizzja kif ukoll rimedju ġust u effettiv għat-totalità tal-konsumaturi li jkunu qegħdin isofru minn danni.

| 7.2.2.2.3 | Tevita d-diffikultajiet ta' ġestjoni għar-rikorrent u għall-qorti (fil-fatt il-membri tal-grupp jippreżentaw ruħhom malli tispiċċa l-proċedura u mhux qabel). |
| --- | --- |

7.2.2.2.3

Tevita d-diffikultajiet ta' ġestjoni għar-rikorrent u għall-qorti (fil-fatt il-membri tal-grupp jippreżentaw ruħhom malli tispiċċa l-proċedura u mhux qabel).

| 7.2.2.2.4 | Għandha wkoll effett dissważiv ġenwin fuq il-parti responsabbli billi din tiġi mġiegħla tagħti kumpens lill-persuni kollha li tkun saritilhom ħsara minn ċerta prattika u wkoll skond il-każ trodd lura l-benefiċċju illegali li setgħet kisbet minn din il-prattika. |
| --- | --- |

7.2.2.2.4

Għandha wkoll effett dissważiv ġenwin fuq il-parti responsabbli billi din tiġi mġiegħla tagħti kumpens lill-persuni kollha li tkun saritilhom ħsara minn ċerta prattika u wkoll skond il-każ trodd lura l-benefiċċju illegali li setgħet kisbet minn din il-prattika.

| 7.2.2.2.5 | Ta' min iqis ukoll il-vantaġġi li għandha din it-tip ta' azzjoni għall-entità kummerċjali. L-azzjoni kollettiva tippermetti ekonomija tar-riżorsi umani u finanzjarji u effettività akbar fid-difiża ta' l-entità kummerċjali. Minflok ma jkollha tiffaċċja simultanjament għadd kbir ta' tilwimiet simili quddiem għadd kbir ta' ġurisdizzjonijiet differenti, hija tħejji d-difiża tagħha quddiem korp ġudizzjarju wieħed. |
| --- | --- |

7.2.2.2.5

Ta' min iqis ukoll il-vantaġġi li għandha din it-tip ta' azzjoni għall-entità kummerċjali. L-azzjoni kollettiva tippermetti ekonomija tar-riżorsi umani u finanzjarji u effettività akbar fid-difiża ta' l-entità kummerċjali. Minflok ma jkollha tiffaċċja simultanjament għadd kbir ta' tilwimiet simili quddiem għadd kbir ta' ġurisdizzjonijiet differenti, hija tħejji d-difiża tagħha quddiem korp ġudizzjarju wieħed.

7.2.2.3   L-iżvantaġġi ta' dan il-mekkaniżmu

| 7.2.2.3.1 | Jista' jitqies li dan il-mekkaniżmu mhuwiex f'konformità mal-prinċipji kostituzzjonali ta' ċerti pajjiżi u mal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, partikolarment il-prinċipju tal-libertà ta' l-azzjoni legali peress li l-persuni jkunu awtomatikament parti mill-grupp mingħajr ma jkunu wrew il-kunsens ċar tagħhom għall-azzjoni. Jekk ma jeskludux lilhom infushom, jafu jkunu marbuta mis-sentenza mogħtija.
  Madankollu huwa perfettament possibbli li tiġi ppreservata din il-libertà individwali, kemm fl-għoti ta' informazzjoni personalizzata lill-persuni, u permezz ta' dan wieħed jista' jqis li l-persuni li ma jeskludux lilhom infushom ikunu taw awtorizzazzjoni taċita lill-azzjoni, kemm fl-għoti tad-dritt lill-membri tal-grupp li jeskludu lilhom infushom mill-proċedura f'kull ħin u anki wara li tkun ingħatat is-sentenza u li, jekk din ma tkunx favorevoli għalihom, ikunu jistgħu jibdew azzjonijiet individwali. |
| --- | --- |

7.2.2.3.1

Jista' jitqies li dan il-mekkaniżmu mhuwiex f'konformità mal-prinċipji kostituzzjonali ta' ċerti pajjiżi u mal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, partikolarment il-prinċipju tal-libertà ta' l-azzjoni legali peress li l-persuni jkunu awtomatikament parti mill-grupp mingħajr ma jkunu wrew il-kunsens ċar tagħhom għall-azzjoni. Jekk ma jeskludux lilhom infushom, jafu jkunu marbuta mis-sentenza mogħtija.

Madankollu huwa perfettament possibbli li tiġi ppreservata din il-libertà individwali, kemm fl-għoti ta' informazzjoni personalizzata lill-persuni, u permezz ta' dan wieħed jista' jqis li l-persuni li ma jeskludux lilhom infushom ikunu taw awtorizzazzjoni taċita lill-azzjoni, kemm fl-għoti tad-dritt lill-membri tal-grupp li jeskludu lilhom infushom mill-proċedura f'kull ħin u anki wara li tkun ingħatat is-sentenza u li, jekk din ma tkunx favorevoli għalihom, ikunu jistgħu jibdew azzjonijiet individwali.

| 7.2.2.3.2 | Id-drittijiet tad-difiża bħall-prinċipju tal-kontradittorju u l-prinċipju ta' l-ugwaljanza tal-mezzi (“equality of arms”) ikunu wkoll effettwati: l-entità kummerċjali għandha tkun tista' tagħmel argumenti individwali ta' difiża kontra wieħed mill-vittmi membru ta' grupp. Dan il-prinċipju huwa marbut ma' dak tas-“smigħ xieraq” ta' l-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem. Fil-fatt, fis-sistema ta' l-opt-out, jista' jkun li l-persuni konċernati ma jkunux kollha msejħin b'isimhom u ma jkunux magħrufin mill-entità kummerċjali. F'dak il-każ, jista' jkun impossibbli għaliha li tagħmel argumenti individwali ta' difiża.
  Madankollu, fil-qafas ta' azzjoni kollettiva, ikun hemm bilfors omogenjità tas-sitwazzjonijiet individwali fejn il-ġudikant huwa l-garanti. It-tilwimiet dwar konsum jew kompetizzjoni joħorġu prinċipalment mill-kuntratti u, b'hekk, is-sitwazzjonijiet tal-persuni konċernati jkunu kważi identiċi. Il-causa petendi hija waħda u l-istess. Għalhekk hija diffiċli li wieħed jara kif l-entità kummerċjali tista' tinvoka mezz ta' difiża partikolari kontra konsumatur.
  Il-ġudikant jista' jkollu, matul il-proċedura kollha, il-possibbiltà li jiċħad rikors li fih jara eteroġenjità kbira ta' sitwazzjonijiet ta' fatt jew ta' liġi.
  Fl-aħħarnett, fl-istadju ta' l-indennizz, il-ġudikant għandu l-possibbiltà joħloq sotto-gruppi sabiex jadatta partikolarment l-ammont tar-rimedji għas-sitwazzjonijiet individwali u għalhekk għat-tnaqqis potenzjali tar-responsabbiltà. |
| --- | --- |

7.2.2.3.2

Id-drittijiet tad-difiża bħall-prinċipju tal-kontradittorju u l-prinċipju ta' l-ugwaljanza tal-mezzi (“equality of arms”) ikunu wkoll effettwati: l-entità kummerċjali għandha tkun tista' tagħmel argumenti individwali ta' difiża kontra wieħed mill-vittmi membru ta' grupp. Dan il-prinċipju huwa marbut ma' dak tas-“smigħ xieraq” ta' l-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem. Fil-fatt, fis-sistema ta' l-opt-out, jista' jkun li l-persuni konċernati ma jkunux kollha msejħin b'isimhom u ma jkunux magħrufin mill-entità kummerċjali. F'dak il-każ, jista' jkun impossibbli għaliha li tagħmel argumenti individwali ta' difiża.

Madankollu, fil-qafas ta' azzjoni kollettiva, ikun hemm bilfors omogenjità tas-sitwazzjonijiet individwali fejn il-ġudikant huwa l-garanti. It-tilwimiet dwar konsum jew kompetizzjoni joħorġu prinċipalment mill-kuntratti u, b'hekk, is-sitwazzjonijiet tal-persuni konċernati jkunu kważi identiċi. Il-causa petendi hija waħda u l-istess. Għalhekk hija diffiċli li wieħed jara kif l-entità kummerċjali tista' tinvoka mezz ta' difiża partikolari kontra konsumatur.

Il-ġudikant jista' jkollu, matul il-proċedura kollha, il-possibbiltà li jiċħad rikors li fih jara eteroġenjità kbira ta' sitwazzjonijiet ta' fatt jew ta' liġi.

Fl-aħħarnett, fl-istadju ta' l-indennizz, il-ġudikant għandu l-possibbiltà joħloq sotto-gruppi sabiex jadatta partikolarment l-ammont tar-rimedji għas-sitwazzjonijiet individwali u għalhekk għat-tnaqqis potenzjali tar-responsabbiltà.

7.2.3   Opt-out u opt-in skond it-tip ta' tilwima

| 7.2.3.1 | Is-sistema magħżula dan l-aħħar mid-Danimarka u n-Norveġja tagħti lok għal sistema kemm ta' opt-in u kemm ta' opt-out. Il-ġudikant jista' jiddeċiedi li jagħżel sistema ta' opt-out jekk it-tilwimiet jinvolvu ammonti żgħar, jekk ir-rikorsi jkunu simili u jekk ikun diffiċli li ssir proċedura fuq il-bażi ta' opt-in. Hemm bosta tilwimiet fil-qasam tal-konsum fejn il-konsumaturi ma għandhomx rikorsi individwali effiċjenti minħabba li n-numru ta' persuni konċernati huwa kbir u l-ammonti involuti huma żgħar. Il-proċedura bbażata fuq sistema ta' opt-out tippermetti li jiġu kkunsidrati l-persuni konċernati kollha u li tingħata sanzjoni skond il-livell tal-benefiċċju illegali li jaf ikun inkiseb. Fil-każ ta' tilwimiet fejn id-danni individwali jkunu għoljin, tingħażel is-sistema bbażata fuq l-opt-in u din timplika li kull konsumatur irid jippreżenta ruħu sabiex ikun parti mill-proċedura. |
| --- | --- |

7.2.3.1

Is-sistema magħżula dan l-aħħar mid-Danimarka u n-Norveġja tagħti lok għal sistema kemm ta' opt-in u kemm ta' opt-out. Il-ġudikant jista' jiddeċiedi li jagħżel sistema ta' opt-out jekk it-tilwimiet jinvolvu ammonti żgħar, jekk ir-rikorsi jkunu simili u jekk ikun diffiċli li ssir proċedura fuq il-bażi ta' opt-in. Hemm bosta tilwimiet fil-qasam tal-konsum fejn il-konsumaturi ma għandhomx rikorsi individwali effiċjenti minħabba li n-numru ta' persuni konċernati huwa kbir u l-ammonti involuti huma żgħar. Il-proċedura bbażata fuq sistema ta' opt-out tippermetti li jiġu kkunsidrati l-persuni konċernati kollha u li tingħata sanzjoni skond il-livell tal-benefiċċju illegali li jaf ikun inkiseb. Fil-każ ta' tilwimiet fejn id-danni individwali jkunu għoljin, tingħażel is-sistema bbażata fuq l-opt-in u din timplika li kull konsumatur irid jippreżenta ruħu sabiex ikun parti mill-proċedura.

7.2.3.2   Il-vantaġġi ta' dan il-mekkaniżmu

Fil-każ ta' tilwim tal-massa, il-ġestjoni tal-proċedura tkun aktar sempliċi. L-għan li jingħata rimedju jinkiseb jekk il-miżura ta' pubbliċità tkun effettiva. Jinkiseb ukoll l-għan ta' dissważjoni.

Il-ksur eventwali tal-prinċipji kostituzzjonali u tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem jiġi kontrobbilanċjat b'din l-effiċjenza fir-rimedju u d-dissważjoni.

7.2.3.3   L-iżvantaġġi ta' dan il-mekkaniżmu

L-ewwelnett trid titqajjem il-kwistjoni ta' kemm hi diffiċli li wieħed jiffissa l-konfini bejn iż-żewġ mekkaniżmi ta' opt-in u opt-out. Iż-żewġ pajjiżi li adottaw dawn il-mekkaniżmi għamlu dan reċentement u għad m'għandniex każi konkreti. Il-liġijiet rilevanti jsemmu biss tilwimiet tal-massa ta' ammonti żgħar li għalihom wieħed m'għandux bżonn jirrikorri għal proċeduri individwali.

Din il-problema ta' nuqqas ta' konfini mhux definiti b'mod ċar tista' tagħti lok għal dibattiti twal ħafna waqt il-proċedura u għal rikorsi li jtawlu l-proċedura.

7.3   Ir-rwol tal-ġudikant

| 7.3.1 | F'dan it-tip partikolari ta' proċedura li tinvolvi bosta rikorrenti, il-kwistjoni tas-setgħat devoluti lill-ġudikant hija ta' importanza kbira. |
| --- | --- |

7.3.1

F'dan it-tip partikolari ta' proċedura li tinvolvi bosta rikorrenti, il-kwistjoni tas-setgħat devoluti lill-ġudikant hija ta' importanza kbira.

| 7.3.2 | Fil-biċċa l-kbira tal-mekkaniżmi ta' l-opt-out, l-ewwel fażi tal-proċedura tikkonsisti fl-istħarriġ mill-ġudikant dwar l-ammissibbiltà ta' l-azzjoni. Fil-każ tat-test cases, l-istħarriġ tal-każ individwali jsir bl-istess għan. |
| --- | --- |

7.3.2

Fil-biċċa l-kbira tal-mekkaniżmi ta' l-opt-out, l-ewwel fażi tal-proċedura tikkonsisti fl-istħarriġ mill-ġudikant dwar l-ammissibbiltà ta' l-azzjoni. Fil-każ tat-test cases, l-istħarriġ tal-każ individwali jsir bl-istess għan.

| 7.3.2.1 | Is-siwi ta' dan l-istadju ta' ammissibbiltà huwa li jippermetti li titwaqqaf minnufih kull talba li ma tkunx ġustifikata jew fantasjuża u li tista' twassal għal każ fejn tintmess b'mod illeġittimu l-fama tal-parti avversa? (cf.7.3.4), u li jiġu evitati proċeduri abbużivi jew mhux adattati. |
| --- | --- |

7.3.2.1

Is-siwi ta' dan l-istadju ta' ammissibbiltà huwa li jippermetti li titwaqqaf minnufih kull talba li ma tkunx ġustifikata jew fantasjuża u li tista' twassal għal każ fejn tintmess b'mod illeġittimu l-fama tal-parti avversa? (cf.7.3.4), u li jiġu evitati proċeduri abbużivi jew mhux adattati.

| 7.3.2.2 | Il-ġudikant huwa dak li jiggarantixxi li dan l-istadju ta' l-ammissibbiltà jimxi tajjeb. Konkretament, huwa l-kompitu tiegħu li jivverifika li huma osservati l-kundizzjonijiet iffissati mil-liġi biex tinbeda l-azzjoni kollettiva. |
| --- | --- |

7.3.2.2

Il-ġudikant huwa dak li jiggarantixxi li dan l-istadju ta' l-ammissibbiltà jimxi tajjeb. Konkretament, huwa l-kompitu tiegħu li jivverifika li huma osservati l-kundizzjonijiet iffissati mil-liġi biex tinbeda l-azzjoni kollettiva.

| 7.3.2.3 | B'mod partikolari l-ġudikant irid jivverifika dawn li ġejjin:






  — | L-eżistenza stess ta' tilwima (m'hemmx bżonn li l-azzjoni tar-rikorrent tkun preskritta); |
| --- | --- | --- |

7.3.2.3

B'mod partikolari l-ġudikant irid jivverifika dawn li ġejjin:

—

L-eżistenza stess ta' tilwima (m'hemmx bżonn li l-azzjoni tar-rikorrent tkun preskritta);

| — | Jekk, skond il-kompożizzjoni tal-grupp, tkunx imprattikabbli proċedura konġunta jew proċedura b'mandat; |
| --- | --- |

—

Jekk, skond il-kompożizzjoni tal-grupp, tkunx imprattikabbli proċedura konġunta jew proċedura b'mandat;

| — | Jekk ikunx hemm kwistjonijiet ta' dritt jew ta' fatt komuni għall-membri tal-grupp (anki l-causa petendi); |
| --- | --- |

—

Jekk ikunx hemm kwistjonijiet ta' dritt jew ta' fatt komuni għall-membri tal-grupp (anki l-causa petendi);

| — | Li t-talba kontra l-entità kummerċjali tkun koerenti fir-rigward tal-fatti allegati (il-kriterju tal-probabbiltà tar-rikors allegat, “fumus boni iuris”); |
| --- | --- |

—

Li t-talba kontra l-entità kummerċjali tkun koerenti fir-rigward tal-fatti allegati (il-kriterju tal-probabbiltà tar-rikors allegat, “fumus boni iuris”);

| — | Li r-rikorrent ikun f'qagħda li jirrappreżenta u jħares b'mod xieraq l-interessi tal-membri tal-grupp. |
| --- | --- |

—

Li r-rikorrent ikun f'qagħda li jirrappreżenta u jħares b'mod xieraq l-interessi tal-membri tal-grupp.

| 7.3.3 | Iktar tard, huwa daqstant importanti li l-ġudikant ikun jista' jivvalida l-proposta eventwali tat-tranżazzjoni jew li jirrifjutaha jekk iqis li m'hijiex fl-interess tal-membri tal-grupp. F'dan għandu jkollu setgħa superjuri għal dik ta' l-approvazzjoni tat-tranżazzjonijiet li s-soltu tagħtih il-liġi fil-biċċa l-kbira tas-sistemi ġudizzjarji ta' l-Istati Membri. |
| --- | --- |

7.3.3

Iktar tard, huwa daqstant importanti li l-ġudikant ikun jista' jivvalida l-proposta eventwali tat-tranżazzjoni jew li jirrifjutaha jekk iqis li m'hijiex fl-interess tal-membri tal-grupp. F'dan għandu jkollu setgħa superjuri għal dik ta' l-approvazzjoni tat-tranżazzjonijiet li s-soltu tagħtih il-liġi fil-biċċa l-kbira tas-sistemi ġudizzjarji ta' l-Istati Membri.

| 7.3.4 | Il-partikolarità ta' din il-proċedura twassal ukoll għall-provvediment ta' modalitajiet adattati għall-produzzjoni tal-provi. Il-ġudikant għandu jkollu l-possibbiltà li juża s-setgħat ta' inġunzjoni fir-rigward tal-parti avversa jew ta' partijiet terzi sabiex jikseb il-produzzjoni ta' dokumenti jew inkella li jordna miżuri ta' struzzjoni sabiex jiġu stabbiliti provi ġodda. Il-leġislazzjoni li tistabbilixxi l-azzjoni kollettiva għandha tipprovdi espressament li l-ġudikant ma jistax jirrifjuta li jaġixxi skond dak li huwa msemmi hawn fuq, ġaladarba r-rikorrenti jkunu għamlu t-talba. |
| --- | --- |

7.3.4

Il-partikolarità ta' din il-proċedura twassal ukoll għall-provvediment ta' modalitajiet adattati għall-produzzjoni tal-provi. Il-ġudikant għandu jkollu l-possibbiltà li juża s-setgħat ta' inġunzjoni fir-rigward tal-parti avversa jew ta' partijiet terzi sabiex jikseb il-produzzjoni ta' dokumenti jew inkella li jordna miżuri ta' struzzjoni sabiex jiġu stabbiliti provi ġodda. Il-leġislazzjoni li tistabbilixxi l-azzjoni kollettiva għandha tipprovdi espressament li l-ġudikant ma jistax jirrifjuta li jaġixxi skond dak li huwa msemmi hawn fuq, ġaladarba r-rikorrenti jkunu għamlu t-talba.

| 7.3.5 | Sabiex il-ġudikanti jkunu jistgħu jassumu dawn is-setgħat bl-aħjar mod possibbli, jidher neċessarju li jiġi stipulat li biss ċerti tribunali, imsejħa b'isimhom, għandhom ikunu kompetenti biex jittrattaw l-azzjonijiet kollettivi. Għalhekk l-istrutturi ġudizzjarji ta' l-Istati Membri għandhom jiġu adattati u l-ġudikanti ta' dawn il-ġurisdizzjonijiet għandhom jingħataw taħriġ apposta. |
| --- | --- |

7.3.5

Sabiex il-ġudikanti jkunu jistgħu jassumu dawn is-setgħat bl-aħjar mod possibbli, jidher neċessarju li jiġi stipulat li biss ċerti tribunali, imsejħa b'isimhom, għandhom ikunu kompetenti biex jittrattaw l-azzjonijiet kollettivi. Għalhekk l-istrutturi ġudizzjarji ta' l-Istati Membri għandhom jiġu adattati u l-ġudikanti ta' dawn il-ġurisdizzjonijiet għandhom jingħataw taħriġ apposta.

7.4   Rimedju effettiv għad-danni

| 7.4.1 | L-azzjoni kollettiva trid tippermetti li jintalab rimedju għad-dannu materjali (finanzjarju), id-dannu fiżiku, kif ukoll dak tal-pretium doloris u danni morali oħra. Billi l-għan ta' l-azzjoni huwa sew ir-rimedju lill-konsumaturi sew id-dissważjoni, jidher meħtieġ illi jiġi pprovdut kumpens għall-forom kollha ta' danni. Għandu jkun ukoll possibbli li t-tribunali jkollhom għad-dispożizzjoni tagħhom metodi ta' evalwazzjoni sempliċi, li ma jiswewx ħafna flus u li jkunu trasparenti mingħajr ma jiġi abbandunat il-prinċipju tar-rimedju. |
| --- | --- |

7.4.1

L-azzjoni kollettiva trid tippermetti li jintalab rimedju għad-dannu materjali (finanzjarju), id-dannu fiżiku, kif ukoll dak tal-pretium doloris u danni morali oħra. Billi l-għan ta' l-azzjoni huwa sew ir-rimedju lill-konsumaturi sew id-dissważjoni, jidher meħtieġ illi jiġi pprovdut kumpens għall-forom kollha ta' danni. Għandu jkun ukoll possibbli li t-tribunali jkollhom għad-dispożizzjoni tagħhom metodi ta' evalwazzjoni sempliċi, li ma jiswewx ħafna flus u li jkunu trasparenti mingħajr ma jiġi abbandunat il-prinċipju tar-rimedju.

| 7.4.2 | Ir-rikorrenti f'azzjoni kollettiva jridu wkoll ikunu jistgħu jiksbu diversi modi ta' rimedju mill-ġudikant. Flimkien mat-terminazzjoni ta' l-aġir jew tan-nullità ta' l-att li xorta jibqgħu possibbli, ir-rimedju għall-ħlas ta' danni għandu jkun jista' jieħu forma diretta jew indiretta. Barra minn hekk, dan għandu jkun akkumpanjat minn miżuri oħra ta' rimedju bħall-pubbliċità, notifikazzjoni pubblika, eċċ. |
| --- | --- |

7.4.2

Ir-rikorrenti f'azzjoni kollettiva jridu wkoll ikunu jistgħu jiksbu diversi modi ta' rimedju mill-ġudikant. Flimkien mat-terminazzjoni ta' l-aġir jew tan-nullità ta' l-att li xorta jibqgħu possibbli, ir-rimedju għall-ħlas ta' danni għandu jkun jista' jieħu forma diretta jew indiretta. Barra minn hekk, dan għandu jkun akkumpanjat minn miżuri oħra ta' rimedju bħall-pubbliċità, notifikazzjoni pubblika, eċċ.

| 7.4.3 | Ir-rimedju dirett u individwali m'għandux ikun l-uniku wieħed previst billi f'ċerti każi ikun diffiċli, kważi impossibbli, li dan isir kemm minħabba li l-membri ta' grupp ma jkunux jistgħu jiġu identifikati fil-qafas ta' mekkaniżmu opt-out, kemm minħabba li jkunu numerużi, kif ukoll għaliex l-ammont tad-danni individwali tagħhom ikun baxx wisq. L-importanti huwa li jkun hemm dejjem ir-rimedju tal-persuni anki b'mod indirett u li jintlaħaq l-effett dissważiv. |
| --- | --- |

7.4.3

Ir-rimedju dirett u individwali m'għandux ikun l-uniku wieħed previst billi f'ċerti każi ikun diffiċli, kważi impossibbli, li dan isir kemm minħabba li l-membri ta' grupp ma jkunux jistgħu jiġu identifikati fil-qafas ta' mekkaniżmu opt-out, kemm minħabba li jkunu numerużi, kif ukoll għaliex l-ammont tad-danni individwali tagħhom ikun baxx wisq. L-importanti huwa li jkun hemm dejjem ir-rimedju tal-persuni anki b'mod indirett u li jintlaħaq l-effett dissważiv.

| 7.4.3.1 | Iridu jinħasbu mekkaniżmi xierqa fil-każ li l-ġudikant ikun jista' jikkalkula l-ammont ta' kull rimedju indvidwali għall-membri identifikati jew identifikabbli ta' grupp (f'każi ta' opt-in, test case jew ukoll opt-out meta l-entità kummerċjali tkun provdiet il-lista tal-klijenti konċernati, per eżempju), iżda wkoll fil-każ fejn din id-distribuzzjoni individwali tkun oneruża wisq fir-rigward ta' l-ammont żgħir tad-danni individwali. |
| --- | --- |

7.4.3.1

Iridu jinħasbu mekkaniżmi xierqa fil-każ li l-ġudikant ikun jista' jikkalkula l-ammont ta' kull rimedju indvidwali għall-membri identifikati jew identifikabbli ta' grupp (f'każi ta' opt-in, test case jew ukoll opt-out meta l-entità kummerċjali tkun provdiet il-lista tal-klijenti konċernati, per eżempju), iżda wkoll fil-każ fejn din id-distribuzzjoni individwali tkun oneruża wisq fir-rigward ta' l-ammont żgħir tad-danni individwali.

| 7.4.3.2 | Bl-istess mod, jekk is-somom tal-flus ma jkunux tqassmu kollha, għandha tingħata l-prijorità lill-miżura ta' rimedju indiretta li tkopri s-somma li tkun baqgħet bħala bilanċ. Fid-deċiżjoni tiegħu, il-ġudikant għandu jispjega fid-dettall l-azzjoni finanzjata mill-bilanċ u jistabbilixxi modalitajiet ta' kontroll għat-twettiq tagħha li jista' jiġi ddelegat lil partijiet terzi. |
| --- | --- |

7.4.3.2

Bl-istess mod, jekk is-somom tal-flus ma jkunux tqassmu kollha, għandha tingħata l-prijorità lill-miżura ta' rimedju indiretta li tkopri s-somma li tkun baqgħet bħala bilanċ. Fid-deċiżjoni tiegħu, il-ġudikant għandu jispjega fid-dettall l-azzjoni finanzjata mill-bilanċ u jistabbilixxi modalitajiet ta' kontroll għat-twettiq tagħha li jista' jiġi ddelegat lil partijiet terzi.

| 7.4.3.3 | Fl-ipoteżi fejn anke din il-miżura ta' rimedju dirett tkun impossibbli, it-totalità tal-bilanċ iffissat mill-ġudikant trid tingħata lil fond għall-għajnuna għall-azzjonijiet kollettivi sabiex ikunu jistgħu jiġu ffinanzjati proċeduri ġodda. |
| --- | --- |

7.4.3.3

Fl-ipoteżi fejn anke din il-miżura ta' rimedju dirett tkun impossibbli, it-totalità tal-bilanċ iffissat mill-ġudikant trid tingħata lil fond għall-għajnuna għall-azzjonijiet kollettivi sabiex ikunu jistgħu jiġu ffinanzjati proċeduri ġodda.

| 7.4.3.4 | Jekk il-ġudikant ma jkunx jista' jikkalkula l-ammont ta' kull rimedju individwali, fil-każ fejn ma jkunx possibbli li jiġu identifikati l-membri kollha tal-grupp (mekkaniżmu ta' opt-out biss), għandu jkun jista' jiffissa tabella ta' evalwazzjoni tal-kategoriji differenti ta' danni. It-tqassim ta' dawn l-ammonti jista' jiġi ddelegat lir-reġistru tat-tribunal, iżda wkoll lill-avukat tar-rappreżentant tal-grupp, lil parti terza (assiguratur, accountant, eċċ) bil-vantaġġ li t-tribunal ikun jista' jevita dan l-istadju kumpless u twil ta' l-analiżi tar-rikorsi individwali. |
| --- | --- |

7.4.3.4

Jekk il-ġudikant ma jkunx jista' jikkalkula l-ammont ta' kull rimedju individwali, fil-każ fejn ma jkunx possibbli li jiġu identifikati l-membri kollha tal-grupp (mekkaniżmu ta' opt-out biss), għandu jkun jista' jiffissa tabella ta' evalwazzjoni tal-kategoriji differenti ta' danni. It-tqassim ta' dawn l-ammonti jista' jiġi ddelegat lir-reġistru tat-tribunal, iżda wkoll lill-avukat tar-rappreżentant tal-grupp, lil parti terza (assiguratur, accountant, eċċ) bil-vantaġġ li t-tribunal ikun jista' jevita dan l-istadju kumpless u twil ta' l-analiżi tar-rikorsi individwali.

| 7.4.3.5 | F'dan it-tieni każ, il-ġudikant għandu jkun jista' jipprevedi kumpens individwali għall-membri tal-grupp li jkunu ppreżentaw ruħhom wara li jkunu ġew infurmati bis-sentenza u l-bilanċ għandu jitħallas lil azzjonijiet li jirrimedjaw indirettament il-ħsara mġarrba mill-grupp. |
| --- | --- |

7.4.3.5

F'dan it-tieni każ, il-ġudikant għandu jkun jista' jipprevedi kumpens individwali għall-membri tal-grupp li jkunu ppreżentaw ruħhom wara li jkunu ġew infurmati bis-sentenza u l-bilanċ għandu jitħallas lil azzjonijiet li jirrimedjaw indirettament il-ħsara mġarrba mill-grupp.

| 7.4.3.6 | Jekk ma tkun possibbli l-ebda miżura indiretta, il-bilanċ għandu jingħata lill-fond ta' għajnuna. |
| --- | --- |

7.4.3.6

Jekk ma tkun possibbli l-ebda miżura indiretta, il-bilanċ għandu jingħata lill-fond ta' għajnuna.

7.5   L-appelli

| 7.5.1 | L-azzjoni kollettiva trid tagħraf li ż-żewġ partijiet għandhom id-dritt li jappellaw. |
| --- | --- |

7.5.1

L-azzjoni kollettiva trid tagħraf li ż-żewġ partijiet għandhom id-dritt li jappellaw.

| 7.5.2 | Fid-dawl ta' l-importanza li tirrappreżenta, minn naħa, il-ħtieġa ta' kumpens rapidu għall-vittmi u, min-naħa l-oħra, iċ-ċertezza li jkunu ġew apprezzati d-drittijiet taż-żewġ partijiet, hemm bżonn li d-dritt li kull waħda miż-żewġ partijiet tagħmel appell għad-deċiżjoni ikun irrikonċiljat ma' dawn il-ħtiġijiet. |
| --- | --- |

7.5.2

Fid-dawl ta' l-importanza li tirrappreżenta, minn naħa, il-ħtieġa ta' kumpens rapidu għall-vittmi u, min-naħa l-oħra, iċ-ċertezza li jkunu ġew apprezzati d-drittijiet taż-żewġ partijiet, hemm bżonn li d-dritt li kull waħda miż-żewġ partijiet tagħmel appell għad-deċiżjoni ikun irrikonċiljat ma' dawn il-ħtiġijiet.

| 7.5.3 | Għalhekk jidher importanti li l-għarfien ta' dan id-dritt jobbliga lill-Istati Membri jimplimentaw proċedura rapida ta' l-appell sabiex jiġi evitat mekkaniżmu purament dilatorju. |
| --- | --- |

7.5.3

Għalhekk jidher importanti li l-għarfien ta' dan id-dritt jobbliga lill-Istati Membri jimplimentaw proċedura rapida ta' l-appell sabiex jiġi evitat mekkaniżmu purament dilatorju.

| 7.5.4 | Barra minn hekk, iċ-ċertezza li l-kumpensi li l-parti responsabbli tiġi kkundannata li tħallas ikunu disponibbli fil-kontabilità tagħha tipprovdi wkoll garanzija għall-membri tal-grupp fil-każ ta' appell. |
| --- | --- |

7.5.4

Barra minn hekk, iċ-ċertezza li l-kumpensi li l-parti responsabbli tiġi kkundannata li tħallas ikunu disponibbli fil-kontabilità tagħha tipprovdi wkoll garanzija għall-membri tal-grupp fil-każ ta' appell.

7.6   Il-finanzjament tas-sistema

| 7.6.1 | Is-sistema ta' l-azzjoni kollettiva trid tiffinanzja lilha nnifisha maż-żmien. |
| --- | --- |

7.6.1

Is-sistema ta' l-azzjoni kollettiva trid tiffinanzja lilha nnifisha maż-żmien.

| 7.6.2 | Billi l-introduzzjoni ta' sistema ġeneralizzata ta' contingency fees bħalma nsibu fl-Istati Uniti m'hijiex xi ħaġa ta' min jixtieqha, jew saħansitra hija ħaġa impossibbli, għax tmur kontra t-tradizzjoni legali Ewropea, huwa indispensabbli li jiġi previst mod ta' finanzjament li jippermetti lir-rikorrenti li ma jkollhomx il-mezzi finanzjarji meħtieġa biex jidħlu għal azzjoni kollettiva, li jirċievu flus minn qabel biex ikopru l-ispejjeż ġudizzjarji (spejjeż ta' l-avukat, spejjeż ta' l-esperti fil-qafas tal-miżuri ta' struzzjoni awtorizzati mill-ġudikant, eċċ.) |
| --- | --- |

7.6.2

Billi l-introduzzjoni ta' sistema ġeneralizzata ta' contingency fees bħalma nsibu fl-Istati Uniti m'hijiex xi ħaġa ta' min jixtieqha, jew saħansitra hija ħaġa impossibbli, għax tmur kontra t-tradizzjoni legali Ewropea, huwa indispensabbli li jiġi previst mod ta' finanzjament li jippermetti lir-rikorrenti li ma jkollhomx il-mezzi finanzjarji meħtieġa biex jidħlu għal azzjoni kollettiva, li jirċievu flus minn qabel biex ikopru l-ispejjeż ġudizzjarji (spejjeż ta' l-avukat, spejjeż ta' l-esperti fil-qafas tal-miżuri ta' struzzjoni awtorizzati mill-ġudikant, eċċ.)

| 7.6.3 | Mod kif din is-sistema tista' tkun iffinanzjata huwa li jiġi stabbilit “fond ta' għajnuna għal rikors kollettiv” li jinbena mill-ammont ta' “benefiċċji illegali” miksubin mill-intrapriżi kkundanati, skond ma jkun stipula l-ġudikant fil-proċedura, sakemm dawn ma jkunux intalbu mill-persuni li jkunu qed isofru direttament minn danni u li jkunu ġew identifikati (35). |
| --- | --- |

7.6.3

Mod kif din is-sistema tista' tkun iffinanzjata huwa li jiġi stabbilit “fond ta' għajnuna għal rikors kollettiv” li jinbena mill-ammont ta' “benefiċċji illegali” miksubin mill-intrapriżi kkundanati, skond ma jkun stipula l-ġudikant fil-proċedura, sakemm dawn ma jkunux intalbu mill-persuni li jkunu qed isofru direttament minn danni u li jkunu ġew identifikati (35).

| 7.6.4 | Barra minn hekk, il-fond ta' għajnuna jista' jkollu l-għan li jiċċentralizza l-informazzjoni kollha marbuta ma' l-azzjonijiet kollettivi li jkunu għaddejjin u jista' jkollu l-inkariga li jxerred l-informazzjoni dwar il-passi li għandhom jittieħdu sabiex wieħed jippreżenta ruħu, jeskludi ruħu mill-grupp jew jikseb kumpens. |
| --- | --- |

7.6.4

Barra minn hekk, il-fond ta' għajnuna jista' jkollu l-għan li jiċċentralizza l-informazzjoni kollha marbuta ma' l-azzjonijiet kollettivi li jkunu għaddejjin u jista' jkollu l-inkariga li jxerred l-informazzjoni dwar il-passi li għandhom jittieħdu sabiex wieħed jippreżenta ruħu, jeskludi ruħu mill-grupp jew jikseb kumpens.

7.7   Regoli oħra ta' proċedura

Fid-dettall, se jkollhom jiġu pprovduti bosta regoli ta' proċedura, li hawnhekk se jiġu elenkati biss pro memoria.

Dan hu partikolarment il-każ ta':

| — | skema ta' avviżi għan-notifika tal-persuni konċernati, |
| --- | --- |

—

skema ta' avviżi għan-notifika tal-persuni konċernati,

| — | spejjeż tal-qorti u għajnuna legali, |
| --- | --- |

—

spejjeż tal-qorti u għajnuna legali,

| — | kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet ġudizzjarji u amministrattivi ta' l-Istat Membri, |
| --- | --- |

—

kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet ġudizzjarji u amministrattivi ta' l-Istat Membri,

| — | skadenzi marbuta mal-preżentazzjoni ta' l-atti ġudizzjarji u perijodi preskritti, |
| --- | --- |

—

skadenzi marbuta mal-preżentazzjoni ta' l-atti ġudizzjarji u perijodi preskritti,

| — | l-użu ta' l-Internet (e-ġustizzja). |
| --- | --- |

—

l-użu ta' l-Internet (e-ġustizzja).

8.   Strument legali: regolament jew direttiva?

| 8.1 | L-implimentazzjoni ta' din l-azzjoni kollettiva fuq il-livell Komunitarju tista' ssir jew permezz ta' direttiva, jew permezz ta' regolament; ma jidhrilniex li sempliċi rakkomandazzjoni hija adattata biex toħloq il-kundizzjonijiet ta' effiċjenza u uniformità meħtieġa għall-adozzjoni armonizzata ta' inizjattiva bħal din fis-27 Stat Membru. |
| --- | --- |

8.1

L-implimentazzjoni ta' din l-azzjoni kollettiva fuq il-livell Komunitarju tista' ssir jew permezz ta' direttiva, jew permezz ta' regolament; ma jidhrilniex li sempliċi rakkomandazzjoni hija adattata biex toħloq il-kundizzjonijiet ta' effiċjenza u uniformità meħtieġa għall-adozzjoni armonizzata ta' inizjattiva bħal din fis-27 Stat Membru.

| 8.2 | Meta wieħed jikkunsidra li l-kontenut ikun estiż għal suġġetti oħra u ma jkunx jgħodd biss għad-drittijiet tal-konsumaturi, u li l-bażi legali magħżula hija dik ta' l-Artikoli 65 u 67 tat-Trattat, l-adozzjoni ta' Regolament tista' tiġi kkunsidrata, bħal fil-każi, per eżempju, tar-Regolamenti dwar: il-proċeduri ta' insolvenza, l-Ordni Ewropew ta' Infurzar, Proċedura għal ordni ta' ħlas Ewropea, il-Proċedura Ewropea għal Talbiet Żgħar u s-sekwestru ta' kontijiet bankarji. |
| --- | --- |

8.2

Meta wieħed jikkunsidra li l-kontenut ikun estiż għal suġġetti oħra u ma jkunx jgħodd biss għad-drittijiet tal-konsumaturi, u li l-bażi legali magħżula hija dik ta' l-Artikoli 65 u 67 tat-Trattat, l-adozzjoni ta' Regolament tista' tiġi kkunsidrata, bħal fil-każi, per eżempju, tar-Regolamenti dwar: il-proċeduri ta' insolvenza, l-Ordni Ewropew ta' Infurzar, Proċedura għal ordni ta' ħlas Ewropea, il-Proċedura Ewropea għal Talbiet Żgħar u s-sekwestru ta' kontijiet bankarji.

| 8.3 | Iżda jekk, ta' l-inqas f'fażi inizjali, jiġi deċiż li din l-inizjattiva tkun applikata biss għad-drittijiet tal-konsumatur, l-aħjar mod għall-implimentazzjoni ta' din l-azzjoni kollettiva fuq il-livell Komunitarju jidher li huwa Direttiva, li tkun is-segwitu tad-Direttiva dwar l-inġunzjonijiet. |
| --- | --- |

8.3

Iżda jekk, ta' l-inqas f'fażi inizjali, jiġi deċiż li din l-inizjattiva tkun applikata biss għad-drittijiet tal-konsumatur, l-aħjar mod għall-implimentazzjoni ta' din l-azzjoni kollettiva fuq il-livell Komunitarju jidher li huwa Direttiva, li tkun is-segwitu tad-Direttiva dwar l-inġunzjonijiet.

| 8.4 | Fil-fatt, għad hemm differenzi kbar bejn l-Istati Membri f'dak li għandu x'jaqsam mar-regoli ta' proċedura u għalhekk jeħtieġ li, b'mod ġenerali, il-prinċipji fundamentali ta' l-azzjoni kollettiva jiġu stabbiliti, bl-għarfien li l-Istati Membri jimplimentaw id-Direttiva filwaqt li jirrispettaw il-prinċipji proċedurali tagħhom tas-soltu.
  Fil-fatt m'huwiex żgur, per eżempju, jekk l-armonizzazzjoni hijiex possibbli, jekk it-tribunali maħtura biex jiddeċiedu dwar din l-azzjoni jkunu jiddependu mir-regoli ta' l-organizzazzjoni ġudizzjarja ta' kull Stat.
  Il-modi ta' azzjoni għandhom jiġu adattati għall-partikolaritajiet ta' l-Istati Membri. Għalhekk, dan ir-Regolament ma jkunx adattat. |
| --- | --- |

8.4

Fil-fatt, għad hemm differenzi kbar bejn l-Istati Membri f'dak li għandu x'jaqsam mar-regoli ta' proċedura u għalhekk jeħtieġ li, b'mod ġenerali, il-prinċipji fundamentali ta' l-azzjoni kollettiva jiġu stabbiliti, bl-għarfien li l-Istati Membri jimplimentaw id-Direttiva filwaqt li jirrispettaw il-prinċipji proċedurali tagħhom tas-soltu.

Fil-fatt m'huwiex żgur, per eżempju, jekk l-armonizzazzjoni hijiex possibbli, jekk it-tribunali maħtura biex jiddeċiedu dwar din l-azzjoni jkunu jiddependu mir-regoli ta' l-organizzazzjoni ġudizzjarja ta' kull Stat.

Il-modi ta' azzjoni għandhom jiġu adattati għall-partikolaritajiet ta' l-Istati Membri. Għalhekk, dan ir-Regolament ma jkunx adattat.

| 8.5 | Jidher evidenti wkoll li d-Direttiva f'dan il-każ għandha tkun direttiva ta' armonizzazzjoni totali sabiex jiġi evitat li l-Istati Membri jagħmlu s-sistema tagħhom aktar stretta għad-detriment ta' l-intrapriżi li jkollhom is-sede f'dan l-Istat. |
| --- | --- |

8.5

Jidher evidenti wkoll li d-Direttiva f'dan il-każ għandha tkun direttiva ta' armonizzazzjoni totali sabiex jiġi evitat li l-Istati Membri jagħmlu s-sistema tagħhom aktar stretta għad-detriment ta' l-intrapriżi li jkollhom is-sede f'dan l-Istat.

Brussell, l-14 ta' Frar 2008.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Sociali Ewropew

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Fis-sens tal-proċedura ċivili u bil-għan tad-difiża ta' l-interessi kollettivi jew imxerrda sew għall-prevenzjoni (azzjoni ta' tneħħija ta' ostaklu) sew għar-riżarċiment (talba għall-kumpens għad-danni). Sens ieħor ta' l-espressjoni “azzjoni kollettiva” jista' jinsab l-aktar fil-letteratura ġuridika Anglo-Sassona biex jindika l-għeruq soċjoloġiċi ta' l-assoċjabilità (cf. “Collective action in the European union; interests and the new politics of associability”, Justin Greenwood u Mark Aspinwall, Routledge, London, 1998), b'interess konsiderevoli fuq il-livell ta' l-investigazzjoni ta' l-origini soċjoloġiċi u l-bżonnijiet soċjali li jiġġustifikaw l-azzjonijiet kollettivi fis-sens proċedurali strett.

1

“Collective action in the European union; interests and the new politics of associability”

(2)  Wieħed m'għandux jeskludi l-possibbiltà, issa ġa mdaħħla f'bosta sistemi legali nazzjonali, tat-twessigħ ta' l-ambitu ta' l-applikazzjoni ta' l-azzjonijiet kollettivi għall-interessi kollettivi u mxerrda kollha fl-oqsma bħall-ambjent, il-wirt kulturali, il-ġestjoni tat-territorju, u kull ma jikkonċerna l-impriżi privati jew ta' l-Istat, l-amministrazzjonijiet u l-awtoratijiet pubbliċi.

2

(3)  Rari li wieħed isib, fil-letteratura ġuridika, formula daqshekk konċiża bħal dik li ġurist magħruf u deputat Portugiż sab biex isostni, waqt id-dibattitu Parlamentari, l-introduzzjoni ta' azzjonijiet kollettivi fil-Portugall.

3

Huwa u jitkellem dwar il-forom il-ġodda tal-liġi tat-tieni u t-tielet ġenerazzjoni, il-liġi dwar ix-xogħol, il-konsumaturi, l-ambjent, il-ġestjoni tat-territorju, il-ħarsien tal-wirt kulturali, “forom ta' liġijiet ta' medda universali li, billi huma ta' ħafna nies, jekk mhux ta' kulħadd”, id-deputat Almeida Santos staqsa:

forom ta' liġijiet ta' medda universali li, billi huma ta' ħafna nies, jekk mhux ta' kulħadd”

“Billi dawn il-forom ta' liġi huma ta' kulħadd, jew għall-inqas ta' għadd kbir ta' nies, huwa ġġustifikat li l-ħarsien ta' dawn id-drittijiet jitwettaq bil-qattara, bir-rikorrenti fil-kju, jistennew li tinqatgħalhom il-kawża, każ li fl-aħħar mill-aħħar huwa identiku għal dak ta' seħibhom jew ta' ġarhom, u spiss jieħdu raġun u jirbħu f'waqt meta r-riżultat ma jibqagħlu l-ebda sens, minħabba l-fatt li l-kumpens ikun ġa beda jittiekel mill-inflazzjoni, minħabba li r-rimedju morali jasal tard wisq biex jevitaw divorzju jew jerġgħu jirbħu l-kredtu li jkunu tilfu, jew, fl-aħħar mill-aħħar, meta l-punt tal-wasla ta' Via Sagra proċedurali twila jkun ix-xbieha ħajja ta' l-ineffiċjenza u l-inutilità ? Għandna nżommuha kif inhi din il-viżjoni Kafkaeska tal-purgatorju ġudizzjarju ?....”Wieħed sikwit jagħraf illi ħarsien ġuridiku individwali m'huwiex biżżejjed; illi hemm drittijiet u interessi “metaindividwali”, f'nofs triq bejn id-drittijiet individwali u d-drittijet kollettivi; illi d-dritt għall-azzjoni legali ta' dawk direttament jew indirettament milquta m'huwiex biżżejjed; illi qorob it-tmiem ta' kunċett individwalistiku tal-liġi u tal-ġustizzja; illi fuq ix-xefaq qed iżernaq pluraliżmu ġdid u liġi ġdida. (Ara D.A.R. Serje I, nru. 46, 21.02.1990, p. 1617).

Billi dawn il-forom ta' liġi huma ta' kulħadd, jew għall-inqas ta' għadd kbir ta' nies, huwa ġġustifikat li l-ħarsien ta' dawn id-drittijiet jitwettaq bil-qattara, bir-rikorrenti fil-kju, jistennew li tinqatgħalhom il-kawża, każ li fl-aħħar mill-aħħar huwa identiku għal dak ta' seħibhom jew ta' ġarhom, u spiss jieħdu raġun u jirbħu f'waqt meta r-riżultat ma jibqagħlu l-ebda sens, minħabba l-fatt li l-kumpens ikun ġa beda jittiekel mill-inflazzjoni, minħabba li r-rimedju morali jasal tard wisq biex jevitaw divorzju jew jerġgħu jirbħu l-kredtu li jkunu tilfu, jew, fl-aħħar mill-aħħar, meta l-punt tal-wasla ta' Via Sagra proċedurali twila jkun ix-xbieha ħajja ta' l-ineffiċjenza u l-inutilità ? Għandna nżommuha kif inhi din il-viżjoni Kafkaeska tal-purgatorju ġudizzjarju ?....

Wieħed sikwit jagħraf illi ħarsien ġuridiku individwali m'huwiex biżżejjed; illi hemm drittijiet u interessi “metaindividwali”, f'nofs triq bejn id-drittijiet individwali u d-drittijet kollettivi; illi d-dritt għall-azzjoni legali ta' dawk direttament jew indirettament milquta m'huwiex biżżejjed; illi qorob it-tmiem ta' kunċett individwalistiku tal-liġi u tal-ġustizzja; illi fuq ix-xefaq qed iżernaq pluraliżmu ġdid u liġi ġdida.

(4)  L-istudju tas-Centre pour le Droit de la Consommation de l'Université Catholique de Louvain imħejji għall-Kummissjoni (DĠ SANCO) huwa wkoll ġabra eċċellenti li tippermetti li wieħed jislet il-konsegwenzi ta' l-approċċi nazzjonali differenti fir-riżoluzzjoni tat-tilwimiet transkonfinali, l-aktar meta l-konsumaturi ta' diversi Stati Membri jkunu effettwati mill-istess prattiki kummerċjali inġusti transkonfinali, mid-difetti tal-prodotti jew minn kuntratti nnegozjati mill-bogħod li jinkludu l-istess klawżoli kuntrattwali ġenerali abbużivi.

4

Centre pour le Droit de la Consommation de l'Université Catholique de Louvain

(5)  Fil-letteratura ġuridika, wieħed ma jistax jinsa l-opra ħabbara ta' Jacques van Compernolle, “Le Droit d'action en justice des groupements”; Larcier, Brussell, 1972, kif ukoll l-opra kollettiva “L'aide juridique au consommateur”, ta' T. Bourgoignie, Guy Delvax, Françoise Domont-Naert u C. Panier, CDC Bruylant, Brussell, 1981.

5

(6)  Tressaq lill-Kunsill fl-4 ta' Jannar 1985 u tlesta fis-7 ta' Mejju 1987 b'“Komunikazzjoni kumplimentari dwar l-aċċess tal-konsumaturi għall-ġustizzja” [traduzzjoni mhux uffiċjali]. Barra minn hekk, fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni ta' l-4 ta' Ġunju 1985, bit-titlu “Xprun ġdid għall-politika tal-ħarsien tal-konsumaturi” [traduzzjoni mhux uffiċjali] [COM (85) 314 finali], fejn il-linji gwida kienu ġew approvati mill-Kunsill fit-23 ta' Ġunju 1986 (ĠU C 167 tal-5.6.1986), kien diġà mistqarr li l-proċeduri ġuridiċi klassiċi jimxu b'pass kajman u spiss ikunu jiswew ħafna flus f'konfront ma' l-ammonti kkonċernati f'dak li għandu x'jaqsam mal-konsum, u li huwa meħtieġ li wieħed ikollu l-mezzi xierqa ta' konsultazzjoni u rimedju sabiex id-drittijiet tal-konsumaturi jitħarsu kif suppost.

6

Komunikazzjoni kumplimentari dwar l-aċċess tal-konsumaturi għall-ġustizzja

(7)  Ir-rapporteur kien id-deputata Olandiża s-Sinjura Boot. Wieħed mill-elementi tat-test li għandu jinżamm bħala prinċipju, wara l-emendi ppreżentati mid-deputati Squarcialupi u Pegado Luiz, huwa l-appell lill-Kummissjoni sabiex tipproponi direttiva li tarmonizza l-leġislazzjoni ta' l-Istati Membri b'tali mod li tiġi ggarantita d-difiża ta' l-interessi kollettivi tal-konsumaturi, billi toffri lill-assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi l-possibbiltà li jieħdu azzjoni legali fl-interess tal-kategorija li jirrappreżentaw u tal-konsumaturi individwali (Dok. A2-152/86 tal-21 ta' Novembru 1986 (PE 104.304)).

7

(8)  Riżoluzzjoni 87/C, ĠU C 176, 4.7.1987.

8

(9)  Approvati mill-Kunsill fid-9 ta' Marzu 1989 (ĠU C 99, 13.4.1989).

9

(10)  COM(90) 98 finali tat-3 ta' Mejju 1990. Din l-ewwel darba li dehret il-kwistjoni ta' azzjonijiet “kollettivi” f'dokument uffiċjali tal-Kummissjoni.

10

(11)  COM(93) 576 finali tas-16 ta' Novembru 1993. Biex dan id-dokument jinftiehem sew, wieħed għandu jiftakar li, bejn l-1991 u l-1992, ħarġu minn punti differenti bosta inizjattivi ta' dibattitu dwar il-kwistjonijiet marbuta ma' l-aċċess għal-liġi u għall-ġustizzja, fost l-oħrajn il-konferenza dwar il-mekkaniżmi ta' kumpens għall-konsumaturi organizzata mill-Office of Fair Trading f'Londra f'Jannar 1991, it-Tielet Konferenza dwar l-aċċess tal-konsumatur għall-ġustizzja organizzata f'Lisbona bejn il-21 u t-23 ta' Mejju 1992 taħt l-awspiċji tal-Kummissjoni u ta' l-Istituto do Consumidor, kif ukoll it-taħdita “La Protection du Consommateur Transfrontalier” organizzata fil-Lussemburgu f'Ottubru ta' l-1993 mill-Ministeru ta' l-Ekonomija u dak dwar il-Familja u s-Solidarjetà, bl-appoġġ tal-Kummissjoni, u li wasslet għal rapporti li għadhom importanti sal-lum. Fl-istess żmien, bosta universitarji emeriti u ġuristi magħrufa esprimew ruħhom dwar il-kwistjoni (ara partikolarment “Group actions and Consumer Protection”, Thierry Bourgoignie ed., Col. Droit et Consommation, Vol. XXVIII, 1992; “Group Actions and the Defence of the Consumer Interest in the European Community”, Anne Morin, INC, Franza, 1990).

11

Office of Fair Trading

Istituto do Consumidor

La Protection du Consommateur Transfrontalier

Group actions and Consumer Protection

Group Actions and the Defence of the Consumer Interest in the European Community

(12)  Madankollu, ta' min jinnota li din il-Green Paper tissejjes fuq bosta deċiżjonijiet u dokumenti ta' ħidma preċedenti, li jagħtu bażi politika indispensabbli għall-aċċettazzjoni tagħha. Tant hu hekk li f'Marzu 1992, il-Kummissjoni kienet inkarigat grupp ta' personalitajiet indipendenti, immexxija minn Peter Sutherland, b'rapport dwar it-tħaddim tas-suq intern li jiffoka fuq dak li wassal għall-ilħiq ta' l-implimentazzjoni tal-White Paper dwar is-Suq Intern.

12

Ippubblikat fis-26 ta' Ottubru 1992, dan ir-rapport, li fih hija partikolarment ittrattata il-kwistjoni ta' l-aċċess għall-ġustizzja, jippreċiża li m'hemmx ċertezzi fir-rigward ta' l-effettività tal-ħarsien tad-drittijiet tal-konsumatur, jissieħeb fit-tħassib imqajjem mill-ineffettività tal-Konvenzjoni ta' Brussell ta' l-1968 dwar l-għarfien reċiproku tad-deċiżjonijiet ġudizzjarji u mid-diffikultajiet li joħorġu sabiex wieħed jikseb l-eżekuzzjoni, fi Stat Membru, ta' titolu eżekuttiv maħruġ minn ġurisdizzjoni ta' Stat Membru ieħor, u jirrakkomanda għalhekk stħarriġ urġenti mill-Kummissjoni ta' din il-materja (Rakkomadazzjoni Nru 22). Din ir-Rakkomandazzjoni ħadet is-sura ta' Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew tat-2 ta' Diċembru 1999 dwar “It-tħaddim tas-suq intern wara l-1992: is-sewgitu għar-rapport Sutherland” [SEC (92) 2277 finali]. Id-dokument ta' ħidma “Programm strateġiku għas-suq intern”, ippreżentat mill-Kummissjoni f'Ġunju 1993, għaraf il-ħtieġa li jinħoloq qafas operattiv koerenti f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-aċċess għall-ġustizzja qabel l-integrazzjoni ta' għadd ta' miżuri għad-diffużjoni, it-trasparenza u l-applikazzjoni tal-liġi Komunitarja [COM(93) 256 finali]. Barra minn hekk, il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-22 ta' Diċembru 1993 ġibdet l-attenzjoni għall-fatt li l-ilħiq tas-suq intern seta' jwassal għal żieda fil-każijiet fejn ir-residenti ta' Stat Membru jitolbu l-osservanza ta' drittijiethom fi Stat Membru ieħor [COM(93) 632 finali].

It-tħaddim tas-suq intern wara l-1992: is-sewgitu għar-rapport Sutherland

Programm strateġiku għas-suq intern

Billi, skond il-Kummissjoni, ma jaqax fuq il-Komunità l-oneru li tfittex armonizzazzjoni li tkun neħħiet il-karatteristiċi speċifiċi tas-sistemi legali nazzjonali differenti, hi tipproponi madankollu li tagħmel sforzi favur l-informazzjoni u t-taħriġ fil-liġi Komunitarja, it-trasparenza, l-effettività u l-applikazzjoni riġoruża ta' dan id-dritt, u l-koordinazzjoni fil-qasam tal-ġustizzja bejn l-Istati Membri u l-Kummissjoni, iffaċilitata bid-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta' Maastricht, u partikolarment “it-tielet pilastru” tiegħu. Dawn l-isforzi kienu ħabbara tal-pubblikazzjoni ta' Green Paper u tal-konsultazzjoni wiesgħa li kellha titnieda bħala segwitu tagħha. Wara l-laqgħa tiegħu tas-27 ta' Settembru 1993 (is-686 sessjoni “suq intern”), il-Kunsill kien ġa kkonkluda li kien essenzjali li wieħed jipproċedi għall-approfondiment tar-riflessjoni dwar l-aċċess għall-ġustizzja, partikolarment fuq il-bażi ta' Green Paper imħabbra mill-Kummissjoni għal tmiem is-sena u li kellha tiffoka fuq il-kwistjoni tal-mezzi proċedurali kif ukoll, skond il-każ, dwar trasparenza akbar fil-każ ta' sanzjonijiet. Kien fl-aħħarnett f'dan iż-żmien li ħareġ studju importanti mqabbad mill-Kummissjoni lil Eric Balate, Cl. Nerry, J. Bigot, R. Techel M.A. Munge, L. Dorr u P. Pawlas, bl-assistenza ta' A. M. Pettovich, preċiżament dwar it-tema “A right to group actions for consumer associations throughout the Community” (Contract B5-1000/91/012369), studju li sa llum għadu essenzjali f'dan il-qasam.

A right to group actions for consumer associations throughout the Community

(13)  DOK PE 207.674 tad-9 ta' Marzu. Ir-rapporteur kien is-Sur Medina Ortega.

13

(14)  CES 742/94. Ir-rrapporteur kien is-Sur Ataíde Ferreira (ĠU C 295, 22.10.1994). L-interess tal-KES f'din it-tema ma kienx ġdid. F'dokumenti oħra, partikolarment f'żewġ opinjonijiet fuq inizjattiva proprja dwar l-ilħiq tas-suq intern u l-ħarsien tal-konsumaturi, imħejjija mis-Sur Ataíde Ferreira u adottati rispettivament fis-26 ta' Settembru 1992 (CES 1115/91, ĠU C 339, 31.12.1991) u l-24 ta' Novembru 1992 (CES 878/92, ĠU C 19, 25.1.1993), l-attenzjoni tal-Kummissjoni kienet ġa nġibdet lejn il-ħtieġa li jiġu identifikati possibbiltajiet ta' azzjoni fil-qasam tar-regolamentazzjoni tat-tilwimiet transkonfinali u li jingħarfu s-setgħat ta' rappreżentazzjoni ta' organizzazzjonijiet ta' konsumaturi fit-tilwimiet sew nazzjonali sew transkonfinali (punt 5.42, dok. CES 1115/91; punt 4.12 tad-dok. KES 878/92 u tat-taqsima 4 ta' l-istudju interessanti mehmuż, magħmul minn Eric Balate, Pierre Dejemeppe u Monique Goyens u ppubblikat mill-KES (CES-93-003) pp. 103 passim.).

14

passim

(15)  Fis-16 ta' Frar 2007, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, skond l-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, li jfassal opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar is-suġġett: “Is-suq uniku u l-ħarsien tal-konsumaturi: opportunitajiet u ostakli” (Rapporteur: is-Sur Ceballo Herrero), adottata fis-sessjoni tat-22 ta' Novembru 1995, fejn jissemma li sa din id-data, ma kien sar l-ebda sewgitu għas-suġġerimenti u l-proposti mressqa mll-KESE fl-opinjoni preċedenti tiegħu dwar il-Green Paper (CES 1309/95); l-opinjoni dwar ir-“Rapport tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill — Is-suq uniku fl-1994 [COM(95) 238 finali]” [traduzzjoni mhux uffiċjali] (Rapporteur: is-Sur Vever), fejn ġie kkritikat id-dewmien fl-implimentazzjoni effettiva tas-suq intern, partikolarment fir-rigward tal-leġislazzjoni fil-qasam tal-konsum, u b'mod partikolari r-relazzjonijiet transkonfinali (CES 1310/95 — ĠU C 39, 12.2.1996); l-opinjoni dwar il-“Komunikazzjoni tal-Kummissjoni: Prijoritajiet għall-politika tal-konsumaturi” (1996-1998) [traduzzjoni mhux uffiċjali] (Rapporteur: is-Sur Koopman) li fiha l-Kumitat, minkejja li laqa' bi pjaċir il-proposta tad-direttiva dwar l-azzjonijiet għall-inibizzjoni u l-pjan ta' azzjoni ppreżentat mill-Kummissjoni dwar l-aċċess tal-konsumaturi għall-ġustizzja, iddikjara li kien qed jistenna b'interess l-iżviluppi f'dan il-qasam u qies li s-suq uniku, f'dan il-qasam, kien 'il bogħod milli jitwettaq, u li “adeżjoni konxja għad-drittijiet tal-konsumaturi” [traduzzjoni mhux uffiċjali] hija kundizzjoni fundamentali sabiex tintrebaħ il-fiduċja ta' dawn ta' l-aħħar (CES 889/96, ĠU C 295 tas-7.10.1996). L-istess tip ta' tħassib jidher ukoll fl-opinjoni tal-KES dwar il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill: l-impatt u l-effettività tas-suq uniku“[traduzzjoni mhux uffiċjali] [COM(96)520 finali tat-23 ta' April 1997]” (Rapporteur: is-Sur Pasolli; CES 467/97 — ĠU C 206, 7.7.1997).

15

Is-suq uniku u l-ħarsien tal-konsumaturi: opportunitajiet u ostakli”

“Rapport tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill

Is-suq uniku fl-1994

Komunikazzjoni tal-Kummissjoni: Prijoritajiet għall-politika tal-konsumaturi”

Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill: l-impatt u l-effettività tas-suq uniku

(16)  Fl-ewwel intervent pubbliku tagħha, waqt seduta fil-Parlament Ewropew nhar l-10 ta' Jannar 1995, il-Kummissarju l-ġdid inkarigat mill-konsum għarfet il-politika tal-konsumaturi bħala element ta' importanza ewlenija fil-bini ta' Ewropa taċ-ċittadini u ħadet espressament l-impenn li tagħti segwitu konkret għall-konsultazzjonijiet li kienu ġa saru fil-qafas tal-Green Paper dwar l-aċċess għall-ġustizzja.

16

Meta ġiet mistoqsija b'mod konkret dwar il-qagħda eżistenti fil-qasam ta' l-aċċess għall-ġustizzja, il-Kummissarju għarfet li l-aċċess tal-konsumaturi għall-ġustizzja kien 'il bogħod milli jkun sodisfaċenti u li t-tul tal-proċeduri ġudizzjarji f'ċerti Stati Membri kien jikkomprometti serjament l-effettività tad-dritt tal-konsumaturi.

(17)  COM (95) 712 finali.

17

(18)  Bl-Art. 100(a) tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea bħala bażi legali, u billi jitqiesu l-prinċipji tas-sussidjarjetà u l-proporzjonalità, il-Kummissjoni pprevediet l-armonizzazzjoni tar-regoli proċedurali ta' l-Istati Membri differenti fir-rigward ta' ċerti rimedji, bl-għanijiet li ġejjin:

18

| — | it-terminazzjoni jew l-interdizzjoni ta' kull att li jikkostitwixxi ksur ta' l-interessi tal-konsumaturi mħarsa minn għadd ta' direttivi msemmija fl-Appendiċi; |
| --- | --- |

—

it-terminazzjoni jew l-interdizzjoni ta' kull att li jikkostitwixxi ksur ta' l-interessi tal-konsumaturi mħarsa minn għadd ta' direttivi msemmija fl-Appendiċi;

| — | il-miżuri meħtieġa għall-korrezzjoni ta' l-effetti ta' dan il-ksur, inkluż bil-pubblikazzjoni tad-deċiżjoni; u |
| --- | --- |

—

il-miżuri meħtieġa għall-korrezzjoni ta' l-effetti ta' dan il-ksur, inkluż bil-pubblikazzjoni tad-deċiżjoni; u

| — | il-kundanna tal-parti telliefa għal piena pekunjarja obbligatorja f'każ ta' nuqqas ta' eżekuzzjoni tad-deċiżjoni in kwistjoni fiż-żmien stipulat. |
| --- | --- |

—

il-kundanna tal-parti telliefa għal piena pekunjarja obbligatorja f'każ ta' nuqqas ta' eżekuzzjoni tad-deċiżjoni in kwistjoni fiż-żmien stipulat.

L-istess proposta ipprevediet li kull entità rappreżentattiva ta' l-interessi tal-konsumaturi fi Stat Membru, meta l-interessi li tirrappreżenta jkunu effettwati minn ksur li jkun joriġina fi Stat Membru ieħor, tista' tqabbad lill-qorti jew lill-awtorità kompetenti f'dak l-Istat Membru biex tinfurza d-drittijiet ta' min qed tirrappreżenta.

(19)  It-test finali ta' din id-direttiva ġie adottat waqt il-Kunsill ta' l-Affarijiet tal-Konsumaturi tal-Lussemburgu fit-23 ta' April 1998, b'maġġoranza kkwalifikata b'vot kontra milll-Ġermanja, u l-verżjoni definittiva tagħha li tadotta l-biċċa l-kbira tas-suġġerimenti u l-kritika fformulati ġiet ippubblikata fil-11 ta' Ġunju 1998.

19

(20)  Direttiva 98/27/KEE tad-19 ta' Mejju 1998, ĠU L 166, 11.6.1998. Ta' min ifakkar li l-Parlament Ewropew kien kritiku ħafna fir-rigward ta' l-ambitu u l-limitazzjonijiet tal-proposta u ressaq bosta bidliet fit-test inizjali, fosthom:

20

| — | l-estensjoni ta' l-ambitu tad-Direttiva għad-direttivi futuri kollha li jkollhom x'jaqsmu mal-ħarsien ta' l-interessi tal-konsumaturi; |
| --- | --- |

—

l-estensjoni ta' l-ambitu tad-Direttiva għad-direttivi futuri kollha li jkollhom x'jaqsmu mal-ħarsien ta' l-interessi tal-konsumaturi;

| — | l-inklużjoni, fost l-entitajiet li l-leġittimità tagħhom trid tiġi rrikonoxxuta, ta' l-organizzazzjonijiet u l-federazzjonijiet rappreżentattivi tal-konsumaturi jew intrapriżi li jaħdmu fuq livell Ewropew, u mhux esklussivament nazzjonali. |
| --- | --- |

—

l-inklużjoni, fost l-entitajiet li l-leġittimità tagħhom trid tiġi rrikonoxxuta, ta' l-organizzazzjonijiet u l-federazzjonijiet rappreżentattivi tal-konsumaturi jew intrapriżi li jaħdmu fuq livell Ewropew, u mhux esklussivament nazzjonali.

F'opinjoni mfassla mis-Sur Ramaekers, il-KESE esprima ruħu kontra l-bażi legali tal-proposta, billi qies li din għandha tkun Art. 129(a) u mhux Art. 100(a) tat-Trattat, kontra l-ambitu limitat wisq tagħha u kontra l-obbligazzjoni li l-ewwel jitfittex rimedju quddiem entità tal-pajjiż fejn l-azzjoni legali għandha tinbeda, obbligazzjoni li ddewwem b'mod konsiderevoli u mingħajr ħtieġa l-progress ta' din l-azzjoni (KES 1095/96 — ĠU C 30, 30.1.1997).

(21)  COM (96) 13 finali.

21

(22)  Dok. A –0355/96 (PE 253.833).

22

(23)  Madankollu dan ma jfissirx li ma kinux jidhru episodikament f'ċerti direttivi ta' l-acquis communataire referenzi għal azzjonijiet kollettivi bħala mezz xieraq u effettiv għall-garanzija tar-rispett tad-dispożizzjonijiet tagħhom. Dan huwa, per eżempju, il-każ tad-Direttiva 97/7/KE ta' l-20.5.1997 (bejgħ mill-bogħod), Art. 11, jew fid-Direttiva 2002/65/KE tat-23.9.2002 (bejgħ mill-bogħod ta' servizzi finanzjarji), Art. 13.

23

acquis communataire

(24)  Infakkru, f'dan il-kuntest:

24

| — | l-opinjoni fuq inizjattiva proprja KESE 141/2005 — ĠU C 221, 8.9.2005, dwar il-politika tal-konsumaturi wara t-tkabbir ta' l-UE (punt 11.6) |
| --- | --- |

—

l-opinjoni fuq inizjattiva proprja KESE 141/2005 — ĠU C 221, 8.9.2005, dwar il-politika tal-konsumaturi wara t-tkabbir ta' l-UE (punt 11.6)

| — | l-opinjoni KESE 230/2006 — ĠU C 88 11.4.2006, dwar il-programm ta' azzjoni Komunitarju fil-qasam tas-saħħa u l-ħarsien tal-konsumaturi (2007/2013), (punt 3.2.2.2.1.) |
| --- | --- |

—

l-opinjoni KESE 230/2006 — ĠU C 88 11.4.2006, dwar il-programm ta' azzjoni Komunitarju fil-qasam tas-saħħa u l-ħarsien tal-konsumaturi (2007/2013), (punt 3.2.2.2.1.)

| — | l-opinjoni KESE 594/2006 — ĠU C 185, 8.8.2006, dwar qafas legali għall-politika tal-konsumaturi |
| --- | --- |

—

l-opinjoni KESE 594/2006 — ĠU C 185, 8.8.2006, dwar qafas legali għall-politika tal-konsumaturi

(25)  COM(2005)672 finali 19.12.2005.

25

(26)  Opinjoni KESE 1349/2006 — ĠU C 324, 30.12.2006. Ir-rapporteur kienet is-Sinjura Sánchez Miguel. Din it-tema kienet ġa ttrattata mill-opinjoni fuq inizjattiva proprja tal-Kumitat dwar “Ir-Regolamentazzjoni tal-konkorrenza u l-konsumaturi” (opinjoni KESE 949/2006 — ĠU C 309 tas-16.12.2006).

26

(27)  Studju diġà msemmi fin-Nota 4. Minkejja li pjuttost komplut, dan l-situdju ma jkoprix il-qagħda la tal-Bulgarija u lanqas tar-Rumanija, u lanqas ma jagħti rendikont ta' l-evoluzzjoni l-aktar reċenti fil-Finlandja, jew tas-sistemi qawwija u avvanzati tal-Brażil, l-Iżrael, u n-New Zealand, wisq inqas il-proposti li qed jiġu diskussi fi Franza u l-Italja. Għas-sistema Awstraljana, ara l-ħidma kollettiva “Consumer Protection Law” ta' J. 3, L.W. Maher, Jill McKeough et G. Pearson, The Federation of Press, Sydney, 1998. Għas-sistema ta' New Zealand, ara “Consumer Law in New Zealand”, ta' Kate Tokeley, Butterworth, Wellington, 2000. Għal idea dwar l-iżviluppi fl-Ażja, u partikolarment l-Indja, il-Filippini, Ħong Kong, il-Bangladexx, it-Tajlandja u l-Indoneżja, ara “Developing Consumer Law in Asia”, l-atti tal-konferenza IACL/IOCU, Kuala Lumpur, Faculty of Law, University of Malaya, 1994.

27

Consumer Protection Law

Consumer Law in New Zealand

Developing Consumer Law in Asia

Jidher li sadattant, il-Kummissjoni dan l-aħħar nediet studju ieħor dwar it-tema “L-evalwazzjoni ta' l-effettività u ta' l-effiċjenza tal-mekkaniżmi ta' azzjoni kollettiva fi ħdan l-Unjoni Ewropa” (2007/S 55-067230, 20.3.2007).

L-evalwazzjoni ta' l-effettività u ta' l-effiċjenza tal-mekkaniżmi ta' azzjoni kollettiva fi ħdan l-Unjoni Ewropa

(28)  COM(2007) 99 finali tat-13.3.2007, punt 5.3, dokument li dwaru l-KESE għadu kif ħareġ opinjoni. (Ir-rapporteur hija s-Sinjura Darmanin).

28

(29)  Konferenza dwar l-azzjoni kollettiva: “Lejn azzjoni kollettiva Ewropea għall-konsumatur?” (9/10 ta'Novembru 2007). Waqt din il-konferenza, il-Kummissarju Kroes qalet: “Il-konsumaturi għandhom id-drittijiet iżda jridu wkoll ikunu jistgħu japplikawhom b'mod effettiv jekk ikun meħtieġ billi jitilgħu l-qorti. Barra minn hekk, kieku r-rikorsi fil-qrati setgħu jsiru biss individwalment minn kull konsumatur, kieku l-ebda rikors ma jitressaq quddiem il-qorti: il-mekkaniżmi ta' l-azzjonijiet kollettivi, għaldaqstant, huma assolutament neċessarji. B'hekk biss il-konsumaturi jkunu jistgħu jibbenefikaw b'mod sħiħ mis-suq uniku.” Min-naħa tagħha, il-Kummissarju Kuneva kellha raġun issostni: “Il-konsumaturi ma jkunux jistgħu jibbenefikaw b'mod sħiħ mis-suuq uniku jekk mhux se jiżviluppaw sistemi effiċjienti biex jittrattaw it-talbiet tagħhom u jagħtuhom il-mezzi neċessarji biex jirċievu rimedji adattati. L-azzjonijiet kcollettivi jistgħu jkunu mezz effiċjenti biex isaħħu l-qafas ta' aċċess għall-ġustizzja li diġà daħħalna għall-konsumaturi meta promovejna l-metodi ta' soluzzjoni alternattiva tat-tilwim u nidejna proċedura għat-tilwim transkonfinali ta' ammonti żgħar.”

29

(30)  Bħalma kellu raġun ifakkar Patrick von Braunmuhl waqt il-“Leuven Brainstmorming Event on Collective Redress”, organizzat mill-Kummissjoni fid-29 ta' Ġunju 2007, “l-azzjonijiet kollettivi jafu jnaqqsu n-numru ta' rikorsi individwali marbutin ma' inċident speċifiku. B'mod partikolari, fis-sistema ta' l-opt-out, intrapriża tista' twieġeb għal numru kbir ta' talbiet tal-konsumaturi fi proċedura waħda. Tista' tinnegozja ma' grupp żgħir ta' rappreżentanti tal-konsumaturi konċernati kollha u tikkonċentra r-riżorsi tagħha fuq każ wieħed minflok ma xxerridhom fuq ħafna każijiet. Anke jekk ma jkunx possibbli li l-każ jissolva fuq bażi volontarja u jkollha tiddeċiedi l-qorti, is-sigurtà legali tkun iggarantita aħjar jekk id-deċizjoni tkun tkopri l-każijiet kollha li jkollhom rabta ma' l-istess inċident jew ksur tal-liġi.”

30

(31)  Dan il-punt ġie trattat fid-dettall waqt is-Seminar “Ruma I & Ruma II”, organizzat mill-Presidenza Portugiża, b'mod konġunt mal-Presidenza Ġermaniża u dik Slovena u l-Akkademja tal-Liġi Ewropea (Europäische Rechtsakademie — ERA) f'Lisbona, fit-12 u t-13 ta' Novembru 2007.

31

(32)  Analiżi komparattiva tad-diversi terminoloġiji użati f'bosta Stati Membri u tat-tifsira tagħhom f'kull lingwa tinsab b'mod dettaljat fl-artiklu “Class System” ta' Louis Degos u Geoffroy V. Morson, ippubblikat fil-Los Angeles Lawyer Magazine, Novembru 2006, p. 32 et seq. Fl-Irlanda, jintuża t-terminu “multi-party litigation” (MPL). Fl-Ingilterra jintużaw “group litigation order” (GLO) jew sempliċement “group action”. Fil-Ġermanja jintuża t-terminu “Gruppenklage”, fl-Isvezja jintuża “grupptalan” jew “collective lawsuit”, fil-Portugall “popular lawsuit” u fl-Ungerija “combined lawsuit”.

32

Los Angeles Lawyer Magazine

(33)  Ara l-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni dwar “Suq Uniku għall-Ewropa tas-Seklu 21” COM(2007) 724 finali, 20.11.2007.

33

(34)  Fosthom insibu dawn li ġejjin:

34

| — | Green Paper dwar “Access of consumers to justice and the settlement of consumer disputes in the Single Market” (COM(93) 576 finali), |
| --- | --- |

—

Green Paper dwar “Access of consumers to justice and the settlement of consumer disputes in the Single Market” (COM(93) 576 finali),

| — | Rakkomandazzjoni mill-Kummissjoni tat-12 ta' Mejju 1995 dwar “Payment periods in commercial transactions and the associated Commission Communication” — ĠU L 127, 10.6.1995 u ĠU C 144, 10.6.1995 rispettivament; |
| --- | --- |

—

Rakkomandazzjoni mill-Kummissjoni tat-12 ta' Mejju 1995 dwar “Payment periods in commercial transactions and the associated Commission Communication” — ĠU L 127, 10.6.1995 u ĠU C 144, 10.6.1995 rispettivament;

| — | Komunikazzjoni mill-Kummissjoni dwar “Action Plan on Consumer Access to Justice and the Settlement of Consumer Disputes in the Internal Market” — COM(96) 13 finali, 14.2.1996, |
| --- | --- |

—

Komunikazzjoni mill-Kummissjoni dwar “Action Plan on Consumer Access to Justice and the Settlement of Consumer Disputes in the Internal Market” — COM(96) 13 finali, 14.2.1996,

| — | Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew dwar “Towards greater efficiency in obtaining and enforcing judgments in the European Union” — COM(97) 609 finali — ĠU C 33, 31.1.1998, |
| --- | --- |

—

Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew dwar “Towards greater efficiency in obtaining and enforcing judgments in the European Union” — COM(97) 609 finali — ĠU C 33, 31.1.1998,

| — | Direttiva 98/27/KE tad-19 ta' Mejju 1998 dwar “Injunctions for the protection of consumers' interests” — ĠU L 166, 11.6.1998; |
| --- | --- |

—

Direttiva 98/27/KE tad-19 ta' Mejju 1998 dwar “Injunctions for the protection of consumers' interests” — ĠU L 166, 11.6.1998;

| — | Council Regulation (EC) 1346/2000 on insolvency proceedings — OJ L160, 30.6.2000. The rapporteur of the EESC opinion on this subject was Mr G. Ravoet (CESE 79/2001 of 26 January 2000 — OJ C 75, 15.3.2000); |
| --- | --- |

—

Council Regulation (EC) 1346/2000 on insolvency proceedings — OJ L160, 30.6.2000. The rapporteur of the EESC opinion on this subject was Mr G. Ravoet (CESE 79/2001 of 26 January 2000 — OJ C 75, 15.3.2000);

| — | Council Regulation (EC) No 1347/2000 of 29 May 2000 on jurisdiction and the recognition and enforcement of judgments in matrimonial matters and in matters of parental responsibility for children of both spouses — idem. The rapporteur for the EESC opinion on the matter was Mr Braghin (CES 940/1999 of 20 October 1999-OJ C 368, 20.12.1999), |
| --- | --- |

—

Council Regulation (EC) No 1347/2000 of 29 May 2000 on jurisdiction and the recognition and enforcement of judgments in matrimonial matters and in matters of parental responsibility for children of both spouses — idem. The rapporteur for the EESC opinion on the matter was Mr Braghin (CES 940/1999 of 20 October 1999-OJ C 368, 20.12.1999),

| — | Council Regulation (EC) No 1348/2000 of 29 May 2000 on the service in the Member States of judicial and extrajudicial documents in civil or commercial matters — idem. The rapporteur for the EESC opinion on the matter was Mr Hernandez Bataller (CES 947/1999 of 21 October 1999 — OJ C 368, 20.12.1999); |
| --- | --- |

—

Council Regulation (EC) No 1348/2000 of 29 May 2000 on the service in the Member States of judicial and extrajudicial documents in civil or commercial matters — idem. The rapporteur for the EESC opinion on the matter was Mr Hernandez Bataller (CES 947/1999 of 21 October 1999 — OJ C 368, 20.12.1999);

| — | Direttiva 2000/35/KE tad-29 ta' Ġunju 2000 dwar “Combating late payment in commercial transactions” — ĠU L 200, 8.8.2000, |
| --- | --- |

—

Direttiva 2000/35/KE tad-29 ta' Ġunju 2000 dwar “Combating late payment in commercial transactions” — ĠU L 200, 8.8.2000,

| — | Programm ta' miżuri għall-implimentazzjoni tal-prinċipju ta' l-għarfien reċiproku ta' deċiżjonijiet ċivili u kummerċjali — ĠU C 12, 15.5.2001; |
| --- | --- |

—

Programm ta' miżuri għall-implimentazzjoni tal-prinċipju ta' l-għarfien reċiproku ta' deċiżjonijiet ċivili u kummerċjali — ĠU C 12, 15.5.2001;

| — | Deċiżjoni tal-Kunsill tat-28 ta' Mejju 2001: “Establishing a European Judicial Network in Civil and Commercial Matters — ĠU L 174, 27.6.2001”. Ir-rapporteur ta' l-opinjoni tal-KESE dwar dan is-suġġett kien is-Sur Retureau (CESE 227/2001 tat- 28 ta' Frar 2001 — ĠU C 139, 11.5.2001; |
| --- | --- |

—

Deċiżjoni tal-Kunsill tat-28 ta' Mejju 2001: “Establishing a European Judicial Network in Civil and Commercial Matters — ĠU L 174, 27.6.2001”. Ir-rapporteur ta' l-opinjoni tal-KESE dwar dan is-suġġett kien is-Sur Retureau (CESE 227/2001 tat- 28 ta' Frar 2001 — ĠU C 139, 11.5.2001;

| — | Regolament tal-Kunsill (KE) 1206/2001 tat-28 ta' Mejju 2001 dwar “Cooperation between the courts of the Member States in the taking of evidence in civil or commercial matters” — ĠU L 174, 27.6.2001. Ir-rapporteur ta' l-opinjoni tal-KESE dwar dan is-suġġett kien is-Sur Hernandez Bataller (CESE 228/2001 tat-28 ta' Frar 2001) — ĠU C 139, 11.5.2001; |
| --- | --- |

—

Regolament tal-Kunsill (KE) 1206/2001 tat-28 ta' Mejju 2001 dwar “Cooperation between the courts of the Member States in the taking of evidence in civil or commercial matters” — ĠU L 174, 27.6.2001. Ir-rapporteur ta' l-opinjoni tal-KESE dwar dan is-suġġett kien is-Sur Hernandez Bataller (CESE 228/2001 tat-28 ta' Frar 2001) — ĠU C 139, 11.5.2001;

| — | Regolament tal-Kunsill (KE) Nru. 44/2001 tat-22 ta' Diċembru 2000 dwar “Jurisdiction and the recognition and enforcement of judgments in civil and commercial matters”, (Brussell I). ĠU L 12, 16.1.2001. Ir-rapporteur għall-opinjoni tal-KESE dwar dan is-suġġett kien is-Sur Malosse (CESE 233/2000, 1.3.2000 — ĠU C 117, 26.4.2000), |
| --- | --- |

—

Regolament tal-Kunsill (KE) Nru. 44/2001 tat-22 ta' Diċembru 2000 dwar “Jurisdiction and the recognition and enforcement of judgments in civil and commercial matters”, (Brussell I). ĠU L 12, 16.1.2001. Ir-rapporteur għall-opinjoni tal-KESE dwar dan is-suġġett kien is-Sur Malosse (CESE 233/2000, 1.3.2000 — ĠU C 117, 26.4.2000),

| — | Green Paper dwar “Alternative Dispute Resolution in civil and commercial Law” — COM(2002) 196 finali, 19.4.2002 |
| --- | --- |

—

Green Paper dwar “Alternative Dispute Resolution in civil and commercial Law” — COM(2002) 196 finali, 19.4.2002

| — | Regolament (KE) Nru. 805/2004 tal-21 ta' April 2004: “Regulation creating a European Enforcement Order for uncontested claims” — ĠU L 143, 30.4.2004. Ir-rapporteur ta' l-Opinjoni tal-KESE dwar dan is-suġġett kien is-Sur Ravoet (CESE 1348/2002, 11.12.2002 — ĠU C 85, 8.4.2003), |
| --- | --- |

—

Regolament (KE) Nru. 805/2004 tal-21 ta' April 2004: “Regulation creating a European Enforcement Order for uncontested claims” — ĠU L 143, 30.4.2004. Ir-rapporteur ta' l-Opinjoni tal-KESE dwar dan is-suġġett kien is-Sur Ravoet (CESE 1348/2002, 11.12.2002 — ĠU C 85, 8.4.2003),

| — | Proposta għal Regolament “Establishing a European Small Claims Procedure” (COM(2005) 87 finali tal-15.3.2005). ta' l-opinjoni tal-KESE dwar dan is-suġġett kien is-Sur Pegado Liz (CESE 243/2006 14.2.2006); |
| --- | --- |

—

Proposta għal Regolament “Establishing a European Small Claims Procedure” (COM(2005) 87 finali tal-15.3.2005). ta' l-opinjoni tal-KESE dwar dan is-suġġett kien is-Sur Pegado Liz (CESE 243/2006 14.2.2006);

| — | Green Paper dwar Titjib fl-Effiċjenza ta' l-Infurzar tas-Sentenzi fl-Unjoni Ewropea: Is-Sekwestru ta' Kontijiet Bankarji, COM(2006) 618 finali. ta' l-opinjoni tal-KESE dwar dan is-suġġett kien is-Sur Pegado Liz (CESE 1237/2007 tas-26 ta' Settembru 2007); |
| --- | --- |

—

Green Paper dwar Titjib fl-Effiċjenza ta' l-Infurzar tas-Sentenzi fl-Unjoni Ewropea: Is-Sekwestru ta' Kontijiet Bankarji, COM(2006) 618 finali. ta' l-opinjoni tal-KESE dwar dan is-suġġett kien is-Sur Pegado Liz (CESE 1237/2007 tas-26 ta' Settembru 2007);

| — | Regolament (KE) 1896/2006/EC tat-12 ta' Diċembru 2006 (ĠU L 399, 30.12.2006) “li joħloq ordni Ewropew għal proċedura ta' pagament” (COM(2004) 173 finali, 19.3.2004). Ir-rapporteur ta' l-Opinjoni tal-KESE dwar dan is-suġġett kien is-Sur Pegado Liz (CESE 133/2005, 22.2.2005), |
| --- | --- |

—

Regolament (KE) 1896/2006/EC tat-12 ta' Diċembru 2006 (ĠU L 399, 30.12.2006) “li joħloq ordni Ewropew għal proċedura ta' pagament” (COM(2004) 173 finali, 19.3.2004). Ir-rapporteur ta' l-Opinjoni tal-KESE dwar dan is-suġġett kien is-Sur Pegado Liz (CESE 133/2005, 22.2.2005),

(35)  Eżempju tajjeb huwa l-“fond ta' għajnuna għal rikors kollettiv” li jeżisti fil-Québec, meqjus bħala indipsensabbli għall-iżvilupp ta' l-azzjonijiet kollettivi. Dan il-fond jinbena bil-bilanċ ta' somom mogħtija minn qabel lir-rikorrenti li jkunu rebħu l-azzjoni kollettiva tagħhom kif ukoll mill-bilanċ tar-rimedji mhux miġbura mill-membri tal-grupp. Ir-rikorrent f'azzjoni kollettiva jrid biss ikun jista' jikseb mill-ġudikant ir-rimborż ta' l-ispejjeż li jkunu ntefqu għat-tnedija ta' l-azzjoni fuq bażi ta' dokumenti ta' ġustifikazzjoni.

35

---

APPENDIĊI

għall-Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

L-emendi li ġejjin, li ġabru minn ta' l-inqas kwart tal-voti mixħuta, ma ġewx aċċettati matul id-dibattiti:

1.   Punt 7.2.2.2.4

Għandha wkoll effett dissważiv ġenwin fuq il-parti responsabbli billi din tiġi mġiegħla tagħti kumpens lill-persuni kollha li tkun saritilhom ħsara minn ċerta prattika u wkoll skond il-każ trodd lura l-benefiċċju illegali li setgħet kisbet minn din il-prattika
  .

Raġuni

Ara l-punt 7.6.3.

Riżultat tal-votazzjoni:

Voti favur: 104 Voti kontra: 114 Astensjonijiet: 13

Voti favur: 104 Voti kontra: 114 Astensjonijiet: 13

2.   Punt 7.6.1

Punt 7.6.1

Ħassar:

“
  Is-sistema ta' l-azzjoni kollettiva trid tiffinanzja lilha nnifisha maż-żmien
  ”.

Raġuni

L-aċċess għall-ġustizzja huwa responsabbiltà ta' l-awtoritajiet pubbliċi u ma jistax jiddependi mis-suċċess ta' rikorsi li jkunu saru qabel u li ma jkollhomx rabta ma' każijiet sussegwenti (ara wkoll ir-raġuni tal-punt 7.6.3).

Riżultat tal-votazzjoni:

Voti favur: 107 Voti kontra: 116 Astensjonijiet: 10

3.   Punt 7.6.3

Biddel kif ġej:

Mod kif din is-sistema tista' tkun iffinanzjata huwa li jiġi stabbilit “fond ta' għajnuna għal rikors kollettiv” li jinbena mill-ammont ta' “benefiċċji illegali”
  miksubin mill-intrapriżi kkundanati, skond ma jkun stipula l-
  ġudikant fil-proċedura, sakemm dawn ma jkunux intalbu mill-persuni li jkunu qed isofru direttament minn danni u li jkunu ġew identifikati.

  Hija responsabbiltà ta' l-awtoritajiet pubbliċi li jiggarantixxu l-aċċess għall-ġustizzja, per eżempju, billi jużaw id-dħul mill-multi għall-ksur tal-liġi dwar il-konsum għall-finanzjament tar-rikorsi kollettivi.

Raġuni

Ir-rikors previst għandu l-għan li jikseb il-kumpens għad-danni kkawżati lill-konsumaturi, minbarra kull “dannu punittiv”. Din l-idea mislufa mill-prattika ta' l-Istati Uniti tgħaqqad l-interess ċivili mal-qasam penali b'mod li m'huwiex xieraq. Il-fatt li jkollhom jiġu kkumpensati l-konsumaturi milquta jfisser dissważjoni qawwija għal min huwa responsabbli u jagħti lill-vittmi kumpens sħiħ għad-danni kkawżati.

Il-kwistjoni ta' jekk sarx qligħ bħala riżultat ta' ksur tal-liġi jew ta' frodi hija responsabbiltà tas-sanzjonijiet imposti mill-awtoritajiet pubbliċi. Dawn jistgħu jallokaw id-dħul mill-multi marbutin ma' dawn il-prattiki sabiex jiffaċilitaw l-aċċess għar-rikorsi kollettivi. Ir-responsabbiltà tal-garanzija ta' l-aċċess għall-ġustizzja b'hekk taqa' f'idejn il-gvern, li huwa soġġett għal kontroll demokratiku, pjuttost milli f'idejn persuni u organizzazzjonijiet tal-liġi privata.

Billi l-kumpensi dovuti jkunu tħallsu lill-konsumaturi milquta, m'huwiex xieraq li jinħolqu rabtiet artifiċjali bejn il-bilanċ żejjed ta' azzjoni u rikorsi f'każijiet sussegwenti, b'mod partikulari fejn l-objettiv ma jibqax li jinkiseb kumpens ġust għall-konsumaturi milqutin fil-każ konċernat.

Riżultat tal-votazzjoni:

Voti favur: 104 Voti kontra: 106 Astensjonijiet: 18

---

| 25.6.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 162/20 |
| --- | --- | --- | --- |

25.6.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 162/20

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill, lill-Parlament Ewropew u lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew: L-istrateġija Ewropea tal-Politika tal-konsumatur 2007-2013 Responsabbiltajiet akbar għall-konsumaturi, titjib tal-benessri tagħhom, u l-ħarsien effettiv tagħhom

COM(2007) 99 finali

(2008/C 162/02)

Fit-13 ta' Marzu 2007, il-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet, b'konformità ma' l-Artikolu 262(1) tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill, lill-Parlament Ewropew u lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew: L-istrateġija Ewropea tal-Politika tal-konsumatur 2007-2013 Responsabbiltajiet akbar għall-konsumaturi, titjib tal-benessri tagħhom, u l-ħarsien effettiv tagħhom

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar il-31 ta' Jannar 2008. Ir-rapporteur kienet is-Sinjura Darmanin.

Matul l-442 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet fit-13 u l-14 ta' Frar 2008 (seduta tat-13 ta' Frar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni b'148 vot favur, u 5 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-KESE jilqa' pożittivament din l-istrateġija għall-2007-2013 u jemmen li din hi pass 'il quddiem fil-qasam ta' l-istrateġija Ewropea tal-Politika tal-Konsumatur. Il-KESE jagħraf li dan il-pjan li l-Kummissjoni ntrabtet li twettaq hu ambizzjuż, għalkemm xi drabi vag, u jawgura li l-objettivi jistgħu jintlaħqu fil-qafas ta' ħin stipulat. |
| --- | --- |

1.1

Il-KESE jilqa' pożittivament din l-istrateġija għall-2007-2013 u jemmen li din hi pass 'il quddiem fil-qasam ta' l-istrateġija Ewropea tal-Politika tal-Konsumatur. Il-KESE jagħraf li dan il-pjan li l-Kummissjoni ntrabtet li twettaq hu ambizzjuż, għalkemm xi drabi vag, u jawgura li l-objettivi jistgħu jintlaħqu fil-qafas ta' ħin stipulat.

| 1.1.1 | Madankollu l-KESE jemmen li baġit li jammonta għal medja ta' EUR 22,7 miljun fis-sena għall-Programm tal-Protezzjoni tal-Konsumatur, sfortunatament hu ammont baxx wisq għall-implimentazzjoni ta' l-istrateġiji mniżżla fl-istrateġija. Hemm diskrepanza ċara bejn l-ambizzjoni mressqa fl-istrateġija u r-riżorsi allokati għall-implimentazzjoni ta' din l-istrateġija. |
| --- | --- |

1.1.1

Madankollu l-KESE jemmen li baġit li jammonta għal medja ta' EUR 22,7 miljun fis-sena għall-Programm tal-Protezzjoni tal-Konsumatur, sfortunatament hu ammont baxx wisq għall-implimentazzjoni ta' l-istrateġiji mniżżla fl-istrateġija. Hemm diskrepanza ċara bejn l-ambizzjoni mressqa fl-istrateġija u r-riżorsi allokati għall-implimentazzjoni ta' din l-istrateġija.

| 1.2 | Il-KESE jinnota li għalkemm l-istrateġija hi waħda pożittiva u ambizzjuża, s'issa hi diżappuntanti fl-oqsma marbuta mal-politika tal-konsumatur u għaldaqstant dan ma jawgurax tajjeb għas-suċċess ta' din l-istrateġija. Sabiex jintlaħqu l-objettivi jenħtieġ li jitwaqqaf programm dinamiku għall-futur qarib. |
| --- | --- |

1.2

Il-KESE jinnota li għalkemm l-istrateġija hi waħda pożittiva u ambizzjuża, s'issa hi diżappuntanti fl-oqsma marbuta mal-politika tal-konsumatur u għaldaqstant dan ma jawgurax tajjeb għas-suċċess ta' din l-istrateġija. Sabiex jintlaħqu l-objettivi jenħtieġ li jitwaqqaf programm dinamiku għall-futur qarib.

| 1.3 | Il-KESE jinnota wkoll li l-leġislazzjoni għandha rwol kruċjali fil-qasam tal-protezzjoni tal-konsumatur. Min-naħa l-oħra, il-leġislazzjoni attwali mhix flessibbli u suq ġust jista' jkun ta' importanza kbira għall-konsumaturi u l-fornituri. Il-leġislazzjoni hi inevitabbli meta s-suq ma jaħdimx tajjeb. Il-KESE jsejjaħ lill-Kummissjoni sabiex fejn jenħtieġ, tiżgura li l-leġislazzjoni tiġi tassew implimentata u osservata. U m'għandha bl-ebda mod taffettwa ħażin il-protezzjoni attwali tal-konsumatur fl-Istati Membri. Wieħed mill-għodod identifikati f'dan ir-rigward hu l-monitoraġġ aħjar tas-suq li minħabba fih il-KESE titlob lill-Kummissjoni sabiex tiżgura li ssir ir-riċerka adegwata tas-swieq makro u mikro. Il-leġislazzjoni għandha tintrabat li jkollha infurzar u evalwazzjoni kontinwa. Barraminhekk hu essenzjali li l-leġislazzjoni tkun sempliċi u li tinftiehem, partikolarment minħabba li ħafna mill-atturi prinċipali tas-suq intern huma Intrapriżi Żgħar u ta' Daqs Medju (SMEs). |
| --- | --- |

1.3

Il-KESE jinnota wkoll li l-leġislazzjoni għandha rwol kruċjali fil-qasam tal-protezzjoni tal-konsumatur. Min-naħa l-oħra, il-leġislazzjoni attwali mhix flessibbli u suq ġust jista' jkun ta' importanza kbira għall-konsumaturi u l-fornituri. Il-leġislazzjoni hi inevitabbli meta s-suq ma jaħdimx tajjeb. Il-KESE jsejjaħ lill-Kummissjoni sabiex fejn jenħtieġ, tiżgura li l-leġislazzjoni tiġi tassew implimentata u osservata. U m'għandha bl-ebda mod taffettwa ħażin il-protezzjoni attwali tal-konsumatur fl-Istati Membri. Wieħed mill-għodod identifikati f'dan ir-rigward hu l-monitoraġġ aħjar tas-suq li minħabba fih il-KESE titlob lill-Kummissjoni sabiex tiżgura li ssir ir-riċerka adegwata tas-swieq makro u mikro. Il-leġislazzjoni għandha tintrabat li jkollha infurzar u evalwazzjoni kontinwa. Barraminhekk hu essenzjali li l-leġislazzjoni tkun sempliċi u li tinftiehem, partikolarment minħabba li ħafna mill-atturi prinċipali tas-suq intern huma Intrapriżi Żgħar u ta' Daqs Medju (SMEs).

| 1.3.1 | Hu rakkomandabbli li l-Programm tal-Poltika tal-Konsumatur mhux biss jiżgura l-infurzar u l-evalwazzjoni tal-protezzjoni tad-drittijiet tal-konsumatur iżda għandu wkoll jgħin biex jiffaċilita l-kooperazzjoni u l-koordinazzjoni bejn is-setturi tan-negozji u l-protezzjoni ta' l-organizzazzjonijiet tal-konsumatur fl-Istati Membri. Fl-aħħar mill-aħħar, lilhinn mill-leġislazzjoni, id-drittijiet tal-konsumatur jiġu mħarsa bl-aħjar mod meta dawn iż-żewġ setturi jaħdmu flimkien għal għan komuni. |
| --- | --- |

1.3.1

Hu rakkomandabbli li l-Programm tal-Poltika tal-Konsumatur mhux biss jiżgura l-infurzar u l-evalwazzjoni tal-protezzjoni tad-drittijiet tal-konsumatur iżda għandu wkoll jgħin biex jiffaċilita l-kooperazzjoni u l-koordinazzjoni bejn is-setturi tan-negozji u l-protezzjoni ta' l-organizzazzjonijiet tal-konsumatur fl-Istati Membri. Fl-aħħar mill-aħħar, lilhinn mill-leġislazzjoni, id-drittijiet tal-konsumatur jiġu mħarsa bl-aħjar mod meta dawn iż-żewġ setturi jaħdmu flimkien għal għan komuni.

| 1.4 | L-edukazzjoni tal-konsumaturi u tal-bejjiegħa bl-imnut/tal-fornituri tas-servizzi hi fattur ewlieni fl-osservazzjoni u l-għarfien tal-leġislazzjoni iżda hi ukoll kruċjali għal konsum u produzzjoni responsabbli u sostenibbli. |
| --- | --- |

1.4

L-edukazzjoni tal-konsumaturi u tal-bejjiegħa bl-imnut/tal-fornituri tas-servizzi hi fattur ewlieni fl-osservazzjoni u l-għarfien tal-leġislazzjoni iżda hi ukoll kruċjali għal konsum u produzzjoni responsabbli u sostenibbli.

| 1.5 | Il-KESE jikkunsidra essenzjali li dawn l-isfidi jiġu indirizzati fil-perijodu 2007-2013.






  — | Iż-żieda fl-użu tat-teknoloġija għall-promozzjoni ġusta u l-konsum responsabbli tal-prodotti u s-servizzi — il-kummerċ elettroniku kull ma jmur qed issir għodda għall-akkwist ta' prodotti u servizzi, madankollu ma hemm l-ebda forma ta' protezzjoni għall-konsumatur fil-qafas leġislattiv attwali minħabba li l-kummerċ elettroniku qed jiżviluppa b'rata aktar mgħaġġla mir-rata li biha qed jevolvu l-inizjattivi ta' protezzjoni f'dan il-qasam. |
| --- | --- | --- |

1.5

Il-KESE jikkunsidra essenzjali li dawn l-isfidi jiġu indirizzati fil-perijodu 2007-2013.

—

Iż-żieda fl-użu tat-teknoloġija għall-promozzjoni ġusta u l-konsum responsabbli tal-prodotti u s-servizzi — il-kummerċ elettroniku kull ma jmur qed issir għodda għall-akkwist ta' prodotti u servizzi, madankollu ma hemm l-ebda forma ta' protezzjoni għall-konsumatur fil-qafas leġislattiv attwali minħabba li l-kummerċ elettroniku qed jiżviluppa b'rata aktar mgħaġġla mir-rata li biha qed jevolvu l-inizjattivi ta' protezzjoni f'dan il-qasam.

| — | L-infurzar tal-leġislazzjoni fejn hemm bżonn — Il-leġislazzjoni u l-infurzar ta' l-Istati Membri f'dawn il-każi hu differenti fost il-pajjiżi ta' l-UE. Jenħtieġ li dawk b'inqas infurzar jinġabu għal-livell ta' dawk l-Istati Membri li għandhom “prestazzjoni aħjar”; |
| --- | --- |

—

L-infurzar tal-leġislazzjoni fejn hemm bżonn — Il-leġislazzjoni u l-infurzar ta' l-Istati Membri f'dawn il-każi hu differenti fost il-pajjiżi ta' l-UE. Jenħtieġ li dawk b'inqas infurzar jinġabu għal-livell ta' dawk l-Istati Membri li għandhom “prestazzjoni aħjar”;

| — | Ir-rimedju għall-konsumaturi, kemm kollettiv kif ukoll individwali — il-konsumaturi għandhom ikollhom mezzi faċli u effiċjenti kif jfittxu rimedju kemm f'pajjiżhom kif ukoll lil hinn mill-konfini tagħhom. Barraminhekk ir-rimedju kollettiv għandu jkun armonizzat fl-UE sabiex gruppi ta' konsumaturi individwali kif ukoll il-konsumaturi korporattivi (b'mod partikolari l-Intrapriżi Żgħar jew ta' Daqs Medju (SMEs)) jkunu jistgħu jagħmlu użu minn dan ir-rimedju; |
| --- | --- |

—

Ir-rimedju għall-konsumaturi, kemm kollettiv kif ukoll individwali — il-konsumaturi għandhom ikollhom mezzi faċli u effiċjenti kif jfittxu rimedju kemm f'pajjiżhom kif ukoll lil hinn mill-konfini tagħhom. Barraminhekk ir-rimedju kollettiv għandu jkun armonizzat fl-UE sabiex gruppi ta' konsumaturi individwali kif ukoll il-konsumaturi korporattivi (b'mod partikolari l-Intrapriżi Żgħar jew ta' Daqs Medju (SMEs)) jkunu jistgħu jagħmlu użu minn dan ir-rimedju;

| — | Il-Protezzjoni tad-drittijiet tal-konsumatur fis-swieq internazzjonali; |
| --- | --- |

—

Il-Protezzjoni tad-drittijiet tal-konsumatur fis-swieq internazzjonali;

| — | L-involviment tal-protezzjoni tal-konsumatur fil-politiki u l-leġislazzjoni kollha ta' l-UE; u |
| --- | --- |

—

L-involviment tal-protezzjoni tal-konsumatur fil-politiki u l-leġislazzjoni kollha ta' l-UE; u

| — | Superviżjoni qawwija ta' xi setturi fis-suq fejn il-protezzjoni tal-konsumatur hi assolutament neċessarja. |
| --- | --- |

—

Superviżjoni qawwija ta' xi setturi fis-suq fejn il-protezzjoni tal-konsumatur hi assolutament neċessarja.

2.   Kontenut essenzjali tal-proposta tal-Kummissjoni

| 2.1 | L-istrateġija tenfasizza l-isfidi ewlenin għall-perijodu li ġej. Essenzjalment dawn l-isfidi huma marbuta mal-fatt li s-suq tal-bejgħ bl-imnut u s-servizzi qed jinbidel u jikber b'mod illi qed jagħti aktar respnsabbiltà lill-konsumatur. Madankollu din ir-responsabbiltà akbar tista' twassal għal aktar segregazzjonijiet fost il-konsumaturi li għandhom l-għarfien u l-mezzi u l-gruppi ta' konsumaturi vulnerabbli. Madankollu din ir-responsabbiltà mhux bilfors tfisser li l-benessri tal-konsumatur kotor; għalhekk hu importanti li l-kunfidenza tal-konsumatur ma tiġix kompromessa. Sfida oħra hi marbuta mal-ħila tan-negozji, partikolarment l-Intrapriżi Żgħar u ta' Daqs Medju (SMEs), li jadattaw għall-iżviluppi teknoloġiċi li jwasslu għal bidla fil-mudell ta' bejgħ tal-prodott/servizz tagħhom u jiddependu aktar mill-kummerċ elettroniku u s-servizzi personalizzati għall-konsumaturi. |
| --- | --- |

2.1

L-istrateġija tenfasizza l-isfidi ewlenin għall-perijodu li ġej. Essenzjalment dawn l-isfidi huma marbuta mal-fatt li s-suq tal-bejgħ bl-imnut u s-servizzi qed jinbidel u jikber b'mod illi qed jagħti aktar respnsabbiltà lill-konsumatur. Madankollu din ir-responsabbiltà akbar tista' twassal għal aktar segregazzjonijiet fost il-konsumaturi li għandhom l-għarfien u l-mezzi u l-gruppi ta' konsumaturi vulnerabbli. Madankollu din ir-responsabbiltà mhux bilfors tfisser li l-benessri tal-konsumatur kotor; għalhekk hu importanti li l-kunfidenza tal-konsumatur ma tiġix kompromessa. Sfida oħra hi marbuta mal-ħila tan-negozji, partikolarment l-Intrapriżi Żgħar u ta' Daqs Medju (SMEs), li jadattaw għall-iżviluppi teknoloġiċi li jwasslu għal bidla fil-mudell ta' bejgħ tal-prodott/servizz tagħhom u jiddependu aktar mill-kummerċ elettroniku u s-servizzi personalizzati għall-konsumaturi.

| 2.2 | L-objettivi mfassla fl-istrateġija li jrid jintlaħqu sa l-2013 huma hekk kif ġej:






  — | Ir-responsabbilizzar tal-konsumaturi ta' l-UE, peress li jidher li dan hu l-fattur ewlieni biex jiġi żgurat il-benessri tal-konsumatur filwaqt li tingħata spinta lill-kompettitività, bbażata fuq informazzjoni ġusta u relevanti, kuntratti ġusti u rimedju |
| --- | --- | --- |

2.2

L-objettivi mfassla fl-istrateġija li jrid jintlaħqu sa l-2013 huma hekk kif ġej:

—

Ir-responsabbilizzar tal-konsumaturi ta' l-UE, peress li jidher li dan hu l-fattur ewlieni biex jiġi żgurat il-benessri tal-konsumatur filwaqt li tingħata spinta lill-kompettitività, bbażata fuq informazzjoni ġusta u relevanti, kuntratti ġusti u rimedju

| — | It-tisħiħ tal-benessri tal-konsumatur f'termini ta' prezz, għażla, kwalità, affordabbiltà u sigurtà |
| --- | --- |

—

It-tisħiħ tal-benessri tal-konsumatur f'termini ta' prezz, għażla, kwalità, affordabbiltà u sigurtà

| — | Protezzjoni effettiva tal-konsumatur minn riskji serji partikolarment dawk li ma jistgħux jiġu ttrattati direttament mill-individwu. |
| --- | --- |

—

Protezzjoni effettiva tal-konsumatur minn riskji serji partikolarment dawk li ma jistgħux jiġu ttrattati direttament mill-individwu.

Dawn l-objettivi huma kkonsidrati bħala l-fatturi ewlenin fit-tkabbir ekonomiku tas-suq intern.

| 2.3 | Dawn l-objettivi ser jintlaħqu permezz ta' l-ispiża tal-politika tal-konsumatur ta' l-UE, li ser tiġi ttrattata permezz ta' l-indirizzar tal-qafas legali sabiex tiġi żgurata l-protezzjoni tal-konsumatur u l-applikazzjoni effettiva tal-leġislazzjoni permezz ta' l-infurzar, il-kooperazzjoni, l-informazzjoni, l-edukazzjoni u r-rimedju. |
| --- | --- |

2.3

Dawn l-objettivi ser jintlaħqu permezz ta' l-ispiża tal-politika tal-konsumatur ta' l-UE, li ser tiġi ttrattata permezz ta' l-indirizzar tal-qafas legali sabiex tiġi żgurata l-protezzjoni tal-konsumatur u l-applikazzjoni effettiva tal-leġislazzjoni permezz ta' l-infurzar, il-kooperazzjoni, l-informazzjoni, l-edukazzjoni u r-rimedju.

| 2.4 | Għalhekk l-oqsma prijoritarji mfassla jkopru l-oqsma li ġejjin:






  — | Monitoraġġ aħjar tas-swieq tal-konsumatur u l-politiki nazzjonali tal-konsumatur |
| --- | --- | --- |

2.4

Għalhekk l-oqsma prijoritarji mfassla jkopru l-oqsma li ġejjin:

—

Monitoraġġ aħjar tas-swieq tal-konsumatur u l-politiki nazzjonali tal-konsumatur

| — | Regolamentazzjoni aħjar tal-protezzjoni tal-konsumatur |
| --- | --- |

—

Regolamentazzjoni aħjar tal-protezzjoni tal-konsumatur

| — | Infurzar u rimedju aħjar |
| --- | --- |

—

Infurzar u rimedju aħjar

| — | Konsumaturi aktar infurmati u edukati |
| --- | --- |

—

Konsumaturi aktar infurmati u edukati

| — | It-tqegħid tal-konsumaturi fil-qalba tal-politiki u r-regolamenti l-oħra ta' l-UE |
| --- | --- |

—

It-tqegħid tal-konsumaturi fil-qalba tal-politiki u r-regolamenti l-oħra ta' l-UE

L-istrateġija tenfasizza numru ta' azzjonijiet f'kull qasam prijoritarju, li numru minnhom ġew trattati fis-sezzjoni “Kummenti speċifiċi”.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1 | Il-KESE jilqa' l-Istrateġija tal-Konsumatur għall-2007-2013 u jappoġġja partikolarment il-kunċett, speċifikat b'mod ċar fl-istrateġija, li l-kunfidenza u l-protezzjoni tal-konsumatur huma element ewlieni għal suq intern b'saħħtu u prosperuż. Madankollu għandha tingħata attenzjoni għall-eżempji tajbin fi ħdan l-UE marbuta ma' l-awto-regolamentazzjoni, il-koregolamentazzjoni u l-ħolqien tal-kodiċi tal-kondotta. |
| --- | --- |

3.1

Il-KESE jilqa' l-Istrateġija tal-Konsumatur għall-2007-2013 u jappoġġja partikolarment il-kunċett, speċifikat b'mod ċar fl-istrateġija, li l-kunfidenza u l-protezzjoni tal-konsumatur huma element ewlieni għal suq intern b'saħħtu u prosperuż. Madankollu għandha tingħata attenzjoni għall-eżempji tajbin fi ħdan l-UE marbuta ma' l-awto-regolamentazzjoni, il-koregolamentazzjoni u l-ħolqien tal-kodiċi tal-kondotta.

| 3.1.1 | Madankollu l-KESE ma jillimitax il-politika tal-konsumatur għall-implimentazzjoni tas-suq intern; anzi, kif mistqarr korrettament fil-komunikazzjoni tal-Kummissjoni [COM(2007) 724 finali], “Suq Uniku għall-Ewropa tas-Seklu 21”, hu s-suq intern li għandu jkun immirat lejn is-sodisfazzjon u s-servizz ta' l-interessi tal-konsumatur. |
| --- | --- |

3.1.1

Madankollu l-KESE ma jillimitax il-politika tal-konsumatur għall-implimentazzjoni tas-suq intern; anzi, kif mistqarr korrettament fil-komunikazzjoni tal-Kummissjoni [COM(2007) 724 finali], “Suq Uniku għall-Ewropa tas-Seklu 21”, hu s-suq intern li għandu jkun immirat lejn is-sodisfazzjon u s-servizz ta' l-interessi tal-konsumatur.

| 3.1.2 | Il-KESE jikkunsidra li l-Kummissjoni għandha tmexxi l-politika tagħha fid-direzzjoni tas-swieq u t-tisħiħ tas-suq intern, politika tal-konsumaturi li taħdem favur is-swieq effiċjenti, tikkontribwixxi għat-tkabbir ekonomiku u għall-impjiegi u ttejjeb l-benessri tal-konsumaturi. |
| --- | --- |

3.1.2

Il-KESE jikkunsidra li l-Kummissjoni għandha tmexxi l-politika tagħha fid-direzzjoni tas-swieq u t-tisħiħ tas-suq intern, politika tal-konsumaturi li taħdem favur is-swieq effiċjenti, tikkontribwixxi għat-tkabbir ekonomiku u għall-impjiegi u ttejjeb l-benessri tal-konsumaturi.

| 3.2 | L-isfidi identifikati mill-Kummissjoni fil-qasam tas-suq intern huma sfidi reali li jrid jiġu indirizzati u li fil-fatt huma trattati fl-istrateġija. Madankollu, għalkemm dawn huma sfidi tas-suq, il-KESE jemmen li l-Kummissjoni qed tiffaċċja żewġ sfidi oħra: li l-politiki nazzjonali jkunu armonizzati tassew; u t-tqegħid tal-benessri tal-konsumatur bħala għan ewlieni tad-Direttorati Ġenerali differenti tal-Kummissjoni. |
| --- | --- |

3.2

L-isfidi identifikati mill-Kummissjoni fil-qasam tas-suq intern huma sfidi reali li jrid jiġu indirizzati u li fil-fatt huma trattati fl-istrateġija. Madankollu, għalkemm dawn huma sfidi tas-suq, il-KESE jemmen li l-Kummissjoni qed tiffaċċja żewġ sfidi oħra: li l-politiki nazzjonali jkunu armonizzati tassew; u t-tqegħid tal-benessri tal-konsumatur bħala għan ewlieni tad-Direttorati Ġenerali differenti tal-Kummissjoni.

| 3.3 | Il-KESE jikkunsidra li din il-komunikazzjoni l-ġdida mill-Kummissjoni dwar l-istrateġija għall-2007-2013 hija importanti ħafna u pass 'il quddiem mistenni u hi strutturata ħafna aħjar mill-istrateġija komuni preċedenti għas-saħħa pubblika u l-politika tal-konsumatur [COM(2005) 115 finali] li dwarha wkoll il-Kumitat fassal opinjoni (1). |
| --- | --- |

3.3

Il-KESE jikkunsidra li din il-komunikazzjoni l-ġdida mill-Kummissjoni dwar l-istrateġija għall-2007-2013 hija importanti ħafna u pass 'il quddiem mistenni u hi strutturata ħafna aħjar mill-istrateġija komuni preċedenti għas-saħħa pubblika u l-politika tal-konsumatur [COM(2005) 115 finali] li dwarha wkoll il-Kumitat fassal opinjoni (1).

| 3.4 | Il-KESE hu mħasseb dwar l-inkonsistenzi li din il-proposta tista' toħloq ma' miżuri oħrajn li diġà ġew approvati fil-livell Komunitarju. Jenħtieġ li jkun hemm koerenza tbejn l-objettivi operazzjonali u d-deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u l-Kunsill li toħloq programm ta' azzjoni Komunitarju dwar il-Politika tal-Konsumatur (2007-2013) (2). |
| --- | --- |

3.4

Il-KESE hu mħasseb dwar l-inkonsistenzi li din il-proposta tista' toħloq ma' miżuri oħrajn li diġà ġew approvati fil-livell Komunitarju. Jenħtieġ li jkun hemm koerenza tbejn l-objettivi operazzjonali u d-deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u l-Kunsill li toħloq programm ta' azzjoni Komunitarju dwar il-Politika tal-Konsumatur (2007-2013) (2).

| 3.5 | Għalkemm l-objettivi mfassla mill-Kummissjoni huma ambizzjużi żżejjed u xi kultant vagi u mhux daqstant preċiżi, il-Kumitat jawgura li jintlaħqu fil-qafas ta' żmien stipulat u b'mod illi jaqbel mal-bżonnijiet tas-suq intern u l-konsumaturi. |
| --- | --- |

3.5

Għalkemm l-objettivi mfassla mill-Kummissjoni huma ambizzjużi żżejjed u xi kultant vagi u mhux daqstant preċiżi, il-Kumitat jawgura li jintlaħqu fil-qafas ta' żmien stipulat u b'mod illi jaqbel mal-bżonnijiet tas-suq intern u l-konsumaturi.

| 3.6 | Filwaqt li l-Kummissjoni diġà nediet numru ta' inizjattivi għat-twettiq ta' l-objettivi tal-Politika, bħall-Green Paper dwar ir-reviżjoni ta' l-acquis tal-Konsumatur, il-Kumitat iħeġġeġ lill-Kummissjoni tniedi reviżjoni bil-għaqal tad-direttivi speċifiċi Il-komunikazzjonijiet mnedija reċentement dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar kuntratti li jsiru mill-bogħod [COM(2006) 514 finali] tal-21.09.2006, id-Direttiva dwar il-Garanziji u r-responsabbiltà diretta tal-produtturi [COM(2007) 210 finali] u dwar l-implimentazzjoni ta' l-emendi tad-Direttivi għad-Direttiva tat-Timeshare ta' l-2007, filfatt kienu diżappuntanti fil-fehma tal-KESE minħabba l-fatt li dawn il-proposti ma jsolvux kompletament il-kwistjonijiet li għadhom jeżistu f'dan il-qasam. Barraminhekk ma jirriflettux l-objettivi mfassla fl-Istrateġija tal-Politika tal-Konsumatur. |
| --- | --- |

3.6

Filwaqt li l-Kummissjoni diġà nediet numru ta' inizjattivi għat-twettiq ta' l-objettivi tal-Politika, bħall-Green Paper dwar ir-reviżjoni ta' l-acquis tal-Konsumatur, il-Kumitat iħeġġeġ lill-Kummissjoni tniedi reviżjoni bil-għaqal tad-direttivi speċifiċi Il-komunikazzjonijiet mnedija reċentement dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar kuntratti li jsiru mill-bogħod [COM(2006) 514 finali] tal-21.09.2006, id-Direttiva dwar il-Garanziji u r-responsabbiltà diretta tal-produtturi [COM(2007) 210 finali] u dwar l-implimentazzjoni ta' l-emendi tad-Direttivi għad-Direttiva tat-Timeshare ta' l-2007, filfatt kienu diżappuntanti fil-fehma tal-KESE minħabba l-fatt li dawn il-proposti ma jsolvux kompletament il-kwistjonijiet li għadhom jeżistu f'dan il-qasam. Barraminhekk ma jirriflettux l-objettivi mfassla fl-Istrateġija tal-Politika tal-Konsumatur.

| 3.6.1 | Il-KESE qed jistenna b'ħerqa kbira l-proposta tal-Kummissjoni għal Direttiva dwar id-drittijiet kuntrattwali tal-konsumatur kif imniżżla fil-Programm Leġislattiv u ta' Ħidma għall-2008 [COM(2007) 640 finali], u lest jagħti l-opinjoni tiegħu dwar is-suġġett ġaladarba tiġi adottata u partikolarment, f'dak li għandu x'jaqsam mat-twettiq tal-prinċipji imniżżla fil-proċess ta' simplifikazzjoni tal-Liġi Komunitarja. |
| --- | --- |

3.6.1

Il-KESE qed jistenna b'ħerqa kbira l-proposta tal-Kummissjoni għal Direttiva dwar id-drittijiet kuntrattwali tal-konsumatur kif imniżżla fil-Programm Leġislattiv u ta' Ħidma għall-2008 [COM(2007) 640 finali], u lest jagħti l-opinjoni tiegħu dwar is-suġġett ġaladarba tiġi adottata u partikolarment, f'dak li għandu x'jaqsam mat-twettiq tal-prinċipji imniżżla fil-proċess ta' simplifikazzjoni tal-Liġi Komunitarja.

| 3.7 | L-armonizzazzjoni sħiħa tal-liġi tal-konsumatur hi approċċ li l-KESE lest li jappoġġja taħt ċerti kondizzjonijiet u għal skopijiet speċifiċi ħafna, meta l-implimentazzjoni tas-suq intern hi l-objettiv ewlieni. Madankollu dan l-approċċ ma għandux jittieħed bi skapitu tad-dgħufija tad-drittijiet eżistenti; iżda pjuttost bl-għan li jiġu kkonsolidati d-drittijiet tal-konsumatur fl-Istati Membri differenti sabiex jitħeġġu aktar akkwisti trans-konfinali li jwassalu għal sitwazzjoni ta' ġid reċiproku kemm għall-konsumatur kif ukoll għas-suq tal-bejgħ bl-imnut/tas-servizzi. L-approċċ ma għandux ikun intiż għall-protezzjoni tal-konsumaturi fil-livell ta' l-Istati Membri biss, iżda għandu jiggrantixxi dan ukoll fil-livell ta' l-UE fejn tassew qegħdin isiru l-isforzi għall-ksib ta' l-integrazzjoni tas-suq. |
| --- | --- |

3.7

L-armonizzazzjoni sħiħa tal-liġi tal-konsumatur hi approċċ li l-KESE lest li jappoġġja taħt ċerti kondizzjonijiet u għal skopijiet speċifiċi ħafna, meta l-implimentazzjoni tas-suq intern hi l-objettiv ewlieni. Madankollu dan l-approċċ ma għandux jittieħed bi skapitu tad-dgħufija tad-drittijiet eżistenti; iżda pjuttost bl-għan li jiġu kkonsolidati d-drittijiet tal-konsumatur fl-Istati Membri differenti sabiex jitħeġġu aktar akkwisti trans-konfinali li jwassalu għal sitwazzjoni ta' ġid reċiproku kemm għall-konsumatur kif ukoll għas-suq tal-bejgħ bl-imnut/tas-servizzi. L-approċċ ma għandux ikun intiż għall-protezzjoni tal-konsumaturi fil-livell ta' l-Istati Membri biss, iżda għandu jiggrantixxi dan ukoll fil-livell ta' l-UE fejn tassew qegħdin isiru l-isforzi għall-ksib ta' l-integrazzjoni tas-suq.

| 3.8 | Il-KESE jilqa' l-azzjonijiet imniżżla fl-oqsma prijoritarji fl-Istrateġija tal-Konsumatur. Filfatt il-Kumitat qed jistenna bil-ħerqa l-implimentazzjoni ta' dawn l-azzjonijiet. Il-KESE jikkunsidra li r-riżorsi (kemm finanzjarji kif ukoll umani) tad-Direttorat Ġenerali għall-Affarijiet tal-Konsumatur huma fil-fatt limitati. Dan jagħmel il-ħidma tad-DĠ għat-twettiq ta' l-objettiv tiegħu aktar diffiċli. Barraminhekk, il-KESE jemmen li baġit li jammonta għal medja ta' EUR 22,7 miljun fis-sena għall-Programm tal-Protezzjoni tal-Konsumatur sfortunatament hu ammont baxx wisq għall-implimentazzjoni ta' l-azzjonijiet. |
| --- | --- |

3.8

Il-KESE jilqa' l-azzjonijiet imniżżla fl-oqsma prijoritarji fl-Istrateġija tal-Konsumatur. Filfatt il-Kumitat qed jistenna bil-ħerqa l-implimentazzjoni ta' dawn l-azzjonijiet. Il-KESE jikkunsidra li r-riżorsi (kemm finanzjarji kif ukoll umani) tad-Direttorat Ġenerali għall-Affarijiet tal-Konsumatur huma fil-fatt limitati. Dan jagħmel il-ħidma tad-DĠ għat-twettiq ta' l-objettiv tiegħu aktar diffiċli. Barraminhekk, il-KESE jemmen li baġit li jammonta għal medja ta' EUR 22,7 miljun fis-sena għall-Programm tal-Protezzjoni tal-Konsumatur sfortunatament hu ammont baxx wisq għall-implimentazzjoni ta' l-azzjonijiet.

| 3.8.1 | L-esperjenza tal-programm preċedenti uriet, li waħda mir-raġunijiet għalfejn ħafna mill-pjanijiet ma setgħux jiġu implimentati kienet in-nuqqas ta' persunal. Barraminhekk il-baġit allokat fuq bażi annwali, kien fil-fatt aktar mill-baġit allokat għall-perijodu attwali, li għandu objettivi inqas ambizzjużi. |
| --- | --- |

3.8.1

L-esperjenza tal-programm preċedenti uriet, li waħda mir-raġunijiet għalfejn ħafna mill-pjanijiet ma setgħux jiġu implimentati kienet in-nuqqas ta' persunal. Barraminhekk il-baġit allokat fuq bażi annwali, kien fil-fatt aktar mill-baġit allokat għall-perijodu attwali, li għandu objettivi inqas ambizzjużi.

4.   Kummenti speċifiċi

| 4.1 | Monitoraġġ aħjar tas-suq: Il-KESE jirrikonoxxi li għandu jkun hemm għarfien aħjar tas-suq u filfatt jappoġġja l-miżuri proposti fil-qafas ta' din il-prijorità. Madankollu l-KESE jħeġġeġ bis-saħħa lill-Kummissjoni sabiex issib metodi innovattivi ħalli tidentifika tassew l-esperjenza u l-perċezzjonijiet tal-konsumatur. B'żieda ma' dan il-Kummissjoni tista' forsi tieħu approċċ makro biex tidentifika l-esperjenzi tal-konsumatur fl-Istati Membru permezz ta' analiżi ta' xenarji reali u s-soluzzjoni aħħarija tagħhom. Barraminhekk il-Kumitat isostni li l-ġbir ta' informazzjoni dwar is-suq m'għandux ikun bi skapitu ta' ħidma addizzjonali peżanti li l-kumpaniji individwali, partikolarment l-Intrapriżi Żgħar u ta' Daqs Medju (SMEs), ikollhom iwettqu. |
| --- | --- |

4.1

Monitoraġġ aħjar tas-suq: Il-KESE jirrikonoxxi li għandu jkun hemm għarfien aħjar tas-suq u filfatt jappoġġja l-miżuri proposti fil-qafas ta' din il-prijorità. Madankollu l-KESE jħeġġeġ bis-saħħa lill-Kummissjoni sabiex issib metodi innovattivi ħalli tidentifika tassew l-esperjenza u l-perċezzjonijiet tal-konsumatur. B'żieda ma' dan il-Kummissjoni tista' forsi tieħu approċċ makro biex tidentifika l-esperjenzi tal-konsumatur fl-Istati Membru permezz ta' analiżi ta' xenarji reali u s-soluzzjoni aħħarija tagħhom. Barraminhekk il-Kumitat isostni li l-ġbir ta' informazzjoni dwar is-suq m'għandux ikun bi skapitu ta' ħidma addizzjonali peżanti li l-kumpaniji individwali, partikolarment l-Intrapriżi Żgħar u ta' Daqs Medju (SMEs), ikollhom iwettqu.

| 4.2 | Regolamentazzjoni aħjar dwar il-protezzjoni tal-Konsumatur: l-inizjattivi li qed jittieħdu f'dan il-qasam prijoritarju għandhom iqisu bir-reqqa l-effetti li l-kummerċ elettroniku u d-dinja diġitali għandhom fuq id-drittijiet tal-konsumatur u per/bħala konsegwenza jitfasslu l-obligazzjonijiet u d-drittijiet fl-ambjent diġitali. Barraminhekk għandhom jiġu identifikati azzjonijiet sabiex ċerti setturi tal-konsumaturi ma jiġux esklużi milli jisfruttaw ċerti servizzi minħabba d-distakk diġitali, għaliex dan ma jagħmilx ħlief li joħloq kategorija oħra vulnerabbli ta' konsumaturi. |
| --- | --- |

4.2

Regolamentazzjoni aħjar dwar il-protezzjoni tal-Konsumatur: l-inizjattivi li qed jittieħdu f'dan il-qasam prijoritarju għandhom iqisu bir-reqqa l-effetti li l-kummerċ elettroniku u d-dinja diġitali għandhom fuq id-drittijiet tal-konsumatur u per/bħala konsegwenza jitfasslu l-obligazzjonijiet u d-drittijiet fl-ambjent diġitali. Barraminhekk għandhom jiġu identifikati azzjonijiet sabiex ċerti setturi tal-konsumaturi ma jiġux esklużi milli jisfruttaw ċerti servizzi minħabba d-distakk diġitali, għaliex dan ma jagħmilx ħlief li joħloq kategorija oħra vulnerabbli ta' konsumaturi.

| 4.3 | Infurzar u rimedju aħjar: L-infurzar hu meħtieġ sabiex jiżgura li l-objettivi ta' din il-Politika jiġu fil-fatt milħuqa; hi neċessarja aktar kooperazzjoni bejn l-Istati Membri u l-Kummissjoni. L-azzjonijiet għal rimedju kollettiv li qed jiġu proposti mill-Kummissjoni huma milqugħa u appoġġjati mill-KESE. Din il-forma ta' rimedju tiżgura li l-problemi tal-konsumatur li ma jistgħux jiġu trattati mill-individwu huma fil-fatt indirizzati. |
| --- | --- |

4.3

Infurzar u rimedju aħjar: L-infurzar hu meħtieġ sabiex jiżgura li l-objettivi ta' din il-Politika jiġu fil-fatt milħuqa; hi neċessarja aktar kooperazzjoni bejn l-Istati Membri u l-Kummissjoni. L-azzjonijiet għal rimedju kollettiv li qed jiġu proposti mill-Kummissjoni huma milqugħa u appoġġjati mill-KESE. Din il-forma ta' rimedju tiżgura li l-problemi tal-konsumatur li ma jistgħux jiġu trattati mill-individwu huma fil-fatt indirizzati.

| 4.4 | Konsumaturi infurmati u edukati: il-KESE jemmen bis-saħħa/sħiħ li l-edukazzjoni u l-informazzjoni huma integrali għall-protezzjoni tal-konsumatur. In-Netwerk Ewropew għaċ-Ċentri tal-Konsumatur (ECC-Net) kien pass kbir 'il quddiem fl-għoti ta' informazzjoni lill-konsumaturi. Madankollu l-KESE jemmen li l-Kummissjoni għandha wkoll issib mezzi oħra aktar innovattivi u kreattivi biex tikkomunika effettivament mal-konsumaturi ġenerali u b'lingwaġġ li jappella għall-pubbliku. |
| --- | --- |

4.4

Konsumaturi infurmati u edukati: il-KESE jemmen bis-saħħa/sħiħ li l-edukazzjoni u l-informazzjoni huma integrali għall-protezzjoni tal-konsumatur. In-Netwerk Ewropew għaċ-Ċentri tal-Konsumatur (ECC-Net) kien pass kbir 'il quddiem fl-għoti ta' informazzjoni lill-konsumaturi. Madankollu l-KESE jemmen li l-Kummissjoni għandha wkoll issib mezzi oħra aktar innovattivi u kreattivi biex tikkomunika effettivament mal-konsumaturi ġenerali u b'lingwaġġ li jappella għall-pubbliku.

| 4.5 | Konsum responsabbli u sostenibbli: filwaqt li għandna naraw li jkollna konsumaturi infurmati tajjeb huwa importanti li wieħed jenfasizza li l-konsum għandu jsir b'mod responsabbli. Din l-istrateġija tispeċifika li mhux se jkun hemm lok għal bejjiegħa bl-imnut/fornituri tas-servizzi qarrieqa madankollu għandu jiġi mistqarr ukoll li n-negozji u l-kummerċjanti jistennew li l-konsumaturi jaġixxu b'mod responsabbli fil-modi/metodi ta' konsum tagħhom. Barraminhekk is-sostenibbiltà fil-konsum għandha tkun qasam importanti tas-suq intern u kemm il-fornituri tas-servizz/bejjiegħa bl-imnut u l-konsumaturi għandhom ikunu infurmati aktar dwar x'inhu effettivament il-konsum sostenibbli u dwar l-adozzjoni ta' din il-prattika. |
| --- | --- |

4.5

Konsum responsabbli u sostenibbli: filwaqt li għandna naraw li jkollna konsumaturi infurmati tajjeb huwa importanti li wieħed jenfasizza li l-konsum għandu jsir b'mod responsabbli. Din l-istrateġija tispeċifika li mhux se jkun hemm lok għal bejjiegħa bl-imnut/fornituri tas-servizzi qarrieqa madankollu għandu jiġi mistqarr ukoll li n-negozji u l-kummerċjanti jistennew li l-konsumaturi jaġixxu b'mod responsabbli fil-modi/metodi ta' konsum tagħhom. Barraminhekk is-sostenibbiltà fil-konsum għandha tkun qasam importanti tas-suq intern u kemm il-fornituri tas-servizz/bejjiegħa bl-imnut u l-konsumaturi għandhom ikunu infurmati aktar dwar x'inhu effettivament il-konsum sostenibbli u dwar l-adozzjoni ta' din il-prattika.

| 4.6 | Elementi ta' protezzjoni tal-konsumatur għandhom jiġu integrati fil-politiki u r-regolamenti kollha ta' l-UE, il-miżuri proposti mill-Kummissjoni, bħall-Uffiċjali ta' komunikazzjoni għall-Konsumatur fid-DĠ differenti, huma pożittivi u huma miżuri li għandhom jaraw li din il-prijorità tintlaħaq b'mod effettiv. Il-KESE jaqbel ma' dawk li huma tal-fehma li kull DĠ għandu jirrapporta annwalment dwar kif il-politika tal-konsumatur ġiet integrata fil-qasam speċifiku tagħhom. Il-KESE għalhekk jilqa' l-inklużjoni ta' l-Artikolu 153(2) fid-dispożizzjonijiet ġenerali (l-Artikolu 12 il-ġdid ta' l-abbozz ta' trattat ta' riforma). |
| --- | --- |

4.6

Elementi ta' protezzjoni tal-konsumatur għandhom jiġu integrati fil-politiki u r-regolamenti kollha ta' l-UE, il-miżuri proposti mill-Kummissjoni, bħall-Uffiċjali ta' komunikazzjoni għall-Konsumatur fid-DĠ differenti, huma pożittivi u huma miżuri li għandhom jaraw li din il-prijorità tintlaħaq b'mod effettiv. Il-KESE jaqbel ma' dawk li huma tal-fehma li kull DĠ għandu jirrapporta annwalment dwar kif il-politika tal-konsumatur ġiet integrata fil-qasam speċifiku tagħhom. Il-KESE għalhekk jilqa' l-inklużjoni ta' l-Artikolu 153(2) fid-dispożizzjonijiet ġenerali (l-Artikolu 12 il-ġdid ta' l-abbozz ta' trattat ta' riforma).

| 4.7 | Protezzjoni aħjar tal-konsumaturi fis-swieq internazzjonali: jenħtieġ li l-konsumaturi jiġu protetti wkoll fis-suq internazzjonali. Din il-protezzjoni m'għandix tkun marbuta biss mas-sigurtà tal-prodotti, li hu qasam li kull ma jmur qed isir dejjem aktar importanti għall-konsumaturi ta' l-UE, iżda għandha tkun marbuta wkoll mal-protezzjoni fir-rigward ta' servizzi/prodotti mibjugħa, partikolarment permezz tal-kummerċ elettroniku li jwasslu għal problemi għall-konsumatur. |
| --- | --- |

4.7

Protezzjoni aħjar tal-konsumaturi fis-swieq internazzjonali: jenħtieġ li l-konsumaturi jiġu protetti wkoll fis-suq internazzjonali. Din il-protezzjoni m'għandix tkun marbuta biss mas-sigurtà tal-prodotti, li hu qasam li kull ma jmur qed isir dejjem aktar importanti għall-konsumaturi ta' l-UE, iżda għandha tkun marbuta wkoll mal-protezzjoni fir-rigward ta' servizzi/prodotti mibjugħa, partikolarment permezz tal-kummerċ elettroniku li jwasslu għal problemi għall-konsumatur.

| 4.8 | Wieħed mill-objettivi ta' l-istrateġija ta l-Kummissjoni huwa li l-ħarsien tal-poltika ta' l-interessi ġenerali (SGI) jkun akkumpanjat mill-aħjar miżuri għall-konsumaturi. Il-Kumitat jistenna li l-Kummissjoni taqbel mal-fehma tal-KESE, li stqarr f'opinjonijiet differenti fuq l-SGI u s-servizz universali, skond il-Protokoll il-ġdid dwar is-Servizzi ta' Interess Ġenerali tat-Trattat ta' Lisbona. |
| --- | --- |

4.8

Wieħed mill-objettivi ta' l-istrateġija ta l-Kummissjoni huwa li l-ħarsien tal-poltika ta' l-interessi ġenerali (SGI) jkun akkumpanjat mill-aħjar miżuri għall-konsumaturi. Il-Kumitat jistenna li l-Kummissjoni taqbel mal-fehma tal-KESE, li stqarr f'opinjonijiet differenti fuq l-SGI u s-servizz universali, skond il-Protokoll il-ġdid dwar is-Servizzi ta' Interess Ġenerali tat-Trattat ta' Lisbona.

| 4.9 | Il-kooperazzjoni bejn l-organizzazzjonijiet ta' protezzjoni għall-industrija u l-konsumatur: barra mill-isfera tal-leġislazzjoni u l-infurzar, hi l-kooperazzjoni bejn dwan iż-żewġ setturi li tassew ser twassal għall-protezzjoni tal-konsumatur. Għandhom isiru sforzi biex tiġi ffaċilitata din il-kooperazzjoni; Eżempji ta' prattika tajba mill-Istati Membri li adottaw approċċ bħal dan u li għandhom ukoll kodiċi ta' kondotta xi jsegwu għandhom jintużaw fl-UE kollha. |
| --- | --- |

4.9

Il-kooperazzjoni bejn l-organizzazzjonijiet ta' protezzjoni għall-industrija u l-konsumatur: barra mill-isfera tal-leġislazzjoni u l-infurzar, hi l-kooperazzjoni bejn dwan iż-żewġ setturi li tassew ser twassal għall-protezzjoni tal-konsumatur. Għandhom isiru sforzi biex tiġi ffaċilitata din il-kooperazzjoni; Eżempji ta' prattika tajba mill-Istati Membri li adottaw approċċ bħal dan u li għandhom ukoll kodiċi ta' kondotta xi jsegwu għandhom jintużaw fl-UE kollha.

Brussell, it-13 ta' Frar 2008.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  ĠU C 88, 11.04.2006. INT/271 — Rapporteur: is-Sur Pegado Liz.

1

(2)  Direttiva Nru 1926/2006/KE tat-18 ta' Diċembru 2006 — ĠU L 404, 30.12.2006, p. 39.

2

---

| 25.6.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 162/24 |
| --- | --- | --- | --- |

25.6.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 162/24

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew: Politika Spazjali Ewropea

COM(2007) 212 finali

(2008/C 162/03)

Nhar is-26 ta' April 2007, il-Kumissjoni ddeċiediet, b'konformità ma' l-Artikolu 262 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

Il-komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew: Politika Spazjali Ewropea

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar il- 31 ta' Jannar 2008. Ir-rapporteur kien is-Sur van Iersel.

Matul l-442 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet fit-13 u l-14 ta' Frar 2008 (seduta tat-13 ta' Frar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni b'145 vot favur, vot kontra u 4 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Għal raġunijiet strateġiċi, politiċi u ekonomiċi, il-KESE jappoġġja b'mod espliċitu l-idea ta' aċċess Ewropew indipendenti għall-ispazju. Għalhekk jappoġġja l-politiki mniżżla fid-dokumenti tal-Kunsill Spazjali Konġunt, il-Kummissjoni u l-Aġenzija Spazjali Ewropea (1) f'Mejju u April 2007. |
| --- | --- |

1.1

Għal raġunijiet strateġiċi, politiċi u ekonomiċi, il-KESE jappoġġja b'mod espliċitu l-idea ta' aċċess Ewropew indipendenti għall-ispazju. Għalhekk jappoġġja l-politiki mniżżla fid-dokumenti tal-Kunsill Spazjali Konġunt, il-Kummissjoni u l-Aġenzija Spazjali Ewropea (1) f'Mejju u April 2007.

| 1.2 | Il-politika spazjali Ewropea għandha timmira lejn objettivi paċifiċi, inkluż iż-żamma ta' sigurtà kollettiva. |
| --- | --- |

1.2

Il-politika spazjali Ewropea għandha timmira lejn objettivi paċifiċi, inkluż iż-żamma ta' sigurtà kollettiva.

| 1.3 | Il-KESE huwa tal-fehma li l-attivitajiet spazjali Ewropej, kemm jekk imwettqa fil-livell nazzjonali, f'qafas ta' l-UE jew ta' l-ASE, għandhom jiġġeneraw benefiċċji ovvji f'oqsma differenti, bħar-riċerka xjentifika, il-proviżjoni tant mixtieqa ta' infrastruttura u data, u firxa wiesgħa ta' applikazzjonijiet ekonomiċi bħala riżultat ta' l-integrazzjoni ta' sistemi spazjali u terrestri. |
| --- | --- |

1.3

Il-KESE huwa tal-fehma li l-attivitajiet spazjali Ewropej, kemm jekk imwettqa fil-livell nazzjonali, f'qafas ta' l-UE jew ta' l-ASE, għandhom jiġġeneraw benefiċċji ovvji f'oqsma differenti, bħar-riċerka xjentifika, il-proviżjoni tant mixtieqa ta' infrastruttura u data, u firxa wiesgħa ta' applikazzjonijiet ekonomiċi bħala riżultat ta' l-integrazzjoni ta' sistemi spazjali u terrestri.

| 1.4 | Il-kunċett ta' l-ASE s'issa rnexxa. L-involviment tagħha fl-attivitajiet tal-Kummissjoni għandha tillibera — anzi żgur li ser tillibera — potenzjal miżjud. Dan għandu jiġi supplimentat bi proċeduri ta' kooperazzjoni, tqassim tal-kompetenzi u kalkoli ta' qsim ta' l-ispejjeż bejn il-Kummissjoni u l-ASE. |
| --- | --- |

1.4

Il-kunċett ta' l-ASE s'issa rnexxa. L-involviment tagħha fl-attivitajiet tal-Kummissjoni għandha tillibera — anzi żgur li ser tillibera — potenzjal miżjud. Dan għandu jiġi supplimentat bi proċeduri ta' kooperazzjoni, tqassim tal-kompetenzi u kalkoli ta' qsim ta' l-ispejjeż bejn il-Kummissjoni u l-ASE.

| 1.5 | L-iżviluppi li saru fil-bqija tad-dinja — l-Istati Uniti, ir-Russja, il-Ġappun, iċ-Ċina u l-Indja — jobbligaw lill-UE taqdi rwol akbar bħala kompetitur u bħala imsieħba fl-ispazju. Dan jitlob it-tfassil ta' programmi konkreti fi żmien limitat ħafna, u l-introduzzjoni ta' proċessi għat-teħid ta' deċiżjonijiet li jistgħu jlaħħqu mal-proċess minn operaturi simili fil-bqija tad-dinja.. |
| --- | --- |

1.5

L-iżviluppi li saru fil-bqija tad-dinja — l-Istati Uniti, ir-Russja, il-Ġappun, iċ-Ċina u l-Indja — jobbligaw lill-UE taqdi rwol akbar bħala kompetitur u bħala imsieħba fl-ispazju. Dan jitlob it-tfassil ta' programmi konkreti fi żmien limitat ħafna, u l-introduzzjoni ta' proċessi għat-teħid ta' deċiżjonijiet li jistgħu jlaħħqu mal-proċess minn operaturi simili fil-bqija tad-dinja..

| 1.6 | Fl-istess waqt, proċess għat-teħid ta' deċiżjonijiet koordinat li jimxi b'ritmu aktar mgħaġġel, għandu jipprovdi opportunitajiet aħjar biex jiġu definiti u, eventwalment, organizzati għadd ta' missjonijiet skond il-bżonnijiet ta' l-utenti. |
| --- | --- |

1.6

Fl-istess waqt, proċess għat-teħid ta' deċiżjonijiet koordinat li jimxi b'ritmu aktar mgħaġġel, għandu jipprovdi opportunitajiet aħjar biex jiġu definiti u, eventwalment, organizzati għadd ta' missjonijiet skond il-bżonnijiet ta' l-utenti.

| 1.7 | GALILEO u GMES huma l-aħjar eżempji Ewropej f'dal-qasam. Il-programmi GALILEO għandhom jiġu implimentati mill-aktar fis. |
| --- | --- |

1.7

GALILEO u GMES huma l-aħjar eżempji Ewropej f'dal-qasam. Il-programmi GALILEO għandhom jiġu implimentati mill-aktar fis.

| 1.8 | L-inklużjoni ta' “l-ispazju” fis-7 Programm Qafas u l-politiki Komunitarji għandha twassal għal approċċ integrali tad-Direttorati Ġenerali kollha kkonċernati. Dan it-twessigħ tal-bażi għal proċess ta' ħsieb strateġiku fi ħdan il-Kummissjoni, għandu jisfa ta' ġid għall-approċċi integrali fil-livell nazzjonali, li ta' spiss ma jeżistux. Sforz ikkordinat f'dan il-qasam huwa mixtieq ħafna. |
| --- | --- |

1.8

L-inklużjoni ta' “l-ispazju” fis-7 Programm Qafas u l-politiki Komunitarji għandha twassal għal approċċ integrali tad-Direttorati Ġenerali kollha kkonċernati. Dan it-twessigħ tal-bażi għal proċess ta' ħsieb strateġiku fi ħdan il-Kummissjoni, għandu jisfa ta' ġid għall-approċċi integrali fil-livell nazzjonali, li ta' spiss ma jeżistux. Sforz ikkordinat f'dan il-qasam huwa mixtieq ħafna.

| 1.9 | L-Istati Membri kollha, inklużi dawk żgħar u l-Istati Membri l-ġodda, għandhom jibbenefikaw mill-politika spazjali Ewrpea billi jinħolqu opportunitajiet adegwati għall-kompetenzi xjentifiċi, kif ukoll għall-kapaċitajiet industrijali bi kwalifiki għolja fl-Ewropa, kemm fis-setturi upstream u anke downstream. |
| --- | --- |

1.9

L-Istati Membri kollha, inklużi dawk żgħar u l-Istati Membri l-ġodda, għandhom jibbenefikaw mill-politika spazjali Ewrpea billi jinħolqu opportunitajiet adegwati għall-kompetenzi xjentifiċi, kif ukoll għall-kapaċitajiet industrijali bi kwalifiki għolja fl-Ewropa, kemm fis-setturi upstream u anke downstream.

| 1.10 | Fil-politika industrijali li tħaddan l-ASE (2), imsejsa fuq il-prinċipju ta' “redditu ġust”, kull pajjiż jirċievi lura l-investiment tiegħu permezz ta' abbonamenti u konċessjonijiet. Għaldaqstant, ir-relazzjonijiet bejn il-gvernijiet, l-ASE, l-intrapriżi privati u l-istituti tar-riċerka huma msejsa fuq strutturi b'għeruq fondi ħafna. |
| --- | --- |

1.10

Fil-politika industrijali li tħaddan l-ASE (2), imsejsa fuq il-prinċipju ta' “redditu ġust”, kull pajjiż jirċievi lura l-investiment tiegħu permezz ta' abbonamenti u konċessjonijiet. Għaldaqstant, ir-relazzjonijiet bejn il-gvernijiet, l-ASE, l-intrapriżi privati u l-istituti tar-riċerka huma msejsa fuq strutturi b'għeruq fondi ħafna.

| 1.11 | S'issa, il-prinċipju ta' “redditu ġust” irnexxa fir-rigward ta' l-iżvilupp tal-kapaċitajiet spazjali Ewropej, iżda ż-żieda fil-maturità tas-suq spazjali ser titlob aktar flessibilità, għaliex bħala regola ġenerali, ir-relazzjonijiet fissi ma jwasslux għal tiġdid industrijali. Minħabba d-domanda tas-suq, il-bżonnijiet ta' l-utenti u l-iżvilupp tas-servizz, b'mod partikolari l-intrapriżi żgħar u ta' daqs medju, huma mistennija li jissodifaw il-ħtiġijiet u l-opzjonijiet il-ġodda fil-politika spazjali Ewropea b'mod adattat. |
| --- | --- |

1.11

S'issa, il-prinċipju ta' “redditu ġust” irnexxa fir-rigward ta' l-iżvilupp tal-kapaċitajiet spazjali Ewropej, iżda ż-żieda fil-maturità tas-suq spazjali ser titlob aktar flessibilità, għaliex bħala regola ġenerali, ir-relazzjonijiet fissi ma jwasslux għal tiġdid industrijali. Minħabba d-domanda tas-suq, il-bżonnijiet ta' l-utenti u l-iżvilupp tas-servizz, b'mod partikolari l-intrapriżi żgħar u ta' daqs medju, huma mistennija li jissodifaw il-ħtiġijiet u l-opzjonijiet il-ġodda fil-politika spazjali Ewropea b'mod adattat.

| 1.12 | Min-naħa l-oħra, it-tibdil għal għarrieda ta' proċeduri u relazzjonijiet stabbiliti jista' jkun kontroproduttiv, u jeħtieġ inqisu wkoll d-differenzi kbar li jeżistu bejn il-kontrubuzzjonijiet lill-ASE. |
| --- | --- |

1.12

Min-naħa l-oħra, it-tibdil għal għarrieda ta' proċeduri u relazzjonijiet stabbiliti jista' jkun kontroproduttiv, u jeħtieġ inqisu wkoll d-differenzi kbar li jeżistu bejn il-kontrubuzzjonijiet lill-ASE.

| 1.13 | Għalhekk il-KESE huwa favur analiżi aperta u trasparenti u djalogu dwar il-prestazzjoni mixtieqa ta' l-Ewropa matul l-għaxar snin li ġejjin: liema objettivi u strumenti istituzzjonali assoċjati — dwar l-ASE, Il-Kummissjoni u l-Istati Membri — huma meħtieġa biex jaqdu missjoni Ewropea li tkun ikkoordinata b'mod konġunt. Fost affarijiet oħra, id-djalogu għandu jinkludi l-mod kif l-ASE hija ffinanzjata, il-kontrubut dinamiku tal-kumpaniji ta' daqs medju u ż-żamma ta' l-ogħla livell ta' kompetizzjoni. |
| --- | --- |

1.13

Għalhekk il-KESE huwa favur analiżi aperta u trasparenti u djalogu dwar il-prestazzjoni mixtieqa ta' l-Ewropa matul l-għaxar snin li ġejjin: liema objettivi u strumenti istituzzjonali assoċjati — dwar l-ASE, Il-Kummissjoni u l-Istati Membri — huma meħtieġa biex jaqdu missjoni Ewropea li tkun ikkoordinata b'mod konġunt. Fost affarijiet oħra, id-djalogu għandu jinkludi l-mod kif l-ASE hija ffinanzjata, il-kontrubut dinamiku tal-kumpaniji ta' daqs medju u ż-żamma ta' l-ogħla livell ta' kompetizzjoni.

| 1.14 | F'dan ir-rigward, ir-responsabbiltà tal-Kummissjoni fil-qasam ta' l-applikazzjonijiet u l-promozzjoni tal-bżonnijiet ta' l-utenti hija fundamentali. Il-KESE huwa fiduċjuż li l-Kummissjoni se tiggarantixxi diskussjonijiet miftuħa u l-involviment tas-settur privat, u b'mod partikulari l-SMEs. |
| --- | --- |

1.14

F'dan ir-rigward, ir-responsabbiltà tal-Kummissjoni fil-qasam ta' l-applikazzjonijiet u l-promozzjoni tal-bżonnijiet ta' l-utenti hija fundamentali. Il-KESE huwa fiduċjuż li l-Kummissjoni se tiggarantixxi diskussjonijiet miftuħa u l-involviment tas-settur privat, u b'mod partikulari l-SMEs.

| 1.15 | Il-KESE jaqbel mal-KESE fir-rigward tas-sinifikat ta' l-ispazju għad-difiża u s-sigurtà. Għall-ġejjieni, għandha tingħata spinta lill-ippjanar ta' sistemi li jlaqqgħu l-pajjiżi Ewropej. |
| --- | --- |

1.15

Il-KESE jaqbel mal-KESE fir-rigward tas-sinifikat ta' l-ispazju għad-difiża u s-sigurtà. Għall-ġejjieni, għandha tingħata spinta lill-ippjanar ta' sistemi li jlaqqgħu l-pajjiżi Ewropej.

| 1.16 | Peress li d-distinzjoni bejn l-applikazzjonijiet ċivili u militari hija pjuttost imċajpra, għandu jsir użu sħiħ mill-hekk imsejħa effetti ta' użu doppju. |
| --- | --- |

1.16

Peress li d-distinzjoni bejn l-applikazzjonijiet ċivili u militari hija pjuttost imċajpra, għandu jsir użu sħiħ mill-hekk imsejħa effetti ta' użu doppju.

| 1.17 | Fl-aħħarnett, il-komunikazzjoni hija fundamentali. Il-KESE huwa tal-fehma li l-benefiċċji ta' l-ispazju għall-ħajja ta' kuljum għandhom jiġu kkomunikati aħjar. |
| --- | --- |

1.17

Fl-aħħarnett, il-komunikazzjoni hija fundamentali. Il-KESE huwa tal-fehma li l-benefiċċji ta' l-ispazju għall-ħajja ta' kuljum għandhom jiġu kkomunikati aħjar.

| 1.18 | Komunikazzjoni dwar il-politika spazjali Ewropea li tkun immirata aħjar għandha tippromovi inċentivi pożittivi fost iż-żgħażagħ fir-rigward ta' dan is-settur, u b'mod ġenerali, għandha tagħmilha aktar attraenti għaż-żgħażagħ li jirċievu edukazzjoni xjentifika u/jew teknika. |
| --- | --- |

1.18

Komunikazzjoni dwar il-politika spazjali Ewropea li tkun immirata aħjar għandha tippromovi inċentivi pożittivi fost iż-żgħażagħ fir-rigward ta' dan is-settur, u b'mod ġenerali, għandha tagħmilha aktar attraenti għaż-żgħażagħ li jirċievu edukazzjoni xjentifika u/jew teknika.

2.   Approċċ ġdid fir-rigward tal-politika spazjali Ewropea

| 2.1 | Matul dawn l-aħħar għaxar snin, l-istituzzjonijiet Ewropej u t-task forces nazzjonali kienu qed jieħdu sehem b'mod aktar attiv fid-dibattitu dwar żviluppi ġodda fir-rigward tal-futur tal-politika spazjali Ewropea. |
| --- | --- |

2.1

Matul dawn l-aħħar għaxar snin, l-istituzzjonijiet Ewropej u t-task forces nazzjonali kienu qed jieħdu sehem b'mod aktar attiv fid-dibattitu dwar żviluppi ġodda fir-rigward tal-futur tal-politika spazjali Ewropea.

| 2.2 | F'April 2007, il-Kummissjoni, b'ħidma mill-qrib ma' l-ASE (3), ippubblikat Komunikazzjoni dwar il-politika spazjali (4), flimkien ma' evalwazzjoni ta' l-impatt u programm estensiv ta' azzjonijiet previsti mill-ASE, il-Kummissjoni u l-Istati Membri. |
| --- | --- |

2.2

F'April 2007, il-Kummissjoni, b'ħidma mill-qrib ma' l-ASE (3), ippubblikat Komunikazzjoni dwar il-politika spazjali (4), flimkien ma' evalwazzjoni ta' l-impatt u programm estensiv ta' azzjonijiet previsti mill-ASE, il-Kummissjoni u l-Istati Membri.

| 2.3 | Fit-22 ta' Mejju 2007, il-Kunsill “Spazju” (5) adotta Riżoluzzjoni dwar il-Politika Spazjali Ewropea, ibbażata fuq il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni. |
| --- | --- |

2.3

Fit-22 ta' Mejju 2007, il-Kunsill “Spazju” (5) adotta Riżoluzzjoni dwar il-Politika Spazjali Ewropea, ibbażata fuq il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni.

| 2.4 | Din iż-żieda fl-interess, kif jidher mid-dokumenti msemmija hawn fuq, hija stimulata minn varjetà kbira ta' żviluppi globali u miri strateġiċi Ewropej:






  — | il-potenzjal ta' l-użu tas-servizzi bbażati fuq l-ispazju kemm għal kull tip ta' kwistjoni, kif ukoll bħala strument għal firxa wiesgħa ta' politiki Ewropej, bħall-ambjent, is-sigurtà, it-trasport, ir-riċerka, l-għajnuna għall-iżvilupp, il-koeżjoni u l-edukazzjoni, u ma' dawn jeħtieġ inżidu r-riċerka; |
| --- | --- | --- |

2.4

Din iż-żieda fl-interess, kif jidher mid-dokumenti msemmija hawn fuq, hija stimulata minn varjetà kbira ta' żviluppi globali u miri strateġiċi Ewropej:

—

il-potenzjal ta' l-użu tas-servizzi bbażati fuq l-ispazju kemm għal kull tip ta' kwistjoni, kif ukoll bħala strument għal firxa wiesgħa ta' politiki Ewropej, bħall-ambjent, is-sigurtà, it-trasport, ir-riċerka, l-għajnuna għall-iżvilupp, il-koeżjoni u l-edukazzjoni, u ma' dawn jeħtieġ inżidu r-riċerka;

| — | il-ħtieġa kontinwa li l-Ewropa jkollha aċċess indipendenti għall-ispazju bħala prerekwiżit għal politika spazjali Ewropea; |
| --- | --- |

—

il-ħtieġa kontinwa li l-Ewropa jkollha aċċess indipendenti għall-ispazju bħala prerekwiżit għal politika spazjali Ewropea;

| — | numru li dejjem qed jikber ġmielu ta' operaturi dinjija (li qed jixirfu) f'dan il-qasam u l-ħtieġa għall-Ewropa li tinvolvi ruħha bis-sħiħ kemm bħala msieħba u kemm bħala kompetitur; |
| --- | --- |

—

numru li dejjem qed jikber ġmielu ta' operaturi dinjija (li qed jixirfu) f'dan il-qasam u l-ħtieġa għall-Ewropa li tinvolvi ruħha bis-sħiħ kemm bħala msieħba u kemm bħala kompetitur;

| — | l-ispazju bħala għajn ta' innovazzjoni, kompetittività industrijali u tkabbir ekonomiku; |
| --- | --- |

—

l-ispazju bħala għajn ta' innovazzjoni, kompetittività industrijali u tkabbir ekonomiku;

| — | it-tisħiħ ta' l-infrastruttura xjentifika; soċjetà bbażata fuq l-għarfien u l-objettivi ta' Lisbona; |
| --- | --- |

—

it-tisħiħ ta' l-infrastruttura xjentifika; soċjetà bbażata fuq l-għarfien u l-objettivi ta' Lisbona;

| — | il-ħtieġa li r-riċerka Ewropea tkun abbinata ma' l-applikazzjonijiet; |
| --- | --- |

—

il-ħtieġa li r-riċerka Ewropea tkun abbinata ma' l-applikazzjonijiet;

| — | il-kontribut u r-rwol komplementari tat-teknoloġija ta' l-ispazju għat-teknoloġiji u l-applikazzjonijiet terrestri; |
| --- | --- |

—

il-kontribut u r-rwol komplementari tat-teknoloġija ta' l-ispazju għat-teknoloġiji u l-applikazzjonijiet terrestri;

| — | l-importanza ta' l-ispazju għad-difiża u s-sigurtà Ewropea; |
| --- | --- |

—

l-importanza ta' l-ispazju għad-difiża u s-sigurtà Ewropea;

| — | id-distinzjoni mċajpra bejn l-applikazzjonijiet ċivili u militari tat-teknoloġija ta' l-ispazju; |
| --- | --- |

—

id-distinzjoni mċajpra bejn l-applikazzjonijiet ċivili u militari tat-teknoloġija ta' l-ispazju;

| — | ir-rikonoxximent li l-Istati Membri waħidhom m'humiex kapaċi jissodisfaw ir-rekwiżiti neċessarji għal politika spazjali kredibbli; u għaldaqstant; |
| --- | --- |

—

ir-rikonoxximent li l-Istati Membri waħidhom m'humiex kapaċi jissodisfaw ir-rekwiżiti neċessarji għal politika spazjali kredibbli; u għaldaqstant;

| — | il-ħtieġa li jiġu ddefiniti b'mod ċar il-kompiti u l-mandati li l-istituzzjonijiet u l-organizzazzjonijiet Ewropej għandhom iwettqu fir-rigward ta' l-ispazju. |
| --- | --- |

—

il-ħtieġa li jiġu ddefiniti b'mod ċar il-kompiti u l-mandati li l-istituzzjonijiet u l-organizzazzjonijiet Ewropej għandhom iwettqu fir-rigward ta' l-ispazju.

| 2.5 | Fl-2003 u l-2004, il-Kummissjoni Ewropea ppreżentat Green u White Paper dwar il-politika spazjali. Fiż-żewġ dokumenti, joħorġu l-indikazzjonijiet ta' politika spazjali futura. Fihom hemm bosta elementi — li xi kultant huma ta' importanza kbira — li ġew indirizzati fil-Komunikazzjoni msemmija hawn fuq. |
| --- | --- |

2.5

Fl-2003 u l-2004, il-Kummissjoni Ewropea ppreżentat Green u White Paper dwar il-politika spazjali. Fiż-żewġ dokumenti, joħorġu l-indikazzjonijiet ta' politika spazjali futura. Fihom hemm bosta elementi — li xi kultant huma ta' importanza kbira — li ġew indirizzati fil-Komunikazzjoni msemmija hawn fuq.

| 2.6 | Fir-Riżoluzzjoni tat-22 ta' Mejju, il-Kunsill ikkonferma li s-settur spazjali “huwa assi strateġiku li jikkontribwixxi għall-indipendenza, is-sigurtà u l-prosperità ta' l-Ewropa u r-rwol tagħha fid-dinja”. Waħda mill-kwistjonijiet prinċipali f'dan ir-rigward hija l-intensifikazzjoni tal-kooperazzjoni Ewropea għall-forniment ta' servizzi bbażati fuq l-ispazju għall-benefiċċju taċ-ċittadini. Il-Kunsill rabat il-politika spazjali ma' l-istrateġija ta' Lisbona u enfasizza r-rilevanza tagħha għall-Politika Barranija u ta' Sigurtà Komuni. |
| --- | --- |

2.6

Fir-Riżoluzzjoni tat-22 ta' Mejju, il-Kunsill ikkonferma li s-settur spazjali “huwa assi strateġiku li jikkontribwixxi għall-indipendenza, is-sigurtà u l-prosperità ta' l-Ewropa u r-rwol tagħha fid-dinja”. Waħda mill-kwistjonijiet prinċipali f'dan ir-rigward hija l-intensifikazzjoni tal-kooperazzjoni Ewropea għall-forniment ta' servizzi bbażati fuq l-ispazju għall-benefiċċju taċ-ċittadini. Il-Kunsill rabat il-politika spazjali ma' l-istrateġija ta' Lisbona u enfasizza r-rilevanza tagħha għall-Politika Barranija u ta' Sigurtà Komuni.

| 2.7 | Ir-Riżoluzzjoni tal-Kunsill tenfasizza l-objettiv tal-ħolqien taż-Żona Ewropea tar-Riċerka u tafferma mill-ġdid il-kooperazzjoni bejn l-ASE u l-Kummissjoni li tinkuraġġixxi l-effiċjenza, aktar fondi għall-programmi Ewropej, u aktar koeżjoni bejn it-teknoloġija u l-applikazzjonijiet. L-iżvilupp tar-relazzjonijiet bejn l-ASE u l-Kummissjoni huwa msejjes fuq l-esperjenzi tagħhom. Madankollu, il-kwistjoni ta' ko-finanzjament ta' l-infrastruttura bażika ezistenti (Kourou, Darmstadt) għadha ma ġietx riżolta. |
| --- | --- |

2.7

Ir-Riżoluzzjoni tal-Kunsill tenfasizza l-objettiv tal-ħolqien taż-Żona Ewropea tar-Riċerka u tafferma mill-ġdid il-kooperazzjoni bejn l-ASE u l-Kummissjoni li tinkuraġġixxi l-effiċjenza, aktar fondi għall-programmi Ewropej, u aktar koeżjoni bejn it-teknoloġija u l-applikazzjonijiet. L-iżvilupp tar-relazzjonijiet bejn l-ASE u l-Kummissjoni huwa msejjes fuq l-esperjenzi tagħhom. Madankollu, il-kwistjoni ta' ko-finanzjament ta' l-infrastruttura bażika ezistenti (Kourou, Darmstadt) għadha ma ġietx riżolta.

| 2.8 | Kwistjoni ċentrali hija l-kooperazzjoni u t-tqassim tax-xogħol bejn l-ASE u l-Kummissjoni. L-ASE hija fuq quddiem nett fil-qasam ta' l-esplorazzjoni u t-teknoloġija, filwaqt li l-Kummissjoni hija responsabbli għall-applikazzjonijiet li huma marbuta mal-politiki tagħha stess bħat-trasport, l-ambjent, is-sigurtà u r-relazzjonijiet ma' pajjiżi terzi, u hija inkarigata milli tidentifika l-bżonnijiet ta' l-utenti non-governattivi fir-rigward ta' servizzi aktar adegwati. |
| --- | --- |

2.8

Kwistjoni ċentrali hija l-kooperazzjoni u t-tqassim tax-xogħol bejn l-ASE u l-Kummissjoni. L-ASE hija fuq quddiem nett fil-qasam ta' l-esplorazzjoni u t-teknoloġija, filwaqt li l-Kummissjoni hija responsabbli għall-applikazzjonijiet li huma marbuta mal-politiki tagħha stess bħat-trasport, l-ambjent, is-sigurtà u r-relazzjonijiet ma' pajjiżi terzi, u hija inkarigata milli tidentifika l-bżonnijiet ta' l-utenti non-governattivi fir-rigward ta' servizzi aktar adegwati.

| 2.9 | Il-kost-effiċjenza fil-programmi pubbliċi għandha tikkontribwixxi għall-kompetittività ta' l-intrapriżi privati industrijali u kummerċjali. F'dan ir-rigward l-SMES u l-l-industrija tal-fornituri huma partikolarment importanti. Fl-istess waqt il-Kunsill jirrikonoxxi li l-politika industrijali ta' l-ASE, b'mod partikulari l-prinċipju tagħha ta' “redditu ġust”, isservi ta' strument biex tistimola l-investiment u ssaħħaħ il-kompetittività Ewropea. |
| --- | --- |

2.9

Il-kost-effiċjenza fil-programmi pubbliċi għandha tikkontribwixxi għall-kompetittività ta' l-intrapriżi privati industrijali u kummerċjali. F'dan ir-rigward l-SMES u l-l-industrija tal-fornituri huma partikolarment importanti. Fl-istess waqt il-Kunsill jirrikonoxxi li l-politika industrijali ta' l-ASE, b'mod partikulari l-prinċipju tagħha ta' “redditu ġust”, isservi ta' strument biex tistimola l-investiment u ssaħħaħ il-kompetittività Ewropea.

| 2.10 | Indubbjament, ir-Riżoluzzjoni ta' Mejju li għadda tintroduċi fażi ġdida li ntlaqgħet b'entużjażmu kbir mill-partijiet interessati prinċipali (6). |
| --- | --- |

2.10

Indubbjament, ir-Riżoluzzjoni ta' Mejju li għadda tintroduċi fażi ġdida li ntlaqgħet b'entużjażmu kbir mill-partijiet interessati prinċipali (6).

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1 | Id-dinja ta' l-ispazju qiegħda tinbidel b'rata mgħaġġla. F'dawn l-aħħar għaxar snin, il-KESE laqa' b'sodisfazzjon kbir il-Green u l-White Papers tal-Kummissjoni dwar il-politika spazjali (7). Għal darba oħra, il-KESE jappoġġja bis-sħiħ l-inizjattivi l-ġodda tal-Kunsill, il-Kummissjoni u l-ASE li ġew ippreżentati Mejju li għadda. Tajjeb nixħtu dawl fuq l-aspett simboliku tal-fażi l-ġdida tal-politika spazjali li qiegħda sseħħ fit-tbexbix tas-seklu 21. Qegħdin fil-bidu ta' era ġdida. |
| --- | --- |

3.1

Id-dinja ta' l-ispazju qiegħda tinbidel b'rata mgħaġġla. F'dawn l-aħħar għaxar snin, il-KESE laqa' b'sodisfazzjon kbir il-Green u l-White Papers tal-Kummissjoni dwar il-politika spazjali (7). Għal darba oħra, il-KESE jappoġġja bis-sħiħ l-inizjattivi l-ġodda tal-Kunsill, il-Kummissjoni u l-ASE li ġew ippreżentati Mejju li għadda. Tajjeb nixħtu dawl fuq l-aspett simboliku tal-fażi l-ġdida tal-politika spazjali li qiegħda sseħħ fit-tbexbix tas-seklu 21. Qegħdin fil-bidu ta' era ġdida.

| 3.2 | L-iżviluppi dinjija fis-settur spazjali għandhom impatt strateġiku u teknoloġiku li kull ma jmur qiegħed dejjem jikber. |
| --- | --- |

3.2

L-iżviluppi dinjija fis-settur spazjali għandhom impatt strateġiku u teknoloġiku li kull ma jmur qiegħed dejjem jikber.

| 3.2.1 | Indubbjament, il-politika spazjali qed tagħti kontribut aktar sinifikanti, forsi anke indispensabbli, għat-twettiq ta' l-objettivi terrestri; fi kliem ieħor, l-applikazzjonijiet spazjali huma ta' importanza kruċjali għall-ksib ta' l-objettivi ekonomiċi u soċjali għal-Ewropa li qed tintegra. |
| --- | --- |

3.2.1

Indubbjament, il-politika spazjali qed tagħti kontribut aktar sinifikanti, forsi anke indispensabbli, għat-twettiq ta' l-objettivi terrestri; fi kliem ieħor, l-applikazzjonijiet spazjali huma ta' importanza kruċjali għall-ksib ta' l-objettivi ekonomiċi u soċjali għal-Ewropa li qed tintegra.

| 3.2.2 | Mil-lat tax-xjenza u r-riċerka, jidher biċ-ċar li sar progress fil-qasam ta' l-astronomija u l-istudju tal-pjaneti. L-ASE qed tibbenifika minn netwerks eżistenti u żżid magħhom programmi mmirati u valutazzjonijiet minn nies ta' l-istess grad (peer reviews). Kuntrarjament għad-dinja xjentifika, is-settur militari għadu jopera fuq livell nazzjonali. |
| --- | --- |

3.2.2

Mil-lat tax-xjenza u r-riċerka, jidher biċ-ċar li sar progress fil-qasam ta' l-astronomija u l-istudju tal-pjaneti. L-ASE qed tibbenifika minn netwerks eżistenti u żżid magħhom programmi mmirati u valutazzjonijiet minn nies ta' l-istess grad (peer reviews). Kuntrarjament għad-dinja xjentifika, is-settur militari għadu jopera fuq livell nazzjonali.

| 3.2.3 | Mil-lat strateġiku, l-Ewropa għandha tħares l-indipendenza tagħha vis-à-vis l-Istati Uniti u r-Russja u, dejjem iktar, iċ-Ċina u l-Indja, u nazzjonijiet oħra li jesploraw l-ispazju, li fl-istess waqt jaqdu r-rwol ta' kompetituri u msieħba fil-qasam spazjali. B'mod aktar ġenerali, il-pożizzjoni ta' l-Ewropa fid-dinja għandha tkun il-punt tat-tluq għal kull politika spazjali. |
| --- | --- |

3.2.3

Mil-lat strateġiku, l-Ewropa għandha tħares l-indipendenza tagħha vis-à-vis l-Istati Uniti u r-Russja u, dejjem iktar, iċ-Ċina u l-Indja, u nazzjonijiet oħra li jesploraw l-ispazju, li fl-istess waqt jaqdu r-rwol ta' kompetituri u msieħba fil-qasam spazjali. B'mod aktar ġenerali, il-pożizzjoni ta' l-Ewropa fid-dinja għandha tkun il-punt tat-tluq għal kull politika spazjali.

| 3.3 | Ir-Riżoluzzjoni tal-Kunsill “Spazju” tat-22 ta' Mejju 2007, u d-dokumenti li jakkumpanjawha bħall-Komunikazzjoni tal Kummissjoni ta' l-2007, il-valutazzjoni ta' l-impatt tagħha, l-istqarrija tad-Direttur Ġenerali ta' l-ASE, u l-elementi preliminari ta' programm komuni Ewropew li jinvolvi l-ASE, il-Kummissjoni u l-Istati Membri, huma pass kbir 'il quddiem, meta wieħed iqis li:






  — | sa mill-bidunett, ir-regoli tas-suq intern ma ġewx applikati fis-settur spazjali minħabba approċċi strateġiċi, programmi u eżiġenzi militari nazzjonali; |
| --- | --- | --- |

3.3

Ir-Riżoluzzjoni tal-Kunsill “Spazju” tat-22 ta' Mejju 2007, u d-dokumenti li jakkumpanjawha bħall-Komunikazzjoni tal Kummissjoni ta' l-2007, il-valutazzjoni ta' l-impatt tagħha, l-istqarrija tad-Direttur Ġenerali ta' l-ASE, u l-elementi preliminari ta' programm komuni Ewropew li jinvolvi l-ASE, il-Kummissjoni u l-Istati Membri, huma pass kbir 'il quddiem, meta wieħed iqis li:

—

sa mill-bidunett, ir-regoli tas-suq intern ma ġewx applikati fis-settur spazjali minħabba approċċi strateġiċi, programmi u eżiġenzi militari nazzjonali;

| — | kien hemm differenzi sostanzjali bejn l-interessi nazzjonali, l-impenji finanzjarji, l-objettivi teknoloġiċi u l-prestazzjonijiet industrijali, u |
| --- | --- |

—

kien hemm differenzi sostanzjali bejn l-interessi nazzjonali, l-impenji finanzjarji, l-objettivi teknoloġiċi u l-prestazzjonijiet industrijali, u

| — | għaldaqstant, ta' spiss hemm prevalenza ta'mudelli industrijali nazzjonali separati. |
| --- | --- |

—

għaldaqstant, ta' spiss hemm prevalenza ta'mudelli industrijali nazzjonali separati.

| 3.4 | Il-Ftehim Qafas ta' l-2003 (8) bejn l-ASE u l-Unjoni Ewropea bena l-bażi ta' ppjanar u azzjonijiet komuni bejn l-UE u l-ASE. Bħalissa l-Kunsill qiegħed jiddefinixxi approċċ globali intiż li jikkoordina aħjar u jsaħħaħ l-effiċjenza ta' proġetti individwali, kemm jekk huma nazzjonali, intergovernattivi jew Ewropej. |
| --- | --- |

3.4

Il-Ftehim Qafas ta' l-2003 (8) bejn l-ASE u l-Unjoni Ewropea bena l-bażi ta' ppjanar u azzjonijiet komuni bejn l-UE u l-ASE. Bħalissa l-Kunsill qiegħed jiddefinixxi approċċ globali intiż li jikkoordina aħjar u jsaħħaħ l-effiċjenza ta' proġetti individwali, kemm jekk huma nazzjonali, intergovernattivi jew Ewropej.

| 3.5 | Fil-fehma tal-KESE, fost l-elementi importanti li ħarġu minn dan il-ftehim, insibu l-kunsens li kull ma jmur qed jikber u l-viżjoni komuni bejn l-Istati Membri; il-konferma tal-kooperazzjoni bejn il-Kummissjoni u l-ASE u d-diviżjoni tar-responsabbiltà bejn dawn iż-żewġ korpi bħala bażi għaż-żieda tal-fondi Komunitarji; bilanċ aħjar bejn ir-Riċerka u l-Iżvilupp u l-applikazzjonijiet, u, l-aktar importanti, l-intenzjoni espliċita li l-bżonnijiet ta' l-utenti jitpoġġew fuq quddiem nett; l-isħubiji bejn is-settur pubbliku u dak privat; u l-prijorità li tingħata lill-“prodotti eżemplari” bħal GALILEO u GMES (9) fil-qafas tal-politika spazjali Ewropea. |
| --- | --- |

3.5

Fil-fehma tal-KESE, fost l-elementi importanti li ħarġu minn dan il-ftehim, insibu l-kunsens li kull ma jmur qed jikber u l-viżjoni komuni bejn l-Istati Membri; il-konferma tal-kooperazzjoni bejn il-Kummissjoni u l-ASE u d-diviżjoni tar-responsabbiltà bejn dawn iż-żewġ korpi bħala bażi għaż-żieda tal-fondi Komunitarji; bilanċ aħjar bejn ir-Riċerka u l-Iżvilupp u l-applikazzjonijiet, u, l-aktar importanti, l-intenzjoni espliċita li l-bżonnijiet ta' l-utenti jitpoġġew fuq quddiem nett; l-isħubiji bejn is-settur pubbliku u dak privat; u l-prijorità li tingħata lill-“prodotti eżemplari” bħal GALILEO u GMES (9) fil-qafas tal-politika spazjali Ewropea.

| 3.6 | Jenħtieġ ninnutaw madankollu li l-inizjattivi previsti jagħmlu parti minn proċess twil li ċertament għadu ma daħalx fil-fażi aħħarija tiegħu. Għad iridu jitħejjew proġetti konkreti u l-flussi ta' finanzjament relatati. |
| --- | --- |

3.6

Jenħtieġ ninnutaw madankollu li l-inizjattivi previsti jagħmlu parti minn proċess twil li ċertament għadu ma daħalx fil-fażi aħħarija tiegħu. Għad iridu jitħejjew proġetti konkreti u l-flussi ta' finanzjament relatati.

| 3.7 | Fl-2005, il-baġit totali ta' l-attivitajiet spazjali ta' l-ASE, l-EUMETSTAT u l-Istati Membri ammonta għal EUR 4,8 biljun (eskluża l-Kummissjoni Ewropea) (10). Il-Kummissjoni Ewropea ser tiddedika somma garantita ta' 'l fuq minn EUR 1,4 biljun (2007-2013) għall-applikazzjonijiet u l-attivitajiet spazjali permezz tas-seba' Programm Qafas tagħha. Il-baġits dinjija għall-attivitajiet spazjali jammontaw għal EUR 50 biljun. Il-baġit ta' l-Istati Uniti jammonta għal madwar EUR 40 biljun, li minnhom aktar minn 50 % huma għal skopijiet militari. Barraminhekk, l-infiq ta' l-Istati Uniti huwa msejjes fuq approċċ totalment iċċentrat fuq il-pajjiż innifsu, u dan għandu effett fuq il-kooperazzjoni bejn l-istituzzjonijiet u l-intrapriżi varji (11). L-Istati Uniti hija fuq kollox suq magħluq li huwa kbir biżżejjed biex isostni l-industrija spazjali nazzjonali mingħajr il-bżonn li tikkompeti fis-suq kummerċjali internazzjonali. |
| --- | --- |

3.7

Fl-2005, il-baġit totali ta' l-attivitajiet spazjali ta' l-ASE, l-EUMETSTAT u l-Istati Membri ammonta għal EUR 4,8 biljun (eskluża l-Kummissjoni Ewropea) (10). Il-Kummissjoni Ewropea ser tiddedika somma garantita ta' 'l fuq minn EUR 1,4 biljun (2007-2013) għall-applikazzjonijiet u l-attivitajiet spazjali permezz tas-seba' Programm Qafas tagħha. Il-baġits dinjija għall-attivitajiet spazjali jammontaw għal EUR 50 biljun. Il-baġit ta' l-Istati Uniti jammonta għal madwar EUR 40 biljun, li minnhom aktar minn 50 % huma għal skopijiet militari. Barraminhekk, l-infiq ta' l-Istati Uniti huwa msejjes fuq approċċ totalment iċċentrat fuq il-pajjiż innifsu, u dan għandu effett fuq il-kooperazzjoni bejn l-istituzzjonijiet u l-intrapriżi varji (11). L-Istati Uniti hija fuq kollox suq magħluq li huwa kbir biżżejjed biex isostni l-industrija spazjali nazzjonali mingħajr il-bżonn li tikkompeti fis-suq kummerċjali internazzjonali.

| 3.8 | L-attivitajiet spazjali Ewropej huma taħlita ta' programmi Ewropej (intergovernattivi jew komunitarji) u nazzjonali. L-ASE ma tillimitax ruħha biss għall-koordinazzjoni tal-proġetti,, u s'issa tat xheda ta' effikaċja straordinarja; hija aġenzija għar-riċerka u l-iżvilupp (R&D) li tiżviluppa infrastrutturi kbar fil-livell Ewropew li jirnexxu. L-operaturi Ewropej maġġuri ta' l-ASE fis-settur spazjali jinkludu lill- Arianespace, l-EUMETSTAT u l-Eutelstat. Minbarra dawn il-programmi, xi Stati Membri għandhom il-programmi tagħhom stess ibbażati fuq it-tradizzjonijiet u l-objettivi politiċi u teknoloġiċi tagħhom u, għaldaqstant, fuq kapaċitajiet, netwerks u applikazzjonijiet nazzjonali. Il-mudell Ewropew huwa sistema kkumplikata li tiġbor fiha programmi komuni u nazzjonali. |
| --- | --- |

3.8

L-attivitajiet spazjali Ewropej huma taħlita ta' programmi Ewropej (intergovernattivi jew komunitarji) u nazzjonali. L-ASE ma tillimitax ruħha biss għall-koordinazzjoni tal-proġetti,, u s'issa tat xheda ta' effikaċja straordinarja; hija aġenzija għar-riċerka u l-iżvilupp (R&D) li tiżviluppa infrastrutturi kbar fil-livell Ewropew li jirnexxu. L-operaturi Ewropej maġġuri ta' l-ASE fis-settur spazjali jinkludu lill- Arianespace, l-EUMETSTAT u l-Eutelstat. Minbarra dawn il-programmi, xi Stati Membri għandhom il-programmi tagħhom stess ibbażati fuq it-tradizzjonijiet u l-objettivi politiċi u teknoloġiċi tagħhom u, għaldaqstant, fuq kapaċitajiet, netwerks u applikazzjonijiet nazzjonali. Il-mudell Ewropew huwa sistema kkumplikata li tiġbor fiha programmi komuni u nazzjonali.

| 3.9 | Huwa probabbli li l-Istati Membri l-ġodda jissieħbu ma' l-ASE, u b'hekk in-numru tal-pajjiżi msieħba jikber minn 17 għal 22 (12). Il-kompetenzi xjentifiċi attwali u t-tisħiħ potenzjali tal-clusters ekonomiċi għandhom jiggarantixxu għadd ta' benefiċċji. |
| --- | --- |

3.9

Huwa probabbli li l-Istati Membri l-ġodda jissieħbu ma' l-ASE, u b'hekk in-numru tal-pajjiżi msieħba jikber minn 17 għal 22 (12). Il-kompetenzi xjentifiċi attwali u t-tisħiħ potenzjali tal-clusters ekonomiċi għandhom jiggarantixxu għadd ta' benefiċċji.

| 3.10 | Huwa possibbli li l-programmi nazzjonali u l-ħidma ta' l-ASE jikkoinċidu f'xi partijiet. Il-proġetti tad-difiża għadhom kompetenza prevalentement nazzjonali. Dan jista' joħloq ċerti ineffiċjenzi minħabba li d-distinzjoni bejn it-teknoloġija għal skopijiet militari u ċivili hija pjuttost imċajpra. L-approċċ globali l-ġdid jista' jikkontribwixxi għall-promozzjoni tal-konverġenza. |
| --- | --- |

3.10

Huwa possibbli li l-programmi nazzjonali u l-ħidma ta' l-ASE jikkoinċidu f'xi partijiet. Il-proġetti tad-difiża għadhom kompetenza prevalentement nazzjonali. Dan jista' joħloq ċerti ineffiċjenzi minħabba li d-distinzjoni bejn it-teknoloġija għal skopijiet militari u ċivili hija pjuttost imċajpra. L-approċċ globali l-ġdid jista' jikkontribwixxi għall-promozzjoni tal-konverġenza.

| 3.11 | Il-baġits huma marbuta ma' l-infrastruttura u l-ġbir tad-data. Aktar ma r-relazzjonijiet ma' l-intrapriżi u l-forzi tas-suq ikunu organizzati tajjeb, aktar ikunu importanti l-effetti multiplikaturi prodotti permezz ta' l-applikazzjonijiet u s-servizzi. F'dan il-kuntest, l-EUMETSAT (l-operatur tas-satelliti meteoroloġiċi) huwa eżempju tajjeb li jista' jservi ta' mudell utli għas-setturi l-oħra. |
| --- | --- |

3.11

Il-baġits huma marbuta ma' l-infrastruttura u l-ġbir tad-data. Aktar ma r-relazzjonijiet ma' l-intrapriżi u l-forzi tas-suq ikunu organizzati tajjeb, aktar ikunu importanti l-effetti multiplikaturi prodotti permezz ta' l-applikazzjonijiet u s-servizzi. F'dan il-kuntest, l-EUMETSAT (l-operatur tas-satelliti meteoroloġiċi) huwa eżempju tajjeb li jista' jservi ta' mudell utli għas-setturi l-oħra.

| 3.12 | Għal raġunijiet ta' limitazzjonijiet baġitarji, ikun għaqli li l-Ewropa tiffoka fuq il-prijoritajiet u li tkun totalment miftuħa għall-kooperazzjoni internazzjonali. Il-kooperazzjoni internazzjonali tipprovdi valur miżjud sostanzjali li xi kultant jinvolvi effetti multiplikaturi straordinarji. Madankollu, biex tkun tista' taġixxi pari passu mal-pajjiżi terzi, jenħtieġ li l-Ewropa turi li għandha l-kapaċità li, minbarra l-prijoritajiet, tissodisfa wkoll ammont suffiċjenti ta' eżiġenzi bażiċi. Tajjeb li dawn l-eżiġenzi jiġu adottati bi qbil komuni, u li, per konsegwenza, isiru investimenti adegwati. |
| --- | --- |

3.12

Għal raġunijiet ta' limitazzjonijiet baġitarji, ikun għaqli li l-Ewropa tiffoka fuq il-prijoritajiet u li tkun totalment miftuħa għall-kooperazzjoni internazzjonali. Il-kooperazzjoni internazzjonali tipprovdi valur miżjud sostanzjali li xi kultant jinvolvi effetti multiplikaturi straordinarji. Madankollu, biex tkun tista' taġixxi pari passu mal-pajjiżi terzi, jenħtieġ li l-Ewropa turi li għandha l-kapaċità li, minbarra l-prijoritajiet, tissodisfa wkoll ammont suffiċjenti ta' eżiġenzi bażiċi. Tajjeb li dawn l-eżiġenzi jiġu adottati bi qbil komuni, u li, per konsegwenza, isiru investimenti adegwati.

| 3.13 | F'opinjoni reċenti (13), il-KESE jappoġġja bis-sħiħ lill-GALILEO, proġett Ewropew ta' navigazzjoni globali. GALILEO għandu jiggarantixxi data aktar preċiża fir-rigward ta' pożizzjonar u miżurazzjoni tal-ħin fid-dinja kollha għall-applikazzjonijiet ċivili f'firxa wiesgħa ta' oqsma. Is-sistema tipparaguna tajjeb mal-GPS Amerikan attwali, iżda se ttejjibha wkoll. |
| --- | --- |

3.13

F'opinjoni reċenti (13), il-KESE jappoġġja bis-sħiħ lill-GALILEO, proġett Ewropew ta' navigazzjoni globali. GALILEO għandu jiggarantixxi data aktar preċiża fir-rigward ta' pożizzjonar u miżurazzjoni tal-ħin fid-dinja kollha għall-applikazzjonijiet ċivili f'firxa wiesgħa ta' oqsma. Is-sistema tipparaguna tajjeb mal-GPS Amerikan attwali, iżda se ttejjibha wkoll.

| 3.13.1 | Bis-saħħa ta' GALILEO l-Ewropa se tkun tista' żżomm il-pożizzjoni tagħha bħala protagonista indipendenti fis-settur ta' l-ispazju. |
| --- | --- |

3.13.1

Bis-saħħa ta' GALILEO l-Ewropa se tkun tista' żżomm il-pożizzjoni tagħha bħala protagonista indipendenti fis-settur ta' l-ispazju.

| 3.13.2 | Din ma kenitx impriża interessanti għas-settur ta' l-upstream. Il-KESE japprova d-deċiżjoni tal-Kunsill li jiffinanzja lill-GALILEO u d-definizzjoni tal-programmi. Dawn il-programmi għandhom jiġu implimentati mingħajr dewmien sabiex jinħolqu kondizzjonijiet favorevoli għas-settur tad-downstream (14). |
| --- | --- |

3.13.2

Din ma kenitx impriża interessanti għas-settur ta' l-upstream. Il-KESE japprova d-deċiżjoni tal-Kunsill li jiffinanzja lill-GALILEO u d-definizzjoni tal-programmi. Dawn il-programmi għandhom jiġu implimentati mingħajr dewmien sabiex jinħolqu kondizzjonijiet favorevoli għas-settur tad-downstream (14).

| 3.13.3 | Apparti mill-ostakli għall-ħolqien ta' sħubija vijabbli bejn is-settur pubbliku u privat, li ġeneralment hija affari kkumplikata, hemm għadd ta' kwistjonijiet pendenti li jenħtieġ li jiġu risolti mill-aktar fis biex tiġi żgurata parteċipazzjoni effettiva min-naħa ta' l-imsieħba privati. |
| --- | --- |

3.13.3

Apparti mill-ostakli għall-ħolqien ta' sħubija vijabbli bejn is-settur pubbliku u privat, li ġeneralment hija affari kkumplikata, hemm għadd ta' kwistjonijiet pendenti li jenħtieġ li jiġu risolti mill-aktar fis biex tiġi żgurata parteċipazzjoni effettiva min-naħa ta' l-imsieħba privati.

| 3.14 | Minbarra s-servizzi eżistenti, l-inizjattiva GMES se tipprovdi sensiela koerenti ta' servizzi — msejsa fuq l-osservazzjoni tad-dinja — li kulma jmur qed isiru dejjem aktar indispensabbli. L-inizjattiva GMES għandha “ttejjeb il-kapaċità tas-sorveljanza u l-valutazzjoni ta' l-Ewropa fil-politika ta' l-ambjent u tikkontribwixxi fl-indirizzar tal-ħtiġijiet ta' sigurtà” (15). L-iżviluppi rapidi li qed iseħħu fid-dinja attwalment juru sa liema punt tinħass il-ħtieġa għal strumenti ġodda biex jiġu indirizzati sfidi ġodda fil-qasam ta' l-ambjent, tal-bidla fil-klima, tas-saħħa u s-sigurtà individwali u kollettiva. |
| --- | --- |

3.14

Minbarra s-servizzi eżistenti, l-inizjattiva GMES se tipprovdi sensiela koerenti ta' servizzi — msejsa fuq l-osservazzjoni tad-dinja — li kulma jmur qed isiru dejjem aktar indispensabbli. L-inizjattiva GMES għandha “ttejjeb il-kapaċità tas-sorveljanza u l-valutazzjoni ta' l-Ewropa fil-politika ta' l-ambjent u tikkontribwixxi fl-indirizzar tal-ħtiġijiet ta' sigurtà” (15). L-iżviluppi rapidi li qed iseħħu fid-dinja attwalment juru sa liema punt tinħass il-ħtieġa għal strumenti ġodda biex jiġu indirizzati sfidi ġodda fil-qasam ta' l-ambjent, tal-bidla fil-klima, tas-saħħa u s-sigurtà individwali u kollettiva.

| 3.14.1 | Dawn l-isfidi jikkonċernaw medda wiesgħa ta'setturi, mid-disastri u l-kriżijiet naturali għall-impatti tal-bidla fil-klima bħall-emissjonijiet ta' gassijiet u t-tniġġis ta' l-arja, għall-protezzjoni ċivili u l-kontroll tal-fruntieri. |
| --- | --- |

3.14.1

Dawn l-isfidi jikkonċernaw medda wiesgħa ta'setturi, mid-disastri u l-kriżijiet naturali għall-impatti tal-bidla fil-klima bħall-emissjonijiet ta' gassijiet u t-tniġġis ta' l-arja, għall-protezzjoni ċivili u l-kontroll tal-fruntieri.

| 3.14.2 | L-applikazzjonijiet relevanti f'dan il-qasam huma orjentati lejn l-utenti — li huma ġejjin minn komunitajiet differenti ħafna, per eżempju d-dinja tal-politika, is-servizzi pubbliċi, l-intrapriżi u ċ-ċittadini. Dal-fatt jenfasizza l-bżonn ta' koordinazzjoni aktar effettiva bejn l-ASE, il-Kummissjoni u l-Istati Membri, u x-xewqa li jiġu identifikati l-eżiġenzi varji mill-Kummissjoni Ewropea. |
| --- | --- |

3.14.2

L-applikazzjonijiet relevanti f'dan il-qasam huma orjentati lejn l-utenti — li huma ġejjin minn komunitajiet differenti ħafna, per eżempju d-dinja tal-politika, is-servizzi pubbliċi, l-intrapriżi u ċ-ċittadini. Dal-fatt jenfasizza l-bżonn ta' koordinazzjoni aktar effettiva bejn l-ASE, il-Kummissjoni u l-Istati Membri, u x-xewqa li jiġu identifikati l-eżiġenzi varji mill-Kummissjoni Ewropea.

| 3.14.3 | Is-servizzi tal-GMES se jikkontribwixxu għall-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta' politiki varji ta' l-UE. Meta nikkunsidraw il-valur miżjud tal-GMES, il-baġit (2009) għandu jipprevedi fondi operazzjonali għas-servizzi u l-applikazzjonijiet spazjali bl-għan li jsostnu l-politiki ta' l-UE. |
| --- | --- |

3.14.3

Is-servizzi tal-GMES se jikkontribwixxu għall-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta' politiki varji ta' l-UE. Meta nikkunsidraw il-valur miżjud tal-GMES, il-baġit (2009) għandu jipprevedi fondi operazzjonali għas-servizzi u l-applikazzjonijiet spazjali bl-għan li jsostnu l-politiki ta' l-UE.

| 3.14.4 | Saħansitra fil-każ ta' l-infrastruttura tal-GMES, hija r-responsabblità tal-gvernijiet li jiġbru data b'mod affidabbli u sostenibbli. Għaldaqstant, għandhom jinħolqu l-kondizzjonijiet adattati għall-parteċipazzjoni ta' l-intrapriżi privati. |
| --- | --- |

3.14.4

Saħansitra fil-każ ta' l-infrastruttura tal-GMES, hija r-responsabblità tal-gvernijiet li jiġbru data b'mod affidabbli u sostenibbli. Għaldaqstant, għandhom jinħolqu l-kondizzjonijiet adattati għall-parteċipazzjoni ta' l-intrapriżi privati.

| 3.15 | GALILEO, GMES u l-programmi l-oħra kollha juri li l-politika spazjali qiegħda ssir operazzjonali u qiegħda toffri appoġġ għall-prestazzjonijiet u l-applikazzjonijiet teknoloġiċi li qed jiġu żviluppati kontinwament, liema ser jippermettu li jiġu użati metodi ġodda ta' analiżi, previżjonijiet u soluzzjonijiet ta' kwistjonijiet li jaffettwaw lis-soċjetà. |
| --- | --- |

3.15

GALILEO, GMES u l-programmi l-oħra kollha juri li l-politika spazjali qiegħda ssir operazzjonali u qiegħda toffri appoġġ għall-prestazzjonijiet u l-applikazzjonijiet teknoloġiċi li qed jiġu żviluppati kontinwament, liema ser jippermettu li jiġu użati metodi ġodda ta' analiżi, previżjonijiet u soluzzjonijiet ta' kwistjonijiet li jaffettwaw lis-soċjetà.

| 3.16 | Importanti li l-Istati Membri kollha, inklużi l-iżgħar fosthom u l-Istati Membri l-ġodda, jibbenefikaw mill-politika spazjali Ewropea. Li jkun hemm impenn min-naħa ta' l-Istati Membri kollha huwa fl-interess komuni ta' l-UE bħala talija. |
| --- | --- |

3.16

Importanti li l-Istati Membri kollha, inklużi l-iżgħar fosthom u l-Istati Membri l-ġodda, jibbenefikaw mill-politika spazjali Ewropea. Li jkun hemm impenn min-naħa ta' l-Istati Membri kollha huwa fl-interess komuni ta' l-UE bħala talija.

| 3.17 | L-Istati Membri l-ġodda żgur li se jipprofittaw mill-applikazzjonijiet differenti. Barraminhekk, għandhom jinħolqu opportunitajiet għalihom ħalli jkunu jistgħu jipprovdu l-kompetenzi xjentifiċi attwali u l-kapaċitajiet industrijali ta' livell għoli tagħhom bl-għan li jsaħħu l-potenzjalità tagħhom. |
| --- | --- |

3.17

L-Istati Membri l-ġodda żgur li se jipprofittaw mill-applikazzjonijiet differenti. Barraminhekk, għandhom jinħolqu opportunitajiet għalihom ħalli jkunu jistgħu jipprovdu l-kompetenzi xjentifiċi attwali u l-kapaċitajiet industrijali ta' livell għoli tagħhom bl-għan li jsaħħu l-potenzjalità tagħhom.

4.   Gvernanza

| 4.1 | Il-Kunsill “Spazju” ltaqa' għall-ewwel darba f'Novembru 2004 biex jiddiskuti u jippromovi l-konverġenza Ewropea u l-programmi fuq skala Ewropea. Il-KESE jispera u huwa fiduċjuż li ttmexxija li pprovda l-Kunsill Mejju li għadda joħloq il-kuntest mixtieq għal politika spazjali li tkun konformi ma' l-ambizzjonijiet ta' l-Ewropa. |
| --- | --- |

4.1

Il-Kunsill “Spazju” ltaqa' għall-ewwel darba f'Novembru 2004 biex jiddiskuti u jippromovi l-konverġenza Ewropea u l-programmi fuq skala Ewropea. Il-KESE jispera u huwa fiduċjuż li ttmexxija li pprovda l-Kunsill Mejju li għadda joħloq il-kuntest mixtieq għal politika spazjali li tkun konformi ma' l-ambizzjonijiet ta' l-Ewropa.

| 4.2 | Dispożizzjonijiet istituzzjonali aktar effettivi huma indispensabbli għall-progress. F'dan il-kuntest, il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon l-involviment akbar tal-Kunsill u l-Kummissjoni fil-kwistjonijiet spazjali u d-definizzjoni ċara tal-kooperazzjoni u d-diviżjoni tar-responsabblità previsti bejn l-ASE u l-Kummissjoni. |
| --- | --- |

4.2

Dispożizzjonijiet istituzzjonali aktar effettivi huma indispensabbli għall-progress. F'dan il-kuntest, il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon l-involviment akbar tal-Kunsill u l-Kummissjoni fil-kwistjonijiet spazjali u d-definizzjoni ċara tal-kooperazzjoni u d-diviżjoni tar-responsabblità previsti bejn l-ASE u l-Kummissjoni.

| 4.3 | Il-Kunsill “Spazju” jirrappreżenta l-pjattaforma ideali fejn jiġu diskussi l-approċċi intergovernattivi u komunitarji, li jenħtieġ li jkunu kollegati b'mod effikaċi. |
| --- | --- |

4.3

Il-Kunsill “Spazju” jirrappreżenta l-pjattaforma ideali fejn jiġu diskussi l-approċċi intergovernattivi u komunitarji, li jenħtieġ li jkunu kollegati b'mod effikaċi.

| 4.4 | L-inklużjoni tal-kunċett ta' “spazju” fil-politiki Komunitarji u fis-Seba' Programm Qafas permezz ta' kapitolu speċifiku ddedikat għall-politika spazjali għandha tidher biċ-ċar permezz ta' l-impenn previst min-naħa tad-Direttorati Ġenerali kkonċernati. Fl-istess ħin, dan l-impenn integrat ser iwessa' l-bażi għal riflessjoni strateġika. F'dan ir-rigward, il-kompetenzi speċifiċi ta' l-UE fil-qasam ta' l-ispazju — definiti fit-Trattat il-ġdid — ser ikunu ċertament utli. |
| --- | --- |

4.4

L-inklużjoni tal-kunċett ta' “spazju” fil-politiki Komunitarji u fis-Seba' Programm Qafas permezz ta' kapitolu speċifiku ddedikat għall-politika spazjali għandha tidher biċ-ċar permezz ta' l-impenn previst min-naħa tad-Direttorati Ġenerali kkonċernati. Fl-istess ħin, dan l-impenn integrat ser iwessa' l-bażi għal riflessjoni strateġika. F'dan ir-rigward, il-kompetenzi speċifiċi ta' l-UE fil-qasam ta' l-ispazju — definiti fit-Trattat il-ġdid — ser ikunu ċertament utli.

| 4.5 | L-ordni legali, ta' spiss traskurat, jitlob attenzjoni speċifika. F'kuntest “monostatali” bħal fil-każ ta' l-Istati Uniti, l-ordni legali eżistenti jirrappreżenta qafas naturali għall-isvolġiment ta' attivitajiet konkreti u r-regolamentazzjoni li takkumpanja dawn l-attivitajiet. Għall-kuntrarju, fil-kuntest ikkumplikat Ewropew — l-ASE, il-Kummissjoni u l-Istati Membri sovrani — ma jeżisti l-ebda ordni legali strurtturat kif imiss, liema fatt huwa kontroproduttiv. Meta wieħed iqis l-estensjoni ta' l-attivitajiet spazjali fl-UE, il-preżenza ta' qafas istituzzjonali/legali koerenti u loġiku ser issir indispensabbli aktar minn qatt qabel. |
| --- | --- |

4.5

L-ordni legali, ta' spiss traskurat, jitlob attenzjoni speċifika. F'kuntest “monostatali” bħal fil-każ ta' l-Istati Uniti, l-ordni legali eżistenti jirrappreżenta qafas naturali għall-isvolġiment ta' attivitajiet konkreti u r-regolamentazzjoni li takkumpanja dawn l-attivitajiet. Għall-kuntrarju, fil-kuntest ikkumplikat Ewropew — l-ASE, il-Kummissjoni u l-Istati Membri sovrani — ma jeżisti l-ebda ordni legali strurtturat kif imiss, liema fatt huwa kontroproduttiv. Meta wieħed iqis l-estensjoni ta' l-attivitajiet spazjali fl-UE, il-preżenza ta' qafas istituzzjonali/legali koerenti u loġiku ser issir indispensabbli aktar minn qatt qabel.

| 4.6 | Ir-responsabbiltà tal-Kummissjoni fil-qasam ta' l-applikazzjonijiet u l-involviment tad-Direttorati Ġienerali differenti ser ikollhom impatt pożittiv fuq id-diskussjonijiet u l-kooperazzjoni mas-settur privat. Ser iwasslu wkoll għal prospettivi ġodda fir-rigward ta' proġetti orjentati lejn l-utenti. |
| --- | --- |

4.6

Ir-responsabbiltà tal-Kummissjoni fil-qasam ta' l-applikazzjonijiet u l-involviment tad-Direttorati Ġienerali differenti ser ikollhom impatt pożittiv fuq id-diskussjonijiet u l-kooperazzjoni mas-settur privat. Ser iwasslu wkoll għal prospettivi ġodda fir-rigward ta' proġetti orjentati lejn l-utenti.

| 4.7 | Aspett partikulari li għandu jissemma huwa d-dispożizzjoni fit-Trattat il-ġdid dwar ir-rabta bejn ir-Rappreżentant Għoli għall-Affarijiet Barranin fil-Kunsill u l-viċi-presidenza tal-Kummissjoni, karigi li se jkunu mwettqa minn persuna waħda. |
| --- | --- |

4.7

Aspett partikulari li għandu jissemma huwa d-dispożizzjoni fit-Trattat il-ġdid dwar ir-rabta bejn ir-Rappreżentant Għoli għall-Affarijiet Barranin fil-Kunsill u l-viċi-presidenza tal-Kummissjoni, karigi li se jkunu mwettqa minn persuna waħda.

| 4.8 | Wieħed mill-motivi prinċipali li jiġġutifikaw il-politika spazjali Ewropea huwa li r-riflessjoni strateġika min-naħa tal-Kummissjoni ser ikollha wkoll effetti pożittivi fuq l-approċċi integrali fil-livell nazzjonali, li ta' spiss ikun neqsin għal kollox. Barraminhekk, il-parteċipazzjoni tad-Direttorati Ġenerali tal-Kummissjoni ser tippromovi l-ħolqien ta' netwerks b'utenti (potenzjali) fl-amministrazzjoni nazzjonali. |
| --- | --- |

4.8

Wieħed mill-motivi prinċipali li jiġġutifikaw il-politika spazjali Ewropea huwa li r-riflessjoni strateġika min-naħa tal-Kummissjoni ser ikollha wkoll effetti pożittivi fuq l-approċċi integrali fil-livell nazzjonali, li ta' spiss ikun neqsin għal kollox. Barraminhekk, il-parteċipazzjoni tad-Direttorati Ġenerali tal-Kummissjoni ser tippromovi l-ħolqien ta' netwerks b'utenti (potenzjali) fl-amministrazzjoni nazzjonali.

| 4.9 | Għall-istess raġuni, il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon kbir it-twaqqif ta' uffiċċju inkarigat mill-GMES fi ħdan id-DĠ għall-Intrapriża, li huwa inkarigat mill-koordinazzjoni. |
| --- | --- |

4.9

Għall-istess raġuni, il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon kbir it-twaqqif ta' uffiċċju inkarigat mill-GMES fi ħdan id-DĠ għall-Intrapriża, li huwa inkarigat mill-koordinazzjoni.

| 4.10 | Il-parteċipazzjoni tal-Kummissjoni tagħti post mistħoqq lill-politika spazjali fost il-politiki Komunitarji l-oħra. Dan għandu jikkontribwixxi għal aċċettazzjoni aħjar miċ-ċittadini tal-benefiċċji ta' l-ispazju. |
| --- | --- |

4.10

Il-parteċipazzjoni tal-Kummissjoni tagħti post mistħoqq lill-politika spazjali fost il-politiki Komunitarji l-oħra. Dan għandu jikkontribwixxi għal aċċettazzjoni aħjar miċ-ċittadini tal-benefiċċji ta' l-ispazju.

| 4.11 | S'issa, id-“dinja ta' l-ispazju” kienet waħda iżolata ferm u ma kenitx ikkomunikata kif imiss. Ikun għaqli li komunikazzjoni effettiva mill-Kummissjoni u l-Kunsill tenfasizza l-effetti ta' politika ta' dan it-tip fuq is-soċjetà. Komunikazzjoni li tkun immirata tajjeb għandha tqanqal interess ġenwin fl-ispazju fost iż-żgħażagħ, u b'mod aktar ġenerali, tħajjarhom jitgħallmu suġġetti xjentifiċi u/jew tekniċi. |
| --- | --- |

4.11

S'issa, id-“dinja ta' l-ispazju” kienet waħda iżolata ferm u ma kenitx ikkomunikata kif imiss. Ikun għaqli li komunikazzjoni effettiva mill-Kummissjoni u l-Kunsill tenfasizza l-effetti ta' politika ta' dan it-tip fuq is-soċjetà. Komunikazzjoni li tkun immirata tajjeb għandha tqanqal interess ġenwin fl-ispazju fost iż-żgħażagħ, u b'mod aktar ġenerali, tħajjarhom jitgħallmu suġġetti xjentifiċi u/jew tekniċi.

| 4.12 | Il-KESE jenfasizza l-importanza kbira ta' valutazzjoni sistematika u kollha kemm hi trasparenti u li din tkun implimentata korrettament. Jenħtieġ li r-relazzjoni kumplessa li teżisti bejn iċ-ċentri ta' riċerka, l-awtoritajiet pubbliċi fl-UE u fl-Istati Membri, u l-intrapriżi privati, u l-kumplessità tal-modilatajiet finanzjarji u organizzativi jkunu ssorveljati. Fil-preżenza ta' interazzjoni dinamika, monitoraġġ esegwit b'mod effikaċi għandu jwassal għal trasparenza, u possibilment semplifikazzjoni u fehmiet u proġetti ġodda, kif ukoll l-iffinanzjar tagħhom. |
| --- | --- |

4.12

Il-KESE jenfasizza l-importanza kbira ta' valutazzjoni sistematika u kollha kemm hi trasparenti u li din tkun implimentata korrettament. Jenħtieġ li r-relazzjoni kumplessa li teżisti bejn iċ-ċentri ta' riċerka, l-awtoritajiet pubbliċi fl-UE u fl-Istati Membri, u l-intrapriżi privati, u l-kumplessità tal-modilatajiet finanzjarji u organizzativi jkunu ssorveljati. Fil-preżenza ta' interazzjoni dinamika, monitoraġġ esegwit b'mod effikaċi għandu jwassal għal trasparenza, u possibilment semplifikazzjoni u fehmiet u proġetti ġodda, kif ukoll l-iffinanzjar tagħhom.

5.   Il-prinċipju ta' “redditu ġust” u s-settur privat

| 5.1 | L-approċċi u l-programmi strateġiċi ta' l-Istati Membri, ir-relazzjonijiet speċifiċi bejn l-awtoritajiet nazzjonali u l-intrapriżi privati, il-kooperazzjoni intergovernattiva fl-UE u lilhinn minnha u l-ASE, aġenzija intergovernattiva ta' natura teknoloġika, jiġġustifikaw il-prinċipju ta' “redditu ġust”: kull pajjiż jitroddlu lura l-investiment li jkun għamel fl-attivitajiet ta' l-ASE taħt forma ta' kuntratti għall-industrija tiegħu permezz ta' sistema kkumplikata ta' abbonamenti u konċessjonijiet. Meta nqisu ċ-ċirkustanzi preżenti, il-politika industrijali ta' l-ASE rnexxiet. |
| --- | --- |

5.1

L-approċċi u l-programmi strateġiċi ta' l-Istati Membri, ir-relazzjonijiet speċifiċi bejn l-awtoritajiet nazzjonali u l-intrapriżi privati, il-kooperazzjoni intergovernattiva fl-UE u lilhinn minnha u l-ASE, aġenzija intergovernattiva ta' natura teknoloġika, jiġġustifikaw il-prinċipju ta' “redditu ġust”: kull pajjiż jitroddlu lura l-investiment li jkun għamel fl-attivitajiet ta' l-ASE taħt forma ta' kuntratti għall-industrija tiegħu permezz ta' sistema kkumplikata ta' abbonamenti u konċessjonijiet. Meta nqisu ċ-ċirkustanzi preżenti, il-politika industrijali ta' l-ASE rnexxiet.

| 5.2 | Għaldaqstant, ir-relazzjonijiet bejn il-gvernijiet, l-ASE, l-intrapriżi privati u l-istituti tar-riċerka huma bbażati fuq struttura b'għeruq fondi ħafna, anke għax is-settur spazjali huwa suq limitat u speċjalizzat ħafna. |
| --- | --- |

5.2

Għaldaqstant, ir-relazzjonijiet bejn il-gvernijiet, l-ASE, l-intrapriżi privati u l-istituti tar-riċerka huma bbażati fuq struttura b'għeruq fondi ħafna, anke għax is-settur spazjali huwa suq limitat u speċjalizzat ħafna.

| 5.3 | Għandhom jiġu kkunsidratti żviluppi deċiżivi, fosthom:






  — | il-ħtieġa li l-preżenza Ewropea fid-dinja tissaħħaħ; |
| --- | --- | --- |

5.3

Għandhom jiġu kkunsidratti żviluppi deċiżivi, fosthom:

—

il-ħtieġa li l-preżenza Ewropea fid-dinja tissaħħaħ;

| — | l-użu ta' l-“univers” għal skopijiet ċivili u għanijiet paċifiċi, inkluża s-sigurtà kollettiva; |
| --- | --- |

—

l-użu ta' l-“univers” għal skopijiet ċivili u għanijiet paċifiċi, inkluża s-sigurtà kollettiva;

| — | il-parteċipazzjoni politika u finanzjarja ta' l-UE u tal-Kummissjoni f'firxa wiesgħa ta' oqsma; |
| --- | --- |

—

il-parteċipazzjoni politika u finanzjarja ta' l-UE u tal-Kummissjoni f'firxa wiesgħa ta' oqsma;

| — | enfasi aktar sfiqa fuq l-applikazzjonijiet u l-eżiġenzi ta' l-utenti, it-tranżizzjoni mill-ispinta teknoloġika għad-domanda tas-suq; |
| --- | --- |

—

enfasi aktar sfiqa fuq l-applikazzjonijiet u l-eżiġenzi ta' l-utenti, it-tranżizzjoni mill-ispinta teknoloġika għad-domanda tas-suq;

| — | ir-rwol il-ġdid ta' l-intrapriżi privati. |
| --- | --- |

—

ir-rwol il-ġdid ta' l-intrapriżi privati.

| 5.4 | Il-Kunsill jitlob li l-prinċipju tar-“redditu ġust” jkun ippreservat fil-każ ta' l-ASE. F'dan il-kuntest, l-interessi ta' l-ASE u ta' l-Istati Membri ma jixxibhux fl-aspetti kollha. Ta' min jgħid li dan il-prinċipju ta' “redditu ġust” diġà evolva, fis-sens li l-approċċ sar aktar flessibbli minn qabel, u li qiegħed jiġi aġġornat progressivament. Fil-fehma tal-KESE, dan il-prinċipju għandu, l-ewwel u qabel kollox, isir biżżejjed flessibbli li jippermetti li l-intrapriżi ta' daqs medju bi kwalifiki għoljin li (għadhom) attivi fil-livell nazzjonali jkunu involuti b'mod adegwat. |
| --- | --- |

5.4

Il-Kunsill jitlob li l-prinċipju tar-“redditu ġust” jkun ippreservat fil-każ ta' l-ASE. F'dan il-kuntest, l-interessi ta' l-ASE u ta' l-Istati Membri ma jixxibhux fl-aspetti kollha. Ta' min jgħid li dan il-prinċipju ta' “redditu ġust” diġà evolva, fis-sens li l-approċċ sar aktar flessibbli minn qabel, u li qiegħed jiġi aġġornat progressivament. Fil-fehma tal-KESE, dan il-prinċipju għandu, l-ewwel u qabel kollox, isir biżżejjed flessibbli li jippermetti li l-intrapriżi ta' daqs medju bi kwalifiki għoljin li (għadhom) attivi fil-livell nazzjonali jkunu involuti b'mod adegwat.

| 5.5 | Fil-kaz tal-parteċipazzjoni u ta' l-iffinanzjar min-naħa tal-Kummissjoni, japplikaw ir-regoli ta' l-UE, ie il-politika tal-kompetizzjoni u r-regoli dwar l-akkwist pubbliku, Il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon ukoll il-fatt li l-Kummissjoni qed tiżviluppa strumenti u regoli dwar finanzjament adegwati għall-miżuri Komunitarji fis-settur spazjali, li jqisu bir-reqqa n-natura speċifika ta' dan is-settur; b'hekk l-Istati Membri jkun jista' jkollhom struttura bbilanċjata fis-settur spazjali. |
| --- | --- |

5.5

Fil-kaz tal-parteċipazzjoni u ta' l-iffinanzjar min-naħa tal-Kummissjoni, japplikaw ir-regoli ta' l-UE, ie il-politika tal-kompetizzjoni u r-regoli dwar l-akkwist pubbliku, Il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon ukoll il-fatt li l-Kummissjoni qed tiżviluppa strumenti u regoli dwar finanzjament adegwati għall-miżuri Komunitarji fis-settur spazjali, li jqisu bir-reqqa n-natura speċifika ta' dan is-settur; b'hekk l-Istati Membri jkun jista' jkollhom struttura bbilanċjata fis-settur spazjali.

| 5.6 | Aspett li jistħoqqlu attenzjoni partikulari huwa r-rwol ta' l-SMEs fl-iżvilupp tas-servizzi. Għandha ssir distinzjoni bejn l-intrapriżi l-kbar, li ta' spiss joperaw fil-livell internazzjonali, u għadd kbir ta' intrapriżi ta' daqs medju speċjalizzati, li l-aktar li joperaw huwa fil-livell nazzjonali, u li qed ifittxu opportunitajiet fis-settur spazjali Ewropew. Il-konsorzji ta' l-SMEs fil-qasam spazjali għandhom bżonn ta' appoġġ. |
| --- | --- |

5.6

Aspett li jistħoqqlu attenzjoni partikulari huwa r-rwol ta' l-SMEs fl-iżvilupp tas-servizzi. Għandha ssir distinzjoni bejn l-intrapriżi l-kbar, li ta' spiss joperaw fil-livell internazzjonali, u għadd kbir ta' intrapriżi ta' daqs medju speċjalizzati, li l-aktar li joperaw huwa fil-livell nazzjonali, u li qed ifittxu opportunitajiet fis-settur spazjali Ewropew. Il-konsorzji ta' l-SMEs fil-qasam spazjali għandhom bżonn ta' appoġġ.

| 5.6.1 | Ir-rwol ta' l-intrapriżi ta' daqs medju speċjalizzati qiegħed madankollu jikber (16). Din it-tendenza probabbli li se tiżdied f'dan is-settur minħabba l-enfasi fuq id-domanda tas-suq u l-eżiġenzi ta' l-utenti u l-involviment dinamiku ta' l-intrapriżi ż-żgħar fl-iżvilupp tas-servizzi. L-ippjanar operattiv u l-proġetti mwettqa b'kooperazzjoni ma' l-intrapriżi ta' daqs medju ser isiru prattiki aktar normali. |
| --- | --- |

5.6.1

Ir-rwol ta' l-intrapriżi ta' daqs medju speċjalizzati qiegħed madankollu jikber (16). Din it-tendenza probabbli li se tiżdied f'dan is-settur minħabba l-enfasi fuq id-domanda tas-suq u l-eżiġenzi ta' l-utenti u l-involviment dinamiku ta' l-intrapriżi ż-żgħar fl-iżvilupp tas-servizzi. L-ippjanar operattiv u l-proġetti mwettqa b'kooperazzjoni ma' l-intrapriżi ta' daqs medju ser isiru prattiki aktar normali.

| 5.6.2 | S'issa, il-politika spazjali kienet fil-biċċa l-kbira tagħha separata mis-setturi ekonomiċi l-oħra. It-tranżizzjoni fir-rigward tal-prijoritajiet, l-approċċ orizzontali u l-kooperazzjoni bejn l-ASE u l-Kummissjoni se jikkontribwixxu biex jikkoordinaw it-teknoloġija, l-investimenti pubbliċi u l-intrapriżi privati. L-esperjenza ta' l-Eumestat fl-iżvilupp tas-servizzi operazzjonali tista' tkun ta' għajnuna prattika għall-GMES. |
| --- | --- |

5.6.2

S'issa, il-politika spazjali kienet fil-biċċa l-kbira tagħha separata mis-setturi ekonomiċi l-oħra. It-tranżizzjoni fir-rigward tal-prijoritajiet, l-approċċ orizzontali u l-kooperazzjoni bejn l-ASE u l-Kummissjoni se jikkontribwixxu biex jikkoordinaw it-teknoloġija, l-investimenti pubbliċi u l-intrapriżi privati. L-esperjenza ta' l-Eumestat fl-iżvilupp tas-servizzi operazzjonali tista' tkun ta' għajnuna prattika għall-GMES.

| 5.6.3 | Fir-rigward tas-satelliti, l-ippjanar azjendali, il-marketing u l-kummerċjalizzazzjoni jistgħu joħolqu prattiki siewja. In-netwerks iffurmati minn intrapriżi ta' daqs medju ser jissaħħew. |
| --- | --- |

5.6.3

Fir-rigward tas-satelliti, l-ippjanar azjendali, il-marketing u l-kummerċjalizzazzjoni jistgħu joħolqu prattiki siewja. In-netwerks iffurmati minn intrapriżi ta' daqs medju ser jissaħħew.

| 5.7 | Is-sistemi spazjali u dawk terrestri għandhom jiġu integrati, kif previst għall-GMES. In-netwerks ta' sensors intelliġenti jistgħu jiġu żviluppati aktar. |
| --- | --- |

5.7

Is-sistemi spazjali u dawk terrestri għandhom jiġu integrati, kif previst għall-GMES. In-netwerks ta' sensors intelliġenti jistgħu jiġu żviluppati aktar.

| 5.8 | L-involviment ta' l-industrija jitlob definizzjoni preċiża tad-domanda ta' l-UE. L-enfasi akbar fuq is-servizzi u l-eżiġenzi ta' l-utenti, lilhinn mill-ħtiġijiet fil-qasam tar-riċerka, tal-ġbir tad-data u ta' l-infrastruttura, timplika l-bżonn ta' sintonija kostanti bejn ix-xjenza u l-applikazzjoni fl-Ewropa kollha (17). |
| --- | --- |

5.8

L-involviment ta' l-industrija jitlob definizzjoni preċiża tad-domanda ta' l-UE. L-enfasi akbar fuq is-servizzi u l-eżiġenzi ta' l-utenti, lilhinn mill-ħtiġijiet fil-qasam tar-riċerka, tal-ġbir tad-data u ta' l-infrastruttura, timplika l-bżonn ta' sintonija kostanti bejn ix-xjenza u l-applikazzjoni fl-Ewropa kollha (17).

| 5.9 | Madankollu, kif ġie indikat qabel, l-applikazzjonijiet għandhom bżonn ikunu appoġġjati mill-iżvilupp teknoloġiku. L-ESTP (18), pjattaforma li tlaqqa' rappreżentanti mid-dinja tax-xjenza u l-industrija, hija pjattaforma li tipprometti ħafna għall-identifikazzjoni tat-teknoloġiji mixtieqa. Huwa mistenni li se tfassal l-aġenda strateġika tar-riċerka għall-perijodu fit-tul. L-ESTP tista' wkoll tipprovdi rabtiet ma' setturi u oqsma oħra. |
| --- | --- |

5.9

Madankollu, kif ġie indikat qabel, l-applikazzjonijiet għandhom bżonn ikunu appoġġjati mill-iżvilupp teknoloġiku. L-ESTP (18), pjattaforma li tlaqqa' rappreżentanti mid-dinja tax-xjenza u l-industrija, hija pjattaforma li tipprometti ħafna għall-identifikazzjoni tat-teknoloġiji mixtieqa. Huwa mistenni li se tfassal l-aġenda strateġika tar-riċerka għall-perijodu fit-tul. L-ESTP tista' wkoll tipprovdi rabtiet ma' setturi u oqsma oħra.

| 5.10 | S'issa, il-prinċipju ta' “redditu ġust” irnexxa fir-rigward ta' l-iżvilupp tal-kapaċitajiet spazjali Ewropej, iżda ż-żieda fil-maturità tas-suq spazjali ser titlob aktar flessibilità, għaliex bħala regola ġenerali, ir-relazzjonijiet fissi ma jwasslux għal tiġdid industrijali. Minħabba d-domanda tas-suq, il-bżonnijiet ta' l-utenti u l-iżvilupp tas-servizz, b'mod partikolari l-intrapriżi żgħar u ta' daqs medju, huma mistennija li jissodifaw il-ħtiġijiet u l-opzjonijiet il-ġodda fil-politika spazjali Ewropea b'mod adattat. |
| --- | --- |

5.10

S'issa, il-prinċipju ta' “redditu ġust” irnexxa fir-rigward ta' l-iżvilupp tal-kapaċitajiet spazjali Ewropej, iżda ż-żieda fil-maturità tas-suq spazjali ser titlob aktar flessibilità, għaliex bħala regola ġenerali, ir-relazzjonijiet fissi ma jwasslux għal tiġdid industrijali. Minħabba d-domanda tas-suq, il-bżonnijiet ta' l-utenti u l-iżvilupp tas-servizz, b'mod partikolari l-intrapriżi żgħar u ta' daqs medju, huma mistennija li jissodifaw il-ħtiġijiet u l-opzjonijiet il-ġodda fil-politika spazjali Ewropea b'mod adattat.

| 5.10.1 | F'dan il-kuntest, jenħtieġ nikkunsidraw ukoll id-disparitajiet kbar li jeżistu fir-rigward ta' kontributi nazzjonali lill-ASE, u b'mod partikulari fil-każ ta' l-Istati Membri l-ġodda u l-pajjiżi ż-żgħar, kif ukoll pajjiżi li m'humiex imsieħba fl-UE (membri ta' l-ASE). |
| --- | --- |

5.10.1

F'dan il-kuntest, jenħtieġ nikkunsidraw ukoll id-disparitajiet kbar li jeżistu fir-rigward ta' kontributi nazzjonali lill-ASE, u b'mod partikulari fil-każ ta' l-Istati Membri l-ġodda u l-pajjiżi ż-żgħar, kif ukoll pajjiżi li m'humiex imsieħba fl-UE (membri ta' l-ASE).

| 5.11 | Għalhekk il-KESE huwa favur analiżi fil-miftuħ u trasparenti u djalogu fuq il-prestazzjoni mixtieqa ta' l-Ewropa għall-għaxar snin li ġejjin biex il-pożizzjoni tagħha fid-dinja tiġi ppreservata u mtejba: liema objettivi u strumenti istituzzjonali assoċjati — fir-rigward ta' l-ASE, il-Kummissjoni u l-Istati Membri — huma meħtieġa biex inġibu 'l quddiem missjoni Ewropea li tkun ikkoordinata b'mod konġunt', inkluż kontribut dinamiku min-naħa ta' l-intrapriżi ta' daqs medju u l-garanzija ta' l-ogħla livell ta' kompetizzjoni. |
| --- | --- |

5.11

Għalhekk il-KESE huwa favur analiżi fil-miftuħ u trasparenti u djalogu fuq il-prestazzjoni mixtieqa ta' l-Ewropa għall-għaxar snin li ġejjin biex il-pożizzjoni tagħha fid-dinja tiġi ppreservata u mtejba: liema objettivi u strumenti istituzzjonali assoċjati — fir-rigward ta' l-ASE, il-Kummissjoni u l-Istati Membri — huma meħtieġa biex inġibu 'l quddiem missjoni Ewropea li tkun ikkoordinata b'mod konġunt', inkluż kontribut dinamiku min-naħa ta' l-intrapriżi ta' daqs medju u l-garanzija ta' l-ogħla livell ta' kompetizzjoni.

| 5.12 | L-analiżi u d-djalogu għandhom jinkludu wkoll il-mod kif l-ASE hija ffinanzjata, b'mod partikulari l-effett tal-kontribuzzjonijiet fakultattivi, u kif jistgħu jkunu previsti proċeduri u l-integrazzjoni progressiva tas-servizzi spazjali fis-suq intern ta' l-UE. Fl-oqsma fejn se jiġu invioluti d-Direttorati Ġenerali varji tal-Kummissjoni, għandhom jiġu stabbiliti regoli speċjali dwar finanzjament u kalkoli speċjali għall-qsim ta' l-ispejjeż.. |
| --- | --- |

5.12

L-analiżi u d-djalogu għandhom jinkludu wkoll il-mod kif l-ASE hija ffinanzjata, b'mod partikulari l-effett tal-kontribuzzjonijiet fakultattivi, u kif jistgħu jkunu previsti proċeduri u l-integrazzjoni progressiva tas-servizzi spazjali fis-suq intern ta' l-UE. Fl-oqsma fejn se jiġu invioluti d-Direttorati Ġenerali varji tal-Kummissjoni, għandhom jiġu stabbiliti regoli speċjali dwar finanzjament u kalkoli speċjali għall-qsim ta' l-ispejjeż..

| 5.13 | Politika industrijali u settorjali moderna, bħal dik imħejjija mill-Kummissjoni f'diversi setturi, tista' tkun ta' għajnuna wkoll, sakemm jiġu kkunsidrati l-karatteristiċi speċifiċi ta' l-ispazju. Fost dawn il-karatteristiċi nsibu l-bżonn ta' teknoloġija u infrastruttura li tkun iffinanzjata minn fondi pubbliċi, l-iżvilupp ta' prototipi, in-nuqqas ta' suq ġenwin f'segmenti varji, u l-eżistenza ta' politika industrijali attiva fis-settur spazjali mmexxija u ffinanzjata mill-gvern ta' l-Istati Uniti u pajjiżi oħra. |
| --- | --- |

5.13

Politika industrijali u settorjali moderna, bħal dik imħejjija mill-Kummissjoni f'diversi setturi, tista' tkun ta' għajnuna wkoll, sakemm jiġu kkunsidrati l-karatteristiċi speċifiċi ta' l-ispazju. Fost dawn il-karatteristiċi nsibu l-bżonn ta' teknoloġija u infrastruttura li tkun iffinanzjata minn fondi pubbliċi, l-iżvilupp ta' prototipi, in-nuqqas ta' suq ġenwin f'segmenti varji, u l-eżistenza ta' politika industrijali attiva fis-settur spazjali mmexxija u ffinanzjata mill-gvern ta' l-Istati Uniti u pajjiżi oħra.

| 5.14 | Biex immiddu l-ewwel pass fir-rigward ta' l-industrija, jenħtieġ li l-fehmiet ta' min ifassal il-politiki dwar l-ambizzjoniiet industrijali ta' l-Ewropa jiġu kkonkretizzati mill-aktar fis. |
| --- | --- |

5.14

Biex immiddu l-ewwel pass fir-rigward ta' l-industrija, jenħtieġ li l-fehmiet ta' min ifassal il-politiki dwar l-ambizzjoniiet industrijali ta' l-Ewropa jiġu kkonkretizzati mill-aktar fis.

6.   Difiża u sigurtà

| 6.1 | Ir-Riżoluzzjoni tal-Kunsill tenfasizza l-importanza ta' l-ispazju għad-difiża u s-sigurtà. Il-kunċett ta' strateġija komuni dwar il-kapaċitajiet militari ta' l-Ewropa qed tkun diskussa dejjem aktar. |
| --- | --- |

6.1

Ir-Riżoluzzjoni tal-Kunsill tenfasizza l-importanza ta' l-ispazju għad-difiża u s-sigurtà. Il-kunċett ta' strateġija komuni dwar il-kapaċitajiet militari ta' l-Ewropa qed tkun diskussa dejjem aktar.

| 6.2 | Huwa xieraq li dan id-dibattitu jseħħ, għax dan ifisser pass 'il quddiem fil-qasam tal-politika barranija u ta' sigurtà komuni. Il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon l-idea — li ġiet aċċettata progressivament — li s-sigurtà m'għandhiex tibqa' politika waħdanija, iżda taħlita ta' politiki mfassla mill-istituzzjonijiet Ewropej u applikati fi ħdanhom (19). |
| --- | --- |

6.2

Huwa xieraq li dan id-dibattitu jseħħ, għax dan ifisser pass 'il quddiem fil-qasam tal-politika barranija u ta' sigurtà komuni. Il-KESE jilqa' b'sodisfazzjon l-idea — li ġiet aċċettata progressivament — li s-sigurtà m'għandhiex tibqa' politika waħdanija, iżda taħlita ta' politiki mfassla mill-istituzzjonijiet Ewropej u applikati fi ħdanhom (19).

| 6.3 | Irridu niftakru wkoll li d-distinzjoni bejn l-applikazzjonijiet ċivili u militari qed jiċċajpru. Għalhekk ikun tajjeb li jiġu enfasizzati l-opportunitajiet reċiproki possibbli għad-diversi eżiġenzi taż-żewġ setturi. Is-sistemi militari jistgħu jibbenefikaw minn missjonijiet ċivili Ewropej minħabba l-effett ta' l-hekk imsejjaħ “użu doppju” ta' l-applikazzjonijiet ċivili u militari. |
| --- | --- |

6.3

Irridu niftakru wkoll li d-distinzjoni bejn l-applikazzjonijiet ċivili u militari qed jiċċajpru. Għalhekk ikun tajjeb li jiġu enfasizzati l-opportunitajiet reċiproki possibbli għad-diversi eżiġenzi taż-żewġ setturi. Is-sistemi militari jistgħu jibbenefikaw minn missjonijiet ċivili Ewropej minħabba l-effett ta' l-hekk imsejjaħ “użu doppju” ta' l-applikazzjonijiet ċivili u militari.

| 6.4 | Attwalment, l-approprjazzjoni, il-gvernanza u l-baġits fil-qasam tas-sigurtà huma strettament fil-livell nazzjonali. Is-sinerġiji bejn il-pajjiżi differenti huma rari, għalkemm ċerti azzjonijiet fis-settur tad-difiża huma kkoordinati f'qafas Ewropew. Hemm firxa ta' opzjonijiet għall-ġejjieni, li tibda minn grad “minimu” ta' kooperazzjoni Ewropea sa mudell Ewropew li jkun totalment komuni. |
| --- | --- |

6.4

Attwalment, l-approprjazzjoni, il-gvernanza u l-baġits fil-qasam tas-sigurtà huma strettament fil-livell nazzjonali. Is-sinerġiji bejn il-pajjiżi differenti huma rari, għalkemm ċerti azzjonijiet fis-settur tad-difiża huma kkoordinati f'qafas Ewropew. Hemm firxa ta' opzjonijiet għall-ġejjieni, li tibda minn grad “minimu” ta' kooperazzjoni Ewropea sa mudell Ewropew li jkun totalment komuni.

| 6.5 | Il-KESE huwa tal-fehma li għal raġunijiet ta' sigurtà, teknoloġija u bbaġitjar, għandha tingħata spinta biex jiġu ppjanati sistemi futuri li jlaqqgħu l-pajjiżi Ewropej. |
| --- | --- |

6.5

Il-KESE huwa tal-fehma li għal raġunijiet ta' sigurtà, teknoloġija u bbaġitjar, għandha tingħata spinta biex jiġu ppjanati sistemi futuri li jlaqqgħu l-pajjiżi Ewropej.

| 6.6 | Il-loġika nazzjonali fir-rigward tas-sigurtà għandha għeruq fondi ħafna. Iżda jekk nibdew bil-premessa ta' viżjoni komuni dwar il-ġejjieni, li tinkludi wkoll l-aktar żviluppi globali importanti, ikun possibbli li jinbdew proġetti konkreti u jsir progess bis-saħħa ta' l-esperjenzi miksuba. |
| --- | --- |

6.6

Il-loġika nazzjonali fir-rigward tas-sigurtà għandha għeruq fondi ħafna. Iżda jekk nibdew bil-premessa ta' viżjoni komuni dwar il-ġejjieni, li tinkludi wkoll l-aktar żviluppi globali importanti, ikun possibbli li jinbdew proġetti konkreti u jsir progess bis-saħħa ta' l-esperjenzi miksuba.

| 6.7 | Biex jiġu evitati duplikazzjonijiet inutli, l-ippjanar ikun jista' jinkludi l-ispeċjalizzazzjoni u t-tqassim tax-xogħol (20). Jistgħu wkoll jitfasslu programmi ta' riċerka biex jikkontribwixxu għall-iżvilupp ta' kapaċitajiet tekniċi. |
| --- | --- |

6.7

Biex jiġu evitati duplikazzjonijiet inutli, l-ippjanar ikun jista' jinkludi l-ispeċjalizzazzjoni u t-tqassim tax-xogħol (20). Jistgħu wkoll jitfasslu programmi ta' riċerka biex jikkontribwixxu għall-iżvilupp ta' kapaċitajiet tekniċi.

| 6.8 | F'dan il-kuntest l-AED (21) li hija parti interessata — tista' tingħata l-opportunità tiżviluppa kompetenzi speċifiċi bħad-definizzjoni tal-kapaċitajiet, tipproponi programmi ta' żvilupp u tikkoordina l-aġenziji nazzjonali fil-qasam militari u spazjali u l-ASE. |
| --- | --- |

6.8

F'dan il-kuntest l-AED (21) li hija parti interessata — tista' tingħata l-opportunità tiżviluppa kompetenzi speċifiċi bħad-definizzjoni tal-kapaċitajiet, tipproponi programmi ta' żvilupp u tikkoordina l-aġenziji nazzjonali fil-qasam militari u spazjali u l-ASE.

| 6.9 | It-Trattat il-ġdid jipprovdi wkoll il-possibiltà li l-inizjattivi tal-Kummissjoni u l-Kunsill jitwessgħu biex jippromovu r-riċerka fil-qasam tas-sigurtà, għalkemm kwalunkwe sovvrapożizzjoni jew duplikazzjoni għandha tiġi evitata. |
| --- | --- |

6.9

It-Trattat il-ġdid jipprovdi wkoll il-possibiltà li l-inizjattivi tal-Kummissjoni u l-Kunsill jitwessgħu biex jippromovu r-riċerka fil-qasam tas-sigurtà, għalkemm kwalunkwe sovvrapożizzjoni jew duplikazzjoni għandha tiġi evitata.

| 6.10 | Deċiżjonijiet ta' dan it-tip jirrikjedu preparazzjoni u, sussegwentement, impenn min-naħa tal-Kunsill “Spazju” u l-Kunsill Ġenerali. It-titjib istituzzjonali previst fit-Trattat il-ġdid jiffavorixxi dan l-approċċ. |
| --- | --- |

6.10

Deċiżjonijiet ta' dan it-tip jirrikjedu preparazzjoni u, sussegwentement, impenn min-naħa tal-Kunsill “Spazju” u l-Kunsill Ġenerali. It-titjib istituzzjonali previst fit-Trattat il-ġdid jiffavorixxi dan l-approċċ.

Brussell, it-13 ta' Frar 2008.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  L-Aġenzija Spazjali Ewropea.

1

(2)  L-ASE tħaddan politika industrijali proprja. Il-forma u l-kontenut tagħha m'għandhomx x'jaqsmu mal-politika industrijali adottata mill-Kummissjoni f'dan is-settur.

2

(3)  L-ASE (Aġenzija Spazjali Ewropea) hija organizzazzjoni għal kollox indipendenti. Attwalment għandha 17-il Stat Membru. Mhux il-membri kollha ta' l-ASE huma membri ta' l-UE, u mhux l-Istati Membri kollha ta' l-UE huma membri ta' l-ASE. L-ASE hija ffinanzjata minn dawn l-Istati Membri u għandha programm obbligatorju u programmi fakultattivi.

3

(4)  COM(2007) 212 finali.

4

(5)  Il-Kunsill “Spazju” huwa l-Kunsill Konġunt dwar l-Ispazju, li huwa fużjoni tal-Kunsill tal-Kompetittività u l-Kunsill Intergovernattiv dwar l-Ispazju għat-teħid ta' deċiżjonijiet dwar il-politiki ta' l-ASE.

5

(6)  Ara b'mod partikulari l-istqarrijiet ta' l-istampa maħruġin mill-Kummissjoni Ewropea u l-ASE dwar ir-riżultati tal-Kunsill “Spazju” tat-22 ta' Mejju li huma intitolati rispettivament: “Il-Kunsill” Spazju “jilqa' b'sodisfazzjon it-tnedija ta' politika spazjali Ewropea storika” u “Il-politika spazjali Ewropea saret realtà llum” (Dawn l-istqarrijet ta' stampa m'humiex disponibbli bil-Malti).

6

(7)  Opinjoni tal-KESE dwar il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni “L-industrija Ewropea ta' l-aerospazju: nilqgħu l-isfida globali”, (Rapporteur: is-Sur Sepi), ĠU C 95, 30.3.1998, p. 11.

7

Opinjoni tal-KESE dwar il-Green Paper dwar il-Politika Spazjali Ewropea (Rapporteur: is-Sur Buffetaut), ĠU C 220, 16.9.2003, p. 19.

Opinjoni tal-KESE dwar il-White Paper “Pjan ta' azzjoni għall-implimentazzjoni tal-Politika Spazjali Ewropea” (Rapporteur: is-Sur Buffetaut, ĠU C 112, 30.4.2004, p. 9.

(8)  Il-Ftehim Qafas bejn il-KE u l-ASE ta' Ottubru 2003 jistabbilixxi metodu ta' ħidma u relazzjoni aktar stretta bejn l-ASE u l-Kummissjoni.

8

(9)  Is-Sorveljanza Globali għall-Ambjent u s-Sigurtà.

9

(10)  ASE: EUR 2 485 miljun, EUMETSTAT: EUR 330 miljun, l-Istati Membri (Franza, il-Ġermanja, l-Italja, Spanja): EUR 1 190 miljun (spejjeż ċivili) u EUR 790 miljun (spejjeż militari).

10

(11)  Min-naħa l-oħra, l-effiċjenza ta' approċċ li huwa totalment Amerikan u ta' organizzazzjoni ċentrali m'għandux ikun sopravvulutat. L-istati individwali u l-intrapriżi, li kull wieħed u waħda minnhom għandhom rappreżentant fil-Kungress u l-lobbies u n-netwerks tagħhom, jinfluwenzaw ix-xejra li jieħdu l-kuntratti u l-objettivi. Barraminhekk, in-NASA hija milquta mill-pjaga tal-burokrazija u tbati wkoll minħabba s-sitwazzjoni ta' monopolju li tinsab fiha.

11

(12)  Fl-ASE hemm imsieħba wkoll żewġ pajjiżi li m'humiex imsieħba fl-UE: l-Isvizzera u n-Norveġja.

12

(13)  Opinjoni tal-KESE dwar il-Green Paper dwar l-Applikazzjonijiet għan-Navigazzjoni bis-Satellita (rapporteur: is-Sur Buffetaut), CESE 989/2007 (għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġurnal Uffiċjali). Fost affarijiet oħra, l-opinjoni tittratta sensiela ta' aspetti li fil-fehma tal-KESE imisshom ġew indirizzati fil-Green Paper.

13

(14)  Żvilupp ġdid f'dan il-kuntest huwa li l-industrija downstream Ewropea se tingħaqad fi ħdan is-“Servizzi Galileo” u l-Assoċjazzjoni Ewropea ta' l-Intrapriżi tar-Remote Sensing (EARSC).

14

(15)  Komunikazzjoni dwar il-politika spazjali Ewropea, p. 6.

15

(16)  Ara l-opinjoni tal-KESE dwar L-iżvilupp tal-katina tal-valur u tal-provvista f'kuntest globali u Ewropew (rapporteur: is-Sur van Iersel), CESE 599/2007.

16

(17)  “....dan id-djalogu bejn żewġ kampijiet torox ma jistax jissokta: minn naħa l-industrija li tistaqsi lill-istituzzjonijiet jiddefinixxu l-eżiġenzi tagħhom, min-naħa l-oħra l-istituzzjonijiet li jistqsu lill-industrija jipproponu servizzi adegwati għall-bżonnijiet tagħhom” Ara l-ittra mibgħuta fl-20 ta'Lulju 2007 mill-ASD Eurospace lill-Kummissarju G Verheugen u lis-Sur J.J. Dordain mill-ASE.

17

(18)  European Space Technology Platform, pjattaforma ffurmata mill-partijiet interessati ewlenin, inklużi l-Istati Membri parteċipanti, l-ASE, l-Industrija Spazjali Ewropea ('l fuq minn 100 intrapriża) u Eurospace, laboratorji għar-riċerka u universitajiet, l-aġenziji spazjali nazzjonali u 21 organizzazzjoni.

18

(19)  “Fi żminijietna, il-politika spazjali fil-qasam tas-sigurtà mhix politika waħdanija, iżda taħlita ta' politiki miġjuba 'l quddiem mill-Istati Membri, il-Kunsill” Spazju“, il-Kummissjoni, u eventwalment, l-Aġenzija Ewropea tad-Difiża (EDA — European Defence Agency). Din il-panorama komposta teħtieġ koordinazzjoni aktar sfiqa biex il-ġestjoni tiġi razzjonalizzata u jiġu evitati d-duplikazzjonijiet. Silta meħuda minn The Cost of Non Europe in the Field of Satellite-based Systems”, rapport konġunt bejn il-Fondation pour la Recherche Stratégique (FRS), Pariġi, u l-Istituto affari internazionali (IAI), Ruma, 24 ta' Mejju 2007.

19

(20)  Bħala preċedent, hemm l-eżempju tal-ftehim MUSIS (Multinational Space-based Imagin system for Surveillance, reconnaissance and observation), li kien iffirmat minn sitt pajjiżi.

20

(21)  L-Aġenzija Ewropea għad-Difiża

21

---

| 25.6.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 162/31 |
| --- | --- | --- | --- |

25.6.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 162/31

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva 1999/44/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill ta' l-25 ta' Mejju 1999 dwar ċerti aspetti tal-bejgħ ta' prodotti għall-konsum u garanziji assoċjati magħhom inkluża l-analiżi tal-każ għall-introduzzjoni tar-responsabilità diretta tal-produtturi

COM(2007) 210 finali

(2008/C 162/04)

Nhar l-24 ta' April 2007, il-Kumissjoni ddeċidiet, b'konformità ma' l-Artikolu 262 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva 1999/44/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta' Mejju 1999 dwar ċerti aspetti tal-bejgħ ta' prodotti għall-konsum u garanziji assoċjati magħhom inkluża l-analiżi tal-każ għall-introduzzjoni tar-responsabilità diretta tal-produtturi

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar il-31 ta' Jannar 2008. Ir-rapporteur kien is-Sur Cassidy.

Matul l-442 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet fit-13 u l-14 ta' Frar 2008(seduta tat-13 ta' Frar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni b'145 voti favur, 3 voti kontra u 6 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-kontrolli ta' traspożizzjoni tal-Kummissjoni urew diverġenzi sinifikanti bejn il-liġijiet nazzjonali li ttrasponew d-Direttiva 1999/44/KE. Uħud minn dawn jistgħu jkunu minħabba lakuni regulatorji fid-Direttiva, oħrajn jistgħu jitqiesu bħala traspożizzjoni żbaljata tad-Direttiva. Fil-preżent m'huwiex ċar sa liema punt dawk id-diverġenzi jaffettwaw il-funzjonament tajjeb tas-Suq Intern u l-fiduċja tal-konsumatur. Il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni tistudja, kemm jista' jkun malajr, l-implikazzjonijiet fuq is-suq Intern u l-fiduċja tal-konsumatur (1). |
| --- | --- |

1.1

Il-kontrolli ta' traspożizzjoni tal-Kummissjoni urew diverġenzi sinifikanti bejn il-liġijiet nazzjonali li ttrasponew d-Direttiva 1999/44/KE. Uħud minn dawn jistgħu jkunu minħabba lakuni regulatorji fid-Direttiva, oħrajn jistgħu jitqiesu bħala traspożizzjoni żbaljata tad-Direttiva. Fil-preżent m'huwiex ċar sa liema punt dawk id-diverġenzi jaffettwaw il-funzjonament tajjeb tas-Suq Intern u l-fiduċja tal-konsumatur. Il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni tistudja, kemm jista' jkun malajr, l-implikazzjonijiet fuq is-suq Intern u l-fiduċja tal-konsumatur (1).

| 1.2 | B'konsegwenza għal dak li jidher hawn fuq, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni sabiex tieħu azzjoni ta' infurzar kontra dawk l-Istati Membri, li s'issa naqsu milli jimplimentaw korrettament id-Direttiva 1999/44/KE. |
| --- | --- |

1.2

B'konsegwenza għal dak li jidher hawn fuq, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni sabiex tieħu azzjoni ta' infurzar kontra dawk l-Istati Membri, li s'issa naqsu milli jimplimentaw korrettament id-Direttiva 1999/44/KE.

| 1.3 | Il-Green Paper dwar l-Acquis tal-Konsumatur tixhed numru ta' kwistjonijiet trasversali. Matul ir-reviżjoni tagħha, l-Kummissjoni identifikat xi problemi marbutin ma' l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar il-Bejgħ lill-Konsumatur, speċjalment f'dak li għandu x'jaqsam mal-kwistjoni tar-Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL). |
| --- | --- |

1.3

Il-Green Paper dwar l-Acquis tal-Konsumatur tixhed numru ta' kwistjonijiet trasversali. Matul ir-reviżjoni tagħha, l-Kummissjoni identifikat xi problemi marbutin ma' l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar il-Bejgħ lill-Konsumatur, speċjalment f'dak li għandu x'jaqsam mal-kwistjoni tar-Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL).

| 1.4 | Il-KESE jemmen li d-Direttiva dwar il-Bejgħ lill-Konsumatur tonqos ukoll milli tittratta r-regolament tal-garanziji tal-manifatturi u l-bejjiegħa, per eżempju, ir-rekwiżiti ta' konformità skond l-Artikolu 2 tad-Direttiva. |
| --- | --- |

1.4

Il-KESE jemmen li d-Direttiva dwar il-Bejgħ lill-Konsumatur tonqos ukoll milli tittratta r-regolament tal-garanziji tal-manifatturi u l-bejjiegħa, per eżempju, ir-rekwiżiti ta' konformità skond l-Artikolu 2 tad-Direttiva.

| 1.5 | Ma hemm l-ebda raġuni konvinċenti biex tammenda d-Direttiva 1999/44/KE waħedha biex tiġi introdotta r-Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL). Il-Green Paper dwar ir-Reviżjoni ta' l-Acquis tal-Konsumatur (2) nehdiet konsultazzjoni pubblika dwar din il-kwistjoni u oħrajn, li ġew identifikati mill-Kummissjoni Ewropea matul ir-reviżjoni tal-leġislazzjoni għall-protezzjoni tal-konsumatur fl-UE (jiġifieri it-tmien Direttivi tal-Konsumatur (3)). Għalhekk il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni tikkonsidra x-xewqa għall-introduzzjoni tar-Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL) f'segwitu leġislattiv possibbli għall-Green Paper (eż. direttiva “orizzontali”) iffavorit minn korpi bħall-Unjoni ta' Gruppi Indipendenti ta' Bejjiegħa ta' l-Ewropa (UGAL) (4) u l-Organizzazzjoni Ewropea tal-Konsumaturi (BEUC). Madankollu, l-KESE jenfasizza li r-riżultati ta' din l-inizjattiva m'għandhomx jiftgħu piż żejjed fuq is-settur tan-negozju kif mitlub mill-Eurocommerce. |
| --- | --- |

1.5

Ma hemm l-ebda raġuni konvinċenti biex tammenda d-Direttiva 1999/44/KE waħedha biex tiġi introdotta r-Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL). Il-Green Paper dwar ir-Reviżjoni ta' l-Acquis tal-Konsumatur (2) nehdiet konsultazzjoni pubblika dwar din il-kwistjoni u oħrajn, li ġew identifikati mill-Kummissjoni Ewropea matul ir-reviżjoni tal-leġislazzjoni għall-protezzjoni tal-konsumatur fl-UE (jiġifieri it-tmien Direttivi tal-Konsumatur (3)). Għalhekk il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni tikkonsidra x-xewqa għall-introduzzjoni tar-Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL) f'segwitu leġislattiv possibbli għall-Green Paper (eż. direttiva “orizzontali”) iffavorit minn korpi bħall-Unjoni ta' Gruppi Indipendenti ta' Bejjiegħa ta' l-Ewropa (UGAL) (4) u l-Organizzazzjoni Ewropea tal-Konsumaturi (BEUC). Madankollu, l-KESE jenfasizza li r-riżultati ta' din l-inizjattiva m'għandhomx jiftgħu piż żejjed fuq is-settur tan-negozju kif mitlub mill-Eurocommerce.

| 1.6 | Il-KESE jemmen li hi meħtieġa stima ta' impatt qabel ma' l-Kummissjoni tintroduċi direttiva orizzontali. |
| --- | --- |

1.6

Il-KESE jemmen li hi meħtieġa stima ta' impatt qabel ma' l-Kummissjoni tintroduċi direttiva orizzontali.

| 1.6.1. | Dan hu l-każ ta' l-għan tad-Direttiva. Il-KESE jaqbel li d-Direttiva se tapplikka għat-tipi addizzjonali ta' kuntratti li skonthom il-merkanziji huma fornuti lill-konsumaturi (e.ż. il-kiri tal-karozzi) u kuntratti li skonthom servizzi ta' kontenut diġitali huma pprovduti lill-konsumaturi (e.ż. mużika online). Dan hu l-każ ukoll fil-każ ta'merkanzija użata mibjugħa waqt irkanti pubbliċi fejn il-konsumatur hu preżenti għall-bejgħ. Aspetti oħra bħad-definizzjoni tal-kunsinna, il-passaġġ tar-riskju, il-kunċett u l-estensjoni tal-ħinijiet limitu ta' konformità tal-merkanzija, il-kopertura tad-difetti rikorrenti, ir-reġim tal-piż tal-prova u anke ċerti rimedji għandhom jiġu kkonsidrati bħala parti minn strument orizzontali fil-qafas ta' approċċ imħallat għar-reviżjoni ta' l-Acquis tal-Konsumatur, u d-diskussjoni tad-dettalji dwar dawn is-suġġetti għandha sseħħ meta proposta dwar strument bħal dan tiġi miftuħa għall-konsultazzjoni u d-diskussjoni pubblika. |
| --- | --- |

1.6.1.

Dan hu l-każ ta' l-għan tad-Direttiva. Il-KESE jaqbel li d-Direttiva se tapplikka għat-tipi addizzjonali ta' kuntratti li skonthom il-merkanziji huma fornuti lill-konsumaturi (e.ż. il-kiri tal-karozzi) u kuntratti li skonthom servizzi ta' kontenut diġitali huma pprovduti lill-konsumaturi (e.ż. mużika online). Dan hu l-każ ukoll fil-każ ta'merkanzija użata mibjugħa waqt irkanti pubbliċi fejn il-konsumatur hu preżenti għall-bejgħ. Aspetti oħra bħad-definizzjoni tal-kunsinna, il-passaġġ tar-riskju, il-kunċett u l-estensjoni tal-ħinijiet limitu ta' konformità tal-merkanzija, il-kopertura tad-difetti rikorrenti, ir-reġim tal-piż tal-prova u anke ċerti rimedji għandhom jiġu kkonsidrati bħala parti minn strument orizzontali fil-qafas ta' approċċ imħallat għar-reviżjoni ta' l-Acquis tal-Konsumatur, u d-diskussjoni tad-dettalji dwar dawn is-suġġetti għandha sseħħ meta proposta dwar strument bħal dan tiġi miftuħa għall-konsultazzjoni u d-diskussjoni pubblika.

| 1.7 | Suġġetti interessati u l-Istati Membri għandhom opinjonijiet diverġenti dwar l-effetti tar-Responsabilità diretta tal-Produtturi(DPL) fuq il-livell ta' protezzjoni tal-konsumatur u s-Suq Intern. Il-Maġġoranza ta' l-Istati Membri u numru ta' gruppi interessati jqisu li r-Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL) potenzjalment iżżid il-protezzjoni tal-konsumatur. Uħud jikkonsidraw li l-produttur jinsab f'pożizzjoni aħjar mill-bejjiegħ sabiex jġibu l-merkanziji konformi mal-kuntratt. Oħrajn jemmnu li r-Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL) ma żżidx il-protezzjoni tal-konsumatur iżda toħloq inċertezza legali u piżijiet sinifikanti għan-negozji. Il-KESE jemmen li tenħtieġ aktar informazzjoni dwar dawn il-punti (5). |
| --- | --- |

1.7

Suġġetti interessati u l-Istati Membri għandhom opinjonijiet diverġenti dwar l-effetti tar-Responsabilità diretta tal-Produtturi(DPL) fuq il-livell ta' protezzjoni tal-konsumatur u s-Suq Intern. Il-Maġġoranza ta' l-Istati Membri u numru ta' gruppi interessati jqisu li r-Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL) potenzjalment iżżid il-protezzjoni tal-konsumatur. Uħud jikkonsidraw li l-produttur jinsab f'pożizzjoni aħjar mill-bejjiegħ sabiex jġibu l-merkanziji konformi mal-kuntratt. Oħrajn jemmnu li r-Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL) ma żżidx il-protezzjoni tal-konsumatur iżda toħloq inċertezza legali u piżijiet sinifikanti għan-negozji. Il-KESE jemmen li tenħtieġ aktar informazzjoni dwar dawn il-punti (5).

2.   Daħla

| 2.1 | Fl-24 ta' April 2007, il-Kummissjoni Ewropea adottat il-Komunikazzjoni dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva 1999/44/KE (id-Direttiva dwar “Bejgħ lill-Konsumatur”) dwar ċerti aspetti tal-bejgħ ta' prodotti tal-konsum u garanziji assoċjati inkluż l-analiżi tal-każ għall-introduzzjoni tar-responsabilità diretta tal-produtturi skond l-Artikolu 12 tad-Direttiva. |
| --- | --- |

2.1

Fl-24 ta' April 2007, il-Kummissjoni Ewropea adottat il-Komunikazzjoni dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva 1999/44/KE (id-Direttiva dwar “Bejgħ lill-Konsumatur”) dwar ċerti aspetti tal-bejgħ ta' prodotti tal-konsum u garanziji assoċjati inkluż l-analiżi tal-każ għall-introduzzjoni tar-responsabilità diretta tal-produtturi skond l-Artikolu 12 tad-Direttiva.

| 2.2 | Fit-8 ta' Frar 2007, il-Kummissjoni Ewropea adottat il-Green Paper dwar ir-Reviżjoni ta' l-Acquis tal-Konsumatur. Id-Direttiva 1999/44/KE hija waħda minn tmien Direttivi tal-Konsumatur mniżżla fl-Anness 2 tal-Green Paper. |
| --- | --- |

2.2

Fit-8 ta' Frar 2007, il-Kummissjoni Ewropea adottat il-Green Paper dwar ir-Reviżjoni ta' l-Acquis tal-Konsumatur. Id-Direttiva 1999/44/KE hija waħda minn tmien Direttivi tal-Konsumatur mniżżla fl-Anness 2 tal-Green Paper.

| 2.2.1 | Anness I tal-Green Paper iqiegħed ukoll numru ta' mistoqsijiet dwar regoli speċifiċi applikabbli għall-Bejgħ lill-Konsumatur. Din l-opinjoni hi maħsuba biex toffri gwida lill-Kummissjoni b'reazzjoni għall-Komunikazzjoni COM(2007) 210 finali “dwar ċerti aspetti tal-bejgħ ta' prodotti tal-konsum u l-garanziji assoċjati magħhom inkluża l-analiżi tal-każ għall-introduzzjoni tar-responsabilità diretta tal-produtturi”. Il-KESE ta l-opinjoni tiegħu dwar il-Green Paper (6) waqt il-Plenarja tiegħu tal-11 u t-12 ta' Lulju 2007 u dak iż-żmien iddeċieda li ma jagħti l-ebda opinjoni dwar materji speċifiċi, jiġifieri dwar il-mistoqsijiet imqajma mill-Kummissjoni dwar id-direttiva dwar il-bejgħ lill-konsumatur, li ser tiġi kopruta fil-proposta tal-Kummissjoni għal direttiva ta' qafas dwar id-drittijiet kontrattwali tal-konsumatur. |
| --- | --- |

2.2.1

Anness I tal-Green Paper iqiegħed ukoll numru ta' mistoqsijiet dwar regoli speċifiċi applikabbli għall-Bejgħ lill-Konsumatur. Din l-opinjoni hi maħsuba biex toffri gwida lill-Kummissjoni b'reazzjoni għall-Komunikazzjoni COM(2007) 210 finali “dwar ċerti aspetti tal-bejgħ ta' prodotti tal-konsum u l-garanziji assoċjati magħhom inkluża l-analiżi tal-każ għall-introduzzjoni tar-responsabilità diretta tal-produtturi”. Il-KESE ta l-opinjoni tiegħu dwar il-Green Paper (6) waqt il-Plenarja tiegħu tal-11 u t-12 ta' Lulju 2007 u dak iż-żmien iddeċieda li ma jagħti l-ebda opinjoni dwar materji speċifiċi, jiġifieri dwar il-mistoqsijiet imqajma mill-Kummissjoni dwar id-direttiva dwar il-bejgħ lill-konsumatur, li ser tiġi kopruta fil-proposta tal-Kummissjoni għal direttiva ta' qafas dwar id-drittijiet kontrattwali tal-konsumatur.

| 2.2.2 | Fil-Green Paper tagħha l-Kummissjoni ressqet numru ta' kwistjonijiet trasversali għal konsultazzjoni pubblika. Dawn jinkludu kwistjonijiet marbuta ma' differenzi u nuqqasijiet regolatorji li l-Kummissjoni identifikat matul ir-reviżjoni ta' l-acquis tal-konsumatur, inkluż dawk li joħorġu mid-Direttiva 1999/44. |
| --- | --- |

2.2.2

Fil-Green Paper tagħha l-Kummissjoni ressqet numru ta' kwistjonijiet trasversali għal konsultazzjoni pubblika. Dawn jinkludu kwistjonijiet marbuta ma' differenzi u nuqqasijiet regolatorji li l-Kummissjoni identifikat matul ir-reviżjoni ta' l-acquis tal-konsumatur, inkluż dawk li joħorġu mid-Direttiva 1999/44.

| 2.3 | L-Istati Membri kollha ttrasponew din id-Direttiva (7). L-għan tal-Komunikazzjoni hija biex teżamina kif l-Istati Membri implentaw id-Direttiva. F'termini tas-simplifikazzjoni ta' l-ambjent regolatorju, il-Komunikazzjoni tifforma parti mill-proċess ta' reviżjoni ta' l-acquis tal-konsumatur, li hu konsistenti ma' l-objettivi ta' regolamentazzjoni aħjar mixtieqa mill-Kummissjoni, il-Parlament Ewropew u l-KESE. |
| --- | --- |

2.3

L-Istati Membri kollha ttrasponew din id-Direttiva (7). L-għan tal-Komunikazzjoni hija biex teżamina kif l-Istati Membri implentaw id-Direttiva. F'termini tas-simplifikazzjoni ta' l-ambjent regolatorju, il-Komunikazzjoni tifforma parti mill-proċess ta' reviżjoni ta' l-acquis tal-konsumatur, li hu konsistenti ma' l-objettivi ta' regolamentazzjoni aħjar mixtieqa mill-Kummissjoni, il-Parlament Ewropew u l-KESE.

| 2.4 | Id-Direttiva għandha l-għan li tarmonizza dawk il-partijiet tal-liġi tal-kuntratt tal-bejgħ lill-konsumatur li għandhom x'jaqsmu mal-garanziji legali (mandati), u fl-livell anqas, mal-garanziji kummerċjali. |
| --- | --- |

2.4

Id-Direttiva għandha l-għan li tarmonizza dawk il-partijiet tal-liġi tal-kuntratt tal-bejgħ lill-konsumatur li għandhom x'jaqsmu mal-garanziji legali (mandati), u fl-livell anqas, mal-garanziji kummerċjali.

| 2.5 | L-Istati Membri kollha kellhom jimplimentaw id-Direttiva fil-liġi nazzjonali tagħhom sa' l-1 ta' Jannar 2002 u kellhom permess jadottaw dispożizzjonijiet aktar stretti favur il-konsumatur. |
| --- | --- |

2.5

L-Istati Membri kollha kellhom jimplimentaw id-Direttiva fil-liġi nazzjonali tagħhom sa' l-1 ta' Jannar 2002 u kellhom permess jadottaw dispożizzjonijiet aktar stretti favur il-konsumatur.

| 2.6 | Il-Kummissjoni tiġbed l-attenzjoni għan-nuqqasijiet ta' xi Stati Membri fl-implimentazzjoni tad-Direttiva. |
| --- | --- |

2.6

Il-Kummissjoni tiġbed l-attenzjoni għan-nuqqasijiet ta' xi Stati Membri fl-implimentazzjoni tad-Direttiva.

3.   Sinteżi tal-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni

| 3.1 | Din il-Komunikazzjoni għandha x'taqsam ma' l-implimentazzjoni fl-Istati Membri tad-Direttiva 1999/44/KE tal-Parlament Ewropew u l-Kunsill tal-25 ta' Mejju 1999 dwar ċerti aspetti tal-bejgħ ta' prodotti tal-konsum u l-garanziji assoċjati magħhom (id-Direttiva dwar “Bejgħ lill-konsumatur”) u teżamina l-każ għall-introduzzjoni fil-livell Komunitarju tar-responsabilità diretta tal-produtturi, skond l-Artikolu 12 tad-Direttiva nnifisha. |
| --- | --- |

3.1

Din il-Komunikazzjoni għandha x'taqsam ma' l-implimentazzjoni fl-Istati Membri tad-Direttiva 1999/44/KE tal-Parlament Ewropew u l-Kunsill tal-25 ta' Mejju 1999 dwar ċerti aspetti tal-bejgħ ta' prodotti tal-konsum u l-garanziji assoċjati magħhom (id-Direttiva dwar “Bejgħ lill-konsumatur”) u teżamina l-każ għall-introduzzjoni fil-livell Komunitarju tar-responsabilità diretta tal-produtturi, skond l-Artikolu 12 tad-Direttiva nnifisha.

| 3.2 | Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tenfasizza d-diffikultajiet esperjenzati minn xi Stati Membri fl-implimentazzjoni tad-Direttiva. B'mod partikolari l-problemi jqumu mid-definizzjonijiet diverġenti ta' “konsumatur” u “bejjiegħ” fejn hemm definizzjonijiet differenti f'atti Komunitarji oħrajn. |
| --- | --- |

3.2

Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tenfasizza d-diffikultajiet esperjenzati minn xi Stati Membri fl-implimentazzjoni tad-Direttiva. B'mod partikolari l-problemi jqumu mid-definizzjonijiet diverġenti ta' “konsumatur” u “bejjiegħ” fejn hemm definizzjonijiet differenti f'atti Komunitarji oħrajn.

| 3.3 | Bl-istess mod id-definizzjoni ta' “prodotti tal-konsumatur” fl-Artikolu 1 (2)(b) tad-Direttiva tiddetermina l-għan tagħha. L-Istati Membri ttrasponew id-definizzjoni b'modi differenti. F'xi Stati Membri l-liġijiet relevanti japplikaw ukoll għall-bejgħ lill-konsumatur ta' proprjetà. |
| --- | --- |

3.3

Bl-istess mod id-definizzjoni ta' “prodotti tal-konsumatur” fl-Artikolu 1 (2)(b) tad-Direttiva tiddetermina l-għan tagħha. L-Istati Membri ttrasponew id-definizzjoni b'modi differenti. F'xi Stati Membri l-liġijiet relevanti japplikaw ukoll għall-bejgħ lill-konsumatur ta' proprjetà.

| 3.4 | Xi Stati Membri jeskludu oġġetti użati mibjugħa waqt irkanti pubbliċi fejn il-konsumatur għandu l-opportunità li jkun preżenti għall-bejgħ. Uħud użaw din l-opzjoni. Oħrajn għażlu li jillimitaw ir-responsabilità tal-bejjiegħa għal dawn il-prodotti. |
| --- | --- |

3.4

Xi Stati Membri jeskludu oġġetti użati mibjugħa waqt irkanti pubbliċi fejn il-konsumatur għandu l-opportunità li jkun preżenti għall-bejgħ. Uħud użaw din l-opzjoni. Oħrajn għażlu li jillimitaw ir-responsabilità tal-bejjiegħa għal dawn il-prodotti.

| 3.5 | Kull Stat Membru daħħal liġijiet nazzjonali li ttrasponew l-ħtiġijiet tad-Direttiva. L-Artikolu 12 jipprovdi li l-Kummissjoni tissottometti lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill, (f'perijodu speċifiku) rapport dwar l-applikazzjoni ta' din id-Direttiva fl-Istati Membri, li b'mod partikolari jeżamina fost affarijiet oħra, il-każ għall-introduzzjoni tar-responsabilità diretta tal-produtturi u, jekk ikun l-każ, jakkumpannjah bi proposti. Din il-Komunikazzjoni tħoll dak l-obbligu. |
| --- | --- |

3.5

Kull Stat Membru daħħal liġijiet nazzjonali li ttrasponew l-ħtiġijiet tad-Direttiva. L-Artikolu 12 jipprovdi li l-Kummissjoni tissottometti lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill, (f'perijodu speċifiku) rapport dwar l-applikazzjoni ta' din id-Direttiva fl-Istati Membri, li b'mod partikolari jeżamina fost affarijiet oħra, il-każ għall-introduzzjoni tar-responsabilità diretta tal-produtturi u, jekk ikun l-każ, jakkumpannjah bi proposti. Din il-Komunikazzjoni tħoll dak l-obbligu.

| 3.6 | L-I Parti ta' din il-Komunikazzjoni tirraporta dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar il-Bejgħ lill-Konsumatur fl-Istati Membri u it-II Parti teżamina l-każ għall-introduzzjoni tar-responsabilità diretta tal-produtturi lejn il-konsumaturi fil-leġislazzjoni ta' l-UE. |
| --- | --- |

3.6

L-I Parti ta' din il-Komunikazzjoni tirraporta dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar il-Bejgħ lill-Konsumatur fl-Istati Membri u it-II Parti teżamina l-każ għall-introduzzjoni tar-responsabilità diretta tal-produtturi lejn il-konsumaturi fil-leġislazzjoni ta' l-UE.

| 3.7 | It-traspożizzjoni tad-Direttiva qajmet numru ta' problemi. Uħud minn dawn jistgħu jkunu minħabba lakuni regulatorji fid-Direttiva, iżda oħrajn jistgħu diġà jitqiesu bħala traspożizzjoni żbaljata tad-Direttiva. Il-kontrolli tal-Kummissjoni urew diverġenzi sinifikanti bejn il-liġijiet nazzjonali bħala riżultat ta' l-użu tal-klawżola minima u l-għażliet regulatorji differenti pprovduti mid-Direttiva. Madankollu, attwalment m'huwiex ċar sa liema punt dawk id-diverġenzi jaffettwaw il-funzjonament tajjeb tas-Suq Intern u l-fiduċja tal-konsumatur |
| --- | --- |

3.7

It-traspożizzjoni tad-Direttiva qajmet numru ta' problemi. Uħud minn dawn jistgħu jkunu minħabba lakuni regulatorji fid-Direttiva, iżda oħrajn jistgħu diġà jitqiesu bħala traspożizzjoni żbaljata tad-Direttiva. Il-kontrolli tal-Kummissjoni urew diverġenzi sinifikanti bejn il-liġijiet nazzjonali bħala riżultat ta' l-użu tal-klawżola minima u l-għażliet regulatorji differenti pprovduti mid-Direttiva. Madankollu, attwalment m'huwiex ċar sa liema punt dawk id-diverġenzi jaffettwaw il-funzjonament tajjeb tas-Suq Intern u l-fiduċja tal-konsumatur

| 3.7.1 | Il-Green Paper resqet għall-konsultazzjoni pubblika r numru ta' kwistjonijiet trasversali marbutin mad-differenzi u n-nuqqasijiet regolatorji li l-Kummissjoni identifikat matul ir-reviżjoni tagħha ta' l-acquis, inluż dawk marbuta ma' l-implimentazzjoni tad-Direttiva. Għal dawn ir-raġunijiet, il-Kummissjoni ddeċidiet li f'dan l-istadju ma tissottometti l-ebda proposta, fir-rigward tad-Direttiva. |
| --- | --- |

3.7.1

Il-Green Paper resqet għall-konsultazzjoni pubblika r numru ta' kwistjonijiet trasversali marbutin mad-differenzi u n-nuqqasijiet regolatorji li l-Kummissjoni identifikat matul ir-reviżjoni tagħha ta' l-acquis, inluż dawk marbuta ma' l-implimentazzjoni tad-Direttiva. Għal dawn ir-raġunijiet, il-Kummissjoni ddeċidiet li f'dan l-istadju ma tissottometti l-ebda proposta, fir-rigward tad-Direttiva.

| 3.7.2 | Il-Kummissjoni kkonkludiet li, f'dak li għandu x'jaqsam mar-Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL), li m'għandix biżżejjed evidenza biex tiddetermina jekk in-nuqqas ta' regoli ta' l-UE għandux effett ħażin fuq il-fiduċja tal-konsumatur fis-suq intern. Il-kwistjoni qed tingħata aktar kunsiderazzjoni fil-kuntest tal-Green Paper. |
| --- | --- |

3.7.2

Il-Kummissjoni kkonkludiet li, f'dak li għandu x'jaqsam mar-Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL), li m'għandix biżżejjed evidenza biex tiddetermina jekk in-nuqqas ta' regoli ta' l-UE għandux effett ħażin fuq il-fiduċja tal-konsumatur fis-suq intern. Il-kwistjoni qed tingħata aktar kunsiderazzjoni fil-kuntest tal-Green Paper.

| 3.8 | Fl-opinjoni tiegħu fuq il-Green Paper dwar ir-Reviżjoni ta' l-Acquis tal-Konsumatur (8), il-KESE ikkonkluda li hu dubjuż jekk l-approċċ issuġġerit jistax iwassal għal-livell għoli u uniformi ta' protezzjoni għall-konsumatur madwar l-UE. Tenħtieġ leġitimizzazzjoni demokratika ġenwina ta' l-acquis rivedut tal-konsumatur flimkien ma' bażi legali u konċettwali ċara. Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għar-regolamentazzjoni fqira ta' l-ambjent diġitali. Kwalunkwè proposta għal regoli armonizzati f'dan il-qasam trid tkun appoġġjata minn stima ta' l-impatt tajba, u tfittex is-simplifikazzjoni u l-kjarifikazzjoni tar-regoli eżistenti. Miżuri aħjar ta' l-infurzar u t-tisħiħ jew l-introduzzjoni ta' proċessi ċari u sempliċi għall-kisba ta' rimedju għandhom jiġu enfasizzati bħala prijorità. L-armonizzazzjoni tal-leġislazzjoni tal-konsumatur madwar l-UE trid iżżomm, l-adozzjoni ta' l-aħjar u l-ogħla livell ta' protezzjoni tal-konsumatur li jista' jinstab fl-Istati Membri, bħala prinċipju gwida. |
| --- | --- |

3.8

Fl-opinjoni tiegħu fuq il-Green Paper dwar ir-Reviżjoni ta' l-Acquis tal-Konsumatur (8), il-KESE ikkonkluda li hu dubjuż jekk l-approċċ issuġġerit jistax iwassal għal-livell għoli u uniformi ta' protezzjoni għall-konsumatur madwar l-UE. Tenħtieġ leġitimizzazzjoni demokratika ġenwina ta' l-acquis rivedut tal-konsumatur flimkien ma' bażi legali u konċettwali ċara. Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għar-regolamentazzjoni fqira ta' l-ambjent diġitali. Kwalunkwè proposta għal regoli armonizzati f'dan il-qasam trid tkun appoġġjata minn stima ta' l-impatt tajba, u tfittex is-simplifikazzjoni u l-kjarifikazzjoni tar-regoli eżistenti. Miżuri aħjar ta' l-infurzar u t-tisħiħ jew l-introduzzjoni ta' proċessi ċari u sempliċi għall-kisba ta' rimedju għandhom jiġu enfasizzati bħala prijorità. L-armonizzazzjoni tal-leġislazzjoni tal-konsumatur madwar l-UE trid iżżomm, l-adozzjoni ta' l-aħjar u l-ogħla livell ta' protezzjoni tal-konsumatur li jista' jinstab fl-Istati Membri, bħala prinċipju gwida.

4.   Problemi ta' Traspożizzjoni

| 4.1 | Il-kontrolli ta' traspożizzjoni tal-Kummissjoni urew diverġenzi sinifikanti bejn il-liġijiet nazzjonali li ttrasponew d-Direttiva 1999/44/KE. Uħud minn dawn jistgħu jkunu minħabba lakuni regulatorji fid-Direttiva, oħrajn jistgħu jitqiesu bħala traspożizzjoni żbaljata tad-Direttiva. Fil-preżent m'huwiex ċar sa liema punt dawk id-diverġenzi affettwaw il-funzjonament tajjeb tas-Suq Intern u l-fiduċja tal-konsumatur. Il-KESE jirrakkomanda li, kemm jista' jkun malajr, il-Kummissjoni tistudja, l-implikazzjonijiet kemm għas-suq Intern u l-fiduċja tal-konsumatur, bħala kwistjoni urġenti u għandha tieħu azzjoni ta' infurzar kontra dawk l-Istati Membri li naqsu (9).. |
| --- | --- |

4.1

Il-kontrolli ta' traspożizzjoni tal-Kummissjoni urew diverġenzi sinifikanti bejn il-liġijiet nazzjonali li ttrasponew d-Direttiva 1999/44/KE. Uħud minn dawn jistgħu jkunu minħabba lakuni regulatorji fid-Direttiva, oħrajn jistgħu jitqiesu bħala traspożizzjoni żbaljata tad-Direttiva. Fil-preżent m'huwiex ċar sa liema punt dawk id-diverġenzi affettwaw il-funzjonament tajjeb tas-Suq Intern u l-fiduċja tal-konsumatur. Il-KESE jirrakkomanda li, kemm jista' jkun malajr, il-Kummissjoni tistudja, l-implikazzjonijiet kemm għas-suq Intern u l-fiduċja tal-konsumatur, bħala kwistjoni urġenti u għandha tieħu azzjoni ta' infurzar kontra dawk l-Istati Membri li naqsu (9)..

5.   Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL)

| 5.1 | Xi Stati Membri introduċew forom differenti ta' Responsabilità Diretta tal-Produtturi. Dawn ivarjaw konsiderevolment dwar il-kondizzjonijiet u l-modalitajiet. Id-Direttiva ta' l-1999 titlob lill-Kummissjoni sabiex teżamina l-każ ta' l-introduzzjoni tar-Responsabilità Diretta tal-Produtturi u, jekk hu l-każ, tissottometti proposta. Mis-17-il Stat Membru li wieġbu l-kwestjonarju tal-Kummissjoni, 7 introduċew xi forma ta' Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL) għalkemm il-kondizzjonijiet sabiex jsiru talbiet diretti kontra l-produtturi jvarjaw konsiderevolment. Hemm ukoll oġġezzjonijiet qawwija minn xi Stati Membri u minn xi suġġetti interessati, li uħud minnhom issuġġerew li għadu kmieni wisq biex jiġu evalwati l-effetti tiegħu dwar il-bżonn ta' emenda iżolata għad-Direttiva 1999/44/KE (10).. |
| --- | --- |

5.1

Xi Stati Membri introduċew forom differenti ta' Responsabilità Diretta tal-Produtturi. Dawn ivarjaw konsiderevolment dwar il-kondizzjonijiet u l-modalitajiet. Id-Direttiva ta' l-1999 titlob lill-Kummissjoni sabiex teżamina l-każ ta' l-introduzzjoni tar-Responsabilità Diretta tal-Produtturi u, jekk hu l-każ, tissottometti proposta. Mis-17-il Stat Membru li wieġbu l-kwestjonarju tal-Kummissjoni, 7 introduċew xi forma ta' Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL) għalkemm il-kondizzjonijiet sabiex jsiru talbiet diretti kontra l-produtturi jvarjaw konsiderevolment. Hemm ukoll oġġezzjonijiet qawwija minn xi Stati Membri u minn xi suġġetti interessati, li uħud minnhom issuġġerew li għadu kmieni wisq biex jiġu evalwati l-effetti tiegħu dwar il-bżonn ta' emenda iżolata għad-Direttiva 1999/44/KE (10)..

| 5.2 | Suġġetti interessati u l-Istati Membri għandhom opinjonijiet diverġenti dwar l-impatt tar-Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL) fuq il-livell ta' protezzjoni tal-konsumatur u s-Suq Intern. Il-maġġoranza ta' l-Istati Membri u numru ta' suġġetti intressati jikkonsidra li r-Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL) potenzjalment iżżid il-protezzjoni tal-konsumatur. Madankollu hemm nuqqas ta' qbil bejn l-Istati Membri dwar r-Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL), xi wħud jikkunsidraw li l-produttur jinsab f'pożizzjoni aħjar mill-bejjiegħ sabiex iġib il-prodotti konformi mal-kuntratt. Oħrajn jemmnu li r-Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL) ma żżidx il-protezzjoni tal-konsumatur iżda minflok twassal għal inċertezza legali. Il-KESE jemmen li tenħtieġ aktar informazzjoni dwar dawn il-punti. |
| --- | --- |

5.2

Suġġetti interessati u l-Istati Membri għandhom opinjonijiet diverġenti dwar l-impatt tar-Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL) fuq il-livell ta' protezzjoni tal-konsumatur u s-Suq Intern. Il-maġġoranza ta' l-Istati Membri u numru ta' suġġetti intressati jikkonsidra li r-Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL) potenzjalment iżżid il-protezzjoni tal-konsumatur. Madankollu hemm nuqqas ta' qbil bejn l-Istati Membri dwar r-Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL), xi wħud jikkunsidraw li l-produttur jinsab f'pożizzjoni aħjar mill-bejjiegħ sabiex iġib il-prodotti konformi mal-kuntratt. Oħrajn jemmnu li r-Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL) ma żżidx il-protezzjoni tal-konsumatur iżda minflok twassal għal inċertezza legali. Il-KESE jemmen li tenħtieġ aktar informazzjoni dwar dawn il-punti.

| 5.3 | Numru ta' suġġetti interessati u xi Stati Membri jikkonsidraw li r-responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL) tista' tikkawża piż finanzjarju sinifikanti għan-negozji għaliex il-produtturi jkollhom jiżviluppaw sistemi biex jilqgħu l-ilmenti u jagħmlu provviżjoni finanzjarja għall-espożizzjoni għal din ir-responsabilità. Madankollu ma teżistix unanimità, Stati Membri u suġġetti interessati oħra ma jaqblux. |
| --- | --- |

5.3

Numru ta' suġġetti interessati u xi Stati Membri jikkonsidraw li r-responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL) tista' tikkawża piż finanzjarju sinifikanti għan-negozji għaliex il-produtturi jkollhom jiżviluppaw sistemi biex jilqgħu l-ilmenti u jagħmlu provviżjoni finanzjarja għall-espożizzjoni għal din ir-responsabilità. Madankollu ma teżistix unanimità, Stati Membri u suġġetti interessati oħra ma jaqblux.

| 5.4 | L-eżistenza ta' diversi reġimi ta' Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL) hija problema potenzjali għas-suq Intern. F'dan l-istadju, il-Kummissjoni ma rnexxiliex tislet konklużjonijiet finali. Ma hemmx biżżejjed evidenza biex tiddetermina jekk in-nuqqas ta' regoli ta' l-UE dwar ir-Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL) għandhomx effett negattiv fuq il-fiduċja tal-konsumatur fis-suq Intern. |
| --- | --- |

5.4

L-eżistenza ta' diversi reġimi ta' Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL) hija problema potenzjali għas-suq Intern. F'dan l-istadju, il-Kummissjoni ma rnexxiliex tislet konklużjonijiet finali. Ma hemmx biżżejjed evidenza biex tiddetermina jekk in-nuqqas ta' regoli ta' l-UE dwar ir-Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL) għandhomx effett negattiv fuq il-fiduċja tal-konsumatur fis-suq Intern.

| 5.5 | Il-każ biex ir-Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL) issir obbligatorju fl-Istati Membri għadha l-bogħod milli tinqata'. Ir-Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL) tintroduċi katina estiża ta' responsabilità meta mqabbla ma' talba kontra l-bejjiegħ. Kollox jiddependi fuq il-prodott jew servizz ikkonċernat. Xiri transkonfinali għal prodotti kbar bħal ma huma l-karozzi jinvolvu direttament lill-manifattur. Madankollu, grazzi għall-Leġislazzjoni tal-Komunità Ewropea bejjiegħ jew distributur tal-karozzi jrid jirrispetta l-garanzija tal-manifattur irrispettivament minn fejn tinxtara l-vettura. Akkwisti transkonfinali ta' inbejjed u spirti, li kull ma jmur qed isir parti aktar importanti mis-Suq Intern, huma diffiċli biex jiġu nfurzati kemm kontra l-bejjiegħ jew il-“manifattur” sakemm ix-xerrej mhux qed jagħmel żjajjar spissi lejn Stat Membru ieħor minn fejn inxtraw il-prodotti. B'mod ġenerali l-introduzzjoni tar-Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL), fuq il-prodotti għall-konsum, tista' żżid il-protezzjoni tal-konsumaturi u l-fiduċja tal-konsumaturi fis-Suq Uniku. |
| --- | --- |

5.5

Il-każ biex ir-Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL) issir obbligatorju fl-Istati Membri għadha l-bogħod milli tinqata'. Ir-Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL) tintroduċi katina estiża ta' responsabilità meta mqabbla ma' talba kontra l-bejjiegħ. Kollox jiddependi fuq il-prodott jew servizz ikkonċernat. Xiri transkonfinali għal prodotti kbar bħal ma huma l-karozzi jinvolvu direttament lill-manifattur. Madankollu, grazzi għall-Leġislazzjoni tal-Komunità Ewropea bejjiegħ jew distributur tal-karozzi jrid jirrispetta l-garanzija tal-manifattur irrispettivament minn fejn tinxtara l-vettura. Akkwisti transkonfinali ta' inbejjed u spirti, li kull ma jmur qed isir parti aktar importanti mis-Suq Intern, huma diffiċli biex jiġu nfurzati kemm kontra l-bejjiegħ jew il-“manifattur” sakemm ix-xerrej mhux qed jagħmel żjajjar spissi lejn Stat Membru ieħor minn fejn inxtraw il-prodotti. B'mod ġenerali l-introduzzjoni tar-Responsabilità Diretta tal-Produtturi (DPL), fuq il-prodotti għall-konsum, tista' żżid il-protezzjoni tal-konsumaturi u l-fiduċja tal-konsumaturi fis-Suq Uniku.

| 5.6 | Il-kwistjoni tar-Responsabilità Diretta tal-Produtturi tirrikjedi studju aktar fil-fond flimkien ma' Studju ta' l-Impatt dettaljat. |
| --- | --- |

5.6

Il-kwistjoni tar-Responsabilità Diretta tal-Produtturi tirrikjedi studju aktar fil-fond flimkien ma' Studju ta' l-Impatt dettaljat.

Brussell, it-13 ta' Frar 2008

Il-President

tas-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  L-Università ta' Bielfield (il-Ġermanja) żviluppat analiżi komparattiva tar-regolamenti nazzjonali differenti, inkluż l-ostakoli possibbli għall-kummerċ jew distorsjonijiet tal-kompetizzjoni, li huma konsegwenza tat-tmien direttivi mniżżla fin-nota 3 tal-qiegħ tal-paġna (dan l-istudju komparattiv jista' jinkiseb minn http://ec.europa.eu/consumers/cons_int/safe_shop/acquis/comp_analysis_en.pdf).

1

(2)  COM(2006) 744 finali (“il-Green Paper”).

2

(3)  Direttiva tal-Kunsill 85/577/KEE ta' l-20 ta' Diċembru 1985 biex tħares lill-konsumatur rigward kuntratti nnegozjati barra mill-lok tan-negozju, ĠU L 372, 31.12.1985, pġ.31.

3

Direttiva tal-Kunsill 90/314/KEE tat-13 ta' Ġunju 1990 dwar il-ivvjaġġi kollox kompriż, il-vaganzi kollox kompriż u tours kollox kompriż, ĠU L 158, 23.6.1990, pġ.59.

Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE tal-5 ta' April 1993 dwar il-klawżoli inġusti f'kuntratti mal-konsumatur, ĠU L 95, 21.4.1993, pġ. 29

Direttiva 94/47/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta' Ottubru 1994 dwar il-protezzjoni tax-xerrejja f'dak li għandu x'jaqsam ma' ċerti aspetti tal-kuntratti li għandhom x'jaqsmu max-xirit tad-dritt għall-użu tal-propjetà immobbli fuq bażi ta' timeshare, ĠU L 280, 29.10.1994, pġ.83

Direttiva 97/7/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill ta' l-20 ta' Mejju 1997 dwar il-protezzjoni tal-konsumaturi in rigward ta' kuntratti li jsiru mill-bogħod, ĠU L 144, 4.6.1997, pġ. 19.

Direttiva 98/6/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta' Frar 1998 dwar il-protezzjoni tal-konsumatur fl-indikazzjoni tal-prezzijiet tal-prodotti offruti lill-konsumatur, ĠU L 80, 18.3.1998, pġ. 27.

Direttiva 98/27/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-19 ta' Mejju 1998 dwar inġunzjonijiet għall-protezzjoni ta' l-interessi tal-konsumaturi, ĠU L 166, 11.6.1998, pġ. 51.

Direttiva 1999/44/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta' Mejju 1999 dawr ċerti aspetti tal-bejgħ ta' oġġetti tal-konsum u garanziji assoċjati magħhom, ĠU L 171, 7.7.1999, pġ. 12.

(4)  UGAL: Unjoni ta' Gruppi Indipendenti ta' Bejjiegħa ta' l-Ewropa

4

(5)  Ara nota 1.

5

(6)  CESE 984/2007, rapporteur is-Sur Adams, ĠU C 256 27.10.2007

6

(7)  ĠU L 171.07.07.1999 pġ. 12.

7

(8)  CESE 984/ 2007, ĠU C 256, 27.10.2007.

8

(9)  Ara nota 1.

9

(10)  Ara nota 3.

10

---

| 25.6.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 162/35 |
| --- | --- | --- | --- |

25.6.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 162/35

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku Soċjali Ewropew dwar Ir-Rapport mill-Kummissjoni dwar il-Politika dwar il-Kompetizzjoni 2006

COM(2007) 358 finali

(2008/C 162/05)

Nhar il-25 ta' Ġunju 2007, il-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet, b'konformità ma' l-Artikolu 262 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

Ir-Rapport dwar il-Politika dwar il-Kompetizzjoni 2006

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar il-31 ta' Jannar 2008. Ir-rapporteur kien is-Sur Chiriaco.

Matul l-442 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet fit-13 u l-14 ta' Frar 2008 (seduta tat-13 ta' Frar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni b'141 vot favur, 3 voti kontra u 5 astensjonijiet.

1.   Introduzzjoni

| 1.1 | Ir-Rapport dwar il-Politika dwar il-Kompetizzjoni jenfasizza l-bidliet li saru fl-organizzazzjoni interna u l-metodi ta' ħidma tal-Kummissjoni f'dan il-qasam u jipprovdi evidenza tal-mod li bih il-Kummissjoni tassigura gvernanza ekonomika Ewropea konsistenti b'konformità ma' l-objettivi ta' Lisbona. |
| --- | --- |

1.1

Ir-Rapport dwar il-Politika dwar il-Kompetizzjoni jenfasizza l-bidliet li saru fl-organizzazzjoni interna u l-metodi ta' ħidma tal-Kummissjoni f'dan il-qasam u jipprovdi evidenza tal-mod li bih il-Kummissjoni tassigura gvernanza ekonomika Ewropea konsistenti b'konformità ma' l-objettivi ta' Lisbona.

2.   Strumenti

2.1   Antitrust (1) — Artikoli 81 u 82 KE (2)

| 2.1.1 | Fil-fehma tal-Kummissjoni, il-multi huma ferm importanti bħala deterrent għall-kumpaniji kontra l-ksur tal-liġi.
  Ġie adottat limitu ġdid għall-Immunità mill-Multi u t-Tnaqqis tal-Multi f'każijiet ta' Kartelli. Skond linji ta' gwida ġodda, l-ammont tal-multa huwa bbażat fuq perċentwali tal-bejgħ annwali ta' l-impriża tal-prodott rilevanti (sa 30 %) skond in-numru ta' snin tal-parteċipazzjoni ta' l-impriża. Il-multa tista' tiżdied sa 100 % għal dawk li jwettqu l-offiżi ripetutament. |
| --- | --- |

2.1.1

Fil-fehma tal-Kummissjoni, il-multi huma ferm importanti bħala deterrent għall-kumpaniji kontra l-ksur tal-liġi.

Ġie adottat limitu ġdid għall-Immunità mill-Multi u t-Tnaqqis tal-Multi f'każijiet ta' Kartelli. Skond linji ta' gwida ġodda, l-ammont tal-multa huwa bbażat fuq perċentwali tal-bejgħ annwali ta' l-impriża tal-prodott rilevanti (sa 30 %) skond in-numru ta' snin tal-parteċipazzjoni ta' l-impriża. Il-multa tista' tiżdied sa 100 % għal dawk li jwettqu l-offiżi ripetutament.

| 2.1.2 | Sabiex ikun hemm sistema ta' kontroll iktar effettiva, ġiet adottata Green Paper dwar azzjonijiet ta' danni għall-ksur tar-regoli ta' l-antitrust ta' l-UE kif jinsabu fl-Artikoli 81 u 82 tat-Trattat tal-KE. Il-Green Paper qanqlet diskussjoni intensa madwar l-Ewropa, li rriżulta f'iktar minn 150 sottomissjoni mill-gvernijiet, mill-awtoritajiet tal-kompetizzjoni, mill-industrija, mill-organizzazzjonijiet tal-konsumaturi, mingħand l-avukati u mill-akkademiċi fl-Istati Membri individwali.
  Fl-opinjoni tiegħu dwar il-Green Paper (3), wara ħafna dibattitu, il-KESE wkoll laqa' l-inizjattiva tal-Kummissjoni. |
| --- | --- |

2.1.2

Sabiex ikun hemm sistema ta' kontroll iktar effettiva, ġiet adottata Green Paper dwar azzjonijiet ta' danni għall-ksur tar-regoli ta' l-antitrust ta' l-UE kif jinsabu fl-Artikoli 81 u 82 tat-Trattat tal-KE. Il-Green Paper qanqlet diskussjoni intensa madwar l-Ewropa, li rriżulta f'iktar minn 150 sottomissjoni mill-gvernijiet, mill-awtoritajiet tal-kompetizzjoni, mill-industrija, mill-organizzazzjonijiet tal-konsumaturi, mingħand l-avukati u mill-akkademiċi fl-Istati Membri individwali.

Fl-opinjoni tiegħu dwar il-Green Paper (3), wara ħafna dibattitu, il-KESE wkoll laqa' l-inizjattiva tal-Kummissjoni.

| 2.1.3 | Fir-rigward ta' l-azzjoni li ttieħdet fuq il-kartelli, il-Kummissjoni ħarġet seba' deċiżjonijiet finali, b'multi mogħtija lil 41 kumpanija b'total ta' EUR 1 846 miljun (meta mqabbla ma' 33 kumpanija li ngħataw multa globali ta' EUR 683 miljun fl-2005). |
| --- | --- |

2.1.3

Fir-rigward ta' l-azzjoni li ttieħdet fuq il-kartelli, il-Kummissjoni ħarġet seba' deċiżjonijiet finali, b'multi mogħtija lil 41 kumpanija b'total ta' EUR 1 846 miljun (meta mqabbla ma' 33 kumpanija li ngħataw multa globali ta' EUR 683 miljun fl-2005).

2.2   Il-kontroll ta' l-amalgamazzjonijiet (4)

| 2.2.1 | Permezz ta' konsultazzjoni pubblika, il-Kummissjoni impenjat ruħha sabiex tiġi pprovduta gwida aħjar fuq kwistjonijiet ġurisdizzjonali
   (5) fil-kontroll ta' l-amalgamazzjonijiet (6).
  Avviż li għall-ewwel kien mistenni li jiġi adottat fl-2007, ser jissostitwixxi l-Avviżi eżistenti dwar il-kwistjoni. |
| --- | --- |

2.2.1

Permezz ta' konsultazzjoni pubblika, il-Kummissjoni impenjat ruħha sabiex tiġi pprovduta gwida aħjar fuq kwistjonijiet ġurisdizzjonali
   (5) fil-kontroll ta' l-amalgamazzjonijiet (6).

Avviż li għall-ewwel kien mistenni li jiġi adottat fl-2007, ser jissostitwixxi l-Avviżi eżistenti dwar il-kwistjoni.

| 2.2.2 | F'termini ta' l-applikazzjoni tar-regoli, in-numru ta' amalgamazzjonijiet innotifikati lill-Kummissjoni fl-2006 laħaq it-356. Bħala total il-Kummissjoni adottat 352 deċiżjoni finali matul is-sena, li 207 minnhom ittieħdu skond il-proċedura simplifikata. |
| --- | --- |

2.2.2

F'termini ta' l-applikazzjoni tar-regoli, in-numru ta' amalgamazzjonijiet innotifikati lill-Kummissjoni fl-2006 laħaq it-356. Bħala total il-Kummissjoni adottat 352 deċiżjoni finali matul is-sena, li 207 minnhom ittieħdu skond il-proċedura simplifikata.

2.3   Il-kontroll ta' l-għajnuna mill-Istat

| 2.3.1 | Il-Kummissjoni ssimplifikat l-approvazzjoni ta' l-għajnuna reġjonali billi adottat Regolament għall-eżenzjoni ta' kategorija
   (7); għajnuna għar-Riċerka, l-Iżvilupp u l-Innovazzjoni (R,D&I) (8) permezz ta' l-adozzjoni ta' qafas ġdid; għajnuna għall-investiment fl-SMEs
   (9) billi jittejjeb l-aċċess għall-finanzi għall-SMEs; u għajnuna għall-ħarsien ambjentali.
  Fl-aħħarnett, il-Kummissjoni adottat Regolament

  de minimis

   (10) ġdid. Taħt ir-Regolament il-ġdid, għajnuna sa EUR 200 000 (11) mogħtija fuq tliet snin fiskali ma tkunx meqjusa bħala għajnuna mill-Istat. |
| --- | --- |

2.3.1

Il-Kummissjoni ssimplifikat l-approvazzjoni ta' l-għajnuna reġjonali billi adottat Regolament għall-eżenzjoni ta' kategorija
   (7); għajnuna għar-Riċerka, l-Iżvilupp u l-Innovazzjoni (R,D&I) (8) permezz ta' l-adozzjoni ta' qafas ġdid; għajnuna għall-investiment fl-SMEs
   (9) billi jittejjeb l-aċċess għall-finanzi għall-SMEs; u għajnuna għall-ħarsien ambjentali.

Fl-aħħarnett, il-Kummissjoni adottat Regolament

  de minimis

   (10) ġdid. Taħt ir-Regolament il-ġdid, għajnuna sa EUR 200 000 (11) mogħtija fuq tliet snin fiskali ma tkunx meqjusa bħala għajnuna mill-Istat.

| 2.3.2 | F'termini ta' l-implimentazzjoni tar-regoli, fl-2006, il-Kummissjoni analizzat 921 każ ta' għajnuna mill-Istat, li jirrappreżentaw żieda ta' 36 % fuq l-2005. Il-Kummissjoni adottat 710 deċiżjonijiet finali, fil-biċċa l-kbira tal-każijiet — 91 % — bl-approvazzjoni ta' l-għajnuna, mingħajr investigazzjoni formali, fejn ikkonkludiet li l-miżuri kienu kompatibbli mar-regoli dwar il-kompetizzjoni ħielsa. |
| --- | --- |

2.3.2

F'termini ta' l-implimentazzjoni tar-regoli, fl-2006, il-Kummissjoni analizzat 921 każ ta' għajnuna mill-Istat, li jirrappreżentaw żieda ta' 36 % fuq l-2005. Il-Kummissjoni adottat 710 deċiżjonijiet finali, fil-biċċa l-kbira tal-każijiet — 91 % — bl-approvazzjoni ta' l-għajnuna, mingħajr investigazzjoni formali, fejn ikkonkludiet li l-miżuri kienu kompatibbli mar-regoli dwar il-kompetizzjoni ħielsa.

| 2.3.3 | Barra minn hekk, filwaqt li l-Kummissjoni temmen li l-għajnuna għat-taħriġ tista' tikkontribwixxi għall-interess komuni, hija evalwat b'mod rigoruż l-għajnuna għas-Salvataġġ u għar-Ristrutturar (R&R) lill-kumpaniji f'diffikultà, u kkunsidrat bħala leġittimi biss dawk li jkunu ssodisfaw kundizzjonijiet stretti (12). |
| --- | --- |

2.3.3

Barra minn hekk, filwaqt li l-Kummissjoni temmen li l-għajnuna għat-taħriġ tista' tikkontribwixxi għall-interess komuni, hija evalwat b'mod rigoruż l-għajnuna għas-Salvataġġ u għar-Ristrutturar (R&R) lill-kumpaniji f'diffikultà, u kkunsidrat bħala leġittimi biss dawk li jkunu ssodisfaw kundizzjonijiet stretti (12).

3.   L-iżviluppi settorjali

3.1   L-enerġija

| 3.1.1 | Ir-rapport finali dwar l-inkjesta settorjali, li ġie adottat mill-Kummissjoni fl-10 ta' Jannar 2007 (13) enfasizza ż-żjidiet sinifikanti fil-prezzijiet bl-ingrossa tal-gass u ta' l-elettriku u l-għażla relattivament limitata għall-klijenti minħabba l-ostakoli għad-dħul. |
| --- | --- |

3.1.1

Ir-rapport finali dwar l-inkjesta settorjali, li ġie adottat mill-Kummissjoni fl-10 ta' Jannar 2007 (13) enfasizza ż-żjidiet sinifikanti fil-prezzijiet bl-ingrossa tal-gass u ta' l-elettriku u l-għażla relattivament limitata għall-klijenti minħabba l-ostakoli għad-dħul.

| 3.1.2 | Il-Kummissjoni wettqet numru ta' investigazzjonijiet ta' l-antitrust dwar ħżin tal-kapaċità tan-netwerk u tal-ħażna, riservazzjonijiet tal-kapaċità fit-tul, qsim tas-suq u kuntratti fit-tul bejn bejjiegħa bl-ingrossa/bejjiegħa bl-imnut u klijenti aħħarin. |
| --- | --- |

3.1.2

Il-Kummissjoni wettqet numru ta' investigazzjonijiet ta' l-antitrust dwar ħżin tal-kapaċità tan-netwerk u tal-ħażna, riservazzjonijiet tal-kapaċità fit-tul, qsim tas-suq u kuntratti fit-tul bejn bejjiegħa bl-ingrossa/bejjiegħa bl-imnut u klijenti aħħarin.

| 3.1.3 | Fil-qasam ta' l-amalgamazzjonijiet fis-settur ta' l-enerġija, il-Kummissjoni kkunsidrat u ħarġet numru kbir ta' deċiżjonijiet. L-aktar każijiet kumplessi mill-perspettiva tal-kompetizzjoni kienu DONG/Elsam/Energi E2
   (14) u Gaz de France/Suez
   (15)
  . |
| --- | --- |

3.1.3

Fil-qasam ta' l-amalgamazzjonijiet fis-settur ta' l-enerġija, il-Kummissjoni kkunsidrat u ħarġet numru kbir ta' deċiżjonijiet. L-aktar każijiet kumplessi mill-perspettiva tal-kompetizzjoni kienu DONG/Elsam/Energi E2
   (14) u Gaz de France/Suez
   (15)
  .

| 3.1.4 | Il-ħidma fuq il-kontroll ta' l-għajnuna mill-Istat uriet li l-kuntratti bejn l-operaturi tan-netwerk pubbliku u l-ġeneraturi fl-Ungerija u l-Polonja wasslu għall-esklużjoni ta' partijiet tas-swieq bl-ingrossa fl-Italja ċerti kumpaniji industrijali jibbenefikaw minn tariffi ta' l-elettriku favorevoli taħt il-prezz tas-suq. Kienet importanti wkoll id-deċiżjoni għall-għajnuna mill-Istat fil-qasam ta' l-enerġija rinnovabbli mmirata li tassigura li l-finanzi pubbliċi jkopru biss każijiet eċċezzjonali u ma tiffavorixxix lill-kumpaniji jew l-attivitajiet li ma jilħqux l-istandards meħtieġa. |
| --- | --- |

3.1.4

Il-ħidma fuq il-kontroll ta' l-għajnuna mill-Istat uriet li l-kuntratti bejn l-operaturi tan-netwerk pubbliku u l-ġeneraturi fl-Ungerija u l-Polonja wasslu għall-esklużjoni ta' partijiet tas-swieq bl-ingrossa fl-Italja ċerti kumpaniji industrijali jibbenefikaw minn tariffi ta' l-elettriku favorevoli taħt il-prezz tas-suq. Kienet importanti wkoll id-deċiżjoni għall-għajnuna mill-Istat fil-qasam ta' l-enerġija rinnovabbli mmirata li tassigura li l-finanzi pubbliċi jkopru biss każijiet eċċezzjonali u ma tiffavorixxix lill-kumpaniji jew l-attivitajiet li ma jilħqux l-istandards meħtieġa.

3.2   Is-servizzi finanzjarji

| 3.2.1 | Fl-2005 il-Kummissjoni fetħet inkjesta fis-settur bankarju bl-imnut
   (16), b'mod partikulari fir-rigward tal-kompetizzjoni transkonfinali. Ir-rapport finali ppubblikat fil-31 ta' Jannar 2007 u l-problemi potenzjali ta' kompetizzjoni identifikati jinkludu ostakoli għad-dħul, frammentazzjoni tas-suq u l-grad għoli ta' konċentrazzjoni fost min joħroġ u min jakkwista l-kards ta' ħlas. |
| --- | --- |

3.2.1

Fl-2005 il-Kummissjoni fetħet inkjesta fis-settur bankarju bl-imnut
   (16), b'mod partikulari fir-rigward tal-kompetizzjoni transkonfinali. Ir-rapport finali ppubblikat fil-31 ta' Jannar 2007 u l-problemi potenzjali ta' kompetizzjoni identifikati jinkludu ostakoli għad-dħul, frammentazzjoni tas-suq u l-grad għoli ta' konċentrazzjoni fost min joħroġ u min jakkwista l-kards ta' ħlas.

| 3.2.2 | Il-Kummissjoni ppubblikat ir-rapport interim tagħha dwar l-inkjesta estensiva tagħha fuq l-assigurazzjoni kummerċjali fl-24 ta' Jannar 2007. |
| --- | --- |

3.2.2

Il-Kummissjoni ppubblikat ir-rapport interim tagħha dwar l-inkjesta estensiva tagħha fuq l-assigurazzjoni kummerċjali fl-24 ta' Jannar 2007.

| 3.2.3 | Barraminhekk, il-Kummissjoni kklerjat numru kbir ta' konċentrazzjonijiet fil-qasam tas-servizzi finanzjarji bħall-każ Talanx Aktiengesellschaft
   (17). |
| --- | --- |

3.2.3

Barraminhekk, il-Kummissjoni kklerjat numru kbir ta' konċentrazzjonijiet fil-qasam tas-servizzi finanzjarji bħall-każ Talanx Aktiengesellschaft
   (17).

| 3.2.4 | Il-Kummissjoni kellha wkoll tiżgura, permezz tal-kontroll ta' l-għajnuna mill-Istat tagħha, kundizzjonijiet ugwali fis-servizzi finanzjarji, speċjalment għall-parteċipanti l-ġodda u għall-banek barranin. Hija talbet ukoll għar-revoka ta' l-iskema ta' għajnuna fiskali eżistenti tal-Lussemburgu favur il-holdings eżenti. |
| --- | --- |

3.2.4

Il-Kummissjoni kellha wkoll tiżgura, permezz tal-kontroll ta' l-għajnuna mill-Istat tagħha, kundizzjonijiet ugwali fis-servizzi finanzjarji, speċjalment għall-parteċipanti l-ġodda u għall-banek barranin. Hija talbet ukoll għar-revoka ta' l-iskema ta' għajnuna fiskali eżistenti tal-Lussemburgu favur il-holdings eżenti.

3.3   Il-komunikazzjonijiet elettroniċi

| 3.3.1 | Il-maġġoranza vasta ta' fornituri ta' servizzi ta' komunikazzjoni elettronika joperaw fi ħdan il-konfini tal-qafas regolatorju ta' l-UE għan-netwerks u għas-servizzi ta' komunikazzjoni elettronika. Il-Kummissjoni b'hekk irrakkomandat 18-il-suq ta' prodotti u servizzi speċifiku kemm fil-livell tal-bejgħ bl-ingrossa kif ukoll fil-livell tal-bejgħ bl-imnut għal regolamentazzjoni

  ex ante
  mir-regolaturi nazzjonali (18). Is-swieq ta' l-aċċess għall-broadband jipprovdu eżempju interessanti ta' l-applikazzjoni simultanja tar-regolamentazzjoni ex ante speċifika skond is-settur u l-liġi tal-kompetizzjoni ex post. |
| --- | --- |

3.3.1

Il-maġġoranza vasta ta' fornituri ta' servizzi ta' komunikazzjoni elettronika joperaw fi ħdan il-konfini tal-qafas regolatorju ta' l-UE għan-netwerks u għas-servizzi ta' komunikazzjoni elettronika. Il-Kummissjoni b'hekk irrakkomandat 18-il-suq ta' prodotti u servizzi speċifiku kemm fil-livell tal-bejgħ bl-ingrossa kif ukoll fil-livell tal-bejgħ bl-imnut għal regolamentazzjoni

  ex ante
  mir-regolaturi nazzjonali (18). Is-swieq ta' l-aċċess għall-broadband jipprovdu eżempju interessanti ta' l-applikazzjoni simultanja tar-regolamentazzjoni ex ante speċifika skond is-settur u l-liġi tal-kompetizzjoni ex post.

3.4   It-teknoloġija ta' l-informatika

| 3.4.1 | Il-Kummissjoni kompliet tiżgura li l-kompetizzjoni ma tkunx mgħawġa fis-settur tat-teknoloġija ta' l-informatika, ikkaratterizzat minn konverġenza diġitali, mill-importanza dejjem tikber ta' l-interoperabbiltà.
  F'dan ir-rigward, il-każ tal-
  Microsoft
  , li qalgħet multa talli ma pprovdietx l-informazzjoni mitluba mill-Kummissjoni fil-ħin, huwa sinifikattiv ħafna. It-tweġiba kontra d-deċiżjoni tal-Kummissjoni, min-naħa tal-Microsoft, ġie rrifjutat mill-Qorti tal-Prim'Istanza (19) bis-sentenza tas-17 ta' Settembru 2007 (20). |
| --- | --- |

3.4.1

Il-Kummissjoni kompliet tiżgura li l-kompetizzjoni ma tkunx mgħawġa fis-settur tat-teknoloġija ta' l-informatika, ikkaratterizzat minn konverġenza diġitali, mill-importanza dejjem tikber ta' l-interoperabbiltà.

F'dan ir-rigward, il-każ tal-
  Microsoft
  , li qalgħet multa talli ma pprovdietx l-informazzjoni mitluba mill-Kummissjoni fil-ħin, huwa sinifikattiv ħafna. It-tweġiba kontra d-deċiżjoni tal-Kummissjoni, min-naħa tal-Microsoft, ġie rrifjutat mill-Qorti tal-Prim'Istanza (19) bis-sentenza tas-17 ta' Settembru 2007 (20).

| 3.4.2 | Fil-qasam tal-kontroll ta' l-amalgamazzjonijiet, il-Kummissjoni kklerjat il-konċentrazzjonijiet bejn Nokia u n-negozju ta' tagħmir tan-netwerk tas-Siemens AG u bejn Alcatel u Lucent Technologies, fejn ikkonkludiet li l-istruttura tas-suq għall-provvista ta' tagħmir tan-netwerking ottiku u s-soluzzjonijiet ta' aċċess għall-broadband kienet se tibqa' kompetittiva anke wara t-tranżazzjoni proposta. |
| --- | --- |

3.4.2

Fil-qasam tal-kontroll ta' l-amalgamazzjonijiet, il-Kummissjoni kklerjat il-konċentrazzjonijiet bejn Nokia u n-negozju ta' tagħmir tan-netwerk tas-Siemens AG u bejn Alcatel u Lucent Technologies, fejn ikkonkludiet li l-istruttura tas-suq għall-provvista ta' tagħmir tan-netwerking ottiku u s-soluzzjonijiet ta' aċċess għall-broadband kienet se tibqa' kompetittiva anke wara t-tranżazzjoni proposta.

3.5   Il-Medja

| 3.5.1 | L-għan tal-politika tal-kompetizzjoni fis-settur tal-medja huwa li jiġu garantiti kundizzjonijiet ugwali, kemm bejn operaturi kummerċjali differenti kif ukoll bejn operaturi kummerċjali u operaturi ffinanzjati b'fondi pubbliċi. |
| --- | --- |

3.5.1

L-għan tal-politika tal-kompetizzjoni fis-settur tal-medja huwa li jiġu garantiti kundizzjonijiet ugwali, kemm bejn operaturi kummerċjali differenti kif ukoll bejn operaturi kummerċjali u operaturi ffinanzjati b'fondi pubbliċi.

| 3.5.2 | Fil-qasam tax-xandir diġitali, il-Kummissjoni fetħet proċeduri ta' ksur biex tinvestiga jekk il-leġislazzjoni Taljana li tirregola l-bidla diġitali timponiex restrizzjonijiet fuq ix-xandara u tagħtix vantaġġi kompetittivi lil operaturi tax-xandir analogu eżistenti, kontra d-Direttiva tal-Kompetizzjoni. |
| --- | --- |

3.5.2

Fil-qasam tax-xandir diġitali, il-Kummissjoni fetħet proċeduri ta' ksur biex tinvestiga jekk il-leġislazzjoni Taljana li tirregola l-bidla diġitali timponiex restrizzjonijiet fuq ix-xandara u tagħtix vantaġġi kompetittivi lil operaturi tax-xandir analogu eżistenti, kontra d-Direttiva tal-Kompetizzjoni.

| 3.5.3 | Fir-rigward ta' l-aqwa kontenut, għajnuna mill-Istat għall-films u xogħolijiet awdjoviżivi oħra u l-amministrazzjoni tad-drittijiet, il-Kummissjoni għamlet interventi ripetutament sabiex tiżgura kompetizzjoni effettiva. |
| --- | --- |

3.5.3

Fir-rigward ta' l-aqwa kontenut, għajnuna mill-Istat għall-films u xogħolijiet awdjoviżivi oħra u l-amministrazzjoni tad-drittijiet, il-Kummissjoni għamlet interventi ripetutament sabiex tiżgura kompetizzjoni effettiva.

3.6   It-Trasport

| 3.6.1 | Problemi ta' kompetizzjoni jistgħu jeżistu, b'mod partikulari, f'forma ta' trasport stradali, livelli baxxi ta' interoperabbiltà fil-każ tat-trasport ferrovjarju, u nuqqas ta' aċċess trasparenti għal servizzi portwali kompetittivi. |
| --- | --- |

3.6.1

Problemi ta' kompetizzjoni jistgħu jeżistu, b'mod partikulari, f'forma ta' trasport stradali, livelli baxxi ta' interoperabbiltà fil-każ tat-trasport ferrovjarju, u nuqqas ta' aċċess trasparenti għal servizzi portwali kompetittivi.

| 3.6.2 | Fil-każ tat-trasport stradali, il-Kummissjoni żammet il-politika tagħha li tapprova l-għajnuna mill-Istat sabiex tiffavorixxi l-użu ta' teknoloġija aktar nadifa u għall-obbligi tas-servizz pubbliku. |
| --- | --- |

3.6.2

Fil-każ tat-trasport stradali, il-Kummissjoni żammet il-politika tagħha li tapprova l-għajnuna mill-Istat sabiex tiffavorixxi l-użu ta' teknoloġija aktar nadifa u għall-obbligi tas-servizz pubbliku.

| 3.6.3 | Fir-rigward tat-trasport ferrovjarju, il-Kummissjoni ddeċidiet f'każ wieħed li l-iffinanzjar u s-sorveljanza ta' infrastruttura ferrovjarja ma kinux jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat, imma kienu jaqgħu taħt il-kompetenza ta' l-amministrazzjoni pubblika (21). |
| --- | --- |

3.6.3

Fir-rigward tat-trasport ferrovjarju, il-Kummissjoni ddeċidiet f'każ wieħed li l-iffinanzjar u s-sorveljanza ta' infrastruttura ferrovjarja ma kinux jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat, imma kienu jaqgħu taħt il-kompetenza ta' l-amministrazzjoni pubblika (21).

| 3.6.4 | Fil-qasam tat-trasport marittimu, il-Kummissjoni impenjat ruħha li toħroġ linji ta' gwida fuq l-applikazzjoni tal-liġi tal-kompetizzjoni sabiex tgħin biex tipprepara għat-tranżizzjoni għal reġim kompletament kompetittiv. Fir-rigward ta' l-għajnuna mill-Istat, il-Kummissjoni insistiet fuq it-tneħħija ta' kull klawżola tan-nazzjonalità li jeżentaw proprjetarji tal-vapuri mill-ħlasijiet tal-kontribuzzjonijiet soċjali tal-baħħara tagħhom. |
| --- | --- |

3.6.4

Fil-qasam tat-trasport marittimu, il-Kummissjoni impenjat ruħha li toħroġ linji ta' gwida fuq l-applikazzjoni tal-liġi tal-kompetizzjoni sabiex tgħin biex tipprepara għat-tranżizzjoni għal reġim kompletament kompetittiv. Fir-rigward ta' l-għajnuna mill-Istat, il-Kummissjoni insistiet fuq it-tneħħija ta' kull klawżola tan-nazzjonalità li jeżentaw proprjetarji tal-vapuri mill-ħlasijiet tal-kontribuzzjonijiet soċjali tal-baħħara tagħhom.

| 3.6.5 | Fl-aħħar, il-qasam tat-trasport bl-ajru, il-Kummissjoni adottat Regolament (KE) Nru 1459/2006 li jwaqqaf l-eżenzjoni, mill-projbizzjoni taħt l-Artikolu 81(1) KE, ta' konferenzi tat-tariffi tal-passiġġieri ta' l-IATA għar-rotot fi ħdan l-UE mill-1 ta' Jannar 2007 kif ukoll l-eżenzjoni għas-slots u l-konferenzi ta' skedar għar-rotot fi ħdan l-UE. |
| --- | --- |

3.6.5

Fl-aħħar, il-qasam tat-trasport bl-ajru, il-Kummissjoni adottat Regolament (KE) Nru 1459/2006 li jwaqqaf l-eżenzjoni, mill-projbizzjoni taħt l-Artikolu 81(1) KE, ta' konferenzi tat-tariffi tal-passiġġieri ta' l-IATA għar-rotot fi ħdan l-UE mill-1 ta' Jannar 2007 kif ukoll l-eżenzjoni għas-slots u l-konferenzi ta' skedar għar-rotot fi ħdan l-UE.

3.7   Is-servizzi postali

| 3.7.1 | Wara bidliet sinifikanti fis-suq postali, il-Kummissjoni naqset is-servizzi li għalihom jingħataw drittijiet ta' monopolju lil Fornituri tas-Servizz Universali (USPs), minn naħa waħda, u l-preservazzjoni tal-kompetizzjoni f'żoni liberalizzati tas-suq postali, biex tiġi evitata l-monopolizzazzjoni mill-ġdid de facto minn USPs, min-naħa l-oħra. |
| --- | --- |

3.7.1

Wara bidliet sinifikanti fis-suq postali, il-Kummissjoni naqset is-servizzi li għalihom jingħataw drittijiet ta' monopolju lil Fornituri tas-Servizz Universali (USPs), minn naħa waħda, u l-preservazzjoni tal-kompetizzjoni f'żoni liberalizzati tas-suq postali, biex tiġi evitata l-monopolizzazzjoni mill-ġdid de facto minn USPs, min-naħa l-oħra.

| 3.7.2 | Kienet importanti wkoll id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li jingħata kumpens għas-Servizzi ta' Interess Ekonomiku Ġenerali (SGEI) kompatibbli mar-regoli ta' l-għajnuna mill-Istat biss fejn l-ammont tal-kumpens ma kienx jaqbeż l-ispejjeż ta' l-obbligu tas-servizz pubbliku u sakemm kundizzjonijiet oħra tal-Qafas ta' l-2005 kienu ukoll issodisfati.
  Il-Kummissjoni eżaminat ukoll jekk l-operaturi postali kienux qegħdin igawdu vantaġġi oħra. F'dan il-kuntest, il-Kummissjoni rrakkomandat li Franza (22) għandha twaqqaf il-garanzija Statali bla limitu li jgawdi minnha l-Uffiċċju Postali Franċiż fil-kapaċità tiegħu bħala organu pubbliku sa l-aħħar ta' l-2008. |
| --- | --- |

3.7.2

Kienet importanti wkoll id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li jingħata kumpens għas-Servizzi ta' Interess Ekonomiku Ġenerali (SGEI) kompatibbli mar-regoli ta' l-għajnuna mill-Istat biss fejn l-ammont tal-kumpens ma kienx jaqbeż l-ispejjeż ta' l-obbligu tas-servizz pubbliku u sakemm kundizzjonijiet oħra tal-Qafas ta' l-2005 kienu ukoll issodisfati.

Il-Kummissjoni eżaminat ukoll jekk l-operaturi postali kienux qegħdin igawdu vantaġġi oħra. F'dan il-kuntest, il-Kummissjoni rrakkomandat li Franza (22) għandha twaqqaf il-garanzija Statali bla limitu li jgawdi minnha l-Uffiċċju Postali Franċiż fil-kapaċità tiegħu bħala organu pubbliku sa l-aħħar ta' l-2008.

4.   In-Netwerk tal-Kompetizzjoni Ewropew (ECN) u l-qrati nazzjonali

| 4.1 | L-2006 kienet it-tieni sena sħiħa ta' implimentazzjoni tas-sistema ta' infurzar stabbilita mir-Regolament (KE) Nru 1/2003. Hija rat aktar tisħiħ tal-kooperazzjoni minn naħa bejn il-membri tal-ECN, jiġifieri l-NCAs ta' l-Istati Membri u l-Kummissjoni u min-naħa l-oħra bejn il-qrati nazzjonali u l-Kummissjoni. |
| --- | --- |

4.1

L-2006 kienet it-tieni sena sħiħa ta' implimentazzjoni tas-sistema ta' infurzar stabbilita mir-Regolament (KE) Nru 1/2003. Hija rat aktar tisħiħ tal-kooperazzjoni minn naħa bejn il-membri tal-ECN, jiġifieri l-NCAs ta' l-Istati Membri u l-Kummissjoni u min-naħa l-oħra bejn il-qrati nazzjonali u l-Kummissjoni.

| 4.2 | Il-kooperazzjoni bejn il-membri ta' l-ECN f'każijiet individwali hija organizzata madwar żewġ obbligi prinċipali min-naħa ta' l-NCAs, jiġifieri li jinfurmaw lill-Kummissjoni meta jinfetħu każijiet ġodda u qabel tittieħed id-deċiżjoni finali. Il-Kummissjoni ġiet infurmata b'xi 150 każ ġdid ta' investigazzjoni mibdija mill-NCAs, u rrevediet jew tat parir dwar xi 125 każ li oriġina mill-NCAs. |
| --- | --- |

4.2

Il-kooperazzjoni bejn il-membri ta' l-ECN f'każijiet individwali hija organizzata madwar żewġ obbligi prinċipali min-naħa ta' l-NCAs, jiġifieri li jinfurmaw lill-Kummissjoni meta jinfetħu każijiet ġodda u qabel tittieħed id-deċiżjoni finali. Il-Kummissjoni ġiet infurmata b'xi 150 każ ġdid ta' investigazzjoni mibdija mill-NCAs, u rrevediet jew tat parir dwar xi 125 każ li oriġina mill-NCAs.

| 4.3 | Kooperazzjoni stretta fi ħdan l-ECN inkludiet laqgħa bejn id-Direttur Ġenerali tad-DĠ tal-Kompetizzjoni u l-NCAs fejn il-mudell tal-programm ta' klemenza ta' l-ECN ġie approvat. Il-Kummissjoni u l-NCAs iltaqgħu wkoll sabiex jiddiskutu kwistjonijiet relatati mal-politika ta' l-antitrust, inkjesti settorjali u setturi partikulari. |
| --- | --- |

4.3

Kooperazzjoni stretta fi ħdan l-ECN inkludiet laqgħa bejn id-Direttur Ġenerali tad-DĠ tal-Kompetizzjoni u l-NCAs fejn il-mudell tal-programm ta' klemenza ta' l-ECN ġie approvat. Il-Kummissjoni u l-NCAs iltaqgħu wkoll sabiex jiddiskutu kwistjonijiet relatati mal-politika ta' l-antitrust, inkjesti settorjali u setturi partikulari.

4.4   L-applikazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni ta' l-UE mill-qrati nazzjonali fl-UE

| 4.4.1 | L-Artikolu 15(1) tar-Regolament (KE) Nru 1/2003 jippermetti lill-imħallfin nazzjonali li jitolbu lill-Kummissjoni għall-opinjoni tagħha jew għal informazzjoni fil-pussess tagħha. L-istess artikolu jeżiġi li l-Istati Membri jgħaddu lill-Kummissjoni kopja ta' kull sentenza bil-miktub maħruġa minn qrati nazzjonali. |
| --- | --- |

4.4.1

L-Artikolu 15(1) tar-Regolament (KE) Nru 1/2003 jippermetti lill-imħallfin nazzjonali li jitolbu lill-Kummissjoni għall-opinjoni tagħha jew għal informazzjoni fil-pussess tagħha. L-istess artikolu jeżiġi li l-Istati Membri jgħaddu lill-Kummissjoni kopja ta' kull sentenza bil-miktub maħruġa minn qrati nazzjonali.

| 4.4.2 | Taħriġ kontinwu ta' l-imħallfin nazzjonali hija importanti ħafna sabiex jiżdied l-għarfien dwar il-liġi tal-kompetizzjoni ta' l-UE. Għal dan il-għan, il-Kummissjoni tikkofinanzja bosta proġetti ta' taħriġ kull sena fl-Istati Membri kollha. |
| --- | --- |

4.4.2

Taħriġ kontinwu ta' l-imħallfin nazzjonali hija importanti ħafna sabiex jiżdied l-għarfien dwar il-liġi tal-kompetizzjoni ta' l-UE. Għal dan il-għan, il-Kummissjoni tikkofinanzja bosta proġetti ta' taħriġ kull sena fl-Istati Membri kollha.

5.   L-attivitajiet internazzjonali

| 5.1 | Fit-tħejjija għall-adeżjoni tagħhom fl-UE, il-Kummissjoni assistiet fl-infurzar tar-regoli tal-kompetizzjoni fir-Rumanija u l-Bulgarija, kif qiegħda tagħmel bħalissa fil-Kroazja u t-Turkija. |
| --- | --- |

5.1

Fit-tħejjija għall-adeżjoni tagħhom fl-UE, il-Kummissjoni assistiet fl-infurzar tar-regoli tal-kompetizzjoni fir-Rumanija u l-Bulgarija, kif qiegħda tagħmel bħalissa fil-Kroazja u t-Turkija.

| 5.2 | Id-djalogu bilaterali dwar il-kompetizzjoni sar iktar intensiv bejn il-Kummissjoni u l-ħafna awtoritajiet tal-kompetizzjoni, kif saru wkoll il-kuntatti ma' l-Istati Uniti, il-Kanada u l-Ġappun. Id-DĠ tal-Kompetizzjoni assista wkoll liċ-Ċina u r-Russja fl-abozzar ta' liġi tal-kompetizzjoni. |
| --- | --- |

5.2

Id-djalogu bilaterali dwar il-kompetizzjoni sar iktar intensiv bejn il-Kummissjoni u l-ħafna awtoritajiet tal-kompetizzjoni, kif saru wkoll il-kuntatti ma' l-Istati Uniti, il-Kanada u l-Ġappun. Id-DĠ tal-Kompetizzjoni assista wkoll liċ-Ċina u r-Russja fl-abozzar ta' liġi tal-kompetizzjoni.

| 5.3 | Fl-aħħar, fil-qafas ta' kooperazzjoni multilaterali, id-DĠ tal-Kompetizzjoni qiegħed jaqdi rwol importanti fin-Netwerk tal-Kompetizzjoni Internazzjonali u jieħu sehem fil-ħidma tal-Kumitat tal-Kompetizzjoni ta' l-OECD. |
| --- | --- |

5.3

Fl-aħħar, fil-qafas ta' kooperazzjoni multilaterali, id-DĠ tal-Kompetizzjoni qiegħed jaqdi rwol importanti fin-Netwerk tal-Kompetizzjoni Internazzjonali u jieħu sehem fil-ħidma tal-Kumitat tal-Kompetizzjoni ta' l-OECD.

6.   Il-kooperazzjoni interistituzzjonali

| 6.1 | Kull sena, il-Parlament Ewropew joħroġ rapport fuq inizjattiva tiegħu stess dwar ir-Rapport tal-Kompetizzjoni Annwali tal-Kummissjoni. Il-Kummissarju responsabbli għall-politika tal-Kompetizzjoni jżomm skambji ta' opinjonijiet regolari mal-Kunsill u l-Kumitati Parlamentari rilevanti. |
| --- | --- |

6.1

Kull sena, il-Parlament Ewropew joħroġ rapport fuq inizjattiva tiegħu stess dwar ir-Rapport tal-Kompetizzjoni Annwali tal-Kummissjoni. Il-Kummissarju responsabbli għall-politika tal-Kompetizzjoni jżomm skambji ta' opinjonijiet regolari mal-Kunsill u l-Kumitati Parlamentari rilevanti.

| 6.2 | Barra minn hekk, il-Kummissjoni tinforma lill-KESE u lill-KtR dwar inizjattivi ta' politika importanti u tipparteċipa f'dibattiti dwar l-adozzjoni tar-rapport annwali mill-KESE dwar ir-Rapport Annwali tal-Politika tal-Kompetizzjoni tal-Kummissjoni. |
| --- | --- |

6.2

Barra minn hekk, il-Kummissjoni tinforma lill-KESE u lill-KtR dwar inizjattivi ta' politika importanti u tipparteċipa f'dibattiti dwar l-adozzjoni tar-rapport annwali mill-KESE dwar ir-Rapport Annwali tal-Politika tal-Kompetizzjoni tal-Kummissjoni.

7.   Konklużjonijiet u kummenti

7.1   Ir-relazzjoni bejn il-politika tal-kompetizzjoni u l-politika tat-tkabbir ekonomiku

Billi rrestawrat setturi ekonomiċi sħaħ għal-loġika u d-dinamika tas-suq, il-politika tal-kompetizzjoni għamlet kontribut prattiku għall-ħolqien ta' suq uniku Ewropew koeżiv, b'inqas regoli u regolamenti.

| 7.1.1 | Il-politika tal-kompetizzjoni kulma jmur qiegħda taqdi rwol dejjem iktar importanti fil-politika ekonomika Ewropea. Kemm il-Kummissjoni (23) kif ukoll il-KESE (24) f'okkażjonijiet preċedenti enfasizzaw il-ħtieġa li jitnedew strumenti ġodda tal-politika ekonomika mmirati li jmexxu l-kompetizzjoni u l-politika industrijali lejn l-objettivi tal-koeżjoni ekonomika u soċjali msaħħa, anke fir-rigward ta' sistemi ta' kontroll għall-għajnuna mill-Istat u tipi ta' delokalizzazzjoni, l-impjieg u l-ħarsien ta' l-ambjent u l-promozzjoni ta' riċerka maġġuri, dettaljata u programmi ta' l-iżvilupp.
  Bħalissa, il-politika tal-kompetizzjoni hija kkoordinata mill-qrib ma' politiki oħrajn, bħas-suq intern u l-politika tal-konsumatur, bil-għan li jinħolqu swieq li joperaw aħjar għall-benefiċċju tal-konsumaturi u l-kompetittività Ewropea. |
| --- | --- |

7.1.1

Il-politika tal-kompetizzjoni kulma jmur qiegħda taqdi rwol dejjem iktar importanti fil-politika ekonomika Ewropea. Kemm il-Kummissjoni (23) kif ukoll il-KESE (24) f'okkażjonijiet preċedenti enfasizzaw il-ħtieġa li jitnedew strumenti ġodda tal-politika ekonomika mmirati li jmexxu l-kompetizzjoni u l-politika industrijali lejn l-objettivi tal-koeżjoni ekonomika u soċjali msaħħa, anke fir-rigward ta' sistemi ta' kontroll għall-għajnuna mill-Istat u tipi ta' delokalizzazzjoni, l-impjieg u l-ħarsien ta' l-ambjent u l-promozzjoni ta' riċerka maġġuri, dettaljata u programmi ta' l-iżvilupp.

Bħalissa, il-politika tal-kompetizzjoni hija kkoordinata mill-qrib ma' politiki oħrajn, bħas-suq intern u l-politika tal-konsumatur, bil-għan li jinħolqu swieq li joperaw aħjar għall-benefiċċju tal-konsumaturi u l-kompetittività Ewropea.

| 7.1.2 | Fuq il-bażi ta' aġġornament għas-seba' l-ikbar Stati Membri, fl-2007 l-Kummissjoni bassret tkabbir ekonomiku bir-rata ta' 2,8 % fl-UE u 2,5 % fiż-żona ta' l-euro (25). Minkejja li dan it-tbassir ġie rivedut mill-IMF bi tnaqqis ta' l-istima tat-tkabbir għaż-żona ta' l-euro minn 2,1 % għal 1,6 %, il-KESE jsostni li t-tkabbir Ewropew huwa mistenni jibqa' appoġġjat b'sisien soda u ambjent dinji li għadu favorevoli. |
| --- | --- |

7.1.2

Fuq il-bażi ta' aġġornament għas-seba' l-ikbar Stati Membri, fl-2007 l-Kummissjoni bassret tkabbir ekonomiku bir-rata ta' 2,8 % fl-UE u 2,5 % fiż-żona ta' l-euro (25). Minkejja li dan it-tbassir ġie rivedut mill-IMF bi tnaqqis ta' l-istima tat-tkabbir għaż-żona ta' l-euro minn 2,1 % għal 1,6 %, il-KESE jsostni li t-tkabbir Ewropew huwa mistenni jibqa' appoġġjat b'sisien soda u ambjent dinji li għadu favorevoli.

| 7.1.3 | Il-KESE jikkunsidra li huwa importanti li l-UE tikseb tkabbir ekonomiku bbilanċjat u stabilità fil-prezzijiet, ekonomija soċjali tas-suq li tkun kompetittiva ferm li tippromovi t-taħriġ u timmira lejn l-okkupazzjoni sħiħa (full employment) u l-progress soċjali, u livell għoli ta' ħarsien u titjib fil-kwalità ta' l-ambjent. |
| --- | --- |

7.1.3

Il-KESE jikkunsidra li huwa importanti li l-UE tikseb tkabbir ekonomiku bbilanċjat u stabilità fil-prezzijiet, ekonomija soċjali tas-suq li tkun kompetittiva ferm li tippromovi t-taħriġ u timmira lejn l-okkupazzjoni sħiħa (full employment) u l-progress soċjali, u livell għoli ta' ħarsien u titjib fil-kwalità ta' l-ambjent.

| 7.1.4 | F'suq fejn il-politika tal-kompetizzjoni ser tkompli tikber fl-importanza, l-indikaturi ekonomiċi, soċjali u ambjentali huma fatturi ewlenin fil-kejl tal-kompetittività, mhux biss għall-konsumaturi aħħara iżda b'mod partikulari għall-intrapriża. |
| --- | --- |

7.1.4

F'suq fejn il-politika tal-kompetizzjoni ser tkompli tikber fl-importanza, l-indikaturi ekonomiċi, soċjali u ambjentali huma fatturi ewlenin fil-kejl tal-kompetittività, mhux biss għall-konsumaturi aħħara iżda b'mod partikulari għall-intrapriża.

| 7.1.5 | Il-KESE jinsisti li l-kompetittività ta' l-intrapriżi u s-servizzi Ewropej għandhom ikunu mħarsa b'qafas regolatorju ċar ibbażat fuq l-applikazzjoni adattata tal-politiki tal-kompetizzjoni id f'id mal-politiki tal-kummerċ.
  Bħalissa, l-UE hija l-iktar suq miftuħ għall-prodotti barranin; it-tneħħija ta' l-iktar protezzjoni fundamentali kontra d-dumping u s-sussidji tolqot lill-produtturi Ewropej kollha li joperaw b'konformità mar-regoli tal-kompetizzjoni u l-kummerċ legali u l-istandards ta' l-UE li m'għandhomx rikors għall-għajnuna mill-Istat.
  F'dan ir-rigward, il-KESE jsejjaħ lill-Kummissjoni sabiex, minn naħa, toqgħod iktar attenta meta tirrapporta lid-WTO dwar każijiet ta' distorsjoni fil-kompetizzjoni internazzjonali u min-naħa l-oħra, li timpenja ruħha li ddaħħal klawżola fil-ftehimiet kummerċjali bilaterali li torbot lill-imsieħba kummerċjali tagħha sabiex jikkonformaw mar-regoli tal-kompetizzjoni, inkluż il-kontroll effettiv ta' l-għajnuna mill-Istat. |
| --- | --- |

7.1.5

Il-KESE jinsisti li l-kompetittività ta' l-intrapriżi u s-servizzi Ewropej għandhom ikunu mħarsa b'qafas regolatorju ċar ibbażat fuq l-applikazzjoni adattata tal-politiki tal-kompetizzjoni id f'id mal-politiki tal-kummerċ.

Bħalissa, l-UE hija l-iktar suq miftuħ għall-prodotti barranin; it-tneħħija ta' l-iktar protezzjoni fundamentali kontra d-dumping u s-sussidji tolqot lill-produtturi Ewropej kollha li joperaw b'konformità mar-regoli tal-kompetizzjoni u l-kummerċ legali u l-istandards ta' l-UE li m'għandhomx rikors għall-għajnuna mill-Istat.

F'dan ir-rigward, il-KESE jsejjaħ lill-Kummissjoni sabiex, minn naħa, toqgħod iktar attenta meta tirrapporta lid-WTO dwar każijiet ta' distorsjoni fil-kompetizzjoni internazzjonali u min-naħa l-oħra, li timpenja ruħha li ddaħħal klawżola fil-ftehimiet kummerċjali bilaterali li torbot lill-imsieħba kummerċjali tagħha sabiex jikkonformaw mar-regoli tal-kompetizzjoni, inkluż il-kontroll effettiv ta' l-għajnuna mill-Istat.

7.2   Il-kontroll ta' l-għajnuna mill-Istat

| 7.2.1 | Il-KESE japprezza l-istrateġija ta' modernizzazzjoni tal-Kummissjoni fir-rigward tal-pjan ta' azzjoni ta' l-għajnuna mill-Istat, li hija msejsa fuq: għajnuna identifikata mill-Istat, analiżi ekonomika, proċeduri effettivi u responsabilità komuni bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri. Jappoġġja wkoll il-pożizzjoni li ħadet il-Kummissjoni li tilqa' l-għajnuna mill-Istat għat-trasferiment teknoloġiku, l-innovazzjoni u l-qafas multi-settorjali għal proġetti kbar ta' investiment, u li tittratta għajnuna bħal din b'mod differenti. |
| --- | --- |

7.2.1

Il-KESE japprezza l-istrateġija ta' modernizzazzjoni tal-Kummissjoni fir-rigward tal-pjan ta' azzjoni ta' l-għajnuna mill-Istat, li hija msejsa fuq: għajnuna identifikata mill-Istat, analiżi ekonomika, proċeduri effettivi u responsabilità komuni bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri. Jappoġġja wkoll il-pożizzjoni li ħadet il-Kummissjoni li tilqa' l-għajnuna mill-Istat għat-trasferiment teknoloġiku, l-innovazzjoni u l-qafas multi-settorjali għal proġetti kbar ta' investiment, u li tittratta għajnuna bħal din b'mod differenti.

| 7.2.2 | Meta tinvestiga l-każijiet ta' l-għajnuna ta' l-Istat, il-Kummissjoni għandha taċċetta li t-trattament fiskali speċifiku adottat minn Stati Membri għas-soċjetajiet mutwali, bħall-kooperattivi u l-kumpaniji b'impatt soċjali importanti, huwa ġġustifikat. |
| --- | --- |

7.2.2

Meta tinvestiga l-każijiet ta' l-għajnuna ta' l-Istat, il-Kummissjoni għandha taċċetta li t-trattament fiskali speċifiku adottat minn Stati Membri għas-soċjetajiet mutwali, bħall-kooperattivi u l-kumpaniji b'impatt soċjali importanti, huwa ġġustifikat.

7.3   Il-banek u s-swieq finanzjarji

| 7.3.1 | Il-KESE jilqa' l-azzjoni li ttieħdet mill-Kummissjoni sabiex tikkontrolla it-trans-proprjetà ta' l-ishma u l-ġestjoni tal-prodotti finanzjarji. F'każijiet partikulari, ġara li l-istituzzjonijiet tal-kreditu kienu azzjonisti maġġuri (ftehimiet ta' l-azzjonisti) f'kumpaniji oħra, u dan fisser li s-self mill-banek intuża sabiex jiffinanzja x-xiri ta' ishma f'dawn il-banek stess. |
| --- | --- |

7.3.1

Il-KESE jilqa' l-azzjoni li ttieħdet mill-Kummissjoni sabiex tikkontrolla it-trans-proprjetà ta' l-ishma u l-ġestjoni tal-prodotti finanzjarji. F'każijiet partikulari, ġara li l-istituzzjonijiet tal-kreditu kienu azzjonisti maġġuri (ftehimiet ta' l-azzjonisti) f'kumpaniji oħra, u dan fisser li s-self mill-banek intuża sabiex jiffinanzja x-xiri ta' ishma f'dawn il-banek stess.

7.4   L-enerġija

| 7.4.1 | Il-KESE jenfasizza li l-enerġija m'għandhiex titqies biss bħala suq iżda wkoll f'termini ta' l-iżvilupp, l-impjieg u l-ambjent. Bħalissa, l-UE qiegħda tiffaċċja kompetituri dinjija ġodda (26) u l-istrutturi tas-suq il-ġdid ħafna drabi jkollhom iqisu l-politika tal-poter. |
| --- | --- |

7.4.1

Il-KESE jenfasizza li l-enerġija m'għandhiex titqies biss bħala suq iżda wkoll f'termini ta' l-iżvilupp, l-impjieg u l-ambjent. Bħalissa, l-UE qiegħda tiffaċċja kompetituri dinjija ġodda (26) u l-istrutturi tas-suq il-ġdid ħafna drabi jkollhom iqisu l-politika tal-poter.

| 7.4.2 | Il-KESE jinsisti li fir-rigward tat-tema tas-separazzjoni tal-produzzjoni mid-distribuzzjoni (unbundling) fis-settur tal-gass, għandhom jitqiesu l-karatteristiċi speċifiċi tas-settur (27). |
| --- | --- |

7.4.2

Il-KESE jinsisti li fir-rigward tat-tema tas-separazzjoni tal-produzzjoni mid-distribuzzjoni (unbundling) fis-settur tal-gass, għandhom jitqiesu l-karatteristiċi speċifiċi tas-settur (27).

7.5   Il-pluralità ta' l-informazzjoni u l-liġi tal-kompetizzjoni

| 7.5.1 | Il-KESE jirrakkomanda li ssir distinzjoni fil-qasam tal-medja bejn regoli ddisinjati speċifikament sabiex jiddefendu l-pluraliżmu ta' l-informazzjoni u r-regoli ġenerali ta' l-antitrust. Għandu jiġi enfasizzat ukoll li filwaqt li r-regoli operattivi tal-kompetizzjoni huma kundizzjoni bażika sabiex jiġi assigurat il-pluraliżmu, m'humiex biżżejjed fihom infushom. |
| --- | --- |

7.5.1

Il-KESE jirrakkomanda li ssir distinzjoni fil-qasam tal-medja bejn regoli ddisinjati speċifikament sabiex jiddefendu l-pluraliżmu ta' l-informazzjoni u r-regoli ġenerali ta' l-antitrust. Għandu jiġi enfasizzat ukoll li filwaqt li r-regoli operattivi tal-kompetizzjoni huma kundizzjoni bażika sabiex jiġi assigurat il-pluraliżmu, m'humiex biżżejjed fihom infushom.

| 7.5.2 | Il-periklu ta' nuqqas ta' fehma tajba huwa li r-regoli tal-kompetizzjoni ser jonqsu u l-prinċipju tal-pluraliżmu jiddgħajjef. |
| --- | --- |

7.5.2

Il-periklu ta' nuqqas ta' fehma tajba huwa li r-regoli tal-kompetizzjoni ser jonqsu u l-prinċipju tal-pluraliżmu jiddgħajjef.

7.6   It-telekomunikazzjoni

| 7.6.1 | Il-KESE jinsisti li t-tneħħija tar-raggruppamenti tan-netwerks tat-telekommunikazzjoni u l-ħolqien ta' aġenzija settorjali ta' l-UE għandhom jiġu evalwati sew fil-kuntest tas-setturi l-oħra billi l-investiment huwa settur kruċjali għall-kompetittività Ewropea u, partikularment fil-kuntest tal-veloċità tal-bidla teknoloġika, huma essenzjali għall-iżvilupp kompetittiv tas-settur. |
| --- | --- |

7.6.1

Il-KESE jinsisti li t-tneħħija tar-raggruppamenti tan-netwerks tat-telekommunikazzjoni u l-ħolqien ta' aġenzija settorjali ta' l-UE għandhom jiġu evalwati sew fil-kuntest tas-setturi l-oħra billi l-investiment huwa settur kruċjali għall-kompetittività Ewropea u, partikularment fil-kuntest tal-veloċità tal-bidla teknoloġika, huma essenzjali għall-iżvilupp kompetittiv tas-settur.

7.7   L-infurzar tar-regoli tal-kompetizzjoni u t-tisħiħ tal-qrati nazzjonali fl-UE

| 7.7.1 | Sabiex jiġi assigurat l-infurzar effettiv tar-regoli, hemm bżonn ta' taħriġ u edukazzjoni kontinwa ta' l-imħallfin nazzjonali u l-professjonisti legali kollha fil-liġi tal-kompetizzjoni ta' l-UE.
  F'dan ir-rigward, il-KESE jsejjaħ lill-Kummissjoni sabiex tadotta linji gwida, mill-iktar fis possibbli, dwar l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 82 KE, partikularment fir-rigward ta' prattiki esklussivi. |
| --- | --- |

7.7.1

Sabiex jiġi assigurat l-infurzar effettiv tar-regoli, hemm bżonn ta' taħriġ u edukazzjoni kontinwa ta' l-imħallfin nazzjonali u l-professjonisti legali kollha fil-liġi tal-kompetizzjoni ta' l-UE.

F'dan ir-rigward, il-KESE jsejjaħ lill-Kummissjoni sabiex tadotta linji gwida, mill-iktar fis possibbli, dwar l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 82 KE, partikularment fir-rigward ta' prattiki esklussivi.

| 7.7.2 | Filwaqt li jilqa' l-ko-finanzjar tal-proġetti stabbiliti mill-Kummissjoni, il-KESE jinsisti li minbarra l-15-il proġett tat-taħriġ li tnedew fl-2006 għall-25 Stat Membru, ħafna iktar jista' u għandu jsir sabiex jiġu indirizzati l-isfidi li ġġib magħha l-politika tal-kompetizzjoni u sabiex jiġu indirizzati l-problemi li jinħolqu fir-relazzjonijiet bejn il-Kummissjoni, l-intrapriża, l-assoċjazzjonijiet u l-konsumaturi. |
| --- | --- |

7.7.2

Filwaqt li jilqa' l-ko-finanzjar tal-proġetti stabbiliti mill-Kummissjoni, il-KESE jinsisti li minbarra l-15-il proġett tat-taħriġ li tnedew fl-2006 għall-25 Stat Membru, ħafna iktar jista' u għandu jsir sabiex jiġu indirizzati l-isfidi li ġġib magħha l-politika tal-kompetizzjoni u sabiex jiġu indirizzati l-problemi li jinħolqu fir-relazzjonijiet bejn il-Kummissjoni, l-intrapriża, l-assoċjazzjonijiet u l-konsumaturi.

| 7.7.3 | B'mod partikulari, ir-relazzjonijiet bejn il-KESE u l-Kummissjoni dan l-aħħar issaħħu wara l-firma, matul is-sessjoni plenarja tal-KESE tat-30 u l-31 ta' Mejju 2007 (28), ta' addendum għall-protokoll ta' kooperazzjoni ta' Novembru 2005. Il-ftehim jqiegħed lill-KESE fil-qalba tat-tmexxija għall-komunikazzjoni, bis-saħħa tal-pożizzjoni privileġġat bħala faċilitatur tad-djalogu mal-pubbliku. |
| --- | --- |

7.7.3

B'mod partikulari, ir-relazzjonijiet bejn il-KESE u l-Kummissjoni dan l-aħħar issaħħu wara l-firma, matul is-sessjoni plenarja tal-KESE tat-30 u l-31 ta' Mejju 2007 (28), ta' addendum għall-protokoll ta' kooperazzjoni ta' Novembru 2005. Il-ftehim jqiegħed lill-KESE fil-qalba tat-tmexxija għall-komunikazzjoni, bis-saħħa tal-pożizzjoni privileġġat bħala faċilitatur tad-djalogu mal-pubbliku.

| 7.7.4 | Il-KESE jsejjaħ lill-Kummissjoni u lill-Parlament sabiex jiżviluppaw politika ta' kooperazzjoni interistituzzjonali bil-għan li l-leġislazzjoni ta' l-UE ssir iktar kompatibbli mal-liġijiet nazzjonali.
  Il-KESE jappoġġja l-proċess ta' adozzjoni ta' trattat ġdid (l-hekk imsejjaħ Trattat ta' Lisbona) għas-simplifikazzjoni tal-qafas statutarju u l-indirizzar tal-ħtiġijiet ta' UE b'27 Stat Membru, li b'hekk tippermetti lill-UE tasal fi ftehim dwar politiki ġodda u tieħu d-deċiżjonijiet meħtieġa sabiex tegħleb l-isfidi ġodda li qiegħda tiffaċċja. |
| --- | --- |

7.7.4

Il-KESE jsejjaħ lill-Kummissjoni u lill-Parlament sabiex jiżviluppaw politika ta' kooperazzjoni interistituzzjonali bil-għan li l-leġislazzjoni ta' l-UE ssir iktar kompatibbli mal-liġijiet nazzjonali.

Il-KESE jappoġġja l-proċess ta' adozzjoni ta' trattat ġdid (l-hekk imsejjaħ Trattat ta' Lisbona) għas-simplifikazzjoni tal-qafas statutarju u l-indirizzar tal-ħtiġijiet ta' UE b'27 Stat Membru, li b'hekk tippermetti lill-UE tasal fi ftehim dwar politiki ġodda u tieħu d-deċiżjonijiet meħtieġa sabiex tegħleb l-isfidi ġodda li qiegħda tiffaċċja.

| 7.7.5 | Il-KESE jenfasizza li l-politika tal-kompetizzjoni m'għandhiex tiġi assoċjata ma' objettivi separati iżda għandha tkompli tkun attività sħiħa tal-Kummissjoni Ewropea (29).
  Sabiex ikun hemm iktar trasparenza fin-negozjati għaddejjin bħalissa, il-KESE żamm konferenza fis-sede tiegħu fis-27 u t-28 ta' Settembru li għadda. Bl-isem ta' KIG 2007: is-soċjetà ċivili organizzata taqsam fehmitha dwar il-ġejjieni ta' l-Ewropa, il-konferenza kellha parteċipazzjoni qawwija. |
| --- | --- |

7.7.5

Il-KESE jenfasizza li l-politika tal-kompetizzjoni m'għandhiex tiġi assoċjata ma' objettivi separati iżda għandha tkompli tkun attività sħiħa tal-Kummissjoni Ewropea (29).

Sabiex ikun hemm iktar trasparenza fin-negozjati għaddejjin bħalissa, il-KESE żamm konferenza fis-sede tiegħu fis-27 u t-28 ta' Settembru li għadda. Bl-isem ta' KIG 2007: is-soċjetà ċivili organizzata taqsam fehmitha dwar il-ġejjieni ta' l-Ewropa, il-konferenza kellha parteċipazzjoni qawwija.

Brussell, it-13 ta' Frar 2008

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Id-deċiżjonijiet segwenti tal-Kummissjoni huma s-suġġetti ta' appelli fil-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej. Sal-lum ma kien hemm l-ebda deċiżjonijiet definittivi, minbarra fil-każ De Beers, fejn id-deċiżjoni tal-Kummissjoni ġiet annullata mill-Qorti: Każijiet COMP/38/638 Synthetic Rubber, deċiżjoni tal-Kummissjoni 29.11.2006; COMP/39.234 Alloy surcharge (adozzjoni mill-ġdid) Deċiżjoni tal-Kummissjoni 20.12.2006; COMP/38.907 Steel beams (adozzjoni mill-ġdid) deċiżjoni tal-Kummissjoni 8.11.2006; COMP/38.121 Fittings, Commission decision 20.9.2006; COMP/38.456 Bitumen Netherlands, deċiżjoni tal-Kummissjoni 13.9.2006; COMP/38.645 Methacrylates, deċiżjoni tal-Kummissjoni 31.5.2006; COMP/38.620 Hydrogen peroxide and perborate, deċiżjoni tal-Kummissjoni 3.5.2006; COMP/38.113 Prokent/Tomra; COMP/38.348 Repsol CCP, deċiżjoni tal-Kummissjoni 12.4.2006; u COMP/38.381 De Beers, Deċiżjoni tal-Kummissjoni 22.2.2006.

1

Synthetic Rubber

Alloy surcharge

Steel beams

Fittings

Bitumen Netherlands

Methacrylates

Hydrogen peroxide and perborate

Prokent/Tomra

Repsol CCP

De Beers

(2)  ĠU C 321 E, 29.12.2006.

2

(3)  INT/306. L-opinjoni tal-KESE hija disponibbli hawnhekk:

3

http://eescopinions.eesc.europa.eu/EESCopinionDocument.aspx?identifier=ces\int\int306\ces1349-2006_ac.doc&language=EN

(4)  Kien hemm biss deċiżjoni waħda tal-Kummissjoni li ġiet appellata quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej: Każ COMP/M.3796 Omya/J. M. Huber PCC.

4

Omya/J. M. Huber PCC

(5)  http://ec.europa.eu/comm/competition/mergers/legislation/jn_en.pdf.

5

(6)  Regolament (KE) nru 139/2004.

6

(7)  Regolament (KE) Nru 1628/2006

7

(8)  ĠU C 323, 30.12.2006, p. 1

8

(9)  ĠU C 194, 18.8.2006, p.2.

9

(10)  Regolament (KE) nru 18.8.2006, p. 2.

10

(11)  Ammont imtenni b'referenza għar-regolament preċedenti (Ara r-Regolament KE nru 69/2001, ĠU L10, 13.1.2001, pġ. 30)

11

(12)  Ara l-każ Northern Rock (IP/07/1859). Il-Kummissjoni ddeċidiet li l-injezzjoni ta' likwidità, b'garanziji bankarji u interessi adegwati li ta l-Bank ta' l-Ingilterra fl-14 ta' Settembru 2007, ma jikkostitwixxux għajnuna mill-Istat. Għall-kuntrarju, il-garanzija li ngħatat mit-Teżor fuq id-depożiti fis-17 ta' Settembru, skond il-miżuri li ttieħdu fid-9 ta' Ottubru, li pprovdew lin-Northern Rock bil-likwidità u l-garanziji addizzjonali koperti mit-Teżor, jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat. Dawn il-miżuri jistgħu jiġu awtorizzati bħala għajnuna ta' salvataġġ u għar-ristrutturar fl-applikazzjoni tal-linji gwida Komunitarji rilevanti għall-għajnuna mill-Istat għas-Salvataġġ u r-ristutturar ta' l-intrapriżi f'diffikultà. Fuq il-bażi ta' dawn il-linji, dan it-tip ta' għajnuna għandha tingħata fil-forma ta' self jew garanziji li ma jdumux iktar minn sitt xhur, madankollu, għas-settur bankarju, jeżistu xi eċċezzjonijiet, għal raġunijiet ta' prudenza, li ġew applikati f'każijiet ta' dan it-tip. Fuq il-bażi ta' dawn il-linji, l-Awtoritajiet Ingliżi għandhom jippreżentaw lill-Kummissjoni, sas-17 ta' Marzu 2008, pjan ta' ristrutturar għan-Northern Rock li jmur lilhinn minn sempliċement is-salvataġġ fuq perijodu qasir. Jekk dan il-pjan jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat, dan għandu jiġi deċiż fuq il-merti tiegħu u skond ir-regoli għall-għajnuna għar-ristrutturar.

12

(13)  COM(2006) 851 finali

13

(14)  Każ COMP/M.3868 DONG/Elsam/Energi E2 deċiżjoni tal-Kummissjoni, 14.3.2006.

14

DONG/Elsam/Energi E2

(15)  Każ COMP/M.4180 Gaz de France/Suez deċiżjoni tal-Kummissjoni, 14.11.2006.

15

Gaz de France/Suez

(16)  Deċiżjoni tal-Kummissjoni, 13.6.2005 (ĠU C 144, 14.6.2005, p. 13).

16

(17)  Każ COMP/M.4055 Talanx/Gerling Commission decision, 5.4.2006.

17

Talanx/Gerling

(18)  Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni, tal-11 ta' Frar 2003 dwar Swieq tal-Prodotti u tas-Servizzi Relevanti fi ħdan is-settur tal-komunikazzjonijiet elettroniċi suxxettibbli għal regolazzjoni ex ante skond id-Direttiva 2002/21/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar qafas regolatorju komuni għan-netwerks u għas-servizzi ta' komunikazzjonijiet elettroniċi', (ĠU L 114, 8.5.2003, p. 45) Il-Kummissjoni approvat rakkomandazzjoni ġdida fis-17 ta' Diċembru 2007 (ĠU L 344, 28.12.2007, p.65) li tagħmel referenza biss għal 8 swieq.

18

(19)  It-test tad-deċiżjoni huwa disponibbli f'dan is-sit: http://ec.europa.eu/comm/competition/antitrust/cases/decisions/37792/art24_2_decision.pdf

19

(20)  Każ T-201/04 (ĠU C269, 10.11.2007, pġ. 45)

20

(21)  Każ N 478/2004, 7.6.2006 (ĠU C 209, 31.8.2006).

21

(22)  Każ E 15/2005, Recommandation proposant l'adoption de mesures utiles concernant la garantie illimitée de l'Etat en faveur de La Poste (għadu mhux ippubblikat).

22

Recommandation proposant l'adoption de mesures utiles concernant la garantie illimitée de l'Etat en faveur de La Poste

(23)  Nrawmu l-bidla strutturali: politika industrijali għal Ewropa mkabbra, COM(2004) 274 finali

23

(24)  Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew: Fostering structural change: an industrial policy for an enlarged Europe (COM(2004) 274 finali), ĠU. C 157 of 28.6.2005 CCMI/017.

24

Fostering structural change: an industrial policy for an enlarged Europe

(25)  Cf. IP/07/1295

25

(http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/07/1295&format=HTML&aged=1&language=MT&guiLanguage=mt)

(26)  B'mod partikulari l-Gazprom u s-Sonatrach.

26

Gazprom

Sonatrach

(27)  Neelie Kroes, More competitive energy markets: building on the findings of the sector inquiry to shape the right policy solution, Brussell, id-19 ta' Settembru 2007.

27

More competitive energy markets: building on the findings of the sector inquiry to shape the right policy solution

(28)  Sommarju ta' l-opinjonijiet adottati matul is-sessjoni plenarja msemmija hawn fuq huwa disponibbli:

28

http://www.eesc.europa.eu/activities/press/summaries_plenaries/2007/grf_ces83-2007_d_mt.pdf

(29)  It-test tat-Trattat ta' Lisbona, adottat fi Brussell fit-3 ta' Diċembru 2007 mill-Konferenza tar-rappreżentanti tal-gvernijiet ta' l-Istati Membri, huwa disponibbli f'dan is-sit ta' l-internet:

29

http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cmsUpload/cg00014.mt07.pdf

---

| 25.6.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 162/40 |
| --- | --- | --- | --- |

25.6.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 162/40

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-approvazzjoni tat-tip ta' komponent għal tagħmir ta' dawl u ta' sinjalizzazzjoni bid-dawl fuq tratturi bir-roti għall-agrikoltura jew għall-foresterija (Verżjoni kkodifikata)

COM(2007) 840 finali — 2007/0284 (COD)

(2008/C 162/06)

Nhar il-25 ta' Jannar 2008, il-Kunsill ta' l-Unjoni Ewropea ddeċieda, b'konformità ma' l-Artikolu 95 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, li jikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

Il-proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-approvazzjoni tat-tip ta' komponent għal tagħmir ta' dawl u ta' sinjalizzazzjoni bid-dawl fuq tratturi bir-roti għall-agrikoltura jew għall-foresterija (verżjoni kkodifikata)

Billi l-Kumitat jikkunsidra li l-kontenut tal-proposta huwa kompletament sodisfaċenti u li m'hemm bżonn ta' l-ebda kummenti min-naħa tiegħu, iddeċieda, matul l-442 sessjoni plenarja tiegħu tat-13 u l-14 ta' Frar 2008 (seduta tat-13 ta' Frar), b'147 vot favur, vot kontra u 7 astensjonijiet, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost.

Brussell, it-13 ta' Frar 2008.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Dimitris DIMITRIADIS

---

| 25.6.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 162/40 |
| --- | --- | --- | --- |

25.6.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 162/40

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-ismijiet tat-tessuti (Riformulazzjoni)

COM(2007) 870 finali — 2008/0005 (COD)

(2008/C 162/07)

Nhar it-8 ta' Frar 2008, il-Kunsill iddeċieda, b'konformità ma' l-Artikolu 95 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, li jikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-ismijiet tat-tessuti (Riformulazzjoni)

Il-Kumitat, billi jikkunsidra li l-kontenut tal-proposta huwa kompletament sodisfaċenti u jħoss li m'hemm bżonn ta' l-ebda kummenti min-naħa tiegħu, iddeċieda, matul l-442 sessjoni plenarja tiegħu tat-13 u l-14 ta' Frar 2008 (seduta tat-13 ta' Frar), b'128 vot favur u 2 astensjonijiet, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost.

Brussell, it-13 ta' Frar 2008

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Dimitris DIMITRIADIS

---

| 25.6.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 162/41 |
| --- | --- | --- | --- |

25.6.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 162/41

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar Ir-ritorn ta' oġġetti ta' kultura illegalment imneħħija mit-territorju ta' Stat Membru (Verżjoni kkodifikata)

COM(2007) 873 finali — 2007/0299 (COD)

(2008/C 162/08)

Nhar it-8 ta' Frar 2008, il-Kunsill iddeċieda, b'konformità ma' l-Artikolu 95 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, li jikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, dwar

Il-Proposta għal direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ir-ritorn ta' oġġetti ta' kultura illegalment imneħħija mit-territorju ta' Stat Membru (Verżjoni kkodifikata)

Billi l-Kumitat jikkunsidra li l-kontenut tal-proposta huwa kompletament sodisfaċenti u m'hemm bżonn ta' l-ebda kummenti min-naħa tiegħu, iddeċieda, matul l-442 sessjoni plenarja tiegħu tat-13 u l-14 ta' Frar 2008 (seduta tat-13 ta' Frar), b'141 voti favur, vot wieħed kontra u astensjoni waħda, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost.

Brussell, it-13 ta' Frar 2008

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Dimitris DIMITRIADIS

---

| 25.6.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 162/41 |
| --- | --- | --- | --- |

25.6.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 162/41

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar materji koloranti li jistgħu jiżdiedu ma' prodotti mediċinali

COM(2008) 1 finali — 2008/0001 (COD)

(2008/C 162/09)

Nhar il-31 ta' Jannar 2008, il-Kunsill ta' l-Unjoni Ewropea ddeċieda, b'konformità ma' l-Artikolu 95 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, li jikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

Il-proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar materji koloranti li jistgħu jiżdiedu ma' prodotti mediċinali (Riformulazzjoni)

Billi l-Kumitat jikkunsidra li l-kontenut tal-proposta huwa kompletament sodisfaċenti u li m'hemm bżonn ta' l-ebda kummenti min-naħa tiegħu, iddeċieda, matul l-442 sessjoni plenarja tiegħu tat-13 u ta' l-14 ta' Frar 2008 (seduta tat-13 ta' Frar), b'122 vot favur, vot kontra u 4 astensjonijiet, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost.

Brussell, it-13 ta' Frar 2008

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Dimitris DIMITRIADIS

---

| 25.6.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 162/42 |
| --- | --- | --- | --- |

25.6.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 162/42

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Evalwazzjoni indipendenti tas-servizzi ta' interess ġenerali

(2008/C 162/10)

Nhar is-16 ta' Frar 2007, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b'konformità ma' l-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

Evalwazzjoni indipendenti tas-servizzi ta' interess ġenerali

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà ta' l-Informazzjoni, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar it-23 ta' Jannar 2008. Ir-rapporteur kien is-Sur Hencks.

Matul l-442 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet fit-13 u l-14 ta' Frar 2008 (seduta ta' l-14 ta' Frar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni b'162 vot favur, 24 vot kontra u 11-il astensjoni.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Ir-riforma tat-Trattati, adottata mill-Kunsill Ewropew tas-17 u t-18 ta' Ottubru 2007, tirrappreżenta progress ġdid, fost oħrajn, fis-servizzi ta' interess ġenerali (SIĠ), bl-inklużjoni ta' klawsola għall-applikazzjoni ġenerali dwar is-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali (SIEĠ) (Artikolu 14), fid-dispożizzjonijiet dwar il-funzjonament ta' l-Unjoni, li għandha tiġi applikata għall-politiki kollha ta' l-Unjoni Ewropea (UE), inkluż is-suq intern u l-kompetizzjoni, kif ukoll Protokoll mehmuż maż-żewġ Trattati dwar is-servizzi kollha ta' interess ġenerali, inklużi s-servizzi non-ekonomiċi ta' interess ġenerali (SNEIĠ). |
| --- | --- |

1.1

Ir-riforma tat-Trattati, adottata mill-Kunsill Ewropew tas-17 u t-18 ta' Ottubru 2007, tirrappreżenta progress ġdid, fost oħrajn, fis-servizzi ta' interess ġenerali (SIĠ), bl-inklużjoni ta' klawsola għall-applikazzjoni ġenerali dwar is-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali (SIEĠ) (Artikolu 14), fid-dispożizzjonijiet dwar il-funzjonament ta' l-Unjoni, li għandha tiġi applikata għall-politiki kollha ta' l-Unjoni Ewropea (UE), inkluż is-suq intern u l-kompetizzjoni, kif ukoll Protokoll mehmuż maż-żewġ Trattati dwar is-servizzi kollha ta' interess ġenerali, inklużi s-servizzi non-ekonomiċi ta' interess ġenerali (SNEIĠ).

| 1.2 | Is-SIĠ, is-SIEĠ u s-SNEIĠ kollha jgħinu sabiex jassiguraw il-benesseri taċ-ċittadini kollha u l-effikaċja tad-drittijiet fundamentali tagħhom. Il-provvista tas-servizzi ta' interess ġenerali hija għażla politika, u għaldaqstant, taqa' f'idejn il-leġislaturi. |
| --- | --- |

1.2

Is-SIĠ, is-SIEĠ u s-SNEIĠ kollha jgħinu sabiex jassiguraw il-benesseri taċ-ċittadini kollha u l-effikaċja tad-drittijiet fundamentali tagħhom. Il-provvista tas-servizzi ta' interess ġenerali hija għażla politika, u għaldaqstant, taqa' f'idejn il-leġislaturi.

| 1.3 | M'huwiex biss obbligu msaħħaħ għall-UE u l-Istati Membri li jassiguraw li s-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali joperaw b'mod effettiv, li jfisser li l-evalwazzjoni ta' prestazzjoni ta' servizzi bħal dawn għandha tkun proċess kontinwu, iżda wkoll il-bżonn ta' l-istituzzjonijiet deċiżjonali li jiddefenixxu b'mod ċar il-kunċetti, l-objettivi u l-kompiti li jattribwixxu għal dawn it-tliet tipi ta' servizzi. Sakemm dan jitwettaq, il-valutazzjonijiet tal-prestazzjoni m'humiex ser iwasslu għas-sigurtà legali taċ-ċittadini li għandhom id-dritt jistennew mill-istituzzjonijiet nazzjonali u Ewropej. |
| --- | --- |

1.3

M'huwiex biss obbligu msaħħaħ għall-UE u l-Istati Membri li jassiguraw li s-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali joperaw b'mod effettiv, li jfisser li l-evalwazzjoni ta' prestazzjoni ta' servizzi bħal dawn għandha tkun proċess kontinwu, iżda wkoll il-bżonn ta' l-istituzzjonijiet deċiżjonali li jiddefenixxu b'mod ċar il-kunċetti, l-objettivi u l-kompiti li jattribwixxu għal dawn it-tliet tipi ta' servizzi. Sakemm dan jitwettaq, il-valutazzjonijiet tal-prestazzjoni m'humiex ser iwasslu għas-sigurtà legali taċ-ċittadini li għandhom id-dritt jistennew mill-istituzzjonijiet nazzjonali u Ewropej.

| 1.4 | L-iskop ta' l-evalwazzjoni ser ikun li jittejbu l-effikaċja u l-effiċjenza tas-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali u l-adattament tagħhom għall-bżonnijiet li jinbidlu taċ-ċittadini u l-intrapriżi, filwaqt li tipprovdi lill-awtoritajiet pubbliċi b'dak li jkollhom bżonn sabiex jagħmlu l-aħjar għażliet. B'żieda ma' dan, l-evalwazzjoni ser ikollha rwol ewlieni sabiex jinsab bilanċ armonjuż bejn is-swieq u l-interessi ġenerali, u bejn l-objettivi ekonomiċi, soċjali u ambjentali. |
| --- | --- |

1.4

L-iskop ta' l-evalwazzjoni ser ikun li jittejbu l-effikaċja u l-effiċjenza tas-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali u l-adattament tagħhom għall-bżonnijiet li jinbidlu taċ-ċittadini u l-intrapriżi, filwaqt li tipprovdi lill-awtoritajiet pubbliċi b'dak li jkollhom bżonn sabiex jagħmlu l-aħjar għażliet. B'żieda ma' dan, l-evalwazzjoni ser ikollha rwol ewlieni sabiex jinsab bilanċ armonjuż bejn is-swieq u l-interessi ġenerali, u bejn l-objettivi ekonomiċi, soċjali u ambjentali.

| 1.5 | Fir-rigward ta' l-importanza tas-SIĠ fil-ġlieda kontra l-esklużjoni soċjali u fil-promozzjoni tal-ġustizzja u l-protezzjoni soċjali, li ġew stabbiliti bħala objettivi ta' l-UE bis-saħħa tat-Trattat, hija indispensabbli evalwazzjoni regolari mhux biss tas-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali li huma diġà koperti mir-regoli Komunitarji, iżda wkoll tas-servizzi non-ekonomiċi ta' interess ġenerali fil-livell ta' l-Istati Membri. |
| --- | --- |

1.5

Fir-rigward ta' l-importanza tas-SIĠ fil-ġlieda kontra l-esklużjoni soċjali u fil-promozzjoni tal-ġustizzja u l-protezzjoni soċjali, li ġew stabbiliti bħala objettivi ta' l-UE bis-saħħa tat-Trattat, hija indispensabbli evalwazzjoni regolari mhux biss tas-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali li huma diġà koperti mir-regoli Komunitarji, iżda wkoll tas-servizzi non-ekonomiċi ta' interess ġenerali fil-livell ta' l-Istati Membri.

| 1.6 | Fil-livell nazzjonali, reġjonali jew lokali ta' l-Istati Membri, l-evalwazzjoni tas-SIĠ (ekonomiċi u non-ekonomiċi) ser ikollha tkun indipendenti, tinvolvi partijiet multipli u tqis il-fehmiet differenti; permezz ta' bażi fuq medda sħiħa tal-kriterji, ser ikollha tkopri t-tliet pilastri ta' l-istrateġija ta' Lisbona, u titwettaq b'konsultazzjoni mal-partijiet kollha interessati. |
| --- | --- |

1.6

Fil-livell nazzjonali, reġjonali jew lokali ta' l-Istati Membri, l-evalwazzjoni tas-SIĠ (ekonomiċi u non-ekonomiċi) ser ikollha tkun indipendenti, tinvolvi partijiet multipli u tqis il-fehmiet differenti; permezz ta' bażi fuq medda sħiħa tal-kriterji, ser ikollha tkopri t-tliet pilastri ta' l-istrateġija ta' Lisbona, u titwettaq b'konsultazzjoni mal-partijiet kollha interessati.

| 1.7 | Fil-livell Komunitarju, ser jenħtieġ li jiġu ddefiniti l-proċeduri għall-iskambju, il-ġbir, it-tqabbil u l-koordinazzjoni, u li jitqanqal il-proċess ta' l-evalwazzjoni indipendenti filwaqt li jiġi rrispettat il-prinċipju tas-sussidjarjetà billi tiġi ddefinita metodoloġija armonizzata għall-evalwazzjoni fil-livell Ewropew ibbażata fuq indikaturi komuni, permezz ta' djalogu mar-rappreżentanti tal-partijiet interessati. |
| --- | --- |

1.7

Fil-livell Komunitarju, ser jenħtieġ li jiġu ddefiniti l-proċeduri għall-iskambju, il-ġbir, it-tqabbil u l-koordinazzjoni, u li jitqanqal il-proċess ta' l-evalwazzjoni indipendenti filwaqt li jiġi rrispettat il-prinċipju tas-sussidjarjetà billi tiġi ddefinita metodoloġija armonizzata għall-evalwazzjoni fil-livell Ewropew ibbażata fuq indikaturi komuni, permezz ta' djalogu mar-rappreżentanti tal-partijiet interessati.

| 1.8 | Sabiex din l-evalwazzjoni tkun rilevanti u utli, għandu jitwaqqaf Kumitat ta' Tmexxija li jirrappreżenta iktar minn parti waħda u li jaħdem b'indipendenza sħiħa, b'rappreżentanti mill-Kummissjoni Ewropea, mill-Parlament Ewropew, mir-rappreżentazzjonijiet permanenti ta' l-Istati Membri lill-UE, mill-Kumitat tar-Reġjuni u mill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew. |
| --- | --- |

1.8

Sabiex din l-evalwazzjoni tkun rilevanti u utli, għandu jitwaqqaf Kumitat ta' Tmexxija li jirrappreżenta iktar minn parti waħda u li jaħdem b'indipendenza sħiħa, b'rappreżentanti mill-Kummissjoni Ewropea, mill-Parlament Ewropew, mir-rappreżentazzjonijiet permanenti ta' l-Istati Membri lill-UE, mill-Kumitat tar-Reġjuni u mill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew.

2.   Sitwazzjoni attwali

| 2.1 | It-Trattati jinkludu servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali fost il-valuri komuni ta' l-Unjoni Ewropea, b'mod partikulari fil-kuntest tal-kontribut tagħhom lejn il-koeżjoni soċjali u territorjali. It-Trattat ta' Riforma, li ġie adottat mill-Kunsill Ewropew fis-17 u t-18 ta' Ottubru 2007, jikkonferma dan permezz ta' dispożizzjoni li tippermetti lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill ta' l-Unjoni Ewropea sabiex, permezz ta' regolamenti, iwaqqfu prinċipji u kondizzjonijiet li jippermettu lis-SIEĠ li jwettqu l-missjonijiet tagħhom, mingħajr preġudizzju għall-kompetenza ta' l-Istati Membri sabiex jipprovdu, jikkummissjonaw u jiffinanzjaw servizzi bħal dawn, filwaqt li tiġi enfasizzata r-responsabilità konġunta ta' l-Istati Membri u l-Komunità. |
| --- | --- |

2.1

It-Trattati jinkludu servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali fost il-valuri komuni ta' l-Unjoni Ewropea, b'mod partikulari fil-kuntest tal-kontribut tagħhom lejn il-koeżjoni soċjali u territorjali. It-Trattat ta' Riforma, li ġie adottat mill-Kunsill Ewropew fis-17 u t-18 ta' Ottubru 2007, jikkonferma dan permezz ta' dispożizzjoni li tippermetti lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill ta' l-Unjoni Ewropea sabiex, permezz ta' regolamenti, iwaqqfu prinċipji u kondizzjonijiet li jippermettu lis-SIEĠ li jwettqu l-missjonijiet tagħhom, mingħajr preġudizzju għall-kompetenza ta' l-Istati Membri sabiex jipprovdu, jikkummissjonaw u jiffinanzjaw servizzi bħal dawn, filwaqt li tiġi enfasizzata r-responsabilità konġunta ta' l-Istati Membri u l-Komunità.

| 2.2 | B'hekk, huwa f'idejn l-Unjoni u l-Istati Membri, kull wieħed minnhom fil-kompetenzi rispettivi tagħhom u fl-iskop ta' l-applikazzjoni tat-Trattat ta' Riforma, li jieħdu ħsieb u jassiguraw li servizzi bħal dawn joperaw b'mod effettiv fuq il-bażi ta' prinċipji u kondizzjonijiet, b'mod partikulari dawk ekonomiċi u finanzjarji, li jippermettulhom li jwettqu l-missjonijiet tagħhom. |
| --- | --- |

2.2

B'hekk, huwa f'idejn l-Unjoni u l-Istati Membri, kull wieħed minnhom fil-kompetenzi rispettivi tagħhom u fl-iskop ta' l-applikazzjoni tat-Trattat ta' Riforma, li jieħdu ħsieb u jassiguraw li servizzi bħal dawn joperaw b'mod effettiv fuq il-bażi ta' prinċipji u kondizzjonijiet, b'mod partikulari dawk ekonomiċi u finanzjarji, li jippermettulhom li jwettqu l-missjonijiet tagħhom.

| 2.3 | Għaldaqstant, meta jiġi applikat it-Trattat ta' Riforma, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill ta' l-Unjoni Ewropea, waqt li jaġixxu b'konformità mal-proċedura leġislattiva ordinarja, ser ikollhom jiddefinixxu prinċipji u kondizzjonijiet filwaqt li jikkonformaw mal-prinċipji tas-sussidjarjetà u l-proporzjonalità. |
| --- | --- |

2.3

Għaldaqstant, meta jiġi applikat it-Trattat ta' Riforma, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill ta' l-Unjoni Ewropea, waqt li jaġixxu b'konformità mal-proċedura leġislattiva ordinarja, ser ikollhom jiddefinixxu prinċipji u kondizzjonijiet filwaqt li jikkonformaw mal-prinċipji tas-sussidjarjetà u l-proporzjonalità.

| 2.4 | Il-Protokoll dwar is-SIĠ, mehmuż mat-Trattat ta' Riforma, jenfasizza r-rwol essenzjali u d-diskrezzjoni wiesgħa ta' l-awtoritajiet nazzjonali, reġjonali u lokali fil-provvista, il-kummissjoni u l-organizzazzjoni tas-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali li jkunu qrib kemm jista' jkun tal-ħtiġijiet ta' l-utenti u l-assigurazzjoni ta' livell għoli f'termini ta' kwalità, sigurtà u affordability, it-trattament indaqs u l-promozzjoni ta' aċċess universali tad-drittijiet ta' l-utent. |
| --- | --- |

2.4

Il-Protokoll dwar is-SIĠ, mehmuż mat-Trattat ta' Riforma, jenfasizza r-rwol essenzjali u d-diskrezzjoni wiesgħa ta' l-awtoritajiet nazzjonali, reġjonali u lokali fil-provvista, il-kummissjoni u l-organizzazzjoni tas-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali li jkunu qrib kemm jista' jkun tal-ħtiġijiet ta' l-utenti u l-assigurazzjoni ta' livell għoli f'termini ta' kwalità, sigurtà u affordability, it-trattament indaqs u l-promozzjoni ta' aċċess universali tad-drittijiet ta' l-utent.

| 2.5 | Għall-ewwel darba f'test primarju leġislattiv tal-Komunità, dan il-Protokoll jieħu nota ta' servizzi non-ekonomiċi ta' interess ġenerali. Dan jenfasizza li l-provvista, il-kummissjoni u l-organizzazzjoni ta' servizzi bħal dawn huma kompetenzi ta' l-Istati Membri u li d-dispożizzjonijiet tat-Trattati ma jaffettwaw bl-ebda mod dawn il-kompetenzi, sabiex is-servizzi non-ekonomiċi ta' interess ġenerali, fil-prinċipju, jibqgħu esklużi mir-regoli relatati mas-suq intern, mal-kompetizzjoni u ma' l-għajnuna ta' l-Istat, peress li l-kompetenza nazzjonali tibqa' mdawra mill-prinċipji ġenerali tal-liġi Komunitarja fl-implimentazzjoni tagħha. |
| --- | --- |

2.5

Għall-ewwel darba f'test primarju leġislattiv tal-Komunità, dan il-Protokoll jieħu nota ta' servizzi non-ekonomiċi ta' interess ġenerali. Dan jenfasizza li l-provvista, il-kummissjoni u l-organizzazzjoni ta' servizzi bħal dawn huma kompetenzi ta' l-Istati Membri u li d-dispożizzjonijiet tat-Trattati ma jaffettwaw bl-ebda mod dawn il-kompetenzi, sabiex is-servizzi non-ekonomiċi ta' interess ġenerali, fil-prinċipju, jibqgħu esklużi mir-regoli relatati mas-suq intern, mal-kompetizzjoni u ma' l-għajnuna ta' l-Istat, peress li l-kompetenza nazzjonali tibqa' mdawra mill-prinċipji ġenerali tal-liġi Komunitarja fl-implimentazzjoni tagħha.

| 2.6 | Fir-rigward tad-distinzjoni bejn is-servizzi ekonomiċi u non-ekonomiċi, it-Trattat ta' Riforma ma jipprovdi l-ebda definizzjoni. Dan ser ifisser it-tkomplija tad-dipendenza fuq id-deċiżjonijiet mill-Qorti Ewropea għall-Ġustizzja, li tirriżulta fil-persistenza ta' l-inċertezza legali ta' bħalissa. Iċ-ċittadini jistennew ħafna mill-Unjoni Ewropea. Hija għandha ttejjeb il-kwalità tal-ħajja, tassigura r-rispett għad-drittijiet fundamentali u tassigura li d-deċiżjonijiet tagħha ma jwasslux għal sitwazzjoni agħar fl-impatt tagħhom. |
| --- | --- |

2.6

Fir-rigward tad-distinzjoni bejn is-servizzi ekonomiċi u non-ekonomiċi, it-Trattat ta' Riforma ma jipprovdi l-ebda definizzjoni. Dan ser ifisser it-tkomplija tad-dipendenza fuq id-deċiżjonijiet mill-Qorti Ewropea għall-Ġustizzja, li tirriżulta fil-persistenza ta' l-inċertezza legali ta' bħalissa. Iċ-ċittadini jistennew ħafna mill-Unjoni Ewropea. Hija għandha ttejjeb il-kwalità tal-ħajja, tassigura r-rispett għad-drittijiet fundamentali u tassigura li d-deċiżjonijiet tagħha ma jwasslux għal sitwazzjoni agħar fl-impatt tagħhom.

3.   Il-bżonn għal evalwazzjoni tas-servizzi ta' interess ġenerali

| 3.1 | Fost affarijiet oħra, l-obbligu li jiġi assigurat li s-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali joperaw b'mod effettiv fl-Artikolu 14 tat-Trattat ta' Riforma jfisser, b'mod partikulari, li l-evalwazzjoni tal-prestazzjoni ta' servizzi bħal dawn għandha tkun proċess kontinwu. |
| --- | --- |

3.1

Fost affarijiet oħra, l-obbligu li jiġi assigurat li s-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali joperaw b'mod effettiv fl-Artikolu 14 tat-Trattat ta' Riforma jfisser, b'mod partikulari, li l-evalwazzjoni tal-prestazzjoni ta' servizzi bħal dawn għandha tkun proċess kontinwu.

| 3.2 | Il-KESE huwa tal-fehma li sabiex SIEĠ jiġi kkunsidrat effettiv għandu:






  — | jikkonforma ma' prinċipji bħalma huma l-ugwaljanza, l-universalità, l-affordability, l-aċċessibilità, l-affidabilità, il-kontinwità, il-kwalità u l-effikaċja, filwaqt li jassigura d-drittijiet ta' l-utenti u l-ksib tal-fattibilità ekonomika u soċjali; |
| --- | --- | --- |

3.2

Il-KESE huwa tal-fehma li sabiex SIEĠ jiġi kkunsidrat effettiv għandu:

—

jikkonforma ma' prinċipji bħalma huma l-ugwaljanza, l-universalità, l-affordability, l-aċċessibilità, l-affidabilità, il-kontinwità, il-kwalità u l-effikaċja, filwaqt li jassigura d-drittijiet ta' l-utenti u l-ksib tal-fattibilità ekonomika u soċjali;

| — | iqis il-bżonnijiet speċifiċi ta' ċerti gruppi ta' utenti bħall-persuni b'diżabilità, persuni dipendenti, dawk żvantaġġati eċċ. |
| --- | --- |

—

iqis il-bżonnijiet speċifiċi ta' ċerti gruppi ta' utenti bħall-persuni b'diżabilità, persuni dipendenti, dawk żvantaġġati eċċ.

| 3.3 | Minkejja li t-Trattat ta' Riforma ma jsemmix l-evalwazzjoni espliċitament, l-evalwazzjoni trid issir il-mezz ta' viġilanza mitlub impliċitament mit-Trattat. |
| --- | --- |

3.3

Minkejja li t-Trattat ta' Riforma ma jsemmix l-evalwazzjoni espliċitament, l-evalwazzjoni trid issir il-mezz ta' viġilanza mitlub impliċitament mit-Trattat.

| 3.4 | L-Istati Membri jew l-UE ser ikollhom bżonn jiddeffinixxu u jadattaw il-kompiti u l-objettivi tas-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali fil-kompetenza tagħhom b'mod trasparenti u non-diskriminatorju, filwaqt li jikkonformaw mal-prinċipju ta' proporzjonalità u jassiguraw li s-servizzi huma fl-interess ta' l-utenti kollha u jilħqu s-sodisfazzjon ġenerali tagħhom. |
| --- | --- |

3.4

L-Istati Membri jew l-UE ser ikollhom bżonn jiddeffinixxu u jadattaw il-kompiti u l-objettivi tas-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali fil-kompetenza tagħhom b'mod trasparenti u non-diskriminatorju, filwaqt li jikkonformaw mal-prinċipju ta' proporzjonalità u jassiguraw li s-servizzi huma fl-interess ta' l-utenti kollha u jilħqu s-sodisfazzjon ġenerali tagħhom.

| 3.5 | Sabiex jiġi kkonfermat li l-kompiti ta' interess ġenerali qegħdin jitwettqu b'mod korrett u effettiv u li l-objettivi — skond jekk dawn is-servizzi humiex SIEĠ jew servizzi non-ekonomiċi ta' interess ġenerali, jew skond in-natura vera tas-servizz — intlaħqu jew ser jintlaħqu, l-awtorità kompetenti għandha tniedi sistema għall-evalwazzjoni tal-prestazzjoni, l-effiċjenza u l-kwalità li tmur lilhinn mill-istħarriġ ta' l-opinjoni u s-sondaġġi. |
| --- | --- |

3.5

Sabiex jiġi kkonfermat li l-kompiti ta' interess ġenerali qegħdin jitwettqu b'mod korrett u effettiv u li l-objettivi — skond jekk dawn is-servizzi humiex SIEĠ jew servizzi non-ekonomiċi ta' interess ġenerali, jew skond in-natura vera tas-servizz — intlaħqu jew ser jintlaħqu, l-awtorità kompetenti għandha tniedi sistema għall-evalwazzjoni tal-prestazzjoni, l-effiċjenza u l-kwalità li tmur lilhinn mill-istħarriġ ta' l-opinjoni u s-sondaġġi.

| 3.6 | Għaldaqstant, l-evalwazzjoni hija analiżi u monitoraġġ sistematiku ta' l-implimentazzjoni effettiva tal-missjoni partikulari ta' interess ġenerali fid-dawl tat-twettiq tagħha u l-kapaċità tagħha li jintlaħqu l-bżonnijiet tal-konsumaturi, l-intrapriżi, iċ-ċittadini u s-soċjetà, u fid-dawl ta' l-objettivi ta' l-UE, partikularment fir-rigward tal-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali, l-ekonomija soċjali tas-suq, l-istrateġija ta' Lisbona u l-garanzija ta' l-eżerċizzju tad-drittijiet fundamentali. |
| --- | --- |

3.6

Għaldaqstant, l-evalwazzjoni hija analiżi u monitoraġġ sistematiku ta' l-implimentazzjoni effettiva tal-missjoni partikulari ta' interess ġenerali fid-dawl tat-twettiq tagħha u l-kapaċità tagħha li jintlaħqu l-bżonnijiet tal-konsumaturi, l-intrapriżi, iċ-ċittadini u s-soċjetà, u fid-dawl ta' l-objettivi ta' l-UE, partikularment fir-rigward tal-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali, l-ekonomija soċjali tas-suq, l-istrateġija ta' Lisbona u l-garanzija ta' l-eżerċizzju tad-drittijiet fundamentali.

| 3.7 | Is-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali tipikament ikollhom isibu bilanċ fil-livelli varji:






  — | bejn is-swieq u l-interess ġenerali, |
| --- | --- | --- |

3.7

Is-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali tipikament ikollhom isibu bilanċ fil-livelli varji:

—

bejn is-swieq u l-interess ġenerali,

| — | bejn l-objettivi ekonomiċi, soċjali u ambjentali, |
| --- | --- |

—

bejn l-objettivi ekonomiċi, soċjali u ambjentali,

| — | bejn l-utenti (utenti individwali, inklużi l-gruppi żvantaġġati, l-intrapriżi, l-awtoritajiet lokali, eċċ.), li mhux kollha jkollhom l-istess bżonnijiet u interessi, |
| --- | --- |

—

bejn l-utenti (utenti individwali, inklużi l-gruppi żvantaġġati, l-intrapriżi, l-awtoritajiet lokali, eċċ.), li mhux kollha jkollhom l-istess bżonnijiet u interessi,

| — | bejn il-kompetenzi ta' l-Istati Membri u l-integrazzjoni Komunitarja. |
| --- | --- |

—

bejn il-kompetenzi ta' l-Istati Membri u l-integrazzjoni Komunitarja.

| 3.8 | Dawn il-bilanċi jistgħu jiċċaqalqu bħala riżultat tal-bidla ekonomika u teknoloġika, u l-bidla fil-bżonnijiet u l-istennijiet individwali u kollettivi u jirriflettu wkoll il-bżonn ta' konsistenza bejn sitwazzjonijiet diversi f'kull pajjiż, ċirkustanzi ġeografiċi speċifiċi u karatteristiċi settorjali. |
| --- | --- |

3.8

Dawn il-bilanċi jistgħu jiċċaqalqu bħala riżultat tal-bidla ekonomika u teknoloġika, u l-bidla fil-bżonnijiet u l-istennijiet individwali u kollettivi u jirriflettu wkoll il-bżonn ta' konsistenza bejn sitwazzjonijiet diversi f'kull pajjiż, ċirkustanzi ġeografiċi speċifiċi u karatteristiċi settorjali.

| 3.9 | L-evalwazzjoni tal-prestazzjoni hija attività separata mir-regolamentazzjoni, iżda hija wkoll waħda mill-aspetti tagħha. L-attività regolatorja tista' tibbenefika billi tibbaża lilha nnifisha fuq u tqanqal lill-evalwazzjoni. Fl-istess ħin, l-evalwazzjoni għandha tipprovdi l-għarfien f'sitwazzjonijiet li fihom is-servizzi ma jiffunzjonawx tajjeb, u fid-differenzi f'termini ta' kwalità u/jew ta' servizz bejn il-pajjiżi differenti, li b'hekk tenfasizza l-adattament għall-istennijiet li jinbidlu jiddependi mill-bżonnijiet u t-tħassib ta' l-utenti u l-konsumaturi fil-kuntest ekonomiku, teknoloġiku u soċjali. |
| --- | --- |

3.9

L-evalwazzjoni tal-prestazzjoni hija attività separata mir-regolamentazzjoni, iżda hija wkoll waħda mill-aspetti tagħha. L-attività regolatorja tista' tibbenefika billi tibbaża lilha nnifisha fuq u tqanqal lill-evalwazzjoni. Fl-istess ħin, l-evalwazzjoni għandha tipprovdi l-għarfien f'sitwazzjonijiet li fihom is-servizzi ma jiffunzjonawx tajjeb, u fid-differenzi f'termini ta' kwalità u/jew ta' servizz bejn il-pajjiżi differenti, li b'hekk tenfasizza l-adattament għall-istennijiet li jinbidlu jiddependi mill-bżonnijiet u t-tħassib ta' l-utenti u l-konsumaturi fil-kuntest ekonomiku, teknoloġiku u soċjali.

4.   Liema servizzi għandhom jiġu evalwati

| 4.1 | Fil-kuntest ta' l-objettivi assenjati lis-servizzi ta' interess ġenerali u l-importanza tagħhom fl-implimentazzjoni ta' politiki Komunitarji differenti, l-evalwazzjoni regolari hija essenzjali mhux biss għas-servizzi ekonomiċi, li huma koperti mir-regoli Komunitarji, iżda wkoll għas-servizzi non-ekonomiċi. Dawn ta' l-aħħar jagħmlu parti mill-implimentazzjoni effettiva tad-drittijiet fundamentali, u l-operat tagħhom jintrifed mill-prinċipju tas-solidarjetà u r-rispett għad-dinjità tal-bniedem, b'referenza f'waqtha għall-valuri komuni li huma inerenti fil-mudell soċjali Ewropew. |
| --- | --- |

4.1

Fil-kuntest ta' l-objettivi assenjati lis-servizzi ta' interess ġenerali u l-importanza tagħhom fl-implimentazzjoni ta' politiki Komunitarji differenti, l-evalwazzjoni regolari hija essenzjali mhux biss għas-servizzi ekonomiċi, li huma koperti mir-regoli Komunitarji, iżda wkoll għas-servizzi non-ekonomiċi. Dawn ta' l-aħħar jagħmlu parti mill-implimentazzjoni effettiva tad-drittijiet fundamentali, u l-operat tagħhom jintrifed mill-prinċipju tas-solidarjetà u r-rispett għad-dinjità tal-bniedem, b'referenza f'waqtha għall-valuri komuni li huma inerenti fil-mudell soċjali Ewropew.

| 4.2 | Billi l-Protokoll mehmuż mat-Trattat ta' Riforma jikkonferma li s-servizzi non-ekonomiċi ta' interess ġenerali jaqgħu taħt ir-responsabilità esklussiva ta' l-Istati Membri, dawn is-servizzi ser ikollhom jiġu evalwati biss fil-livelli nazzjonali, reġjonali jew lokali. |
| --- | --- |

4.2

Billi l-Protokoll mehmuż mat-Trattat ta' Riforma jikkonferma li s-servizzi non-ekonomiċi ta' interess ġenerali jaqgħu taħt ir-responsabilità esklussiva ta' l-Istati Membri, dawn is-servizzi ser ikollhom jiġu evalwati biss fil-livelli nazzjonali, reġjonali jew lokali.

| 4.3 | Billi s-servizzi ta' interess ġenerali ta' natura non-ekonomika, l-istess bħas-SIEĠ, għandhom x'jaqsmu ma' medda ta' objettivi ta' l-UE (ir-rispett għad-drittijiet fundamentali, il-promozzjoni tal-benesseri taċ-ċittadini, il-ġustizzja soċjali, il-koeżjoni soċjali, eċċ.) u li l-Unjoni Ewropea hija parzjalment responsabbli għall-ksib ta' dawn l-objettivi, għandha almenu tassigura li l-Istati Membri jipproċedu b'evalwazzjonijiet regolari dwar it-tħaddim tas-servizzi non-ekonomiċi ta' interess ġenerali. |
| --- | --- |

4.3

Billi s-servizzi ta' interess ġenerali ta' natura non-ekonomika, l-istess bħas-SIEĠ, għandhom x'jaqsmu ma' medda ta' objettivi ta' l-UE (ir-rispett għad-drittijiet fundamentali, il-promozzjoni tal-benesseri taċ-ċittadini, il-ġustizzja soċjali, il-koeżjoni soċjali, eċċ.) u li l-Unjoni Ewropea hija parzjalment responsabbli għall-ksib ta' dawn l-objettivi, għandha almenu tassigura li l-Istati Membri jipproċedu b'evalwazzjonijiet regolari dwar it-tħaddim tas-servizzi non-ekonomiċi ta' interess ġenerali.

5.   L-approċċ segwit mill-istituzzjonijiet ta' l-UE

| 5.1 | Matul il-Kunsilli Ewropej ta' Nizza (2000) u Laeken (2001) intlaħaq ftehim dwar il-bżonn ta' evalwazzjoni effettiva u dinamika fil-livell Komunitarju ta' l-effetti tal-kompetizzjoni u l-prestazzjoni tas-servizzi ta' interess ġenerali, filwaqt li jitqiesu l-ispeċifiċitajiet u l-kompetenzi nazzjonali, reġjonali u lokali. |
| --- | --- |

5.1

Matul il-Kunsilli Ewropej ta' Nizza (2000) u Laeken (2001) intlaħaq ftehim dwar il-bżonn ta' evalwazzjoni effettiva u dinamika fil-livell Komunitarju ta' l-effetti tal-kompetizzjoni u l-prestazzjoni tas-servizzi ta' interess ġenerali, filwaqt li jitqiesu l-ispeċifiċitajiet u l-kompetenzi nazzjonali, reġjonali u lokali.

| 5.2 | Ġie kkunsidrat ukoll li din l-evalwazzjoni għandha titwettaq fi ħdan l-istrutturi eżistenti, b'mod partikulari permezz ta' rappurtaġġ orizzontali u settorjali u r-“rapport ta' Cardiff” tal-Kummissjoni dwar ir-riforma ekonomika, u għandha tkopri l-istruttura u l-prestazzjoni tas-suq, inklużi l-aspetti ta' l-impjieg, l-evalwazzjoni ekonomika u soċjali ta' l-obbligi tas-servizz pubbliku, u l-opinjonijiet taċ-ċittadini u l-konsumaturi dwar il-prestazzjoni tas-servizzi ta' interess ġenerali u l-impatt tal-liberalizzazzjoni fuqhom. |
| --- | --- |

5.2

Ġie kkunsidrat ukoll li din l-evalwazzjoni għandha titwettaq fi ħdan l-istrutturi eżistenti, b'mod partikulari permezz ta' rappurtaġġ orizzontali u settorjali u r-“rapport ta' Cardiff” tal-Kummissjoni dwar ir-riforma ekonomika, u għandha tkopri l-istruttura u l-prestazzjoni tas-suq, inklużi l-aspetti ta' l-impjieg, l-evalwazzjoni ekonomika u soċjali ta' l-obbligi tas-servizz pubbliku, u l-opinjonijiet taċ-ċittadini u l-konsumaturi dwar il-prestazzjoni tas-servizzi ta' interess ġenerali u l-impatt tal-liberalizzazzjoni fuqhom.

| 5.3 | Mill-2001, evalwazzjoni orizzontali — limitata għall-industriji ta' netwerk (l-elettriku, il-gass, il-komunikazzjonijiet elettroniċi, is-servizzi postali, it-trasport bl-ajru u bil-ferrovija) twettqet annwalment (minbarra fl-2003) mill-Kummissjoni Ewropea, ibbażata fuq metodu definit f'komunikazzjoni tal-Kummissjoni (1); madankollu, mhux il-partijiet kollha interessati jaqblu fuq din l-evalwazzjoni, li skond xi wħud hija iktar evalwazzjoni tal-politiki Komunitarji fuq l-industriji ta' netwerk milli dwar il-prestazzjoni ta' industriji bħal dawn. |
| --- | --- |

5.3

Mill-2001, evalwazzjoni orizzontali — limitata għall-industriji ta' netwerk (l-elettriku, il-gass, il-komunikazzjonijiet elettroniċi, is-servizzi postali, it-trasport bl-ajru u bil-ferrovija) twettqet annwalment (minbarra fl-2003) mill-Kummissjoni Ewropea, ibbażata fuq metodu definit f'komunikazzjoni tal-Kummissjoni (1); madankollu, mhux il-partijiet kollha interessati jaqblu fuq din l-evalwazzjoni, li skond xi wħud hija iktar evalwazzjoni tal-politiki Komunitarji fuq l-industriji ta' netwerk milli dwar il-prestazzjoni ta' industriji bħal dawn.

| 5.4 | Fl-2003, b'rabta mal-Green Paper dwar is-servizzi ta' interess ġenerali, il-Kummissjoni Ewropea nediet konsultazzjoni pubblika sabiex jiġi stabbilit kif għandha tiġi organizzata l-evalwazzjoni, liema kriterji għandhom jintużaw, kif iċ-ċittadini għandhom jitħeġġu jieħdu sehem, u kif il-kwalità tad-data tista' tittejjeb. Il-konklużjonijiet ewlenin ta' din il-konsultazzjoni kienu l-bżonn għal evalwazzjoni multi-dimensjonali u reviżjoni tal-mekkaniżmi ta' evalwazzjoni; madankollu, skond il-Kummissjoni, kien hemm nuqqas ta' qbil fuq min kellu jwettaq l-evalwazzjoni. |
| --- | --- |

5.4

Fl-2003, b'rabta mal-Green Paper dwar is-servizzi ta' interess ġenerali, il-Kummissjoni Ewropea nediet konsultazzjoni pubblika sabiex jiġi stabbilit kif għandha tiġi organizzata l-evalwazzjoni, liema kriterji għandhom jintużaw, kif iċ-ċittadini għandhom jitħeġġu jieħdu sehem, u kif il-kwalità tad-data tista' tittejjeb. Il-konklużjonijiet ewlenin ta' din il-konsultazzjoni kienu l-bżonn għal evalwazzjoni multi-dimensjonali u reviżjoni tal-mekkaniżmi ta' evalwazzjoni; madankollu, skond il-Kummissjoni, kien hemm nuqqas ta' qbil fuq min kellu jwettaq l-evalwazzjoni.

| 5.5 | Il-White Paper dwar is-servizzi ta' interess ġenerali (2) enfasizzat il-proċess ta' evalwazzjoni li fil-futur ikollu jippreċiedi kwalunkwe aġġustament lill-qafas Komunitarju leġislattiv, partikularment fir-rigward tal-liberalizzazzjoni tas-servizzi. |
| --- | --- |

5.5

Il-White Paper dwar is-servizzi ta' interess ġenerali (2) enfasizzat il-proċess ta' evalwazzjoni li fil-futur ikollu jippreċiedi kwalunkwe aġġustament lill-qafas Komunitarju leġislattiv, partikularment fir-rigward tal-liberalizzazzjoni tas-servizzi.

| 5.6 | Fil-White Paper tagħha l-Kummissjoni għarfet ir-responsabilità partikulari ta' l-istituzzjonijiet Komunitarji, bl-għajnuna tad-data pprovduta fil-livell nazzjonali, fl-evalwazzjoni tas-servizzi li huma soġġetti għal qafas regolatorju speċifiku għas-settur imwaqqaf mill-Komunità. Hija ma eskludietx il-possibbilità li evalwazzjoni fil-livell Komunitarju tiġi kkunsidrata f'oqsma oħra jekk jista' jiġi stabbilit f'każijiet speċifiċi li evalwazzjoni ta' dan it-tip tkun tista' toħloq valur miżjud. |
| --- | --- |

5.6

Fil-White Paper tagħha l-Kummissjoni għarfet ir-responsabilità partikulari ta' l-istituzzjonijiet Komunitarji, bl-għajnuna tad-data pprovduta fil-livell nazzjonali, fl-evalwazzjoni tas-servizzi li huma soġġetti għal qafas regolatorju speċifiku għas-settur imwaqqaf mill-Komunità. Hija ma eskludietx il-possibbilità li evalwazzjoni fil-livell Komunitarju tiġi kkunsidrata f'oqsma oħra jekk jista' jiġi stabbilit f'każijiet speċifiċi li evalwazzjoni ta' dan it-tip tkun tista' toħloq valur miżjud.

| 5.7 | Fl-aħħarnett, il-Kummissjoni ordnat rapport ta' analiżi ddettaljat dwar il-metodi ta' evalwazzjoni minn konsulent estern, li l-konklużjonijiet ewlenin tiegħu ser jinġabru fil-qosor f'komunikazzjoni ġdida skedata għall-2008. |
| --- | --- |

5.7

Fl-aħħarnett, il-Kummissjoni ordnat rapport ta' analiżi ddettaljat dwar il-metodi ta' evalwazzjoni minn konsulent estern, li l-konklużjonijiet ewlenin tiegħu ser jinġabru fil-qosor f'komunikazzjoni ġdida skedata għall-2008.

| 5.8 | Il-Kummissjoni tistqarr li din il-verifika esterna ser ikollha tanalizza l-ħtieġa għal evalwazzjoni tal-prestazzjoni tad-dispożizzjoni tas-SIEĠ fil-livell ta' l-UE mill-industriji ta' netwerk, tressaq rakkomandazzjonijiet dwar it-titjib ta' l-evalwazzjonijiet orizzontali, u tevalwa s-sinifikat tal-parteċipazzjoni tal-Kummissjoni bħala produttur ta' evalwazzjonijiet orizzontali. |
| --- | --- |

5.8

Il-Kummissjoni tistqarr li din il-verifika esterna ser ikollha tanalizza l-ħtieġa għal evalwazzjoni tal-prestazzjoni tad-dispożizzjoni tas-SIEĠ fil-livell ta' l-UE mill-industriji ta' netwerk, tressaq rakkomandazzjonijiet dwar it-titjib ta' l-evalwazzjonijiet orizzontali, u tevalwa s-sinifikat tal-parteċipazzjoni tal-Kummissjoni bħala produttur ta' evalwazzjonijiet orizzontali.

| 5.9 | Fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar is-SIĠ (3), il-Kummissjoni “tqisha importanti, għall-kwalità u għat-trasparenza tal-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet, li twettaq b'mod regolari evalwazzjoni approfondita u tiżvela l-metodoloġija u r-riżultati tagħha, sabiex ikunu miftuħa għal skrutinju.” |
| --- | --- |

5.9

Fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar is-SIĠ (3), il-Kummissjoni “tqisha importanti, għall-kwalità u għat-trasparenza tal-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet, li twettaq b'mod regolari evalwazzjoni approfondita u tiżvela l-metodoloġija u r-riżultati tagħha, sabiex ikunu miftuħa għal skrutinju.”

6.   Prinċipji u kriterji ta' evalwazzjoni

| 6.1 | Fil-komunikazzjoni tagħha COM(2002) 331, il-Kummissjoni impenjat ruħha sabiex tinvolvi lis-soċjetà ċivili fl-evalwazzjoni orizzontali tal-prestazzjoni tas-SIĠ, b'mod partikulari billi twaqqaf mekkaniżmu permanenti għall-monitoraġġ ta' l-opinjoni taċ-ċittadini u l-evoluzzjoni tagħhom u li tassigura li l-partijiet interessati, li jinkludu l-imsieħba soċjali, ser jiġu kkonsultati wkoll fuq bażi ad hoc dwar kwistjonijiet speċifiċi. |
| --- | --- |

6.1

Fil-komunikazzjoni tagħha COM(2002) 331, il-Kummissjoni impenjat ruħha sabiex tinvolvi lis-soċjetà ċivili fl-evalwazzjoni orizzontali tal-prestazzjoni tas-SIĠ, b'mod partikulari billi twaqqaf mekkaniżmu permanenti għall-monitoraġġ ta' l-opinjoni taċ-ċittadini u l-evoluzzjoni tagħhom u li tassigura li l-partijiet interessati, li jinkludu l-imsieħba soċjali, ser jiġu kkonsultati wkoll fuq bażi ad hoc dwar kwistjonijiet speċifiċi.

| 6.2 | Il-mod li bih is-soċjetà qiegħda tevolvi hija riflessa fl-istennijiet dejjem jikbru tal-pubbliku — f'dan il-każ, l-utenti u l-konsumaturi — mhux biss li d-drittijiet tagħhom ser jiġu rikonoxxuti iżda wkoll li ċ-ċirkostanzi speċifiċi tagħhom ser jitqiesu. Hemm korrelazzjoni stretta bejn kif is-servizzi ta' interess ġenerali qegħdin jitwettqu u s-soċjetajiet li fihom qegħdin jiġi pprovduti. |
| --- | --- |

6.2

Il-mod li bih is-soċjetà qiegħda tevolvi hija riflessa fl-istennijiet dejjem jikbru tal-pubbliku — f'dan il-każ, l-utenti u l-konsumaturi — mhux biss li d-drittijiet tagħhom ser jiġu rikonoxxuti iżda wkoll li ċ-ċirkostanzi speċifiċi tagħhom ser jitqiesu. Hemm korrelazzjoni stretta bejn kif is-servizzi ta' interess ġenerali qegħdin jitwettqu u s-soċjetajiet li fihom qegħdin jiġi pprovduti.

| 6.3 | Il-varjetà ta' strutturi u statuti (operaturi pubbliċi jew privati, sħubijiet pubbliċi/privati) li jintużaw mill-awtoritajiet pubbliċi nazzjonali, reġjonali u lokali sabiex jipprovdu servizzi ta' interess ġenerali tfisser li hemm bżonn ta' evalwazzjoni multi-dimensjonali. |
| --- | --- |

6.3

Il-varjetà ta' strutturi u statuti (operaturi pubbliċi jew privati, sħubijiet pubbliċi/privati) li jintużaw mill-awtoritajiet pubbliċi nazzjonali, reġjonali u lokali sabiex jipprovdu servizzi ta' interess ġenerali tfisser li hemm bżonn ta' evalwazzjoni multi-dimensjonali.

| 6.4 | B'żieda ma' dan, l-evalwazzjoni fil-livell ta' l-Istati Membri għandha tkun pluralista, bil-parteċipazzjoni tal-partijiet u l-persuni interessati kollha: l-awtoritajiet inkarigati mid-definizzjoni u l-implimentazzjoni tas-servizzi ta' interess ġenerali, ir-regolaturi, l-operaturi/provvedituri responsabbli għat-twettiq tas-servizzi, ir-rappreżentanti tal-konsumaturi, it-trade unions u s-soċjetà ċivili, eċċ. |
| --- | --- |

6.4

B'żieda ma' dan, l-evalwazzjoni fil-livell ta' l-Istati Membri għandha tkun pluralista, bil-parteċipazzjoni tal-partijiet u l-persuni interessati kollha: l-awtoritajiet inkarigati mid-definizzjoni u l-implimentazzjoni tas-servizzi ta' interess ġenerali, ir-regolaturi, l-operaturi/provvedituri responsabbli għat-twettiq tas-servizzi, ir-rappreżentanti tal-konsumaturi, it-trade unions u s-soċjetà ċivili, eċċ.

| 6.5 | Apparti mill-parteċipazzjoni ta' bosta partijiet, din l-evalwazzjoni ser ikollha tkun indipendenti u tqis il-fehmiet differenti billi mhux il-partijijet interessati kollha jkollhom l-istess interessi, u saħansitra f'xi każijiet ikunu f'kunflitt, b'inkonsistenzi bejn l-informazzjoni u l-istimi pprovduti minnhom. |
| --- | --- |

6.5

Apparti mill-parteċipazzjoni ta' bosta partijiet, din l-evalwazzjoni ser ikollha tkun indipendenti u tqis il-fehmiet differenti billi mhux il-partijijet interessati kollha jkollhom l-istess interessi, u saħansitra f'xi każijiet ikunu f'kunflitt, b'inkonsistenzi bejn l-informazzjoni u l-istimi pprovduti minnhom.

| 6.6 | L-effikaċja ekonomika u soċjali tas-servizzi ta' interess ġenerali, l-attivitajiet u l-prestazzjoni tagħhom, ma tistax tiġi evalwata fuq il-bażi ta' kriterju uniku, f'dan il-każ ir-regoli tal-kompetizzjoni; għandha tintuża medda sħiħa ta' kriterji. |
| --- | --- |

6.6

L-effikaċja ekonomika u soċjali tas-servizzi ta' interess ġenerali, l-attivitajiet u l-prestazzjoni tagħhom, ma tistax tiġi evalwata fuq il-bażi ta' kriterju uniku, f'dan il-każ ir-regoli tal-kompetizzjoni; għandha tintuża medda sħiħa ta' kriterji.

| 6.7 | Kif enfasizzaw is-CIRIEC u s-CEEP f'rapport li tfassal fl-2000 (4) fuq talba tal-Kummissjoni Ewropea, l-evalwazzjoni għandha tifsira biss jekk titqies b'rabta ma' l-objettivi u l-kompiti speċifikati, li fid-definizzjoni tagħhom jinbtu minn tliet sorsi — il-konsumatur, iċ-ċittadin u s-soċjetà — u għandhom tliet komponenti — il-garanzija ta' l-eżerċizzju tad-drittijiet fundamentali tal-bniedem, il-koeżjoni soċjali u territorjali u d-definizzjoni u t-twettiq tal-politika pubblika. |
| --- | --- |

6.7

Kif enfasizzaw is-CIRIEC u s-CEEP f'rapport li tfassal fl-2000 (4) fuq talba tal-Kummissjoni Ewropea, l-evalwazzjoni għandha tifsira biss jekk titqies b'rabta ma' l-objettivi u l-kompiti speċifikati, li fid-definizzjoni tagħhom jinbtu minn tliet sorsi — il-konsumatur, iċ-ċittadin u s-soċjetà — u għandhom tliet komponenti — il-garanzija ta' l-eżerċizzju tad-drittijiet fundamentali tal-bniedem, il-koeżjoni soċjali u territorjali u d-definizzjoni u t-twettiq tal-politika pubblika.

| 6.8 | L-evalwazzjoni ser ikollha tkopri t-tliet pilastri ta' l-istrateġija ta' Lisbona (l-ekonomija, s-soċjetà u l-ambjent) u fl-istess ħin tinvolvi lis-suq intern, il-kompetizzjoni, il-ħarsien tal-konsumatur u l-politiki ta' l-impjieg kif ukoll il-politiki settorjali rilevanti. |
| --- | --- |

6.8

L-evalwazzjoni ser ikollha tkopri t-tliet pilastri ta' l-istrateġija ta' Lisbona (l-ekonomija, s-soċjetà u l-ambjent) u fl-istess ħin tinvolvi lis-suq intern, il-kompetizzjoni, il-ħarsien tal-konsumatur u l-politiki ta' l-impjieg kif ukoll il-politiki settorjali rilevanti.

| 6.9 | Għaldaqstant, l-evalwazzjoni għandha tirreferi għal għadd ta' kriterji, b'referenza partikulari:






  — | għad-definizzjoni tal-kondizzjonijiet li jiggvernaw l-obbligi tas-settur pubbliku u l-awtorizzazzjoni rilevanti sabiex jipprovdu s-servizz, |
| --- | --- | --- |

6.9

Għaldaqstant, l-evalwazzjoni għandha tirreferi għal għadd ta' kriterji, b'referenza partikulari:

—

għad-definizzjoni tal-kondizzjonijiet li jiggvernaw l-obbligi tas-settur pubbliku u l-awtorizzazzjoni rilevanti sabiex jipprovdu s-servizz,

| — | għall-implimentazzjoni effettiva mill-operatur(i) ta' speċifikazzjonijiet jew obbligi marbuta ma' servizz universali jew l-awtorizzazzjoni sabiex jipprovdu servizz, |
| --- | --- |

—

għall-implimentazzjoni effettiva mill-operatur(i) ta' speċifikazzjonijiet jew obbligi marbuta ma' servizz universali jew l-awtorizzazzjoni sabiex jipprovdu servizz,

| — | għall-prezz, il-kwalità u l-aċċessibilità tas-servizz għall-persuni b'diżabilità u l-livell ta' sodisfazzjon min-naħa ta' l-utenti, |
| --- | --- |

—

għall-prezz, il-kwalità u l-aċċessibilità tas-servizz għall-persuni b'diżabilità u l-livell ta' sodisfazzjon min-naħa ta' l-utenti,

| — | għall-fatturi pożittivi u negattivi; |
| --- | --- |

—

għall-fatturi pożittivi u negattivi;

| — | għall-ksib ta' l-objettivi tal-politika pubblika, |
| --- | --- |

—

għall-ksib ta' l-objettivi tal-politika pubblika,

| — | għat-traspożizzjoni tad-dispożizzjonijiet sabiex jirriflettu r-restrizzjonijiet legali. |
| --- | --- |

—

għat-traspożizzjoni tad-dispożizzjonijiet sabiex jirriflettu r-restrizzjonijiet legali.

| 6.10 | Għalhekk, dan il-proċess ser jinvolvi l-provvista ta' l-informazzjoni u l-evalwazzjoni ta' prattiki attwali u l-impatt ta' l-azzjonijiet fuq tipi differenti ta' utenti, li jagħmluha possibbli sabiex jingħeleb l-iżbilanċ strutturali fl-informazzjoni li huwa inerenti fir-relazzjonijiet bejn l-operaturi/provvedituri, ir-regolaturi u l-konsumaturi. |
| --- | --- |

6.10

Għalhekk, dan il-proċess ser jinvolvi l-provvista ta' l-informazzjoni u l-evalwazzjoni ta' prattiki attwali u l-impatt ta' l-azzjonijiet fuq tipi differenti ta' utenti, li jagħmluha possibbli sabiex jingħeleb l-iżbilanċ strutturali fl-informazzjoni li huwa inerenti fir-relazzjonijiet bejn l-operaturi/provvedituri, ir-regolaturi u l-konsumaturi.

7.   L-implimentazzjoni ta' l-evalwazzjoni

| 7.1 | Is-sistema ta' evalwazzjoni għandha tkun ibbażata fuq rapporti perijodiċi mfassla fil-livelli nazzjonali jew lokali minn korpi ta' evalwazzjoni mwaqqfa mill-Istati Membri b'konformità mal-prinċipji msemmija hawn fuq. |
| --- | --- |

7.1

Is-sistema ta' evalwazzjoni għandha tkun ibbażata fuq rapporti perijodiċi mfassla fil-livelli nazzjonali jew lokali minn korpi ta' evalwazzjoni mwaqqfa mill-Istati Membri b'konformità mal-prinċipji msemmija hawn fuq.

| 7.2 | Fil-livell Komunitarju, il-kompitu ser ikun li jitfissru l-proċeduri għall-iskambju, il-ġbir, it-tqabbil u l-koordinazzjoni. Għalhekk, it-tqanqil tal-proċess ta' l-evalwazzjoni indipendenti ser jaqa' f'idejn l-Unjoni Ewropea, filwaqt li jiġu rispettati l-prinċipju tas-sussidjarjetà u l-prinċipji li jidhru fil-Protokoll mehmuż mat-Trattat ta' Riforma, b'definizzjoni kemm ta' metodoloġija ta' evalwazzjoni armonizzata fil-livell Ewropew, ibbażata fuq indikaturi komuni, kif ukoll tal-mezzi għat-tħaddim tiegħu, permezz ta' djalogu mar-rappreżentanti tal-partijiet interessati. |
| --- | --- |

7.2

Fil-livell Komunitarju, il-kompitu ser ikun li jitfissru l-proċeduri għall-iskambju, il-ġbir, it-tqabbil u l-koordinazzjoni. Għalhekk, it-tqanqil tal-proċess ta' l-evalwazzjoni indipendenti ser jaqa' f'idejn l-Unjoni Ewropea, filwaqt li jiġu rispettati l-prinċipju tas-sussidjarjetà u l-prinċipji li jidhru fil-Protokoll mehmuż mat-Trattat ta' Riforma, b'definizzjoni kemm ta' metodoloġija ta' evalwazzjoni armonizzata fil-livell Ewropew, ibbażata fuq indikaturi komuni, kif ukoll tal-mezzi għat-tħaddim tiegħu, permezz ta' djalogu mar-rappreżentanti tal-partijiet interessati.

| 7.3 | Sabiex l-evalwazzjoni tkun utli u rilevanti, għandu jitwaqqaf Kumitat ta' Tmexxija li jirrappreżenta l-interessi varji tal-partijiet interessati kollha (l-awtoritajiet pubbliċi, l-imsieħba soċjali, l-operaturi, ir-regolaturi, l-utenti — individwali u intrapriżi, it-trade unions); fil-livell Komunitarju, din tista' tinkludi rappreżentanti mill-Kummissjoni Ewropea, mill-Parlament Ewropew, mir-rappreżentazzjonijiet permanenti ta' l-Istati Membri lill-UE, mill-Kumitat tar-Reġjuni u mill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew. |
| --- | --- |

7.3

Sabiex l-evalwazzjoni tkun utli u rilevanti, għandu jitwaqqaf Kumitat ta' Tmexxija li jirrappreżenta l-interessi varji tal-partijiet interessati kollha (l-awtoritajiet pubbliċi, l-imsieħba soċjali, l-operaturi, ir-regolaturi, l-utenti — individwali u intrapriżi, it-trade unions); fil-livell Komunitarju, din tista' tinkludi rappreżentanti mill-Kummissjoni Ewropea, mill-Parlament Ewropew, mir-rappreżentazzjonijiet permanenti ta' l-Istati Membri lill-UE, mill-Kumitat tar-Reġjuni u mill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew.

| 7.4 | Dan il-Kumitat ta' Tmexxija ser ikun responsabbli:






  — | għall-metodi ta' evalwazzjoni, |
| --- | --- | --- |

7.4

Dan il-Kumitat ta' Tmexxija ser ikun responsabbli:

—

għall-metodi ta' evalwazzjoni,

| — | għad-definizzjoni ta' l-indikaturi, |
| --- | --- |

—

għad-definizzjoni ta' l-indikaturi,

| — | għas-speċifikazzjonijiet għall-istudji meħtieġa, |
| --- | --- |

—

għas-speċifikazzjonijiet għall-istudji meħtieġa,

| — | għall-kummissjoni ta' studji ta' dan it-tip fuq il-bażi ta' bosta opinjonijiet esperti, |
| --- | --- |

—

għall-kummissjoni ta' studji ta' dan it-tip fuq il-bażi ta' bosta opinjonijiet esperti,

| — | għar-reviżjoni kritika tar-rapporti, |
| --- | --- |

—

għar-reviżjoni kritika tar-rapporti,

| — | għar-rakkomandazzjonijiet, |
| --- | --- |

—

għar-rakkomandazzjonijiet,

| — | għat-tixrid tar-riżultati. |
| --- | --- |

—

għat-tixrid tar-riżultati.

| 7.5 | Id-diskussjonijiet mal-partijiet interessati kollha jistgħu jieħdu l-forma ta' konferenza annwali dwar il-prestazzjoni tas-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali, ibbażata fuq l-istess linji tal-konferenzi eżistenti dwar l-industriji ta' netwerk li nżammu tul dawn l-aħħar snin fil-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, jew jistgħu jinżammu b'konġunzjoni mas-summit soċjali tar-rebbiegħa. |
| --- | --- |

7.5

Id-diskussjonijiet mal-partijiet interessati kollha jistgħu jieħdu l-forma ta' konferenza annwali dwar il-prestazzjoni tas-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali, ibbażata fuq l-istess linji tal-konferenzi eżistenti dwar l-industriji ta' netwerk li nżammu tul dawn l-aħħar snin fil-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, jew jistgħu jinżammu b'konġunzjoni mas-summit soċjali tar-rebbiegħa.

Brussell, l-14 ta' Frar 2008.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  COM(2002) 331 finali, 18.06.02. Komunikazzjoni tal-Kummissjoni — Nota Metodoloġika għall-Evalwazzjoni Orizzontali tas-Servizzi ta' Interess Ekonomiku Ġenerali.

1

(2)  COM(2004) 374 finali, 12.5.2004. Komunikazzjoni mill-Kummissjoni: White Paper dwar servizz ta' interess ġenerali

2

(3)  COM(2007)725 finali, 20/11/2007. Komunikazzjoni mill-Kummissjoni Anċillari mal-Komunikazzjoni “Suq uniku għall-Ewropa tas-seklu 21”: Servizzi ta' interess ġenerali, inklużi s-servizzi soċjali ta' interess ġenerali: impenn Ewropew ġdid.

3

(4)  Studju tas-CIRIEC/CEEP: Services of General Economic Interest in Europe: Regulation-Financing-Evaluation Good Practices http://www.ulg.ac.be/ciriec/intl_en/research/publications/index.htm

4

Services of General Economic Interest in Europe: Regulation-Financing-Evaluation Good Practices

CIRIEC: International Centre of Research and Information on the Public and Co-operative Economy.

CEEP: European Centre of Enterprises with Public Participation and of Enterprises of General Economic Interest.

---

| 25.6.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 162/46 |
| --- | --- | --- | --- |

25.6.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 162/46

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-promozzjoni ta' aċċess pubbliku wiesa' għal-librerija diġitali Ewropea

(2008/C 162/11)

Nhar is-16 ta' Frar 2007, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, b'konformità ma' l-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, iddeċieda li jfassal opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

Il-promozzjoni ta' aċċess pubbliku wiesa' għal-librerija diġitali Ewropea

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà ta' l-Informazzjoni, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar it-23 ta' Jannar 2008. Ir-rapporteur kienet is-Sinjura Pichenot.

Matul l-442 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet fit-13 u l-14 ta' Frar 2008 (seduta tat-13 ta' Frar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni b'153 vot favur, 4 voti kontra u 5 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Issa li qed noqorbu lejn it-tnedija tal-librerija diġitali Ewropea (1) fl-2008, l-għan ta' l-opinjoni tal-Kumitat huwa li toffri appoġġ wiesa' lil dan il-pjan biex parti mill-patrimonju kulturali, xjentifiku u tekniku tagħna jkun aċċessibbli online. Għalhekk, hija sservi ta' appoġġ għall-ħidma ta' l-istituzzjonijiet Ewropej għat-twaqqif ta' portall għall-pubbliku, li jservi ta' strument għat-tixrid tat-tagħrif fl-era diġitali. |
| --- | --- |

1.1

Issa li qed noqorbu lejn it-tnedija tal-librerija diġitali Ewropea (1) fl-2008, l-għan ta' l-opinjoni tal-Kumitat huwa li toffri appoġġ wiesa' lil dan il-pjan biex parti mill-patrimonju kulturali, xjentifiku u tekniku tagħna jkun aċċessibbli online. Għalhekk, hija sservi ta' appoġġ għall-ħidma ta' l-istituzzjonijiet Ewropej għat-twaqqif ta' portall għall-pubbliku, li jservi ta' strument għat-tixrid tat-tagħrif fl-era diġitali.

| 1.2 | Il-Kumitat jirrikonoxxi l-impenji konġunti tal-Kummissjoni u l-Istati Membri u jilqa' b'sodisfazzjon il-koordinazzjoni ta' l-istituzzjonijiet kulturali mnedija mis-CENL (Conference of European National Libraries — Konferenza tal-Libreriji Nazzjonali Ewropej) bl-għan li toħloq fondazzjoni li tlaqqa' l-istituzzjonijiet kollha volontarji sabiex jingħata aċċess għall-patrimonju diġitalizzat tagħhom. Jappella lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fil-livell Ewropew, nazzjonali u reġjonali biex jingħaqdu f'dan il-proġett Ewropew ta' importanza daqstant kbira sabiex jiġi żgurat li l-pubbliku jkun infurmat kif imiss. |
| --- | --- |

1.2

Il-Kumitat jirrikonoxxi l-impenji konġunti tal-Kummissjoni u l-Istati Membri u jilqa' b'sodisfazzjon il-koordinazzjoni ta' l-istituzzjonijiet kulturali mnedija mis-CENL (Conference of European National Libraries — Konferenza tal-Libreriji Nazzjonali Ewropej) bl-għan li toħloq fondazzjoni li tlaqqa' l-istituzzjonijiet kollha volontarji sabiex jingħata aċċess għall-patrimonju diġitalizzat tagħhom. Jappella lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fil-livell Ewropew, nazzjonali u reġjonali biex jingħaqdu f'dan il-proġett Ewropew ta' importanza daqstant kbira sabiex jiġi żgurat li l-pubbliku jkun infurmat kif imiss.

| 1.3 | L-involviment tas-soċjetà ċivili fl-iżvilupp tal-Librerija Diġitali Ewropea (LDE) ser ikun element deċiżiv għal erba' raġunijiet prinċipali, li jiġġustifikaw l-impenn tal-KESE:






  — | ser tikkontribwixxi għad-definizzjoni ta' kriterji rilevanti għall-għażla tal-kontenut li jeħtieġ ikun diġitalizzat; |
| --- | --- | --- |

1.3

L-involviment tas-soċjetà ċivili fl-iżvilupp tal-Librerija Diġitali Ewropea (LDE) ser ikun element deċiżiv għal erba' raġunijiet prinċipali, li jiġġustifikaw l-impenn tal-KESE:

—

ser tikkontribwixxi għad-definizzjoni ta' kriterji rilevanti għall-għażla tal-kontenut li jeħtieġ ikun diġitalizzat;

| — | ser tassigura appoġġ pubbliku għall-fondi meħtieġa; |
| --- | --- |

—

ser tassigura appoġġ pubbliku għall-fondi meħtieġa;

| — | ser tħeġġeġ il-parteċipazzjoni u l-promozzjoni ta' ideat ġodda min-naħa tal-partijiet interessati kollha fil-katina tal-pubblikazzjoni u korpi kulturali oħra; |
| --- | --- |

—

ser tħeġġeġ il-parteċipazzjoni u l-promozzjoni ta' ideat ġodda min-naħa tal-partijiet interessati kollha fil-katina tal-pubblikazzjoni u korpi kulturali oħra;

| — | ser tippromovi soċjetà ta' l-informazzjoni inklużiva. |
| --- | --- |

—

ser tippromovi soċjetà ta' l-informazzjoni inklużiva.

| 1.4 | Il-Kumitat huwa konxju tax-xogħol kollu li diġà sar mill-Kummissjoni bil-parteċipazzjoni tal-partijiet interessati fl-Istati Membri matul il-presidenzi suċċessivi. Jaqbel mar-rapport (2) tal-Parlament Ewropew li offra sinteżi tajba ħafna ta' dak li nkiseb u ta' l-istadji li jmiss. F'din l-opinjoni, il-Kumitat għażel li jenfasizza l-kontribut tas-soċjetà ċivili — li huwa essenzjali — billi jħeġġeġ lill-partijiet kollha jipparteċipaw fit-tnedija tal-Librerija Diġitali Ewropea u l-iżvilupp tagħha fil-ġejjieni. Din l-opinjoni qed tipproponi li l-enfasi jkun fuq l-aspettativi u l-ħtiġijiet ta' l-utenti sabiex l-għan ta' aċċess għal pubbliku wiesa' jintlaħaq. |
| --- | --- |

1.4

Il-Kumitat huwa konxju tax-xogħol kollu li diġà sar mill-Kummissjoni bil-parteċipazzjoni tal-partijiet interessati fl-Istati Membri matul il-presidenzi suċċessivi. Jaqbel mar-rapport (2) tal-Parlament Ewropew li offra sinteżi tajba ħafna ta' dak li nkiseb u ta' l-istadji li jmiss. F'din l-opinjoni, il-Kumitat għażel li jenfasizza l-kontribut tas-soċjetà ċivili — li huwa essenzjali — billi jħeġġeġ lill-partijiet kollha jipparteċipaw fit-tnedija tal-Librerija Diġitali Ewropea u l-iżvilupp tagħha fil-ġejjieni. Din l-opinjoni qed tipproponi li l-enfasi jkun fuq l-aspettativi u l-ħtiġijiet ta' l-utenti sabiex l-għan ta' aċċess għal pubbliku wiesa' jintlaħaq.

| 1.4.1 | Fir-rigward ta' l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, il-KESE jirrakkomanda:






  — | li jagħtu s-sehem tagħhom biex iċ-ċittadini Ewropej jiġu infurmati sa mill-bidu ta' l-2008; |
| --- | --- | --- |

1.4.1

Fir-rigward ta' l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, il-KESE jirrakkomanda:

—

li jagħtu s-sehem tagħhom biex iċ-ċittadini Ewropej jiġu infurmati sa mill-bidu ta' l-2008;

| — | li jagħtu l-attenzjoni meħtieġa biex isegwu l-gruppi ta' l-utenti li jkunu qed jittestjaw ir-rilevanza, il-faċilità ta' użu tal-portall komuni u l-aċċessibilità elettronika (eAccessibility) (3) tiegħu għall-persuni b'diżabilità; |
| --- | --- |

—

li jagħtu l-attenzjoni meħtieġa biex isegwu l-gruppi ta' l-utenti li jkunu qed jittestjaw ir-rilevanza, il-faċilità ta' użu tal-portall komuni u l-aċċessibilità elettronika (eAccessibility) (3) tiegħu għall-persuni b'diżabilità;

| — | li jorganizzaw dibattitu wiesa' dwar il-kontenut, bi ftehim mal-libreriji fil-qrib; |
| --- | --- |

—

li jorganizzaw dibattitu wiesa' dwar il-kontenut, bi ftehim mal-libreriji fil-qrib;

| — | li jqanqlu diskussjoni fi ħdan is-soċjetà ta' l-informazzjoni dwar l-adattament ta' qafas ġuridiku kompatibbli mad-diġitalizzazzjoni tal-produzzjonijiet intellettwali, artistiċi u xjentifiċi kontemporanji. |
| --- | --- |

—

li jqanqlu diskussjoni fi ħdan is-soċjetà ta' l-informazzjoni dwar l-adattament ta' qafas ġuridiku kompatibbli mad-diġitalizzazzjoni tal-produzzjonijiet intellettwali, artistiċi u xjentifiċi kontemporanji.

| 1.4.2 | Fir-rigward ta' l-Istati Membri u l-Kummissjoni, il-KESE jirrakkomanda:






  — | li joħloq kumitat ta' tmexxija għall-proġett, li jkun miftuħ għal djalogu mas-soċjetà ċivili; |
| --- | --- | --- |

1.4.2

Fir-rigward ta' l-Istati Membri u l-Kummissjoni, il-KESE jirrakkomanda:

—

li joħloq kumitat ta' tmexxija għall-proġett, li jkun miftuħ għal djalogu mas-soċjetà ċivili;

| — | li l-Istati Membri jidħlu f'impenn finanzjarju biex fl-2010 jkun possibbli li ssir diġitalizzazzjoni fuq skala kbira għal firxa wiesgħa ta' sorsi u materjal differenti; |
| --- | --- |

—

li l-Istati Membri jidħlu f'impenn finanzjarju biex fl-2010 jkun possibbli li ssir diġitalizzazzjoni fuq skala kbira għal firxa wiesgħa ta' sorsi u materjal differenti;

| — | li joħolqu pjanijiet nazzjonali ta' diġitalizzazzjoni — wara li tkun saret konsultazzjoni — b'riferenza għal karta komuni għall-ġestjoni ta' dokumentazzjoni u bl-appoġġ taċ-ċentri ta' kompetenza; |
| --- | --- |

—

li joħolqu pjanijiet nazzjonali ta' diġitalizzazzjoni — wara li tkun saret konsultazzjoni — b'riferenza għal karta komuni għall-ġestjoni ta' dokumentazzjoni u bl-appoġġ taċ-ċentri ta' kompetenza;

| — | li jitmexxa programm Komunitarju fuq perijodu fit-tul sabiex jinstabu soluzzjonijiet għall-problemi tekniċi marbuta mal-multilingwiżmu u l-interoperabilità bil-għan li jiġu stabbiliti linji gwida komuni li jassiguraw l-aċċessibilità elettronika għall-persuni b'diżabilità; |
| --- | --- |

—

li jitmexxa programm Komunitarju fuq perijodu fit-tul sabiex jinstabu soluzzjonijiet għall-problemi tekniċi marbuta mal-multilingwiżmu u l-interoperabilità bil-għan li jiġu stabbiliti linji gwida komuni li jassiguraw l-aċċessibilità elettronika għall-persuni b'diżabilità;

| — | li ssir riċerka dwar l-aspettativi, il-ħtiġijiet u l-prattiki (b'mod speċjali għall-persuni b'diżabilità), dan kollu bl-involviment tal-KESE; |
| --- | --- |

—

li ssir riċerka dwar l-aspettativi, il-ħtiġijiet u l-prattiki (b'mod speċjali għall-persuni b'diżabilità), dan kollu bl-involviment tal-KESE;

| — | li jinġibdu għadd ta' konklużjonijiet mill-analiżi tal-prattiki nazzjonali fir-rigward ta' eċċezzjonijiet li huma miġbura fid-Direttiva 2001/29/KE (4) u li r-riċerka tkun estiża għat-tfittxija ta' soluzzjonijiet għal ċerti lakuni legali (xogħlijiet orfni, xogħlijiet li m'għadhomx jiġu stampati, dokumenti ta' oriġini diġitali, eċċ.). |
| --- | --- |

—

li jinġibdu għadd ta' konklużjonijiet mill-analiżi tal-prattiki nazzjonali fir-rigward ta' eċċezzjonijiet li huma miġbura fid-Direttiva 2001/29/KE (4) u li r-riċerka tkun estiża għat-tfittxija ta' soluzzjonijiet għal ċerti lakuni legali (xogħlijiet orfni, xogħlijiet li m'għadhomx jiġu stampati, dokumenti ta' oriġini diġitali, eċċ.).

| 1.4.3 | Fir-rigward ta' l-operaturi ekonomiċi u l-istituzzjonijiet kulturali, il-KESE jixtieq iħeġġiġhom:






  — | jippromovu aċċess wiesa' għal kontenut diġitali riċenti jew kontemporanju, li jkun aċċessibbli fuq il-portall tal-librerija diġitali Ewropea; |
| --- | --- | --- |

1.4.3

Fir-rigward ta' l-operaturi ekonomiċi u l-istituzzjonijiet kulturali, il-KESE jixtieq iħeġġiġhom:

—

jippromovu aċċess wiesa' għal kontenut diġitali riċenti jew kontemporanju, li jkun aċċessibbli fuq il-portall tal-librerija diġitali Ewropea;

| — | ifasslu mudelli sabiex xogħlijiet protetti mid-drittijiet ta' l-awtur jitpoġġew on-line bi prezz affordabbli; |
| --- | --- |

—

ifasslu mudelli sabiex xogħlijiet protetti mid-drittijiet ta' l-awtur jitpoġġew on-line bi prezz affordabbli;

| — | jieħdu sehem fid-diġitalizzazzjoni tal-kollezzjonijiet tagħhom permezz ta' l-isħubijijiet pubbliċi-privati; |
| --- | --- |

—

jieħdu sehem fid-diġitalizzazzjoni tal-kollezzjonijiet tagħhom permezz ta' l-isħubijijiet pubbliċi-privati;

| — | ikunu lesti jikkunsidraw inizjattivi ta' sponsorizzazzjoni sabiex jippromovu d-diġitalizzazzjoni; |
| --- | --- |

—

ikunu lesti jikkunsidraw inizjattivi ta' sponsorizzazzjoni sabiex jippromovu d-diġitalizzazzjoni;

| — | jippromovu r-rwol li jaqdu l-libreriji pubbliċi meta jipprovdu aċċess għal kontenut elettroniku permezz ta' aċċess lokali in situ jew inkella fil-kuntest ta' ċirkwiti magħluqa (intranets). |
| --- | --- |

—

jippromovu r-rwol li jaqdu l-libreriji pubbliċi meta jipprovdu aċċess għal kontenut elettroniku permezz ta' aċċess lokali in situ jew inkella fil-kuntest ta' ċirkwiti magħluqa (intranets).

2.   It-titjib ta' l-informazzjoni pubblika u l-involviment tas-soċjetà ċivili fl-iżvilupp tal-librerija diġitali Ewropea (LDE) futura

2.1   It-titjib ta' l-informazzjoni pubblika dwar il-librerija diġitali Ewropea futura

| 2.1.1 | Fl-2010, l-aċċessibilità on-line fl-Ewropa tal-patrimonju kulturali mil-libreriji, l-arkivji u l-mużewijiet, ser tipprovdi lill-Ewropej, kif ukoll lill-popli tad-dinja kollha, aċċess għal sitt miljun dokument diġitalizzat sabiex jintużaw f'sitwazzjonijiet rikreattivi, edukattivi, jew professjonali u għal skopijiet ta' riċerka. Dan l-objettiv kwantitattiv ser jikkostitwixxi l-ewwel fażi fi proċess ta' diġitalizzazzjoni fuq skala kbira. |
| --- | --- |

2.1.1

Fl-2010, l-aċċessibilità on-line fl-Ewropa tal-patrimonju kulturali mil-libreriji, l-arkivji u l-mużewijiet, ser tipprovdi lill-Ewropej, kif ukoll lill-popli tad-dinja kollha, aċċess għal sitt miljun dokument diġitalizzat sabiex jintużaw f'sitwazzjonijiet rikreattivi, edukattivi, jew professjonali u għal skopijiet ta' riċerka. Dan l-objettiv kwantitattiv ser jikkostitwixxi l-ewwel fażi fi proċess ta' diġitalizzazzjoni fuq skala kbira.

| 2.1.2 | Dan il-proġett, li ngħata l-isem proviżorju ta' Librerija Diġitali Ewropea (LDE), huwa msejjaħ “librerija” għall-konvenjenza, iżda anke fil-komunikazzjoni tagħha (5), il-Kummissjoni iddefiniet qafas wiesa' għad-diġitalizzazzjoni u talbet li l-istituzzjonijiet kollha jieħdu sehem f'dan il-proġett. Il-proġett għalhekk iħaddan fih medda wiesgħa ta' suġġetti — kulturali, xjentifiċi u tekniċi — u jikkonċerna kull xorta ta' dokumenti miktuba, kotba, partituri, mapep, rikordings ta' ħsejjes varji, rikordings awdjioviżivi, rivisti, ritratti, eċċ. |
| --- | --- |

2.1.2

Dan il-proġett, li ngħata l-isem proviżorju ta' Librerija Diġitali Ewropea (LDE), huwa msejjaħ “librerija” għall-konvenjenza, iżda anke fil-komunikazzjoni tagħha (5), il-Kummissjoni iddefiniet qafas wiesa' għad-diġitalizzazzjoni u talbet li l-istituzzjonijiet kollha jieħdu sehem f'dan il-proġett. Il-proġett għalhekk iħaddan fih medda wiesgħa ta' suġġetti — kulturali, xjentifiċi u tekniċi — u jikkonċerna kull xorta ta' dokumenti miktuba, kotba, partituri, mapep, rikordings ta' ħsejjes varji, rikordings awdjioviżivi, rivisti, ritratti, eċċ.

| 2.1.3 | Il-Kumitat jaqbel ma' l-Istati Membri fil-konklużjonijiet unanimi tak-Kunsill ta' Novembru 2006 li dan il-proġett ta' LDE jikkostitwixxi proġett ta' importanza ewlenija li huwa intiż li jippromovi l-parteċipazzjoni ta' kulħadd fis-soċjetà ta' l-informazzjoni u li jsaħħaħ l-għarfien taċ-ċittadini fir-rigward ta' l-identità Ewropea. |
| --- | --- |

2.1.3

Il-Kumitat jaqbel ma' l-Istati Membri fil-konklużjonijiet unanimi tak-Kunsill ta' Novembru 2006 li dan il-proġett ta' LDE jikkostitwixxi proġett ta' importanza ewlenija li huwa intiż li jippromovi l-parteċipazzjoni ta' kulħadd fis-soċjetà ta' l-informazzjoni u li jsaħħaħ l-għarfien taċ-ċittadini fir-rigward ta' l-identità Ewropea.

| 2.1.4 | It-tieni objettiv tal-proġett huwa li l-LDE futura ssir punt ta' aċċess multilingwi għal kulħadd permezz ta' portall komuni, u ma jkunx biss sors ta' interess għall-komunitajiet xjentifiċi jew artistiċi. Għaldaqstant, il-KESE jitlob lill-Kummissjoni ttejjeb l-informazzjoni pubblika sabiex iċ-ċittadini jitħeġġu jieħdu sehem fit-twaqqif tal-librerija diġitali, b'mod partikulari billi tipprovdi dokumenti multilingwi. Għandu jitfassal pjan ta' komunikazzjoni għall-istituzzjonijiet Ewropej u l-Istati Membri kollha, u dan għandu jibda malli jitnieda l-proġett f'Novembru 2008. |
| --- | --- |

2.1.4

It-tieni objettiv tal-proġett huwa li l-LDE futura ssir punt ta' aċċess multilingwi għal kulħadd permezz ta' portall komuni, u ma jkunx biss sors ta' interess għall-komunitajiet xjentifiċi jew artistiċi. Għaldaqstant, il-KESE jitlob lill-Kummissjoni ttejjeb l-informazzjoni pubblika sabiex iċ-ċittadini jitħeġġu jieħdu sehem fit-twaqqif tal-librerija diġitali, b'mod partikulari billi tipprovdi dokumenti multilingwi. Għandu jitfassal pjan ta' komunikazzjoni għall-istituzzjonijiet Ewropej u l-Istati Membri kollha, u dan għandu jibda malli jitnieda l-proġett f'Novembru 2008.

| 2.1.5 | Dan il-proġett kolossali ta' diġitalizzazzjoni ser jikkostitwixxi ġrajja importanti ħafna fl-istorja ta' l-umanità. Dan għalhekk jitlob li d-dibattitu jkopri l-għażla u l-organizzazzjoni tal-kontenut u ta' l-għarfien fil-livell Ewropew. Il-KESE huwa tal-fehma li dibattitu wiesa' fuq il-kondizzjonijiet ta' diġitalizzazzjoni fuq skala daqshekk kbira għandu jkopri ċerti aspetti finanzjarji, tekniċi u legali li huma meħtieġa biex jintlaħaq l-għan ta' socjetà bbażata fuq l-għarfien u li tkun miftuħa għal kulħadd:






  — | ir-riżorsi finanzjarji meħtieġa għad-diġitalizzazzjoni tal-qasam pubbliku, li jfisser li jenħtieġ jinstab bilanċ bejn id-diġitalizzazzjoni ta' dokumenti rari jew fraġli u d-diġitalizzazzjoni fuq skala kbira mistennija mill-pubbliku ġenerali; |
| --- | --- | --- |

2.1.5

Dan il-proġett kolossali ta' diġitalizzazzjoni ser jikkostitwixxi ġrajja importanti ħafna fl-istorja ta' l-umanità. Dan għalhekk jitlob li d-dibattitu jkopri l-għażla u l-organizzazzjoni tal-kontenut u ta' l-għarfien fil-livell Ewropew. Il-KESE huwa tal-fehma li dibattitu wiesa' fuq il-kondizzjonijiet ta' diġitalizzazzjoni fuq skala daqshekk kbira għandu jkopri ċerti aspetti finanzjarji, tekniċi u legali li huma meħtieġa biex jintlaħaq l-għan ta' socjetà bbażata fuq l-għarfien u li tkun miftuħa għal kulħadd:

—

ir-riżorsi finanzjarji meħtieġa għad-diġitalizzazzjoni tal-qasam pubbliku, li jfisser li jenħtieġ jinstab bilanċ bejn id-diġitalizzazzjoni ta' dokumenti rari jew fraġli u d-diġitalizzazzjoni fuq skala kbira mistennija mill-pubbliku ġenerali;

| — | l-appoġġ finanzjarju għall-edituri li qed jiddiġitalizzaw il-kollezzjonijiet attwali tagħhom u l-kunsens tagħhom li dawn ikunu aċċessibbli online; |
| --- | --- |

—

l-appoġġ finanzjarju għall-edituri li qed jiddiġitalizzaw il-kollezzjonijiet attwali tagħhom u l-kunsens tagħhom li dawn ikunu aċċessibbli online;

| — | il-parteċipazzjoni ta' finanzjaturi mis-settur privat u l-isponsorizzazzjoni għad-diġitalizzazzjoni u d-diffużjoni; |
| --- | --- |

—

il-parteċipazzjoni ta' finanzjaturi mis-settur privat u l-isponsorizzazzjoni għad-diġitalizzazzjoni u d-diffużjoni;

| — | il-konservazzjoni, mingħajr differenzjazzjoni, tad-drittijiet ta' proprjetà intellettwali sa 60 sena wara l-mewt ta' l-awtur; |
| --- | --- |

—

il-konservazzjoni, mingħajr differenzjazzjoni, tad-drittijiet ta' proprjetà intellettwali sa 60 sena wara l-mewt ta' l-awtur;

| — | trasparenza u kolleġjalità fl-għażla għad-diġitalizzazzjoni ta' materjal kulturali ta' kull xorta (testi, materjal awdjoviżiv, kollezzjonijiet tal-mużewijiet, arkivji, eċċ.) mill-qasam pubbliku; |
| --- | --- |

—

trasparenza u kolleġjalità fl-għażla għad-diġitalizzazzjoni ta' materjal kulturali ta' kull xorta (testi, materjal awdjoviżiv, kollezzjonijiet tal-mużewijiet, arkivji, eċċ.) mill-qasam pubbliku;

| — | il-ħtieġa ta' “karta Ewropea għall-ġestjoni tad-dokumentazzjoni” li tiġbor fiha l-oqsma prinċipali ta' għarfien intiżi għad-diġitalizzazzjoni; dan jippresupponi evalwazzjoni fil-livell Ewropew ta' l-aċċessibilità online ta' materjal li diġà kien diġitalizzat; |
| --- | --- |

—

il-ħtieġa ta' “karta Ewropea għall-ġestjoni tad-dokumentazzjoni” li tiġbor fiha l-oqsma prinċipali ta' għarfien intiżi għad-diġitalizzazzjoni; dan jippresupponi evalwazzjoni fil-livell Ewropew ta' l-aċċessibilità online ta' materjal li diġà kien diġitalizzat;

| — | il-possibbilità li l-awturi ta' xogħlijiet li m'għadhomx jiġu stampati u li ma reġgħux ġew ippubblikati jagħżlu li jiġu ppubblikati b'mod diġitali b'liċenzja ssemplifikata (6); |
| --- | --- |

—

il-possibbilità li l-awturi ta' xogħlijiet li m'għadhomx jiġu stampati u li ma reġgħux ġew ippubblikati jagħżlu li jiġu ppubblikati b'mod diġitali b'liċenzja ssemplifikata (6);

| — | il-vantaġġ li jinħoloq fajl interattiv li jikkontribwixxi b'mod effikaċi għat-tfittxija tad-drittijiet ta' l-awtur għal xogħlijiet “orfni” (7); |
| --- | --- |

—

il-vantaġġ li jinħoloq fajl interattiv li jikkontribwixxi b'mod effikaċi għat-tfittxija tad-drittijiet ta' l-awtur għal xogħlijiet “orfni” (7);

| — | l-ipproċessar ta' informazzjoni xjentifika (8); |
| --- | --- |

—

l-ipproċessar ta' informazzjoni xjentifika (8);

| — | il-kwistjonijiet marbuta ma' l-aċċessibilità tal-portalli ta' l-internet u l-materjal diġitalizzat għall-użu tal-persuni b'diżabilità, partikularment diżabilità li taffettwa l-vista. |
| --- | --- |

—

il-kwistjonijiet marbuta ma' l-aċċessibilità tal-portalli ta' l-internet u l-materjal diġitalizzat għall-użu tal-persuni b'diżabilità, partikularment diżabilità li taffettwa l-vista.

2.2   L-involviment tas-soċjetà ċivili fl-aġenda kulturali Ewropea fl-era tal-globalizzazzjoni

| 2.2.1 | S'issa, dan il-proġett ġie diskuss esklussivament mill-ispeċjalisti, liema aġir jirrifletti l-ħerqa kbira tal-partijiet interessati (l-istituzzjonijiet kulturali, l-awturi, l-edituri, il-libreriji, eċċ.) u l-parteċipazzjoni effettiva tagħhom fil-grupp ta' livell għoli mwaqqaf mill-Kummissjoni. Meta fl-2005, il-Kummissjoni nediet il-konsultazzjoni tagħha msemmija “i2010: Libreriji diġitali” (9), 7 % biss tar-risposti ġew minn individwi privati u 14 % biss mill-universitajiet. M'hemm xejn sorprendenti fir-rigward ta' parteċipazzjoni daqshekk fjakka min-naħa tal-pubbliku, speċjalment meta wieħed iqis li d-dibattitu kien imniedi għal għarrieda fl-aħħar ta' l-2004, wara li tħabbar proġett kbir ta' diġitalizzazzjoni minn Google, u meta wieħed iqis ukoll li l-kwestjonarju kien immirat lejn il-gruppi ta' interess ekonomiku li l-aktar kien jolqothom proġett ta' diġitalizzazzjoni ta' dan it-tip. |
| --- | --- |

2.2.1

S'issa, dan il-proġett ġie diskuss esklussivament mill-ispeċjalisti, liema aġir jirrifletti l-ħerqa kbira tal-partijiet interessati (l-istituzzjonijiet kulturali, l-awturi, l-edituri, il-libreriji, eċċ.) u l-parteċipazzjoni effettiva tagħhom fil-grupp ta' livell għoli mwaqqaf mill-Kummissjoni. Meta fl-2005, il-Kummissjoni nediet il-konsultazzjoni tagħha msemmija “i2010: Libreriji diġitali” (9), 7 % biss tar-risposti ġew minn individwi privati u 14 % biss mill-universitajiet. M'hemm xejn sorprendenti fir-rigward ta' parteċipazzjoni daqshekk fjakka min-naħa tal-pubbliku, speċjalment meta wieħed iqis li d-dibattitu kien imniedi għal għarrieda fl-aħħar ta' l-2004, wara li tħabbar proġett kbir ta' diġitalizzazzjoni minn Google, u meta wieħed iqis ukoll li l-kwestjonarju kien immirat lejn il-gruppi ta' interess ekonomiku li l-aktar kien jolqothom proġett ta' diġitalizzazzjoni ta' dan it-tip.

| 2.2.2 | Il-ġurnata tal-lum, l-aċċess b'xejn għall-informazzjoni fuq l-internet hija ħaġa komuni — fatt li jaħbi madankollu fondi sostanzjali mir-reklamar — u jqajjem il-konfużjoni fost il-pubbliku fir-rigward tas-servizzi pprovduti mil-libreriji diġitali. Għalhekk is-soċjetà ċivili għandha responsabbiltà kbira, partikularment fir-rigward tal-ġenerazzjoni żagħżugħa, li tieħu sehem f'kampanja informattiva u edukattiva dwar il-valur tax-xogħlijiet intellettwali u artistiċi u dwar il-ħtieġa li dawn jingħataw ir-rispett li jistħoqqilhom. |
| --- | --- |

2.2.2

Il-ġurnata tal-lum, l-aċċess b'xejn għall-informazzjoni fuq l-internet hija ħaġa komuni — fatt li jaħbi madankollu fondi sostanzjali mir-reklamar — u jqajjem il-konfużjoni fost il-pubbliku fir-rigward tas-servizzi pprovduti mil-libreriji diġitali. Għalhekk is-soċjetà ċivili għandha responsabbiltà kbira, partikularment fir-rigward tal-ġenerazzjoni żagħżugħa, li tieħu sehem f'kampanja informattiva u edukattiva dwar il-valur tax-xogħlijiet intellettwali u artistiċi u dwar il-ħtieġa li dawn jingħataw ir-rispett li jistħoqqilhom.

| 2.2.3 | Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jagħmlu ħilithom kollha biex jinvolvu lis-soċjetà ċivili fl-iżviluppi futuri tad-diġitalizzazzjoni tal-patrimonju kulturali. Il-parteċipazzjoni ta' l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili hija kruċjali għal erba' raġunijiet prinċipali: biex jiġu ddefiniti kriterji komuni għall-għażla tal-kontenut, jipprovdu appoġġ finanzjarju, li l-partijiet interessati kollha jiġu mħeġġa jkunu innovattivi u biex jippromovu l-integrazzjoni taċ-ċittadini kollha fis-soċjetà ta' l-informazzjoni. |
| --- | --- |

2.2.3

Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jagħmlu ħilithom kollha biex jinvolvu lis-soċjetà ċivili fl-iżviluppi futuri tad-diġitalizzazzjoni tal-patrimonju kulturali. Il-parteċipazzjoni ta' l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili hija kruċjali għal erba' raġunijiet prinċipali: biex jiġu ddefiniti kriterji komuni għall-għażla tal-kontenut, jipprovdu appoġġ finanzjarju, li l-partijiet interessati kollha jiġu mħeġġa jkunu innovattivi u biex jippromovu l-integrazzjoni taċ-ċittadini kollha fis-soċjetà ta' l-informazzjoni.

| 2.2.4 | Biex dan iseħħ, il-KESE jirrakkomanda li jinfetaħ forum pubbliku f'Marzu 2008, biex jikkoinċidi mat-tnedija tal-prototip, biex l-assoċjazzjonijiet u l-korpi edukattivi, kulturali, familjali u soċjo-professjonali li jirrappreżentaw l-utenti futuri jkunu jistgħu jwasslu leħinhom. L-interventi tas-soċjetà ċivili ser ikunu utli fil-fażijiet varji wara t-tnedija f'Novembru 2008 u fil-fażijiet ulterjuri ta' żvilupp. |
| --- | --- |

2.2.4

Biex dan iseħħ, il-KESE jirrakkomanda li jinfetaħ forum pubbliku f'Marzu 2008, biex jikkoinċidi mat-tnedija tal-prototip, biex l-assoċjazzjonijiet u l-korpi edukattivi, kulturali, familjali u soċjo-professjonali li jirrappreżentaw l-utenti futuri jkunu jistgħu jwasslu leħinhom. L-interventi tas-soċjetà ċivili ser ikunu utli fil-fażijiet varji wara t-tnedija f'Novembru 2008 u fil-fażijiet ulterjuri ta' żvilupp.

| 2.2.5 | Id-dibattitu għandu jikkompleta l-pjan ta' direzzjoni (roadmap) għall-2007 — 2010 inkluż fl-appendiċi għall-konklużjonijiet tal-Kunsill u jestendih biex jiġi żgurat li d-diġitalizzazzjoni tissokta u li jsir użu aħjar minnha. Il-KESE jilqa' b'interess l-istedina biex jikkuntattja l-Pjattaforma tas-Soċjetà Ċivili għad-Djalogu Interkulturali, li qiegħed joħloq netwerk taċ-ċittadini relatat mal-libreriji diġitali. |
| --- | --- |

2.2.5

Id-dibattitu għandu jikkompleta l-pjan ta' direzzjoni (roadmap) għall-2007 — 2010 inkluż fl-appendiċi għall-konklużjonijiet tal-Kunsill u jestendih biex jiġi żgurat li d-diġitalizzazzjoni tissokta u li jsir użu aħjar minnha. Il-KESE jilqa' b'interess l-istedina biex jikkuntattja l-Pjattaforma tas-Soċjetà Ċivili għad-Djalogu Interkulturali, li qiegħed joħloq netwerk taċ-ċittadini relatat mal-libreriji diġitali.

| 2.2.6 | Wara l-2008, is-Sena Ewropea tad-Djalogu Interkulturali, id-dibattitu jista' jikber u jwassal għal konsultazzjoni ġdida fl-2009. Dan għandu jippermetti li s-soċjetà ċivili tagħti s-sehem tagħha fid-deċiżjonijiet li jridu jittieħdu dwar il-fażijiet fuq perijodu aktar fit-tul, filwaqt li tikkunsidra l-aġenda kulturali Ewropea fl-era tal-globalizzazzjoni (10). |
| --- | --- |

2.2.6

Wara l-2008, is-Sena Ewropea tad-Djalogu Interkulturali, id-dibattitu jista' jikber u jwassal għal konsultazzjoni ġdida fl-2009. Dan għandu jippermetti li s-soċjetà ċivili tagħti s-sehem tagħha fid-deċiżjonijiet li jridu jittieħdu dwar il-fażijiet fuq perijodu aktar fit-tul, filwaqt li tikkunsidra l-aġenda kulturali Ewropea fl-era tal-globalizzazzjoni (10).

2.3   Il-promozzjoni ta' l-iżvilupp tal-librerija tal-futur

| 2.3.1 | Il-KESE japprova l-proposta magħmula fir-rapport tal-Parlament Ewropew (11), li jappella għat-twaqqif ta' kumitat ta' tmexxija tal-LDE li jkun magħmul mill-istituzzjonijiet kulturali involuti fil-LDEnet. Ser ikun inkarigat milli jiżgura li l-proġett jitkompla u mill-koordinazzjoni tal-pjanijiet nazzjonali ta' diġitalizzazzjoni. Għandu jinbeda djalogu fejjiedi bejn dan il-kumitat ta' tmexxija u l-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw lill-utenti, b'mod partikulari l-KESE. |
| --- | --- |

2.3.1

Il-KESE japprova l-proposta magħmula fir-rapport tal-Parlament Ewropew (11), li jappella għat-twaqqif ta' kumitat ta' tmexxija tal-LDE li jkun magħmul mill-istituzzjonijiet kulturali involuti fil-LDEnet. Ser ikun inkarigat milli jiżgura li l-proġett jitkompla u mill-koordinazzjoni tal-pjanijiet nazzjonali ta' diġitalizzazzjoni. Għandu jinbeda djalogu fejjiedi bejn dan il-kumitat ta' tmexxija u l-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw lill-utenti, b'mod partikulari l-KESE.

| 2.3.2 | Il-KESE jirrikonoxxi r-rwol ewlieni ta' tmexxija li għandha s-CENL li jistrieħ fuq l-istandards internazzjonali ta' kodifikazzjoni (noti biblijografiċi) u l-progress li nkiseb fid-diġitalizzazzjoni tal-materjal miktub. Iħeġġeġ lill-istituzzjonijiet kulturali ta' l-Istati Membri, fil-livell reġjonali u nazzjonali kif ukoll Ewropew, biex jnvolvu ruħhom fil-koordinazzjoni tal-LDEnet għall-kollezzjonijiet fl-arkivji, il-mużewijiet nazzjonali u ċ-ċentri awdjoviżivi, b'mod partikulari fi ħdan il-fondazzjoni mwaqqfa f'Novembru 2007. |
| --- | --- |

2.3.2

Il-KESE jirrikonoxxi r-rwol ewlieni ta' tmexxija li għandha s-CENL li jistrieħ fuq l-istandards internazzjonali ta' kodifikazzjoni (noti biblijografiċi) u l-progress li nkiseb fid-diġitalizzazzjoni tal-materjal miktub. Iħeġġeġ lill-istituzzjonijiet kulturali ta' l-Istati Membri, fil-livell reġjonali u nazzjonali kif ukoll Ewropew, biex jnvolvu ruħhom fil-koordinazzjoni tal-LDEnet għall-kollezzjonijiet fl-arkivji, il-mużewijiet nazzjonali u ċ-ċentri awdjoviżivi, b'mod partikulari fi ħdan il-fondazzjoni mwaqqfa f'Novembru 2007.

| 2.3.3 | Dwar din il-kwistjoni tant importanti, il-KESE jappoġġja l-applikazzjoni tad-Direttiva 2001/29/KE, li tipproteġi d-drittijiet ta' l-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà ta' l-informazzjoni, partikularment fir-rigward tar-riproduzzjoni u t-tqassim tax-xogħlijiet. Madankollu, fl-era diġitali, din id-direttiva għandha ċerti elementi li huma neqsin, fir-rigward tat-trattament tax-xogħlijiet orfni, tal-proċeduri għall-konservazzjoni diġitali, l-istatus tax-xogħlijiet li oriġinaw fuq l-internet (digital born) u n-nuqqas ta' soluzzjonijiet għax-xogħlijiet li m'għadhomx jiġu stampati u ma reġgħux ġew ippubblikati. |
| --- | --- |

2.3.3

Dwar din il-kwistjoni tant importanti, il-KESE jappoġġja l-applikazzjoni tad-Direttiva 2001/29/KE, li tipproteġi d-drittijiet ta' l-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà ta' l-informazzjoni, partikularment fir-rigward tar-riproduzzjoni u t-tqassim tax-xogħlijiet. Madankollu, fl-era diġitali, din id-direttiva għandha ċerti elementi li huma neqsin, fir-rigward tat-trattament tax-xogħlijiet orfni, tal-proċeduri għall-konservazzjoni diġitali, l-istatus tax-xogħlijiet li oriġinaw fuq l-internet (digital born) u n-nuqqas ta' soluzzjonijiet għax-xogħlijiet li m'għadhomx jiġu stampati u ma reġgħux ġew ippubblikati.

| 2.3.4 | Din id-direttiva tipprevedi għadd ta' eċċezzjonijiet, b'mod partikulari għal riproduzzjonijiet speċifiċi magħmula mil-libreriji aċċessibbli għall-pubbliku jew stabbilimenti edukattivi, mużewijiet jew arkivji u għal użu li jkun ta' benefiċċju għall-persuni b'diżabilità. Peress li dawn l-eċċezzjonijiet huma fakultattivi, l-użu tagħhom ivarja minn Stat Membru għal ieħor. |
| --- | --- |

2.3.4

Din id-direttiva tipprevedi għadd ta' eċċezzjonijiet, b'mod partikulari għal riproduzzjonijiet speċifiċi magħmula mil-libreriji aċċessibbli għall-pubbliku jew stabbilimenti edukattivi, mużewijiet jew arkivji u għal użu li jkun ta' benefiċċju għall-persuni b'diżabilità. Peress li dawn l-eċċezzjonijiet huma fakultattivi, l-użu tagħhom ivarja minn Stat Membru għal ieħor.

| 2.3.5 | Minbarra din is-sitwazzjoni legali, il-Kumitat jirrikonoxxi li jeżistu kwistjonijiet oħra ta' natura teknoloġika li jirrendu lil dan il-proġett aktar kumpless. F'dan il-qasam, huwa jilqa' b'sodisfazzjon il-ħidma li l-Kummissjoni ilha twettaq għal diversi snin biex tirrisolvi l-aspetti tekniċi. Jappoġġja l-inizjattivi meħuda fil-qafas tas-seba' programm qafas tar-Riċerka u l-Iżvilupp u l-programm “eContentplus”, partikularment ir-riċerka dwar l-interoperabilità u ċ-ċentri ta' kompetenza għad-diġitalizzazzjoni. L-interoperabilità u l-multilingwiżmu, il-mekkaniżmi li permezz tagħhom il-kontenut tal-mużewijiet, il-libreriji u l-arkivji ser ikunu aċċessibbli fuq sit komuni, ser ikunu fost il-fatturi ewlenin li jwasslu biex il-LDE tirnexxi. |
| --- | --- |

2.3.5

Minbarra din is-sitwazzjoni legali, il-Kumitat jirrikonoxxi li jeżistu kwistjonijiet oħra ta' natura teknoloġika li jirrendu lil dan il-proġett aktar kumpless. F'dan il-qasam, huwa jilqa' b'sodisfazzjon il-ħidma li l-Kummissjoni ilha twettaq għal diversi snin biex tirrisolvi l-aspetti tekniċi. Jappoġġja l-inizjattivi meħuda fil-qafas tas-seba' programm qafas tar-Riċerka u l-Iżvilupp u l-programm “eContentplus”, partikularment ir-riċerka dwar l-interoperabilità u ċ-ċentri ta' kompetenza għad-diġitalizzazzjoni. L-interoperabilità u l-multilingwiżmu, il-mekkaniżmi li permezz tagħhom il-kontenut tal-mużewijiet, il-libreriji u l-arkivji ser ikunu aċċessibbli fuq sit komuni, ser ikunu fost il-fatturi ewlenin li jwasslu biex il-LDE tirnexxi.

| 2.3.6 | L-organizzazzjonijiet ċivili fil-livell nazzjonali u reġjonali u, b'mod partikulari l-kunsilli ekonomiċi u soċjali nazzjonali huma mitluba jappoġġjaw l-investiment meħtieġ għad-diġitalizzazzjoni f'kull Stat Membru sabiex tintlaħaq il-massa kritika ta' kontenut u tiġi ggarantita d-diversità. Il-Kumitat jirrakkomanda li l-Istati Membri biex jirrikorru għall-finanzjament bis-saħħa tal-Fondi Strutturali: il-każ tal-Litwanja jipprovdi xempju tajjeb ħafna. |
| --- | --- |

2.3.6

L-organizzazzjonijiet ċivili fil-livell nazzjonali u reġjonali u, b'mod partikulari l-kunsilli ekonomiċi u soċjali nazzjonali huma mitluba jappoġġjaw l-investiment meħtieġ għad-diġitalizzazzjoni f'kull Stat Membru sabiex tintlaħaq il-massa kritika ta' kontenut u tiġi ggarantita d-diversità. Il-Kumitat jirrakkomanda li l-Istati Membri biex jirrikorru għall-finanzjament bis-saħħa tal-Fondi Strutturali: il-każ tal-Litwanja jipprovdi xempju tajjeb ħafna.

3.   Il-promozzjoni ta' aċċess wiesa' għal-LDE permezz ta' l-offerta ta' kontenut storiku u kontemporanju li jkun organizzat

3.1   Konsiderazzjoni ta' l-istennijiet u l-bżonnijiet ta' l-utenti (12)

| 3.1.1 | Il-KESE jikkunsidra importanti li dan il-mument eċċezzjonali tad-diġitalizzazzjoni għandu jintuża bħala fattur qawwi ta' koeżjoni soċjali u territorjali (13) u b'mod partikulari jirrakkomanda li jitqiesu l-istennijiet tal-ġenerazzjonijiet differenti fil-provvista ta' kontenut diġitali u fil-metodi ta' aċċess sabiex jiġu ffaċilitati l-kuntatti u t-trasmissjonijiet. Huwa rari li hekk kif jaqbżu l-età ta' l-adoloxxenza, dawk li ma jaqrawx jinbidlu f'qarrejja. L-isfida għas-soċjetà ta' l-informazzjoni fir-rigward ta' l-aċċess ta' pubbliku wiesa' għall-biblijoteka diġitali tinvolvi li dawk li ma jaqrawx u l-qarrejja okkażjonali jinbidlu f'utenti. |
| --- | --- |

3.1.1

Il-KESE jikkunsidra importanti li dan il-mument eċċezzjonali tad-diġitalizzazzjoni għandu jintuża bħala fattur qawwi ta' koeżjoni soċjali u territorjali (13) u b'mod partikulari jirrakkomanda li jitqiesu l-istennijiet tal-ġenerazzjonijiet differenti fil-provvista ta' kontenut diġitali u fil-metodi ta' aċċess sabiex jiġu ffaċilitati l-kuntatti u t-trasmissjonijiet. Huwa rari li hekk kif jaqbżu l-età ta' l-adoloxxenza, dawk li ma jaqrawx jinbidlu f'qarrejja. L-isfida għas-soċjetà ta' l-informazzjoni fir-rigward ta' l-aċċess ta' pubbliku wiesa' għall-biblijoteka diġitali tinvolvi li dawk li ma jaqrawx u l-qarrejja okkażjonali jinbidlu f'utenti.

| 3.1.2 | Fid-dawl tal-kunċett ta' tagħlim matul il-ħajja kollha (14), id-diġitalizzazzjoni tax-xogħlijiet kulturali, u b'mod partikulari ta' l-informazzjoni xjentifika (15), tippreżenta potenzjal konsiderevoli għall-aċċess għall-għarfien. Dan l-objettiv jimplika, fost oħrajn, adattament għat-taħriġ inizjali u kontinwu ta' l-għalliema (16) għal din ir-realtà ġdida b'risposta għal dan il-kuntest ġdid ta' trasmissjoni ta' l-għarfien. |
| --- | --- |

3.1.2

Fid-dawl tal-kunċett ta' tagħlim matul il-ħajja kollha (14), id-diġitalizzazzjoni tax-xogħlijiet kulturali, u b'mod partikulari ta' l-informazzjoni xjentifika (15), tippreżenta potenzjal konsiderevoli għall-aċċess għall-għarfien. Dan l-objettiv jimplika, fost oħrajn, adattament għat-taħriġ inizjali u kontinwu ta' l-għalliema (16) għal din ir-realtà ġdida b'risposta għal dan il-kuntest ġdid ta' trasmissjoni ta' l-għarfien.

| 3.1.3 | Il-konsegwenzi mistennija ta' dan il-mekkaniżmu jeħtieġu li jsiru riċerki dwar l-istennijiet u l-prattiċi ta' l-utenti. Fil-fażi attwali ngħatat prijorità lill-kontenut miktub (manuskritti, kotba, rivisti jew manwali) li għalihom ġew identifikati tliet użi prinċipali: ir-riċerka għal test sħiħ, il-konsultazzjoni online u l-qari offline (librerija virtwali personali). Għandhom jiġu ttestjati użi ġodda, bħall-istrumenti kollaborattivi, pjattaformi ta' l-annotazzjonijiet u l-arrikkiment ipertestwali tal-kontenut kif ukoll il-kontribut multimedjali (ħoss, vidjo, animazzjoni). Dawn il-funzjonijiet ġodda jservu ta' għodod utli, mhux biss għat-tixrid, iżda fuq kollox għall-iżvilupp tal-ħsibijiet. |
| --- | --- |

3.1.3

Il-konsegwenzi mistennija ta' dan il-mekkaniżmu jeħtieġu li jsiru riċerki dwar l-istennijiet u l-prattiċi ta' l-utenti. Fil-fażi attwali ngħatat prijorità lill-kontenut miktub (manuskritti, kotba, rivisti jew manwali) li għalihom ġew identifikati tliet użi prinċipali: ir-riċerka għal test sħiħ, il-konsultazzjoni online u l-qari offline (librerija virtwali personali). Għandhom jiġu ttestjati użi ġodda, bħall-istrumenti kollaborattivi, pjattaformi ta' l-annotazzjonijiet u l-arrikkiment ipertestwali tal-kontenut kif ukoll il-kontribut multimedjali (ħoss, vidjo, animazzjoni). Dawn il-funzjonijiet ġodda jservu ta' għodod utli, mhux biss għat-tixrid, iżda fuq kollox għall-iżvilupp tal-ħsibijiet.

| 3.1.4 | Għad-dokumenti l-oħra mhux miktuba, il-portall Michael (inventarju multilingwali tal-patrimonju kulturali Ewropew) ilu jagħti aċċess sa mill-2007 għall-portall ta' kollezzjonijiet diġitali differenti ta' mużewijiet, libreriji u arkivji li qabel kienu mxerrda ma' l-Ewropa kollha. Numru ta' istituzzjonijiet lokali, reġjonali u nazzjonali għalhekk qiegħdu għad-dispożizzjoni d-deskrizzjonijiet tal-kollezzjonijiet. Din l-inizjattiva, li fil-bidu kienet tkopri lir-Renju Unit, lil Franza u lill-Italja, għandha tinkludi wkoll ħmistax-il Stat Membru ieħor, u b'hekk jiġu offruti servizzi ġodda għat-turiżmu kulturali. Dan il-portall, magħruf bħala “Michael Culture”, huwa ġġestit mill-fondazzjoni li min-Novembru 2007 tgħaqqad u tikkoordina l-istituzzjonijiet kulturali kollha li jipparteċipaw fil-proġett. |
| --- | --- |

3.1.4

Għad-dokumenti l-oħra mhux miktuba, il-portall Michael (inventarju multilingwali tal-patrimonju kulturali Ewropew) ilu jagħti aċċess sa mill-2007 għall-portall ta' kollezzjonijiet diġitali differenti ta' mużewijiet, libreriji u arkivji li qabel kienu mxerrda ma' l-Ewropa kollha. Numru ta' istituzzjonijiet lokali, reġjonali u nazzjonali għalhekk qiegħdu għad-dispożizzjoni d-deskrizzjonijiet tal-kollezzjonijiet. Din l-inizjattiva, li fil-bidu kienet tkopri lir-Renju Unit, lil Franza u lill-Italja, għandha tinkludi wkoll ħmistax-il Stat Membru ieħor, u b'hekk jiġu offruti servizzi ġodda għat-turiżmu kulturali. Dan il-portall, magħruf bħala “Michael Culture”, huwa ġġestit mill-fondazzjoni li min-Novembru 2007 tgħaqqad u tikkoordina l-istituzzjonijiet kulturali kollha li jipparteċipaw fil-proġett.

| 3.1.5 | Il-KESE jirrakkomanda t-twaqqif ta' “osservatorju ta' l-użi” sabiex tiġi studjata l-firxa ta' possibilitajiet u prattiċi. Il-LDE hija interessanti minħabba r-rikkezza tal-kontenut kif ukoll it-tixrid ta' prattiki ġodda ta' skambji intelletwali u l-ftuħ ta' temi ta' riċerka. Il-Kumitat jixtieq jipparteċipa fix-xogħol tal-grupp ta' ħidma ta' l-utenti tan-netwerk tal-LDE. |
| --- | --- |

3.1.5

Il-KESE jirrakkomanda t-twaqqif ta' “osservatorju ta' l-użi” sabiex tiġi studjata l-firxa ta' possibilitajiet u prattiċi. Il-LDE hija interessanti minħabba r-rikkezza tal-kontenut kif ukoll it-tixrid ta' prattiki ġodda ta' skambji intelletwali u l-ftuħ ta' temi ta' riċerka. Il-Kumitat jixtieq jipparteċipa fix-xogħol tal-grupp ta' ħidma ta' l-utenti tan-netwerk tal-LDE.

3.2   Il-promozzjoni ta' soċjetà diġitali inklussiva għal kulħadd waqt li toffri b'mod partikulari soluzzjonijiet għall-persuni b'diżabilità (17)

| 3.2.1 | B'konformità mad-dikjarazzjoni ministerjali li saret f'Riga f'Ġunju 2006 dwar it-teknoloġiji l-ġodda f'soċjetà inklussiva, għandha tingħata attenzjoni sabiex il-LDE ma żżidx id-differenzi bejn l-użu medju ta' l-internet u l-użu minn persuni anzjani, persuni b'diżabilità jew gruppi vulnerabbli. F'opinjonijiet esploratorji reċenti, il-Kumitat iddefinixxa l-miżuri maħluqin sabiex jassiguraw l-aċċessibilità elettronika inkluż l-involviment tal-Fond Soċjali Ewropew. |
| --- | --- |

3.2.1

B'konformità mad-dikjarazzjoni ministerjali li saret f'Riga f'Ġunju 2006 dwar it-teknoloġiji l-ġodda f'soċjetà inklussiva, għandha tingħata attenzjoni sabiex il-LDE ma żżidx id-differenzi bejn l-użu medju ta' l-internet u l-użu minn persuni anzjani, persuni b'diżabilità jew gruppi vulnerabbli. F'opinjonijiet esploratorji reċenti, il-Kumitat iddefinixxa l-miżuri maħluqin sabiex jassiguraw l-aċċessibilità elettronika inkluż l-involviment tal-Fond Soċjali Ewropew.

| 3.2.2 | Id-diġitalizzazzjoni u l-aċċessibilità onlajn ta' dokumenti li ġejjin minn libreriji, arkivji u mużewijiet fl-Ewropa huma għodod ta' inklużjoni mingħajr paragun għall-persuni b'diżabilità. Madankollu, diżinn ikkumplikat, format mhux adattat jew miżuri inadegwati ta' protezzjoni jistgħu jimpedixxu dan l-aċċess. |
| --- | --- |

3.2.2

Id-diġitalizzazzjoni u l-aċċessibilità onlajn ta' dokumenti li ġejjin minn libreriji, arkivji u mużewijiet fl-Ewropa huma għodod ta' inklużjoni mingħajr paragun għall-persuni b'diżabilità. Madankollu, diżinn ikkumplikat, format mhux adattat jew miżuri inadegwati ta' protezzjoni jistgħu jimpedixxu dan l-aċċess.

| 3.2.3 | Id-Direttiva 2001/29/KE tiddikjara espliċitament li jistgħu jkunu permessi eċċezzjonijiet għall-prinċipju tad-dritt ta' l-awtur għal persuni b'diżabilità (il-persuni neqsin mid-dawl jew dawk li ma jarawx sew, il-persuni b'diżabilitajiet fiżiċi jew mentali). |
| --- | --- |

3.2.3

Id-Direttiva 2001/29/KE tiddikjara espliċitament li jistgħu jkunu permessi eċċezzjonijiet għall-prinċipju tad-dritt ta' l-awtur għal persuni b'diżabilità (il-persuni neqsin mid-dawl jew dawk li ma jarawx sew, il-persuni b'diżabilitajiet fiżiċi jew mentali).

| 3.2.4 | Sabiex jingħata aċċess għal dan il-patrimonju kulturali, huwa essenzjali li l-portall ta' l-internet tal-LDE futura u l-portalli nazzjonali assoċjati jinħolqu, mill-bidu, b'tali mod li jkunu aċċessibbli għall-persuni b'diżabilità permezz ta' teknoloġiji speċifiċi. |
| --- | --- |

3.2.4

Sabiex jingħata aċċess għal dan il-patrimonju kulturali, huwa essenzjali li l-portall ta' l-internet tal-LDE futura u l-portalli nazzjonali assoċjati jinħolqu, mill-bidu, b'tali mod li jkunu aċċessibbli għall-persuni b'diżabilità permezz ta' teknoloġiji speċifiċi.

| 3.2.5 | Minkejja li l-utenti infurmati ta' spiss ikunu jafu jegħlbu l-mekkaniżmi ta' protezzjoni teknoloġika kontra l-piraterija, madankollu dawn il-mekkaniżmi xorta jibqgħu ostakoli effettivi għall-utenti ordinarji. Għal dan il-għan, il-KESE jirrakkomanda li fil-ħolqien ta' miżuri ta' protezzjoni teknoloġika mill-bidu nett għandhom jiġu kkunsidrati l-kwistjonijiet ta' aċċessibilità u interoperabilità sabiex l-għodod ta' qari użati mill-persuni b'diżabilità, bħas-sintetizzaturi vokali, ikunu jistgħu jaqraw id-dokumenti diġitali. |
| --- | --- |

3.2.5

Minkejja li l-utenti infurmati ta' spiss ikunu jafu jegħlbu l-mekkaniżmi ta' protezzjoni teknoloġika kontra l-piraterija, madankollu dawn il-mekkaniżmi xorta jibqgħu ostakoli effettivi għall-utenti ordinarji. Għal dan il-għan, il-KESE jirrakkomanda li fil-ħolqien ta' miżuri ta' protezzjoni teknoloġika mill-bidu nett għandhom jiġu kkunsidrati l-kwistjonijiet ta' aċċessibilità u interoperabilità sabiex l-għodod ta' qari użati mill-persuni b'diżabilità, bħas-sintetizzaturi vokali, ikunu jistgħu jaqraw id-dokumenti diġitali.

3.3   Twessigħ tal-provvista tal-kontenut diġà disponibbli permezz ta' dokumenti kontemporanji jew reċenti

| 3.3.1 | Il-portall ser ikun disponibbli mill-ħarifa 2008 b'żewġ miljun xogħol, ritratt jew mappa, ħielsa mid-drittijiet ta' l-awtur, aċċessibbli online u jistgħu jintiżżlu b'xejn. Dan ifisser kontribut imprezzabbli, b'mod partikulari għad-dokumenti rari, prezzjużi jew li m'għadhomx jiġu stampati. Iżda l-aċċess ma jistax jiġi limitat għall-provvista ta' dokumenti storiċi bħal dawn li m'għandhom l-ebda rilevanza għall-ġuranta tal-lum. |
| --- | --- |

3.3.1

Il-portall ser ikun disponibbli mill-ħarifa 2008 b'żewġ miljun xogħol, ritratt jew mappa, ħielsa mid-drittijiet ta' l-awtur, aċċessibbli online u jistgħu jintiżżlu b'xejn. Dan ifisser kontribut imprezzabbli, b'mod partikulari għad-dokumenti rari, prezzjużi jew li m'għadhomx jiġu stampati. Iżda l-aċċess ma jistax jiġi limitat għall-provvista ta' dokumenti storiċi bħal dawn li m'għandhom l-ebda rilevanza għall-ġuranta tal-lum.

| 3.3.2 | Il-missjoni oriġinali tal-LDE kienet li tipproponi lill-utenti dokumenti kontemporanji jew reċenti li għadhom koperti bid-drittijiet ta' l-awtur fl-istess portall bħad-dokumenti ħielsa mid-drittijiet ta' l-awtur. |
| --- | --- |

3.3.2

Il-missjoni oriġinali tal-LDE kienet li tipproponi lill-utenti dokumenti kontemporanji jew reċenti li għadhom koperti bid-drittijiet ta' l-awtur fl-istess portall bħad-dokumenti ħielsa mid-drittijiet ta' l-awtur.

| 3.3.3 | Il-Kumissjoni waqqfet Grupp ta' Esperti ta' Livell Għoli, magħmul minn rappreżentanti ta' edituri, libreriji nazzjonali, professjonisti tas-settur awdjoviżiv u arkivji sabiex ifittxu soluzzjonijiet għall-problema ta' l-aċċess għax-xogħlijiet reċenti. Sabiex inaqqsu l-“vojt iswed tas-sekli XX u XXI” (18) marbut mal-kwistjoni ta' xogħlijiet koperti mid-drittijiet ta' l-awtur, dan il-grupp, f'April 2007, ħejja proposti sabiex jitħaffef l-aċċess għax-xogħlijiet orfni, xogħlijiet li m'għadhomx jiġu stampati u sabiex tiġi promossa l-konservazzjoni diġitali. |
| --- | --- |

3.3.3

Il-Kumissjoni waqqfet Grupp ta' Esperti ta' Livell Għoli, magħmul minn rappreżentanti ta' edituri, libreriji nazzjonali, professjonisti tas-settur awdjoviżiv u arkivji sabiex ifittxu soluzzjonijiet għall-problema ta' l-aċċess għax-xogħlijiet reċenti. Sabiex inaqqsu l-“vojt iswed tas-sekli XX u XXI” (18) marbut mal-kwistjoni ta' xogħlijiet koperti mid-drittijiet ta' l-awtur, dan il-grupp, f'April 2007, ħejja proposti sabiex jitħaffef l-aċċess għax-xogħlijiet orfni, xogħlijiet li m'għadhomx jiġu stampati u sabiex tiġi promossa l-konservazzjoni diġitali.

| 3.3.4 | Il-ksib ta' l-objettiv ta' diġitalizzazzjoni ta' massa aċċessibbli mill-pubbliku ġenerali jimplika l-ħolqien ta' mudell ekonomiku ġdid li jiggarantixxi distribuzzjoni ġusta bejn l-atturi, l-edituri u l-provvedituri tas-servizz. L-utenti ta' l-internet għandhom id-dritt li jistennew aċċess għal offerta ta' servizz pagabbli b'tariffi raġonevoli. Il-Kumitat jinkoraġġixxi lill-operaturi ekonomiċi fil-katina tal-pubblikazzjoni sabiex ifittxu li b'mod konkret jaslu għal soluzzjonijiet (19). L-edituri, l-awturi u l-ħwienet tal-kotba, fir-rispett tal-pożizzjonijiet tal-partijiet ikkonċernati, għandhom ir-responsabilità li lill-konsumaturi jagħmlulhom offerta attraenti, sabiex jitħeġġeġ dan is-suq ġdid u jiġu evitati r-riskji ta' piraterija u ffalsifikar. |
| --- | --- |

3.3.4

Il-ksib ta' l-objettiv ta' diġitalizzazzjoni ta' massa aċċessibbli mill-pubbliku ġenerali jimplika l-ħolqien ta' mudell ekonomiku ġdid li jiggarantixxi distribuzzjoni ġusta bejn l-atturi, l-edituri u l-provvedituri tas-servizz. L-utenti ta' l-internet għandhom id-dritt li jistennew aċċess għal offerta ta' servizz pagabbli b'tariffi raġonevoli. Il-Kumitat jinkoraġġixxi lill-operaturi ekonomiċi fil-katina tal-pubblikazzjoni sabiex ifittxu li b'mod konkret jaslu għal soluzzjonijiet (19). L-edituri, l-awturi u l-ħwienet tal-kotba, fir-rispett tal-pożizzjonijiet tal-partijiet ikkonċernati, għandhom ir-responsabilità li lill-konsumaturi jagħmlulhom offerta attraenti, sabiex jitħeġġeġ dan is-suq ġdid u jiġu evitati r-riskji ta' piraterija u ffalsifikar.

| 3.3.5 | Skond ir-rakkomandazzjonijiet tagħhom, għax-xogħlijiet protetti u bi qbil mat-titulari tad-drittijiet, l-utenti jista' jkollhom aċċess għal estratti qosra fuq il-portall jew li virtwalment iqalbu f'kotba permezz ta' siti speċjalizzati. Iżjed minn hekk, sabiex ikollu aċċess għad-dokument kollu protett mid-drittijiet, l-utent ta' l-internet jiġi ggwidat lejn operaturi privati, inkluż in-netwerk tradizzjonali tal-librerija, fejn jiġu proposti diversi għażliet bi prezzijiet raġonevoli, waqt li jiġi rikonoxxut il-bżonn li t-titulari tad-drittijiet jiġu kkumpensati. Il-Kumitat jinkoraġġixxi lit-titulari tad-drittijiet sabiex jaderixxu għal dawn il-formoli ġodda. |
| --- | --- |

3.3.5

Skond ir-rakkomandazzjonijiet tagħhom, għax-xogħlijiet protetti u bi qbil mat-titulari tad-drittijiet, l-utenti jista' jkollhom aċċess għal estratti qosra fuq il-portall jew li virtwalment iqalbu f'kotba permezz ta' siti speċjalizzati. Iżjed minn hekk, sabiex ikollu aċċess għad-dokument kollu protett mid-drittijiet, l-utent ta' l-internet jiġi ggwidat lejn operaturi privati, inkluż in-netwerk tradizzjonali tal-librerija, fejn jiġu proposti diversi għażliet bi prezzijiet raġonevoli, waqt li jiġi rikonoxxut il-bżonn li t-titulari tad-drittijiet jiġu kkumpensati. Il-Kumitat jinkoraġġixxi lit-titulari tad-drittijiet sabiex jaderixxu għal dawn il-formoli ġodda.

| 3.3.6 | Sabiex jitħeġġeġ dan is-servizz pagabbli bi prezz raġonevoli, huwa importanti li l-Istati Membri jestendu t-tariffi ridotti tal-VAT fuq il-kotba u pubblikazzjonijiet oħrajn għall-pubblikazzjonijiet f'format elettroniku. |
| --- | --- |

3.3.6

Sabiex jitħeġġeġ dan is-servizz pagabbli bi prezz raġonevoli, huwa importanti li l-Istati Membri jestendu t-tariffi ridotti tal-VAT fuq il-kotba u pubblikazzjonijiet oħrajn għall-pubblikazzjonijiet f'format elettroniku.

| 3.3.7 | Bil-għan li jiġu promossi l-liċenzji aktar miftuħin li jarrikkixxu l-kontenuti kontemporanji disponibbli, opinjoni reċenti tal-Kumitat (20) tirrakkomanda li fil-livell Komunitarju għandha tingħata protezzjoni adegwata lill-awturi/artisti li jagħżlu liċenzja sempliċi. Waqt li jippermettu l-aċċess b'xejn għal xogħolhom, dan għandu jagħtihom ukoll il-garanzija dwar id-drittijiet morali tagħhom u jkunu protetti kontra l-użu kummerċjali abbużiv. |
| --- | --- |

3.3.7

Bil-għan li jiġu promossi l-liċenzji aktar miftuħin li jarrikkixxu l-kontenuti kontemporanji disponibbli, opinjoni reċenti tal-Kumitat (20) tirrakkomanda li fil-livell Komunitarju għandha tingħata protezzjoni adegwata lill-awturi/artisti li jagħżlu liċenzja sempliċi. Waqt li jippermettu l-aċċess b'xejn għal xogħolhom, dan għandu jagħtihom ukoll il-garanzija dwar id-drittijiet morali tagħhom u jkunu protetti kontra l-użu kummerċjali abbużiv.

| 3.3.8 | Il-Kumitat jirrakkomanda lill-Kummissjoni sabiex tieħu l-inizjattiva u toħloq liċenzji ġodda bl-intenzjoni li d-drittijiet tal-pubblikazzjoni diġitali jitneħħew minn dawk relatati eklussivament mal-pubblikazzjoni fuq il-karta. |
| --- | --- |

3.3.8

Il-Kumitat jirrakkomanda lill-Kummissjoni sabiex tieħu l-inizjattiva u toħloq liċenzji ġodda bl-intenzjoni li d-drittijiet tal-pubblikazzjoni diġitali jitneħħew minn dawk relatati eklussivament mal-pubblikazzjoni fuq il-karta.

| 3.3.9 | Fl-2007, il-Kummissjoni wettqet studju komparattiv approfondit (21) tad-drittijiet nazzjonali fir-rigward tat-traspożizzjoni tad-direttiva dwar id-drittijiet ta' l-awtur u drittijiet relatati (22). Il-Kumitat ser jevalwa bl-akbar attenzjoni l-konklużjonijiet li saru f'dan ir-rapport bil-għan li tittejjeb l-armonizzazzjoni Ewropea. |
| --- | --- |

3.3.9

Fl-2007, il-Kummissjoni wettqet studju komparattiv approfondit (21) tad-drittijiet nazzjonali fir-rigward tat-traspożizzjoni tad-direttiva dwar id-drittijiet ta' l-awtur u drittijiet relatati (22). Il-Kumitat ser jevalwa bl-akbar attenzjoni l-konklużjonijiet li saru f'dan ir-rapport bil-għan li tittejjeb l-armonizzazzjoni Ewropea.

3.4   Nirrispondu għall-esiġenzi ta' għarfien organizzat

| 3.4.1 | Fil-bidu ta' dan il-21 seklu, quddiem din il-mewġa ta' informazzjoni fuq l-internet b'referenzi mhux speċifiċi u b'awtentifikazzjoni mhux ċerta, il-karta rebbieħa tal-proġett Ewropew ser tkun fl-għażla tal-kontenut sabiex jiġu garantiti l-objettività u l-pluralità, kif ukoll fl-organizzazzjoni u l-klassifikazzjoni ta' l-għarfien, u l-offerta ta' format standard sabiex tinżamm iċ-ċarezza f'din l-abbundanza ta' informazzjoni. Il-garanzija tar-reqqa, il-kwalità u r-rilevanza tar-risposti għall-mistoqsijiet ta' l-utenti u għar-riċerki tagħhom tiddependi mill-progress tal-magni ta' tiftix (search engines), flimkien ma' koordinazzjoni aħjar ta' l-għarfien diġitali fil-livell Ewropew. |
| --- | --- |

3.4.1

Fil-bidu ta' dan il-21 seklu, quddiem din il-mewġa ta' informazzjoni fuq l-internet b'referenzi mhux speċifiċi u b'awtentifikazzjoni mhux ċerta, il-karta rebbieħa tal-proġett Ewropew ser tkun fl-għażla tal-kontenut sabiex jiġu garantiti l-objettività u l-pluralità, kif ukoll fl-organizzazzjoni u l-klassifikazzjoni ta' l-għarfien, u l-offerta ta' format standard sabiex tinżamm iċ-ċarezza f'din l-abbundanza ta' informazzjoni. Il-garanzija tar-reqqa, il-kwalità u r-rilevanza tar-risposti għall-mistoqsijiet ta' l-utenti u għar-riċerki tagħhom tiddependi mill-progress tal-magni ta' tiftix (search engines), flimkien ma' koordinazzjoni aħjar ta' l-għarfien diġitali fil-livell Ewropew.

| 3.4.2 | Sabiex ikun hemm aċċess għall-kollezzjonijiet organizzati, il-KESE jenfasizza l-interess ta' l-ittestjar tal-prototip imniedi f'Marzu 2007 bħala tentattiv konġunt bejn l-istituzzjonijiet ta' Franza, ta' l-Ungerija u tal-Portugall. Din il-matriċi Ewropea, ivvalidata mill-esperti, tirrappreżenta l-bażi ta' struttura Ewropea ta' diġitalizzazzjoni, li tikkontribwixxi għall-istadju li jmiss tal-LDE. Barra minn hekk, dan il-prototip huwa sistema miftuħa għall-magni kollha ta' tiftix. Għandu jiffaċilita r-riċerki permezz ta' mudelli ta' kwestjonarji standard sabiex l-utenti ta' l-internet ikunu jistgħu jifformulaw u jiffokaw it-talba tagħhom. |
| --- | --- |

3.4.2

Sabiex ikun hemm aċċess għall-kollezzjonijiet organizzati, il-KESE jenfasizza l-interess ta' l-ittestjar tal-prototip imniedi f'Marzu 2007 bħala tentattiv konġunt bejn l-istituzzjonijiet ta' Franza, ta' l-Ungerija u tal-Portugall. Din il-matriċi Ewropea, ivvalidata mill-esperti, tirrappreżenta l-bażi ta' struttura Ewropea ta' diġitalizzazzjoni, li tikkontribwixxi għall-istadju li jmiss tal-LDE. Barra minn hekk, dan il-prototip huwa sistema miftuħa għall-magni kollha ta' tiftix. Għandu jiffaċilita r-riċerki permezz ta' mudelli ta' kwestjonarji standard sabiex l-utenti ta' l-internet ikunu jistgħu jifformulaw u jiffokaw it-talba tagħhom.

3.5   L-assigurazzjoni tad-diversità kulturali u lingwistika

| 3.5.1 | Il-KESE enfasizza r-rwol oriġinali ta' librerija multilingwali (23) fuq il-livell globali bħala għodda fundamentali sabiex tiġi ppreservata u vvalorizzata d-diversità kulturali. Rikka b'patrimonju kulturali eċċezzjonali u bi produzzjoni importanti ta' kontenut, l-Ewropa għandha taqdi rwol prinċipali fid-diġitalizzazzjoni ta' l-għarfien fil-livell globali, b'konformità mal-Konvenzjoni ta' l-UNESCO dwar id-diversità kulturali. Bis-saħħa tat-tixrid tal-lingwi Ewropej fid-dinja, l-aċċessibilità ser tkun utli kemm għaċ-ċittadini Ewropej kif ukoll għal dawk li m'humiex qegħdin ifittxu aċċess għall-patrimonju globali u għas-sorsi tal-kultura proprja tagħhom fl-Ewropa. |
| --- | --- |

3.5.1

Il-KESE enfasizza r-rwol oriġinali ta' librerija multilingwali (23) fuq il-livell globali bħala għodda fundamentali sabiex tiġi ppreservata u vvalorizzata d-diversità kulturali. Rikka b'patrimonju kulturali eċċezzjonali u bi produzzjoni importanti ta' kontenut, l-Ewropa għandha taqdi rwol prinċipali fid-diġitalizzazzjoni ta' l-għarfien fil-livell globali, b'konformità mal-Konvenzjoni ta' l-UNESCO dwar id-diversità kulturali. Bis-saħħa tat-tixrid tal-lingwi Ewropej fid-dinja, l-aċċessibilità ser tkun utli kemm għaċ-ċittadini Ewropej kif ukoll għal dawk li m'humiex qegħdin ifittxu aċċess għall-patrimonju globali u għas-sorsi tal-kultura proprja tagħhom fl-Ewropa.

| 3.5.2 | Fil-fażi ta' żvilupp tal-LDE wara l-2010, il-Kumitat jirrakkomanda lil kull Stat Membru sabiex joffru għażla ta' xogħlijiet prinċipali mil-litteratura tagħhom f'lingwi differenti sabiex jikkontribwixxu għall-promozzjoni ta' identità kulturali Ewropea u jirrispondu għad-diversità. |
| --- | --- |

3.5.2

Fil-fażi ta' żvilupp tal-LDE wara l-2010, il-Kumitat jirrakkomanda lil kull Stat Membru sabiex joffru għażla ta' xogħlijiet prinċipali mil-litteratura tagħhom f'lingwi differenti sabiex jikkontribwixxu għall-promozzjoni ta' identità kulturali Ewropea u jirrispondu għad-diversità.

4.   Il-promozzjoni u l-modernizzazzjoni tar-rwol tal-libreriji pubbliċi f'sistema ta' aċċessibilità online.

| 4.1 | Il-KESE jirrakkomanda l-appoġġ tar-rwol tal-libreriji pubbliċi bħala mezz ta' garanzija ta' aċċess lokali f'sistema globalizzata. Iċ-ċirkulazzjoni ta' assi kulturali akkwistat dimensjoni globali u multimodali, effiċjenti jekk il-pubbliku jiddisponi minn mezzi materjali li jippermettulu aċċess għal din l-offerta konsiderevoli. Il-libreriji pubbliċi huma faċilitajiet kulturali lokali li għadhom jiggarantixxu aċċess imparzjali lin-numru akbar. Fil-perspettiva ta' l-inklużjoni soċjali, il-libreriji jridu jżommu rwol fit-tqegħid għad-dispożizzjoni tal-kontenuti elettroniċi. |
| --- | --- |

4.1

Il-KESE jirrakkomanda l-appoġġ tar-rwol tal-libreriji pubbliċi bħala mezz ta' garanzija ta' aċċess lokali f'sistema globalizzata. Iċ-ċirkulazzjoni ta' assi kulturali akkwistat dimensjoni globali u multimodali, effiċjenti jekk il-pubbliku jiddisponi minn mezzi materjali li jippermettulu aċċess għal din l-offerta konsiderevoli. Il-libreriji pubbliċi huma faċilitajiet kulturali lokali li għadhom jiggarantixxu aċċess imparzjali lin-numru akbar. Fil-perspettiva ta' l-inklużjoni soċjali, il-libreriji jridu jżommu rwol fit-tqegħid għad-dispożizzjoni tal-kontenuti elettroniċi.

| 4.2 | Fil-katina li twassal mill-awtur għall-qarrej via l-librerija, il-libreriji għas-self u l-libreriji multimedjali wrew x'jiswew fit-tixrid ta' għarfien organizzat u fl-aċċess pubbliku għall-produzzjonijiet kulturali. Dawn il-faċilitajiet lokali għandhom ikomplu jassiguraw dan ir-rwol għall-kontenuti elettroniċi. Għalhekk huwa xieraq li jiġu promossi kuntratti jew liċenzji speċifiċi li jħeġġu lil dawn l-istabbilimenti fil-kompitu tagħhom ta' tixrid, mingħajr ma jinħoloq żbilanċ (24). |
| --- | --- |

4.2

Fil-katina li twassal mill-awtur għall-qarrej via l-librerija, il-libreriji għas-self u l-libreriji multimedjali wrew x'jiswew fit-tixrid ta' għarfien organizzat u fl-aċċess pubbliku għall-produzzjonijiet kulturali. Dawn il-faċilitajiet lokali għandhom ikomplu jassiguraw dan ir-rwol għall-kontenuti elettroniċi. Għalhekk huwa xieraq li jiġu promossi kuntratti jew liċenzji speċifiċi li jħeġġu lil dawn l-istabbilimenti fil-kompitu tagħhom ta' tixrid, mingħajr ma jinħoloq żbilanċ (24).

| 4.3 | Huwa importanti li d-diġitalizzazzjoni tal-qasam pubbliku ta' l-istituzzjonijiet kulturali nazzjonali sseħħ f'konsultazzjoni mal-libreriji lokali u ċ-ċentri ta' arkivji. L-utenti tal-libreriji għas-self jiffurmaw pubbliku ta' mhux speċjalisti, u li l-istennijiet tagħhom għandhom jittieħdu f'konsiderazzjoni fl-għażliet tal-kontenuti ħielsa mid-drittijiet, u għalhekk titqies id-diversità tal-pubbliku. |
| --- | --- |

4.3

Huwa importanti li d-diġitalizzazzjoni tal-qasam pubbliku ta' l-istituzzjonijiet kulturali nazzjonali sseħħ f'konsultazzjoni mal-libreriji lokali u ċ-ċentri ta' arkivji. L-utenti tal-libreriji għas-self jiffurmaw pubbliku ta' mhux speċjalisti, u li l-istennijiet tagħhom għandhom jittieħdu f'konsiderazzjoni fl-għażliet tal-kontenuti ħielsa mid-drittijiet, u għalhekk titqies id-diversità tal-pubbliku.

4.4   It-tħejjija ta' mudelli ekonomiċi għax-xiri u t-tqegħid għad-dispożizzjoni tal-pubbliku ta' xogħlijiet kontemporanji diġitalizzati

| 4.4.1 | Il-libreriji għas-self jixtru materjali (kotba, CDs, partituri, materjal għal tagħlim ta' lingwa, eċċ.) u jqiegħduhom għad-dispożizzjoni ta' l-utenti tagħhom b'xejn, jew għal somma minima, għal żmien limitat, u b'hekk jassiguraw li l-flus ma joħolqux ostakolu sistematiku għall-aċċess ta' dawn il-materjali. Hemm bżonn ta' mudell ekonomiku ġdid għall-kontenut elettroniku li jkun kapaċi jissodisfa l-istennijiet ta' l-utenti tal-libreriji u tal-libreriji multimedjali u li jadatta ruħu għall-prattiki tagħhom. Barra minn hekk, il-libreriji għas-self huma klijenti prinċipali ta' xiri tal-kontenuti attwali, b'ħakma diretta fuq l-informazzjoni aġġornata u prodotti kulturali u tekniċi. Iridu jkunu involuti fid-definizzjoni ta' dan il-mudell ekonomiku ġdid. |
| --- | --- |

4.4.1

Il-libreriji għas-self jixtru materjali (kotba, CDs, partituri, materjal għal tagħlim ta' lingwa, eċċ.) u jqiegħduhom għad-dispożizzjoni ta' l-utenti tagħhom b'xejn, jew għal somma minima, għal żmien limitat, u b'hekk jassiguraw li l-flus ma joħolqux ostakolu sistematiku għall-aċċess ta' dawn il-materjali. Hemm bżonn ta' mudell ekonomiku ġdid għall-kontenut elettroniku li jkun kapaċi jissodisfa l-istennijiet ta' l-utenti tal-libreriji u tal-libreriji multimedjali u li jadatta ruħu għall-prattiki tagħhom. Barra minn hekk, il-libreriji għas-self huma klijenti prinċipali ta' xiri tal-kontenuti attwali, b'ħakma diretta fuq l-informazzjoni aġġornata u prodotti kulturali u tekniċi. Iridu jkunu involuti fid-definizzjoni ta' dan il-mudell ekonomiku ġdid.

| 4.4.2 | Il-firxa ta' kontenut elettroniku, b'mod partikulari ta' dak diġitalizzat, m'għandux jimpedixxi lil-libreriji għas-self milli jżommu l-funzjoni edukattiva tagħhom. Għalhekk huwa importanti li l-mudelli ekonomiċi u tekniċi għaċ-ċirkulazzjoni tal-kontenut diġitalizzat iqisu r-rwol u l-kompiti tal-libreriji għas-self u jippermettulhom ikomplu dak ir-rwol, fil-kuntest ta' ċirkwiti magħluqa (intranet) u bħala parti mis-servizz ta' self riżervat għall-membri. |
| --- | --- |

4.4.2

Il-firxa ta' kontenut elettroniku, b'mod partikulari ta' dak diġitalizzat, m'għandux jimpedixxi lil-libreriji għas-self milli jżommu l-funzjoni edukattiva tagħhom. Għalhekk huwa importanti li l-mudelli ekonomiċi u tekniċi għaċ-ċirkulazzjoni tal-kontenut diġitalizzat iqisu r-rwol u l-kompiti tal-libreriji għas-self u jippermettulhom ikomplu dak ir-rwol, fil-kuntest ta' ċirkwiti magħluqa (intranet) u bħala parti mis-servizz ta' self riżervat għall-membri.

4.5   Il-garanzija li l-utent ikollu s-servizzi ta' aċċess lokali fuq il-post

| 4.5.1 | Permezz ta' dawn iċ-ċirkwiti magħluqa (intranet), il-libreriji għas-self għandhom ikunu kapaċi joffru lill-membri aċċess lokali għall-kontenut elettroniku bl-istess mod bħall-kontenut materjali: kompjuters, printers, softwares, konnessjoni b'veloċità għolja, informazzjoni u għajnuna. It-taħriġ inizjali u kontinwu lil-librara u l-organizzazzjoni tal-ħidma tagħhom minn issa għandhom iqisu l-kontenut elettroniku. |
| --- | --- |

4.5.1

Permezz ta' dawn iċ-ċirkwiti magħluqa (intranet), il-libreriji għas-self għandhom ikunu kapaċi joffru lill-membri aċċess lokali għall-kontenut elettroniku bl-istess mod bħall-kontenut materjali: kompjuters, printers, softwares, konnessjoni b'veloċità għolja, informazzjoni u għajnuna. It-taħriġ inizjali u kontinwu lil-librara u l-organizzazzjoni tal-ħidma tagħhom minn issa għandhom iqisu l-kontenut elettroniku.

4.6   L-organizzazzjoni ta' avvenimenti u informazzjoni għall-aċċess għall-kontenut diġitalizzat u elettroniku għall-pubbliku ġenerali

| 4.6.1 | Mingħajr taħriġ u informazzjoni, il-pubbliku ġenerali sikwit għandu tendenza li jħares lejn il-kompjuter, li kull ma jmur qiegħed isir parti integrali mid-djar, bħala sors ta' rikreazzjoni multimedjali, mingħajr ma jkun konxju tar-riżorsi kulturali, edukattivi, pedagoġiċi u informattivi li huma disponibbli fuq l-internet. Bl-istess mod li l-libreriji għas-self jagħmlu użu mill-avvenimenti sabiex joffru, lill-etajiet kollha, għajnuna attiva b'kotba u qari, iridu jkunu responsabbli wkoll mill-informazzjoni u avvenimenti fuq kontenut elettroniku. |
| --- | --- |

4.6.1

Mingħajr taħriġ u informazzjoni, il-pubbliku ġenerali sikwit għandu tendenza li jħares lejn il-kompjuter, li kull ma jmur qiegħed isir parti integrali mid-djar, bħala sors ta' rikreazzjoni multimedjali, mingħajr ma jkun konxju tar-riżorsi kulturali, edukattivi, pedagoġiċi u informattivi li huma disponibbli fuq l-internet. Bl-istess mod li l-libreriji għas-self jagħmlu użu mill-avvenimenti sabiex joffru, lill-etajiet kollha, għajnuna attiva b'kotba u qari, iridu jkunu responsabbli wkoll mill-informazzjoni u avvenimenti fuq kontenut elettroniku.

Brussell, it-13 ta' Frar 2008.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Librerija Diġitali Ewropea (LDE): dan huwa isem proviżorju li ngħata lill-proġett Ewropew ta' diġitalizzazzjoni tad-dokumenti tal-mużewijiet, l-arkivji, iċ-ċentri awdjoviżivi, il-biblijoteki, eċċ.

1

(2)  Rapport dwar i2010: Il-Librerija Diġitali Ewropea (2006/2040(INI), mis-Sinjura Marie-Hélène Descamps, deputat Parlamentari Ewropew, Lulju 2007.

2

(3)  Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Leġislazzjoni futura dwar l-Aċċessibilità Elettronika, (rapporteur: is-Sur Hernandez Bataller), ĠU C 175, 27.7.2007; Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Opportunitajiet Indaqs għall-persuni b'diżabilità, (rapporteur: is-Sur Meelis Joost), ĠU C 93/08, 27.4.2007.

3

Leġislazzjoni futura dwar l-Aċċessibilità Elettronika

Opportunitajiet Indaqs għall-persuni b'diżabilità

(4)  Direttiva 2001/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-armonizzazzjoni ta' ċerti aspetti ta' drittijiet ta' l-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà ta' l-informazzjoni.

4

(5)  Komunikazzjoni tat-30 ta' Settembru 2005 dwar i2010: Libreriji Diġitali COM(2005) 465 finali.

5

i2010: Libreriji Diġitali

(6)  Liċenzja ssemplifikata, bħal per eżempju “Creative Commons” (www.creativecommons.org).

6

(7)  Rapport mill-Grupp ta' Esperti ta' Livell Għoli dwar il-konservazzjoni diġitali, ix-xogħlijiet orfni u x-xogħlijiet li m'għadhomx jiġu stampati. (April 2007) — mhux disponibbli bil-Malti..

7

(8)  Komunikazzjoni ta' l-14 ta' Frar 2007 dwar informazzjoni xjentifika fl-era diġitali: aċċess, tixrid u preżervazzjoni, COM(2007) 56 finali.

8

(9)  Komunikazzjoni tat-30 ta' Settembru 2005 dwar i2010:Libreriji diġitali COM(2005) 465 finali.

9

i2010:Libreriji diġitali

(10)  Komunikazzjoni ta' l-10 ta' Mejju 2007 dwar aġenda Ewropea għal kultura f'dinja li qed tiġi gglobalizzata, COM(2007) 242 finali.

10

(11)  Rapport dwar i2010: Il-Librerija Diġitali Ewropea (2006/2040(INI), mis-Sinjura Marie-Hélène Descamps, deputat Parlamentari Ewropew, Lulju 2007.

11

(12)  L-utent m'hux sempliċiment klijent passiv iżda jara lilu nnifsu bħala utent attiv b'rwol li jiddefinixxi s-servizz mistenni u l-evalwazzjoni tiegħu.

12

(13)  Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Leġislazzjoni futura dwar l-Aċċessibilità Elettronika, ĠU C 175, 27.7.2007, p 91.

13

Leġislazzjoni futura dwar l-Aċċessibilità Elettronika

(14)  Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-proposta ta' rakkomandazzjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-kompetenzi ewlenin għat-tagħlim matul il-ħajja (rapporteur: is-Sinjura Herczog), ĠU C 195, 18.8.2006.

14

Il-proposta ta' rakkomandazzjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-kompetenzi ewlenin għat-tagħlim matul il-ħajja

(15)  Konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew dwar l-informazzjoni xjentifika.

15

(16)  Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali dwar Intejbu l-kwalità ta' l-edukazzjoni ta' l-għalliema (rapporteur: is-Sur Soares), adottata fis-16 ta' Jannar 2008 (CESE 1526/2007 fin).

16

Intejbu l-kwalità ta' l-edukazzjoni ta' l-għalliema

(17)  Kampanja ta' għarfien tal-Kummissjoni sottomessa lill-Kunsill dwar l-inklużjoni fis-soċjetà ta' l-informazzjoni — Biex inkunu parti mill-inklużjoni-e fl-2008.

17

Biex inkunu parti mill-inklużjoni-e

(18)  Espressjoni użata mill-Kummissarju Vivianne Reding meta tkellmet fil-KESE nhar it-12 ta' Diċembru 2007.

18

(19)  Studju ta' Denis Zwirn, Numilog (April 2007) bil-għan li jitfassal mudell ekonomiku ta' parteċipazzjoni mill-edituri għal-Librerija Diġitali Ewropea.

19

(20)  Opinjoni tal-KESE dwar il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar dritt ta' kiri u dritt ta' self u dwar ċerti drittijiet relatati mad-drittijiet ta' l-awtur fil-qasam tal-proprjetà intellettwali (verżjoni kkodifikata) ĠU C 324, 30.12.2006, p. 7 u 8.

20

Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar dritt ta' kiri u dritt ta' self u dwar ċerti drittijiet relatati mad-drittijiet ta' l-awtur fil-qasam tal-proprjetà intellettwali

(21)  Studju dwar it-traspożizzjoni u l-effett fil-leġislazzjoni ta' l-Istati Membri tad-Direttiva 2001/29/KE dwar l-armonizzazzjoni ta' ċerti aspetti ta' drittijiet ta' l-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà ta' l-informazzjoni (ETD/2005/IM/D1/91).

21

(22)  Il-perijodu tal-protezzjoni tad-drittijiet ta' l-awtur ittawwal għal 70 sena wara l-mewt ta' l-awtur u għal 50 sena għad-drittijiet relatati.

22

(23)  Opinjoni tal-KESE dwar il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill, lill-Parlament Ewropew, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali u lill-Kumitat tar-Reġjuni: Strateġija ta' Qafas Ġdida għall-multilingwiżmu, ĠU C 324, 30.12.2006, p 68.

23

Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill, lill-Parlament Ewropew, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali u lill-Kumitat tar-Reġjuni: Strateġija ta' Qafas Ġdida għall-multilingwiżmu

(24)  Premessa 40 tad-Direttiva 2001 dwar id-dritt ta' l-awtur fis-soċjetà ta' l-informazzjoni.

24

---

| 25.6.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 162/52 |
| --- | --- | --- | --- |

25.6.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 162/52

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar It-taħlita enerġetika fit-trasport

(2008/C 162/12)

B'ittra datata d-19 ta' Marzu 2007, il-Kummissjoni talbet lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, b'konformità ma' l-Artikolu 262 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, li jelabora opinjoni esploratorja, dwar:

It-taħlita enerġetika fit-trasport

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà ta' l-Informazzjoni inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it- 18 ta' Diċembru 2007. Ir-rapporteur kien is-Sur Iozia.

Matul l-442 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet it-13 u l-14 ta' Frar 2008 (seduta tat-13 ta' Frar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni b'130 voti favur, 11-il vot kontra u 8 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-KESE jilqa' t-talba tal-viċi-president tal-Kummissjoni u l-Kummissarju tat-trasport Jacques Barrot, li jfassal opinioni dwar it-tema It-taħlita enerġetika fit-trasport, b'appoġġ u b'konvinzjoni dwar il-ħtieġa li jiġi żviluppat djalogu kostanti bejn il-Kummissjoni u l-Kumitat, li jirrappreżenta s-soċjetà ċivili organizzata. |
| --- | --- |

1.1

Il-KESE jilqa' t-talba tal-viċi-president tal-Kummissjoni u l-Kummissarju tat-trasport Jacques Barrot, li jfassal opinioni dwar it-tema It-taħlita enerġetika fit-trasport, b'appoġġ u b'konvinzjoni dwar il-ħtieġa li jiġi żviluppat djalogu kostanti bejn il-Kummissjoni u l-Kumitat, li jirrappreżenta s-soċjetà ċivili organizzata.

| 1.2 | Il-KESE jaqbel mal-konklużjonijiet tal-Kunsill tar-Rebbiegħa li identifika l-prioritajiet li ġejjin:






  — | Iż-żieda fis-sikurezza tal-provvisti, |
| --- | --- | --- |

1.2

Il-KESE jaqbel mal-konklużjonijiet tal-Kunsill tar-Rebbiegħa li identifika l-prioritajiet li ġejjin:

—

Iż-żieda fis-sikurezza tal-provvisti,

| — | il-garanzija tal-kompetittività ta' l-ekonomiji Ewropej u d-disponibbiltà ta' l-enerġija bi prezz aċċessibbli, |
| --- | --- |

—

il-garanzija tal-kompetittività ta' l-ekonomiji Ewropej u d-disponibbiltà ta' l-enerġija bi prezz aċċessibbli,

| — | il-promozzjoni tas-sostenibbiltà ambjentali u l-ġlieda kontra l-bidla fil-klima. |
| --- | --- |

—

il-promozzjoni tas-sostenibbiltà ambjentali u l-ġlieda kontra l-bidla fil-klima.

| 1.3 | Il-politiki tal-linji gwida tat-taħlita enerġetika l-aktar xierqa, intant, iridu jimxu ma' dawn il-prijoritajiet, kif wara kollox il-Kummissjoni diġà għamlet bil-komunikazzjoni Fuel Target 2001-2020. |
| --- | --- |

1.3

Il-politiki tal-linji gwida tat-taħlita enerġetika l-aktar xierqa, intant, iridu jimxu ma' dawn il-prijoritajiet, kif wara kollox il-Kummissjoni diġà għamlet bil-komunikazzjoni Fuel Target 2001-2020.

| 1.4 | Il-KESE, minkejja li jqis li għal ħafna snin, iż-żejt ser jibqa' l-karburant prinċipali għat-trasport, u li l-gass naturali, li ukoll m'huwiex riżorsa rinnovabbli, jista' jappoġġja u parzjalment jissostitwixxi d-dervanti taż-żejt, iqis li huwa indispensabbli li jiżdied b'mod deċiżiv l-iffinanzjar tar-riċerka dwar il-produzzjoni u l-użu ta' l-idroġenu u l-agro-karburanti tat-tieni ġenerazzjoni; għalhekk jilqa' l-inizjattiva tal-Kummissjoni li fid-9 ta' Ottubru 2007 iddeċidiet li tiffinanzja inizjattiva teknoloġika konġunta li tiswa' biljun euro, għall-perjodu 2007-2013 u jassoċja ruħu mat-talbiet li ġejjin mid-dinja ta' l-intraprenditorija u tar-riċerka attivi fis-settur ta' l-iżvilupp ta' l-użu ta' l-idroġenu, sabiex il-Kunsill u l-Parlament jħaffu l-proċess ta' l-approvazzjoni tal-proposta. |
| --- | --- |

1.4

Il-KESE, minkejja li jqis li għal ħafna snin, iż-żejt ser jibqa' l-karburant prinċipali għat-trasport, u li l-gass naturali, li ukoll m'huwiex riżorsa rinnovabbli, jista' jappoġġja u parzjalment jissostitwixxi d-dervanti taż-żejt, iqis li huwa indispensabbli li jiżdied b'mod deċiżiv l-iffinanzjar tar-riċerka dwar il-produzzjoni u l-użu ta' l-idroġenu u l-agro-karburanti tat-tieni ġenerazzjoni; għalhekk jilqa' l-inizjattiva tal-Kummissjoni li fid-9 ta' Ottubru 2007 iddeċidiet li tiffinanzja inizjattiva teknoloġika konġunta li tiswa' biljun euro, għall-perjodu 2007-2013 u jassoċja ruħu mat-talbiet li ġejjin mid-dinja ta' l-intraprenditorija u tar-riċerka attivi fis-settur ta' l-iżvilupp ta' l-użu ta' l-idroġenu, sabiex il-Kunsill u l-Parlament jħaffu l-proċess ta' l-approvazzjoni tal-proposta.

| 1.5 | Il-preokkupazzjoni li dejjem qed tiżdied fost il-pubbliku dwar il-kambjamenti klimatiċi, ir-riskji li ġejjin mill-għoli tat-temperatura medja tal-pjaneta li, mingħajr interventi partikulari, tista' tasal għal żieda ta' bejn it-2 °C u s-6,3 °C, iwasslu sabiex jissaħħu l-mezzi kollha li huma adattati biex jirreżistu l-effetti negattivi li ġejjin mill-emissjonijiet tal-gassijiet b'effett ta' serra fl-atmosfera. Il-KESE japprezza l-ħidma ta' l-EAA u l-kontribut importanti li tagħti biex ixxerred l-informazzjoni dwar l-andament tal-ġlieda kontra t-tniġġis ta' l-arja. |
| --- | --- |

1.5

Il-preokkupazzjoni li dejjem qed tiżdied fost il-pubbliku dwar il-kambjamenti klimatiċi, ir-riskji li ġejjin mill-għoli tat-temperatura medja tal-pjaneta li, mingħajr interventi partikulari, tista' tasal għal żieda ta' bejn it-2 °C u s-6,3 °C, iwasslu sabiex jissaħħu l-mezzi kollha li huma adattati biex jirreżistu l-effetti negattivi li ġejjin mill-emissjonijiet tal-gassijiet b'effett ta' serra fl-atmosfera. Il-KESE japprezza l-ħidma ta' l-EAA u l-kontribut importanti li tagħti biex ixxerred l-informazzjoni dwar l-andament tal-ġlieda kontra t-tniġġis ta' l-arja.

| 1.6 | Il-KESE jaqbel mal-konklużjonijiet tal-Kunsill għall-Ambjent tat-28 ta' Ġunju 2007 u jappoġġja l-proposta ta' reviżjoni min-naħa tal-Kummissjoni tas-Sitt Programm ta' Azzjoni Ambjentali bil-prijoritajiet identifikati:






  — | tiġi trattata il-bidla fil-klima, |
| --- | --- | --- |

1.6

Il-KESE jaqbel mal-konklużjonijiet tal-Kunsill għall-Ambjent tat-28 ta' Ġunju 2007 u jappoġġja l-proposta ta' reviżjoni min-naħa tal-Kummissjoni tas-Sitt Programm ta' Azzjoni Ambjentali bil-prijoritajiet identifikati:

—

tiġi trattata il-bidla fil-klima,

| — | jiġi mwaqqaf it-telf fil-bijodiversità, |
| --- | --- |

—

jiġi mwaqqaf it-telf fil-bijodiversità,

| — | jiġu mnaqqsa l-effetti negattivi tat-tniġġis fuq is-saħħa, |
| --- | --- |

—

jiġu mnaqqsa l-effetti negattivi tat-tniġġis fuq is-saħħa,

| — | jiġi promoss l-użu sostenibbli tar-riżorsi naturali u l-immaniġġjar sostenibbli ta' l-iskart. |
| --- | --- |

—

jiġi promoss l-użu sostenibbli tar-riżorsi naturali u l-immaniġġjar sostenibbli ta' l-iskart.

| 1.7 | Fis-setturi kollha tat-trasport qed jiġu studjati soluzzjonijiet li jwasslu sabiex jintlaħqu dawn l-objettivi u l-aġenziji prinċipali Ewropej qed jidderiġu l-isforzi tagħhom sabiex jinkisbu riżultati konkreti fi ftit snin. L-għażla li t-trasport bl-ajru, li qiegħed jikkontribwixxi dejjem aktar lejn il-produzzjoni tal-gassijiet b'effett ta' serra, jidħol fis-sistema ta' ċertifikati ta' l-emissjonijiet, ser tagħmilha possibbli li jitħaffef l-iżvilupp ta' karburanti ġodda. Diġà xi kumpaniji qegħdin jaraw huwiex possibbli li jużaw l-agro-karburanti, filwaqt li r-riżultati li nkisbu bl-idroġenu għadhom parzjali, u l-alternattiva ta' l-idroġenu għad fadlilha ħafna x'tiżviluppa. Il-muturi l-kbar tal-baħar jaqilbu aktar faċilment għall-użu ta' karburanti mħallta b'kontenut iktar baxx ta' karbonju, filwaqt li f'dak li jirrigwarda t-trasport tal-ferrovija, il-kombinazzjoni elettriku/żvilupp ta' sorsi rinnovabbli żgur li tista' ttejjeb il-prestazzjoni ambjentali tal-ferroviji attwali li hi eċċellenti. |
| --- | --- |

1.7

Fis-setturi kollha tat-trasport qed jiġu studjati soluzzjonijiet li jwasslu sabiex jintlaħqu dawn l-objettivi u l-aġenziji prinċipali Ewropej qed jidderiġu l-isforzi tagħhom sabiex jinkisbu riżultati konkreti fi ftit snin. L-għażla li t-trasport bl-ajru, li qiegħed jikkontribwixxi dejjem aktar lejn il-produzzjoni tal-gassijiet b'effett ta' serra, jidħol fis-sistema ta' ċertifikati ta' l-emissjonijiet, ser tagħmilha possibbli li jitħaffef l-iżvilupp ta' karburanti ġodda. Diġà xi kumpaniji qegħdin jaraw huwiex possibbli li jużaw l-agro-karburanti, filwaqt li r-riżultati li nkisbu bl-idroġenu għadhom parzjali, u l-alternattiva ta' l-idroġenu għad fadlilha ħafna x'tiżviluppa. Il-muturi l-kbar tal-baħar jaqilbu aktar faċilment għall-użu ta' karburanti mħallta b'kontenut iktar baxx ta' karbonju, filwaqt li f'dak li jirrigwarda t-trasport tal-ferrovija, il-kombinazzjoni elettriku/żvilupp ta' sorsi rinnovabbli żgur li tista' ttejjeb il-prestazzjoni ambjentali tal-ferroviji attwali li hi eċċellenti.

| 1.8 | L-aħjar karburant huwa dak iffrankat. Skond il-KESE, l-għażla li wieħed għandu jiġbed lejha b'mod ċar għall-aħjar taħlita enerġetika, għażla li dejjem aktar għandha tkun parti mill-politika komunitarja, trid tqis dawn il-fatturi kollha, bi prijorità ċara għas-saħħa u l-benesseri taċ-ċittadini Ewropej u tal-pjaneta. Politiki fiskali, inċentivi, rakkomandazzjonijiet u regolamenti għandhom dejjem iqisu din il-prijorità, favur għażla li hi aktar kompatibbli ma' l-ambjent u ekonomikament aktar sostenibbli. Hemm bżonn li biex inkunu nistgħu niffrankaw, niffavorixxu t-trasport pubbliku u l-mezzi tat-trasport alternattivi, u ssir l-għażla ta' politika ekonomika u soċjali li żżid il-mobbiltà tal-persuni u tnaqqas dik mhux meħtieġa ta' l-oġġetti. |
| --- | --- |

1.8

L-aħjar karburant huwa dak iffrankat. Skond il-KESE, l-għażla li wieħed għandu jiġbed lejha b'mod ċar għall-aħjar taħlita enerġetika, għażla li dejjem aktar għandha tkun parti mill-politika komunitarja, trid tqis dawn il-fatturi kollha, bi prijorità ċara għas-saħħa u l-benesseri taċ-ċittadini Ewropej u tal-pjaneta. Politiki fiskali, inċentivi, rakkomandazzjonijiet u regolamenti għandhom dejjem iqisu din il-prijorità, favur għażla li hi aktar kompatibbli ma' l-ambjent u ekonomikament aktar sostenibbli. Hemm bżonn li biex inkunu nistgħu niffrankaw, niffavorixxu t-trasport pubbliku u l-mezzi tat-trasport alternattivi, u ssir l-għażla ta' politika ekonomika u soċjali li żżid il-mobbiltà tal-persuni u tnaqqas dik mhux meħtieġa ta' l-oġġetti.

| 1.9 | Il-KESE huwa konvint li l-futur tat-trasport irid jibbaża fuq it-tnaqqis progressiv tal-karbonju mill-karburanti u l-mira ta' l-ebda emissjonijiet. Il-produzzjoni ta' l-H2 mill-enerġija rinnovabili, bħall-bijomassa, il-fotolisi (photolysis), l-enerġija solari termodinamika jew fotovoltajka (photovoltaic), l-enerġija mir-riħ jew dik idrika hija l-unika għażla li m'hijiex awto-illużjoni ekoloġika, peress li l-idroġenu bħala element ta' enerġija merfuha, jippermetti li jissinkronizza l-provvista ta' l-enerġija li hi perjodika fin-natura tagħha (lejl/jum, annwalità eċċ.) u d-domanda għall-enerġija li hija varjabbli u awtonoma. |
| --- | --- |

1.9

Il-KESE huwa konvint li l-futur tat-trasport irid jibbaża fuq it-tnaqqis progressiv tal-karbonju mill-karburanti u l-mira ta' l-ebda emissjonijiet. Il-produzzjoni ta' l-H2 mill-enerġija rinnovabili, bħall-bijomassa, il-fotolisi (photolysis), l-enerġija solari termodinamika jew fotovoltajka (photovoltaic), l-enerġija mir-riħ jew dik idrika hija l-unika għażla li m'hijiex awto-illużjoni ekoloġika, peress li l-idroġenu bħala element ta' enerġija merfuha, jippermetti li jissinkronizza l-provvista ta' l-enerġija li hi perjodika fin-natura tagħha (lejl/jum, annwalità eċċ.) u d-domanda għall-enerġija li hija varjabbli u awtonoma.

| 1.10 | L-iżvilupp tat-teknoloġiji tal-kombustjoni u tat-trazzjoni ippermetta id-diffużjoni mgħaġġla ta' karozzi li jimxu b'sistema ibrida. Biex jitrażżnu l-emissjonijiet, l-aħjar soluzzjoni tidher li hi t-trazzjoni kompletament elettrika, bl-iżvilupp tal-produzzjoni ta' l-elettriku minn sorsi rinnovabbli, jew l-użu ibridu ta' gass naturali u idroġenu, almenu sakemm ikun hemm disponibbiltà notevoli. Possibbiltà oħra intermedja hija l-użu ta' taħlita ta' idroġenu u metan, b'perċentwal baxx ta' idroġenu. Dan il-metodu jirrappreżenta bidu lejn l-użu ta' l-idroġenu għat-trasport. |
| --- | --- |

1.10

L-iżvilupp tat-teknoloġiji tal-kombustjoni u tat-trazzjoni ippermetta id-diffużjoni mgħaġġla ta' karozzi li jimxu b'sistema ibrida. Biex jitrażżnu l-emissjonijiet, l-aħjar soluzzjoni tidher li hi t-trazzjoni kompletament elettrika, bl-iżvilupp tal-produzzjoni ta' l-elettriku minn sorsi rinnovabbli, jew l-użu ibridu ta' gass naturali u idroġenu, almenu sakemm ikun hemm disponibbiltà notevoli. Possibbiltà oħra intermedja hija l-użu ta' taħlita ta' idroġenu u metan, b'perċentwal baxx ta' idroġenu. Dan il-metodu jirrappreżenta bidu lejn l-użu ta' l-idroġenu għat-trasport.

| 1.11 | L-użu ta' l-idroġenu bħala kanal ta' enerġija adattat għall-użu fit-trasport, minkejja l-limiti li hemm attawlment, huwa l-isfida tal-futur, u l-possibbiltà li fit-toroq jibdew jiċċirkulaw karozzi li parzjalment jew kompletament jużaw l-idroġenu tista' ssir realtà fi żminijiet relattivament qosra, sakemm ir-riċerka tkompli tiġi appoġġjata mill-awtoritajiet nazzjonali u Ewropej. Minn dan il-lat jidhru inkoraġġanti r-riżultati tal-proġett CUTE (Clean Urban Transport for Europe). |
| --- | --- |

1.11

L-użu ta' l-idroġenu bħala kanal ta' enerġija adattat għall-użu fit-trasport, minkejja l-limiti li hemm attawlment, huwa l-isfida tal-futur, u l-possibbiltà li fit-toroq jibdew jiċċirkulaw karozzi li parzjalment jew kompletament jużaw l-idroġenu tista' ssir realtà fi żminijiet relattivament qosra, sakemm ir-riċerka tkompli tiġi appoġġjata mill-awtoritajiet nazzjonali u Ewropej. Minn dan il-lat jidhru inkoraġġanti r-riżultati tal-proġett CUTE (Clean Urban Transport for Europe).

| 1.12 | Il-KESE, kif diġà semma b'rabta mat-tema ta' l-effiċjenza enerġetika, iqis li jkun utli ħafna li jkun hemm portal ta' l-internet fejn ir-riċerki li jsiru fil-qasam akkademiku u l-esperimenti li jseħħu fil-livell nazzjonali, fir-reġjuni u fil-bliet, ikunu jistgħu jiġu mressqa quddiem pubbliku aktar wiesgħa u b'mod partikolari l-amministrazzjonijiet lokali. Il-KESE jqis li sabiex tinkiseb taħlita enerġetika ottimali, hemm bżonn ta' taħlita adegwata fit-trasport, billi tiżdied l-effiċjenza ta' l-idrokarburi u fil-prijoritajiet tat-trasport. Sakemm wieħed ikun jista' jiddependi fuq il-produzzjoni effiċjenti ta' l-idroġenu, wieħed ikollu joqgħod fuq l-użu ta' l-elettriku prodott minn sorsi rinnovabbli. “L-isfida fit-trasport, hi li fil-qasir żmien u fejn hu possibbli jsir użu dejjem aktar ta' l-elettriku.” |
| --- | --- |

1.12

Il-KESE, kif diġà semma b'rabta mat-tema ta' l-effiċjenza enerġetika, iqis li jkun utli ħafna li jkun hemm portal ta' l-internet fejn ir-riċerki li jsiru fil-qasam akkademiku u l-esperimenti li jseħħu fil-livell nazzjonali, fir-reġjuni u fil-bliet, ikunu jistgħu jiġu mressqa quddiem pubbliku aktar wiesgħa u b'mod partikolari l-amministrazzjonijiet lokali. Il-KESE jqis li sabiex tinkiseb taħlita enerġetika ottimali, hemm bżonn ta' taħlita adegwata fit-trasport, billi tiżdied l-effiċjenza ta' l-idrokarburi u fil-prijoritajiet tat-trasport. Sakemm wieħed ikun jista' jiddependi fuq il-produzzjoni effiċjenti ta' l-idroġenu, wieħed ikollu joqgħod fuq l-użu ta' l-elettriku prodott minn sorsi rinnovabbli. “L-isfida fit-trasport, hi li fil-qasir żmien u fejn hu possibbli jsir użu dejjem aktar ta' l-elettriku.”

| 1.13 | Il-KESE jenfasizza l-importanza tas-sensibilizzazzjoni u l-parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili li, permezz ta' l-imġieba tagħha, tikkontribwixxi sabiex jintlaħqu l-objettivi tat-tnaqqis fil-konsum u l-appoġġ għar-riċerka u l-innovazzjoni lejn karburanti nodfa u sostenibbli. Dawn l-għażliet iridu jiġu inkorporati fil-politiki Ewropej u nazzjonali, b'enfasi fuq il-valur miżjud tal-kapaċità ta' kollaborazzjoni u koeżjoni bejn l-Istati Membri. Dan jirrikjedi d-difiża ta' valuri komuni u tal-mudell soċjali Ewropew li huwa attent biex iħares il-patrimonju ambjentali, is-saħħa u s-sigurtà taċ-ċittadini u ta' min jgħix u jaħdem fl-Unjoni u huwa ppreokkupat bil-kundizzjoni tal-ħajja ta' l-umanità kollha. |
| --- | --- |

1.13

Il-KESE jenfasizza l-importanza tas-sensibilizzazzjoni u l-parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili li, permezz ta' l-imġieba tagħha, tikkontribwixxi sabiex jintlaħqu l-objettivi tat-tnaqqis fil-konsum u l-appoġġ għar-riċerka u l-innovazzjoni lejn karburanti nodfa u sostenibbli. Dawn l-għażliet iridu jiġu inkorporati fil-politiki Ewropej u nazzjonali, b'enfasi fuq il-valur miżjud tal-kapaċità ta' kollaborazzjoni u koeżjoni bejn l-Istati Membri. Dan jirrikjedi d-difiża ta' valuri komuni u tal-mudell soċjali Ewropew li huwa attent biex iħares il-patrimonju ambjentali, is-saħħa u s-sigurtà taċ-ċittadini u ta' min jgħix u jaħdem fl-Unjoni u huwa ppreokkupat bil-kundizzjoni tal-ħajja ta' l-umanità kollha.

2.   Introduzzjoni

| 2.1 | Il-viċi President tal-Kummissjoni u l-Kummissarju għat-trasport Jacques Barrot, talab lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew sabiex iħejji Opinjoni dwar It-taħlita enerġetika fit-trasport. |
| --- | --- |

2.1

Il-viċi President tal-Kummissjoni u l-Kummissarju għat-trasport Jacques Barrot, talab lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew sabiex iħejji Opinjoni dwar It-taħlita enerġetika fit-trasport.

| 2.2 | Il-Kumitat jaqsam il-preokkupazzjoni tal-Kummissarju tat-trasport dwar il-provvista tal-karburanti u l-ħtieġa li jiġu antiċipati l-analiżi u l-istudji dwar is-soluzzjonijiet possibbli fejn jidħol kemm l-iżvilupp tal-politika tat-trasport kif ukoll in-neċessità li jsiru l-provvedimenti għall-karburanti differenti. |
| --- | --- |

2.2

Il-Kumitat jaqsam il-preokkupazzjoni tal-Kummissarju tat-trasport dwar il-provvista tal-karburanti u l-ħtieġa li jiġu antiċipati l-analiżi u l-istudji dwar is-soluzzjonijiet possibbli fejn jidħol kemm l-iżvilupp tal-politika tat-trasport kif ukoll in-neċessità li jsiru l-provvedimenti għall-karburanti differenti.

| 2.3 | L-isfidi kontestwali li l-Unjoni għandha quddiema sabiex l-objettivi tal-protokoll ta' Kyoto jintlaħqu kompletament, l-emerġenza marbuta mal-bidla fil-klima, it-tnaqqis tad-dipendenza fuq pajjiżi terzi għall-provvista enerġetika, li jiġu segwiti l-għażliet li saru bl-Aġenda ta' Lisbona, li jiġu segwiti l-objettivi previsti mill-white paper dwar it-trasport u l-iżvilupp ta' l-intermodalità, jitfgħu importanza kbira fuq din it-tema fl-istrateġija ta' l-Unjoni għall-enerġija. |
| --- | --- |

2.3

L-isfidi kontestwali li l-Unjoni għandha quddiema sabiex l-objettivi tal-protokoll ta' Kyoto jintlaħqu kompletament, l-emerġenza marbuta mal-bidla fil-klima, it-tnaqqis tad-dipendenza fuq pajjiżi terzi għall-provvista enerġetika, li jiġu segwiti l-għażliet li saru bl-Aġenda ta' Lisbona, li jiġu segwiti l-objettivi previsti mill-white paper dwar it-trasport u l-iżvilupp ta' l-intermodalità, jitfgħu importanza kbira fuq din it-tema fl-istrateġija ta' l-Unjoni għall-enerġija.

| 2.4 | Fl-2001 il-Kummissjoni indikat il-ħtieġa li tiġi affrontata t-tema tat-taħlita tal-karburanti, bil-komunikazzjoni Fuel Target 2001-2020, fejn indikat xi objettivi għall-karburanti li m'humiex żejt, filwaqt li qieset dan ix-xenarju possibili u kompatibbli:






  — | il-gas naturali jista' jżid is-sehem tiegħu fis-suq għal madwar 10 % fl-2020, |
| --- | --- | --- |

2.4

Fl-2001 il-Kummissjoni indikat il-ħtieġa li tiġi affrontata t-tema tat-taħlita tal-karburanti, bil-komunikazzjoni Fuel Target 2001-2020, fejn indikat xi objettivi għall-karburanti li m'humiex żejt, filwaqt li qieset dan ix-xenarju possibili u kompatibbli:

—

il-gas naturali jista' jżid is-sehem tiegħu fis-suq għal madwar 10 % fl-2020,

| — | l-idroġenu huwa potenzjalment il-kanal prinċipali ta' l-enerġija fil-futur. Il-kontribut ta' l-idroġenu għall-konsum tal-karburant jista' jilħaq perċentwal baxx, |
| --- | --- |

—

l-idroġenu huwa potenzjalment il-kanal prinċipali ta' l-enerġija fil-futur. Il-kontribut ta' l-idroġenu għall-konsum tal-karburant jista' jilħaq perċentwal baxx,

| — | il-karburanti prodotti mill-bijomassa għall-likwidu (BTL, biomass-to-liquid) jistgħu jilħqu l-kwota tas-sehem ta' l-agrokarburanti bil-kumdità, 'il fuq minn 6 % għall-2010, bi stima tal-potenzjal totali ta' madwar 15 %, għall-karburanti li ġejjin mill-bijomassa. |
| --- | --- |

—

il-karburanti prodotti mill-bijomassa għall-likwidu (BTL, biomass-to-liquid) jistgħu jilħqu l-kwota tas-sehem ta' l-agrokarburanti bil-kumdità, 'il fuq minn 6 % għall-2010, bi stima tal-potenzjal totali ta' madwar 15 %, għall-karburanti li ġejjin mill-bijomassa.

| — | il-gas taż-żejt likwidu (GPL) huwa karburant alternattiv ikkonsolidat għall-vetturi, bl-objettiv ta' żieda fis-sehem mis-suq li possibbilment tilħaq il-5 % sa' l-2020, |
| --- | --- |

—

il-gas taż-żejt likwidu (GPL) huwa karburant alternattiv ikkonsolidat għall-vetturi, bl-objettiv ta' żieda fis-sehem mis-suq li possibbilment tilħaq il-5 % sa' l-2020,

| — | fil-qosor, il-karburanti alternattivi għandhom il-potenzjal li jkabbru s-sehemhom fis-suq fid-deċenni li jmiss, u fuq perjodu twil, li jaqbżu l-objettivi indikati għall-2020. |
| --- | --- |

—

fil-qosor, il-karburanti alternattivi għandhom il-potenzjal li jkabbru s-sehemhom fis-suq fid-deċenni li jmiss, u fuq perjodu twil, li jaqbżu l-objettivi indikati għall-2020.

| 2.5 | Il-KESE appoġġja din il-komunikazzjoni u f'opinjoni fuq inizjattiva proprja (1) identifika fl-iżvilupp tal-gass naturali (2), ir-riċerka fuq l-agrokarburanti, u t-titjib fil-prestazzjoni enerġetika tal-karburanti fil-kummerċ, it-triq li wieħed għandu jaqbad biex isseħħ id-diversifikazzjoni tal-provvista u fl-istess waqt tnaqqas l-emissjonijiet tal-gass b'effett ta' serra. |
| --- | --- |

2.5

Il-KESE appoġġja din il-komunikazzjoni u f'opinjoni fuq inizjattiva proprja (1) identifika fl-iżvilupp tal-gass naturali (2), ir-riċerka fuq l-agrokarburanti, u t-titjib fil-prestazzjoni enerġetika tal-karburanti fil-kummerċ, it-triq li wieħed għandu jaqbad biex isseħħ id-diversifikazzjoni tal-provvista u fl-istess waqt tnaqqas l-emissjonijiet tal-gass b'effett ta' serra.

3.   Il-bidla fil-klima

| 3.1 | Numru dejjem jikber ta' xjenzati jaqblu li l-klima qiegħda tiġi influwenzata b'mod dirett mill-emissjonijiet tal-gassijiet b'effett ta' serra. It-temperatura medja fis-seklu 20 żdiedet b'madwar 1 °C, u fuq il-bażi tal-mudelli klimatiċi attwali li jirriflettu t-tendenzi ta' l-emissjonijiet tal-gassijiet b'effett ta' serra, qegħda tiġi ipotizzata l-possibbiltà li t-temperatura medja globali tiżdied bejn 2 °C u 6,3 °C, b'effetti diżastrużi fuq it-temp, il-livell tal-baħar, il-produzzjoni agrikola u attivitajiet oħra ekonomiċi. |
| --- | --- |

3.1

Numru dejjem jikber ta' xjenzati jaqblu li l-klima qiegħda tiġi influwenzata b'mod dirett mill-emissjonijiet tal-gassijiet b'effett ta' serra. It-temperatura medja fis-seklu 20 żdiedet b'madwar 1 °C, u fuq il-bażi tal-mudelli klimatiċi attwali li jirriflettu t-tendenzi ta' l-emissjonijiet tal-gassijiet b'effett ta' serra, qegħda tiġi ipotizzata l-possibbiltà li t-temperatura medja globali tiżdied bejn 2 °C u 6,3 °C, b'effetti diżastrużi fuq it-temp, il-livell tal-baħar, il-produzzjoni agrikola u attivitajiet oħra ekonomiċi.

| 3.2 | Il-Kunsill ta' l-Ambjent, li nżamm fil-Lussemburgu fit-28 ta' Ġunju 2007, ikkonferma l-validità tas-sitt Programm ta' Azzjoni Ambjentali u tar-reviżjoni ta' nofs iż-żmien proposta mill-Kummissjoni, filwaqt li enfasizza l-erba' prijoritajiet li hemm fiha: li tiġi affrontata l-bidla fil-klima, li jitwaqqaf it-telf fil-bijodiversità, li titnaqqas il-ħsara tat-tniġġis fuq is-saħħa, il-promozzjoni ta' l-użu sostenibbli tar-riżorsi naturali u l-ġestjoni sostenibbli taż-żibel. |
| --- | --- |

3.2

Il-Kunsill ta' l-Ambjent, li nżamm fil-Lussemburgu fit-28 ta' Ġunju 2007, ikkonferma l-validità tas-sitt Programm ta' Azzjoni Ambjentali u tar-reviżjoni ta' nofs iż-żmien proposta mill-Kummissjoni, filwaqt li enfasizza l-erba' prijoritajiet li hemm fiha: li tiġi affrontata l-bidla fil-klima, li jitwaqqaf it-telf fil-bijodiversità, li titnaqqas il-ħsara tat-tniġġis fuq is-saħħa, il-promozzjoni ta' l-użu sostenibbli tar-riżorsi naturali u l-ġestjoni sostenibbli taż-żibel.

| 3.3 | Il-Kunsill ta' l-Ambjent ikkonferma l-istrateġija ta' integrazzjoni bejn il-politiki ambjentali u enerġetiċi u fakkar fil-ħtieġa li jinfetħu n-negozjati għal qbil globalili jwassal lil hinn mill-2012, dawn iridu jiġu konklużi sa' l-2009. Skond id-dikjarazzjoni tal-President tal-Kunsill Ewropew José Socrates, li għamel meta kien New York waqt laqgħa għolja fis-27 ta' Settembru li għadda, il-konferenza tan-Nazzjonijiet Uniti dwar il-bidliet klimatiċi li saret f'Bali (3), “Huwa l-forum xieraq biex jiġu diskussi l-azzjonijiet fil-futur. F'dan il-kuntest, is-summit ta' Bali ser ikun pass importanti fejn nistennew li l-komunità internazzjonali tniedi mixja ambizzjuża sabiex tiddiskuti ftehim globali dwar il-bidliet klimatiċi”. Il-preżenza ta' l-Istati Uniti, li neħħew ir-riżerva tagħhom dwar jekk jipparteċipawx biss f'nofs Ottubru, u l-vot tagħha favur ir-reżoluzzjoni finali irrinforzaw b'mod sinifikanti d-deċiżjonijiet li ser jittieħdu, fid-dawl tal-piż ta' l-ekonomija Amerikana u tar-responsabbiltà tagħha fl-emissjonijiet tal-gass b'effett ta' serra fl-atmosfera. |
| --- | --- |

3.3

Il-Kunsill ta' l-Ambjent ikkonferma l-istrateġija ta' integrazzjoni bejn il-politiki ambjentali u enerġetiċi u fakkar fil-ħtieġa li jinfetħu n-negozjati għal qbil globalili jwassal lil hinn mill-2012, dawn iridu jiġu konklużi sa' l-2009. Skond id-dikjarazzjoni tal-President tal-Kunsill Ewropew José Socrates, li għamel meta kien New York waqt laqgħa għolja fis-27 ta' Settembru li għadda, il-konferenza tan-Nazzjonijiet Uniti dwar il-bidliet klimatiċi li saret f'Bali (3), “Huwa l-forum xieraq biex jiġu diskussi l-azzjonijiet fil-futur. F'dan il-kuntest, is-summit ta' Bali ser ikun pass importanti fejn nistennew li l-komunità internazzjonali tniedi mixja ambizzjuża sabiex tiddiskuti ftehim globali dwar il-bidliet klimatiċi”. Il-preżenza ta' l-Istati Uniti, li neħħew ir-riżerva tagħhom dwar jekk jipparteċipawx biss f'nofs Ottubru, u l-vot tagħha favur ir-reżoluzzjoni finali irrinforzaw b'mod sinifikanti d-deċiżjonijiet li ser jittieħdu, fid-dawl tal-piż ta' l-ekonomija Amerikana u tar-responsabbiltà tagħha fl-emissjonijiet tal-gass b'effett ta' serra fl-atmosfera.

| 3.4 | Il-Kunsill ta' l-Ambjent enfasizza l-importanza li l-ispejjeż ambjentali jiġu internalizzati, flimkien ma' dawk tal-konsum ta' l-enerġija, sabiex jintlaħqu politiki sostenibbli fit-tul. Hija daqstant ieħor importanti li fil-politika ambjentali jkun hemm użu akbar ta' strumenti tas-suq bħat-taxxi, levies jew iċ-ċertifikati ta' l-emissjonijiet, għall-benefiċċju ta' l-ambjent. L-eko-innovazzjoni għandha tiġi integrata malajr u fuq skala wiesgħa fl-istima ta' l-impatt tal-politiki kollha rilevanti Ewropej u l-użu ta' strumenti ekomomiċi, b'mod partikolari fir-rigward tal-konsum tal-karburanti u ta' l-enerġija għandu jinfirex u jsir aktar effettiv. |
| --- | --- |

3.4

Il-Kunsill ta' l-Ambjent enfasizza l-importanza li l-ispejjeż ambjentali jiġu internalizzati, flimkien ma' dawk tal-konsum ta' l-enerġija, sabiex jintlaħqu politiki sostenibbli fit-tul. Hija daqstant ieħor importanti li fil-politika ambjentali jkun hemm użu akbar ta' strumenti tas-suq bħat-taxxi, levies jew iċ-ċertifikati ta' l-emissjonijiet, għall-benefiċċju ta' l-ambjent. L-eko-innovazzjoni għandha tiġi integrata malajr u fuq skala wiesgħa fl-istima ta' l-impatt tal-politiki kollha rilevanti Ewropej u l-użu ta' strumenti ekomomiċi, b'mod partikolari fir-rigward tal-konsum tal-karburanti u ta' l-enerġija għandu jinfirex u jsir aktar effettiv.

| 3.5 | Fid-29 ta' Ġunju 2007, il-Kummissjoni ppreżentat il-Green Paper dwar l-emerġenza ambjentali. Waqt il-preżentazzjoni, il-Kummissarju ta' l-UE għall-ambjent, Stavros Dimas, ippropona azzjonijiet konkreti u immedjati, sabiex isir l-adattament għall-bidliet li qegħdin iseħħu: iż-żieda fit-temperatura, għarar u xita torrenzjali fit-tramuntana, nixfa u sħana qawwija fin-nofsinhar, ekosistemi f'periklu, mard ġdid — dawn huma xi wħud mill-problemi li huma deskritti fit-test. |
| --- | --- |

3.5

Fid-29 ta' Ġunju 2007, il-Kummissjoni ppreżentat il-Green Paper dwar l-emerġenza ambjentali. Waqt il-preżentazzjoni, il-Kummissarju ta' l-UE għall-ambjent, Stavros Dimas, ippropona azzjonijiet konkreti u immedjati, sabiex isir l-adattament għall-bidliet li qegħdin iseħħu: iż-żieda fit-temperatura, għarar u xita torrenzjali fit-tramuntana, nixfa u sħana qawwija fin-nofsinhar, ekosistemi f'periklu, mard ġdid — dawn huma xi wħud mill-problemi li huma deskritti fit-test.

| 3.6 | “L-adattament jew it-tmiem: dan huwa id-destin ta' xi wħud mis-setturi fl-Ewropa” — stqarr Dimas — “l-agrikoltura, it-turiżmu, l-enerġija ser issirilhom ħsara kbira u hemm bżonn li tittieħed azzjoni issa sabiex jitnaqqsu l-ispejjeż ekonomiċi, soċjali u umani li ser inbagħtu fil-futur”. |
| --- | --- |

3.6

“L-adattament jew it-tmiem: dan huwa id-destin ta' xi wħud mis-setturi fl-Ewropa” — stqarr Dimas — “l-agrikoltura, it-turiżmu, l-enerġija ser issirilhom ħsara kbira u hemm bżonn li tittieħed azzjoni issa sabiex jitnaqqsu l-ispejjeż ekonomiċi, soċjali u umani li ser inbagħtu fil-futur”.

| 3.7 | Id-dokument jissuġġerixxi xi soluzzjonijiet konkreti: it-tnaqqis fil-ħela ta' l-ilma, il-bini ta' digi u lqugħ kontra r-riskju ta' l-għarar, is-sejbien ta' tekniċi ġodda sabiex jiġi mħares il-ħsad, il-protezzjoni tal-faxxi tal-popolazzjoni li l-aktar jintlaqtu mill-klima l-ġdida, it-teħid ta' miżuri sabiex tiġi salvata il-bijodiversità. Madankollu, it-tnaqqis ta' l-emissjonijiet tas-CO2 jibqa' l-objettiv prinċipali għall-pajjiżi kollha ta' l-UE. |
| --- | --- |

3.7

Id-dokument jissuġġerixxi xi soluzzjonijiet konkreti: it-tnaqqis fil-ħela ta' l-ilma, il-bini ta' digi u lqugħ kontra r-riskju ta' l-għarar, is-sejbien ta' tekniċi ġodda sabiex jiġi mħares il-ħsad, il-protezzjoni tal-faxxi tal-popolazzjoni li l-aktar jintlaqtu mill-klima l-ġdida, it-teħid ta' miżuri sabiex tiġi salvata il-bijodiversità. Madankollu, it-tnaqqis ta' l-emissjonijiet tas-CO2 jibqa' l-objettiv prinċipali għall-pajjiżi kollha ta' l-UE.

4.   Il-Kunsill Ewropew

| 4.1 | Il-Kunsill Ewropew tar-Rebbiegħa 2007 eżamina t-temi ta' l-enerġija u l-klima u ppropona “politika klimatika u enerġetika integrata”, u ddefiniha bħala prijorità assoluta u enfasizza “l-objettiv strateġiku li jillimita ż-żieda fit-temperatura medja globali għal massimu ta' 2 °C meta mqabbla mal-livelli pre-industrijali”. |
| --- | --- |

4.1

Il-Kunsill Ewropew tar-Rebbiegħa 2007 eżamina t-temi ta' l-enerġija u l-klima u ppropona “politika klimatika u enerġetika integrata”, u ddefiniha bħala prijorità assoluta u enfasizza “l-objettiv strateġiku li jillimita ż-żieda fit-temperatura medja globali għal massimu ta' 2 °C meta mqabbla mal-livelli pre-industrijali”.

| 4.2 | Il-politika enerġetika għall-Ewropa (PEE), tindika strateġija ċara bbażata fuq tliet punti:






  — | iż-żieda fis-sikurezza tal-provvisti, |
| --- | --- | --- |

4.2

Il-politika enerġetika għall-Ewropa (PEE), tindika strateġija ċara bbażata fuq tliet punti:

—

iż-żieda fis-sikurezza tal-provvisti,

| — | il-garanzija tal-kompetittività ta' l-ekonomiji Ewropej u d-disponibbiltà ta' l-enerġija bi prezz aċċessibbli, |
| --- | --- |

—

il-garanzija tal-kompetittività ta' l-ekonomiji Ewropej u d-disponibbiltà ta' l-enerġija bi prezz aċċessibbli,

| — | il-promozzjoni tas-sostenibbiltà ambjentali u l-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima. |
| --- | --- |

—

il-promozzjoni tas-sostenibbiltà ambjentali u l-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima.

| 4.3 | Fejn tidħol il-politika tat-trasporti, “Il-Kunsill Ewropew jenfasizza l-ħtieġa ta' politika Ewropea tat-trasport effiċjenti, sigura u sostenibbli. F'dan il-kuntest, huwa importanti li jkun hemm tkomplija b'azzjonijiet biex tiżdied il-prestazzjoni ambjentali tas-sistema Ewropea tat-trasport. Il-Kunsill Ewropew jinnota l-ħidma kontinwa tal-Kummissjoni Ewropea fir-rigward tal-valutazzjoni ta' l-ispejjeż esterni tat-trasport u l-internalizzazzjoni tagħhom”. Il-Kunsill Ewropew tal-21 u t-22 ta' Ġunju nnota l-intenzjoni tal-Kummissjoni li sa Ġunju 2008 tippreżenta mudell li jivvaluta din l-internazzjonalizzazzjoni għall-modalitajiet kollha tat-trasport, u tiżviluppa pjan għal inizjattivi oħra li jkunu koerenti mad-direttiva “Eurovignett”, billi per eżempju twessa' l-kamp ta' applikazzjoni għar-realtà urbana, billi kull tip ta' vettura u infrastruttura jsiru taxxabbli. |
| --- | --- |

4.3

Fejn tidħol il-politika tat-trasporti, “Il-Kunsill Ewropew jenfasizza l-ħtieġa ta' politika Ewropea tat-trasport effiċjenti, sigura u sostenibbli. F'dan il-kuntest, huwa importanti li jkun hemm tkomplija b'azzjonijiet biex tiżdied il-prestazzjoni ambjentali tas-sistema Ewropea tat-trasport. Il-Kunsill Ewropew jinnota l-ħidma kontinwa tal-Kummissjoni Ewropea fir-rigward tal-valutazzjoni ta' l-ispejjeż esterni tat-trasport u l-internalizzazzjoni tagħhom”. Il-Kunsill Ewropew tal-21 u t-22 ta' Ġunju nnota l-intenzjoni tal-Kummissjoni li sa Ġunju 2008 tippreżenta mudell li jivvaluta din l-internazzjonalizzazzjoni għall-modalitajiet kollha tat-trasport, u tiżviluppa pjan għal inizjattivi oħra li jkunu koerenti mad-direttiva “Eurovignett”, billi per eżempju twessa' l-kamp ta' applikazzjoni għar-realtà urbana, billi kull tip ta' vettura u infrastruttura jsiru taxxabbli.

5.   L-emissjonijiet tal-gassijiet b'effett ta' serra

| 5.1 | Fejn jidħlu l-emissjonijiet, it-trasport bħalissa huwa responsabbli għal 32 % tal-konsum ta' l-enerġija totali fl-Ewropa u ta' 28 % ta' l-emissjonijiet kollha tas-CO2
   (4). Is-settur huwa meqjus li huwa responsabbli tat-tkabbir fl-emissjonijiet ta' 90 % bejn l-1990 u l-2010 u jista' jkun wieħed mir-raġunijiet primarji l-għala ma jintlaħqux l-objettivi ta' Kyoto. Għat-trasport fit-toroq tal-passiġġieri hemm prevista żieda ta' 19 %, mentri t-trasport ta' l-merkanzija bit-triq għandu jiżdied b'aktar minn 50 % skond l-istimi tal-Kummissjoni. |
| --- | --- |

5.1

Fejn jidħlu l-emissjonijiet, it-trasport bħalissa huwa responsabbli għal 32 % tal-konsum ta' l-enerġija totali fl-Ewropa u ta' 28 % ta' l-emissjonijiet kollha tas-CO2
   (4). Is-settur huwa meqjus li huwa responsabbli tat-tkabbir fl-emissjonijiet ta' 90 % bejn l-1990 u l-2010 u jista' jkun wieħed mir-raġunijiet primarji l-għala ma jintlaħqux l-objettivi ta' Kyoto. Għat-trasport fit-toroq tal-passiġġieri hemm prevista żieda ta' 19 %, mentri t-trasport ta' l-merkanzija bit-triq għandu jiżdied b'aktar minn 50 % skond l-istimi tal-Kummissjoni.

| 5.2 | Settur ieħor li ra tkabbir esaġerat kien dak tat-trasport bl-ajru, li rreġistra żieda fl-emissjonijiet ta' 86 % bejn l-1990 u l-2004 u li llum jagħmel 2+ % ta' l-emissjonijiet globali. |
| --- | --- |

5.2

Settur ieħor li ra tkabbir esaġerat kien dak tat-trasport bl-ajru, li rreġistra żieda fl-emissjonijiet ta' 86 % bejn l-1990 u l-2004 u li llum jagħmel 2+ % ta' l-emissjonijiet globali.

| 5.3 | Ir-rapport TERM 2006 (Transport and Environment Reporting Mechanism)
   (5) jqis li l-progress li sar fl-2006 fis-settur tat-trasport għadu m'huwiex soddisfacenti. Ir-rapport jeżamina r-reviżjoni ta' nofs iż-żmien tal-white paper dwar it-trasport ta' l-2001 li tista' ġġib benefiċċji jew effetti negattivi, skond kif tiġi interpretata fil-livell nazzjonali u reġjonali. Minn perspettiva ambjentali, skond l-EEA, ir-reviżjoni ta' nofs iż-żmien tbiddel l-enfasi mill-ġestjoni tat-talba tat-trasport għall-moderazzjoni ta' l-effetti negattivi attwali, jiġifieri, it-tkabbir tat-talba tat-trasport m'għadux identifikat b'mod espliċitu bħala wieħed mill-aktar temi ambjentali relevanti fil-qasam tas-settur tat-trasport. Kwistjonijiet ewlenin bħalma huma l-bidla fil-klima, il-ħoss, il-frammentazzjoni tal-pajsaġġ ikkawżat minn infrastruttura eċċessiva tat-trasport, għadhom jiddependu mill-bżonn li tiġi ġestita t-talba għat-trasport. Il-white paper tidher li falliet fir-rigward ta' dan l-objettiv. |
| --- | --- |

5.3

Ir-rapport TERM 2006 (Transport and Environment Reporting Mechanism)
   (5) jqis li l-progress li sar fl-2006 fis-settur tat-trasport għadu m'huwiex soddisfacenti. Ir-rapport jeżamina r-reviżjoni ta' nofs iż-żmien tal-white paper dwar it-trasport ta' l-2001 li tista' ġġib benefiċċji jew effetti negattivi, skond kif tiġi interpretata fil-livell nazzjonali u reġjonali. Minn perspettiva ambjentali, skond l-EEA, ir-reviżjoni ta' nofs iż-żmien tbiddel l-enfasi mill-ġestjoni tat-talba tat-trasport għall-moderazzjoni ta' l-effetti negattivi attwali, jiġifieri, it-tkabbir tat-talba tat-trasport m'għadux identifikat b'mod espliċitu bħala wieħed mill-aktar temi ambjentali relevanti fil-qasam tas-settur tat-trasport. Kwistjonijiet ewlenin bħalma huma l-bidla fil-klima, il-ħoss, il-frammentazzjoni tal-pajsaġġ ikkawżat minn infrastruttura eċċessiva tat-trasport, għadhom jiddependu mill-bżonn li tiġi ġestita t-talba għat-trasport. Il-white paper tidher li falliet fir-rigward ta' dan l-objettiv.

| 5.4 | Aspett ieħor importanti li r-rapport iqajjem huma s-sussidji għat-trasport li fl-Ewropa jammontaw għal ċifra ta' bejn EUR 270 u 290 biljun. Kważi nofshom huma ddestinati lejn it-trasport fit-triq, waħda mill-anqas modalitajiet eko-kompatibbli. It-trasport, minkejja li hu waħda mill-kawżi tal-problemi numerużi ambjentali bħall-bidla fil-klima, it-tniġġis ta' l-arja u l-istorbju, huwa inċentivat b'ħafna sussidji. It-trasport fit-triq jirċievi EUR 125 biljun fis-sena, l-aktar fil-forma ta' sussidji għall-infrastruttura, sakemm it-taxxi u n-nollijiet għat-trasport fit-triq ma jitqisux bħala kontribut sabiex tiġi ffinanzjata l-infrastruttura. It-trasport bl-ajru, li huwa l-modalità tat-trasport li għandu l-ikbar impatt speċifiku fuq il-klima, jirċievi sussidji importanti taħt il-forma ta' trattament fiskali preferenzjali, u b'mod partikolari l-eżenzjonijiet tal-VAT u t-taxxa fuq il-karburanti, għal total ta' bejn is-EUR 27 biljun u l-EUR 35 biljun fis-sena. Il-ferrovija tirċievi għajnuna ta' EUR 73 biljun fis-sena u hija l-akbar benefiċċjarju ta' sussidji oħra mdaħħla fil-baġit. Fejn jidħol it-trasport bil-baħar, ir-rapport isemmi sussidji bejn l-EUR 14-il miljun u t-EUR 30 miljun (rapport ta' l-EEA Size, structure and distribution of transport subsidies in Europe, mhux disponibili bil-Malti). |
| --- | --- |

5.4

Aspett ieħor importanti li r-rapport iqajjem huma s-sussidji għat-trasport li fl-Ewropa jammontaw għal ċifra ta' bejn EUR 270 u 290 biljun. Kważi nofshom huma ddestinati lejn it-trasport fit-triq, waħda mill-anqas modalitajiet eko-kompatibbli. It-trasport, minkejja li hu waħda mill-kawżi tal-problemi numerużi ambjentali bħall-bidla fil-klima, it-tniġġis ta' l-arja u l-istorbju, huwa inċentivat b'ħafna sussidji. It-trasport fit-triq jirċievi EUR 125 biljun fis-sena, l-aktar fil-forma ta' sussidji għall-infrastruttura, sakemm it-taxxi u n-nollijiet għat-trasport fit-triq ma jitqisux bħala kontribut sabiex tiġi ffinanzjata l-infrastruttura. It-trasport bl-ajru, li huwa l-modalità tat-trasport li għandu l-ikbar impatt speċifiku fuq il-klima, jirċievi sussidji importanti taħt il-forma ta' trattament fiskali preferenzjali, u b'mod partikolari l-eżenzjonijiet tal-VAT u t-taxxa fuq il-karburanti, għal total ta' bejn is-EUR 27 biljun u l-EUR 35 biljun fis-sena. Il-ferrovija tirċievi għajnuna ta' EUR 73 biljun fis-sena u hija l-akbar benefiċċjarju ta' sussidji oħra mdaħħla fil-baġit. Fejn jidħol it-trasport bil-baħar, ir-rapport isemmi sussidji bejn l-EUR 14-il miljun u t-EUR 30 miljun (rapport ta' l-EEA Size, structure and distribution of transport subsidies in Europe, mhux disponibili bil-Malti).

| 5.5 | Fir-rapport annwali dwar l-emissjonijiet tal-gassijiet b'effett ta' serra fil-Komunità 1990/2005 u fir-rapport ta' l-2007 huwa indikat li:






  — | fl-UE-15 l-emissjonijiet tal-gassijiet b'effett ta' serra tnaqqsu b'0,8 % (35,2 miljun tunellata ta' ekwivalenti ta' CO2) bejn l-2004 u l-2005, |
| --- | --- | --- |

5.5

Fir-rapport annwali dwar l-emissjonijiet tal-gassijiet b'effett ta' serra fil-Komunità 1990/2005 u fir-rapport ta' l-2007 huwa indikat li:

—

fl-UE-15 l-emissjonijiet tal-gassijiet b'effett ta' serra tnaqqsu b'0,8 % (35,2 miljun tunellata ta' ekwivalenti ta' CO2) bejn l-2004 u l-2005,

| — | fl-UE-15 l-emissjonijiet tal-gassijiet b'effett ta' serra tnaqqsu b'2,0 % fl-2005, b'paragun mas-snin ta' bażi tal-protokoll ta' Kyoto, |
| --- | --- |

—

fl-UE-15 l-emissjonijiet tal-gassijiet b'effett ta' serra tnaqqsu b'2,0 % fl-2005, b'paragun mas-snin ta' bażi tal-protokoll ta' Kyoto,

| — | fl-UE-15 l-emissjonijiet tal-gassijiet b'effett ta' serra tnaqqsu b'1,5 % bejn l-1990 u l-2005, |
| --- | --- |

—

fl-UE-15 l-emissjonijiet tal-gassijiet b'effett ta' serra tnaqqsu b'1,5 % bejn l-1990 u l-2005,

| — | fl-UE-27 l-emissjonijiet tal-gassijiet b'effett ta' serra tnaqqsu b'0,7 % (37,9 miljun tunellata ta' ekwivalenti ta' CO2) bejn l-2004 u l-2005, |
| --- | --- |

—

fl-UE-27 l-emissjonijiet tal-gassijiet b'effett ta' serra tnaqqsu b'0,7 % (37,9 miljun tunellata ta' ekwivalenti ta' CO2) bejn l-2004 u l-2005,

| — | fl-UE-27 l-emissjonijiet tal-gassijiet b'effett ta' serra tnaqqsu b'7,9 % meta mqabbla mal-livelli ta' l-1990. |
| --- | --- |

—

fl-UE-27 l-emissjonijiet tal-gassijiet b'effett ta' serra tnaqqsu b'7,9 % meta mqabbla mal-livelli ta' l-1990.

L-emissjonijiet tas-CO2 mit-trasport fit-triq naqqsu b'0,8 % (6 miljun tunellata ta' ekwivalenti ta' CO2) bejn l-2004 u l-2005.

6.   Is-sikurezza tas-sorsi tal-provvisti

| 6.1 | L-Unjoni tiddependi għal aktar minn 50 % ta' l-importazzjoni ta' l-enerġija (li minnhom 91 % huwa żejt), jekk ma jkunx hemm bidla qawwija fix-xejriet, din id-dipendenza ser tiżdied għal 73 % fl-2030. Il-Kunsill, kif ukoll diversi drabi l-Parlament u l-istess Kummissjoni, tkellmu dwar din it-tema ta' importanza vitali, filwaqt li esprimew il-bżonn li titfassal politika mmirata li tilħaq l-għola livell ta' awtonomija enerġetika possibbli. |
| --- | --- |

6.1

L-Unjoni tiddependi għal aktar minn 50 % ta' l-importazzjoni ta' l-enerġija (li minnhom 91 % huwa żejt), jekk ma jkunx hemm bidla qawwija fix-xejriet, din id-dipendenza ser tiżdied għal 73 % fl-2030. Il-Kunsill, kif ukoll diversi drabi l-Parlament u l-istess Kummissjoni, tkellmu dwar din it-tema ta' importanza vitali, filwaqt li esprimew il-bżonn li titfassal politika mmirata li tilħaq l-għola livell ta' awtonomija enerġetika possibbli.

| 6.2 | Fir-Rapport dwar l-impatt makroekonomiku taż-żieda fil-prezz ta' l-enerġija (6)tal-15 ta' Frar 2007, il-PE osserva li s-settur tat-trasport jassorbi 56 % tal-konsum totali taż-żejt u esprima opinjoni favorevoli għall-adozzjoni ta' strateġija mill-UE għall-eliminazzjoni totali tal-karburanti fossili, filwaqt li ipotizza li “l-provvista ta' karburanti għat-trasport tista' tikber billi tiġi ffaċilitata l-produzzjoni tal-karburanti likwidi u żjut mhux konvenzjonali mill-gass naturali u l-faħam”, jekk dan ikun ekonomikament possibbli. Barraminhekk il-PE talab l-adozzjoni ta' direttiva ta' qafas dwar l-effiċjenza enerġetika fit-trasport, l-armonizzazzjoni tal-liġi dwar it-trasport privat u l-adozzjoni ta' taxxa fuq il-vetturi fuq il-bażi tas-CO2, armonizzata bi proċeduri ta' tikketti u inċentivi fiskali sabiex jiġu varjati s-sorsi ta' l-enerġija. Fl-aħħar il-PE, sejjaħ għall-iżvilupp ta' vetturi b'emissjonijiet baxxi ta' CO2, li jużaw bijokaruburant tat-tieni ġenerazzjoni u/jew bijoidroġenu (idroġenu li ġej mill-bijomassa). |
| --- | --- |

6.2

Fir-Rapport dwar l-impatt makroekonomiku taż-żieda fil-prezz ta' l-enerġija (6)tal-15 ta' Frar 2007, il-PE osserva li s-settur tat-trasport jassorbi 56 % tal-konsum totali taż-żejt u esprima opinjoni favorevoli għall-adozzjoni ta' strateġija mill-UE għall-eliminazzjoni totali tal-karburanti fossili, filwaqt li ipotizza li “l-provvista ta' karburanti għat-trasport tista' tikber billi tiġi ffaċilitata l-produzzjoni tal-karburanti likwidi u żjut mhux konvenzjonali mill-gass naturali u l-faħam”, jekk dan ikun ekonomikament possibbli. Barraminhekk il-PE talab l-adozzjoni ta' direttiva ta' qafas dwar l-effiċjenza enerġetika fit-trasport, l-armonizzazzjoni tal-liġi dwar it-trasport privat u l-adozzjoni ta' taxxa fuq il-vetturi fuq il-bażi tas-CO2, armonizzata bi proċeduri ta' tikketti u inċentivi fiskali sabiex jiġu varjati s-sorsi ta' l-enerġija. Fl-aħħar il-PE, sejjaħ għall-iżvilupp ta' vetturi b'emissjonijiet baxxi ta' CO2, li jużaw bijokaruburant tat-tieni ġenerazzjoni u/jew bijoidroġenu (idroġenu li ġej mill-bijomassa).

| 6.3 | Il-kriżi mar-Russja, li laħqet il-quċċata tagħha bid-deċiżjoni ta' l-ewwel ta' Jannar 2006 li titnaqqas il-provvista lil Kiev u l-instabbiltà endemika fil-Lvant Nofsani, joffru sfidi kbar lill-Ewropa: li jirnexxielha tiggarantixxi li jkollha provvisti sikuri u dejjiema, f'kuntest ta' tensjoni akbar fil-futur marbuta mad-domanda għall-karburanti fossili. |
| --- | --- |

6.3

Il-kriżi mar-Russja, li laħqet il-quċċata tagħha bid-deċiżjoni ta' l-ewwel ta' Jannar 2006 li titnaqqas il-provvista lil Kiev u l-instabbiltà endemika fil-Lvant Nofsani, joffru sfidi kbar lill-Ewropa: li jirnexxielha tiggarantixxi li jkollha provvisti sikuri u dejjiema, f'kuntest ta' tensjoni akbar fil-futur marbuta mad-domanda għall-karburanti fossili.

| 6.4 | Il-produzzjoni Ewropea ta' enerġiji alternattivi u rinnovabli għas-settur tat-trasport attwalment tirrigwarda kważi b'mod esklussiv il-bijokarburanti, li attwalment ikopru l-1 % tal-ħtieġa għall-enerġija tat-trasport fl-Ewropa Fl-opinjoni (7) dwar il-progress li seħħ fl-użu tal-bijokarburanti, il-KESE enfasizza l-ħtieġa li terġa tiġi kkunsidrata mill-ġdid il-politika li s'issa ġiet segwita, billi tiffoka b'mod deċiżiv fuq l-agrokarburanti tat-tieni ġenerazzjoni. Fl-istess waqt, hemm bżonn li jiġi promoss u sostnut l-iżvilupp tat-teknoloġiji ta' trasformazzjoni tat-“tieni ġenerazzjoni” li jistgħu jużaw materja prima ġejja mill-hekk imsejħa “wċuħ li jikbru malajr”, bażati prinċipalment mit-tkabbir ta' ħaxix ħażin jew wċuħ forestali, jew minn sotto-prodotti agrikoli, u b'hekk jevitaw l-użu ta' żrieragħ agro-alimentari ta' valur akbar. B'mod partikolari, il-bijoetanol u d-derivanti tiegħu, li llum jinkisbu mill-fermentazzjoni (u wara d-distillazzjoni) taċ-ċereali, kanna taz-zokkor u pitravi, fil-futur jistgħu jiġu prodott minn spettru aktar vast ta' materja prima, billi jiġu kkumbinati l-bijomassa ta' l-iskart mill-agrikoltura, il-fdalijiet ta' l-industrija ta' l-injam u l-karta u wċuħ oħra speċifiċi. |
| --- | --- |

6.4

Il-produzzjoni Ewropea ta' enerġiji alternattivi u rinnovabli għas-settur tat-trasport attwalment tirrigwarda kważi b'mod esklussiv il-bijokarburanti, li attwalment ikopru l-1 % tal-ħtieġa għall-enerġija tat-trasport fl-Ewropa Fl-opinjoni (7) dwar il-progress li seħħ fl-użu tal-bijokarburanti, il-KESE enfasizza l-ħtieġa li terġa tiġi kkunsidrata mill-ġdid il-politika li s'issa ġiet segwita, billi tiffoka b'mod deċiżiv fuq l-agrokarburanti tat-tieni ġenerazzjoni. Fl-istess waqt, hemm bżonn li jiġi promoss u sostnut l-iżvilupp tat-teknoloġiji ta' trasformazzjoni tat-“tieni ġenerazzjoni” li jistgħu jużaw materja prima ġejja mill-hekk imsejħa “wċuħ li jikbru malajr”, bażati prinċipalment mit-tkabbir ta' ħaxix ħażin jew wċuħ forestali, jew minn sotto-prodotti agrikoli, u b'hekk jevitaw l-użu ta' żrieragħ agro-alimentari ta' valur akbar. B'mod partikolari, il-bijoetanol u d-derivanti tiegħu, li llum jinkisbu mill-fermentazzjoni (u wara d-distillazzjoni) taċ-ċereali, kanna taz-zokkor u pitravi, fil-futur jistgħu jiġu prodott minn spettru aktar vast ta' materja prima, billi jiġu kkumbinati l-bijomassa ta' l-iskart mill-agrikoltura, il-fdalijiet ta' l-industrija ta' l-injam u l-karta u wċuħ oħra speċifiċi.

7.   It-taħlita fit-Trasport

| 7.1 | It-taħlita enerġetika fit-trasport hi fil-parti l-kbira tagħha determinata mill-modalitajiet tat-trasport magħżula biex jilħqu l-bżonnijiet ta' vvjaġġar differenti tal-merkanzija u l-passiġġieri. Din it-taħlita ta' trasport hi importanti għaliex modalitajiet differenti ta' trasport ftit jew wisq jiddependu mill-idrokarburi. Għaldaqstant, kull strateġija għall-aħjar taħlita enerġetika fit-trasport għandha tara li tnaqqas id-dipendenza tal-passiġġieri u l-merkanzija fuq il-karburanti fossili. |
| --- | --- |

7.1

It-taħlita enerġetika fit-trasport hi fil-parti l-kbira tagħha determinata mill-modalitajiet tat-trasport magħżula biex jilħqu l-bżonnijiet ta' vvjaġġar differenti tal-merkanzija u l-passiġġieri. Din it-taħlita ta' trasport hi importanti għaliex modalitajiet differenti ta' trasport ftit jew wisq jiddependu mill-idrokarburi. Għaldaqstant, kull strateġija għall-aħjar taħlita enerġetika fit-trasport għandha tara li tnaqqas id-dipendenza tal-passiġġieri u l-merkanzija fuq il-karburanti fossili.

| 7.2 | L-għażliet prinċipali li għandna biex nagħmlu dan huma tnejn. L-ewwelnett li jridu jsiru bidliet fl-effiċjenza ta' l-idrokarburi u fil-prijoritajiet tat-trasport; dawn huma diskussi f'partijiet oħra ta' din l-Opinjoni. It-tieninett, għandha tingħata prijorità lill-użu ta' l-enerġija elettrika. Bis-sorsi ta' enerġija eżistenti u l-potenzjal ġejjieni għall-enerġija minn sorsi alternattivi nistgħu nkunu ottimisti dwar il-provvista nadifa ta' l-elettriku għall-ġejjieni. L-isfida hi li jintuża aktar elettriku fit-trasport. |
| --- | --- |

7.2

L-għażliet prinċipali li għandna biex nagħmlu dan huma tnejn. L-ewwelnett li jridu jsiru bidliet fl-effiċjenza ta' l-idrokarburi u fil-prijoritajiet tat-trasport; dawn huma diskussi f'partijiet oħra ta' din l-Opinjoni. It-tieninett, għandha tingħata prijorità lill-użu ta' l-enerġija elettrika. Bis-sorsi ta' enerġija eżistenti u l-potenzjal ġejjieni għall-enerġija minn sorsi alternattivi nistgħu nkunu ottimisti dwar il-provvista nadifa ta' l-elettriku għall-ġejjieni. L-isfida hi li jintuża aktar elettriku fit-trasport.

| 7.3 | Il-modalità tat-trasport bl-ogħla potenzjal għall-elettriku hi l-ferrovija, kemm jekk għall-passiġġieri jew merkanzija u kemm jekk internazzjonali, nazzjonali, reġjonali jew urban. L-espansjoni tat-trasport bil-ferrovija li taħdem bl-elettriku tista' ġeneralment tnaqqas it-titjiriet qosra, it-trasport bit-triq tal-merkanzija fuq medda twila u l-użu tal-karozza tal-linja u l-karozzi. |
| --- | --- |

7.3

Il-modalità tat-trasport bl-ogħla potenzjal għall-elettriku hi l-ferrovija, kemm jekk għall-passiġġieri jew merkanzija u kemm jekk internazzjonali, nazzjonali, reġjonali jew urban. L-espansjoni tat-trasport bil-ferrovija li taħdem bl-elettriku tista' ġeneralment tnaqqas it-titjiriet qosra, it-trasport bit-triq tal-merkanzija fuq medda twila u l-użu tal-karozza tal-linja u l-karozzi.

| 7.4 | Fl-aġenda tiegħu l-European Rail Research Advisory Council (ERRAC) jenfasizza l-isfidi li jridu jiġu ffaċċjati sabiex it-trasport bil-ferrovija jkun jista' jitrippla t-trasport tal-merkanzija u tal-passiġġieri sa l-2020. L-iżvilupp ta' l-effiċjenza enerġetika u t-tema ta' l-ambjent jinsabu fiċ-ċentru ta' dawn l-inizjattivi. Bħala parti mill-proġett TEN, qed tiġi studjata l-possibbiltà ta' l-applikazzjoni ta' ċelluli tal-fjuwil li jieħdu l-idroġenu, li jistgħu jintegraw mas-sistema elettrika ta' vettura ta' trazzjoni (traction vehicle electric system) u gradwalment jieħdu l-post tal-magni li jaħdmu bil-karburanti fossili li jiċċirkolaw bħalissa. |
| --- | --- |

7.4

Fl-aġenda tiegħu l-European Rail Research Advisory Council (ERRAC) jenfasizza l-isfidi li jridu jiġu ffaċċjati sabiex it-trasport bil-ferrovija jkun jista' jitrippla t-trasport tal-merkanzija u tal-passiġġieri sa l-2020. L-iżvilupp ta' l-effiċjenza enerġetika u t-tema ta' l-ambjent jinsabu fiċ-ċentru ta' dawn l-inizjattivi. Bħala parti mill-proġett TEN, qed tiġi studjata l-possibbiltà ta' l-applikazzjoni ta' ċelluli tal-fjuwil li jieħdu l-idroġenu, li jistgħu jintegraw mas-sistema elettrika ta' vettura ta' trazzjoni (traction vehicle electric system) u gradwalment jieħdu l-post tal-magni li jaħdmu bil-karburanti fossili li jiċċirkolaw bħalissa.

| 7.5 | Fil-futur qarib it-trasport bl-ajru ser jibqa dipendenti fuq l-idrokarburi iżda l-introduzzjoni ta' servizzi ta' ferroviji internazzjonali ta' veloċità għolja (HST) għandha tnaqqas konsiderevolment in-numru ta' titjiriet skedati fuq distanzi ta' anqas minn ħames t'elef kilometru. Il-ġarr tal-merkanzija bl-ajru bl-użu ta' ajruplani ddedikati għat-trasport, qed jikber b'rata aktar mgħaġġla mit-traffiku tal- passiġġieri bl-ajru. Parti minnu, speċjalment is-servizzi postali kummerċjali, fil-futur jista' jiġi indirizzat lejn in-netwerk tal-ferroviji internazzjonali ta' veloċità għolja (HST). Din il-bidla fit-taħlita tat-trasport tista' titħaffef b'żieda ta' konnessjonijiet ta' ferroviji internazzjonali ta' veloċità għolja (HST) lejn l-ajruporti. |
| --- | --- |

7.5

Fil-futur qarib it-trasport bl-ajru ser jibqa dipendenti fuq l-idrokarburi iżda l-introduzzjoni ta' servizzi ta' ferroviji internazzjonali ta' veloċità għolja (HST) għandha tnaqqas konsiderevolment in-numru ta' titjiriet skedati fuq distanzi ta' anqas minn ħames t'elef kilometru. Il-ġarr tal-merkanzija bl-ajru bl-użu ta' ajruplani ddedikati għat-trasport, qed jikber b'rata aktar mgħaġġla mit-traffiku tal- passiġġieri bl-ajru. Parti minnu, speċjalment is-servizzi postali kummerċjali, fil-futur jista' jiġi indirizzat lejn in-netwerk tal-ferroviji internazzjonali ta' veloċità għolja (HST). Din il-bidla fit-taħlita tat-trasport tista' titħaffef b'żieda ta' konnessjonijiet ta' ferroviji internazzjonali ta' veloċità għolja (HST) lejn l-ajruporti.

| 7.6 | L-Advisory Council for Aeronautical Research in Europe (ACARE) huwa impenjat li jsostni l-aġenda tiegħu ta' ricerka strateġika, li teżamina t-tema ġenerali tal-bidla fil-klima, ta' l-emissjonijiet storbjużi, u tal-kwalità ta' l-arja. Il-proġett Sema Nadif, inizjattiva teknoloġika konġunta, ser tistudja l-aħjar soluzzjonijiet fid-disinn, il-magni u l-karburanti għal trasport bl-ajru sostenibbli. It-twettiq tal-proġett SESAR għandu joffri l-possibbiltà li jiġi ffrankat ħafna permezz tar-razzjonalizzazzjoni tal-ġestjoni tal-kontroll tat-traffiku ta' l-ajru (ara l-opinjoni tal-KESE). |
| --- | --- |

7.6

L-Advisory Council for Aeronautical Research in Europe (ACARE) huwa impenjat li jsostni l-aġenda tiegħu ta' ricerka strateġika, li teżamina t-tema ġenerali tal-bidla fil-klima, ta' l-emissjonijiet storbjużi, u tal-kwalità ta' l-arja. Il-proġett Sema Nadif, inizjattiva teknoloġika konġunta, ser tistudja l-aħjar soluzzjonijiet fid-disinn, il-magni u l-karburanti għal trasport bl-ajru sostenibbli. It-twettiq tal-proġett SESAR għandu joffri l-possibbiltà li jiġi ffrankat ħafna permezz tar-razzjonalizzazzjoni tal-ġestjoni tal-kontroll tat-traffiku ta' l-ajru (ara l-opinjoni tal-KESE).

| 7.7 | It-traffiku nazzjonali u internazzjonali, tal-ġarr tal-merkanzija bit-triq hu utent ewlieni ta' l-idrokarburanti. Fis-seklu 21, netwerk ta' ġarr ta' merkanzija b'veloċità għolja li jopera bejn punti inter-modali jista' jikseb tnaqqis effettiv fit-trasport bit-triq tal-merkanzija. Hekk kif jiżviluppa n-netwerk tal-ferroviji internazzjonali b'veloċità għolja, ikun jista' jintuża bil-lejl għat-traffiku tal-ġarr tal-merkanzija. Bidla bħal din fit-taħlita tista' titħaffef bi strateġija ta' l-ipprezzar għat-toroq, il-karburanti u l-liċenzji tal-vetturi. |
| --- | --- |

7.7

It-traffiku nazzjonali u internazzjonali, tal-ġarr tal-merkanzija bit-triq hu utent ewlieni ta' l-idrokarburanti. Fis-seklu 21, netwerk ta' ġarr ta' merkanzija b'veloċità għolja li jopera bejn punti inter-modali jista' jikseb tnaqqis effettiv fit-trasport bit-triq tal-merkanzija. Hekk kif jiżviluppa n-netwerk tal-ferroviji internazzjonali b'veloċità għolja, ikun jista' jintuża bil-lejl għat-traffiku tal-ġarr tal-merkanzija. Bidla bħal din fit-taħlita tista' titħaffef bi strateġija ta' l-ipprezzar għat-toroq, il-karburanti u l-liċenzji tal-vetturi.

| 7.8 | Il-European Road Transport Research Advisory Council (Ertrac) adottat ukoll aġenda ta' riċerka strateġika. L-Ambjent, l-enerġija u r-riżorsi huma l-punti fokali. It-tnaqqis ta' l-emissjonijiet speċifiċi tas-CO2 sa 40 % (għal kull kilometru) għall-karozzi privati u sa 10 % għall-vetturi tqal tax-xogħol sa l-2020, huma fost l-objettivi primarji ta' l-aġenda, flimkien ma' kapitolu speċifiku ddedikat lill-karburanti. |
| --- | --- |

7.8

Il-European Road Transport Research Advisory Council (Ertrac) adottat ukoll aġenda ta' riċerka strateġika. L-Ambjent, l-enerġija u r-riżorsi huma l-punti fokali. It-tnaqqis ta' l-emissjonijiet speċifiċi tas-CO2 sa 40 % (għal kull kilometru) għall-karozzi privati u sa 10 % għall-vetturi tqal tax-xogħol sa l-2020, huma fost l-objettivi primarji ta' l-aġenda, flimkien ma' kapitolu speċifiku ddedikat lill-karburanti.

| 7.9 | It-trasport bl-ilma huwa ġeneralment appoġġjat mill-opinjoni pubblika, kemm jekk dan ikun permezz ta' kanal tax-xmara, kostali jew oċeaniku. Il-ġarr tal-merkanzija fuq ix-xmara, il-kanal u l-kosta hu meqjus bħala alternattiva enerġetika effiċjenti għat-trasport bit-triq u għandu jiġi mħeġġeġ fit-taħlita tat-trasport. |
| --- | --- |

7.9

It-trasport bl-ilma huwa ġeneralment appoġġjat mill-opinjoni pubblika, kemm jekk dan ikun permezz ta' kanal tax-xmara, kostali jew oċeaniku. Il-ġarr tal-merkanzija fuq ix-xmara, il-kanal u l-kosta hu meqjus bħala alternattiva enerġetika effiċjenti għat-trasport bit-triq u għandu jiġi mħeġġeġ fit-taħlita tat-trasport.

| 7.10 | It-trasport marittimu interkontinentali huwa utent akbar ta' l-idrokarburi mill-avjazzjoni u qiegħed jikber ukoll b'rata aktar mgħaġġla. dan jgħodd għal madwar 95 % tal-volum tan-negozju dinji u huwa relattivament effiċjenti iżda huwa wkoll sors ta' emissjonijiet ta' kubrit u ossidu tan-nitroġenu. |
| --- | --- |

7.10

It-trasport marittimu interkontinentali huwa utent akbar ta' l-idrokarburi mill-avjazzjoni u qiegħed jikber ukoll b'rata aktar mgħaġġla. dan jgħodd għal madwar 95 % tal-volum tan-negozju dinji u huwa relattivament effiċjenti iżda huwa wkoll sors ta' emissjonijiet ta' kubrit u ossidu tan-nitroġenu.

| 7.11 | Bil-globalizzazzjoni tal-katini tal-provvista u l-emerġenza ta' l-ekonomiji Asjatiċi, it-trasport marittimu interkontinentali hu mistenni li jikber b'75 % fil-volum fuq il-ħmistax-il sena li ġejjin, b'żieda sussegwenti fl-emissjonijiet minħabba li dan it-traffiku jaħdem bid-diżil. Biż-żieda fl-emissjonijiet u t-tnaqqis ta' provvisti ta' l-idrokarburi, ser naslu għal żmien fejn it-traffiku tal-ġarr tal-merkanzija fuq distanzi kbar bejn il-portijiet prinċipali fuq il-ħames kontinenti ser jitbaħħar fuq trasportaturi tal-massa fuq skala kbira mmexxija mill-enerġija nukleari bħas-sottomarini, aircraft carriers u ice breakers moderni? Dan żgur li jibdel it-taħlita enerġetika fit-trasport. |
| --- | --- |

7.11

Bil-globalizzazzjoni tal-katini tal-provvista u l-emerġenza ta' l-ekonomiji Asjatiċi, it-trasport marittimu interkontinentali hu mistenni li jikber b'75 % fil-volum fuq il-ħmistax-il sena li ġejjin, b'żieda sussegwenti fl-emissjonijiet minħabba li dan it-traffiku jaħdem bid-diżil. Biż-żieda fl-emissjonijiet u t-tnaqqis ta' provvisti ta' l-idrokarburi, ser naslu għal żmien fejn it-traffiku tal-ġarr tal-merkanzija fuq distanzi kbar bejn il-portijiet prinċipali fuq il-ħames kontinenti ser jitbaħħar fuq trasportaturi tal-massa fuq skala kbira mmexxija mill-enerġija nukleari bħas-sottomarini, aircraft carriers u ice breakers moderni? Dan żgur li jibdel it-taħlita enerġetika fit-trasport.

| 7.12 | Fis-settur marittimu il-pjattaforma teknoloġika “Waterborne” qiegħda tiżviluppa riċerka sabiex ittejjeb komplessivament ir-rendiment tal-muturi tal-baħar, tnaqqas ir-reżistenza u tittestja possibbiltajiet ta' karburanti alternattivi li jistgħu jintużaw, fosthom l-idroġenu. |
| --- | --- |

7.12

Fis-settur marittimu il-pjattaforma teknoloġika “Waterborne” qiegħda tiżviluppa riċerka sabiex ittejjeb komplessivament ir-rendiment tal-muturi tal-baħar, tnaqqas ir-reżistenza u tittestja possibbiltajiet ta' karburanti alternattivi li jistgħu jintużaw, fosthom l-idroġenu.

| 7.13 | Il-karrozzi tal-passiġġieri jistgħu jservu bosta għanijiet u huma vetturi indispensabbli li ħafna nies jeħtieġu fil-ħajja tagħhom ta' kuljum. Madankollu, fi strateġija għall-bidla tat-taħlita enerġetika, hemm opportunitajiet biex jinbidlu xi vjaġġi urbani u suburbani tal-karozzi tal-linja u l-karozzi tal-passiġġieri b'ferroviji u trammijiet li jaħdmu bl-elettriku. |
| --- | --- |

7.13

Il-karrozzi tal-passiġġieri jistgħu jservu bosta għanijiet u huma vetturi indispensabbli li ħafna nies jeħtieġu fil-ħajja tagħhom ta' kuljum. Madankollu, fi strateġija għall-bidla tat-taħlita enerġetika, hemm opportunitajiet biex jinbidlu xi vjaġġi urbani u suburbani tal-karozzi tal-linja u l-karozzi tal-passiġġieri b'ferroviji u trammijiet li jaħdmu bl-elettriku.

| 7.14 | Fejn tidħol l-għażla ta' l-aktar karburanti adattati u effiċjenti, hemm bżonn li wieħed iqis id-densità enerġetika relattiva tal-karburanti differenti. Jiġifieri hemm bżonn li wieħed jersaq lejn l-użu ta' karburanti li għandhom densità ogħla. Bħala eżempju din it-tabella turi xi valuri ta' densità, espressi bħala MJ/Kg.






  Karburanti | Kontenut enerġetiku
  (MJ/Kg) |
| --- | --- | --- |
| Ilma ppumpjat f'diga ta' 100 m għoli | 0,001 |
| Bagasse | 10 |
| Injam | 15 |
| Zokkor | 17 |
| Metanol | 22 |
| Faħam (antracite lignite) | 23-29 |
| Etanol (bijoalkoħol) | 30 |
| GPL (gass taż-żejt likwidu) | 34 |
| Butanol | 36 |
| Bijodiżil | 38 |
| Żejt | 42 |
| Gasoħol jew E10 (90 % petrol u 10 % alkoħol) | 44 |
| Petrol | 45 |
| Diżil | 48 |
| Metanu (karburant gassuż li jiddependi mill-kompressjoni) | 55 |
| Idroġenu (karburant gassuż li jiddependi mill-kompressjoni) | 120 |
| Fissjoni nukleari (uranju, U 235) | 85 000 |
| Fużjoni nukleari (Idroġenu, H) | 300 000 000 |
| Ir-rabta eneġetika ta' l-Elju (He) | 675 000 000 |
| L-ekwivalenza tal-massa u l-enerġija (l-ekwazzjoni ta' Einstein) | 90 000 000 000 |
| Sors: J.L. Cordeiro bbażat fuq l-IEA u d-Dipartiment Amerikan ta' l-enerġija. |

7.14

Fejn tidħol l-għażla ta' l-aktar karburanti adattati u effiċjenti, hemm bżonn li wieħed iqis id-densità enerġetika relattiva tal-karburanti differenti. Jiġifieri hemm bżonn li wieħed jersaq lejn l-użu ta' karburanti li għandhom densità ogħla. Bħala eżempju din it-tabella turi xi valuri ta' densità, espressi bħala MJ/Kg.

Karburanti

Kontenut enerġetiku

(MJ/Kg)

Ilma ppumpjat f'diga ta' 100 m għoli

0,001

Bagasse

10

Injam

15

Zokkor

17

Metanol

22

Faħam (antracite lignite)

23-29

Etanol (bijoalkoħol)

30

GPL (gass taż-żejt likwidu)

34

Butanol

36

Bijodiżil

38

Żejt

42

Gasoħol jew E10 (90 % petrol u 10 % alkoħol)

44

Petrol

45

Diżil

48

Metanu (karburant gassuż li jiddependi mill-kompressjoni)

55

Idroġenu (karburant gassuż li jiddependi mill-kompressjoni)

120

Fissjoni nukleari (uranju, U 235)

85 000

Fużjoni nukleari (Idroġenu, H)

300 000 000

Ir-rabta eneġetika ta' l-Elju (He)

675 000 000

L-ekwivalenza tal-massa u l-enerġija (l-ekwazzjoni ta' Einstein)

90 000 000 000

Sors: J.L. Cordeiro bbażat fuq l-IEA u d-Dipartiment Amerikan ta' l-enerġija.

| 7.15 | Fil-qosor, hemm oportunitajiet ċari biex tinbidel it-taħlita enerġetika b'mod illi jkollha impatt effettiv fuq id-dipendenza ta' l-idrokarburi tas-settur tat-trasport ta' l-UE. Is-soluzzjoni għal dan hija l-ġenerazzjoni ta' aktar elettriku li jħalli għal aktar żvilupp tat-trasport immexxi bl-elettriku kif ukoll il-provvista ta' sorsi ta' enerġija għall-iżvilupp aħħari ta' l-enerġija idroġena. |
| --- | --- |

7.15

Fil-qosor, hemm oportunitajiet ċari biex tinbidel it-taħlita enerġetika b'mod illi jkollha impatt effettiv fuq id-dipendenza ta' l-idrokarburi tas-settur tat-trasport ta' l-UE. Is-soluzzjoni għal dan hija l-ġenerazzjoni ta' aktar elettriku li jħalli għal aktar żvilupp tat-trasport immexxi bl-elettriku kif ukoll il-provvista ta' sorsi ta' enerġija għall-iżvilupp aħħari ta' l-enerġija idroġena.

8.   Is-soċjetà ta' l-idroġenu

| 8.1 | Il-ħsara fl-ambjent hija kkawżata prinċipalment mill-prodotti tal-kombustjoni tal-karburanti fossili iżda wkoll mit-tekonoloġija għall-estrazzjoni, it-trasport u l-ipproċessar tagħhom. Madankollu l-akbar ħsara hija marbuta ma' l-użu finali tagħhom. B'mod partikolari il-kombustjoni ħielsa tagħhom fl-arja, barra mid-dijossidu karboniku u elementi oħra li jiżdiedu fil-fażi tar-raffinazzjoni (per eżempju sustanzi miċ-ċomb). |
| --- | --- |

8.1

Il-ħsara fl-ambjent hija kkawżata prinċipalment mill-prodotti tal-kombustjoni tal-karburanti fossili iżda wkoll mit-tekonoloġija għall-estrazzjoni, it-trasport u l-ipproċessar tagħhom. Madankollu l-akbar ħsara hija marbuta ma' l-użu finali tagħhom. B'mod partikolari il-kombustjoni ħielsa tagħhom fl-arja, barra mid-dijossidu karboniku u elementi oħra li jiżdiedu fil-fażi tar-raffinazzjoni (per eżempju sustanzi miċ-ċomb).

| 8.2 | Għall-2020 hija prevista talba globali ta' 15-il biljun tunnellata ta' ekwivalenti taż-żejt, b'rata annwali tat-tkabbir li hi ogħla minn 2 %. Din it-talba trid tkompli tiġi sodisfatta prinċipalment minn sorsi fossili, li llum jirrappreżentaw bejn il-85 % u d-90 % ta' l-offerta ta' l-enerġija fid-dinja. Madankollu diġà hemm ċaqlieq progressiv ta' interess lejn il-karburanti li għandhom rapport baxx ta' karbonju/idroġenu (C/H), li qiegħed jitbiegħed mill-karbonju u jersaq lejn iż-żejt u l-metanu, u progressivament lejn id-dekarbonizzazzjoni kompleta, jiġifieri l-użu ta' l-idroġenu bħala kanal ta' l-enerġija. |
| --- | --- |

8.2

Għall-2020 hija prevista talba globali ta' 15-il biljun tunnellata ta' ekwivalenti taż-żejt, b'rata annwali tat-tkabbir li hi ogħla minn 2 %. Din it-talba trid tkompli tiġi sodisfatta prinċipalment minn sorsi fossili, li llum jirrappreżentaw bejn il-85 % u d-90 % ta' l-offerta ta' l-enerġija fid-dinja. Madankollu diġà hemm ċaqlieq progressiv ta' interess lejn il-karburanti li għandhom rapport baxx ta' karbonju/idroġenu (C/H), li qiegħed jitbiegħed mill-karbonju u jersaq lejn iż-żejt u l-metanu, u progressivament lejn id-dekarbonizzazzjoni kompleta, jiġifieri l-użu ta' l-idroġenu bħala kanal ta' l-enerġija.

| 8.3 | Waqt seduta li nżammet fil-Portugall, ġiet ippreżentata data interessanti li ħarġet minn esperimenti fuq it-teknoloġiji taċ-ċelluli tal-fjuwil li jużaw l-idorġenu għal karozzi tal-linja li kienu qed iservu t-trasport pubbliku ta' Oporto. Kien interessanti ferm li wieħed jinnota l-atteġġjamenti differenti taċ-ċittadini lejn l-idroġenu. L-informazzjoni li ngħatat ikkontribwiet sabiex tnaqqas b'mod qawwi d-diffidenza u l-biża' lejn dan il-kanal ta' l-enerġija Tajjeb li wieħed jiftakar li l-idroġenu m'huwiex vektor primarju ta' l-enerġija, li jinsab malajr, iżda jrid jiġi prodott bl-użu ta':






  — | idrokarburi bħaż-żejt jew il-gass, riżorsi li għadhom abbundanti iżda li m'humiex rinnovabbli; |
| --- | --- | --- |

8.3

Waqt seduta li nżammet fil-Portugall, ġiet ippreżentata data interessanti li ħarġet minn esperimenti fuq it-teknoloġiji taċ-ċelluli tal-fjuwil li jużaw l-idorġenu għal karozzi tal-linja li kienu qed iservu t-trasport pubbliku ta' Oporto. Kien interessanti ferm li wieħed jinnota l-atteġġjamenti differenti taċ-ċittadini lejn l-idroġenu. L-informazzjoni li ngħatat ikkontribwiet sabiex tnaqqas b'mod qawwi d-diffidenza u l-biża' lejn dan il-kanal ta' l-enerġija Tajjeb li wieħed jiftakar li l-idroġenu m'huwiex vektor primarju ta' l-enerġija, li jinsab malajr, iżda jrid jiġi prodott bl-użu ta':

—

idrokarburi bħaż-żejt jew il-gass, riżorsi li għadhom abbundanti iżda li m'humiex rinnovabbli;

| — | permezz ta' l-elettroliżi, mill-ilma, bl-użu ta' l-enerġija elettrika. |
| --- | --- |

—

permezz ta' l-elettroliżi, mill-ilma, bl-użu ta' l-enerġija elettrika.

Il-produzzjoni dinjija annwali ta' l-idroġenu hija ta' 500 biljun metri kubi, ekwivalenti għal 44 miljun tunnellata, li 90 % minnhom jinkisbu bil-proċess kimiku ta' reforming ta' l-idrokarburi ħfief (prinċipalment il-metanu) jew mill-cracking ta' idrokarburi itqal (iż-żejt) jew 7 % minnhom mill-gassifikazzjoni tal-karbonju. Huwa biss 3 % li jinħareġ mill-elettroliżi.

| 8.4 | Fil-kuntest tat-taħlita enerġetika tal-Portugall, li diġà għandu element qawwi ta' enerġija rinnovabbli, l-emissjonijiet ikkalkulati skond il-metodu taċ-ċiklu tal-ħajja wrew li l-kwantità ta' emissjonijiet tal-gass b'effett ta' serra meta wieħed juża l-idroġenu prodott bil-metodi tradizzjonali, jiġifieri l-elettroliżi, huma 4.6 darbiet iktar mill-emissjonijiet tal-muturi li jaħdmu bid-diżil jew bil-gass naturali u tliet darbiet aktar minn dawk li jaħdmu bil-petrol. Dan ifisser li l-futur ta' l-użu ġġeneralizzat ta' l-idroġenu huwa marbut ma' l-iżvilupp ta' l-enerġija rinnovabbli b'emissjonijiet baxxi ħafna tal-gass b'effett ta' serra. |
| --- | --- |

8.4

Fil-kuntest tat-taħlita enerġetika tal-Portugall, li diġà għandu element qawwi ta' enerġija rinnovabbli, l-emissjonijiet ikkalkulati skond il-metodu taċ-ċiklu tal-ħajja wrew li l-kwantità ta' emissjonijiet tal-gass b'effett ta' serra meta wieħed juża l-idroġenu prodott bil-metodi tradizzjonali, jiġifieri l-elettroliżi, huma 4.6 darbiet iktar mill-emissjonijiet tal-muturi li jaħdmu bid-diżil jew bil-gass naturali u tliet darbiet aktar minn dawk li jaħdmu bil-petrol. Dan ifisser li l-futur ta' l-użu ġġeneralizzat ta' l-idroġenu huwa marbut ma' l-iżvilupp ta' l-enerġija rinnovabbli b'emissjonijiet baxxi ħafna tal-gass b'effett ta' serra.

| 8.5 | Il-kurva tal-konsum turi li biex it-tagħmir jinżamm fi stat ta' effiċjenza, anke meta jkun wieqaf, hemm bżonn ta' konsum ta' l-idroġenu li huwa ħafna ogħla mill-karburanti tradizzjonali. Dan ovvjament jirrikjedi aktar ħsieb dwar l-użu tiegħu fil-futur għat-trasport fil-bliet, li huwa suġġett għal waqfiet kontinwi minħabba fit-traffiku jew waqfiet normali. |
| --- | --- |

8.5

Il-kurva tal-konsum turi li biex it-tagħmir jinżamm fi stat ta' effiċjenza, anke meta jkun wieqaf, hemm bżonn ta' konsum ta' l-idroġenu li huwa ħafna ogħla mill-karburanti tradizzjonali. Dan ovvjament jirrikjedi aktar ħsieb dwar l-użu tiegħu fil-futur għat-trasport fil-bliet, li huwa suġġett għal waqfiet kontinwi minħabba fit-traffiku jew waqfiet normali.

| 8.6 | Però wieħed irid iqis li l-esperimenti li saru f'Oporto huma parti minn proġett aktar wiesgħa CUTE (Clean Urban Transport for Europe). Ir-riżultati totali tal-proġett ivarjaw minn dawk eżaminati waqt is-seduta, minħabba fid-differenzi fil-kondizzjonijiet orografiċi, tat-traffiku u tal-metodu ta' l-użu. Komplessivament, il-proġett kellu riżultati nkoraġġanti, filwaqt li ħareġ ukoll il-problemi marbuta ma' l-iżvilupp tiegħu. Skond il-Kummissjoni, l-akbar problema tidher li hi n-nuqqas, min-naħa tal-mexxejja politiċi fil-livelli għoljin, biex jifhmu tajjeb il-potenzjal u l-benefiċċji li jinkisbu mill-progress sinifikanti fl-użu ta' l-idroġenu għat-trasport fil-bliet. |
| --- | --- |

8.6

Però wieħed irid iqis li l-esperimenti li saru f'Oporto huma parti minn proġett aktar wiesgħa CUTE (Clean Urban Transport for Europe). Ir-riżultati totali tal-proġett ivarjaw minn dawk eżaminati waqt is-seduta, minħabba fid-differenzi fil-kondizzjonijiet orografiċi, tat-traffiku u tal-metodu ta' l-użu. Komplessivament, il-proġett kellu riżultati nkoraġġanti, filwaqt li ħareġ ukoll il-problemi marbuta ma' l-iżvilupp tiegħu. Skond il-Kummissjoni, l-akbar problema tidher li hi n-nuqqas, min-naħa tal-mexxejja politiċi fil-livelli għoljin, biex jifhmu tajjeb il-potenzjal u l-benefiċċji li jinkisbu mill-progress sinifikanti fl-użu ta' l-idroġenu għat-trasport fil-bliet.

| 8.7 | Biex jitrażżnu l-emissjonijiet, l-aħjar soluzzjoni tidher it-trazzjoni li hija kompletament elettrika, bl-iżvilupp tal-produzzjoni ta' l-elettriku minn sorsi rinnovabbli, jew l-użu ibridu tal-gass naturali u l-idroġenu, almenu sakemm ikunu faċilment disponibbi. Għadhom ma sarux studji rigorużi dwar din l-alternattiva, imma skond xi parametri ta' effiċjenza u qawwa enerġetika tidher l-aktar waħda effiċjenti. |
| --- | --- |

8.7

Biex jitrażżnu l-emissjonijiet, l-aħjar soluzzjoni tidher it-trazzjoni li hija kompletament elettrika, bl-iżvilupp tal-produzzjoni ta' l-elettriku minn sorsi rinnovabbli, jew l-użu ibridu tal-gass naturali u l-idroġenu, almenu sakemm ikunu faċilment disponibbi. Għadhom ma sarux studji rigorużi dwar din l-alternattiva, imma skond xi parametri ta' effiċjenza u qawwa enerġetika tidher l-aktar waħda effiċjenti.

| 8.8 | Possibbiltà oħra intermedja hija l-użu ta' taħlita ta' idroġenu u metanu, b'perċentwal baxx ta' idroġenu. Dan il-metodu jirrappreżenta bidu lejn l-użu ta' l-idroġenu għat-trasport. Ma tantx joħloq inkonvenjent peress li s-sistemi ta' distribuzzjoni u ta' ħażna abbord huma l-istess, jista' jintuża mill-karozzi li diġà qegħdin fit-triq, bl-istess prestazzjoni tal-metanu, filwaqt li jnaqqas l-emissjonijiet u jżid il-veloċità tal-kombustjoni u dan inaqqas it-trabijiet u l-ossidi nitroġeni. |
| --- | --- |

8.8

Possibbiltà oħra intermedja hija l-użu ta' taħlita ta' idroġenu u metanu, b'perċentwal baxx ta' idroġenu. Dan il-metodu jirrappreżenta bidu lejn l-użu ta' l-idroġenu għat-trasport. Ma tantx joħloq inkonvenjent peress li s-sistemi ta' distribuzzjoni u ta' ħażna abbord huma l-istess, jista' jintuża mill-karozzi li diġà qegħdin fit-triq, bl-istess prestazzjoni tal-metanu, filwaqt li jnaqqas l-emissjonijiet u jżid il-veloċità tal-kombustjoni u dan inaqqas it-trabijiet u l-ossidi nitroġeni.

| 8.9 | Studji reċenti li saru mid-Denver Hithane Project, ta' l-Università ta' l-Istat ta' Kolorado u f'Kalifornja, appoġġjati mid-Dipartiment ta' l-enerġija u n-National Renewable Energy Laboratories, wrew li taħlita ta' 15 % ta' H2 ma' CH4 tnaqqas b'34,7 % it-total ta' l-idrokarburi, b'55,4 % il-monossidi tal-karbonju, u b'92,1 % l-ossidi nitroġeni u bi 11,3 % id-dijossidu karboniku, skond kif ġie referut minn studju ppreżentat mill-ENEA (8). |
| --- | --- |

8.9

Studji reċenti li saru mid-Denver Hithane Project, ta' l-Università ta' l-Istat ta' Kolorado u f'Kalifornja, appoġġjati mid-Dipartiment ta' l-enerġija u n-National Renewable Energy Laboratories, wrew li taħlita ta' 15 % ta' H2 ma' CH4 tnaqqas b'34,7 % it-total ta' l-idrokarburi, b'55,4 % il-monossidi tal-karbonju, u b'92,1 % l-ossidi nitroġeni u bi 11,3 % id-dijossidu karboniku, skond kif ġie referut minn studju ppreżentat mill-ENEA (8).

| 8.10 | Il-produzzjoni ta' l-H2 mill-enerġija rinnovabbli, hija l-unika għażla li m'hijiex awto-illużjoni ekoloġika, peress li l-idroġenu bħala element ta' enerġija merfuha, jippermetti li jissinkronizza l-provvista ta' l-enerġija li hi perjodika fin-natura tagħha (lejl/jum, annwalità eċċ.) u d-domanda għall-enerġija li hija varjabbli u awtonoma. L-idroġenu għandu jiġi prodott b'teknoloġiji li jaħlu enerġija mill-inqas b'analiżi globali taċ-ċiklu tal-produzzjoni u ta' akkumpanjament lis-servizz enerġetiku rikjest. Kull enerġija rinnovabbli li tista' tiġi marbuta ma' l-użu taħt forma ta' sħana, elettriku jew karburant għandha tiġi segwita mingħajr ma wieħed jgħaddi miċ-ċiklu itwal ta' l-idroġenu, u għalhekk għandha tiġi użata direttament. |
| --- | --- |

8.10

Il-produzzjoni ta' l-H2 mill-enerġija rinnovabbli, hija l-unika għażla li m'hijiex awto-illużjoni ekoloġika, peress li l-idroġenu bħala element ta' enerġija merfuha, jippermetti li jissinkronizza l-provvista ta' l-enerġija li hi perjodika fin-natura tagħha (lejl/jum, annwalità eċċ.) u d-domanda għall-enerġija li hija varjabbli u awtonoma. L-idroġenu għandu jiġi prodott b'teknoloġiji li jaħlu enerġija mill-inqas b'analiżi globali taċ-ċiklu tal-produzzjoni u ta' akkumpanjament lis-servizz enerġetiku rikjest. Kull enerġija rinnovabbli li tista' tiġi marbuta ma' l-użu taħt forma ta' sħana, elettriku jew karburant għandha tiġi segwita mingħajr ma wieħed jgħaddi miċ-ċiklu itwal ta' l-idroġenu, u għalhekk għandha tiġi użata direttament.

| 8.11 | Fattur ieħor li jrid jitqies huwa li l-produzzjoni tkun viċin il-konsum, biex jitbaxxew l-ispejjeż u l-emissjonijiet tat-trasport. Din it-teorija, valida b'mod ġenerali, hija aktar valida jekk applikata għall-effiċjenza enerġetika, meta wieħed iqis l-ispejjeż tad-dispersjoni waqt it-trasmissjoni u d-distribuzzjoni. għalhekk, l-aspett l-ieħor li jrid jiġi kkunsidrat huwa d-distribuzzjoni tal-produzzjoni fuq it-territorju. |
| --- | --- |

8.11

Fattur ieħor li jrid jitqies huwa li l-produzzjoni tkun viċin il-konsum, biex jitbaxxew l-ispejjeż u l-emissjonijiet tat-trasport. Din it-teorija, valida b'mod ġenerali, hija aktar valida jekk applikata għall-effiċjenza enerġetika, meta wieħed iqis l-ispejjeż tad-dispersjoni waqt it-trasmissjoni u d-distribuzzjoni. għalhekk, l-aspett l-ieħor li jrid jiġi kkunsidrat huwa d-distribuzzjoni tal-produzzjoni fuq it-territorju.

| 8.12 | Il-futur ta' l-idroġenu huwa marbut ukoll mad-diffużjoni ta' netwerk ta' distribuzzjoni fuq it-territorju. Bħalma d-diffikultà li għandu l-GNC (gass naturali kkumpressat), hija netwerk ta' distribuzzjoni li hi skarsa u f'xi Stati Membri prattikament ineżistenti, iċ-ċentrali tad-distribuzzjoni għall-karozzi b'ċelluli tal-fjuwil li jaħdmu bl-idroġenu ma jeżistux. Id-diffużjoni tal-GNC, u fil-futur ta' l-idroġenu, iridu jkunu akkumpanjati minn politika ta' distribuzzjoni tal-massa. |
| --- | --- |

8.12

Il-futur ta' l-idroġenu huwa marbut ukoll mad-diffużjoni ta' netwerk ta' distribuzzjoni fuq it-territorju. Bħalma d-diffikultà li għandu l-GNC (gass naturali kkumpressat), hija netwerk ta' distribuzzjoni li hi skarsa u f'xi Stati Membri prattikament ineżistenti, iċ-ċentrali tad-distribuzzjoni għall-karozzi b'ċelluli tal-fjuwil li jaħdmu bl-idroġenu ma jeżistux. Id-diffużjoni tal-GNC, u fil-futur ta' l-idroġenu, iridu jkunu akkumpanjati minn politika ta' distribuzzjoni tal-massa.

| 8.13 | Il-Kummissjoni Ewropea ħarġet EUR 460 miljun biex tħaffef l-iżvilupp u l-kummerċjalizzazzjoni tal-karozza li taħdem bl-idroġenu. biex twaqqaf l-intrapriża konġunta “taċ-ċelloli tal-fjuwil u ta' l-idroġenu”.(COM(2007) 571 finali), li dwarha l-KESE qiegħed iħejji opinjoni. Din għandha tħaffef l-iżvilupp ta' l-użu ta' l-idroġenu. Dan żgur li jkun jinteressa wkoll lis-settur tat-trasport. Mal-finanzjament tal-komunità jiżdied il-finanzjament ta' l-istess valur tas-settur industrijali privat, b'kollox biljun euro sabiex tħaffef it-triq ta' l-idroġenu fl-Ewropa. Il-fond ser iservi biex jiffinanzja l-inizjattivi tat-teknoloġiji għall-ħolqien ta' ċelluli tal-fjuwil li jieħdu l-idroġenu u programm ta' riċerka u implimentazzjoni tat-teknoloġija. Ir-riċerka ser issir minn sħab pubbliċi u privati, li jappartjenu lid-dinja industrijali u dik akkademika Ewropea, u ser ttul sitt snin. L-għan huwa ċar: li l-karozzi li jaħdmu bl-idroġenu jidħlu fil-kummerċ fid-deċennju 2010-2020. Fi kliem ieħor, fi tliet snin oħra. |
| --- | --- |

8.13

Il-Kummissjoni Ewropea ħarġet EUR 460 miljun biex tħaffef l-iżvilupp u l-kummerċjalizzazzjoni tal-karozza li taħdem bl-idroġenu. biex twaqqaf l-intrapriża konġunta “taċ-ċelloli tal-fjuwil u ta' l-idroġenu”.(COM(2007) 571 finali), li dwarha l-KESE qiegħed iħejji opinjoni. Din għandha tħaffef l-iżvilupp ta' l-użu ta' l-idroġenu. Dan żgur li jkun jinteressa wkoll lis-settur tat-trasport. Mal-finanzjament tal-komunità jiżdied il-finanzjament ta' l-istess valur tas-settur industrijali privat, b'kollox biljun euro sabiex tħaffef it-triq ta' l-idroġenu fl-Ewropa. Il-fond ser iservi biex jiffinanzja l-inizjattivi tat-teknoloġiji għall-ħolqien ta' ċelluli tal-fjuwil li jieħdu l-idroġenu u programm ta' riċerka u implimentazzjoni tat-teknoloġija. Ir-riċerka ser issir minn sħab pubbliċi u privati, li jappartjenu lid-dinja industrijali u dik akkademika Ewropea, u ser ttul sitt snin. L-għan huwa ċar: li l-karozzi li jaħdmu bl-idroġenu jidħlu fil-kummerċ fid-deċennju 2010-2020. Fi kliem ieħor, fi tliet snin oħra.

| 8.14 | Minn issa diġà ħafna karozzi li jaħdmu bl-idroġenu jistgħu jkunu lesti biex jidħlu fis-suq. Madankollu tonqos proċedura komuni, standard u sempliċi għall-approvazzjoni tal-vetturi li jaħdmu bl-idroġenu. F'dan il-mument, il-vetturi li jaħdmu bl-idroġenu ma jidħlux fir-regoli komunitarji ta' l-approvazzjoni tal-vetturi. Id-definizzjoni tal-livelli Ewropej tippermetti t-tnaqqis tal-marġini tar-riskju fir-riċerka min-naħa tal-kostrutturi tal-karozzi li, b'dan il-mod, jistgħu jivvalutaw liema prototipi ser ikollhom sbokk kummerċjali ġenwin fis-swieq. |
| --- | --- |

8.14

Minn issa diġà ħafna karozzi li jaħdmu bl-idroġenu jistgħu jkunu lesti biex jidħlu fis-suq. Madankollu tonqos proċedura komuni, standard u sempliċi għall-approvazzjoni tal-vetturi li jaħdmu bl-idroġenu. F'dan il-mument, il-vetturi li jaħdmu bl-idroġenu ma jidħlux fir-regoli komunitarji ta' l-approvazzjoni tal-vetturi. Id-definizzjoni tal-livelli Ewropej tippermetti t-tnaqqis tal-marġini tar-riskju fir-riċerka min-naħa tal-kostrutturi tal-karozzi li, b'dan il-mod, jistgħu jivvalutaw liema prototipi ser ikollhom sbokk kummerċjali ġenwin fis-swieq.

| 8.15 | Il-proġett Zero Regio, iffinanzjat flimkien mal-Kummissjoni Ewropea, jikkonsisti fil-kostruzzjoni u l-esperimentazzjoni ta' żewġ strutturi innovattivi ta' distribuzzjoni multifjuwil bl-idroġenu, waħda f'Mantova u l-oħra fi Frankfurt, biex ifornu karozzi b'ċelloli tal-fjuwil, li jużaw metodi teknoloġiċi differenti ta' produzzjoni u distribuzzjoni ta' l-idroġenu. F'Mantova l-idroġenu jiġi prodott, fl-istazzjoni tas-servizz bl-użu ta' 20 mc/h reformer tal-gass naturali. It-teknoloġija tuża proċess katalitiku b'temperatura għolja bi fluss ta' fwar u gass naturali mħallta minn qabel li jiġi trasformat f'idroġenu permezz ta' stadji suċċessivi. Il-flotta tal-vetturi bħalissa hija magħmula minn tliet karozzi Fiat Panda b'ċelloli tal-fjuwil. Hija prevista wkoll id-distribuzzjoni ta' l-idrometanu, dejjem bl-iskop li jitnaqqsu l-emissjonijiet tas-CO2; Il-pompi ta' Mantova u ta' Frankfurt huma kkunsidrati bħala Green Petrol Station, peress li fihom strutturi fotovoltajċi solari ta' 20 u 8 kWp, rispettivament, li kapaċi jiġġeneraw l-enerġija elettrika minn sorsi rinnovabili ta' madwar 30.000kWh fis-sena, li jikkorrispondu għal tnaqqis ta' madwar 16-il tonnellata fis-sena ta' emissjonijiet tas-CO2. |
| --- | --- |

8.15

Il-proġett Zero Regio, iffinanzjat flimkien mal-Kummissjoni Ewropea, jikkonsisti fil-kostruzzjoni u l-esperimentazzjoni ta' żewġ strutturi innovattivi ta' distribuzzjoni multifjuwil bl-idroġenu, waħda f'Mantova u l-oħra fi Frankfurt, biex ifornu karozzi b'ċelloli tal-fjuwil, li jużaw metodi teknoloġiċi differenti ta' produzzjoni u distribuzzjoni ta' l-idroġenu. F'Mantova l-idroġenu jiġi prodott, fl-istazzjoni tas-servizz bl-użu ta' 20 mc/h reformer tal-gass naturali. It-teknoloġija tuża proċess katalitiku b'temperatura għolja bi fluss ta' fwar u gass naturali mħallta minn qabel li jiġi trasformat f'idroġenu permezz ta' stadji suċċessivi. Il-flotta tal-vetturi bħalissa hija magħmula minn tliet karozzi Fiat Panda b'ċelloli tal-fjuwil. Hija prevista wkoll id-distribuzzjoni ta' l-idrometanu, dejjem bl-iskop li jitnaqqsu l-emissjonijiet tas-CO2; Il-pompi ta' Mantova u ta' Frankfurt huma kkunsidrati bħala Green Petrol Station, peress li fihom strutturi fotovoltajċi solari ta' 20 u 8 kWp, rispettivament, li kapaċi jiġġeneraw l-enerġija elettrika minn sorsi rinnovabili ta' madwar 30.000kWh fis-sena, li jikkorrispondu għal tnaqqis ta' madwar 16-il tonnellata fis-sena ta' emissjonijiet tas-CO2.

| 8.16 | It-tekniki għall-ġbir u s-segregazzjoni tad-dijossidu karboniku jiswew ħafna u jaffettwaw l-effiċjenza aħħarija tal-produzzjoni, filwaqt li jqajmu problemi kbar dwar riskji possibbli fil-futur tat-tniġġis ta' l-ilma ta' taħt l-art jew tal-ħruġ f'daqqa ta' kwantità enormi ta' dijossidu karboniku. L-ipotesi tal-produzzjoni ta' l-idroġenu bl-użu tal-karbonju jidhru problematiċi (9) |
| --- | --- |

8.16

It-tekniki għall-ġbir u s-segregazzjoni tad-dijossidu karboniku jiswew ħafna u jaffettwaw l-effiċjenza aħħarija tal-produzzjoni, filwaqt li jqajmu problemi kbar dwar riskji possibbli fil-futur tat-tniġġis ta' l-ilma ta' taħt l-art jew tal-ħruġ f'daqqa ta' kwantità enormi ta' dijossidu karboniku. L-ipotesi tal-produzzjoni ta' l-idroġenu bl-użu tal-karbonju jidhru problematiċi (9)

| 8.17 | Studji riċenti (10) individwaw problema li s'issa ħadd ma kien qiegħed jagħti kasha: Il-konsum potenzjali ta' l-ilma fl-każ ta' żvilupp mgħaġġel tas-soċjetà ta' l-idroġenu. l-istudju jibbaża fuq il-livelli attwali tal-konsum ta' l-ilma kemm għall-produzzjoni permezz ta' l-elettroliżi kif ukoll għat-tkessiħ taċ-ċentrali ta' l-elettriku. Ir-riżultati li joħorġu huma preokkupanti ħafna, huwa kkalkolat li hemm bżonn ta' 5 000 litru ta' ilma għal kull kilo ta' idroġenu, għat-tkessiħ biss u fil-livelli ta' effiċjenza attwali ta' 'l fuq minn 65 kw għal kull kg. |
| --- | --- |

8.17

Studji riċenti (10) individwaw problema li s'issa ħadd ma kien qiegħed jagħti kasha: Il-konsum potenzjali ta' l-ilma fl-każ ta' żvilupp mgħaġġel tas-soċjetà ta' l-idroġenu. l-istudju jibbaża fuq il-livelli attwali tal-konsum ta' l-ilma kemm għall-produzzjoni permezz ta' l-elettroliżi kif ukoll għat-tkessiħ taċ-ċentrali ta' l-elettriku. Ir-riżultati li joħorġu huma preokkupanti ħafna, huwa kkalkolat li hemm bżonn ta' 5 000 litru ta' ilma għal kull kilo ta' idroġenu, għat-tkessiħ biss u fil-livelli ta' effiċjenza attwali ta' 'l fuq minn 65 kw għal kull kg.

| 8.18 | L-użu ta' l-idroġenu bħala kanal ta' enerġija adattat għall-użu fit-trasport, minkejja l-limiti li hemm, huwa l-isfida għall-futur, u l-possibbiltà li fit-toroq jibdew jiċċirkulaw karozzi li jużaw l-idroġenu parzjalment jew kompletament tista' ssir realtà fi żminijiet relattivament qosra, sakemm ir-riċerka tkompli tiġi appoġġjata mill-awtoritajiet nazzjonali u Ewropej. |
| --- | --- |

8.18

L-użu ta' l-idroġenu bħala kanal ta' enerġija adattat għall-użu fit-trasport, minkejja l-limiti li hemm, huwa l-isfida għall-futur, u l-possibbiltà li fit-toroq jibdew jiċċirkulaw karozzi li jużaw l-idroġenu parzjalment jew kompletament tista' ssir realtà fi żminijiet relattivament qosra, sakemm ir-riċerka tkompli tiġi appoġġjata mill-awtoritajiet nazzjonali u Ewropej.

| 8.19 | Il-KESE, kif diġà semma b'rabta mat-tema ta' l-effiċjenza enerġetika (TEN/274), iqis li jkun utli ħafna li jkun hemm portal ta' l-internet fejn ir-riċerki li jsiru fil-qasam akkademiku u l-esperimenti li jseħħu fir-reġjuni u fil-bliet ikunu jistgħu jiġu mressqa quddiem pubbliku aktar wiesgħa u b'mod partikolari l-amministrazzjonijiet lokali. L-iskambju ta' l-aħjar prattiċi huwa essenzjali għal politiki li għandhom komponent ta' sussidjarjetà għoli, jiġifieri fejn id-deċiżjonijiet jittieħdu fil-livell lokali. |
| --- | --- |

8.19

Il-KESE, kif diġà semma b'rabta mat-tema ta' l-effiċjenza enerġetika (TEN/274), iqis li jkun utli ħafna li jkun hemm portal ta' l-internet fejn ir-riċerki li jsiru fil-qasam akkademiku u l-esperimenti li jseħħu fir-reġjuni u fil-bliet ikunu jistgħu jiġu mressqa quddiem pubbliku aktar wiesgħa u b'mod partikolari l-amministrazzjonijiet lokali. L-iskambju ta' l-aħjar prattiċi huwa essenzjali għal politiki li għandhom komponent ta' sussidjarjetà għoli, jiġifieri fejn id-deċiżjonijiet jittieħdu fil-livell lokali.

| 8.20 | Iċ-ċifri medji Ewropej li ġejjin għandhom ikunu ppublikati fuq il-web portal:






  — | il-grammi ta' emissjonijiet ta' CO2 fl-atmosfera bil-ġenerazzjoni ta' 1kWh ta' elettriku; |
| --- | --- | --- |

8.20

Iċ-ċifri medji Ewropej li ġejjin għandhom ikunu ppublikati fuq il-web portal:

—

il-grammi ta' emissjonijiet ta' CO2 fl-atmosfera bil-ġenerazzjoni ta' 1kWh ta' elettriku;

| — | il-kwantità ta' emissjonijiet ta' CO2 fl-agrikoltura u l-manifattura tad-diesel għal produzzjoni ta' litru ta' sostitut tad-diesel; |
| --- | --- |

—

il-kwantità ta' emissjonijiet ta' CO2 fl-agrikoltura u l-manifattura tad-diesel għal produzzjoni ta' litru ta' sostitut tad-diesel;

| — | il-kwantità ta' emissjonijiet ta' CO2 fl-agrikoltura u manifattura tal-bijo-etanol għal produzzjoni ta' litru ta' bijo-etanol; |
| --- | --- |

—

il-kwantità ta' emissjonijiet ta' CO2 fl-agrikoltura u manifattura tal-bijo-etanol għal produzzjoni ta' litru ta' bijo-etanol;

Dan hu l-uniku mezz ta' kwantifikar ta' l-emissjonijiet eżatti ta' CO2 u l-iffrankar u l-konverżjoni ta' kWh iffrankati f'piż ekwivalenti ta' CO2.

9.   Kummenti u rakkomandazzjonijiet tal-KESE

| 9.1 | B'risposta għat-talba tal-Kummissarju Barrot, il-KESE fassal din l-opinjoni li tfittex li toffri lill-Kummissjoni u lill-istituzzjonijiet l-oħra komunitarji l-proposti li s-soċjetà ċivili tqis li huma bżonnjużi sabiex taffronta l-isfidi li hemm previsti fil-protokoll ta' Kyoto. |
| --- | --- |

9.1

B'risposta għat-talba tal-Kummissarju Barrot, il-KESE fassal din l-opinjoni li tfittex li toffri lill-Kummissjoni u lill-istituzzjonijiet l-oħra komunitarji l-proposti li s-soċjetà ċivili tqis li huma bżonnjużi sabiex taffronta l-isfidi li hemm previsti fil-protokoll ta' Kyoto.

| 9.1.1 | Il-KESE iqis li huwa indispensabbli li d-diskussjoni dwar it-taħlita tal-karburanti tal-futur tintrabat ma' bidla importanti fil-modalitajiet tat-trasport, li jiffavorixxi t-trasport pubbliku fil-bliet u barra minnhom li jirrikjedi li l-flotta tal-vetturi tiġi mmodernizzata u l-infrastrutturi mtejba. Hemm bżonn li titjieb il-kwalità ta' l-arja u l-effiċjenza tal-ferroviji, permezz ta' l-investiment fl-infrastruttua u fil-vetturi tal-ferrovija u bħala riżultat, il-produzzjoni ta' l-enerġija elettrika meħtieġa biex issostni l-iżvilupp tal-ferroviji li jrid ixaqleb dejjem iktar lejn enerġija rinnovabbli u karburanti li għandhom livell dejjem aktar baxx ta' karbonju. |
| --- | --- |

9.1.1

Il-KESE iqis li huwa indispensabbli li d-diskussjoni dwar it-taħlita tal-karburanti tal-futur tintrabat ma' bidla importanti fil-modalitajiet tat-trasport, li jiffavorixxi t-trasport pubbliku fil-bliet u barra minnhom li jirrikjedi li l-flotta tal-vetturi tiġi mmodernizzata u l-infrastrutturi mtejba. Hemm bżonn li titjieb il-kwalità ta' l-arja u l-effiċjenza tal-ferroviji, permezz ta' l-investiment fl-infrastruttua u fil-vetturi tal-ferrovija u bħala riżultat, il-produzzjoni ta' l-enerġija elettrika meħtieġa biex issostni l-iżvilupp tal-ferroviji li jrid ixaqleb dejjem iktar lejn enerġija rinnovabbli u karburanti li għandhom livell dejjem aktar baxx ta' karbonju.

| 9.2 | Diġà f'opinjoni preċendenti (TEN 274, rapporteur Iozia) il-KESE kien sostna b'ċarezza li “is-settur tat-trasport għamel sforzi kbar sabiex inaqqas l-użu ta' l-enerġija u l-emissjonijiet li jniġġsu, iżda għandu raġun li jsejjaħ għal sforzi addizzjonali, peress li huwa s-settur bl-ogħla rata ta' tkabbir f'termini ta' l-użu ta' l-enerġija u huwa sors ta' gassiijiet b'effett ta' serra” u li “il-fatt li l-industrija Ewropea tiddependi fuq pajjiżi terzi għall-karburant tat-trasport iżid ir-responsabilità li għandha tagħmel kontribuzzjoni ewlenija lejn l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija u fit-tnaqqis ta' l-emissjonijiet u fl-importazzjoni ta' prodotti tal-gass u taż-żejt.” |
| --- | --- |

9.2

Diġà f'opinjoni preċendenti (TEN 274, rapporteur Iozia) il-KESE kien sostna b'ċarezza li “is-settur tat-trasport għamel sforzi kbar sabiex inaqqas l-użu ta' l-enerġija u l-emissjonijiet li jniġġsu, iżda għandu raġun li jsejjaħ għal sforzi addizzjonali, peress li huwa s-settur bl-ogħla rata ta' tkabbir f'termini ta' l-użu ta' l-enerġija u huwa sors ta' gassiijiet b'effett ta' serra” u li “il-fatt li l-industrija Ewropea tiddependi fuq pajjiżi terzi għall-karburant tat-trasport iżid ir-responsabilità li għandha tagħmel kontribuzzjoni ewlenija lejn l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija u fit-tnaqqis ta' l-emissjonijiet u fl-importazzjoni ta' prodotti tal-gass u taż-żejt.”

| 9.3 | Il-KESE jaqbel u jappoġġja l-fatt li l-effiċjenza, s-sikurezza u s-sostenibbiltà huma u jridu jkunu l-linji gwida li fuqhom l-istituzzjonijiet Ewropej jivvalutaw il-politiki li jridu jsegwu u l-miżuri li jridu jadottaw sabiex jikkunsmaw enerġija aktar nadifa, ikollhom settur tat-trasport aktar nadif u ekwilibrat, jirresponsabilizzaw l-intrapriżi Ewropej mingħajr ma jipperikolaw l-kompetittività tagħhom filwaqt li joħolqu qafas favorevoli għar-riċerka u l-iżvilupp. |
| --- | --- |

9.3

Il-KESE jaqbel u jappoġġja l-fatt li l-effiċjenza, s-sikurezza u s-sostenibbiltà huma u jridu jkunu l-linji gwida li fuqhom l-istituzzjonijiet Ewropej jivvalutaw il-politiki li jridu jsegwu u l-miżuri li jridu jadottaw sabiex jikkunsmaw enerġija aktar nadifa, ikollhom settur tat-trasport aktar nadif u ekwilibrat, jirresponsabilizzaw l-intrapriżi Ewropej mingħajr ma jipperikolaw l-kompetittività tagħhom filwaqt li joħolqu qafas favorevoli għar-riċerka u l-iżvilupp.

| 9.4 | Bħala konsegwenza, it-taħlita futura tal-karburanti għat-trasport għandu jkollha dawn il-karatteristiċi: tnaqqis globali ta' l-emissjonijiet tal-gassijiet b'effett ta' serra; tnaqqis, sa fejn hu possibbli, tad-dipendenza fuq Stati terzi għall-provvista u diversifikazzjoni tas-sorsi; spejjeż kompatibbli mal-kompetittività tas-sistema ekonomika Ewropea. |
| --- | --- |

9.4

Bħala konsegwenza, it-taħlita futura tal-karburanti għat-trasport għandu jkollha dawn il-karatteristiċi: tnaqqis globali ta' l-emissjonijiet tal-gassijiet b'effett ta' serra; tnaqqis, sa fejn hu possibbli, tad-dipendenza fuq Stati terzi għall-provvista u diversifikazzjoni tas-sorsi; spejjeż kompatibbli mal-kompetittività tas-sistema ekonomika Ewropea.

10.   L-isfidi marbuta ma' l-għażla fil-futur ta' karburanti għat-trasport għall-Unjoni Ewropea: investiment fir-riċerka

| 10.1 | Jekk il-prijorità assoluta hija l-konformità ma' l-objettivi ta' Kyoto, il-parti l-kbira tar-riżorsi disponibbli jridu jiġu indirizzati, kemm mis-settur pubbliku kif ukoll dak privat lejn ir-riċerka fil-karburanti li jistgħu jissodisfaw kompletament il-bżonnijiet ta' effiċjenza ekonomika, sostenibbiltà ambjentali u emissjonijiet baxxi li huma indispensabbli għat-tmexxija ta' trasport eko-kompatibbli. |
| --- | --- |

10.1

Jekk il-prijorità assoluta hija l-konformità ma' l-objettivi ta' Kyoto, il-parti l-kbira tar-riżorsi disponibbli jridu jiġu indirizzati, kemm mis-settur pubbliku kif ukoll dak privat lejn ir-riċerka fil-karburanti li jistgħu jissodisfaw kompletament il-bżonnijiet ta' effiċjenza ekonomika, sostenibbiltà ambjentali u emissjonijiet baxxi li huma indispensabbli għat-tmexxija ta' trasport eko-kompatibbli.

| 10.2 | Il-kollaborazzjoni bejn l-universitajiet, iċ-ċentri tar-riċerka, l-industrija tal-karburanti u l-industriji tal-manifattura, partikolarment dawk tal-karozzi trid tiżdied. Is-seba' programm ta' qafas, magħruf bħala 7FP implimentat b'deċiżjoni tal-Kunsill nru 971/2006/KE dwar il-programm speċifiku “Kooperazzjoni” jidentifika l-għan li jakkwista l-leadership f'oqsma xjentifiċi u teknoloġiċi importanti. Fost dawn il-prijoritajiet identifika l-ambjent u t-trasport. |
| --- | --- |

10.2

Il-kollaborazzjoni bejn l-universitajiet, iċ-ċentri tar-riċerka, l-industrija tal-karburanti u l-industriji tal-manifattura, partikolarment dawk tal-karozzi trid tiżdied. Is-seba' programm ta' qafas, magħruf bħala 7FP implimentat b'deċiżjoni tal-Kunsill nru 971/2006/KE dwar il-programm speċifiku “Kooperazzjoni” jidentifika l-għan li jakkwista l-leadership f'oqsma xjentifiċi u teknoloġiċi importanti. Fost dawn il-prijoritajiet identifika l-ambjent u t-trasport.

| 10.2.1 | Qasam li jidher li ġie ttraskurat huwa t-titjib fl-effiċjenza tal-batteriji tradizzjonali. L-iżvilupp tal-karozzi bl-elettriku jiddependi b'mod partikolari mit-tnaqqis tal-piż u miż-żieda fl-awtonomija u l-prestazzjoni tal-batteriji tradizzjonali. Il-KESE jirrakkomanda lill-Kummissjoni impenn speċifiku f'dan ir-rigward. |
| --- | --- |

10.2.1

Qasam li jidher li ġie ttraskurat huwa t-titjib fl-effiċjenza tal-batteriji tradizzjonali. L-iżvilupp tal-karozzi bl-elettriku jiddependi b'mod partikolari mit-tnaqqis tal-piż u miż-żieda fl-awtonomija u l-prestazzjoni tal-batteriji tradizzjonali. Il-KESE jirrakkomanda lill-Kummissjoni impenn speċifiku f'dan ir-rigward.

| 10.3 | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, fl-opinjoni tiegħu (11) dwar s-7FP kien diġà esprima t-tħassib tiegħu kemm għall-iskarsezza mistennija tal-karburanti fossili kif ukoll għall-prezzijiet dejjem jogħlew, u l-effett fuq il-klima. Għalhekk ippropona li jiġu allokati aktar fondi għar-riċerka fis-settur ta' l-enerġija, filwaqt li enfasizza li l-isfida sabiex jiġu affrontati l-aspetti kritiċi fis-settur tat-trasport tista' tgħodd fuq ammont ta' fondi li huma meqjusa suffiċjenti, ekwivalenti għal EUR 4,100 miljun għall-perjodu 2007-2013. |
| --- | --- |

10.3

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, fl-opinjoni tiegħu (11) dwar s-7FP kien diġà esprima t-tħassib tiegħu kemm għall-iskarsezza mistennija tal-karburanti fossili kif ukoll għall-prezzijiet dejjem jogħlew, u l-effett fuq il-klima. Għalhekk ippropona li jiġu allokati aktar fondi għar-riċerka fis-settur ta' l-enerġija, filwaqt li enfasizza li l-isfida sabiex jiġu affrontati l-aspetti kritiċi fis-settur tat-trasport tista' tgħodd fuq ammont ta' fondi li huma meqjusa suffiċjenti, ekwivalenti għal EUR 4,100 miljun għall-perjodu 2007-2013.

11.   Garanzija tal-kompetittività ta' l-ekonomiji Ewropej u tad-disponibbiltà ta' l-enerġija bi prezzijiet aċċessibbli

| 11.1 | Il-KESE jenfasizza l-punt fundamentali ta' l-istrateġija għaż-żamma tal-kompetittività ta' l-Unjoni, li żgur hija bbażata fuq prezzijiet aċċessibbli u stabbli. It-trasporti kienu minn dejjem il-mezz indispensabbli sabiex il-merkanzija, in-nies u l-annimali jiċċaqalqu lejn is-swieq. Illum għandhom importanza vitali anki għal industrija oħra fundamentali fl-Ewropa, dik tat-turiżmu. It-tielet element ta' sostenibbiltà, dik tal-prezzijiet, hija l-aktar sfida kumplessa. Illum m'hemmx disponibbli karburanti alternattivi għal dawk fossili li jistgħu jikkompetu mal-prezzijiet taż-żejt u tal-gass naturali. Minkejja iż-żidiet reġistrati fl-aħħar snin, dawn il-prodotti jibqgħu l-aktar kompetittivi. |
| --- | --- |

11.1

Il-KESE jenfasizza l-punt fundamentali ta' l-istrateġija għaż-żamma tal-kompetittività ta' l-Unjoni, li żgur hija bbażata fuq prezzijiet aċċessibbli u stabbli. It-trasporti kienu minn dejjem il-mezz indispensabbli sabiex il-merkanzija, in-nies u l-annimali jiċċaqalqu lejn is-swieq. Illum għandhom importanza vitali anki għal industrija oħra fundamentali fl-Ewropa, dik tat-turiżmu. It-tielet element ta' sostenibbiltà, dik tal-prezzijiet, hija l-aktar sfida kumplessa. Illum m'hemmx disponibbli karburanti alternattivi għal dawk fossili li jistgħu jikkompetu mal-prezzijiet taż-żejt u tal-gass naturali. Minkejja iż-żidiet reġistrati fl-aħħar snin, dawn il-prodotti jibqgħu l-aktar kompetittivi.

| 11.2 | Madankollu filwaqt li jħeġġeġ il-proċess ta' żieda konstanti fl-użu tal-bijokarburanti u karburanti rinnovabbli oħra, iqis li jkun indispensabbli li tiżviluppa r-riċerka applikata fl-agrokarburanti tat-tieni ġenerazzjoni, li jużaw il-bijomassa ta' l-iskart u mhux ta' l-ikel, li ma jagħtux il-problemi li taw dawk ta' l-ewwel ġenerazzjoni, jiġifieri dawk li essenzjalment huma prodotti miċ-ċereali, pitravi u kanen taz-zokkor jew minn żrieragħ li jerħu ż-żejt li jintużaw għall-ikel min-nies u l-annimali (12) Il-KESE jenfasizza li fl-istima tal-prezz m'għandniex nieqfu ma' l-ispiża finali tal-prodott iżda sabiex isir paragun ġust ta' l-ispejjeż fir-rigward tal-karburanti fossili wieħed irid iqis l-internalizzazzjoni ta' l-ispejjeż esterni kollha (ħsara ambjentali, il-lokalità tas-sorsi tal-produzzjoni, l-ispejjeż tat-trasformazzjoni, konsum ta' l-ilma u l-użu ta' l-art, eċċ.). |
| --- | --- |

11.2

Madankollu filwaqt li jħeġġeġ il-proċess ta' żieda konstanti fl-użu tal-bijokarburanti u karburanti rinnovabbli oħra, iqis li jkun indispensabbli li tiżviluppa r-riċerka applikata fl-agrokarburanti tat-tieni ġenerazzjoni, li jużaw il-bijomassa ta' l-iskart u mhux ta' l-ikel, li ma jagħtux il-problemi li taw dawk ta' l-ewwel ġenerazzjoni, jiġifieri dawk li essenzjalment huma prodotti miċ-ċereali, pitravi u kanen taz-zokkor jew minn żrieragħ li jerħu ż-żejt li jintużaw għall-ikel min-nies u l-annimali (12) Il-KESE jenfasizza li fl-istima tal-prezz m'għandniex nieqfu ma' l-ispiża finali tal-prodott iżda sabiex isir paragun ġust ta' l-ispejjeż fir-rigward tal-karburanti fossili wieħed irid iqis l-internalizzazzjoni ta' l-ispejjeż esterni kollha (ħsara ambjentali, il-lokalità tas-sorsi tal-produzzjoni, l-ispejjeż tat-trasformazzjoni, konsum ta' l-ilma u l-użu ta' l-art, eċċ.).

| 11.3 | Filwaqt li tkun qiegħda ssir is-sostituzzjoni progressiva, meta ma jkunx possibbli li jsiru proċessi ta' taħlit tal-komponenti, hemm bżonn li jsir adattament progressiv u/jew bidla radikali tas-sistemi distributtivi li jqisu l-kwalità fiżika tal-prodotti l-ġodda. |
| --- | --- |

11.3

Filwaqt li tkun qiegħda ssir is-sostituzzjoni progressiva, meta ma jkunx possibbli li jsiru proċessi ta' taħlit tal-komponenti, hemm bżonn li jsir adattament progressiv u/jew bidla radikali tas-sistemi distributtivi li jqisu l-kwalità fiżika tal-prodotti l-ġodda.

| 11.4. | Filwaqt li l-KESE jappoġġja l-aspetti pożittivi ta' din l-istrateġija, huwa konxju li, speċjalment fl-ewwel fażijiet, huwa proċess li jiswa ħafna, li jista' jġib miegħu r-riskju li jnaqqas il-kompetittività tas-sistema Ewropea.Għaldaqstant jenfasizza li sabiex dan ir-riskju jkun evitat u sabiex ir-riżultati ma jiġux limitati fuq livell globali, l-Ewropa trid issir forza li tmexxi moviment li fl-aħħar mill-aħħar jinvolvi ż-żoni l-oħra ġeografiċi tal-pjaneta fl-istess direzzjoni. |
| --- | --- |

11.4.

Filwaqt li l-KESE jappoġġja l-aspetti pożittivi ta' din l-istrateġija, huwa konxju li, speċjalment fl-ewwel fażijiet, huwa proċess li jiswa ħafna, li jista' jġib miegħu r-riskju li jnaqqas il-kompetittività tas-sistema Ewropea.Għaldaqstant jenfasizza li sabiex dan ir-riskju jkun evitat u sabiex ir-riżultati ma jiġux limitati fuq livell globali, l-Ewropa trid issir forza li tmexxi moviment li fl-aħħar mill-aħħar jinvolvi ż-żoni l-oħra ġeografiċi tal-pjaneta fl-istess direzzjoni.

| 11.5 | L-investiment meħtieġ fl-enerġija alternattiva derivata mill-bijomassa, għandu bżonn ta' qafas legali stabbli, u dan jirrikjedi li d-direttivi dwar il-karburanti jadattaw għall-modalitajiet ġodda ta' produzzjoni u li jkun hemm kollaborazzjoni ċara ma' l-industrija tal-manifattura, sabiex il-proċessi ta' innovazzjoni jkunu jistgħu jimxu flimkien mal-potenzjal effettiv ta' l-industrija. L-innovazzjoni u r-riċerka fil-qasam, barra mill-proġetti definiti fil-qasam ta' 7FP, għandhom jingħataw attenzjoni partikolari fil-livell ċentrali u periferiku. |
| --- | --- |

11.5

L-investiment meħtieġ fl-enerġija alternattiva derivata mill-bijomassa, għandu bżonn ta' qafas legali stabbli, u dan jirrikjedi li d-direttivi dwar il-karburanti jadattaw għall-modalitajiet ġodda ta' produzzjoni u li jkun hemm kollaborazzjoni ċara ma' l-industrija tal-manifattura, sabiex il-proċessi ta' innovazzjoni jkunu jistgħu jimxu flimkien mal-potenzjal effettiv ta' l-industrija. L-innovazzjoni u r-riċerka fil-qasam, barra mill-proġetti definiti fil-qasam ta' 7FP, għandhom jingħataw attenzjoni partikolari fil-livell ċentrali u periferiku.

| 11.6 | Sabiex l-isforzi u l-investimenti fl-iżvilupp ta' karburanti ġodda effiċċjenti u sostenibbli ma jispiċċawx fix-xejn, hemm bżonn li ma' dawn il-proċessi jkun hemm l-inizjattivi kollha possibbli mmirati sabiex iżidu l-veloċità kummerċjali tal-vetturi, li b'hekk inaqqsu l-konsum, billi, per eżempju jsiru interventi fis-slaleb tat-toroq Ewropej li joħolqu ostakli għat-traffiku nazzjonali jew tat-traffiku fil-bliet. Il-kumpanija tat-trasport pubbliku Carris ta' Lisbona, li flimkien mat-trammijiet tradizzjonali (il-leġġendarju nru.28) għandha flotta ta' karozzi tal-linja ekoloġiċi, permezz ta' miżuri li tejbu l-veloċità kummerċjali, bħall-irduppjar tal-korsiji preferenzjali, naqqset l-emissjonijiet tas-CO2 b'1,5 %. |
| --- | --- |

11.6

Sabiex l-isforzi u l-investimenti fl-iżvilupp ta' karburanti ġodda effiċċjenti u sostenibbli ma jispiċċawx fix-xejn, hemm bżonn li ma' dawn il-proċessi jkun hemm l-inizjattivi kollha possibbli mmirati sabiex iżidu l-veloċità kummerċjali tal-vetturi, li b'hekk inaqqsu l-konsum, billi, per eżempju jsiru interventi fis-slaleb tat-toroq Ewropej li joħolqu ostakli għat-traffiku nazzjonali jew tat-traffiku fil-bliet. Il-kumpanija tat-trasport pubbliku Carris ta' Lisbona, li flimkien mat-trammijiet tradizzjonali (il-leġġendarju nru.28) għandha flotta ta' karozzi tal-linja ekoloġiċi, permezz ta' miżuri li tejbu l-veloċità kummerċjali, bħall-irduppjar tal-korsiji preferenzjali, naqqset l-emissjonijiet tas-CO2 b'1,5 %.

| 11.7 | Il-kumpanija tat-trasport Coimbra, SMTUC, ppruvat linja blu servuta minn karozzi tal-linja li jaħdmu bl-elettriku, li jiċċiroklaw fiċ-ċentru tal-belt fuq korsiji riżervati, mingħajr waqfiet partikolari u li wieħed jista' jirkibhom f'kull mument. Strixxa blu mpinġija fuq l-asfalt turi r-rotta ta' dan il-mezz li jista' jintuża wkoll minn min mhux resident u mit-turisti numerużi li dal-mezz tat-trasport effiċjenti u nadif jogħġobhom ħafna. Barra minn hekk f'Coimbra, huma apprezzati ħafna l-karozzi tal-linja li jaħdmu bil-linji ta' l-elettriku li peress li għandhom batterija supplimentari jistgħu joħorġu mill-konġestjoni tat-traffiku billi joħorġu mill-“binarji”. Dan il-mezz tat-trasport jikkombina tniġġis ta' l-ambjent u akustiku li hu baxx ħafna mal-ħajja medja tal-mezzi li hi ħafna aktar għolja, b'mod li tassorbi l-ispejjeż maġġuri ta' l-akkwist tal-bidu. |
| --- | --- |

11.7

Il-kumpanija tat-trasport Coimbra, SMTUC, ppruvat linja blu servuta minn karozzi tal-linja li jaħdmu bl-elettriku, li jiċċiroklaw fiċ-ċentru tal-belt fuq korsiji riżervati, mingħajr waqfiet partikolari u li wieħed jista' jirkibhom f'kull mument. Strixxa blu mpinġija fuq l-asfalt turi r-rotta ta' dan il-mezz li jista' jintuża wkoll minn min mhux resident u mit-turisti numerużi li dal-mezz tat-trasport effiċjenti u nadif jogħġobhom ħafna. Barra minn hekk f'Coimbra, huma apprezzati ħafna l-karozzi tal-linja li jaħdmu bil-linji ta' l-elettriku li peress li għandhom batterija supplimentari jistgħu joħorġu mill-konġestjoni tat-traffiku billi joħorġu mill-“binarji”. Dan il-mezz tat-trasport jikkombina tniġġis ta' l-ambjent u akustiku li hu baxx ħafna mal-ħajja medja tal-mezzi li hi ħafna aktar għolja, b'mod li tassorbi l-ispejjeż maġġuri ta' l-akkwist tal-bidu.

| 11.8 | Il-KESE jirrakkomanda li dawn il-mezzi tat-trasport fil-bliet jiġu inċentivati, permezz ta' miżuri fiskali adegwati (rati mnaqqsa għall-akkwist ta' mezzi ekoloġiċi jew inkella finanzjar straordinarju lill-amministrazzjonijiet lokali, prezzijiet mnaqqsa fuq il-karozzi tal-linja ekoloġiċi), it-tnedija ta' kampanji ta' sensibilizzazzjoni għall-użu ta' l-eko-bus, li għandhom jiġu żviluppati b'koordinazzjoni Ewropea, b'titjib u żieda tal-faċilitajiet tal-park-and-ride, fejn hemm bżonn li s-sigurtà titjieb u l-prezzijiet jinżammu baxxi, filwaqt li jiġu integrati ma' dawk tat-trasport fil-bliet, bħalma jseħħ f'ħafna bliet Ewropej. |
| --- | --- |

11.8

Il-KESE jirrakkomanda li dawn il-mezzi tat-trasport fil-bliet jiġu inċentivati, permezz ta' miżuri fiskali adegwati (rati mnaqqsa għall-akkwist ta' mezzi ekoloġiċi jew inkella finanzjar straordinarju lill-amministrazzjonijiet lokali, prezzijiet mnaqqsa fuq il-karozzi tal-linja ekoloġiċi), it-tnedija ta' kampanji ta' sensibilizzazzjoni għall-użu ta' l-eko-bus, li għandhom jiġu żviluppati b'koordinazzjoni Ewropea, b'titjib u żieda tal-faċilitajiet tal-park-and-ride, fejn hemm bżonn li s-sigurtà titjieb u l-prezzijiet jinżammu baxxi, filwaqt li jiġu integrati ma' dawk tat-trasport fil-bliet, bħalma jseħħ f'ħafna bliet Ewropej.

| 11.8.1 | Il-green paper “Lejn kultura ġdida għall-mobbiltà urbana” COM(2007) 551 ippreżentata mill-Kummissjoni fil-25.9.2007, taffronta dawn il-problemi u tipproponi soluzzjonijiet ta' appoġġ għal-proġetti ta' rijabilitazzjoni tat-trasport fil-bliet, permezz ta' inizjattivi ffinanzjati mill-ERDF u l-programm CIVITAS. Fil-Green Paper, il-Kummissjoni tibgħat messaġġ qawwi ħafna favur trasport ekoloġiku fil-bliet u l-KESE jaqbel ma' din il-pożizzjoni, filwaqt li jirrakkomanda li jiġu studjati inizjattivi konkreti oħra, fuq il-bażi ta' dawn l-esperjenzi pożittivi, billi tissaħħaħ il-kooperazzjoni mal-EIB u l-EBRD |
| --- | --- |

11.8.1

Il-green paper “Lejn kultura ġdida għall-mobbiltà urbana” COM(2007) 551 ippreżentata mill-Kummissjoni fil-25.9.2007, taffronta dawn il-problemi u tipproponi soluzzjonijiet ta' appoġġ għal-proġetti ta' rijabilitazzjoni tat-trasport fil-bliet, permezz ta' inizjattivi ffinanzjati mill-ERDF u l-programm CIVITAS. Fil-Green Paper, il-Kummissjoni tibgħat messaġġ qawwi ħafna favur trasport ekoloġiku fil-bliet u l-KESE jaqbel ma' din il-pożizzjoni, filwaqt li jirrakkomanda li jiġu studjati inizjattivi konkreti oħra, fuq il-bażi ta' dawn l-esperjenzi pożittivi, billi tissaħħaħ il-kooperazzjoni mal-EIB u l-EBRD

| 11.9 | Il-futur tat-trasport fil-bliet, kif diġà ntqal mill-KESE (13), jinsab żgur fil-mezzi pubbliċi. Waqt is-seduti li nżammu sabiex tinkiteb din l-Opinjoni ġew ippreżentati żewġ riċerki fl-istadju ta' esperiment: minikarozza elettrika, li tinsaq mingħajr liċenzja u karozza ċibernetika li titmexxa minn sistema kumplessa ta' kontrolli mill-bogħod, li tista' timxi fuq ċirkwiti fissi. Dawn il-karozzi jistgħu jinkrew biex wieħed idur fil-belt, forsi flok il-ħlas tan-nollijiet biex wieħed jidħol b'vetturi ingombranti u li jniġġsu. |
| --- | --- |

11.9

Il-futur tat-trasport fil-bliet, kif diġà ntqal mill-KESE (13), jinsab żgur fil-mezzi pubbliċi. Waqt is-seduti li nżammu sabiex tinkiteb din l-Opinjoni ġew ippreżentati żewġ riċerki fl-istadju ta' esperiment: minikarozza elettrika, li tinsaq mingħajr liċenzja u karozza ċibernetika li titmexxa minn sistema kumplessa ta' kontrolli mill-bogħod, li tista' timxi fuq ċirkwiti fissi. Dawn il-karozzi jistgħu jinkrew biex wieħed idur fil-belt, forsi flok il-ħlas tan-nollijiet biex wieħed jidħol b'vetturi ingombranti u li jniġġsu.

Brussell, it-13 ta' Frar 2008.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Żvilupp u promozzjoni tal-karburanti alternattivi għat-trasport fit-toroq fl-Unjoni Ewropea (ĠU C 195 tat-18.8.2006, pġ. 75-79).

1

(2)  Ibidem.

2

(3)  Konferenza dwar il-Bidla fil-Klima tan-Nazzjonijiet Uniti li saret f'Bali, f' Diċembru 2007

3

(4)  L-EFA (European Environment Agency) reċentement ippubblikat ir-rapport annwali tagħha Transport and Environment: on the way to a new common transport policy; li jivvaluta l-andament u l-effiċjenza ta' l-integrazzjoni tal-politiki ambientali fl-istrateġiji tas-settur tat-trasport.

4

Transport and Environment: on the way to a new common transport policy;

(5)  Ir-rapport huwa ppubblikat fuq is-sit: Annual European Community GHG inventoy 1990-2005 and inventory report 2007, European Environment Agency, Technical Report No 7/2007.

5

(6)  Rapport dwar ir-riperkussjonijiet ekonomiċi riċenti taż-żieda fil-prezz taż-żejt, Manuel António Dos Santos (PSE, PT).

6

(7)  Il-komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew Rapport dwar il-progress miksub fl-użu tal-bijokarburanti u karburanti oħra minn sorsi rinnovabbli fl-Istati Membri ta l-Unjoni Ewropea COM(2006)845 finali rapporteur is-Sur Iozia

7

(8)  Ecomondo — Rimini, Novembru 2006 — Ing. Giuseppe Migliaccio, ENEA.

8

(9)  It-teknoloġija kkonsolidata llum hija dik ta' l-impjanti tal-faħam midħun biċ-ċiklu klassiku tal-fwar u l-ipporċessar tal-prodotti tal-kombustjoni li joħorġu waqt il-proċess. Fil-prattika jiġi prodott il-fwar taħt pressjoni u temperaturi “konvenzjonali”li jħaddmu turbini li għadhom jinstabu ħafna. Fil-preżent jeżistu erba' tipi differenti ta' impjanti, f'ordni ta' inqas żvilupp teknoloġiku u impatt ambjentali: impjanti tal-faħam midħun superkritiċi u ultra-superkritiċi; kombustjoni f'sodda likwida; ta' gassifikazzjoni b'ċiklu kkumbinat u fl-aħħar dawk ibbażati fuq il-kombustjoni bl-ossiġnu. Illum jeżistu żewġ soluzzjonijiet, li madankollu jirrikjedu ż-żamma ġeoloġika tas-CO2; dawn huma il-kombustjoni tal-faħam f'boilers, fejn jiġi użat l-ossiġnu b'tali mod li jkun hemm konċentrazzjoni qawwija ta' CO2 fl-iżbokk, u b'hekk jonqsu l-ispejjeż tal-ġbir u s-separazzjoni; u l-impieg tat-teknoloġiji “Integrated Gasification Combined Cycles”, li jipproduċu gas sintetiku li wara jiġi trattat biex ikun ippurifikat u b'hekk jissepara l-parti kombustibbli nobbli mis-CO2.

9

2

2

2

(10)  Webber, Michael E. “The water intensity of the transitional hydrogen economy.” Environmental Research Letters, 2 (2007) 03400.

10

(11)  ĠU C 185, tat-8.8.2006, p. Rapporteur Wolf, co-rapporteur: Pezzini

11

(12)  Ara opinjoni KESE TEN/286 wara s-sessjoni plenarja ta' l-24-25 ta' Ottubru 2007.

12

(13)  ĠU C 168 ta' l-20.7.2007, pġ. 77-86.

13

---

| 25.6.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 162/62 |
| --- | --- | --- | --- |

25.6.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 162/62

---

Opinjoni Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropewdwar L-effiċjenza enerġetika tal-bini — il-kontribut ta' l-utenti (opinjoni esplorattiva)

(2008/C 162/13)

Nhar is-16 ta' Mejju 2007, il-Kummissjoni ddeċidiet, b'konformità ma' l-Artikolu 262 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, dwar:

L-effiċjenza enerġetika tal-bini — Kontribut ta' l-utenti

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà ta' l-Informazzjoni, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it- 23 ta' Jannar 2008. Ir-rapporteur kien is-Sur Pezzini.

Matul l-442 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet it-13 u l-14 ta' Frar 2008 (seduta ta' l-14 ta' Frar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni b'195 voti favur, u astensjoni waħda.

1.   Konklużjonijiet

| 1.1 | Il-Kumitat jagħraf li l-prestazzjoni enerġetika hija fondamentali għall-ħarsien tal-klima u ż-żamma ta' l-impenn li l-UE ħadet fi Kyoto u tal-limiti l-ġodda li ġew stabbiliti mill-Kunsill Ewropew f'Marzu 2007, sabiex jonqsu l-emissjonijiet u jirrakkomanda li jiżdiedu l-inizjattivi mmirati lejn il-konsumaturi. |
| --- | --- |

1.1

Il-Kumitat jagħraf li l-prestazzjoni enerġetika hija fondamentali għall-ħarsien tal-klima u ż-żamma ta' l-impenn li l-UE ħadet fi Kyoto u tal-limiti l-ġodda li ġew stabbiliti mill-Kunsill Ewropew f'Marzu 2007, sabiex jonqsu l-emissjonijiet u jirrakkomanda li jiżdiedu l-inizjattivi mmirati lejn il-konsumaturi.

| 1.2 | Il-Kumitat huwa konvint li hemm potenzjal kbir ta' frankar ta' l-elettriku fil-kostruzzjoni, speċjalment fejn jidħol il-konsum għal: tisħin, tkessieħ, tħaddim ta' muturi u dawl, barra mit-tekniki ta' insulazzjoni, fil-fażi tad-disinn u ta' l-użu ta' l-immobbli. |
| --- | --- |

1.2

Il-Kumitat huwa konvint li hemm potenzjal kbir ta' frankar ta' l-elettriku fil-kostruzzjoni, speċjalment fejn jidħol il-konsum għal: tisħin, tkessieħ, tħaddim ta' muturi u dawl, barra mit-tekniki ta' insulazzjoni, fil-fażi tad-disinn u ta' l-użu ta' l-immobbli.

| 1.3 | Fit-tfassil ta' miżuri biex itejbu l-effiċjenza enerġetika hemm bżonn li jiġu kkunsidrati l-vantaġġi li jinkisbu permezz ta' l-użu mifrux ta' innovazzjonijiet fit-teknoloġiji, li jkunu effiċjenti mill-aspett ta' spejjeż u benefiċċji, li jippermettu lill-utenti li jieħdu deċiżjonijiet li huma informati aħjar, dwar il-konsum individwali tagħhom ta' l-enerġija. |
| --- | --- |

1.3

Fit-tfassil ta' miżuri biex itejbu l-effiċjenza enerġetika hemm bżonn li jiġu kkunsidrati l-vantaġġi li jinkisbu permezz ta' l-użu mifrux ta' innovazzjonijiet fit-teknoloġiji, li jkunu effiċjenti mill-aspett ta' spejjeż u benefiċċji, li jippermettu lill-utenti li jieħdu deċiżjonijiet li huma informati aħjar, dwar il-konsum individwali tagħhom ta' l-enerġija.

| 1.4 | Il-Kumitat iqis li huwa essenzjali għall-utenti, li jiġu ffaċċjati b'mod aktar dirett il-problemi ta' l-informazzjoni u ta' l-iffinanzjar, sabiex jiġu żviluppati metodi innovattivi: huwa indispensabbli li l-proprejtarji u dawk li qegħdin jikru ma jqisux dawn il-miżuri komunitarji ġodda bħala taxxa ġdida li qed tiġi imposta fuq xi beni primarju bħalma hi d-dar |
| --- | --- |

1.4

Il-Kumitat iqis li huwa essenzjali għall-utenti, li jiġu ffaċċjati b'mod aktar dirett il-problemi ta' l-informazzjoni u ta' l-iffinanzjar, sabiex jiġu żviluppati metodi innovattivi: huwa indispensabbli li l-proprejtarji u dawk li qegħdin jikru ma jqisux dawn il-miżuri komunitarji ġodda bħala taxxa ġdida li qed tiġi imposta fuq xi beni primarju bħalma hi d-dar

| 1.5 | Skond il-Kumitat hemm bżonn li jiġu identifikati stimoli kulturali u inċentivi ġodda, min-naħa sabiex jikkumpensaw l-ispejjeż akbar, u min-naħa l-oħra, biex jikber l-interess -:






  — | fir-riċerka fid-disinn; |
| --- | --- | --- |

1.5

Skond il-Kumitat hemm bżonn li jiġu identifikati stimoli kulturali u inċentivi ġodda, min-naħa sabiex jikkumpensaw l-ispejjeż akbar, u min-naħa l-oħra, biex jikber l-interess -:

—

fir-riċerka fid-disinn;

| — | fir-reviżjoni tal-metodi ta' kostruzzjoni; |
| --- | --- |

—

fir-reviżjoni tal-metodi ta' kostruzzjoni;

| — | fl-użu ta' materjali aħjar li għandhom jiġu introdotti fil-proċess tal-kostruzzjoni u |
| --- | --- |

—

fl-użu ta' materjali aħjar li għandhom jiġu introdotti fil-proċess tal-kostruzzjoni u

| — | f'soluzzjonijiet ġodda strutturali. |
| --- | --- |

—

f'soluzzjonijiet ġodda strutturali.

| 1.6 | Il-Kumitat iqis li l-ħidma tas-CEN trid titħaffef, b'konformità mal-mandat tal-Kummissjoni, li jipprevedi li jiġu stabbiliti livelli armonizzati ta' kejl tal-konsum enerġetiku għall-bini eżistenti, il-bini l-ġdid, barra minn livelli uniformi għaċ-ċertifikazzjoni u għall-proċeduri ta' l-ispezzjoni. |
| --- | --- |

1.6

Il-Kumitat iqis li l-ħidma tas-CEN trid titħaffef, b'konformità mal-mandat tal-Kummissjoni, li jipprevedi li jiġu stabbiliti livelli armonizzati ta' kejl tal-konsum enerġetiku għall-bini eżistenti, il-bini l-ġdid, barra minn livelli uniformi għaċ-ċertifikazzjoni u għall-proċeduri ta' l-ispezzjoni.

| 1.7 | Il-Kumitat jisħaq fuq l-importanza li jiġu evitati limitazzjonijiet li m'humiex sostenibbli għall-Istati. Membri minħabba fil-kompetizzjoni internazzjonali u li ma jintefgħux piżijiet żejda, meta mqabbla mal-mezzi li għandhom, fuq il-proprjetarji li jikru jew li jgħixu f'dar li hi tagħhom. |
| --- | --- |

1.7

Il-Kumitat jisħaq fuq l-importanza li jiġu evitati limitazzjonijiet li m'humiex sostenibbli għall-Istati. Membri minħabba fil-kompetizzjoni internazzjonali u li ma jintefgħux piżijiet żejda, meta mqabbla mal-mezzi li għandhom, fuq il-proprjetarji li jikru jew li jgħixu f'dar li hi tagħhom.

| 1.8 | L-obbligi u l-piżijiet li jiġu mill-proċess ta' ċertifikazzjoni jridu, skond il-Kumitat, jiġu akkumpanjati minn programmi pubbliċi ta' promozzjoni, sabiex ikun hemm garanzija ta' aċċess ekwu għat-titjib fil-prestazzjoni enerġetika, b'mod partikolari fil-każ tal-bini li jintuża bħala residenza, mibni jew mmexxi fil-kuntest tal-politika soċjali u ta' blokkijiet ta' appartamenti speċjalment fl-Istati Membri l-ġodda, fejn ħafna mill-blokkijiet ta' appartamenti huma bini ta' tip standardizzat; għal dan it-tip ta' bini, ċertifikati standardizzati jistgħu jintużaw. |
| --- | --- |

1.8

L-obbligi u l-piżijiet li jiġu mill-proċess ta' ċertifikazzjoni jridu, skond il-Kumitat, jiġu akkumpanjati minn programmi pubbliċi ta' promozzjoni, sabiex ikun hemm garanzija ta' aċċess ekwu għat-titjib fil-prestazzjoni enerġetika, b'mod partikolari fil-każ tal-bini li jintuża bħala residenza, mibni jew mmexxi fil-kuntest tal-politika soċjali u ta' blokkijiet ta' appartamenti speċjalment fl-Istati Membri l-ġodda, fejn ħafna mill-blokkijiet ta' appartamenti huma bini ta' tip standardizzat; għal dan it-tip ta' bini, ċertifikati standardizzati jistgħu jintużaw.

| 1.9 | Il-Kumitat iqis li huwa importanti li jiġu żviluppati inizjattivi komunitarji bl-iskop li jarmonizzaw l-attivitajiet ta' l-Istati Membri fir-rigward tal-prestazzjoni enerġetika, sabiex isir pass 'il quddiem lejn koerenza ikbar fl-Ewropa fir-rigward tal-kundizzjonijiet lokali. |
| --- | --- |

1.9

Il-Kumitat iqis li huwa importanti li jiġu żviluppati inizjattivi komunitarji bl-iskop li jarmonizzaw l-attivitajiet ta' l-Istati Membri fir-rigward tal-prestazzjoni enerġetika, sabiex isir pass 'il quddiem lejn koerenza ikbar fl-Ewropa fir-rigward tal-kundizzjonijiet lokali.

| 1.10 | Il-Kumitat jirrakkomanda xi miżuri li jistgħu jgħinu sabiex l-effiċjenza enerġetika tiġi promossa ma' l-utenti b'mod ġenerali u fil-bini b'mod partikolari:






  — | pariri b'xejn dwar l-użu ta' l-enerġija u finanzjament pubbliku ta' l-istudji tal-fattibbiltà; |
| --- | --- | --- |

1.10

Il-Kumitat jirrakkomanda xi miżuri li jistgħu jgħinu sabiex l-effiċjenza enerġetika tiġi promossa ma' l-utenti b'mod ġenerali u fil-bini b'mod partikolari:

—

pariri b'xejn dwar l-użu ta' l-enerġija u finanzjament pubbliku ta' l-istudji tal-fattibbiltà;

| — | krediti fiskali u/jew sussidji li jippermettu li jsir “awditjar ta' l-użu ta' l-enerġija”; |
| --- | --- |

—

krediti fiskali u/jew sussidji li jippermettu li jsir “awditjar ta' l-użu ta' l-enerġija”;

| — | ħelsien mit-taxxa għall-konsum ta' l-enerġija għat-tisħin, l-elettriku u t-tħaddim ta' muturi, u inċentivi ta' natura ekonomika u roħs jew rimborż għax-xiri ta' teknoloġiji effiċjenti mil-lat enerġetiku u ambjentali jew għall-installazzjoni ta' insulazzjoni aħjar għas-sħana f'bini eżistenti; |
| --- | --- |

—

ħelsien mit-taxxa għall-konsum ta' l-enerġija għat-tisħin, l-elettriku u t-tħaddim ta' muturi, u inċentivi ta' natura ekonomika u roħs jew rimborż għax-xiri ta' teknoloġiji effiċjenti mil-lat enerġetiku u ambjentali jew għall-installazzjoni ta' insulazzjoni aħjar għas-sħana f'bini eżistenti;

| — | self b'rati baxxi ta' l-interessi għax-xiri ta' tagħmir u impjanti effiċjenti fl-użu ta' l-enerġija (per eżempju boilers li jaħdmu bil-kondensazzjoni, termostati individwali...) u self b'rati baxxi ta' l-interessi għal xogħolijiet permezz ta' l-ESCOs (1); |
| --- | --- |

—

self b'rati baxxi ta' l-interessi għax-xiri ta' tagħmir u impjanti effiċjenti fl-użu ta' l-enerġija (per eżempju boilers li jaħdmu bil-kondensazzjoni, termostati individwali...) u self b'rati baxxi ta' l-interessi għal xogħolijiet permezz ta' l-ESCOs (1);

| — | għajnuna jew tnaqqis fiskali għall-investimenti f'attivitajiet ta' riċerka u żvilupp jew fi proġetti pilota, bl-iskop li tiġi promossa d-disseminazzjoni tat-teknoloġiji l-ġodda mmirati li jtejbu l-effiċjenza enerġetika fil-bini, billi jiġu sfruttati l-possibbiltajiet li joffru is-7PQ għar-riċerka u l-iżvilupp teknoloġiku, il-Programm ta' Qafas għall-Kompetittività u l-Innovazzjoni (CIP 2007-13), il-programm LIFE + u l-fondi strutturali u ta' koeżjoni, |
| --- | --- |

—

għajnuna jew tnaqqis fiskali għall-investimenti f'attivitajiet ta' riċerka u żvilupp jew fi proġetti pilota, bl-iskop li tiġi promossa d-disseminazzjoni tat-teknoloġiji l-ġodda mmirati li jtejbu l-effiċjenza enerġetika fil-bini, billi jiġu sfruttati l-possibbiltajiet li joffru is-7PQ għar-riċerka u l-iżvilupp teknoloġiku, il-Programm ta' Qafas għall-Kompetittività u l-Innovazzjoni (CIP 2007-13), il-programm LIFE + u l-fondi strutturali u ta' koeżjoni,

| — | self mill-BEI, speċjalment għar-ristrutturar sostenibbli ta' bini pubbliku jew fis-servizz pubbliku ta' daqs kbir u li qiegħed jiqdiem u għall-abitazzjonijiet soċjali, |
| --- | --- |

—

self mill-BEI, speċjalment għar-ristrutturar sostenibbli ta' bini pubbliku jew fis-servizz pubbliku ta' daqs kbir u li qiegħed jiqdiem u għall-abitazzjonijiet soċjali,

| — | għajnuna għall-familji li għandhom dħul baxx u għall-pensjonanti sabiex itejbu l-effiċjenza enerġetika ta' l-abitazzjoni u self fit-tul b'rati ta' interessi baxxi, sabiex itejbu l-effiċjenza enerġetika tal-bini, |
| --- | --- |

—

għajnuna għall-familji li għandhom dħul baxx u għall-pensjonanti sabiex itejbu l-effiċjenza enerġetika ta' l-abitazzjoni u self fit-tul b'rati ta' interessi baxxi, sabiex itejbu l-effiċjenza enerġetika tal-bini,

| — | pakketti standard ta' servizzi bi prezz fiss għal manutenzjoni regolari minn persunal kwalifikat ta' boilers u installazzjonijiet ta' l-arja kkondizzjonata ċentralizzati, |
| --- | --- |

—

pakketti standard ta' servizzi bi prezz fiss għal manutenzjoni regolari minn persunal kwalifikat ta' boilers u installazzjonijiet ta' l-arja kkondizzjonata ċentralizzati,

| — | il-ħolqien ta' sit web komunitarju, b'links mas-siti nazzjonali li jintlaħaq faċilment mill-utenti, |
| --- | --- |

—

il-ħolqien ta' sit web komunitarju, b'links mas-siti nazzjonali li jintlaħaq faċilment mill-utenti,

| — | il-ħolqien ta' materjal didattiku Ewropew, fil-lingwi kollha ta' l-UE, immirat lejn il-gruppi professjonali varji kkonċernati, dwar il-ħruġ ta' Liċenzja Ewropea tad-Dar (2), |
| --- | --- |

—

il-ħolqien ta' materjal didattiku Ewropew, fil-lingwi kollha ta' l-UE, immirat lejn il-gruppi professjonali varji kkonċernati, dwar il-ħruġ ta' Liċenzja Ewropea tad-Dar (2),

| — | l-inklużjoni ta' temi ta' prijorità relatati ma' l-edukazzjoni fil-programmi komunitarji rilevanti: — Il-programm ta' edukazzjoni ta' l-Unjoni Ewropea; is-7PQ għar-riċerka u l-iżvilupp teknoloġiku; is-6 Marie Curie; BEI; l-Universitajiet, |
| --- | --- |

—

l-inklużjoni ta' temi ta' prijorità relatati ma' l-edukazzjoni fil-programmi komunitarji rilevanti: — Il-programm ta' edukazzjoni ta' l-Unjoni Ewropea; is-7PQ għar-riċerka u l-iżvilupp teknoloġiku; is-6 Marie Curie; BEI; l-Universitajiet,

| — | l-inklużjoni ta' materjal didattiku għall-iskejjel ta' kull livell u grad, għall-assoċjazzjonijiet professjonali u t-trejdjunjins, għall-konsumaturi u l-organizzazzjonijiet tagħhom. |
| --- | --- |

—

l-inklużjoni ta' materjal didattiku għall-iskejjel ta' kull livell u grad, għall-assoċjazzjonijiet professjonali u t-trejdjunjins, għall-konsumaturi u l-organizzazzjonijiet tagħhom.

| 1.11 | Mill-perspettiva tal-konsumatur hemm bżonn, fil-fehma tal-Kumitat, li wieħed jikkunsidra l-elementi li jfixklu l-promozzjoni u l-implimentazzjoni ta' l-effiċjenza enerġetika tal-bini fl-Ewropa: diffikultajiet tekniċi, ekonomiċi, finanzjarji, legali, amministrattivi u burokratiċi, istituzzjonali u tat-tmexxija, dawk marbuta ma' l-imġiba soċjali u tfixkil minħabba f'nuqqas ta' aproċċ integrat (żbilanċji fit-tisħin u l-ikkondizzjonar ta' l-arja, nuqqas ta' konsiderazzjoni tal-faxxi klimatiċi,...). |
| --- | --- |

1.11

Mill-perspettiva tal-konsumatur hemm bżonn, fil-fehma tal-Kumitat, li wieħed jikkunsidra l-elementi li jfixklu l-promozzjoni u l-implimentazzjoni ta' l-effiċjenza enerġetika tal-bini fl-Ewropa: diffikultajiet tekniċi, ekonomiċi, finanzjarji, legali, amministrattivi u burokratiċi, istituzzjonali u tat-tmexxija, dawk marbuta ma' l-imġiba soċjali u tfixkil minħabba f'nuqqas ta' aproċċ integrat (żbilanċji fit-tisħin u l-ikkondizzjonar ta' l-arja, nuqqas ta' konsiderazzjoni tal-faxxi klimatiċi,...).

2.   Introduzzjoni

| 2.1 | Fil-konklużjonijiet tas-summit ta' Brussell tat-8 u d-9 ta' Marzu 2007, il-Kunsill Ewropew,saħaq fuq “il-ħtieġa li tiżdied l-effiċjenza fl-enerġija fl-UE biex jinkiseb l-objettiv ta' ffrankar ta' 20 % tal-konsum ta' l-enerġija ta' l-UE meta mqabbel ma' projezzjonijiet għall-2020”, u individwa bħala oqsma prioritarji “l-imġiba effiċjenti fl-enerġija u li tiffranka l-enerġija mill-konsumaturi ta' l-enerġija, teknoloġija u innovazzjonijiet ta' l-enerġija u l-iffrankar ta' l-enerġija mill-bini”. |
| --- | --- |

2.1

Fil-konklużjonijiet tas-summit ta' Brussell tat-8 u d-9 ta' Marzu 2007, il-Kunsill Ewropew,saħaq fuq “il-ħtieġa li tiżdied l-effiċjenza fl-enerġija fl-UE biex jinkiseb l-objettiv ta' ffrankar ta' 20 % tal-konsum ta' l-enerġija ta' l-UE meta mqabbel ma' projezzjonijiet għall-2020”, u individwa bħala oqsma prioritarji “l-imġiba effiċjenti fl-enerġija u li tiffranka l-enerġija mill-konsumaturi ta' l-enerġija, teknoloġija u innovazzjonijiet ta' l-enerġija u l-iffrankar ta' l-enerġija mill-bini”.

| 2.1.1 | Il-kwistjoni ta' l-effiċjenza enerġetika tal-bini tidħol fil-qafas ta' l-inizjattivi tal-Komunità li jirrigwardaw il-bidla fil-klima (impenn li ttieħed mal-Protokoll ta' Kyoto) u s-sigurtà tal-provvista, b'mod partikolari fil-kuntest tal-Green Papers dwar is-sigurtà tal-provvista ta' l-enerġija u l-effiċjenza enerġetika, li dwarhom il-Kumitat esprima ruħhu f'diversi okkażjonijiet (3). |
| --- | --- |

2.1.1

Il-kwistjoni ta' l-effiċjenza enerġetika tal-bini tidħol fil-qafas ta' l-inizjattivi tal-Komunità li jirrigwardaw il-bidla fil-klima (impenn li ttieħed mal-Protokoll ta' Kyoto) u s-sigurtà tal-provvista, b'mod partikolari fil-kuntest tal-Green Papers dwar is-sigurtà tal-provvista ta' l-enerġija u l-effiċjenza enerġetika, li dwarhom il-Kumitat esprima ruħhu f'diversi okkażjonijiet (3).

| 2.1.2 | Il-konsum ta' l-enerġija għas-servizzi konnessi mal-bini, huwa ta' madwar 40 % (4)tal-konsum ta' l-enerġija fl-UE. |
| --- | --- |

2.1.2

Il-konsum ta' l-enerġija għas-servizzi konnessi mal-bini, huwa ta' madwar 40 % (4)tal-konsum ta' l-enerġija fl-UE.

| 2.1.3 | Il-konsum medju tad-djar f'ħafna reġjuni Ewropej huwa ta' 180 kWh/m2/sena għas-sħana biss. Dan juri li l-bini f'ħafna pajjiżi Ewropej huwa partikolarment “fqir” f'dak li jirrigwarda l-effiċjenza enerġetika. |
| --- | --- |

2.1.3

Il-konsum medju tad-djar f'ħafna reġjuni Ewropej huwa ta' 180 kWh/m2/sena għas-sħana biss. Dan juri li l-bini f'ħafna pajjiżi Ewropej huwa partikolarment “fqir” f'dak li jirrigwarda l-effiċjenza enerġetika.

| 2.1.4 | Dan hu minħabba diversi fatturi. Minn banda, in-nuqqas ta' għarfien min-naħa tal-konsumaturi tad-diffikultajiet li dejjem qegħdin jikbru biex tinkiseb l-enerġija bi prezzijiet raġjonevoli; mill-banda l-oħra, it-tendenza fost il-periti, ta' l-intrapriżi tal-bini u l-ammont kbir ta' intraprendituri żgħar li jaħdmu fil-bini (5) li jibnu mingħajr ma jagħtu ħafna kas ta' l-effiċjenza enerġetika u li jibnu b'mod li hu ambjentalment san u li jagħtu aktar importanza lill-aspetti ta' l-estetika u l-moda li tgħaddi, bħal fil-kwalità ta' l-ippavimentar, il-lussu tat-tagħmir tal-ħasil, il-ġmiel, faċċċati miksija bil-ħġieġ, it-tip ta' materjal u d-daqs tat-twieqi. |
| --- | --- |

2.1.4

Dan hu minħabba diversi fatturi. Minn banda, in-nuqqas ta' għarfien min-naħa tal-konsumaturi tad-diffikultajiet li dejjem qegħdin jikbru biex tinkiseb l-enerġija bi prezzijiet raġjonevoli; mill-banda l-oħra, it-tendenza fost il-periti, ta' l-intrapriżi tal-bini u l-ammont kbir ta' intraprendituri żgħar li jaħdmu fil-bini (5) li jibnu mingħajr ma jagħtu ħafna kas ta' l-effiċjenza enerġetika u li jibnu b'mod li hu ambjentalment san u li jagħtu aktar importanza lill-aspetti ta' l-estetika u l-moda li tgħaddi, bħal fil-kwalità ta' l-ippavimentar, il-lussu tat-tagħmir tal-ħasil, il-ġmiel, faċċċati miksija bil-ħġieġ, it-tip ta' materjal u d-daqs tat-twieqi.

| 2.1.4.1 | Barra minn hekk, ta' min wieħed jinnota n-nuqqas ta' kuxjenza li teżisti fost l-entitatjiet amministrattivi, b'mod partikolari fl-uffiċċji ta' l-inġinerija tal-kunsilli lokali u l-awtoritajiet tas-saħħa pubblika, dwar il-ħtieġa li jikkontrollaw il-konsum enerġetiku fil-bini li huma jkunu qed jeżaminaw biex jaraw humiex abitabbli, inkella m'humiex informati biżżejjed. |
| --- | --- |

2.1.4.1

Barra minn hekk, ta' min wieħed jinnota n-nuqqas ta' kuxjenza li teżisti fost l-entitatjiet amministrattivi, b'mod partikolari fl-uffiċċji ta' l-inġinerija tal-kunsilli lokali u l-awtoritajiet tas-saħħa pubblika, dwar il-ħtieġa li jikkontrollaw il-konsum enerġetiku fil-bini li huma jkunu qed jeżaminaw biex jaraw humiex abitabbli, inkella m'humiex informati biżżejjed.

| 2.1.4.2 | Madankollu, għall-kuntrarju ta' dak li jaħsbu ħafna nies, jeżistu possibbiltajiet kbar li wieħed iżid l-effiċjenza fil-konsum ta' l-enerġija, mhux biss fil-bini l-ġdid, iżda wkoll fil-bini li diġà jeżisti, u b'mod partikolari fil-blokkijiet ta' appartamenti fil-bliet (6). |
| --- | --- |

2.1.4.2

Madankollu, għall-kuntrarju ta' dak li jaħsbu ħafna nies, jeżistu possibbiltajiet kbar li wieħed iżid l-effiċjenza fil-konsum ta' l-enerġija, mhux biss fil-bini l-ġdid, iżda wkoll fil-bini li diġà jeżisti, u b'mod partikolari fil-blokkijiet ta' appartamenti fil-bliet (6).

| 2.1.5 | F'dak li jirrigwarda r-rinnovament ta' l-infrastrutturi li jeżistu, huma importanti l-kuntratti li jistgħu jsiru ma' l-ESCOs (l-Energy Service Companies), għaliex dawn jieħdu ħsieb li jagħmlu t-titjib li hemm bżonn fil-bini eżistenti sabiex jiffrankaw, xi drabi b'mod notevoli, fuq il-kont ta' l-enerġija. Il-kumpanija titħallas bil-flus li tkun iffrankat permezz tat-tnaqqis fil-konsum (7). |
| --- | --- |

2.1.5

F'dak li jirrigwarda r-rinnovament ta' l-infrastrutturi li jeżistu, huma importanti l-kuntratti li jistgħu jsiru ma' l-ESCOs (l-Energy Service Companies), għaliex dawn jieħdu ħsieb li jagħmlu t-titjib li hemm bżonn fil-bini eżistenti sabiex jiffrankaw, xi drabi b'mod notevoli, fuq il-kont ta' l-enerġija. Il-kumpanija titħallas bil-flus li tkun iffrankat permezz tat-tnaqqis fil-konsum (7).

| 2.1.6 | Barra minn hekk, jistgħu jittieħdu diversi miżuri ta' ristrutturazzjonijiet fuq skala żgħira, bħal per eżempju persjani fuq in-naħa ta' barra tat-twieqi, l-installazzjoni ta' smart meters li jippermettu lill-konsumaturi li f'kull ħin ikunu jafu x'inhu l-konsum tagħhom; jew ta' sistemi ta' produzzjoni ta' misħun bil-gass (top boxes), li jippermettu li l-ispejjeż u l-emissjonijiet ta' gassijiet velenużi jonqsu b'40 %. Jidhru li huma effiċjenti ħafna wkoll il-mikro-sistemi ta' ventilazzjoni ta' l-arja ġewwa l-appartamenti, filwaqt li t-tip ta' materjal użat, per eżempju għal ħajt vertikali trasparenti (twieqi), jista' jnaqqas it-telf tas-sħana f'appartament b'ta' l-anqas 20 % (8). L-użu ta' tekniċi li jiffrankaw l-ilma fid-dranaġġ ukoll inaqqsu mill-konsum ta' l-enerġija. Huwa importanti ħafna għall-konsumaturi li jkunu jistgħu iqabblu l-konsum tagħhom ta' l-enerġija għat-tisħin. Dawk li jfornu l-enerġija għandhom jispeċifikaw x'inhi t-temperatura medja għall-post relevanti għax-xahar li qiegħed jiġi kkunsidrat, fil-kont li jibagħtu lill-konsumaturi, flimkien ma' dak għall-istess xahar tas-sena ta' qabel. B'hekk tul is-snin, il-konsumaturi jkunu jistgħu jagħrfu l-bidliet marbuta mal-klima u l-impatt li għandhom fuq il-konsum ta' l-enerġija tagħhom stess. |
| --- | --- |

2.1.6

Barra minn hekk, jistgħu jittieħdu diversi miżuri ta' ristrutturazzjonijiet fuq skala żgħira, bħal per eżempju persjani fuq in-naħa ta' barra tat-twieqi, l-installazzjoni ta' smart meters li jippermettu lill-konsumaturi li f'kull ħin ikunu jafu x'inhu l-konsum tagħhom; jew ta' sistemi ta' produzzjoni ta' misħun bil-gass (top boxes), li jippermettu li l-ispejjeż u l-emissjonijiet ta' gassijiet velenużi jonqsu b'40 %. Jidhru li huma effiċjenti ħafna wkoll il-mikro-sistemi ta' ventilazzjoni ta' l-arja ġewwa l-appartamenti, filwaqt li t-tip ta' materjal użat, per eżempju għal ħajt vertikali trasparenti (twieqi), jista' jnaqqas it-telf tas-sħana f'appartament b'ta' l-anqas 20 % (8). L-użu ta' tekniċi li jiffrankaw l-ilma fid-dranaġġ ukoll inaqqsu mill-konsum ta' l-enerġija. Huwa importanti ħafna għall-konsumaturi li jkunu jistgħu iqabblu l-konsum tagħhom ta' l-enerġija għat-tisħin. Dawk li jfornu l-enerġija għandhom jispeċifikaw x'inhi t-temperatura medja għall-post relevanti għax-xahar li qiegħed jiġi kkunsidrat, fil-kont li jibagħtu lill-konsumaturi, flimkien ma' dak għall-istess xahar tas-sena ta' qabel. B'hekk tul is-snin, il-konsumaturi jkunu jistgħu jagħrfu l-bidliet marbuta mal-klima u l-impatt li għandhom fuq il-konsum ta' l-enerġija tagħhom stess.

| 2.1.7 | Il-KESE huwa konvint li huwa possibbli li jista' jiġi ffrankat ħafna permezz ta' inizjattivi f'dan is-settur, biex b'hekk isir kontribut lejn l-objettivi marbuta mal-bidliet klimatiċi u s-sigurtà fil-provvista enerġetika. Peress li l-ispazju ta' manuvra huwa relattivament limitat, biex wieħed ikun jista' jerġa jaġixxi fi żmien qasir jew medju, fuq il-kundizzjonijiet tal-provvista ta' l-enerġija, hemm bżonn li l-utenti jiġu influwenzati, jiġifieri:






  — | titjib fl-effiċjenza ta' l-użu aħħari ta' l-enerġija, |
| --- | --- | --- |

2.1.7

Il-KESE huwa konvint li huwa possibbli li jista' jiġi ffrankat ħafna permezz ta' inizjattivi f'dan is-settur, biex b'hekk isir kontribut lejn l-objettivi marbuta mal-bidliet klimatiċi u s-sigurtà fil-provvista enerġetika. Peress li l-ispazju ta' manuvra huwa relattivament limitat, biex wieħed ikun jista' jerġa jaġixxi fi żmien qasir jew medju, fuq il-kundizzjonijiet tal-provvista ta' l-enerġija, hemm bżonn li l-utenti jiġu influwenzati, jiġifieri:

—

titjib fl-effiċjenza ta' l-użu aħħari ta' l-enerġija,

| — | kontroll tat-talba għall-enerġija, |
| --- | --- |

—

kontroll tat-talba għall-enerġija,

| — | promozzjoni tal-produzzjoni ta' l-enerġija rinnovabbli (9) |
| --- | --- |

—

promozzjoni tal-produzzjoni ta' l-enerġija rinnovabbli (9)

| — | titjib fil-ġestjoni ta' l-enerġija, bbażat ħafna fuq l-awto-kontroll. |
| --- | --- |

—

titjib fil-ġestjoni ta' l-enerġija, bbażat ħafna fuq l-awto-kontroll.

| 2.1.8 | Il-fatturi li jfixklu milli jiġu ffrankati u jintużaw b'mod differenti r-riżorsi ta' l-enerġija, huma ta' natura varja:






  — | l-approċċ kulturali, |
| --- | --- | --- |

2.1.8

Il-fatturi li jfixklu milli jiġu ffrankati u jintużaw b'mod differenti r-riżorsi ta' l-enerġija, huma ta' natura varja:

—

l-approċċ kulturali,

| — | id-diffikultajiet sabiex titmexxa l-bidla, |
| --- | --- |

—

id-diffikultajiet sabiex titmexxa l-bidla,

| — | in-nuqqas ta' għarfien tan-Know-how, |
| --- | --- |

—

in-nuqqas ta' għarfien tan-Know-how,

| — | n-nuqqasijiet fil-politika fiskali, |
| --- | --- |

—

n-nuqqasijiet fil-politika fiskali,

| — | n-nuqqas ta' sħubijiet imprenditorjali, |
| --- | --- |

—

n-nuqqas ta' sħubijiet imprenditorjali,

| — | n-nuqqas ta' informazzjoni. |
| --- | --- |

—

n-nuqqas ta' informazzjoni.

| 2.1.9 | Fil-kostruzzjoni hemm potenzjal kbir ta' frankar ta' l-enerġija, speċjalment fejn jidħol il-konsum għat-tisħin, it- tħaddim ta' muturi u d-dawl, fil-fażi ta' l-użu ta' l-immobbli. Dan jidher f'dak li nsejħulu bini passiv (10), li jippermetti li jiġu sftruttati l-opportunitajiet kbar ta' frankar, biex b'hekk jagħti spinta qawwija lill-innovazzjoni u l-kompetittività tal-Komunità, minħabba fl-attenzjoni li dejjem tiżdied għall-iżvilupp u l-użu ta' teknoloġiji ġodda, li huma aktar effiċjenti fl-użu ta' l-enerġija. |
| --- | --- |

2.1.9

Fil-kostruzzjoni hemm potenzjal kbir ta' frankar ta' l-enerġija, speċjalment fejn jidħol il-konsum għat-tisħin, it- tħaddim ta' muturi u d-dawl, fil-fażi ta' l-użu ta' l-immobbli. Dan jidher f'dak li nsejħulu bini passiv (10), li jippermetti li jiġu sftruttati l-opportunitajiet kbar ta' frankar, biex b'hekk jagħti spinta qawwija lill-innovazzjoni u l-kompetittività tal-Komunità, minħabba fl-attenzjoni li dejjem tiżdied għall-iżvilupp u l-użu ta' teknoloġiji ġodda, li huma aktar effiċjenti fl-użu ta' l-enerġija.

| 2.1.10 | L-iskopijiet strateġiċi tal-politika enerġetika jimmiraw li:






  — | jnaqqsu l-emissjonijiet li jniġġsu u li jbiddlu l-klima, fir-rispett tal-partikolaritajiet ta' l-ambjent u t-territorju, |
| --- | --- | --- |

2.1.10

L-iskopijiet strateġiċi tal-politika enerġetika jimmiraw li:

—

jnaqqsu l-emissjonijiet li jniġġsu u li jbiddlu l-klima, fir-rispett tal-partikolaritajiet ta' l-ambjent u t-territorju,

| — | jippromovu t-tkabbir tal-kompetittività tas-sistema immobbiljari, ta' l-industrija u tat-teknoloġiji l-ġodda ta' l-enerġija. |
| --- | --- |

—

jippromovu t-tkabbir tal-kompetittività tas-sistema immobbiljari, ta' l-industrija u tat-teknoloġiji l-ġodda ta' l-enerġija.

| — | tingħata attenzjoni lill-aspetti soċjali u ta' ħarsien tas-saħħa taċ-ċittadini marbuta mal-politiki ta' l-enerġija. |
| --- | --- |

—

tingħata attenzjoni lill-aspetti soċjali u ta' ħarsien tas-saħħa taċ-ċittadini marbuta mal-politiki ta' l-enerġija.

| 2.1.11 | Mill-banda l-oħra, fit-tfassil ta' miżuri li jtejbu l-effiċjenza enerġetika hemm bżonn li jiġu kkunsidrati l-vantaġġi li jinkisbu permezz ta' l-użu mifrux ta' innovazzjonijiet fit-teknoloġiji, li jkunu effiċjenti mill-lat ta' spejjeż u benefiċċji. Jekk l-utenti jkollhom għad-dispożizzjoni tagħhom informazzjoni biżżejjed, ikunu jistgħu jieħdu deċiżjonijiet li huma informati aħjar, dwar il-konsum individwali tagħhom ta' l-enerġija: informazzjoni dwar il-miżuri previsti għat-titjib ta' l-effiċjenza enerġetika; paraguni bejn il-profili ta' l-utenti; tekniċi oġġettivi speċifiċi li jirrigwardaw it-tagħmir li juża l-enerġija (11) |
| --- | --- |

2.1.11

Mill-banda l-oħra, fit-tfassil ta' miżuri li jtejbu l-effiċjenza enerġetika hemm bżonn li jiġu kkunsidrati l-vantaġġi li jinkisbu permezz ta' l-użu mifrux ta' innovazzjonijiet fit-teknoloġiji, li jkunu effiċjenti mill-lat ta' spejjeż u benefiċċji. Jekk l-utenti jkollhom għad-dispożizzjoni tagħhom informazzjoni biżżejjed, ikunu jistgħu jieħdu deċiżjonijiet li huma informati aħjar, dwar il-konsum individwali tagħhom ta' l-enerġija: informazzjoni dwar il-miżuri previsti għat-titjib ta' l-effiċjenza enerġetika; paraguni bejn il-profili ta' l-utenti; tekniċi oġġettivi speċifiċi li jirrigwardaw it-tagħmir li juża l-enerġija (11)

| 2.1.12 | It-tipi kollha ta' informazzjoni marbuta ma' l-effiċjenza enerġetika, fuq kollox marbuta ma' l-ispejjeż għandhom jiġu mxandra, fil-forom adattati, fost dawk li huma interessati. L-informazzjoni trid titratta wkoll aspetti finanzjarji u legali, u jrid jitwasslu permezz ta' kampanji ta' komunikazzjoni u promozzjoni li jippermettu li wieħed jieħu viżjoni wiesgħa ta' l-aħjar prattiċi fil-livelli kollha. |
| --- | --- |

2.1.12

It-tipi kollha ta' informazzjoni marbuta ma' l-effiċjenza enerġetika, fuq kollox marbuta ma' l-ispejjeż għandhom jiġu mxandra, fil-forom adattati, fost dawk li huma interessati. L-informazzjoni trid titratta wkoll aspetti finanzjarji u legali, u jrid jitwasslu permezz ta' kampanji ta' komunikazzjoni u promozzjoni li jippermettu li wieħed jieħu viżjoni wiesgħa ta' l-aħjar prattiċi fil-livelli kollha.

| 2.1.13 | Il-miżuri li jillimitaw ruħhom għall-aspetti tekniċi huma bżonnjużi, imma waħedhom mhux biżżejjed biex inaqqsu l-konsum enerġetiku fil-bini. Hemm bżonn li ssir riflessjoni dwar l-interazzjoni, pjuttost kumplessa bejn l-univers vast u varjat ta' l-utenti u l-iżvilupp kontinwu tat-teknoloġija. |
| --- | --- |

2.1.13

Il-miżuri li jillimitaw ruħhom għall-aspetti tekniċi huma bżonnjużi, imma waħedhom mhux biżżejjed biex inaqqsu l-konsum enerġetiku fil-bini. Hemm bżonn li ssir riflessjoni dwar l-interazzjoni, pjuttost kumplessa bejn l-univers vast u varjat ta' l-utenti u l-iżvilupp kontinwu tat-teknoloġija.

| 2.1.14 | Fil-qafas tal-programm preċedenti għall-enerġija intelliġenti 2003-20006, ġiet żviluppata l-inizjattiva ta' pjattaforma tal-bini EPBD (12), li tforni servizzi sabiex tiffaċilita l-applikazzjoni tad-direttiva 2002/91/KE dwar l-effiċjenza enerġetika fil-bini, li daħlet fis-seħħ kompletament fil-bidu ta' l-2006. Id-direttiva fiha dawn id-dispożizzjonijiet, li jgħoddu għall-Istati membri:






  — | ir-rekwiżiti u l-metodu tal-kalkolu tal-prestazzjonijiet enerġetiċi komplessivi tal-bini, |
| --- | --- | --- |

2.1.14

Fil-qafas tal-programm preċedenti għall-enerġija intelliġenti 2003-20006, ġiet żviluppata l-inizjattiva ta' pjattaforma tal-bini EPBD (12), li tforni servizzi sabiex tiffaċilita l-applikazzjoni tad-direttiva 2002/91/KE dwar l-effiċjenza enerġetika fil-bini, li daħlet fis-seħħ kompletament fil-bidu ta' l-2006. Id-direttiva fiha dawn id-dispożizzjonijiet, li jgħoddu għall-Istati membri:

—

ir-rekwiżiti u l-metodu tal-kalkolu tal-prestazzjonijiet enerġetiċi komplessivi tal-bini,

| — | ir-rekwiżiti komuni li jrid jikkonforma magħhom il-bini l-ġdid fl-UE, |
| --- | --- |

—

ir-rekwiżiti komuni li jrid jikkonforma magħhom il-bini l-ġdid fl-UE,

| — | ir-rekwiżiti minimi tal-prestazzjonijiet, mitluba mill-bini l-kbir li jeżisti, f'każ ta' xogħolijiet importanti ta' ristrutturazzjoni, |
| --- | --- |

—

ir-rekwiżiti minimi tal-prestazzjonijiet, mitluba mill-bini l-kbir li jeżisti, f'każ ta' xogħolijiet importanti ta' ristrutturazzjoni,

| — | iċ-ċertifikati ta' l-enerġija li huma obbligatorji għall-bini l-ġdid li jkun qiegħed jitla' għall-bini li jkun qed isirlu xogħol ta' ristrutturazzjoni importanti, u għall-appartamenti kollha li jkunu ser jibdlu l-okkupanti (13), |
| --- | --- |

—

iċ-ċertifikati ta' l-enerġija li huma obbligatorji għall-bini l-ġdid li jkun qiegħed jitla' għall-bini li jkun qed isirlu xogħol ta' ristrutturazzjoni importanti, u għall-appartamenti kollha li jkunu ser jibdlu l-okkupanti (13),

| — | l-ispezzjonijiet regolari tal-boilers, ta' l-impjanti ta' l-arja kkondizzjonata fil-bini u l-kontroll ta' l-installazzjonijiet għat-tisħin, fejn il-boilers għandhom 'il fuq minn 15 il-sena. |
| --- | --- |

—

l-ispezzjonijiet regolari tal-boilers, ta' l-impjanti ta' l-arja kkondizzjonata fil-bini u l-kontroll ta' l-installazzjonijiet għat-tisħin, fejn il-boilers għandhom 'il fuq minn 15 il-sena.

| 2.1.15 | Mil-lat tekniku, huwa fundamentali li ċ-ċittadini u l-konsumaturi jindunaw li hemm bżonn ta' approċċ integrat, li jqis aspetti differenti fosthom:






  — | il-kwalità ta' l-iżolament tas-sħana, |
| --- | --- | --- |

2.1.15

Mil-lat tekniku, huwa fundamentali li ċ-ċittadini u l-konsumaturi jindunaw li hemm bżonn ta' approċċ integrat, li jqis aspetti differenti fosthom:

—

il-kwalità ta' l-iżolament tas-sħana,

| — | it-tip ta' installazzjoni ta' tisħin u kondizzjonament, |
| --- | --- |

—

it-tip ta' installazzjoni ta' tisħin u kondizzjonament,

| — | l-użu ta' sorsi rinnovabbli, |
| --- | --- |

—

l-użu ta' sorsi rinnovabbli,

| — | l-orjentazzjoni ta' l-immobbli. |
| --- | --- |

—

l-orjentazzjoni ta' l-immobbli.

| — | il-prevenzjoni ta' problemi ta' l-umdità u l-formazzjoni tal-moffa. |
| --- | --- |

—

il-prevenzjoni ta' problemi ta' l-umdità u l-formazzjoni tal-moffa.

| 2.1.15.1 | Essenzjalment, l-indikaturi fundamentali huma tnejn:






  — | Il-ħtieġa enerġetika speċifika tal-qoxra: li tista' tistima l-prestazzjoni tal-qoxra, li tippremetti li tnaqqas it-telf ta' sħana fix-xitwa u tillimita is-sħana żejda fis-sajf, |
| --- | --- | --- |

2.1.15.1

Essenzjalment, l-indikaturi fundamentali huma tnejn:

—

Il-ħtieġa enerġetika speċifika tal-qoxra: li tista' tistima l-prestazzjoni tal-qoxra, li tippremetti li tnaqqas it-telf ta' sħana fix-xitwa u tillimita is-sħana żejda fis-sajf,

| — | il-ħtieġa speċifika totali ta' enerġija primarja: li tippremetti li tivvaluta wkoll l-effiċjenza tas-sistema ta' l-impjanti, li għadha r-rwol li tittrasforma l-enerġija primarja f'kumdita ta' l-abitazzjoni u servizzi varji. |
| --- | --- |

—

il-ħtieġa speċifika totali ta' enerġija primarja: li tippremetti li tivvaluta wkoll l-effiċjenza tas-sistema ta' l-impjanti, li għadha r-rwol li tittrasforma l-enerġija primarja f'kumdita ta' l-abitazzjoni u servizzi varji.

| 2.1.16 | L-objettiv ta' limitazzjoni tal-konsum enerġetiku u ta' l-emissjonijiet ta' gassijiet li jniġġsu u li jibdlu l-klima jrid jitwettaq permezz ta' politiki li huma mmirati li:






  1. | jappoġġjaw miżuri ta' iżolament tas-sħana (miżuri passivi) b'titjib sostanzjali fit-teknoloġiji ta' l-installazzjonijiet (miżuri attivi); |
| --- | --- | --- |

2.1.16

L-objettiv ta' limitazzjoni tal-konsum enerġetiku u ta' l-emissjonijiet ta' gassijiet li jniġġsu u li jibdlu l-klima jrid jitwettaq permezz ta' politiki li huma mmirati li:

1.

jappoġġjaw miżuri ta' iżolament tas-sħana (miżuri passivi) b'titjib sostanzjali fit-teknoloġiji ta' l-installazzjonijiet (miżuri attivi);

| 2. | jestendu l-iskala u d-daqs tal-miżuri ta' ffrankar ta' l-enerġija; |
| --- | --- |

2.

jestendu l-iskala u d-daqs tal-miżuri ta' ffrankar ta' l-enerġija;

| 3. | jintegraw is-sorsi rinnovabbli f'sistemi “ibridi” b'effiċjenza għolja; |
| --- | --- |

3.

jintegraw is-sorsi rinnovabbli f'sistemi “ibridi” b'effiċjenza għolja;

| 4. | jagħtu fiduċja lis-sistemi innovattivi: solar-cooling; mikrokoġenerazzjoni (micro CHP); triġenerazzjoni; pompi tas-sħana u impjanti ibridi
   (14) |
| --- | --- |

4.

jagħtu fiduċja lis-sistemi innovattivi: solar-cooling; mikrokoġenerazzjoni (micro CHP); triġenerazzjoni; pompi tas-sħana u impjanti ibridi
   (14)

| 2.1.17 | Il-programmi tal-Komunità għar-riċerka u l-innovazzjoni għandhom rwol determinanti fl-iżvilupp ta' l-effiċjenza enerġetika tal-bini, fir-rigward ta' l-iskop teknoloġiku li jiġi żviluppat bini intelliġenti li ma jaħlix enerġija, anzi li “jagħti l-enerġija” jiġifieri jipproduċi aktar enerġija milli jikkonsma, billi juża s-sorsi ta' enerġija alternattivi l-aktar komuni, jiġifieri dawk tax-xemx, ir-riħ u dik ġeotermika. |
| --- | --- |

2.1.17

Il-programmi tal-Komunità għar-riċerka u l-innovazzjoni għandhom rwol determinanti fl-iżvilupp ta' l-effiċjenza enerġetika tal-bini, fir-rigward ta' l-iskop teknoloġiku li jiġi żviluppat bini intelliġenti li ma jaħlix enerġija, anzi li “jagħti l-enerġija” jiġifieri jipproduċi aktar enerġija milli jikkonsma, billi juża s-sorsi ta' enerġija alternattivi l-aktar komuni, jiġifieri dawk tax-xemx, ir-riħ u dik ġeotermika.

| 2.1.18 | Fil-livell Komunitarju, barra mill-programm ta' qafas li ssemma hawn fuq għall-Kompetittività u l-Innovazzjoni (CIP), għandu rwol determinanti ta' sostenn għall-iżvilupp ta' tekonoloġiji nodfa, is-seba' programm ta' qafas għar-RTŻ, li jipprovdi prijorità tematika partikolari fil-qasam tal-programm speċifiku ta' kooperazzjoni. |
| --- | --- |

2.1.18

Fil-livell Komunitarju, barra mill-programm ta' qafas li ssemma hawn fuq għall-Kompetittività u l-Innovazzjoni (CIP), għandu rwol determinanti ta' sostenn għall-iżvilupp ta' tekonoloġiji nodfa, is-seba' programm ta' qafas għar-RTŻ, li jipprovdi prijorità tematika partikolari fil-qasam tal-programm speċifiku ta' kooperazzjoni.

| 2.1.19 | L-istandardizzazzjoni teknika Ewropea fis-settur ta' l-effiċjenza enerġetika tal-bini għandha rwol fundamentali. Il-CEN — Il-Kumitat Ewropew għall-Istandardizzazzjoni — irċieva mandat mill-Kummissjoni sabiex jiżviluppa l-istandards tekniċi meħtieġa għall-applikazzjoni tad-direttiva msemmija hawn fuq dwar l-iffrankar ta' l-enerġija fil-bini (15) Il-mandat jipprevedi:






  — | standards armonizzati ta' kejl tal-konsum enerġetiku għall-bini eżistenti, |
| --- | --- | --- |

2.1.19

L-istandardizzazzjoni teknika Ewropea fis-settur ta' l-effiċjenza enerġetika tal-bini għandha rwol fundamentali. Il-CEN — Il-Kumitat Ewropew għall-Istandardizzazzjoni — irċieva mandat mill-Kummissjoni sabiex jiżviluppa l-istandards tekniċi meħtieġa għall-applikazzjoni tad-direttiva msemmija hawn fuq dwar l-iffrankar ta' l-enerġija fil-bini (15) Il-mandat jipprevedi:

—

standards armonizzati ta' kejl tal-konsum enerġetiku għall-bini eżistenti,

| — | standards armonizzati għall-bini ġdid li jitla', |
| --- | --- |

—

standards armonizzati għall-bini ġdid li jitla',

| — | standards uniformi ta' ċertifikazzjoni, |
| --- | --- |

—

standards uniformi ta' ċertifikazzjoni,

| — | standards komuni għall-proċeduri ta' ispezzjoni. |
| --- | --- |

—

standards komuni għall-proċeduri ta' ispezzjoni.

| 2.1.20 | Ġew elaborati kważi 30 standard Ewropew (CEN) (16) L-Istati membri diġà kkonfermaw li għandhom l-intenzjoni li japplikaw dawn l-istandards fuq bażi volontarja. Kemm-il darba jirriżulta li l-konformita volontarja għan-normi mhux qed isseħħ, ikun il-każ li l-istandards isiru obbligatorji permezz ta' dispożizzjonijiet leġiżlattivi adegwati. |
| --- | --- |

2.1.20

Ġew elaborati kważi 30 standard Ewropew (CEN) (16) L-Istati membri diġà kkonfermaw li għandhom l-intenzjoni li japplikaw dawn l-istandards fuq bażi volontarja. Kemm-il darba jirriżulta li l-konformita volontarja għan-normi mhux qed isseħħ, ikun il-każ li l-istandards isiru obbligatorji permezz ta' dispożizzjonijiet leġiżlattivi adegwati.

| 2.1.21 | Fi kwalunkwe każ, hija r-responsabbiltà tal-Kummissjoni li tforni l-Istati Membri bl-istrumenti meħtieġa għall-iżvilupp ta' metodoloġija integrata u uniformi tal-kalkolu tal-prestazzjoni enerġetika tal-bini. La darba l-Istati membri jistabbilixxu l-eżiġenzi minimi fir-rigward ta' l-effiċjenza enerġetika, dawn iridu jiġu riflessi fiċ-“ċertifikati ta' effiċjenza enerġetika”, essenzjalment dawn huma marki li jiġu attribwiti lill-bini, bħal dawk tat-tagħmir domestiku. Madankollu, iċ-ċertifikati għall-bini huma aktar elaborati u kumplessi u huma akkumpanjati minn rakkomandazzjonijiet sabiex titjieb il-prestazzjoni. |
| --- | --- |

2.1.21

Fi kwalunkwe każ, hija r-responsabbiltà tal-Kummissjoni li tforni l-Istati Membri bl-istrumenti meħtieġa għall-iżvilupp ta' metodoloġija integrata u uniformi tal-kalkolu tal-prestazzjoni enerġetika tal-bini. La darba l-Istati membri jistabbilixxu l-eżiġenzi minimi fir-rigward ta' l-effiċjenza enerġetika, dawn iridu jiġu riflessi fiċ-“ċertifikati ta' effiċjenza enerġetika”, essenzjalment dawn huma marki li jiġu attribwiti lill-bini, bħal dawk tat-tagħmir domestiku. Madankollu, iċ-ċertifikati għall-bini huma aktar elaborati u kumplessi u huma akkumpanjati minn rakkomandazzjonijiet sabiex titjieb il-prestazzjoni.

| 2.1.22 | Il-proġetti ta' riċerka wrew biċ-ċar li, barra mill-installazzjonijiet tekniċi li jkun mgħammar bih il-bini, l-imġiba tan-nies li jużaw l-immobbli (bħala post ta' residenza jew post tax-xogħol matul il-ġunata) fejn tidħol attenzjoni akbar jew inqas għall-iffrankar hija fattur deċiżiv u determinanti għall-konsum enerġetiku. |
| --- | --- |

2.1.22

Il-proġetti ta' riċerka wrew biċ-ċar li, barra mill-installazzjonijiet tekniċi li jkun mgħammar bih il-bini, l-imġiba tan-nies li jużaw l-immobbli (bħala post ta' residenza jew post tax-xogħol matul il-ġunata) fejn tidħol attenzjoni akbar jew inqas għall-iffrankar hija fattur deċiżiv u determinanti għall-konsum enerġetiku.

| 2.1.22.1 | Għal dan l-iskop jidher importanti li tinfirex kultura ta' lbies li huwa aktar addattat mat-temperaturi għoljin, per eżempju jiġi evitat l-użu tal-ġlekk u l-ingravata fis-sajf (17) u ħwejjeġ tax-xitwa adattati li jippermettu li t-temperatura ġewwa l-appartamenti u l-uffiċċji tkun ta' madwar 20, 21 grad ċentigradu (18) |
| --- | --- |

2.1.22.1

Għal dan l-iskop jidher importanti li tinfirex kultura ta' lbies li huwa aktar addattat mat-temperaturi għoljin, per eżempju jiġi evitat l-użu tal-ġlekk u l-ingravata fis-sajf (17) u ħwejjeġ tax-xitwa adattati li jippermettu li t-temperatura ġewwa l-appartamenti u l-uffiċċji tkun ta' madwar 20, 21 grad ċentigradu (18)

| 2.1.23 | Id-direzzjoni tad-dar ukoll tinfluwenza fuq il-kwantità ta' sħana li hi meħtieġa biex tkun komda għal min jgħix fiha. Il-konsum enerġetiku pro-kapita għat-tisħin tad-djar fuq żewġ sulari li huma fuq l-istess naħa jista' jvarja b'fattur ta' 2.5 (u b'fattur ta' 3 għal djar b'erba faċċati), filwaqt li l-konsum ta' l-elettriku jista' jvarja b'fattur li jista' jiġi mmultiplikat b'4-5 darbiet. |
| --- | --- |

2.1.23

Id-direzzjoni tad-dar ukoll tinfluwenza fuq il-kwantità ta' sħana li hi meħtieġa biex tkun komda għal min jgħix fiha. Il-konsum enerġetiku pro-kapita għat-tisħin tad-djar fuq żewġ sulari li huma fuq l-istess naħa jista' jvarja b'fattur ta' 2.5 (u b'fattur ta' 3 għal djar b'erba faċċati), filwaqt li l-konsum ta' l-elettriku jista' jvarja b'fattur li jista' jiġi mmultiplikat b'4-5 darbiet.

| 2.1.23.1 | Fid-dawl ta' dak li ntqal hawn fuq, il-liġijiet eżistenti għandhom jiżdidulhom xi dispożizzjonijiet dwar l-effiċjenza enerġetika, mhux biss tal-bini, iżda wkoll taż-żoni abitattivi. |
| --- | --- |

2.1.23.1

Fid-dawl ta' dak li ntqal hawn fuq, il-liġijiet eżistenti għandhom jiżdidulhom xi dispożizzjonijiet dwar l-effiċjenza enerġetika, mhux biss tal-bini, iżda wkoll taż-żoni abitattivi.

| 2.1.24 | Sa' mill-età ta' l-iskola (19), iċ-ċittadini għandhom isiru dejjem aktar konxji li d-dar tagħhom għandha bżonn ta' kwantità kbira ta' enerġija primarja għal:






  — | it-tisħin xitwi, |
| --- | --- | --- |

2.1.24

Sa' mill-età ta' l-iskola (19), iċ-ċittadini għandhom isiru dejjem aktar konxji li d-dar tagħhom għandha bżonn ta' kwantità kbira ta' enerġija primarja għal:

—

it-tisħin xitwi,

| — | il-kundizzjonar ta' l-arja fis-sajf, |
| --- | --- |

—

il-kundizzjonar ta' l-arja fis-sajf,

| — | it-tisħin ta' l-ilma sanitarju sħun, |
| --- | --- |

—

it-tisħin ta' l-ilma sanitarju sħun,

| — | it-tħaddim tal-liftijiet, |
| --- | --- |

—

it-tħaddim tal-liftijiet,

| — | id-dawl, |
| --- | --- |

—

id-dawl,

| — | it-tħaddim tat-tagħmir domestiku, |
| --- | --- |

—

it-tħaddim tat-tagħmir domestiku,

u tal-fatt li parti minn din l-enerġija tista' tiġi ffrankata (20) bi ftit attenzjoni u rieda tajba.

| 2.1.25 | L-utenti ta' spiss iridu jieħdu deċiżjonijiet importanti dwar l-investiment li jridu jagħmlu biex, per eżempju jirristrutturaw id-dar jew jagħmlu xi bidliet importanti waqt il-fażi ta' pjanar jew bini. Anke d-deċiżjoni li wieħed jinvesti f'teknoloġiji ġodda għandha impatt qawwi fuq il-prestazzjoni enerġetika tal-bini billi tiġi ffrankata ħafna enerġija, per eżempju:






  — | il-materjali li jżidu l-iżolament, |
| --- | --- | --- |

2.1.25

L-utenti ta' spiss iridu jieħdu deċiżjonijiet importanti dwar l-investiment li jridu jagħmlu biex, per eżempju jirristrutturaw id-dar jew jagħmlu xi bidliet importanti waqt il-fażi ta' pjanar jew bini. Anke d-deċiżjoni li wieħed jinvesti f'teknoloġiji ġodda għandha impatt qawwi fuq il-prestazzjoni enerġetika tal-bini billi tiġi ffrankata ħafna enerġija, per eżempju:

—

il-materjali li jżidu l-iżolament,

| — | l-aperturi (bibien jew twieqi) li għandhom trasmittenza aħjar (21) |
| --- | --- |

—

l-aperturi (bibien jew twieqi) li għandhom trasmittenza aħjar (21)

| — | il-mekkaniżmi ta' protezzjoni solari, bħal per eżempju sempliċement persjani, |
| --- | --- |

—

il-mekkaniżmi ta' protezzjoni solari, bħal per eżempju sempliċement persjani,

| — | l-għażla jew l-aġġustament tas-sistema tat-tisħin (22) |
| --- | --- |

—

l-għażla jew l-aġġustament tas-sistema tat-tisħin (22)

| — | l-installazzjoni ta' sistemi integrattivi bħal dawk fotovoltajċi, it-tisħin mix-xemx, u sistemi ta' tisħin ġeotermali orizzontali jew vertikali (23) |
| --- | --- |

—

l-installazzjoni ta' sistemi integrattivi bħal dawk fotovoltajċi, it-tisħin mix-xemx, u sistemi ta' tisħin ġeotermali orizzontali jew vertikali (23)

| — | il-prevenzjoni ta' problemi ta' l-umdità u l-formazzjoni tal-moffa. |
| --- | --- |

—

il-prevenzjoni ta' problemi ta' l-umdità u l-formazzjoni tal-moffa.

| 2.1.26 | Huwa ċar li jekk jinbidel il-qafas ta' riferiment, li s'issa ġeneralment intuża, ikunu jistgħu jiġu identifikati stimoli kulturali u inċentivi ġodda, min-naħa sabiex jikkumpensaw l-ispejjeż akbar, u min-naħa l-oħra, biex jikber l-interess:






  — | fir-riċerka fid-disinn; |
| --- | --- | --- |

2.1.26

Huwa ċar li jekk jinbidel il-qafas ta' riferiment, li s'issa ġeneralment intuża, ikunu jistgħu jiġu identifikati stimoli kulturali u inċentivi ġodda, min-naħa sabiex jikkumpensaw l-ispejjeż akbar, u min-naħa l-oħra, biex jikber l-interess:

—

fir-riċerka fid-disinn;

| — | fir-reviżjoni tal-metodi ta' kostruzzjoni; |
| --- | --- |

—

fir-reviżjoni tal-metodi ta' kostruzzjoni;

| — | fl-użu ta' l-aħjar materjali li għandhom jiġu introdotti fil-proċess tal-kostruzzjoni u |
| --- | --- |

—

fl-użu ta' l-aħjar materjali li għandhom jiġu introdotti fil-proċess tal-kostruzzjoni u

| — | fid-disinji strutturali ġodda għall-installazzjoni tal-panewijiet solari (24) |
| --- | --- |

—

fid-disinji strutturali ġodda għall-installazzjoni tal-panewijiet solari (24)

| — | fl-identifikazjoni ta' l-aħjar pożizzjonijiet għall-installazzjoni tal-panewijiet fotovoltajċi, |
| --- | --- |

—

fl-identifikazjoni ta' l-aħjar pożizzjonijiet għall-installazzjoni tal-panewijiet fotovoltajċi,

| — | il-valutazzjoni li ssir qabel għall-użu tas-sistemi ġeotermiċi vertikali u orizzontali. |
| --- | --- |

—

il-valutazzjoni li ssir qabel għall-użu tas-sistemi ġeotermiċi vertikali u orizzontali.

| 2.1.27 | Fost l-inċentivi, għandhom jiġu kkunsidrati dawn li ġejjin:






  — | iż-żieda taż-żona li tista' tinbena, |
| --- | --- | --- |

2.1.27

Fost l-inċentivi, għandhom jiġu kkunsidrati dawn li ġejjin:

—

iż-żieda taż-żona li tista' tinbena,

| — | it-tnaqqis fuq it-taxxi ta' proġetti ta' bini u rinnovazzjoni, |
| --- | --- |

—

it-tnaqqis fuq it-taxxi ta' proġetti ta' bini u rinnovazzjoni,

| — | it-tħaffif tal-proċeduri tal-permessi tal-bini, |
| --- | --- |

—

it-tħaffif tal-proċeduri tal-permessi tal-bini,

| — | il-konsiderazzjoni għall-ħxuna akbar li hemm bżonn sabiex struttura opaka wieqfa (ħajt) tiġi miksija bi strat ta' materjal iżolanti, |
| --- | --- |

—

il-konsiderazzjoni għall-ħxuna akbar li hemm bżonn sabiex struttura opaka wieqfa (ħajt) tiġi miksija bi strat ta' materjal iżolanti,

| — | l-għoti ta' tikketti ta' kwalità fuq il-bażi ta' kemm jiġi ffrankat. |
| --- | --- |

—

l-għoti ta' tikketti ta' kwalità fuq il-bażi ta' kemm jiġi ffrankat.

| 2.1.28 | Il-miżuri kollha li jridu jiġu adottati biex l-enerġija tiġi ffrankata b'mod sinifikanti hemm bżonn li jqisu li l-parti l-kbira ta' l-Ewropej jgħixu f'bini li diġà jeżisti u li l-bini l-ġdid huwa biss persentaġġ baxx. |
| --- | --- |

2.1.28

Il-miżuri kollha li jridu jiġu adottati biex l-enerġija tiġi ffrankata b'mod sinifikanti hemm bżonn li jqisu li l-parti l-kbira ta' l-Ewropej jgħixu f'bini li diġà jeżisti u li l-bini l-ġdid huwa biss persentaġġ baxx.

| 2.1.29 | Fl-immobbli mikrija, waħda mill-problemi hi li ġeneralment huwa l-proprjetarju li jrid iħallas l-ispiża għat-tibdil li jtejjeb l-effiċjenza enerġetika (per eżempju aperturi ġodda, boilers effiċjenti, installazzjonijiet għall-produzzjoni ta' enerġija nadifa), iżda huma l-utenti li jibbenefikaw mit-tnaqqis fl-ispejjeż li jirriżultaw. |
| --- | --- |

2.1.29

Fl-immobbli mikrija, waħda mill-problemi hi li ġeneralment huwa l-proprjetarju li jrid iħallas l-ispiża għat-tibdil li jtejjeb l-effiċjenza enerġetika (per eżempju aperturi ġodda, boilers effiċjenti, installazzjonijiet għall-produzzjoni ta' enerġija nadifa), iżda huma l-utenti li jibbenefikaw mit-tnaqqis fl-ispejjeż li jirriżultaw.

| 2.1.30 | Wieħed jista' jevita l-problema permezz tal-metodu tal-“finanzjament minn terzi” (25) Dan jikkonsisti f'li jiġu ffavoriti l-interventi intisi li jiffrankaw l-enerġija fl-immobbli, li jsiru minn soċjetajiet b'rabtiet ma' istituti ta' kreditu u fil-ħlas lura, għal numru stipulat ta' snin ta' l-investiment mid-differenza bejn l-ispiża li naqset minħabba fl-intervent u dik li kieku kienet titħallas medjament, f'dawk is-snin, li kieku ma sarux l-interventi. |
| --- | --- |

2.1.30

Wieħed jista' jevita l-problema permezz tal-metodu tal-“finanzjament minn terzi” (25) Dan jikkonsisti f'li jiġu ffavoriti l-interventi intisi li jiffrankaw l-enerġija fl-immobbli, li jsiru minn soċjetajiet b'rabtiet ma' istituti ta' kreditu u fil-ħlas lura, għal numru stipulat ta' snin ta' l-investiment mid-differenza bejn l-ispiża li naqset minħabba fl-intervent u dik li kieku kienet titħallas medjament, f'dawk is-snin, li kieku ma sarux l-interventi.

| 2.1.31 | Sistema valida ta' finanzjament, użat fil-pajjiżi industrijalizzati, u li tista' tiġi appoġġjata u mxerrda hija l'hekk imsejħa ġestjoni tat-talba ta' l-enerġija (Demand Side Management — DSM). Is-soċjetajiet li jipproduċu jew ifornu l-enerġija jinvestu fi proġetti ta' rinnovazzjoni relatati ma' l-użu ta' l-enerġija tal-bini li jaqa' taħt ir-responsabbiltà tagħhom. Il-flus li jiġu ffrankati wara l-interventi jkopru l-ispejjeż li jkunu saru. |
| --- | --- |

2.1.31

Sistema valida ta' finanzjament, użat fil-pajjiżi industrijalizzati, u li tista' tiġi appoġġjata u mxerrda hija l'hekk imsejħa ġestjoni tat-talba ta' l-enerġija (Demand Side Management — DSM). Is-soċjetajiet li jipproduċu jew ifornu l-enerġija jinvestu fi proġetti ta' rinnovazzjoni relatati ma' l-użu ta' l-enerġija tal-bini li jaqa' taħt ir-responsabbiltà tagħhom. Il-flus li jiġu ffrankati wara l-interventi jkopru l-ispejjeż li jkunu saru.

| 2.1.32 | Huwa ċar li s-sistema tista' titjieb jekk ikun hemm qafas legali adegwat li jinkoraġġixxi lil dawk li jfornu l-enerġija sabiex jinvestu f'xogħolijiet ta' rinnovazzjoni fis-sistemi tas-sħana tal-bini li fih joffru l-provvista tas-sħana. |
| --- | --- |

2.1.32

Huwa ċar li s-sistema tista' titjieb jekk ikun hemm qafas legali adegwat li jinkoraġġixxi lil dawk li jfornu l-enerġija sabiex jinvestu f'xogħolijiet ta' rinnovazzjoni fis-sistemi tas-sħana tal-bini li fih joffru l-provvista tas-sħana.

| 2.1.33 | Il-kwistjoni kumplessa ta' l-iffrankar ta' l-enerġija fil-bini residenzjali teżisti bl-istess mod fil-parti l-kbira ta' l-Istati Membri l-ġodda ta' l-Unjoni, l-ispejjeż u l-kumplessità ma jistgħux jispiċċaw f' ħoġor l-utenti u l-pubbliku. Ir-Repubblika Ċeka, per eżempju, għażlet li tuża parti mill-fondi li rċeviet mill-politika tal-koeżjoni, għal xogħolijiet ta' rinnovazzjoni tal-bini residenzjali. |
| --- | --- |

2.1.33

Il-kwistjoni kumplessa ta' l-iffrankar ta' l-enerġija fil-bini residenzjali teżisti bl-istess mod fil-parti l-kbira ta' l-Istati Membri l-ġodda ta' l-Unjoni, l-ispejjeż u l-kumplessità ma jistgħux jispiċċaw f' ħoġor l-utenti u l-pubbliku. Ir-Repubblika Ċeka, per eżempju, għażlet li tuża parti mill-fondi li rċeviet mill-politika tal-koeżjoni, għal xogħolijiet ta' rinnovazzjoni tal-bini residenzjali.

| 2.1.34 | Ir-rinovvazzjoni, li saret b'attenzjoni għall-użu ta' l-enerġija, tidħol fis-settur ewlieni li fih hemm bżonn li tittieħed azzjoni. L-objettiv ta' limitazzjoni tal-konsum enerġetiku u ta' l-emissjonijiet ta' gassijiet li jniġġsu jrid jitwettaq permezz ta' politiki li huma mmirati li:






  — | jappoġġjaw miżuri ta' iżolament tas-sħana (miżuri passivi) bit-titjib meħtieġ fit-teknoloġiji ta' l-installazzjonijiet (miżuri attivi), |
| --- | --- | --- |

2.1.34

Ir-rinovvazzjoni, li saret b'attenzjoni għall-użu ta' l-enerġija, tidħol fis-settur ewlieni li fih hemm bżonn li tittieħed azzjoni. L-objettiv ta' limitazzjoni tal-konsum enerġetiku u ta' l-emissjonijiet ta' gassijiet li jniġġsu jrid jitwettaq permezz ta' politiki li huma mmirati li:

—

jappoġġjaw miżuri ta' iżolament tas-sħana (miżuri passivi) bit-titjib meħtieġ fit-teknoloġiji ta' l-installazzjonijiet (miżuri attivi),

| — | jestendu l-iskala u d-daqs tal-miżuri ta' ffrankar ta' l-enerġija anke permezz ta' politiki li jipprovdu għajnuniet finanazjarji u urbanistiċi, |
| --- | --- |

—

jestendu l-iskala u d-daqs tal-miżuri ta' ffrankar ta' l-enerġija anke permezz ta' politiki li jipprovdu għajnuniet finanazjarji u urbanistiċi,

| — | jinfirxu s-sistemi “ibridi”, jiġifieri li jintegraw l-enerġija tradizzjonali ma' l-użu ta' l-enerġija alternattiva jew nadifa, sabiex jonqos l-użu tal-karburanti fossili. |
| --- | --- |

—

jinfirxu s-sistemi “ibridi”, jiġifieri li jintegraw l-enerġija tradizzjonali ma' l-użu ta' l-enerġija alternattiva jew nadifa, sabiex jonqos l-użu tal-karburanti fossili.

| 2.1.35 | Biex tkun effettiva, politika li timmira li tiffranka l-enerġija mill-bini, barra milli trid tinvolvi liċ-ċittadini, trid tinvolvi wkoll lill-assoċjazzjonijiet tal-professjonisti u l-imprendituri varji fid-diversi setturi, jiġifieri:






  — | assoċjazzjonijiet tal-professjonisti, |
| --- | --- | --- |

2.1.35

Biex tkun effettiva, politika li timmira li tiffranka l-enerġija mill-bini, barra milli trid tinvolvi liċ-ċittadini, trid tinvolvi wkoll lill-assoċjazzjonijiet tal-professjonisti u l-imprendituri varji fid-diversi setturi, jiġifieri:

—

assoċjazzjonijiet tal-professjonisti,

| — | promoturi ta' l-ippjannar li jirrispetta l-ambjent u li hu bijoklimatiku, |
| --- | --- |

—

promoturi ta' l-ippjannar li jirrispetta l-ambjent u li hu bijoklimatiku,

| — | manager tal-proġett, |
| --- | --- |

—

manager tal-proġett,

| — | manager ta' l-enerġija, |
| --- | --- |

—

manager ta' l-enerġija,

| — | kumpaniji ESCO, |
| --- | --- |

—

kumpaniji ESCO,

| — | kumpaniji tal-kostruzzjoni, |
| --- | --- |

—

kumpaniji tal-kostruzzjoni,

| — | aġenziji immobbiljari, |
| --- | --- |

—

aġenziji immobbiljari,

| — | industriji tal-manifattura li jaħdmu għall-kostruzzjoni. |
| --- | --- |

—

industriji tal-manifattura li jaħdmu għall-kostruzzjoni.

| — | dawk li jfornu servizzi u manutenzjoni. |
| --- | --- |

—

dawk li jfornu servizzi u manutenzjoni.

3.   Is-sitwazzjoni preżenti

3.1   Is-sitwazzjoni preżenti fil-livell ta' l-UE

| 3.1.1 | L-objettiv ta' tisħiħ fl-effiċjenza enerġetika fil-bini huwa s-suġġett ta' diversi dispożizzjonijiet komunitarji, fosthom: id-direttiva dwar il-prodotti tal-kostruzzjoni (26) ta' l-1989 u għall-parti li tirrigwarda l-kostruzzjoni, d-direttiva SAVE ta' l-1933 (27), id-direttiva dwar iċ-ċertifikazzjoni ta' l-enerġija fil-bini ta' l-1993 (28), id-direttiva dwar l-effiċjenza enerġetika tal-bini (EPBD) ta' l-2002 (29), id-direttiva 2005/32/KE dwar it-twaqqif ta' qafas għall-istabbiliment ta' speċifikazzjonijiet għad-disinn eko-kompatibbli tal-prodotti li jużaw l-enerġija ta' l-2005 (30), id-direttiva dwar l-effiċjenza ta' l-użu aħħari ta' l-enerġija u s-servizzi ta' l-enerġija ta' l-2006 (31), filwaqt li jeżistu provvedimenti leġislattivi numerużi għal prodotti bħad-direttiva dwar il-boilers (32), it-tagħmir ta' l-uffiċċji (33), it-tagħmir tad-dar b'tikketti tal-konsum enerġetiku (34), il-prestazzjoni enerġetika tal-fridges (35), alimentaturi tal-lampi fluworexxenti (36). Id-direttiva EPBD ta' l-2002tirrigwarda speċifikament, it-titjib fl-effiċjenza enerġetika tal-bini residenzjali u mhux, kemm ġdid kif ukoll eżistenti. |
| --- | --- |

3.1.1

L-objettiv ta' tisħiħ fl-effiċjenza enerġetika fil-bini huwa s-suġġett ta' diversi dispożizzjonijiet komunitarji, fosthom: id-direttiva dwar il-prodotti tal-kostruzzjoni (26) ta' l-1989 u għall-parti li tirrigwarda l-kostruzzjoni, d-direttiva SAVE ta' l-1933 (27), id-direttiva dwar iċ-ċertifikazzjoni ta' l-enerġija fil-bini ta' l-1993 (28), id-direttiva dwar l-effiċjenza enerġetika tal-bini (EPBD) ta' l-2002 (29), id-direttiva 2005/32/KE dwar it-twaqqif ta' qafas għall-istabbiliment ta' speċifikazzjonijiet għad-disinn eko-kompatibbli tal-prodotti li jużaw l-enerġija ta' l-2005 (30), id-direttiva dwar l-effiċjenza ta' l-użu aħħari ta' l-enerġija u s-servizzi ta' l-enerġija ta' l-2006 (31), filwaqt li jeżistu provvedimenti leġislattivi numerużi għal prodotti bħad-direttiva dwar il-boilers (32), it-tagħmir ta' l-uffiċċji (33), it-tagħmir tad-dar b'tikketti tal-konsum enerġetiku (34), il-prestazzjoni enerġetika tal-fridges (35), alimentaturi tal-lampi fluworexxenti (36). Id-direttiva EPBD ta' l-2002tirrigwarda speċifikament, it-titjib fl-effiċjenza enerġetika tal-bini residenzjali u mhux, kemm ġdid kif ukoll eżistenti.

| 3.1.2 | L-iskadenza għat-traspożizzjoni ta' din id-direttiva ġiet stabbilita għall-4 ta' Jannar 2006, iżda diversi Stati membri talbu u ngħataw deroga (37), filwaqt li għal oħrajn hemm għaddejja proċedura ta' infrazzjoni mill-Kummissjoni minħabba nuqqas ta' traspożizzjoni jew traspożizzjoni żbaljata (38). Madankollu, fl-Istati membri kollha l-ħruġ tal-kriterji għaċ-ċertifikat ta' l-enerġija għandu jsir sa' l-aħħar ta' l-2007. |
| --- | --- |

3.1.2

L-iskadenza għat-traspożizzjoni ta' din id-direttiva ġiet stabbilita għall-4 ta' Jannar 2006, iżda diversi Stati membri talbu u ngħataw deroga (37), filwaqt li għal oħrajn hemm għaddejja proċedura ta' infrazzjoni mill-Kummissjoni minħabba nuqqas ta' traspożizzjoni jew traspożizzjoni żbaljata (38). Madankollu, fl-Istati membri kollha l-ħruġ tal-kriterji għaċ-ċertifikat ta' l-enerġija għandu jsir sa' l-aħħar ta' l-2007.

3.2   Is-sitwazzjoni preżenti skond it-tip ta' dar u l-klima

| 3.2.1 | Skond il-KESE, sabiex tiġi ffaċjata b'mod sħiħ il-kwistjoni tal-kontribut ta' l-utenti lejn l-effiċjenza enerġetika fil-bini, hemm bżonn li joħorġu fid-deher il-partikolaritajiet taż-żoni l-kbar milquta fl-UE, b'mod partikolari:






  — | it-tipi differenti ta' bini, |
| --- | --- | --- |

3.2.1

Skond il-KESE, sabiex tiġi ffaċjata b'mod sħiħ il-kwistjoni tal-kontribut ta' l-utenti lejn l-effiċjenza enerġetika fil-bini, hemm bżonn li joħorġu fid-deher il-partikolaritajiet taż-żoni l-kbar milquta fl-UE, b'mod partikolari:

—

it-tipi differenti ta' bini,

| — | il-kuntesti klimatiċi differenti |
| --- | --- |

—

il-kuntesti klimatiċi differenti

| 3.2.2 | It-tipi differenti ta' bini. Fl-Istati membri l-ġodda u fil-ħames Länder tal-lvant tal-Ġermanja, hemm potenzjal kbir ta' ffrankar fl-enerġija fil-bini, mqabbel mal-bini li hemm fl-UE tal-15. |
| --- | --- |

3.2.2

It-tipi differenti ta' bini. Fl-Istati membri l-ġodda u fil-ħames Länder tal-lvant tal-Ġermanja, hemm potenzjal kbir ta' ffrankar fl-enerġija fil-bini, mqabbel mal-bini li hemm fl-UE tal-15.

| 3.2.2.1 | Il-bini f'dan it-territorju huwa fil-parti l-kbira frott ta' l-għażliet ta' l-ippjanar urbanistiku wara t-tieni gwerra dinjija, bbażat fuq l-użu ta' komponenti pre-fabbrikati li bihom saru strutturi kbar fuq diversi sulari, li jilqgħu ħafna familji, u li kienu jużaw il-produzzjoni fil-massa u ta' malajr u soluzzjonijiet teknoloġiċi li kienu omoġenei, standardizzati u ċentralizzati. Barra minn hekk, għal-perjodi twal, dan il-bini ma sar fuqu l-ebda xogħol ta' manutenzjoni jew ristrutturazzjoni (39) |
| --- | --- |

3.2.2.1

Il-bini f'dan it-territorju huwa fil-parti l-kbira frott ta' l-għażliet ta' l-ippjanar urbanistiku wara t-tieni gwerra dinjija, bbażat fuq l-użu ta' komponenti pre-fabbrikati li bihom saru strutturi kbar fuq diversi sulari, li jilqgħu ħafna familji, u li kienu jużaw il-produzzjoni fil-massa u ta' malajr u soluzzjonijiet teknoloġiċi li kienu omoġenei, standardizzati u ċentralizzati. Barra minn hekk, għal-perjodi twal, dan il-bini ma sar fuqu l-ebda xogħol ta' manutenzjoni jew ristrutturazzjoni (39)

| 3.2.2.2 | Fir-Romanija, per eżempju, fl-2002 ingħaddew 4,819,104 binja residenzjali. Il-blokkijiet tad-djar kienu 83,799, b'2,984,577 appartament, madwar 60 % ta' l-appartamenti kollha li jeżistu. Barra minn hekk, 53 % tal-bini għandu 'l fuq minn 40 sena; 37 % għandu iktar minn 20 sena; 10 % biss għandu inqas minn 10 snin. |
| --- | --- |

3.2.2.2

Fir-Romanija, per eżempju, fl-2002 ingħaddew 4,819,104 binja residenzjali. Il-blokkijiet tad-djar kienu 83,799, b'2,984,577 appartament, madwar 60 % ta' l-appartamenti kollha li jeżistu. Barra minn hekk, 53 % tal-bini għandu 'l fuq minn 40 sena; 37 % għandu iktar minn 20 sena; 10 % biss għandu inqas minn 10 snin.

| 3.2.2.3 | Fil-każ tal-blokkijiet kbar tad-djar, kif ġeneralment wieħed isib fil-pajjiżi kollha ta' dak li qabel kien il-blokk Sovjetiku, sistema ċentralizzata tiggarantixxi l-parti l-kbira ('il fuq minn 95 %) ta' l-enerġija għas-sħana, il-ventilazzjoni u l-misħun. L-istudji li saru fl-2005 fuq dan it-tip ta' immobbli ippermettew li jiġi identifikat potenzjal ta' ffrankar fl-enerġija ta' bejn it-38-40 %. |
| --- | --- |

3.2.2.3

Fil-każ tal-blokkijiet kbar tad-djar, kif ġeneralment wieħed isib fil-pajjiżi kollha ta' dak li qabel kien il-blokk Sovjetiku, sistema ċentralizzata tiggarantixxi l-parti l-kbira ('il fuq minn 95 %) ta' l-enerġija għas-sħana, il-ventilazzjoni u l-misħun. L-istudji li saru fl-2005 fuq dan it-tip ta' immobbli ippermettew li jiġi identifikat potenzjal ta' ffrankar fl-enerġija ta' bejn it-38-40 %.

| 3.2.2.4 | Dan it-telf kbir ta' enerġija huwa minħabba, min-naħa, l-utenti: kwalità ħażina tal-materjali; iżolament termiku mhux suffiċjenti; teknoloġiji qodma li jaħlu ħafna; sistemi tas-sħana obsoleti; lampi tad-dawl li jikkunsmaw ħafna; sistemi tal-kombustjoni b'effiċjenza baxxa; pompi ta' kwalità ħażina, eċċ.; min-naħa l-oħra, hemm telf kbir minħabba f'ġestjoni ta' l-enerġija li mhix effiċjenti, b'telf importanti (40) li, fl-aħħar mill-aħħar, jitħallas mill-konsumaturi. Fost il-possibbiltajiet kollha li jeżistu, l-effiċjenza enerġetika hija l-aktar waħda aċċessibbli, l-inqas li tniġġes u l-inqas li tiswa. |
| --- | --- |

3.2.2.4

Dan it-telf kbir ta' enerġija huwa minħabba, min-naħa, l-utenti: kwalità ħażina tal-materjali; iżolament termiku mhux suffiċjenti; teknoloġiji qodma li jaħlu ħafna; sistemi tas-sħana obsoleti; lampi tad-dawl li jikkunsmaw ħafna; sistemi tal-kombustjoni b'effiċjenza baxxa; pompi ta' kwalità ħażina, eċċ.; min-naħa l-oħra, hemm telf kbir minħabba f'ġestjoni ta' l-enerġija li mhix effiċjenti, b'telf importanti (40) li, fl-aħħar mill-aħħar, jitħallas mill-konsumaturi. Fost il-possibbiltajiet kollha li jeżistu, l-effiċjenza enerġetika hija l-aktar waħda aċċessibbli, l-inqas li tniġġes u l-inqas li tiswa.

3.2.3   Żoni klimatiċi

| 3.2.3.1 | Fiż-żoni klimatiċi ewlenin ta' l-Ewropa tat-tramuntana u tan-nofsinhar, il-konsum medju fis-settur residenzjali huwa ta' 4,343 kWh/sena (41), l-użu prinċipali ta' din l-enerġija huwa s-sħana, li jikkonsma komplessivament 21.3 % tat-talba għall-elettriku, minkejja li hu lokalizzat l-aktar fil-pajjiżi tat-Tramuntana u taċ-ċentru ta' l-Ewropa. Wara jiġi l-ammont ta' enerġija li jużaw l-fridges u l-friżers (14.5 %) u għad-dawl (10.8 %). |
| --- | --- |

3.2.3.1

Fiż-żoni klimatiċi ewlenin ta' l-Ewropa tat-tramuntana u tan-nofsinhar, il-konsum medju fis-settur residenzjali huwa ta' 4,343 kWh/sena (41), l-użu prinċipali ta' din l-enerġija huwa s-sħana, li jikkonsma komplessivament 21.3 % tat-talba għall-elettriku, minkejja li hu lokalizzat l-aktar fil-pajjiżi tat-Tramuntana u taċ-ċentru ta' l-Ewropa. Wara jiġi l-ammont ta' enerġija li jużaw l-fridges u l-friżers (14.5 %) u għad-dawl (10.8 %).

| 3.2.3.2 | Fil-pajjiżi tan-nofisnhar ta' l-Ewropa (l-Italja, Spanja, il-Portugall, l-Islovenja, Malta, il-Greċja, Ċipru u n-nofsinhar ta' Franza), wieħed mill-akbar fatturi fiż-żieda tal-konsum tad-dawl huwa t-tixrid mgħaġġel ta' l-użu ta' l-ikkondizzjonar ta' l-arja fid-djar b'qawwa (42) u prestazzjoni baxxa (<12 kW output cooling power) u l-użu kbir tagħhom fil-perijodu sajfi. |
| --- | --- |

3.2.3.2

Fil-pajjiżi tan-nofisnhar ta' l-Ewropa (l-Italja, Spanja, il-Portugall, l-Islovenja, Malta, il-Greċja, Ċipru u n-nofsinhar ta' Franza), wieħed mill-akbar fatturi fiż-żieda tal-konsum tad-dawl huwa t-tixrid mgħaġġel ta' l-użu ta' l-ikkondizzjonar ta' l-arja fid-djar b'qawwa (42) u prestazzjoni baxxa (<12 kW output cooling power) u l-użu kbir tagħhom fil-perijodu sajfi.

| 3.2.3.3 | Il-konsum residenzjali ta' l-elettriku għall-ikkondizzjonar ta' l-arja — li għalih tapplika d-direttiva 2002/31/KEE — ġie stmat fl-2005 li fil-medja jlaħħaq madwar 7-10 TWh fis-sena fl-Ewropa tal-25 (43) Barra minn hekk, ta' min wieħed jinnota li fl-Ewropa t-tagħmir il-ġdid multi-media, il-kompjuters, il-printers, l-iscanners, il-modems u iċ-ċarġers taċ-ċellulari li jkunu permanentement mqabbda ma' l-elettriku jikkunsmaw 20 % tal-konsum tad-dawl tal-familji. |
| --- | --- |

3.2.3.3

Il-konsum residenzjali ta' l-elettriku għall-ikkondizzjonar ta' l-arja — li għalih tapplika d-direttiva 2002/31/KEE — ġie stmat fl-2005 li fil-medja jlaħħaq madwar 7-10 TWh fis-sena fl-Ewropa tal-25 (43) Barra minn hekk, ta' min wieħed jinnota li fl-Ewropa t-tagħmir il-ġdid multi-media, il-kompjuters, il-printers, l-iscanners, il-modems u iċ-ċarġers taċ-ċellulari li jkunu permanentement mqabbda ma' l-elettriku jikkunsmaw 20 % tal-konsum tad-dawl tal-familji.

3.3   Xi paraguni internazzjonali

| 3.3.1 | Fil-Ġappun il-konsum ta' l-enerġija huwa ta' madwar 6 % tal-konsum dinji u minn ċertu żmien-il hawn, ġew adottati xi miżuri, speċjalment fil-qasam tat-trasport u tal-bini, sabiex ifittxu li jnaqqsu dan il-konsum u l-emissjonijiet tas-CO2 li jirriżultaw minnu peress li s-settur residenzjali jirrappreżenta madwar 15 % tal-konsum totali. |
| --- | --- |

3.3.1

Fil-Ġappun il-konsum ta' l-enerġija huwa ta' madwar 6 % tal-konsum dinji u minn ċertu żmien-il hawn, ġew adottati xi miżuri, speċjalment fil-qasam tat-trasport u tal-bini, sabiex ifittxu li jnaqqsu dan il-konsum u l-emissjonijiet tas-CO2 li jirriżultaw minnu peress li s-settur residenzjali jirrappreżenta madwar 15 % tal-konsum totali.

| 3.3.2 | Fis-settur residenzjali, l-iffrankar ta' l-enerġija primarja, it-tnaqqis ta' l-emissjonijiet tas-CO2 u l-iffrankar ta' l-ispejjeż enerġetiċi li joħorġu minn miżuri ta' effiċjenza enerġetika tal-bini, huma stmati għal 28 %, 34 % u 41 % rispettivament (44). L-istandards Ġappuniżi ta' effiċjenza enerġetika fil-bini residenzjali (45) ġew riveduti fl-1999 u jinkludu kemm livelli ta' prestazzjoni kif ukoll livelli preskrittivi: l-għan hu li dawn l-istandards jiġu applikati kompletament, minn iktar minn 50 % tal-bini l-ġdid. |
| --- | --- |

3.3.2

Fis-settur residenzjali, l-iffrankar ta' l-enerġija primarja, it-tnaqqis ta' l-emissjonijiet tas-CO2 u l-iffrankar ta' l-ispejjeż enerġetiċi li joħorġu minn miżuri ta' effiċjenza enerġetika tal-bini, huma stmati għal 28 %, 34 % u 41 % rispettivament (44). L-istandards Ġappuniżi ta' effiċjenza enerġetika fil-bini residenzjali (45) ġew riveduti fl-1999 u jinkludu kemm livelli ta' prestazzjoni kif ukoll livelli preskrittivi: l-għan hu li dawn l-istandards jiġu applikati kompletament, minn iktar minn 50 % tal-bini l-ġdid.

| 3.3.3 | Il-metodu Ġappuniż ta' valutazzjoni flimkien ta' l-istrutturi u tat-tagħmir tad-dar użat għandu il-karatteristiċi li ġejjin:






  a) | il-valutazzjoni ta' l-effiċjenza enerġetika ta' l-istrutturi tal-bini u tat-tagħmir domestiku; |
| --- | --- | --- |

3.3.3

Il-metodu Ġappuniż ta' valutazzjoni flimkien ta' l-istrutturi u tat-tagħmir tad-dar użat għandu il-karatteristiċi li ġejjin:

a)

il-valutazzjoni ta' l-effiċjenza enerġetika ta' l-istrutturi tal-bini u tat-tagħmir domestiku;

| b) | il-valutazzjoni ta' l-effiċjenza enerġetika fid-dar kollha, bl-użu tal-konsum enerġetiku totali, li jispeċifika l-konsum għall-arja kondizzjonata, is-sħana ta' l-ilma, d-dawl, u t-tagħmir ta' ventilazzjoni, fil-mument tal-kostruzzjoni; |
| --- | --- |

b)

il-valutazzjoni ta' l-effiċjenza enerġetika fid-dar kollha, bl-użu tal-konsum enerġetiku totali, li jispeċifika l-konsum għall-arja kondizzjonata, is-sħana ta' l-ilma, d-dawl, u t-tagħmir ta' ventilazzjoni, fil-mument tal-kostruzzjoni;

| c) | il-valutazzjoni ta' l-effiċjenza f'dak li jirrigwarda l-arja kondizzjonata, is-sħana ta' l-ilma, d-dawl, u t-tagħmir ta' ventilazzjoni, waqt il-ħin ta' użu effettiv; |
| --- | --- |

c)

il-valutazzjoni ta' l-effiċjenza f'dak li jirrigwarda l-arja kondizzjonata, is-sħana ta' l-ilma, d-dawl, u t-tagħmir ta' ventilazzjoni, waqt il-ħin ta' użu effettiv;

| d) | it-teħid ta' kejl dettaljat ta' l-effiċjenza, waqt l-użu effettiv tad-djar il-ġodda, sabiex jintlaħqu l-livelli ta' ffrankar previsti, fl-2010. |
| --- | --- |

d)

it-teħid ta' kejl dettaljat ta' l-effiċjenza, waqt l-użu effettiv tad-djar il-ġodda, sabiex jintlaħqu l-livelli ta' ffrankar previsti, fl-2010.

| 3.3.4 | Fl-Istati Uniti, b'konformità mal-Kapitoli ddedikati għall-bini residenzjali ta' l- International Energy Conservation Code (IECC (46)), fl-1987 (47)kienu diġà ġew stabiliti livelli minimi ta' effiċjenza għal-tnax-il tip differenti ta' tagħmir domestiku residenzjali, li huma l-bażi ta' ħafna mill-Kodiċi ta' l-enerġija ta' l-Istati Federali. |
| --- | --- |

3.3.4

Fl-Istati Uniti, b'konformità mal-Kapitoli ddedikati għall-bini residenzjali ta' l- International Energy Conservation Code (IECC (46)), fl-1987 (47)kienu diġà ġew stabiliti livelli minimi ta' effiċjenza għal-tnax-il tip differenti ta' tagħmir domestiku residenzjali, li huma l-bażi ta' ħafna mill-Kodiċi ta' l-enerġija ta' l-Istati Federali.

| 3.3.5 | Il-kontroll ta' l-effiċjenza enerġetika fil-bini hija r-responsabbiltà ta' l-Istati individwali u f'ħafna każi tal-kontej, anke wara l-adozzjoni ta' l- Energy Policy Act del 2005, (EPACT) li tinkoraġġixxi lill-proprjetarji tal-bini kummerċjali, bi tnaqqis mgħaġġel fit-taxxi, sabiex japplikaw sistemi ta' efficienza energetica għat-tnaqqis tad-dipendenza fuq il-karburanti fossili. |
| --- | --- |

3.3.5

Il-kontroll ta' l-effiċjenza enerġetika fil-bini hija r-responsabbiltà ta' l-Istati individwali u f'ħafna każi tal-kontej, anke wara l-adozzjoni ta' l- Energy Policy Act del 2005, (EPACT) li tinkoraġġixxi lill-proprjetarji tal-bini kummerċjali, bi tnaqqis mgħaġġel fit-taxxi, sabiex japplikaw sistemi ta' efficienza energetica għat-tnaqqis tad-dipendenza fuq il-karburanti fossili.

| 3.3.6 | Il-mudell tal-Kodiċi ta' l-enerġija (MEC) (48) żviluppat fuq il-bażi tal-IECC fis-snin 80, u aġġornat regolarment, sa' l-aħħar ta' l-2006, ġie akkumpanjat mid- DOE's Building Energy Codes Program, tad-Dipartiment Federali ta' l-Enerġija, bir-responsabbiltà li jippromwovi kodiċi ta' l-enerġija tal-bini dejjem jitjiebu u li jassisti lill-Istati Federali fl-adozzjoni ta' l-applikazzjoni ta' dawn il-kodiċi, li jiġu riveduti regolarment:






  — | għar-ridefinizzjoni taż-żoni klimatiċi, |
| --- | --- | --- |

3.3.6

Il-mudell tal-Kodiċi ta' l-enerġija (MEC) (48) żviluppat fuq il-bażi tal-IECC fis-snin 80, u aġġornat regolarment, sa' l-aħħar ta' l-2006, ġie akkumpanjat mid- DOE's Building Energy Codes Program, tad-Dipartiment Federali ta' l-Enerġija, bir-responsabbiltà li jippromwovi kodiċi ta' l-enerġija tal-bini dejjem jitjiebu u li jassisti lill-Istati Federali fl-adozzjoni ta' l-applikazzjoni ta' dawn il-kodiċi, li jiġu riveduti regolarment:

—

għar-ridefinizzjoni taż-żoni klimatiċi,

| — | għass-semplifikazzjoni tar-rekwiżiti obbligatorji, |
| --- | --- |

—

għass-semplifikazzjoni tar-rekwiżiti obbligatorji,

| — | għall-eliminazzjoni tad-definizzjonijiet li m'għadhomx fl-użu, li huma superfluwi jew kuntradittorji. |
| --- | --- |

—

għall-eliminazzjoni tad-definizzjonijiet li m'għadhomx fl-użu, li huma superfluwi jew kuntradittorji.

| 3.3.7 | Fl-2007 ġie ppreżentat proġett ta' liġi federali, ta' l- Energy Efficient Buildings Act, bil-għan li:






  — | jistabbilixxi programm pilota sabiex jingħataw għotjiet lill-intrapriżi u lill-organizzazzjonijiet, għal bini ġdid jew proġetti ta' ristruttruazzjoni fuq bini eżistenti, b'teknoloġiji ta' l-enerġija effiċjenti; |
| --- | --- | --- |

3.3.7

Fl-2007 ġie ppreżentat proġett ta' liġi federali, ta' l- Energy Efficient Buildings Act, bil-għan li:

—

jistabbilixxi programm pilota sabiex jingħataw għotjiet lill-intrapriżi u lill-organizzazzjonijiet, għal bini ġdid jew proġetti ta' ristruttruazzjoni fuq bini eżistenti, b'teknoloġiji ta' l-enerġija effiċjenti;

| — | jiġu kkunsidrati proposti għall-kostruzzjoni mmirati lejn nies bi dħul baxx; |
| --- | --- |

—

jiġu kkunsidrati proposti għall-kostruzzjoni mmirati lejn nies bi dħul baxx;

| — | jingħataw definizzjonijiet ċari ta' “enerġy efficient building” jiġifieri ta' bini li, wara li jinbena jew jiġi ristrutturat, juża sistemi ta' tisħin, ventilazzjoni u kondizzjonament ta' l-arja li huma 'l fuq jew taħt il-livelli ta' l- Energy Star standards, jew li, fil-każ li dan ma jkunx applikabbli, jużaw prodotti ta' tisħin, ventilazzjoni u ta' kondizzjonament ta' l-arja, rakkomandati mill- Federal Energy Management Program. |
| --- | --- |

—

jingħataw definizzjonijiet ċari ta' “enerġy efficient building” jiġifieri ta' bini li, wara li jinbena jew jiġi ristrutturat, juża sistemi ta' tisħin, ventilazzjoni u kondizzjonament ta' l-arja li huma 'l fuq jew taħt il-livelli ta' l- Energy Star standards, jew li, fil-każ li dan ma jkunx applikabbli, jużaw prodotti ta' tisħin, ventilazzjoni u ta' kondizzjonament ta' l-arja, rakkomandati mill- Federal Energy Management Program.

| 3.3.8 | Skond id-Dipartiment Federali ta' l-Enerġija DOE, id-disinn ta' bini ġdid aktar komdu u effiċjenti jista' jnaqqas l-ispejjeż ta' tkessiħ u ta' tisħin b'50 %, u l-integrazzjoni tal-kodiċi ta' l-effiċjenza fil-bini jista' joħloq xogħol ġdid fil-qasam tal-bini, ir-ristrutturazzjoni u l-inġinerija ta' l-impjanti. |
| --- | --- |

3.3.8

Skond id-Dipartiment Federali ta' l-Enerġija DOE, id-disinn ta' bini ġdid aktar komdu u effiċjenti jista' jnaqqas l-ispejjeż ta' tkessiħ u ta' tisħin b'50 %, u l-integrazzjoni tal-kodiċi ta' l-effiċjenza fil-bini jista' joħloq xogħol ġdid fil-qasam tal-bini, ir-ristrutturazzjoni u l-inġinerija ta' l-impjanti.

4.   Kummenti ġenerali

| 4.1 | Il-Kumitat esprima ruħu f'diversi okkażjonijiet dwar il-ħtieġa li jsir iffrankar ta' l-enerġija li jkun sinifikanti u sostenibbli, bl-iżvilupp ta' tekniċi, prodotti u servizzi b'konsum baxx ta' l-enerġija u dwar il-ħtieġa li tinbidel l-imġiba b'tali mod li tnaqqas il-konsum ta' l-enerġija filwaqt li tinżamm l-istess kwalità tal-ħajja. |
| --- | --- |

4.1

Il-Kumitat esprima ruħu f'diversi okkażjonijiet dwar il-ħtieġa li jsir iffrankar ta' l-enerġija li jkun sinifikanti u sostenibbli, bl-iżvilupp ta' tekniċi, prodotti u servizzi b'konsum baxx ta' l-enerġija u dwar il-ħtieġa li tinbidel l-imġiba b'tali mod li tnaqqas il-konsum ta' l-enerġija filwaqt li tinżamm l-istess kwalità tal-ħajja.

| 4.2 | Il-Kumitat jagħraf li l-prestazzjoni enerġetika tikkontribwixxi b'mod sostanzjali lejn il-ħarsien tal-klima u ż-żamma ta' l-impenn li l-UE ħadet fi Kyoto sabiex tnaqqas l-emissjonijiet u jirrakkomanda li jiżdiedu l-inizjattivi mmirati lejn il-konsumaturi. |
| --- | --- |

4.2

Il-Kumitat jagħraf li l-prestazzjoni enerġetika tikkontribwixxi b'mod sostanzjali lejn il-ħarsien tal-klima u ż-żamma ta' l-impenn li l-UE ħadet fi Kyoto sabiex tnaqqas l-emissjonijiet u jirrakkomanda li jiżdiedu l-inizjattivi mmirati lejn il-konsumaturi.

| 4.3 | Il-Kumitat iqis li biex jikber l-iffrankar ta' l-enerġija fil-bini ikun jaqbel li jsir eżami ddettaljat ta' x'inhuma l-ostakoli li fixklu l-implimentazzjoni tad-direttiva EPBD u, li madankollu, li jkun hemm perjodu ta' transizzjoni li jista' jkun ta' madwar 10 snin sabiex iċ-ċertifikazzjoni tal-bini kollu eżistenti ssir obbligatorja, li jidħol fil-qasam ta' l-applikazzjoni tad-direttiva. |
| --- | --- |

4.3

Il-Kumitat iqis li biex jikber l-iffrankar ta' l-enerġija fil-bini ikun jaqbel li jsir eżami ddettaljat ta' x'inhuma l-ostakoli li fixklu l-implimentazzjoni tad-direttiva EPBD u, li madankollu, li jkun hemm perjodu ta' transizzjoni li jista' jkun ta' madwar 10 snin sabiex iċ-ċertifikazzjoni tal-bini kollu eżistenti ssir obbligatorja, li jidħol fil-qasam ta' l-applikazzjoni tad-direttiva.

| 4.4 | Diġà fl-2001, il-KESE fl-opinjoni tiegħu dwar il-proposta tad-direttiva EPBD, filwaqt li tenna l-appoġġ tiegħu għall-inizjattiva tal-Kummissjoni u għall-intenzjoni tagħha li tiżviluppa metodoloġija komuni, fil-qasam ta' l-assessjar u l-kontroll kostanti tal-prestazzjoni enerġetika tal-bini, fost l-oħrajn kien enfasizza li ta' min “Jiġu evitati limitazzjonijiet insostenibbli għall-Istati Membri quddiem il-kompetizzjoni internazzjonali” u li “Ma jintefgħux fuq il-proprjetarji li jgħixu jew jikru post, piżijiet eċċessivi meta mqabbla mal-mezzi tagħhom effettivi, bir-riżultat li l-objettivi tad-direttiva jispiċċaw fix-xejn u jwasslu sabiex iċ-ċittadini jirrifjutaw l-għaqda Ewropea”
   (49). |
| --- | --- |

4.4

Diġà fl-2001, il-KESE fl-opinjoni tiegħu dwar il-proposta tad-direttiva EPBD, filwaqt li tenna l-appoġġ tiegħu għall-inizjattiva tal-Kummissjoni u għall-intenzjoni tagħha li tiżviluppa metodoloġija komuni, fil-qasam ta' l-assessjar u l-kontroll kostanti tal-prestazzjoni enerġetika tal-bini, fost l-oħrajn kien enfasizza li ta' min “Jiġu evitati limitazzjonijiet insostenibbli għall-Istati Membri quddiem il-kompetizzjoni internazzjonali” u li “Ma jintefgħux fuq il-proprjetarji li jgħixu jew jikru post, piżijiet eċċessivi meta mqabbla mal-mezzi tagħhom effettivi, bir-riżultat li l-objettivi tad-direttiva jispiċċaw fix-xejn u jwasslu sabiex iċ-ċittadini jirrifjutaw l-għaqda Ewropea”
   (49).

| 4.5 | Il-KESE iqis li huwa importanti li jekk titwessa' l-EPBD din tkun tinkludi l-analiżi taċ-ċiklu tal-ħajja tas-sistema tal-bini, sabiex turi l-impatt tiegħu fuq iċ-ċiklu tal-ħajja tal-karbonju, li b'hekk tippermetti lill-konsumaturi u l-awtoritajiet responsabbli mir-regolamentazzjoni li jkollhom idea aktar ċara tal-konsegwenzi, fejn jidħlu l-emissjonijiet tal-karbonju, tal-prodotti li huma ppjanati li jintużaw mis-sistema tal-bini. |
| --- | --- |

4.5

Il-KESE iqis li huwa importanti li jekk titwessa' l-EPBD din tkun tinkludi l-analiżi taċ-ċiklu tal-ħajja tas-sistema tal-bini, sabiex turi l-impatt tiegħu fuq iċ-ċiklu tal-ħajja tal-karbonju, li b'hekk tippermetti lill-konsumaturi u l-awtoritajiet responsabbli mir-regolamentazzjoni li jkollhom idea aktar ċara tal-konsegwenzi, fejn jidħlu l-emissjonijiet tal-karbonju, tal-prodotti li huma ppjanati li jintużaw mis-sistema tal-bini.

| 4.5.1. | Jekk il-leġislazzjoni Komunitarja dwar dan is-suġġett titwessa, tkun trid tiġi vvalutata għall- impatt li jkollha minħabba l-effetti tagħha fuq is-swieq, u l-ispejjeż għall-konsumaturi — kemm jekk huma proprjetarji jew ikunu qiegħdin jikru. |
| --- | --- |

4.5.1.

Jekk il-leġislazzjoni Komunitarja dwar dan is-suġġett titwessa, tkun trid tiġi vvalutata għall- impatt li jkollha minħabba l-effetti tagħha fuq is-swieq, u l-ispejjeż għall-konsumaturi — kemm jekk huma proprjetarji jew ikunu qiegħdin jikru.

| 4.5.2. | Wieħed irid jiżgura li l-miżuri mixtieqa sabiex itejbu l-iżolament tas-sħana jippermettu tibdil suffiċjenti ta' l-arja u tal-fwar ta' l-ilma, jevitaw l-umdità u ma jwasslux għal ħsara fil-bini, per eżempju billi titrabba l-moffa. |
| --- | --- |

4.5.2.

Wieħed irid jiżgura li l-miżuri mixtieqa sabiex itejbu l-iżolament tas-sħana jippermettu tibdil suffiċjenti ta' l-arja u tal-fwar ta' l-ilma, jevitaw l-umdità u ma jwasslux għal ħsara fil-bini, per eżempju billi titrabba l-moffa.

| 4.6 | Kif il-Kumitat diġà wera (50), “L-interventi mmirati għall-promozzjoni ta' l-effiċjenza enerġetika jvarjaw b'mod konsiderevoli skond il-kundizzjoni lokali u l-miżuri li jkunu ttieħdu sa dak il-ħin, li l-effett tagħhom fuq is-suq intern jidher li kien modest. Għalhekk huwa importanti, fuq il-bażi tal-prinċipju tas-sussidjarjetà, li l-azzjonijiet ulterjuri fil-livell komunitarju jġibu vantaġġi reali”. |
| --- | --- |

4.6

Kif il-Kumitat diġà wera (50), “L-interventi mmirati għall-promozzjoni ta' l-effiċjenza enerġetika jvarjaw b'mod konsiderevoli skond il-kundizzjoni lokali u l-miżuri li jkunu ttieħdu sa dak il-ħin, li l-effett tagħhom fuq is-suq intern jidher li kien modest. Għalhekk huwa importanti, fuq il-bażi tal-prinċipju tas-sussidjarjetà, li l-azzjonijiet ulterjuri fil-livell komunitarju jġibu vantaġġi reali”.

| 4.7 | Il-proċess ta' ċertifikazzjoni jrid jiġu akkumpanjat minn programmi pubbliċi ta' promozzjoni, sabiex ikun hemm garanzija ta'aċċess ekwu għat-titjib fil-prestazzjoni enerġetika, b'mod partikolari fil-każ tal-bini li jintuża bħala residenza, mibni jew mmexxi fil-kuntest tal-politika soċjali tad-djar. |
| --- | --- |

4.7

Il-proċess ta' ċertifikazzjoni jrid jiġu akkumpanjat minn programmi pubbliċi ta' promozzjoni, sabiex ikun hemm garanzija ta'aċċess ekwu għat-titjib fil-prestazzjoni enerġetika, b'mod partikolari fil-każ tal-bini li jintuża bħala residenza, mibni jew mmexxi fil-kuntest tal-politika soċjali tad-djar.

| 4.8 | Il-manutenzjoni regolari, minn persunal kwalifikat, tal-boilers, sistemi ta' kondizzjonar ta' l-arja u ta' sistemi oħra għall-enerġija alternattiva, tikkontribwixxi lejn il-garanzija ta' regolamentazzjoni korretta, skond l-ispeċifikazzjonijiet tal-prodott u għalhekk tiżgura prestazzjoni ottimali. |
| --- | --- |

4.8

Il-manutenzjoni regolari, minn persunal kwalifikat, tal-boilers, sistemi ta' kondizzjonar ta' l-arja u ta' sistemi oħra għall-enerġija alternattiva, tikkontribwixxi lejn il-garanzija ta' regolamentazzjoni korretta, skond l-ispeċifikazzjonijiet tal-prodott u għalhekk tiżgura prestazzjoni ottimali.

| 4.9 | Il-Kumitat, fid-dawl ta' l-esperjenzi pożittivi ta' xi Stati membri, u wara r-riżultati ta' l-aħħar snin, fl-applikazzjoni importanti ta' politiki komunitarji, jissuġġerixxi xi miżuri li jistgħu jkunu utli sabiex jippromovu l-effiċjenza enerġetika b'mod ġenerali, u fil-bini b'mod partikolari:






  — | pariri dwar l-użu ta' l-enerġija b'xejn, |
| --- | --- | --- |

4.9

Il-Kumitat, fid-dawl ta' l-esperjenzi pożittivi ta' xi Stati membri, u wara r-riżultati ta' l-aħħar snin, fl-applikazzjoni importanti ta' politiki komunitarji, jissuġġerixxi xi miżuri li jistgħu jkunu utli sabiex jippromovu l-effiċjenza enerġetika b'mod ġenerali, u fil-bini b'mod partikolari:

—

pariri dwar l-użu ta' l-enerġija b'xejn,

| — | krediti fiskali u/jew sussidji li jippermettu li jsir “awditjar ta' l-użu ta' l-enerġija”, |
| --- | --- |

—

krediti fiskali u/jew sussidji li jippermettu li jsir “awditjar ta' l-użu ta' l-enerġija”,

| — | ħelsien mit-taxxa għall-konsum ta' karburanti għat-tisħin, l-elettriku u t-tħaddim tal-muturi, |
| --- | --- |

—

ħelsien mit-taxxa għall-konsum ta' karburanti għat-tisħin, l-elettriku u t-tħaddim tal-muturi,

| — | ħelsien mit-taxxa għax-xiri ta' teknoloġiji effiċjenti mil-lat enerġetiku u ambjentali, |
| --- | --- |

—

ħelsien mit-taxxa għax-xiri ta' teknoloġiji effiċjenti mil-lat enerġetiku u ambjentali,

| — | self b'rati baxxi għax-xiri ta' tagħmir u impjanti effiċjenti fl-użu ta' l-enerġija (per eżempju boilers li jaħdmu bil-kondensazzjoni, termostati individwali...), |
| --- | --- |

—

self b'rati baxxi għax-xiri ta' tagħmir u impjanti effiċjenti fl-użu ta' l-enerġija (per eżempju boilers li jaħdmu bil-kondensazzjoni, termostati individwali...),

| — | self b'rati baxxi ta' l-interessi għal xogħolijiet permezz ta' l-ESCOs, |
| --- | --- |

—

self b'rati baxxi ta' l-interessi għal xogħolijiet permezz ta' l-ESCOs,

| — | għajnuna jew tnaqqis mit-taxxa għall-investimenti f'attivitajiet ta' riċerka u żvilupp jew fi proġetti pilota, bl-iskop li tiġi promossa d-disseminazzjoni tat-teknoloġiji l-ġodda mmirati li jtejbu l-effiċjenza enerġetika fil-bini, |
| --- | --- |

—

għajnuna jew tnaqqis mit-taxxa għall-investimenti f'attivitajiet ta' riċerka u żvilupp jew fi proġetti pilota, bl-iskop li tiġi promossa d-disseminazzjoni tat-teknoloġiji l-ġodda mmirati li jtejbu l-effiċjenza enerġetika fil-bini,

| — | għajnuna għall-familji li għandhom dħul baxx u għall-pensjonanti sabiex itejbu l-effiċjenza enerġetika ta' l-abitazzjoni, |
| --- | --- |

—

għajnuna għall-familji li għandhom dħul baxx u għall-pensjonanti sabiex itejbu l-effiċjenza enerġetika ta' l-abitazzjoni,

| — | self fit-tul b'rati ta' interessi baxxi, sabiex itejbu l-effiċjenza enerġetika tal-bini. |
| --- | --- |

—

self fit-tul b'rati ta' interessi baxxi, sabiex itejbu l-effiċjenza enerġetika tal-bini.

| 4.10 | Il-Kumitat iqis li huwa essenzjali għall-utenti, li jiġu ffaċċjati b'mod aktar dirett il-problemi ta' l-informazzjoni u ta' l-iffinanzjar, sabiex jiġu żviluppati metodi innovattivi: huwa indispensabbli li l-proprejtarji u dawk li qegħdin jikru ma jqisux dawn il-miżuri komunitarji ġodda bħala taxxa ġdida li qed tiġi imposta fuq xi assi primarju bħalma hi d-dar. |
| --- | --- |

4.10

Il-Kumitat iqis li huwa essenzjali għall-utenti, li jiġu ffaċċjati b'mod aktar dirett il-problemi ta' l-informazzjoni u ta' l-iffinanzjar, sabiex jiġu żviluppati metodi innovattivi: huwa indispensabbli li l-proprejtarji u dawk li qegħdin jikru ma jqisux dawn il-miżuri komunitarji ġodda bħala taxxa ġdida li qed tiġi imposta fuq xi assi primarju bħalma hi d-dar.

| 4.11 | Ir-rispett tal-Protokoll ta' Kyoto u l-iffrankar ta' l-enerġija ma jridx jidher bħala trasferiment sempliċi ta' spejjeż akbar, mill-industriji li jipproduċu l-enerġija fuq l-utenti u ċ-ċittadini Ewropej. |
| --- | --- |

4.11

Ir-rispett tal-Protokoll ta' Kyoto u l-iffrankar ta' l-enerġija ma jridx jidher bħala trasferiment sempliċi ta' spejjeż akbar, mill-industriji li jipproduċu l-enerġija fuq l-utenti u ċ-ċittadini Ewropej.

| 4.12 | Sabiex jiġu llimitati l-piżjiet fuq il-proprjetarji individwali, il-Kumitat iqis li, meta jkun possibbli, iċ-ċertifikazzjoni trid tiġi effettwata għall-bini kollu kemm hu, permezz ta' kampjun ta' appartamenti, u jkun jista' jservi ta' ċertifikat għall-appartamenti individwali. |
| --- | --- |

4.12

Sabiex jiġu llimitati l-piżjiet fuq il-proprjetarji individwali, il-Kumitat iqis li, meta jkun possibbli, iċ-ċertifikazzjoni trid tiġi effettwata għall-bini kollu kemm hu, permezz ta' kampjun ta' appartamenti, u jkun jista' jservi ta' ċertifikat għall-appartamenti individwali.

| 4.13 | Il-ħolqien ta' sit web, promoss mill-Kummisssjoni, b'links mas-siti nazzjonali, tista' tkun utli biex jingħelbu l-ostakoli ġuridiċi, istituzzjonali, tat-tmexxija u tekniċi li jtellfu minn aċċess li jkun user-friendly għall-utenti. |
| --- | --- |

4.13

Il-ħolqien ta' sit web, promoss mill-Kummisssjoni, b'links mas-siti nazzjonali, tista' tkun utli biex jingħelbu l-ostakoli ġuridiċi, istituzzjonali, tat-tmexxija u tekniċi li jtellfu minn aċċess li jkun user-friendly għall-utenti.

| 4.14 | Il-Kumitat jitlob lill-amministrazzjoni tal-KESE sabiex tinvestiga x'jista' jagħmel il-KESE sabiex itejjeb l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija fil-bini tiegħu stess. L-eżempju tad-“Dar ta' l-Enerġija Rinnovabbli” fi Brussell juri li jista' jsir titjib sinifikanti b'mod li hu kost-effettiv. Il-KESE għandu jagħti eżempju tajjeb. |
| --- | --- |

4.14

Il-Kumitat jitlob lill-amministrazzjoni tal-KESE sabiex tinvestiga x'jista' jagħmel il-KESE sabiex itejjeb l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija fil-bini tiegħu stess. L-eżempju tad-“Dar ta' l-Enerġija Rinnovabbli” fi Brussell juri li jista' jsir titjib sinifikanti b'mod li hu kost-effettiv. Il-KESE għandu jagħti eżempju tajjeb.

Brussell, l-14 ta' Frar 2008.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  ESCO =Energy Space Company

1

(2)  Li tiċċertifika l-għarfien tal-ħtieġa ta' l-użu effiċjenti tar-riżorsi. Ara il-proposta simili dwar il-Liċenzja Ewropea tal-kompjuter.

2

(3)  Opinjoni dwar il-Green Paper — Lejn strateġija Ewropea ta' sigurtà fil-provvista ta' l-enerġija, rapporteur: is-Sinjura Sirkeinen; (ĠU C 221 tas-7.8.2001, p. 45 dokument mhux misjub bil-Malti — Towards a European strategy for the security of energy supply) Opinjoni dwar — Il-provvista enerġetika fl-UE: strateġija għal taħlita enerġetika ottimali, rapporteur: is-Sinjura Sirkeinen; (ĠU C 318 tat-23.12.2006 p 185, dokument mhux misjub bil-Malti — A strategy for an optimal energy mix) Opinjoni dwar — L-effiċjenza enerġetika, rapporteur: is-Sur Buffetaut (ĠU C 88/53 tal-11.4.2006, dokument mhux misjub bil-Malti — Energy Efficiency); Opinjoni dwar il-Proposta ta' Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar L-effiċjenza fl-użu aħħari ta' l-enerġija u tas-servizzi enerġetiċi, rapporteur: is-Sinjura Sirkeinen (ĠU C 120 ta' l-20.5.2005, p.115, dokument mhux misjub bil-Malti — Energy end-use efficiency and energy services). Opinjoni Pjan ta' Azzjoni għall-Effiċjenza fl-Użu ta' l-Enerġija. Rapporteur: is-Sur Iozia, ĠU 10/22 tal-15.1.2008).

3

(4)  32 % għat-trasport, 28 % għall-industrija — Sors: Kummissjoni Ewropea, DG ENTR.

4

(5)  Il-PGD tas-settur tal-bini jikkorrispondi għal 'il fuq min 5 % tal-PGD totali ta' l-UE.

5

(6)  Kieku l-konsum medju fil-bini fir-reġjuni Ewropej kellu jinżel għal 80 kWh/m2/sena, jiġifieri għall-klassi D, ikun possibbli li tiġi ffrankata ħafna mill-enerġija kkunsmata mis-settur tal-bini. Dan jidħol b'mod ċar fl-ispirtu tad-Direttivi 2002/91/ KE.

6

2

(7)  Fil-preżent jeżistu tliet tipi ta' kuntratt: il-kuntratt ta' ħlas totali limitat; Il-kuntratt ta' qsim tal-flus iffrankati (shared savings contract); Il-kuntratt ta' qsim ta' flus iffrankati bi kwota garantita.

7

(8)  Dan jintlaħaq permezz ta' twieqi b'emissjonijet baxxi, magħmula minn żewġ pannelli tal-ħġieġ b'saff ta' gass nobbli bejniethom (krypton, kseno u argon).

8

(9)  Il-potenzjal tal-kontribut tax-xemx bħala sors rinnovabbli: ir-radjazzjoni interċettata tax-xemx mid-dinja hija ta' 177 000 TW; ir-radjazzjoni tax-xemx fuq l-art hija ta' 117 000TW; il-konsum globali ta' l-enerġija primarja hija ta' 12 TW (sors: Università ta' Bergamo, fakultà ta' l-inġinerija).

9

(10)  Jissejjaħ “passiv” il-bini li l-konsum enerġetiku tiegħu huwa ta' inqas minn 1 515 KWh/m2/sena.

10

2

(11)  Xi aspetti minn din l-informazzjoni utli suppost li digà ngħataw lill-utenti b'konformità ma' l-artikolu 3(6) tad-direttiva 54/2003KE

11

(12)  EPBD — European Energy Performance of Buildings Directive.

12

(13)  F'kas ta' akkwist, bejgħ, kiri u wirt.

13

(14)  Konċentrazzjoni enerġetika medja: panewijiet solari: ~ 0,2 kW/m2; turbina tar-riħ: ~ 1-2 kW/m2; magna idrawlika: ~ 5 000 kW/m2; magna termika: ~ 10 000 kW/m2; (Sors: l-Università ta' Bergamo, fakultà ta' l-inġinerija).

14

Konċentrazzjoni enerġetika medja:

2

2

2

2

(15)  Ara nota 16 għall-istandards ta' riferiment tal-UN-CEN/CENELEC, li tfasslu s'issa.

15

http://www.cen.eu/cenorm/sectors/sectors/utilitiesandenergy/index.asp

(16)  EN ISO 6946 Komponenti u elementi għall-bini; EN 10339 Sistemi ta' l-arja kkundizzjonata għall-kumdità fil-bini; EN 10347 Tisħin u kkundizzjonar tal-bini; EN 10348 Tisħin tal-bini; EN 10349 Tisħin u kkundizzjonar tal-bini; EN 13465 Ventilazzjoni tal-bini; EN 13779 Ventilazzjoni tal-bini mhux residenzjali; EN 13789 Prestazzjoni termika tal-bini; EN ISO 13790 Prestazzjoni termika tal-bini; EN ISO 10077 Prestazzjoni termika ta' l-apperturi; EN ISO 10077-2 Prestazzjoni termika ta' l-apperturi; EN ISO 13370 Prestazzjoni termika tal-bini; EN ISO 10211-1 Pontijiet termiċi fil-bini; EN ISO 10211-2 Pontijiet termiċi fil-bini; EN ISO 14683 Pontijiet termiċi fil-kostruzzjonijiet tal-bini; EN ISO 13788 Prestazzjoni igrometrika tal-komponenti u ta' l-elementi tal-bini; EN ISO 15927 Prestazzjoni igrotermika tal-bini; EN ISO 13786 Prestazzjoni termika tal-komponenti għall-bini; EN 10351 Materjal tal-kostruzzjoni; EN 10355 Ħitan u pavimentar ta' l-art; EN 410 Ħġieġ fil-bini. Determinazjoni tal-karatteristiċi ta' luminożità u solari tal-ħġieġ; EN 673 Ħġieġ fil-bini. Determinazzjoni tat-trażmissjoni termika (valur U); EN ISO 7345. Iżolament termiku. Kwantitajiet fiżiċi u definizzjonijiet.

16

(17)  Ara d-deċiżjoni tal-prim ministru ġappuniż.

17

(18)  It-temperatura tas-serra ta' Brussell ma tkunx għola minn 21° C fix-xitwa.

18

(19)  Il Joule, bħala unità ta' kejl ta' l-enerġija, u l-Watt (joule/sekonda), bħala unità ta' kejl tal-qawwa tad-dawl, iridu jidħlu mal-kunċetti ta' metru, litru u kilogramma fil-proċessi edukattivi.

19

(20)  Fost it-tipi differenti ta' enerġija, l-aktar waħda ekonomika hija dik iffrankata!

20

dik iffrankata

(21)  Il-valur tat-trasmittenza huwa ddestinat li dejjem aktar jilħaq u jissupera il-valur estetiku tal-komponenti ta' l-immobbli.

21

(22)  Boiler li jaħdem bil-kondensazzjoni għandu rendiment ta' 120 % meta mqabbel ma' boiler tradizzjonali, li għandu rendiment ta' madwar 80 %.

22

(23)  Is-sistema ġeotermali vertikali hija bbażata fuq il-prinċipju li t-temperatura tad-dinja hija ogħla fil-fond tagħha, u għalhekk kwantità ta' ilma li tintbagħat f'ċertu profondità minn ġo tubu, wara titla' b'temperatura ogħla, u għalhekk tkun tinħtieġ inqas sħana sabiex tilħaq it-temperatura meħtieġa biex issaħħan il-postijiet. Is-sistema ġeotermika orizzontali tippermetti li tiġi sfruttata t-temperatura kostanti li d-dinja għandha f'fond ta' 4-5 metri u, għalhekk, tippermetti li l-ilma jkun ta' temperatura ogħla minn dak ta' l-ambjent ta' barra, f'serpentina li titpoġġa f'dan il-livell. B'hekk id-delta termiku ikun inqas għoli. Hija differenti ħafna l-kwantità ta' sħana li hemm bżonn biex kwantità ta' ilma titla' minn 14°C għal 30°C flok minn 6°C għall-istess 30°C.

23

(24)  Solar Cooling: l-enerġija solari tista' tintuża biex tiġġenera l-produzzjon ta' l-arja kkondizjonata friska, bi frankar ta' l-enerġija notevoli. Il-proċess huwa bbażat fuq mekkaniżmu li jkessaħ filwaqt li jassorbi s-sħana. L-użu ta' kolletturi solari bħala ġeneraturi ta' qawwa termika li tintuża biex jaħdmu magni ta' tkessiħ u assorbiment, jippermettu li jiġu użati l-panewijiet fil-perjodi l-aktar qawwija ta' xemx

24

kolletturi solari

(25)  Dan hu suġġett ta' rakkomandazzjoni ta' l-UE fl-artikolu 4 tad-Direttiva 93/76/KEE (ĠU L237 tat-22.9.1993, pġ. 28). F'dan il-każ din hija soluzzjoni teknika-finanzjarja li tiġi applikata fil-forma ta' kuntratt li jipprevedi li jingħata servizz komplut ta' audit, finanzjament, installazzjoni, ġestjoni u manutenzjoni ta' l-installazzjonijiet teknoloġiċi min-naħa ta' soċjetà esterna li komunenment tissejjaħ ESCO (Energy Saving Company) u mitluba li tħallas –investiment sabiex isiru installazzjonijiet ġodda, b'ipoteka għal ċertu numru ta' snin fuq parti mill-valur ekonomiku ta' tfaddil enerġetiku previst wara l-intervent. Ara Anness.

25

(26)  Id-Direttiva 89/106/KEE.

26

(27)  Id-Direttiva 93/76/KEE.

27

(28)  Id-Direttivi 93/76/ KEE, u 2006/32/KE, revokata mid-direttiva 2006/32/KE.

28

(29)  Id-Direttiva 2002/91/KE.

29

(30)  Id-Direttiva 2005/32/KE.

30

(31)  Id-Direttiva 2006/32/KE.

31

(32)  Id-Direttiva 92/42/KEE.

32

(33)  Id-Direttiva 2006/1005/KE.

33

(34)  Id-Direttiva 92/75/KEE.

34

(35)  Id-Direttiva 96/57/KEE.

35

(36)  Id-Direttiva 2000/55/KE.

36

(37)  Ara, fost l-oħrajn, l-Italja....

37

(38)  Ara opinjoni motivata mibgħuta lil Franza u lill-Latvja is-16.10.2007....

38

(39)  Overview on Energy Consumption and Saving Potentials — Carsten Petersdorff, Ecofys ECOFYS GmbH, Eupener Straße 59, 50933 Cologne, il-Ġermaja. Mejju 2006.

39

Overview on Energy Consumption and Saving Potentials

Carsten Petersdorff, Ecofys ECOFYS GmbH, Eupener Straße 59, 50933 Cologne, il-Ġermaja

(40)  Fir-rigward tal-kontenut enerġetiku tal-karburant użat, it-telf komplessiv fl-enerġija huwa ta' 35 % għas-sistemi li għandhom prestazzjoni aħjar, u ta' 77 % għal dawk li huma inqas effiċjenti.

40

(41)  Konsum totali ta' l-elettriku maqsum fuq in-numru tal-familji.

41

(42)  Għal dan it-tip ta' tagħmir, il-Kummissjoni Ewropea adottat f'Marzu 2002 direttiva (2002/31/KE) li l-applikazzjoni tagħha ġiet iffissata għal-Ġunju 2003, u mbagħad posposta għas-sajf ta' l-2004, sabiex jidħol fl-użu tagħmir aktar effiċjenti. B'mod partikolari l-indiċi ta' l-effiċjenza enerġetika stabbilita għall-kondizjonaturi ta' l-arja ta' daqs żgħir, ta' klassi A kien ta' 3.2. Madankollu fuq is-suq diġà hemm mudelli b'indiċi ta' effiċjenza enerġetika ogħla minn 4 sa 5.5, fil-każ ta' l-aħjar mudelli. Dan ifisser li d-diffużjoni ġeneralizzata tal-klassi A m'għadux objettiv ambizzjuż, iżda jfisser ukoll li l-possibbiltà ta' frankar żdiedet ħafna, peress li fis-suq Ewropew għadhom mifruxa ħafna l-mudelli tal-klassi D u E b'indiċi ta' effiċjenza ta' madwar 2.5.

42

(43)  Ara n-nota 37 f'qiegħ il-paġna.

43

(44)  Energy efficiency standard as measured by Japan's “CASBEE” rating.

44

(45)  Sors: From Red Lights to Green Lights: Town Planning Incentives for Green Building presentation to the “Talking and walking sustainability international conference, February 2007 Auckland. Awtur: Is-sur Matthew D. Paetz, Planning Manager, BA, BPlan (Hons), MNZPI. Ko-awtur: Is-sur Knut Pinto-Delas, Urban Designer, Masters of Urban Design (EIVP, Pariġi)”

45

(46)  ĠAPPUN: Law Concerning Rational Use of Energy, LEGGE No. 49 tat-22 ta'Ġunju 1979)

46

(47)  USA: Residential Energy Code Compliance — IECC 2006 on the residential requirements of the 2006 International Energy Conservation Code., http://www.energycodes.gov/

47

(48)  USA: the National Energy Policy and Conservation Act (NEPCA) 1987

48

Fl-Amerika 63 % ta' l-Istati adottaw il-kodiċi MEC għall-bini residenzjali u 84 % adottaw l-istandard ASHRAE/IES 90.1-2001 għall-bini kummerċjali, standard tekniku żviluppat mill-American Society of Heating, Refrigerating and Air-Conditioning Engineers — ASHRAE u l-Illuminating Engineering Society of North America — IES/IESNA. CFR. HTTP://WWW.ASHRAE.ORG/ E http://www.greenhouse.gov.au/buildings/publications/pubs/international_survey.pdf

(49)  Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u l-Kunsill dwar il-prestazzjoni ta' l-enerġija tal-bini” fil-ĠU C 36/20 tat-8.2.2002 (dokument mhux misjub bil-Malti)

49

(50)  Opinjoni dwar l-effiċjenza fl-użu aħħari ta' l-enerġija u s-servizzi enerġetiċi, rapporteur: is-Sinjura Sirkeinen fil-ĠUĊ 120 ta' l-20.5.2005 p.115.(dokument mhux misjub bil-Malti)..

50

---

| 25.6.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 162/72 |
| --- | --- | --- | --- |

25.6.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 162/72

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-impatt possibbli pożittiv jew negattiv taż-żjieda fir-rekwiżiti (politiki) ambjentali u ta' l-enerġija fuq il-kompetittività ta' l-industrija ta' l-UE

(2008/C 162/14)

Nhar l-20 ta' Settembru 2007, il-Presidenza Slovena talbet lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew ifassal opinjoni esploratorja dwar

L-impatt possibbli pożittiv jew negattiv taż-żjieda fir-rekwiżiti (politiki) ambjentali u ta' l-enerġija fuq il-kompetittività ta' l-industrija ta' l-UE

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà ta' l-Informazzjoni, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar it-23 ta' Jannar 2008. Ir-rapporteur kien is-Sur Wolf.

Matul l-442 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet fit-13 u l-14 ta' Frar 2008 (seduta tat-13 ta' Frar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni b'128 vot favur, l-ebda vot kontra u astensjoni waħda.

Kontenut

| 1. | Sommarju u konklużjonijiet |
| --- | --- |

1.

| 2. | Punt tat-tluq u kummenti ġenerali |
| --- | --- |

2.

| 3. | Kummenti speċifiċi — Analiżi u konklużjonijiet |
| --- | --- |

3.

| 4. | Osservazzjonijiet u rakkomandazzjonijiet speċifiċi |
| --- | --- |

4.

1.   Sommarju u konklużjonijiet

| 1.1 | Il-Kumitat iffoka din l-opinjoni fuq kwistjonijiet li huma konnessi mal-politika ta' l-enerġija u l-bidla fil-klima. Ser jeżamina taħt liema ċirkostanzi jinħolqu l-vantaġġi jew l-iżvantaġġi għall-kompetittività ta' l-UE jekk il-konsum ta' l-enerġija u l-emissjoni ta' gassijiet b'effett ta' serra jitnaqqsu b'mod sinifikanti. L-opinjoni tiffoka l-iktar fuq l-aspetti ekonomiċi. |
| --- | --- |

1.1

Il-Kumitat iffoka din l-opinjoni fuq kwistjonijiet li huma konnessi mal-politika ta' l-enerġija u l-bidla fil-klima. Ser jeżamina taħt liema ċirkostanzi jinħolqu l-vantaġġi jew l-iżvantaġġi għall-kompetittività ta' l-UE jekk il-konsum ta' l-enerġija u l-emissjoni ta' gassijiet b'effett ta' serra jitnaqqsu b'mod sinifikanti. L-opinjoni tiffoka l-iktar fuq l-aspetti ekonomiċi.

| 1.2 | Meta wieħed jikkunsidra l-interdipendenza bejn il-kompetittività, il-prestazzjoni ekonomika, l-impjieg u l-prosperità soċjali taċ-ċittadini, is-suġġett ta' din l-opinjoni huwa wkoll ta' importanza konsiderevoli għall-ġejjieni soċjali ta' l-Ewropa. |
| --- | --- |

1.2

Meta wieħed jikkunsidra l-interdipendenza bejn il-kompetittività, il-prestazzjoni ekonomika, l-impjieg u l-prosperità soċjali taċ-ċittadini, is-suġġett ta' din l-opinjoni huwa wkoll ta' importanza konsiderevoli għall-ġejjieni soċjali ta' l-Ewropa.

| 1.3 | Il-Kumitat jikkonkludi li l-isfidi marbutin ma' dan iġibu magħhom opportunità sabiex tinħoloq mewġa ta' innovazzjoni u investiment u b'hekk tissaħħaħ l-ekonomija u l-kompetittività (globali) ta' l-industrija Ewropea. Jekk dan ikollu suċċess, il-vantaġġi għandhom jegħlbu l-iżvantaġġi, inter alia fir-rigward l-impatt fuq l-impjieg u t-tisħiħ tal-mudell soċjali Ewropew. |
| --- | --- |

1.3

Il-Kumitat jikkonkludi li l-isfidi marbutin ma' dan iġibu magħhom opportunità sabiex tinħoloq mewġa ta' innovazzjoni u investiment u b'hekk tissaħħaħ l-ekonomija u l-kompetittività (globali) ta' l-industrija Ewropea. Jekk dan ikollu suċċess, il-vantaġġi għandhom jegħlbu l-iżvantaġġi, inter alia fir-rigward l-impatt fuq l-impjieg u t-tisħiħ tal-mudell soċjali Ewropew.

| 1.4 | Prerekwiżit ewlieni għal dan huwa li, fl-oqsma ta' l-enerġija, l-ekonomija u r-riċerka, jittieħdu l-aħjar miżuri ta' politika, jiġu applikati l-prinċipji tajbin, u tiġi evitata r-regolamentazzjoni żejda. Jekk dan ma jsirx, ikun hemm lok għal tħassib li l-iżvantaġġi — użu eċċessiv ta' enerġija li tqum wisq flus, it-telfien tal-kompetittività ekonomika, relokazzjonijiet, li l-mudell soċjali Ewropew ikun fir-riskju — jegħlbu l-vantaġġi u s-sitwazzjoni tkun tippermetti li jiżviluppaw kriżijiet. L-enerġija affordabbli hija essenzjali għall-vitalità ta' soċjetajiet moderni industrijali u post-industrijali bil-kisbiet soċjali u kulturali kollha tagħhom. Għalhekk, il-prezz ta' l-enerġija ma għandux — lil hinn minn dak neċessarju sabiex titħares il-klima u minħabba l-iskarsità tar-riżorsi — jiżdied aktar minħabba miżuri addizzjonali ta' l-istat. |
| --- | --- |

1.4

Prerekwiżit ewlieni għal dan huwa li, fl-oqsma ta' l-enerġija, l-ekonomija u r-riċerka, jittieħdu l-aħjar miżuri ta' politika, jiġu applikati l-prinċipji tajbin, u tiġi evitata r-regolamentazzjoni żejda. Jekk dan ma jsirx, ikun hemm lok għal tħassib li l-iżvantaġġi — użu eċċessiv ta' enerġija li tqum wisq flus, it-telfien tal-kompetittività ekonomika, relokazzjonijiet, li l-mudell soċjali Ewropew ikun fir-riskju — jegħlbu l-vantaġġi u s-sitwazzjoni tkun tippermetti li jiżviluppaw kriżijiet. L-enerġija affordabbli hija essenzjali għall-vitalità ta' soċjetajiet moderni industrijali u post-industrijali bil-kisbiet soċjali u kulturali kollha tagħhom. Għalhekk, il-prezz ta' l-enerġija ma għandux — lil hinn minn dak neċessarju sabiex titħares il-klima u minħabba l-iskarsità tar-riżorsi — jiżdied aktar minħabba miżuri addizzjonali ta' l-istat.

| 1.5 | Għaldaqstant, l-iktar effiċjenza possibbli għandha tkun il-prinċipju ta' gwida għal miżuri u miri tal-politika ta' l-enerġija. Huwa biss jekk dan isir li jkunu jistgħu jibqgħu minimi l-ispejjeż ekonomiċi u l-piż soċjali fuq il-pubbliku. Fir-rigward tal-bidla fil-klima l-miżura għandha tkun in-nefqa sabiex tiġi evitata l-emissjoni ta' kwantità partikulari ta' gassijiet b'effett ta' serra (per eżempju CO2). Fir-rigward tal-konsum ta' l-enerġija, l-aħjar miżura hija l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija. (F'kull każ, huwa importanti li dawn il-miżuri jiġu definiti b'mod li jagħmel sens.) Għalhekk, strumenti Ewropej tal-politika ta' l-enerġija u tal-klima għandhom jiffokaw fuq miżuri ekonomiċi għall-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija u l-użu ta' teknoloġiji ta' l-enerġija li huma ekonomiċi u sostenibbli. |
| --- | --- |

1.5

Għaldaqstant, l-iktar effiċjenza possibbli għandha tkun il-prinċipju ta' gwida għal miżuri u miri tal-politika ta' l-enerġija. Huwa biss jekk dan isir li jkunu jistgħu jibqgħu minimi l-ispejjeż ekonomiċi u l-piż soċjali fuq il-pubbliku. Fir-rigward tal-bidla fil-klima l-miżura għandha tkun in-nefqa sabiex tiġi evitata l-emissjoni ta' kwantità partikulari ta' gassijiet b'effett ta' serra (per eżempju CO2). Fir-rigward tal-konsum ta' l-enerġija, l-aħjar miżura hija l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija. (F'kull każ, huwa importanti li dawn il-miżuri jiġu definiti b'mod li jagħmel sens.) Għalhekk, strumenti Ewropej tal-politika ta' l-enerġija u tal-klima għandhom jiffokaw fuq miżuri ekonomiċi għall-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija u l-użu ta' teknoloġiji ta' l-enerġija li huma ekonomiċi u sostenibbli.

| 1.6 | Il-prinċipju ta' gwida għal miżuri ta' politika Ewropea għandu jkun politika ta' l-enerġija u tal-klima li tħeġġeġ il-kooperazzjoni bl-involviment ta' sħubijiet bejn is-settur pubbliku u s-settur privat u li tgħaqqad flimkien u tagħmel l-aħjar użu tas-saħħa ekonomika, ġeografika u ta' riżorsi ta' kull Stat Membru. Per eżempju, tekniki għall-użu ta' enerġija li tiġġedded għandhom jintużaw f'dawk il-postijiet fl-Ewropa fejn hemm l-aħjar kundizzjonijiet (b'mod partikulari kundizzjonijiet tat-temp), inklużi rotot tat-trasmissjoni xierqa, u mhux fejn jinzertaw l-ikbar sussidji nazzjonali. Iktar minn hekk, madankollu, għandhom isiru sforzi lejn kooperazzjoni globali fl-iżvilupp u l-użu ta' teknoloġiji li ma jaħlux enerġija u li jevitaw l-emissjoni ta' gassijiet b'effett ta' serra. |
| --- | --- |

1.6

Il-prinċipju ta' gwida għal miżuri ta' politika Ewropea għandu jkun politika ta' l-enerġija u tal-klima li tħeġġeġ il-kooperazzjoni bl-involviment ta' sħubijiet bejn is-settur pubbliku u s-settur privat u li tgħaqqad flimkien u tagħmel l-aħjar użu tas-saħħa ekonomika, ġeografika u ta' riżorsi ta' kull Stat Membru. Per eżempju, tekniki għall-użu ta' enerġija li tiġġedded għandhom jintużaw f'dawk il-postijiet fl-Ewropa fejn hemm l-aħjar kundizzjonijiet (b'mod partikulari kundizzjonijiet tat-temp), inklużi rotot tat-trasmissjoni xierqa, u mhux fejn jinzertaw l-ikbar sussidji nazzjonali. Iktar minn hekk, madankollu, għandhom isiru sforzi lejn kooperazzjoni globali fl-iżvilupp u l-użu ta' teknoloġiji li ma jaħlux enerġija u li jevitaw l-emissjoni ta' gassijiet b'effett ta' serra.

| 1.7 | Għalkemm il-kwistjoni tal-klima hija urġenti, il-pass tal-bidliet u l-aġġustamenti meħtieġa għall-provvista ta' l-enerġija u l-konsum ma għandux jestendi żżejjed il-kapaċità tan-negozju u s-soċjetà sabiex iwettqu dawk il-bidliet u aġġustamenti. Mezzi ta' kejl jinkludu ċikli ta' deprezzament, iż-żmien meħtieġ sabiex jitħarrġu n-nies, l-istadji ta' żvilupp ta' teknoloġiji ġodda, u b'mod partikulari, aġġustament għall-kuntratt soċjali, miżuri ta' taħriġ u bidliet oħra fis-soċjetà. Ir-riċerka u l-iżvilupp għandhom jagħtu kontribut ewlieni. |
| --- | --- |

1.7

Għalkemm il-kwistjoni tal-klima hija urġenti, il-pass tal-bidliet u l-aġġustamenti meħtieġa għall-provvista ta' l-enerġija u l-konsum ma għandux jestendi żżejjed il-kapaċità tan-negozju u s-soċjetà sabiex iwettqu dawk il-bidliet u aġġustamenti. Mezzi ta' kejl jinkludu ċikli ta' deprezzament, iż-żmien meħtieġ sabiex jitħarrġu n-nies, l-istadji ta' żvilupp ta' teknoloġiji ġodda, u b'mod partikulari, aġġustament għall-kuntratt soċjali, miżuri ta' taħriġ u bidliet oħra fis-soċjetà. Ir-riċerka u l-iżvilupp għandhom jagħtu kontribut ewlieni.

| 1.8 | B'approċċ minn isfel għal fuq (bottom-up), l-inizjattiva tal-partijiet interessati kollha, u d-diversità, id-diversifikazzjoni u l-flessibilità ta' metodi tekniċi u ekonomiċi għandhom ikunu faċilitati u inkoraġġuti. Huwa biss mid-diversità u minn kompetizzjoni f'saħħitha bejn l-approċċi, l-innovazzjonijiet u l-metodi diversi li tissawwar is-saħħa sabiex jiġu miġġielda kriżijiet individwali u biex jinħolqu dawk it-teknoloġiji l-iktar effiċjenti. Għalhekk, hija meħtieġa taħlita ta' enerġija b'firxa wiesgħa, li jfisser li l-ebda teknoloġija (1) utli ma għandha tiġi abbandunata qabel il-waqt. |
| --- | --- |

1.8

B'approċċ minn isfel għal fuq (bottom-up), l-inizjattiva tal-partijiet interessati kollha, u d-diversità, id-diversifikazzjoni u l-flessibilità ta' metodi tekniċi u ekonomiċi għandhom ikunu faċilitati u inkoraġġuti. Huwa biss mid-diversità u minn kompetizzjoni f'saħħitha bejn l-approċċi, l-innovazzjonijiet u l-metodi diversi li tissawwar is-saħħa sabiex jiġu miġġielda kriżijiet individwali u biex jinħolqu dawk it-teknoloġiji l-iktar effiċjenti. Għalhekk, hija meħtieġa taħlita ta' enerġija b'firxa wiesgħa, li jfisser li l-ebda teknoloġija (1) utli ma għandha tiġi abbandunata qabel il-waqt.

| 1.9 | Meta jiġu stabbiliti objettivi, regolamenti u strumenti tal-politika ta' l-enerġija, għandhom jiġu kkunsidrati l-limiti fiżiċi. Huwa imperattiv li tiġi evitata r-regolamentazzjoni żejda u d-dupplikazzjoni li twassal għal kontradizzjonijiet. Dawn ta' l-aħħar iwasslu għal allokazzjoni ħażina u b'hekk żjidiet mhux neċessarji fl-ispejjeż li jagħmlu ħsara lill-prosperità u l-kompetittività. Importanti daqs dan huwa l-fatt li l-objettivi u l-istrumenti għandu jkollhom kredibilità fit-tul, peress li investimenti li jqumu l-flus u żviluppi ġodda ser ikunu msejsa fuqhom. Dħul ekonomiku minn dawn l-investimenti, u l-impjieg u l-prosperità li jsegwu, jistgħu jintlaħqu biss jekk jintużaw għal ċertu perijodu ta' żmien. |
| --- | --- |

1.9

Meta jiġu stabbiliti objettivi, regolamenti u strumenti tal-politika ta' l-enerġija, għandhom jiġu kkunsidrati l-limiti fiżiċi. Huwa imperattiv li tiġi evitata r-regolamentazzjoni żejda u d-dupplikazzjoni li twassal għal kontradizzjonijiet. Dawn ta' l-aħħar iwasslu għal allokazzjoni ħażina u b'hekk żjidiet mhux neċessarji fl-ispejjeż li jagħmlu ħsara lill-prosperità u l-kompetittività. Importanti daqs dan huwa l-fatt li l-objettivi u l-istrumenti għandu jkollhom kredibilità fit-tul, peress li investimenti li jqumu l-flus u żviluppi ġodda ser ikunu msejsa fuqhom. Dħul ekonomiku minn dawn l-investimenti, u l-impjieg u l-prosperità li jsegwu, jistgħu jintlaħqu biss jekk jintużaw għal ċertu perijodu ta' żmien.

| 1.10 | Kull fejn huwa possibbli, għandhom jintużaw minflok regolamenti ddettaljati inċentivi tas-suq bħall-allokazzjoni ta' drittijiet ta' l-emissjoni li huma definiti b'mod li jagħmel sens. L-enerġija affordabbli tibqa' prerekwiżit għall-kompetittività globali, għall-provvediment bażiku, u għall-akkumulazzjoni ta' kapital mill-industrija Ewropea li huwa neċessarju sabiex jiġu ffinanzjati investimenti ġodda u n-nefqa fuq ir-Riċerka u l-Iżvilupp. |
| --- | --- |

1.10

Kull fejn huwa possibbli, għandhom jintużaw minflok regolamenti ddettaljati inċentivi tas-suq bħall-allokazzjoni ta' drittijiet ta' l-emissjoni li huma definiti b'mod li jagħmel sens. L-enerġija affordabbli tibqa' prerekwiżit għall-kompetittività globali, għall-provvediment bażiku, u għall-akkumulazzjoni ta' kapital mill-industrija Ewropea li huwa neċessarju sabiex jiġu ffinanzjati investimenti ġodda u n-nefqa fuq ir-Riċerka u l-Iżvilupp.

| 1.11 | Barra minn hekk, hija neċessarja żjieda sinifikanti fir-riċerka ta' firxa wiesgħa dwar l-iżvilupp ta' teknoloġiji ta' l-enerġija li ma jagħmlux ħsara lill-klima u li ma jaħlux ir-riżorsi, Flimkien ma' taħriġ għall-inġiniera, ix-xjentisti u t-tekniċi neċessarji. Tekniki ġodda għall-użu ta' enerġija li tiġġedded li għadhom wisq 'il bogħod milli jsiru vijabbli ekonomikament għandhom jiġu żviluppati aktar b'mod attiv, iżda ma għandhomx jiddaħħlu fis-suq b'mod prematur bis-saħħa ta' sussidji li jqumu wisq flus (jew prezzijiet artifiċjali). Minflok, dawn il-flus għandhom jiġu investiti f'iktar riċerka u żvilupp ta' teknoloġiji ta' l-enerġija li huma sostenibbli u li jevitaw milli jużaw is- CO2 sakemm dawn isiru vijabbli. Għal din ir-raġuni, l-enfasi tal-miżuri kollha għandha tkun fuq l-iżvilupp innovattiv u l-użu effiċjent ta' teknoloġiji ta' l-enerġija li ma jaħlux enerġija, li huma newtrali f'termini ta' impatt fuq il-klima u li huma kompetittivi. |
| --- | --- |

1.11

Barra minn hekk, hija neċessarja żjieda sinifikanti fir-riċerka ta' firxa wiesgħa dwar l-iżvilupp ta' teknoloġiji ta' l-enerġija li ma jagħmlux ħsara lill-klima u li ma jaħlux ir-riżorsi, Flimkien ma' taħriġ għall-inġiniera, ix-xjentisti u t-tekniċi neċessarji. Tekniki ġodda għall-użu ta' enerġija li tiġġedded li għadhom wisq 'il bogħod milli jsiru vijabbli ekonomikament għandhom jiġu żviluppati aktar b'mod attiv, iżda ma għandhomx jiddaħħlu fis-suq b'mod prematur bis-saħħa ta' sussidji li jqumu wisq flus (jew prezzijiet artifiċjali). Minflok, dawn il-flus għandhom jiġu investiti f'iktar riċerka u żvilupp ta' teknoloġiji ta' l-enerġija li huma sostenibbli u li jevitaw milli jużaw is- CO2 sakemm dawn isiru vijabbli. Għal din ir-raġuni, l-enfasi tal-miżuri kollha għandha tkun fuq l-iżvilupp innovattiv u l-użu effiċjent ta' teknoloġiji ta' l-enerġija li ma jaħlux enerġija, li huma newtrali f'termini ta' impatt fuq il-klima u li huma kompetittivi.

| 1.12 | Madankollu, objettivi fir-rigward tal-bidla fil-klima globali li jorbtu 'l dawk kollha li huma responsabbli għal kwantità sinifikanti ta' emissjonijiet huma neċessarji jekk ser jinħolqu kundizzjonijiet ugwali fil-livell globali. Huwa biss meta jsir dan li jista' jiġi evitat xenarju fejn l-ispejjeż għoljin fuq l-enerġija fl-UE jwasslu għal distorsjonijiet tal-kompetizzjoni żvantaġġużi madwar id-dinja, nibdew mir-relokazzjoni gradwali ta' industriji intensivi fl-użu ta' l-enerġija mingħajr ma bl-ebda mod jikkontribwixxu għall-ħarsien tal-klima (“carbon leakage”). Il-Kumitat jappoġġja l-isforzi tal-partijiet interessati Ewropej kollha lejn dan l-objettiv (per eżempju l-konferenza ta' Bali). Sakemm jintlaħaq dan il-għan, għandhom jiġu evitati dawk il-piżijiet li joħolqu distorsjoni tal-kompetizzjoni fuq dawn l-industriji. Mingħajr dawn l-industriji, l-Ewropa ma tistax tibqa' kompetittiva fit-tul. |
| --- | --- |

1.12

Madankollu, objettivi fir-rigward tal-bidla fil-klima globali li jorbtu 'l dawk kollha li huma responsabbli għal kwantità sinifikanti ta' emissjonijiet huma neċessarji jekk ser jinħolqu kundizzjonijiet ugwali fil-livell globali. Huwa biss meta jsir dan li jista' jiġi evitat xenarju fejn l-ispejjeż għoljin fuq l-enerġija fl-UE jwasslu għal distorsjonijiet tal-kompetizzjoni żvantaġġużi madwar id-dinja, nibdew mir-relokazzjoni gradwali ta' industriji intensivi fl-użu ta' l-enerġija mingħajr ma bl-ebda mod jikkontribwixxu għall-ħarsien tal-klima (“carbon leakage”). Il-Kumitat jappoġġja l-isforzi tal-partijiet interessati Ewropej kollha lejn dan l-objettiv (per eżempju l-konferenza ta' Bali). Sakemm jintlaħaq dan il-għan, għandhom jiġu evitati dawk il-piżijiet li joħolqu distorsjoni tal-kompetizzjoni fuq dawn l-industriji. Mingħajr dawn l-industriji, l-Ewropa ma tistax tibqa' kompetittiva fit-tul.

2.   Punt tat-tluq u kummenti ġenerali

| 2.1 | Is-sinifikat ta' l-enerġija. L-iżvilupp u l-użu intensiv ta' proċessi industrijali, makkinarju u sistemi tat-trasport li jikkonsmaw ħafna enerġija ta' kontribut sinifikanti għall-kisba tal-livell ta' l-għajxien attwali tagħna: l-enerġija ħelset in-nies mill-piż ta' l-iktar xogħol fiżiku diffiċli, immpoltiplika l-produttività tagħhom, ipprovda t-tisħin u t-tidwil, irrevoluzzjona l-prodott agrikolu, u ppermetta mobilità u komunikazzjoni li qabel lanqas kien joħlom bihom il-bniedem. L-enerġija saret l-essenza vitali ta' l-ekonomiji moderni tas-suq soċjali u hija prerekwiżit għall-provvista tal-bżonnijiet bażiċi. |
| --- | --- |

2.1

Is-sinifikat ta' l-enerġija. L-iżvilupp u l-użu intensiv ta' proċessi industrijali, makkinarju u sistemi tat-trasport li jikkonsmaw ħafna enerġija ta' kontribut sinifikanti għall-kisba tal-livell ta' l-għajxien attwali tagħna: l-enerġija ħelset in-nies mill-piż ta' l-iktar xogħol fiżiku diffiċli, immpoltiplika l-produttività tagħhom, ipprovda t-tisħin u t-tidwil, irrevoluzzjona l-prodott agrikolu, u ppermetta mobilità u komunikazzjoni li qabel lanqas kien joħlom bihom il-bniedem. L-enerġija saret l-essenza vitali ta' l-ekonomiji moderni tas-suq soċjali u hija prerekwiżit għall-provvista tal-bżonnijiet bażiċi.

| 2.2 | Il-problema. Ħafna previżjonijiet ibassru li, billi l-popolazzjoni qiegħda tikber u minħabba l-ħtiġijiet ta' żvilupp ta' ħafna pajjiżi, id-domanda madwar id-dinja għall-enerġija hija mistennija tirdoppja (jew anke tittrippla) sa l-2060. Huwa magħruf sew li żewġ żviluppi sinifikanti huma ostakoli għal dan, u jeħtieġu azzjoni politika jekk ser jiġu evitati kunflitti serji u kriżijiet ekonomiċi: it-tnaqqis tar-riżorsi u l-protezzjoni ta' l-ambjent. Waqt li l-problema ambjentali ewlenija f'dan il-kuntest hija l-kontribut tal-bniedem għall-bidla fil-klima (“gassijiet tal-klima” jew “gassijiet b'effett ta' serra”, b'mod partikulari is-CO2, il-metanu u l-ossidu nitriju), għandu jitqies ukoll l-impatt ta' kwalunkwe miżura dwar il-bijodiversità, is-saħħa u l-użu sostenibbli tar-riżorsi u l-iskart. |
| --- | --- |

2.2

Il-problema. Ħafna previżjonijiet ibassru li, billi l-popolazzjoni qiegħda tikber u minħabba l-ħtiġijiet ta' żvilupp ta' ħafna pajjiżi, id-domanda madwar id-dinja għall-enerġija hija mistennija tirdoppja (jew anke tittrippla) sa l-2060. Huwa magħruf sew li żewġ żviluppi sinifikanti huma ostakoli għal dan, u jeħtieġu azzjoni politika jekk ser jiġu evitati kunflitti serji u kriżijiet ekonomiċi: it-tnaqqis tar-riżorsi u l-protezzjoni ta' l-ambjent. Waqt li l-problema ambjentali ewlenija f'dan il-kuntest hija l-kontribut tal-bniedem għall-bidla fil-klima (“gassijiet tal-klima” jew “gassijiet b'effett ta' serra”, b'mod partikulari is-CO2, il-metanu u l-ossidu nitriju), għandu jitqies ukoll l-impatt ta' kwalunkwe miżura dwar il-bijodiversità, is-saħħa u l-użu sostenibbli tar-riżorsi u l-iskart.

| 2.3 | Kunsill Ewropew. Għalhekk, ġew imfissra dawn il-prijoritajiet tal-politika ta' l-enerġija fil-konklużjonijiet tal-presidenza tal-Kunsill tar-Rebbiegħa ta' l-2007:






  — | It-tisħiħ tas-sigurtà tal-provvista; |
| --- | --- | --- |

2.3

Kunsill Ewropew. Għalhekk, ġew imfissra dawn il-prijoritajiet tal-politika ta' l-enerġija fil-konklużjonijiet tal-presidenza tal-Kunsill tar-Rebbiegħa ta' l-2007:

—

It-tisħiħ tas-sigurtà tal-provvista;

| — | Iż-żamma tal-kompetittività ta' l-ekonomiji Ewropej u d-disponibbiltà ta' enerġija bi prezz li jista' jintlaħaq; |
| --- | --- |

—

Iż-żamma tal-kompetittività ta' l-ekonomiji Ewropej u d-disponibbiltà ta' enerġija bi prezz li jista' jintlaħaq;

| — | Il-promozzjoni tas-sostenibbiltà ambjentali u l-ġlieda kontra l-bidla fil-klima. |
| --- | --- |

—

Il-promozzjoni tas-sostenibbiltà ambjentali u l-ġlieda kontra l-bidla fil-klima.

| 2.3.1 | Il-Kumitat fassal opinjonijiet ewlenin dwar dan is-suġġet biex juri t-triq. Dawn huma elenkati fl-appendiċi (2). |
| --- | --- |

2.3.1

Il-Kumitat fassal opinjonijiet ewlenin dwar dan is-suġġet biex juri t-triq. Dawn huma elenkati fl-appendiċi (2).

| 2.4 | Talba mill-Presidenza Slovena tal-Kunsill. Ittra mill-ministru ta' l-ekonomija ta' l-Islovenja, is-Sur Vizjak, għarrfet lill-Kumitat li l-prijoritajiet tal-Presidenza Slovena f'dan il-qasam ta' politika industrijali għandhom jinkludu l-objettiv ta' ekonomija Ewropea effiċjenti ħafna fl-użu ta' l-enerġija, li toħloq kemm jista' jkun ftit gassijiet b'effett ta' serra. Għal dan il-għan, huma importanti b'mod partikulari inċentivi sabiex jiġu vvintati u użati teknoloġiji u prodotti li ma jagħmlux ħsara lill-ambjent. Qed jiġi ppreparat pjan ta' azzjoni xieraq għal politika ta' l-industrija sostenibbli, u l-Kunsill Ewropew ser jiddiskutih fis-summit tar-Rebbiegħa tiegħu fl-2008. F'dan il-kuntest, il-Kumitat intalab joħloq opinjoni dwar l-impatt possibbli pożittiv jew negattiv taż-żjieda fir-rekwiżiti (politiki) ambjentali u ta' l-enerġija fuq il-kompetittività ta' l-industrija ta' l-UE. |
| --- | --- |

2.4

Talba mill-Presidenza Slovena tal-Kunsill. Ittra mill-ministru ta' l-ekonomija ta' l-Islovenja, is-Sur Vizjak, għarrfet lill-Kumitat li l-prijoritajiet tal-Presidenza Slovena f'dan il-qasam ta' politika industrijali għandhom jinkludu l-objettiv ta' ekonomija Ewropea effiċjenti ħafna fl-użu ta' l-enerġija, li toħloq kemm jista' jkun ftit gassijiet b'effett ta' serra. Għal dan il-għan, huma importanti b'mod partikulari inċentivi sabiex jiġu vvintati u użati teknoloġiji u prodotti li ma jagħmlux ħsara lill-ambjent. Qed jiġi ppreparat pjan ta' azzjoni xieraq għal politika ta' l-industrija sostenibbli, u l-Kunsill Ewropew ser jiddiskutih fis-summit tar-Rebbiegħa tiegħu fl-2008. F'dan il-kuntest, il-Kumitat intalab joħloq opinjoni dwar l-impatt possibbli pożittiv jew negattiv taż-żjieda fir-rekwiżiti (politiki) ambjentali u ta' l-enerġija fuq il-kompetittività ta' l-industrija ta' l-UE.

| 2.5 | Il-kompetittività, il-prestazzjoni ekonomika u l-prosperità soċjali. Pubblikazzjonijiet reċenti (3) mill-Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali (4) (per eżempju 58 miżura konkreta sabiex ikun żgurat is-suċċess ta' l-istrateġija ta' Lisbona) jagħmlu ċar ir-relazzjoni mill-qrib bejn il-kompetittività, il-prestazzjoni ekonomika u l-ispazju għall-manuvribbiltà għall-bżonnijiet tas-soċjetà. Għal din ir-raġuni, din l-opinjoni tiffoka fuq l-aspetti ekonomiċi relevanti (5) tal-kwistjoni. |
| --- | --- |

2.5

Il-kompetittività, il-prestazzjoni ekonomika u l-prosperità soċjali. Pubblikazzjonijiet reċenti (3) mill-Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali (4) (per eżempju 58 miżura konkreta sabiex ikun żgurat is-suċċess ta' l-istrateġija ta' Lisbona) jagħmlu ċar ir-relazzjoni mill-qrib bejn il-kompetittività, il-prestazzjoni ekonomika u l-ispazju għall-manuvribbiltà għall-bżonnijiet tas-soċjetà. Għal din ir-raġuni, din l-opinjoni tiffoka fuq l-aspetti ekonomiċi relevanti (5) tal-kwistjoni.

| 2.6 | Pajjiżi industrijalizzati. Pajjiżi industrijalizzati żviluppati ħafna għandhom responsabbiltà speċjali f'dan il-qasam, l-ewwel nett għaliex huma joħolqu l-ikbar proporzjon ta' dawn il-gassijiet, u t-tieni għaliex qegħdin fuq quddiem fl-iżvilupp ta' teknoloġiji ġodda. Dawn jinkludu li ma tinħelhiex l-enerġija, aktar effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija, l-użu ta' sorsi ta' l-enerġija li ma joħolqux emissjonijiet (jew ftit biss) (6) u l-iżvilupp ta' proċessi tekniċi xierqa. L-isfida hija li tiġi identifikata l-aħjar azzjoni li tista' tittieħed fl-isfond tat-tensjoni li teżisti bejn dak li huwa neċessarju, dak li huwa mixtieq, u dak li huwa realistiku ekonomikament, u wara li din l-azzjoni tittieħed b'mod iffokat u deċiżiv. |
| --- | --- |

2.6

Pajjiżi industrijalizzati. Pajjiżi industrijalizzati żviluppati ħafna għandhom responsabbiltà speċjali f'dan il-qasam, l-ewwel nett għaliex huma joħolqu l-ikbar proporzjon ta' dawn il-gassijiet, u t-tieni għaliex qegħdin fuq quddiem fl-iżvilupp ta' teknoloġiji ġodda. Dawn jinkludu li ma tinħelhiex l-enerġija, aktar effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija, l-użu ta' sorsi ta' l-enerġija li ma joħolqux emissjonijiet (jew ftit biss) (6) u l-iżvilupp ta' proċessi tekniċi xierqa. L-isfida hija li tiġi identifikata l-aħjar azzjoni li tista' tittieħed fl-isfond tat-tensjoni li teżisti bejn dak li huwa neċessarju, dak li huwa mixtieq, u dak li huwa realistiku ekonomikament, u wara li din l-azzjoni tittieħed b'mod iffokat u deċiżiv.

| 2.7 | Spejjeż
   (7). Madankollu, l-użu ta' tipi ta' enerġija li ma jagħmlux ħsara lill-ambjent huwa, f'ħafna każi, assoċjat ma' iktar spejjeż (8) għal konsumaturi individwali u proċessi industrijali. Eżempji huma l-enerġija mir-riħ u mix-xemx (9) (fil-Ġermanja biss madwar EUR 4 biljun tnefqu fl-2007 fuq enerġija li tiġġedded sussidjata mill-konsumatur (10)) jew power stations li jaħarqu l-faħam bil-ġabra u l-ħażna tal-karbonju (CCS) li attwalment qed jiġu żviluppati. Pompi tas-sħana u vetturi b'konsum tal-karburant bi ftit CO2 jew anke mingħajr CO2 jirrikjedu wkoll teknoloġija iktar kumplessa u b'hekk li tqum iktar flus. |
| --- | --- |

2.7

Spejjeż
   (7). Madankollu, l-użu ta' tipi ta' enerġija li ma jagħmlux ħsara lill-ambjent huwa, f'ħafna każi, assoċjat ma' iktar spejjeż (8) għal konsumaturi individwali u proċessi industrijali. Eżempji huma l-enerġija mir-riħ u mix-xemx (9) (fil-Ġermanja biss madwar EUR 4 biljun tnefqu fl-2007 fuq enerġija li tiġġedded sussidjata mill-konsumatur (10)) jew power stations li jaħarqu l-faħam bil-ġabra u l-ħażna tal-karbonju (CCS) li attwalment qed jiġu żviluppati. Pompi tas-sħana u vetturi b'konsum tal-karburant bi ftit CO2 jew anke mingħajr CO2 jirrikjedu wkoll teknoloġija iktar kumplessa u b'hekk li tqum iktar flus.

| 2.8 | Riskji. Jekk dawn l-ispejjeż konsiderevoli ma jiġux ibbilanċjati minn tifdil ekwivalenti minn konsum imnaqqas tar-riżorsi, u sakemm l-ekonomiji ta' pajjiżi terzi li qegħdin jikkompetu ma jkollhomx spejjeż simili, dan għandu joħloq piż fuq il-kompetittività Ewropea. “L-Ewropa tista' sservi ta' eżempju fil-ġlieda kontra l-bidla fil-klima, iżda l-Ewropa ma tistax taċċetta kompetizzjoni mhux ġusta minn pajjiżi li ma jistabbilixxux limiti ambjentali fuq in-negozji tagħhom
   (11)”. L-ispejjeż tal-persunal (pagi u kontribuzzjonijiet għas-sigurtà soċjali) diġà huma ogħla b'mod sinifikantiminn dawk fl-ekonomiji emerġenti ta' pajjiżi bħaċ-Ċina u l-Indja, u waħedhom biss jitfgħu piż konsiderevoli fuq il-kompetittività ta' l-Ewropa; kwalunkwe miżuri unilaterali ulterjuri ispirati mill-bidla fil-klima li jżidu l-ispejjeż tal-produzzjoni jistgħu jkunu perikolużi ħafna. |
| --- | --- |

2.8

Riskji. Jekk dawn l-ispejjeż konsiderevoli ma jiġux ibbilanċjati minn tifdil ekwivalenti minn konsum imnaqqas tar-riżorsi, u sakemm l-ekonomiji ta' pajjiżi terzi li qegħdin jikkompetu ma jkollhomx spejjeż simili, dan għandu joħloq piż fuq il-kompetittività Ewropea. “L-Ewropa tista' sservi ta' eżempju fil-ġlieda kontra l-bidla fil-klima, iżda l-Ewropa ma tistax taċċetta kompetizzjoni mhux ġusta minn pajjiżi li ma jistabbilixxux limiti ambjentali fuq in-negozji tagħhom
   (11)”. L-ispejjeż tal-persunal (pagi u kontribuzzjonijiet għas-sigurtà soċjali) diġà huma ogħla b'mod sinifikantiminn dawk fl-ekonomiji emerġenti ta' pajjiżi bħaċ-Ċina u l-Indja, u waħedhom biss jitfgħu piż konsiderevoli fuq il-kompetittività ta' l-Ewropa; kwalunkwe miżuri unilaterali ulterjuri ispirati mill-bidla fil-klima li jżidu l-ispejjeż tal-produzzjoni jistgħu jkunu perikolużi ħafna.

| 2.9 | Opportunitajiet. Huwa fatt li fil-każ li maġġoranza sinifikanti ta' stati mhux Ewropej bħaċ-Ċina, l-Indja u l-Istati Uniti, jadottaw miżuri simili għall-ħarsien tal-klima, tinħoloq saħansitra l-opportunità għall-Ewropa biex tesporta t-teknoloġiji ta' l-enerġija li żviluppat, u b'hekk dan ma jkunx biss ta' benefiċċju għall-ekonomija Ewropea, iżda wkoll kontribut għat-tnaqqis tal-konsum globali u tas- CO2. Barra minn hekk, l-istorja ekonomika turi li perijodi fejn kważi kien hemm kriżi ta' sikwit kienu segwiti minn xewqa akbar għall-innovazzjoni, u l-iżvilupp u l-użu ta' teknoloġiji ġodda, li mbagħad wasslu għal tendenza pożittiva u tkabbir ekonomiku fit-tul (anke jekk, sal-lum, flimkien ma' iktar konsum ta' l-enerġija). Għal din ir-raġuni, l-enfasi tal-miżuri kollha fl-Ewropa għandha tkun fuq l-iżvilupp innovattiv u l-użu effiċjenti ta' teknoloġiji ta' l-enerġija li ma jaħlux enerġija, li huma newtrali f'termini ta' impatt fuq il-klima u li huma kompetittivi. Fl-istess ħin, sforzi ta' politika barranija lejn qbil gloabli xieraq għandhom jiġu segwiti bir-reqqa: ir-riżultati tal-konferenza ta' bali juru li għall-inqas hemm lok għal aktar negozjati (ara l-punt 2.11). |
| --- | --- |

2.9

Opportunitajiet. Huwa fatt li fil-każ li maġġoranza sinifikanti ta' stati mhux Ewropej bħaċ-Ċina, l-Indja u l-Istati Uniti, jadottaw miżuri simili għall-ħarsien tal-klima, tinħoloq saħansitra l-opportunità għall-Ewropa biex tesporta t-teknoloġiji ta' l-enerġija li żviluppat, u b'hekk dan ma jkunx biss ta' benefiċċju għall-ekonomija Ewropea, iżda wkoll kontribut għat-tnaqqis tal-konsum globali u tas- CO2. Barra minn hekk, l-istorja ekonomika turi li perijodi fejn kważi kien hemm kriżi ta' sikwit kienu segwiti minn xewqa akbar għall-innovazzjoni, u l-iżvilupp u l-użu ta' teknoloġiji ġodda, li mbagħad wasslu għal tendenza pożittiva u tkabbir ekonomiku fit-tul (anke jekk, sal-lum, flimkien ma' iktar konsum ta' l-enerġija). Għal din ir-raġuni, l-enfasi tal-miżuri kollha fl-Ewropa għandha tkun fuq l-iżvilupp innovattiv u l-użu effiċjenti ta' teknoloġiji ta' l-enerġija li ma jaħlux enerġija, li huma newtrali f'termini ta' impatt fuq il-klima u li huma kompetittivi. Fl-istess ħin, sforzi ta' politika barranija lejn qbil gloabli xieraq għandhom jiġu segwiti bir-reqqa: ir-riżultati tal-konferenza ta' bali juru li għall-inqas hemm lok għal aktar negozjati (ara l-punt 2.11).

| 2.10 | Problemi. Madankollu, jekk dan ma jwassal għas-suċċess, ser jinħolqu problemi serji. L-ewwel nett, setturi ta' l-industrija fejn l-ispejjeż tal-produzzjoni huma determinati l-iktar mill-ispejjeż fuq l-enerġija u s-CO2 mhux ser jibqgħu kompetittivi fis-swieq dinjija. Huwa mistenni li jwaqqfu l-produzzjoni tagħhom hawnhekk u jmexxuha għal pajjiżi fejn l-ispejjeż fuq l-enerġija huma baxxi u m'hemmx spejjeż ta' CO2, u b'hekk jieħdu magħhom l-impjieg assoċjat ma' l-attivitajiet tagħhom. F'ċerti industriji, bħall-aluminju u s-siment (12), dan il-proċess diġà beda. Fuq kollox, madankollu, il-kapital internazzjonali mhux ser jinvesti iktar f'impjanti ġodda fl-Ewropa, iżda fir-reġjuni fejn l-ispejjeż fuq l-enerġija u s-CO2 huma baxxi. Huwa evidenti li l-Kummissjoni, grazzi għal “evalwazzjoni ta' l-impatt” (13), taf sewwa bil-problema; il-Kumitat jaħseb madanakollu li għandha tinstab malar soluzzjoni valida biex tiġi evitata aktar ħsara lill-ekonomija f'dan il-kuntest. Barra mir-relokalizzazzjoni ta' l-industriji attivi, il-problema ewlenija ser tkun li fil-futur il-fluss tal-kapital internazzjonali ser iċaqlaq investimenti individwali f'impjnati ġodda lejn ir-reġjuni bi spejjeż baxxi fil-kamp enerġetiku u tas-CO2 fl-Ewropa. |
| --- | --- |

2.10

Problemi. Madankollu, jekk dan ma jwassal għas-suċċess, ser jinħolqu problemi serji. L-ewwel nett, setturi ta' l-industrija fejn l-ispejjeż tal-produzzjoni huma determinati l-iktar mill-ispejjeż fuq l-enerġija u s-CO2 mhux ser jibqgħu kompetittivi fis-swieq dinjija. Huwa mistenni li jwaqqfu l-produzzjoni tagħhom hawnhekk u jmexxuha għal pajjiżi fejn l-ispejjeż fuq l-enerġija huma baxxi u m'hemmx spejjeż ta' CO2, u b'hekk jieħdu magħhom l-impjieg assoċjat ma' l-attivitajiet tagħhom. F'ċerti industriji, bħall-aluminju u s-siment (12), dan il-proċess diġà beda. Fuq kollox, madankollu, il-kapital internazzjonali mhux ser jinvesti iktar f'impjanti ġodda fl-Ewropa, iżda fir-reġjuni fejn l-ispejjeż fuq l-enerġija u s-CO2 huma baxxi. Huwa evidenti li l-Kummissjoni, grazzi għal “evalwazzjoni ta' l-impatt” (13), taf sewwa bil-problema; il-Kumitat jaħseb madanakollu li għandha tinstab malar soluzzjoni valida biex tiġi evitata aktar ħsara lill-ekonomija f'dan il-kuntest. Barra mir-relokalizzazzjoni ta' l-industriji attivi, il-problema ewlenija ser tkun li fil-futur il-fluss tal-kapital internazzjonali ser iċaqlaq investimenti individwali f'impjnati ġodda lejn ir-reġjuni bi spejjeż baxxi fil-kamp enerġetiku u tas-CO2 fl-Ewropa.

| 2.10.1 | Relokazzjoni u “leakage”. Huwa minnu li relokazzjonijiet bħal dawn għandhom iwasslu wkoll għal inqas emissjonijiet ta' CO2 fl-UE, iżda fil-livell globali, l-istess ammont ta' CO2 bħal qabel, jekk mhux aktar, qed jidħol fl-atmosfera; jekk il-produzzjoni relokata tuża teknoloġiji irħas minn dawk użati hawnhekk fil-preżent jew fil-ġejjieni, b'mod ġenerali dan ifisser li iktar gassijiet b'effett ta' serra ser jiġu rilaxxati (bl-eċċezzjoni ta' l-enerġija idroloġika, per eżempju fin-Norveġja). Għandhom jitqiesu wkoll żjidiet relatati mat-trasport fl-emissjonijiet tas-CO2. |
| --- | --- |

2.10.1

Relokazzjoni u “leakage”. Huwa minnu li relokazzjonijiet bħal dawn għandhom iwasslu wkoll għal inqas emissjonijiet ta' CO2 fl-UE, iżda fil-livell globali, l-istess ammont ta' CO2 bħal qabel, jekk mhux aktar, qed jidħol fl-atmosfera; jekk il-produzzjoni relokata tuża teknoloġiji irħas minn dawk użati hawnhekk fil-preżent jew fil-ġejjieni, b'mod ġenerali dan ifisser li iktar gassijiet b'effett ta' serra ser jiġu rilaxxati (bl-eċċezzjoni ta' l-enerġija idroloġika, per eżempju fin-Norveġja). Għandhom jitqiesu wkoll żjidiet relatati mat-trasport fl-emissjonijiet tas-CO2.

| 2.10.2 | Intensità fl-użu ta' l-enerġija fl-ekonomija. Kieku dan kellu jiġri, l-ekonomija Ewropea tkun tilfet produzzjoni industrijali u għadd ta' impjiegi importanti, mingħajr ma tkun kisbet xejn għall-klima. Fl-istess ħin, l-UE tkun kisbet suċċess għal żmien qasir (apparenti) (14) fil-kompetizzjoni internazzjonali fir-rigward ta' l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija, jiġifieri dik li tissejjaħ l-intensità fl-użu ta' l-enerġija (konsum ta' enerġija/prodott gross domestiku) għaliex industriji li huma intensivi fl-enerġija jkunu emigraw kollha. |
| --- | --- |

2.10.2

Intensità fl-użu ta' l-enerġija fl-ekonomija. Kieku dan kellu jiġri, l-ekonomija Ewropea tkun tilfet produzzjoni industrijali u għadd ta' impjiegi importanti, mingħajr ma tkun kisbet xejn għall-klima. Fl-istess ħin, l-UE tkun kisbet suċċess għal żmien qasir (apparenti) (14) fil-kompetizzjoni internazzjonali fir-rigward ta' l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija, jiġifieri dik li tissejjaħ l-intensità fl-użu ta' l-enerġija (konsum ta' enerġija/prodott gross domestiku) għaliex industriji li huma intensivi fl-enerġija jkunu emigraw kollha.

| 2.10.3 | Is-settur tas-servizzi. Anke s-settur tas-servizzi, li huwa responsabbli għal proporzjon kbir tal-produzzjoni ekonomika ta' l-Ewropa, jista' jiffjorixxi biss fit-tul jekk l-industrija Ewropea tibqa' kompetittiva, u b'hekk huwa affettwat ukoll minn spejjeż fuq l-enerġija li huma għoljin wisq meta mqabbla mal-bqija tad-dinja. |
| --- | --- |

2.10.3

Is-settur tas-servizzi. Anke s-settur tas-servizzi, li huwa responsabbli għal proporzjon kbir tal-produzzjoni ekonomika ta' l-Ewropa, jista' jiffjorixxi biss fit-tul jekk l-industrija Ewropea tibqa' kompetittiva, u b'hekk huwa affettwat ukoll minn spejjeż fuq l-enerġija li huma għoljin wisq meta mqabbla mal-bqija tad-dinja.

| 2.11 | Ftehimiet globali. Għalhekk, ftehimiet globali li jorbtu u li huma bbilanċjati għat-tnaqqis ta' l-emissjonijiet ta' dawn il-gassijiet b'effett fuq il-klima għandhom — u mhux biss għall-klima — ikunu l-objettiv prijoritarju ta' l-isforzi internazzjonali kollha f'dan il-qasam, peress li impatt li jħalli l-effett tiegħu huwa mistenni biss jekk dawk responsabbli l-iktar għall-emissjonijiet ta' CO2 bħaċ-Ċina, l-Indja u l-Istati Uniti jieħdu sehem f'miżuri għall-ħarsien tal-klima. Għalhekk, il-Kumitat jilqa' l-isforzi kollha mill-Komunità, l-Istati Membri u organizzazzjonijiet bħall-G8, in-NU, l-UNESCO, l-OECD, l-IEA, eċċetra sabiex isiru żviluppi f'din id-direzzjoni, per eżempju l-konferenza ta' Bali li għadha kif saret. |
| --- | --- |

2.11

Ftehimiet globali. Għalhekk, ftehimiet globali li jorbtu u li huma bbilanċjati għat-tnaqqis ta' l-emissjonijiet ta' dawn il-gassijiet b'effett fuq il-klima għandhom — u mhux biss għall-klima — ikunu l-objettiv prijoritarju ta' l-isforzi internazzjonali kollha f'dan il-qasam, peress li impatt li jħalli l-effett tiegħu huwa mistenni biss jekk dawk responsabbli l-iktar għall-emissjonijiet ta' CO2 bħaċ-Ċina, l-Indja u l-Istati Uniti jieħdu sehem f'miżuri għall-ħarsien tal-klima. Għalhekk, il-Kumitat jilqa' l-isforzi kollha mill-Komunità, l-Istati Membri u organizzazzjonijiet bħall-G8, in-NU, l-UNESCO, l-OECD, l-IEA, eċċetra sabiex isiru żviluppi f'din id-direzzjoni, per eżempju l-konferenza ta' Bali li għadha kif saret.

3.   Kummenti speċifiċi — Analiżi u konklużjonijiet

| 3.1 | Il-politika ta' l-enerġija u tal-klima. Politika ta' l-enerġija u tal-klima effettiva trid tiżgura tnaqqis sinifikanti fil-konsum ta' l-enerġija u l-emissjonijiet ta' gassijiet b'effett ta' serra, tipprepara s-soċjeta u l-partijiet interessati rilevanti (per eżempju l-arkitetti, l-investituri, l-intraprendituri, l-għalliema, l-istudenti, il-pubbliku ġenerali, il-konsumaturi, eċċetra — peress li din hija kwistjoni li tikkonċerna 'l kulħadd f'kull parti tal-katina) dwar il-bidliet neċessarji, u fl-istess ħin, issawwar dan il-proċess ta' bidla b'tali mod li ma jxekkilx il-kompetittività globali ta' l-ekonomija Ewropea, u b'hekk jinżamm bilanċ bejn l-objettivi stipulati fil-punt 2.3. Dan jippreżenta kemm sfidi kif ukoll opportunitajiet. |
| --- | --- |

3.1

Il-politika ta' l-enerġija u tal-klima. Politika ta' l-enerġija u tal-klima effettiva trid tiżgura tnaqqis sinifikanti fil-konsum ta' l-enerġija u l-emissjonijiet ta' gassijiet b'effett ta' serra, tipprepara s-soċjeta u l-partijiet interessati rilevanti (per eżempju l-arkitetti, l-investituri, l-intraprendituri, l-għalliema, l-istudenti, il-pubbliku ġenerali, il-konsumaturi, eċċetra — peress li din hija kwistjoni li tikkonċerna 'l kulħadd f'kull parti tal-katina) dwar il-bidliet neċessarji, u fl-istess ħin, issawwar dan il-proċess ta' bidla b'tali mod li ma jxekkilx il-kompetittività globali ta' l-ekonomija Ewropea, u b'hekk jinżamm bilanċ bejn l-objettivi stipulati fil-punt 2.3. Dan jippreżenta kemm sfidi kif ukoll opportunitajiet.

| 3.2 | L-isfida. F'dawn l-aħħar snin kemm iż-żjieda fid-domanda globali għall-enerġija kif ukoll il-politiki Ewropej ta' l-enerġija u l-klima rriżultaw fil-fatt li l-prezz ta' l-enerġija u d-derivattivi tagħha għola b'mod sinifikanti. Sabiex tingħata prijorità ugwali lit-tliet objettivi msemmija fil-punt 2.3 waqt li jiġi ġenerat il-kapital rekwiżit għal investimenti futuri f'teknoloġiji innovattivi, l-enerġija għandha tkun disponibbli xorta waħda għall-ekonomija Ewropea bi prezz li jista' jintlaħaq, minkejja d-domanda globali li qed tikber, u fl-istess ħin ikun żgurat il-ħarsien meħtieġ tal-klima. Għalhekk, il-prezz ta' l-enerġija ma għandux — lil hinn minn dak neċessarju sabiex titħares il-klima u minħabba l-iskarsità tar-riżorsi — jiżdied aktar minħabba miżuri ta' l-istat.
  F'termini tal-miżuri individwali meħtieġa u l-impatt tagħhom, hemm probabbiltà kbira li jkun hemm kunflitti ta' interessi bejn il-fornituri u l-utenti ta' l-enerġija. |
| --- | --- |

3.2

L-isfida. F'dawn l-aħħar snin kemm iż-żjieda fid-domanda globali għall-enerġija kif ukoll il-politiki Ewropej ta' l-enerġija u l-klima rriżultaw fil-fatt li l-prezz ta' l-enerġija u d-derivattivi tagħha għola b'mod sinifikanti. Sabiex tingħata prijorità ugwali lit-tliet objettivi msemmija fil-punt 2.3 waqt li jiġi ġenerat il-kapital rekwiżit għal investimenti futuri f'teknoloġiji innovattivi, l-enerġija għandha tkun disponibbli xorta waħda għall-ekonomija Ewropea bi prezz li jista' jintlaħaq, minkejja d-domanda globali li qed tikber, u fl-istess ħin ikun żgurat il-ħarsien meħtieġ tal-klima. Għalhekk, il-prezz ta' l-enerġija ma għandux — lil hinn minn dak neċessarju sabiex titħares il-klima u minħabba l-iskarsità tar-riżorsi — jiżdied aktar minħabba miżuri ta' l-istat.

F'termini tal-miżuri individwali meħtieġa u l-impatt tagħhom, hemm probabbiltà kbira li jkun hemm kunflitti ta' interessi bejn il-fornituri u l-utenti ta' l-enerġija.

| 3.3 | Inċentivi u l-iskambju ta' kwoti ta' l-emissjonijiet. Sabiex dan jintlaħaq, inċentivi suffiċjenti lis-suq huma meħtieġa sabiex ikun żgurat li ċ-ċikli ta' l-investiment jirriżultaw fl-użu ta' teknoloġiji effiċjenti fl-użu ta' l-enerġija, anke fejn dan jista' jinvolvi spejjeż fl-investiment ogħla. Jekk minkejja l-vijabilità ekonomika, ma jsirux dawn l-investimenti, l-ostakoli involuti jeħtieġ li jiġu analizzati u mneħħija, peress li fil-maġġoranza kbira tal-każi, investimenti fl-effiċjenza ta' l-enerġija (ara wkoll punt 4.1) huma l-irħas mezz kif jitwaqqfu l-emissjonijiet tas-CO2. Fit-teorija, l-iskambju tal-kwoti ta' l-emissjonijiet jista' jkun strument tas-suq għal dan il-għan. Madankollu, jinħtieg titjib sostanzjali fl-użu attwali (ara wkoll punt 4.3) biex jiġi evitat volum kbir ta' emissjonijiet tas-CO2 bl-inqas spiża. L-irduppjar ta' strumenti li jippromwovu l-enerġija li tiġġedded, u inċentivi mhux xierqa fl-allokazzjoni ta' ċertifikati, b'mod partikulari n-nuqqas ta' korrelazzjoni bejn l-allokazzjoni u l-produzzjoni proprja (u b'hekk effettivament l-iskambju ta' kwoti ta' l-emissjonijiet ifisser ukoll għotja ta' żmuntaġġ (decommissioning grant)), irriżultaw fi profitti eċċezzjonali, li wasslu għal żjieda fil-prezz ta' l-elettriku ta' biljuni ta' euros. Jekk xejn, l-irkanti kompluti proposti mill-Kummissjoni għandhom jgħollu dawn il-prezzijiet dejjem iktar. |
| --- | --- |

3.3

Inċentivi u l-iskambju ta' kwoti ta' l-emissjonijiet. Sabiex dan jintlaħaq, inċentivi suffiċjenti lis-suq huma meħtieġa sabiex ikun żgurat li ċ-ċikli ta' l-investiment jirriżultaw fl-użu ta' teknoloġiji effiċjenti fl-użu ta' l-enerġija, anke fejn dan jista' jinvolvi spejjeż fl-investiment ogħla. Jekk minkejja l-vijabilità ekonomika, ma jsirux dawn l-investimenti, l-ostakoli involuti jeħtieġ li jiġu analizzati u mneħħija, peress li fil-maġġoranza kbira tal-każi, investimenti fl-effiċjenza ta' l-enerġija (ara wkoll punt 4.1) huma l-irħas mezz kif jitwaqqfu l-emissjonijiet tas-CO2. Fit-teorija, l-iskambju tal-kwoti ta' l-emissjonijiet jista' jkun strument tas-suq għal dan il-għan. Madankollu, jinħtieg titjib sostanzjali fl-użu attwali (ara wkoll punt 4.3) biex jiġi evitat volum kbir ta' emissjonijiet tas-CO2 bl-inqas spiża. L-irduppjar ta' strumenti li jippromwovu l-enerġija li tiġġedded, u inċentivi mhux xierqa fl-allokazzjoni ta' ċertifikati, b'mod partikulari n-nuqqas ta' korrelazzjoni bejn l-allokazzjoni u l-produzzjoni proprja (u b'hekk effettivament l-iskambju ta' kwoti ta' l-emissjonijiet ifisser ukoll għotja ta' żmuntaġġ (decommissioning grant)), irriżultaw fi profitti eċċezzjonali, li wasslu għal żjieda fil-prezz ta' l-elettriku ta' biljuni ta' euros. Jekk xejn, l-irkanti kompluti proposti mill-Kummissjoni għandhom jgħollu dawn il-prezzijiet dejjem iktar.

| 3.4 | Opportunitajiet veri. Jekk fil-15 sa 25 sena li ġejjin jirnexxilna jiffokaw l-investimenti ġodda u investimenti mill-ġdid numerużi li qed isiru tul dan il-perijodu f'teknoloġiji kost-effettivi, effiċjenti fl-użu ta' l-enerġija u b'emissjonijiet iktar baxxi, il-ħarsien tal-klima jaf ikollu impatt pożittiv fuq il-kompetittività ta' l-industrija Ewropea u b'hekk tinħoloq l-opportunità għal iktar prosperità minkejja l-prezzijiet ogħla ta' l-enerġija. |
| --- | --- |

3.4

Opportunitajiet veri. Jekk fil-15 sa 25 sena li ġejjin jirnexxilna jiffokaw l-investimenti ġodda u investimenti mill-ġdid numerużi li qed isiru tul dan il-perijodu f'teknoloġiji kost-effettivi, effiċjenti fl-użu ta' l-enerġija u b'emissjonijiet iktar baxxi, il-ħarsien tal-klima jaf ikollu impatt pożittiv fuq il-kompetittività ta' l-industrija Ewropea u b'hekk tinħoloq l-opportunità għal iktar prosperità minkejja l-prezzijiet ogħla ta' l-enerġija.

| 3.5 | Prerekwiżiti u rakkomandazzjonijiet. Għal din ir-raġuni wħud mill-prerekwiżiti sabiex jinkiseb vantaġġ minn dawn l-opportunitajiet huma diskussi hawn isfel, flimkien ma' xi rakkomandazzjonijiet xierqa. Prerekwiżit ewlieni huwa li, fl-oqsma ta' l-enerġija, l-ekonomija u r-riċerka, jittieħdu l-aħjar miżuri ta' politika, jiġu applikati l-prinċipji tajbin, u tiġi evitata r-regolamentazzjoni żejda. L-istrumenti ta' politika għandhom jistimolaw u jiffaċilitaw dawk is-soluzzjonijiet li jrendu l-iktar ekonomikament; il-miri kwantitattivi għandhom iqisu l-pass tar-ristrutturar meħtieġ kumpatibbli ma' ekonomija f'saħħitha. Mezzi ta' kejl tal-pass possibbli jinkludu ċikli ta' deprezzament, iż-żmien meħtieġ sabiex jitħarrġu n-nies, l-istadji ta' żvilupp ta' teknoloġiji ġodda, u b'mod partikulari, aġġustament għall-kuntratt soċjali, miżuri ta' taħriġ u bidliet oħra fis-soċjetà. Ir-riċerka u l-iżvilupp għandhom jagħtu kontribut ewlieni. |
| --- | --- |

3.5

Prerekwiżiti u rakkomandazzjonijiet. Għal din ir-raġuni wħud mill-prerekwiżiti sabiex jinkiseb vantaġġ minn dawn l-opportunitajiet huma diskussi hawn isfel, flimkien ma' xi rakkomandazzjonijiet xierqa. Prerekwiżit ewlieni huwa li, fl-oqsma ta' l-enerġija, l-ekonomija u r-riċerka, jittieħdu l-aħjar miżuri ta' politika, jiġu applikati l-prinċipji tajbin, u tiġi evitata r-regolamentazzjoni żejda. L-istrumenti ta' politika għandhom jistimolaw u jiffaċilitaw dawk is-soluzzjonijiet li jrendu l-iktar ekonomikament; il-miri kwantitattivi għandhom iqisu l-pass tar-ristrutturar meħtieġ kumpatibbli ma' ekonomija f'saħħitha. Mezzi ta' kejl tal-pass possibbli jinkludu ċikli ta' deprezzament, iż-żmien meħtieġ sabiex jitħarrġu n-nies, l-istadji ta' żvilupp ta' teknoloġiji ġodda, u b'mod partikulari, aġġustament għall-kuntratt soċjali, miżuri ta' taħriġ u bidliet oħra fis-soċjetà. Ir-riċerka u l-iżvilupp għandhom jagħtu kontribut ewlieni.

| 3.6 | Azzjoni wiesgħa — id-diversità, id-diversifikazzjoni, il-flessibilità u r-reċiproċità. B'approċċ minn isfel għal fuq (bottom-up), l-inizjattiva tal-partijiet interessati kollha, u d-diversità, id-diversifikazzjoni u l-flessibilità ta' metodi tekniċi u ekonomiċi għandhom ikunu faċilitati u inkoraġġuti, mingħajr ma jagħtu trattament preferenzjali lil setturi individwali. Huwa biss permezz ta' approċċ fuq bażi wiesgħa u ta' kompetizzjoni f'saħħitha bejn l-għażliet, l-innovazzjonijiet u l-metodi diversi li tissawwar is-saħħa sabiex jiġu miġġielda kriżijiet individwali u biex jinħolqu dawk il-metodi u teknoloġiji l-iktar effiċjenti, kif ukoll sabiex tinħoloq l-aħjar kombinazzjoni tagħhom. Għalhekk, hija meħtieġa taħlita ta' enerġija b'firxa wiesgħa, li jfisser li l-ebda teknoloġija (15) utli ma għandha tiġi abbandunata qabel il-waqt. Il-mod l-iktar effettiv sabiex tkun żgurata s-sigurtà tal-provvista huwa permezz ta' ħolqiet xierqa bejn il-produtturi, il-fornituri u l-utenti fil-katina tal-provvista kollha kemm hi, mis-sors sal-konsumatur. Dan jirrikjedi relazzjonijiet ekonomiċi reċiproċi, jiġifieri kundizzjonijiet ta' investiment siguri għal kapital barrani fl-UE, u fl-istess ħin, kundizzjonijiet siguri għall-investimenti ta' l-UE fil-pajjiżi fornituri. |
| --- | --- |

3.6

Azzjoni wiesgħa — id-diversità, id-diversifikazzjoni, il-flessibilità u r-reċiproċità. B'approċċ minn isfel għal fuq (bottom-up), l-inizjattiva tal-partijiet interessati kollha, u d-diversità, id-diversifikazzjoni u l-flessibilità ta' metodi tekniċi u ekonomiċi għandhom ikunu faċilitati u inkoraġġuti, mingħajr ma jagħtu trattament preferenzjali lil setturi individwali. Huwa biss permezz ta' approċċ fuq bażi wiesgħa u ta' kompetizzjoni f'saħħitha bejn l-għażliet, l-innovazzjonijiet u l-metodi diversi li tissawwar is-saħħa sabiex jiġu miġġielda kriżijiet individwali u biex jinħolqu dawk il-metodi u teknoloġiji l-iktar effiċjenti, kif ukoll sabiex tinħoloq l-aħjar kombinazzjoni tagħhom. Għalhekk, hija meħtieġa taħlita ta' enerġija b'firxa wiesgħa, li jfisser li l-ebda teknoloġija (15) utli ma għandha tiġi abbandunata qabel il-waqt. Il-mod l-iktar effettiv sabiex tkun żgurata s-sigurtà tal-provvista huwa permezz ta' ħolqiet xierqa bejn il-produtturi, il-fornituri u l-utenti fil-katina tal-provvista kollha kemm hi, mis-sors sal-konsumatur. Dan jirrikjedi relazzjonijiet ekonomiċi reċiproċi, jiġifieri kundizzjonijiet ta' investiment siguri għal kapital barrani fl-UE, u fl-istess ħin, kundizzjonijiet siguri għall-investimenti ta' l-UE fil-pajjiżi fornituri.

| 3.7 | Miżuri ta' politika Ewropej u l-kooperazzjoni globali. Il-politika Ewropea ta' l-enerġija u l-klima għandha tinkuraġġixxi l-kooperazzjoni li tinvolvi sħubijiet bejn is-settur pubbliku u dak privat, biex b'hekk jingħaqdu flimkien u jsir l-aħjar użu tas-saħħa ekonomika, ġeografika u tar-riżorsi ta' kull Stat Membru. Per eżempju, tekniki għall-użu ta' enerġija li tiġġedded għandhom jintużaw f'dawk il-postijiet fl-Ewropa fejn hemm l-aħjar kundizzjonijiet (b'mod partikulari kundizzjonijiet tat-temp), inklużi rotot tat-trasmissjoni xierqa, u mhux fejn jinzertaw l-ikbar sussidji nazzjonali. Iktar minn hekk, madankollu, għandhom isiru sforzi lejn kooperazzjoni globali fl-iżvilupp u l-użu ta' teknoloġiji klimatiċi li ma jaħlux enerġija u li jevitaw l-emissjoni ta' gassijiet. |
| --- | --- |

3.7

Miżuri ta' politika Ewropej u l-kooperazzjoni globali. Il-politika Ewropea ta' l-enerġija u l-klima għandha tinkuraġġixxi l-kooperazzjoni li tinvolvi sħubijiet bejn is-settur pubbliku u dak privat, biex b'hekk jingħaqdu flimkien u jsir l-aħjar użu tas-saħħa ekonomika, ġeografika u tar-riżorsi ta' kull Stat Membru. Per eżempju, tekniki għall-użu ta' enerġija li tiġġedded għandhom jintużaw f'dawk il-postijiet fl-Ewropa fejn hemm l-aħjar kundizzjonijiet (b'mod partikulari kundizzjonijiet tat-temp), inklużi rotot tat-trasmissjoni xierqa, u mhux fejn jinzertaw l-ikbar sussidji nazzjonali. Iktar minn hekk, madankollu, għandhom isiru sforzi lejn kooperazzjoni globali fl-iżvilupp u l-użu ta' teknoloġiji klimatiċi li ma jaħlux enerġija u li jevitaw l-emissjoni ta' gassijiet.

| 3.8 | Miri kwantitattivi kontradittorji
   (16)
  u doppji. L-iżgurar ta' l-ikbar effiċjenza ekonomika possibbli ser iżomm għal minimu l-ispejjeż ekonomiċi u l-piż soċjali fuq il-pubbliku.
  Madankollu, l-irduppjar ta' miri ta' politika ta' l-enerġija u tal-klima jwasslu għal sistema regolata wisq u għal soluzzjonijiet mhux ekonomiċi; għaldaqstant għandhom jiġu evitati. L-eżempju li ġej jista' jservi ta' eżempju:






  — | L-objettiv ewlieni ta' l-UE fir-rigward tal-klima, li huwa tnaqqis ta' 20 % fl-emissjonijiet ta' CO2 tul il-perijodu bejn 1990 u l-2020, skond id-deċiżjoni tal-Kunsill ta' Marzu 2007, għandu jirriżulta f'telf fil-PGD (17) (skond l-istima tal-Kummisjoni Ewropea tat-23.01.2008) ta' bejn EUR 480 u EUR 560 (GWS/Prognos) (18) biljun tul il-perijodu 2013-2020. Jinħtieġ li dan jiġi aċċettat u għaldaqstant għandu jkun il-prinċipju ta' gwida ewlieni għal kull azzjoni ulterjuri. |
| --- | --- | --- |

3.8

Miri kwantitattivi kontradittorji
   (16)
  u doppji. L-iżgurar ta' l-ikbar effiċjenza ekonomika possibbli ser iżomm għal minimu l-ispejjeż ekonomiċi u l-piż soċjali fuq il-pubbliku.

Madankollu, l-irduppjar ta' miri ta' politika ta' l-enerġija u tal-klima jwasslu għal sistema regolata wisq u għal soluzzjonijiet mhux ekonomiċi; għaldaqstant għandhom jiġu evitati. L-eżempju li ġej jista' jservi ta' eżempju:

—

L-objettiv ewlieni ta' l-UE fir-rigward tal-klima, li huwa tnaqqis ta' 20 % fl-emissjonijiet ta' CO2 tul il-perijodu bejn 1990 u l-2020, skond id-deċiżjoni tal-Kunsill ta' Marzu 2007, għandu jirriżulta f'telf fil-PGD (17) (skond l-istima tal-Kummisjoni Ewropea tat-23.01.2008) ta' bejn EUR 480 u EUR 560 (GWS/Prognos) (18) biljun tul il-perijodu 2013-2020. Jinħtieġ li dan jiġi aċċettat u għaldaqstant għandu jkun il-prinċipju ta' gwida ewlieni għal kull azzjoni ulterjuri.

| — | Madankollu, il-mira ambizzjuża addizzjonali ta' sehem ta' 20 % għal sorsi ta' enerġija li jiġġeddu għandha żżid dawn l-ispejjeż iktar, peress li l-ispejjeż sabiex jiġi evitat is-CO2 fis-sorsi li jiġġeddu huma ferm ogħla minn miżuri oħra għat-tnaqqis tas-CO2. |
| --- | --- |

—

Madankollu, il-mira ambizzjuża addizzjonali ta' sehem ta' 20 % għal sorsi ta' enerġija li jiġġeddu għandha żżid dawn l-ispejjeż iktar, peress li l-ispejjeż sabiex jiġi evitat is-CO2 fis-sorsi li jiġġeddu huma ferm ogħla minn miżuri oħra għat-tnaqqis tas-CO2.

| — | Għandhom jinħolqu iktar żvantaġġi u kumplikazzjonijiet jekk l-effiċjenza reali fl-użu ta' l-enerġija fl-ekonomija (ara punt 2.10.2) tiġi stabbilita bħala mira addizzjonali, ikkwantifikata b'mod ċar (20 %), meta wieħed iqis li l-mod l-iktar sempliċi biex din il-mira tintlaħaq ikun li l-industrija tiċċaqlaq għal post ieħor jew — minħabba l-mod kif hija definita l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija — li tibdel it-taħlita ta' enerġija minn enerġija nukleari u l-faħam (ogħla b'mod sinifikanti) għall-gas u sorsi ta' enerġija li jiġġeddu (19). Dawn l-effetti sekondarji mhux mixtieqa juru li l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija ma għandhiex tintuża bħala objettiv fiha nnifisha, iżda bħala mezz — anke jekk wieħed importanti ħafna — sabiex jintlaħqu b'mod sostenibbli t-tliet objettivi fundamentali mfissra fil-punt 2.3. |
| --- | --- |

—

Għandhom jinħolqu iktar żvantaġġi u kumplikazzjonijiet jekk l-effiċjenza reali fl-użu ta' l-enerġija fl-ekonomija (ara punt 2.10.2) tiġi stabbilita bħala mira addizzjonali, ikkwantifikata b'mod ċar (20 %), meta wieħed iqis li l-mod l-iktar sempliċi biex din il-mira tintlaħaq ikun li l-industrija tiċċaqlaq għal post ieħor jew — minħabba l-mod kif hija definita l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija — li tibdel it-taħlita ta' enerġija minn enerġija nukleari u l-faħam (ogħla b'mod sinifikanti) għall-gas u sorsi ta' enerġija li jiġġeddu (19). Dawn l-effetti sekondarji mhux mixtieqa juru li l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija ma għandhiex tintuża bħala objettiv fiha nnifisha, iżda bħala mezz — anke jekk wieħed importanti ħafna — sabiex jintlaħqu b'mod sostenibbli t-tliet objettivi fundamentali mfissra fil-punt 2.3.

Il-Kumitat għalhekk jirrakkomanda li kwalunkwe miri għall-ħarsien tal-klima l-ewwel għandhom ikunu evalwati bir-reqqa u b'mod oġġettiv fir-rigward ta' l-impatt tagħhom fuq il-PGD sabiex tiġi ssalvagwardjata l-kompetittività ta' l-industrija Ewropea u sabiex tkun żgurata l-aħjar allokazzjoni possibbli tar-riżorsi waqt li jitwettaq it-tnaqqis neċessarju fil-gassijiet b'effett ta' serra.

| 3.8.1 | Studji. Studji (20) jissuġġerixxu li






  — | Objettiv għat-tnaqqis ta' l-emissjonijiet tas-CO2 għall-UE b'ammont xi ftit inqas minn 20 % (21) huwa vijabbli ekonomikament jekk dawk li jfasslu l-politika u soċjetà jirnexxilhom fl-implimentazzjoni konsistenti tal-miżuri l-iktar kost-effettivi (studju Mc Kisney minn isfel għal fuq (bottom up, li fih jiġu preċiżati bl-eżatt il-miżuri neċċessarji possibbli); fil-verità jeżistu anke studji li jippreżentaw kemm objettivi aktar elevati ta' tnaqqis hum realiżżabbli; dawn ta' l-aħħar, f'dawk li huma studji minn fuq għal isfel (top down) ma jispjegawx fis-sew kif dan jista' jseħħ. |
| --- | --- | --- |

3.8.1

Studji. Studji (20) jissuġġerixxu li

—

Objettiv għat-tnaqqis ta' l-emissjonijiet tas-CO2 għall-UE b'ammont xi ftit inqas minn 20 % (21) huwa vijabbli ekonomikament jekk dawk li jfasslu l-politika u soċjetà jirnexxilhom fl-implimentazzjoni konsistenti tal-miżuri l-iktar kost-effettivi (studju Mc Kisney minn isfel għal fuq (bottom up, li fih jiġu preċiżati bl-eżatt il-miżuri neċċessarji possibbli); fil-verità jeżistu anke studji li jippreżentaw kemm objettivi aktar elevati ta' tnaqqis hum realiżżabbli; dawn ta' l-aħħar, f'dawk li huma studji minn fuq għal isfel (top down) ma jispjegawx fis-sew kif dan jista' jseħħ.

| — | madankollu l-prezz ta' kull punt perċentwali addizzjoni ta' tnaqqis tas-CO2 jiżdied b'rata dejjem iktar mgħaġġla (telf kumulattiv ta' PGD ta' bejn EUR 480 u 560 biljun, ara punt 3.8); b'hekk, il-mira li jitnaqqas is-CO2 b'20 % tesiġi bidla li tqum il-flus tat-taħlita ta' enerġija minn faħam għall-gass u sorsi ta' enerġija li jiġġeddu; |
| --- | --- |

—

madankollu l-prezz ta' kull punt perċentwali addizzjoni ta' tnaqqis tas-CO2 jiżdied b'rata dejjem iktar mgħaġġla (telf kumulattiv ta' PGD ta' bejn EUR 480 u 560 biljun, ara punt 3.8); b'hekk, il-mira li jitnaqqas is-CO2 b'20 % tesiġi bidla li tqum il-flus tat-taħlita ta' enerġija minn faħam għall-gass u sorsi ta' enerġija li jiġġeddu;

| — | it-twaqqif ta' mira addizzjonali għall-enerġija li tiġġedded ta' 20 % ser jirriżulta fi spiża ta' ħafna iktar biljuni ta' euros, objettiv li jista' jintlaħaq biss permezz ta' l-użu, b'sussidji kbar ħafna, ta' teknoloġiji mhux ekonomiċi (għall-inqas bil-livell ta' għarfien attwali). |
| --- | --- |

—

it-twaqqif ta' mira addizzjonali għall-enerġija li tiġġedded ta' 20 % ser jirriżulta fi spiża ta' ħafna iktar biljuni ta' euros, objettiv li jista' jintlaħaq biss permezz ta' l-użu, b'sussidji kbar ħafna, ta' teknoloġiji mhux ekonomiċi (għall-inqas bil-livell ta' għarfien attwali).

| 3.8.2 | Bilanċ bejn l-objettivi mfissra fil-punt 2.2. Meta wieħed iqis il-bilanċ meħtieġ bejn it-tliet objettivi fir-rigward ta' l-enerġija u l-ambjent imfissra fil-punt 2.3, l-għan ta' l-istrumenti ta' politika għandu jkun li jintużaw miżuri ta' tnaqqis tas-CO2 li huma attraenti ekonomikament sabiex jitwettaq dak kollu li jista' jsir mingħajr ma ssir ħsara lill-ekonomija. Madankollu, isejjaħ għal bidla fit-taħlita ta' l-enerġija bi proporzjon wisq għoli ta' enerġiji li jiġġeddu — li, bit-teknoloġija fl-istat attwali ta' żvilupp, hija prematura u għalhekk tqum wisq flus — u minħabba li objettiv li huwa wisq preskrittiv ekonomikament għall-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija jirriżulta f'allokazzjoni żbaljata tal-fatturi tal-produzzjoni madwar l-ekonomija kollha (22) u tinvolvi r-riskju li l-produzzjoni Ewropea, fiha nnifisha, ma tibqax kapaċi tlaħħaq mad-domanda għal teknoloġiji ambjentali li huma partikularment effiċjenti. Per eżempju, studju tal-Kummissjoni Ewropea (23) juri li l-prezzijiet tas-CO2 ta' EUR 20-25/tunnellata diġà għandhom impatt sinifikanti fuq il-kompetittività ta' ħafna setturi industrijali. |
| --- | --- |

3.8.2

Bilanċ bejn l-objettivi mfissra fil-punt 2.2. Meta wieħed iqis il-bilanċ meħtieġ bejn it-tliet objettivi fir-rigward ta' l-enerġija u l-ambjent imfissra fil-punt 2.3, l-għan ta' l-istrumenti ta' politika għandu jkun li jintużaw miżuri ta' tnaqqis tas-CO2 li huma attraenti ekonomikament sabiex jitwettaq dak kollu li jista' jsir mingħajr ma ssir ħsara lill-ekonomija. Madankollu, isejjaħ għal bidla fit-taħlita ta' l-enerġija bi proporzjon wisq għoli ta' enerġiji li jiġġeddu — li, bit-teknoloġija fl-istat attwali ta' żvilupp, hija prematura u għalhekk tqum wisq flus — u minħabba li objettiv li huwa wisq preskrittiv ekonomikament għall-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija jirriżulta f'allokazzjoni żbaljata tal-fatturi tal-produzzjoni madwar l-ekonomija kollha (22) u tinvolvi r-riskju li l-produzzjoni Ewropea, fiha nnifisha, ma tibqax kapaċi tlaħħaq mad-domanda għal teknoloġiji ambjentali li huma partikularment effiċjenti. Per eżempju, studju tal-Kummissjoni Ewropea (23) juri li l-prezzijiet tas-CO2 ta' EUR 20-25/tunnellata diġà għandhom impatt sinifikanti fuq il-kompetittività ta' ħafna setturi industrijali.

3.9   Ir-Riċerka u l-Iżvilupp. Taħriġ.

| 3.9.1 | Żjieda fir-riċerka u l-iżvilupp tul il-katina sħiħa ta' l-enerġija hija element essenzjali ta' l-iżviluppi teknoloġiċi meħtieġa sabiex jinħolqu għażliet ġodda, jitnaqqsu l-ispejjeż u tittejjeb l-effiċjenza meta jiġu sfruttati u promossi r-riżorsi, fil-konservazzjoni u l-ħżin ta' l-enerġija, u fl-użu aħħari mill-industrija, it-trasport, id-djar u l-konsumatur privat. Il-Kumitat stqarr kemm-il darba li l-finanzjar tar-Riċerka u l-Iżvilupp għandu jiżdied ħafna jekk dan il-għan ser jintlaħaq. Finanzjar bħal dan għandu jibbenefika wkoll minn tnaqqis fis-sussidji kbar tas-suq għat-teknoloġiji li għadhom wisq 'il bogħod milli jiksbu l-vijabilità tas-suq fihom infushom. |
| --- | --- |

3.9.1

Żjieda fir-riċerka u l-iżvilupp tul il-katina sħiħa ta' l-enerġija hija element essenzjali ta' l-iżviluppi teknoloġiċi meħtieġa sabiex jinħolqu għażliet ġodda, jitnaqqsu l-ispejjeż u tittejjeb l-effiċjenza meta jiġu sfruttati u promossi r-riżorsi, fil-konservazzjoni u l-ħżin ta' l-enerġija, u fl-użu aħħari mill-industrija, it-trasport, id-djar u l-konsumatur privat. Il-Kumitat stqarr kemm-il darba li l-finanzjar tar-Riċerka u l-Iżvilupp għandu jiżdied ħafna jekk dan il-għan ser jintlaħaq. Finanzjar bħal dan għandu jibbenefika wkoll minn tnaqqis fis-sussidji kbar tas-suq għat-teknoloġiji li għadhom wisq 'il bogħod milli jiksbu l-vijabilità tas-suq fihom infushom.

| 3.9.2 | L-appoġġ ta' l-Istat għar-riċerka fl-enerġija għandu jiffoka fuq ir-riċerka bażika kruċjali (per eżempju, katalisi, il-bijoteknoloġija bajda/ħadra, ir-riċerka fil-materjali, il-fużjoni nukleari, it-tnaqqis ta' l-aktinid (actinide decay), eċċetra), waqt li l-appoġġ għar-Riċerka u l-Iżvilupp applikata għandu jiġi primarjament min-negozji (inklużi l-SMEs). Lil hinn minn dan, huwa meħtieġ taħriġ intensiv ta' l-ispeċjalisti kollha neċessarji, minn tekniċi għal inġeniera u xjentisti, kif ukoll li jiżdied l-għarfien fost dawk li huma involuti indirettament fl-enerġija, inklużi l-konsumaturi. |
| --- | --- |

3.9.2

L-appoġġ ta' l-Istat għar-riċerka fl-enerġija għandu jiffoka fuq ir-riċerka bażika kruċjali (per eżempju, katalisi, il-bijoteknoloġija bajda/ħadra, ir-riċerka fil-materjali, il-fużjoni nukleari, it-tnaqqis ta' l-aktinid (actinide decay), eċċetra), waqt li l-appoġġ għar-Riċerka u l-Iżvilupp applikata għandu jiġi primarjament min-negozji (inklużi l-SMEs). Lil hinn minn dan, huwa meħtieġ taħriġ intensiv ta' l-ispeċjalisti kollha neċessarji, minn tekniċi għal inġeniera u xjentisti, kif ukoll li jiżdied l-għarfien fost dawk li huma involuti indirettament fl-enerġija, inklużi l-konsumaturi.

4.   Kummenti u rakkomandazzjonijiet speċifiċi

4.1   Dwar l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija, għażla mingħajr dispjaċir

| — | Ittejjeb is-sigurtà tal-provvista, tnaqqas it-tniġġis u tistabbilizza l-prezzijiet ta' l-enerġija. |
| --- | --- |

—

Ittejjeb is-sigurtà tal-provvista, tnaqqas it-tniġġis u tistabbilizza l-prezzijiet ta' l-enerġija.

| — | Fil-livell globali, it-tisħiħ ta' l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija jista' jaqta' l-emissjonijiet ta' CO2 b'madwar 6 Gt (biljun tunnellata) sa l-2030, b'bilanċ negattiv fuq l-ispiża (24). |
| --- | --- |

—

Fil-livell globali, it-tisħiħ ta' l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija jista' jaqta' l-emissjonijiet ta' CO2 b'madwar 6 Gt (biljun tunnellata) sa l-2030, b'bilanċ negattiv fuq l-ispiża (24).

| — | L-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija hija l-muftieħ għall-inklużjoni ta' pajjiżi mhux Ewropej fi ftehim globali dwar il-ħarsien tal-klima. |
| --- | --- |

—

L-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija hija l-muftieħ għall-inklużjoni ta' pajjiżi mhux Ewropej fi ftehim globali dwar il-ħarsien tal-klima.

| — | L-ottimizzazzjoni tagħha jfisser it-tneħħija ta' kunflitti bejn objettivi leġislattivi differenti: il-liġi tal-kera, kwoti ta' riċiklaġġ. |
| --- | --- |

—

L-ottimizzazzjoni tagħha jfisser it-tneħħija ta' kunflitti bejn objettivi leġislattivi differenti: il-liġi tal-kera, kwoti ta' riċiklaġġ.

| — | “Il-kejl” ta' l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija ta' pajjiż partikulari għandu jiffoka fuq kif il-konsumaturi fil-fatt jużaw il-prodotti, u mhux esklussivament fuq il-konsum ta' l-enerġija fuq PGD. |
| --- | --- |

—

“Il-kejl” ta' l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija ta' pajjiż partikulari għandu jiffoka fuq kif il-konsumaturi fil-fatt jużaw il-prodotti, u mhux esklussivament fuq il-konsum ta' l-enerġija fuq PGD.

| — | Fejn hemm objettivi li joħolqu kunflitt ma' xulxin fir-rigward ta' prodotti li jaħdmu bl-enerġija, l-enfasi għandha tkun fuq il-ħajja attiva tal-prodott. |
| --- | --- |

—

Fejn hemm objettivi li joħolqu kunflitt ma' xulxin fir-rigward ta' prodotti li jaħdmu bl-enerġija, l-enfasi għandha tkun fuq il-ħajja attiva tal-prodott.

| — | L-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija għandha tiġi promossa l-iktar fejn hemm il-potenzjal għal iffrankar sinifikanti, jiġifieri l-iktar fil-bini u fil-power stations. |
| --- | --- |

—

L-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija għandha tiġi promossa l-iktar fejn hemm il-potenzjal għal iffrankar sinifikanti, jiġifieri l-iktar fil-bini u fil-power stations.

| — | Ċikli ta' investiment u perijodu ta' ħlas lura jidditerminaw jekk hija ekonomika jew le. |
| --- | --- |

—

Ċikli ta' investiment u perijodu ta' ħlas lura jidditerminaw jekk hija ekonomika jew le.

| — | Dawn għandhom ikunu wkoll fattur ewlieni fl-enerġija li tiġġedded (ara t-taqsima dwar l-enerġija li tiġġedded għal aktar dettalji). |
| --- | --- |

—

Dawn għandhom ikunu wkoll fattur ewlieni fl-enerġija li tiġġedded (ara t-taqsima dwar l-enerġija li tiġġedded għal aktar dettalji).

| — | L-impjanti industrijali li jikkonformaw mal-valuri indikattivi ta' l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija ma għandhomx jitgħabbew bil-piż ta' spejjeż addizzjonali permezz ta' strumenti ta' politika bħall-iskambju ta' kwoti ta' l-emissjonijiet (per eżempju irkanti). |
| --- | --- |

—

L-impjanti industrijali li jikkonformaw mal-valuri indikattivi ta' l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija ma għandhomx jitgħabbew bil-piż ta' spejjeż addizzjonali permezz ta' strumenti ta' politika bħall-iskambju ta' kwoti ta' l-emissjonijiet (per eżempju irkanti).

| — | Il-potenzjal għal iktar effiċjenza globali fl-użu ta' l-enerġija għandu jiġi analizzat settur settur (25). |
| --- | --- |

—

Il-potenzjal għal iktar effiċjenza globali fl-użu ta' l-enerġija għandu jiġi analizzat settur settur (25).

4.2   Dwar l-enerġija li tiġġedded.

| 4.2.1 | L-enerġija li tiġġedded tikkontribwixxi għall-provvista ta' l-enerġija sostenibbli (aktar sigurtà tal-provvista, u produzzjoni ta' l-enerġija li hija kważi kollha kemm hi newtrali fir-rigward tas-CO2). Fit-tul, ser ikollha tibqa' mingħajr sussidji u b'hekk issir ħafna iktar effiċjenti. |
| --- | --- |

4.2.1

L-enerġija li tiġġedded tikkontribwixxi għall-provvista ta' l-enerġija sostenibbli (aktar sigurtà tal-provvista, u produzzjoni ta' l-enerġija li hija kważi kollha kemm hi newtrali fir-rigward tas-CO2). Fit-tul, ser ikollha tibqa' mingħajr sussidji u b'hekk issir ħafna iktar effiċjenti.

| 4.2.2 | Għalhekk, appoġġ futur ta' enerġiji li jiġġeddu u l-iżvilupp tagħhom għandu jikkunsidra l-punti li ġejjin, bil-għan li l-appoġġ ikun iktar vijabbli ekonomikament:






  — | L-appoġġ għandu jkun immirat lejn vijabilità ekonomika massima. |
| --- | --- | --- |

4.2.2

Għalhekk, appoġġ futur ta' enerġiji li jiġġeddu u l-iżvilupp tagħhom għandu jikkunsidra l-punti li ġejjin, bil-għan li l-appoġġ ikun iktar vijabbli ekonomikament:

—

L-appoġġ għandu jkun immirat lejn vijabilità ekonomika massima.

| — | Is-swieq mexxejja għandhom jiġu żviluppati, l-aktar billi jiġu stabbiliti kundizzjonijiet xierqa u għandhom ikunu kompatibbli mas-setturi attwali li diġà taw prova tal-valur tagħhom, u mhux akkost tagħhom. |
| --- | --- |

—

Is-swieq mexxejja għandhom jiġu żviluppati, l-aktar billi jiġu stabbiliti kundizzjonijiet xierqa u għandhom ikunu kompatibbli mas-setturi attwali li diġà taw prova tal-valur tagħhom, u mhux akkost tagħhom.

| — | Strumenti ta' appoġġ għandhom jagħtu preferenza lil dawk il-postijiet l-iktar xierqa fl-UE. Il-bijomassa għandha tintuża għall-enerġija fil-post fejn hija prodotta. (Spejjeż tat-trasport). |
| --- | --- |

—

Strumenti ta' appoġġ għandhom jagħtu preferenza lil dawk il-postijiet l-iktar xierqa fl-UE. Il-bijomassa għandha tintuża għall-enerġija fil-post fejn hija prodotta. (Spejjeż tat-trasport).

| — | Teknoloġiji ta' l-enerġija li tiġġedded li għadhom 'il bogħod milli jkunu vijabbli ekonomikament l-ewwel għandhom jiġu żviluppati iktar bis-saħħa ta' strumenti tar-Riċerka u l-Iżvilupp minflok ma jitqiegħdu fis-suq qabel iż-żmien permezz ta' sussidji li jqumu l-flus. |
| --- | --- |

—

Teknoloġiji ta' l-enerġija li tiġġedded li għadhom 'il bogħod milli jkunu vijabbli ekonomikament l-ewwel għandhom jiġu żviluppati iktar bis-saħħa ta' strumenti tar-Riċerka u l-Iżvilupp minflok ma jitqiegħdu fis-suq qabel iż-żmien permezz ta' sussidji li jqumu l-flus.

| — | L-appoġġ għall-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija u l-enerġiji li jiġġeddu għandu jsir b'mod li jagħmel sens; il-prijorità inizjali għandha tkun miżuri għall-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija, u wara sforzi għall-promozzjoni ta' l-użu ta' enerġiji li jiġġeddu. Per eżempju, id-direttiva ppjanata dwar l-enerġija li tiġġedded u t-tisħin, imfassla sabiex tippromwovi l-użu ta' l-enerġija li tiġġedded għat-tisħin tal-bini li l-ewwel ġie rinovat sabiex jitnaqqsu r-rekwiżiti ta' tisħin. |
| --- | --- |

—

L-appoġġ għall-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija u l-enerġiji li jiġġeddu għandu jsir b'mod li jagħmel sens; il-prijorità inizjali għandha tkun miżuri għall-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija, u wara sforzi għall-promozzjoni ta' l-użu ta' enerġiji li jiġġeddu. Per eżempju, id-direttiva ppjanata dwar l-enerġija li tiġġedded u t-tisħin, imfassla sabiex tippromwovi l-użu ta' l-enerġija li tiġġedded għat-tisħin tal-bini li l-ewwel ġie rinovat sabiex jitnaqqsu r-rekwiżiti ta' tisħin.

4.3   Rakkomandazzjonijiet ulterjuri għal azzjoni

| — | Qabel ma jitwaqqfu objettivi futuri, il-prospetti tekniki għall-implimentazzjoni għandhom jiġu analizzati, flimkien ma' l-implikazzjonijiet ekonomiċi u soċjali. L-objettivi mbagħad għandhom jiġu stabbiliti fuq il-bażi ta' ftehim Ewropew, jew preferebbilment, ftehim globali. |
| --- | --- |

—

Qabel ma jitwaqqfu objettivi futuri, il-prospetti tekniki għall-implimentazzjoni għandhom jiġu analizzati, flimkien ma' l-implikazzjonijiet ekonomiċi u soċjali. L-objettivi mbagħad għandhom jiġu stabbiliti fuq il-bażi ta' ftehim Ewropew, jew preferebbilment, ftehim globali.

| — | Għalhekk, strumenti ta' politika għandu jkollhom l-għan li jeżerċitaw l-influwenza mixtieqa (per eżempju inċentivi għall-investiment f'miżuri ekonomiċi, l-iżvilupp ta' swieq ġodda), waqt li jiġu evitati impatti mhux mixtieqa (per eżempju r-relokazzjoni ta' investimenti u spejjeż ogħla għan-negozju u l-konsumatur). |
| --- | --- |

—

Għalhekk, strumenti ta' politika għandu jkollhom l-għan li jeżerċitaw l-influwenza mixtieqa (per eżempju inċentivi għall-investiment f'miżuri ekonomiċi, l-iżvilupp ta' swieq ġodda), waqt li jiġu evitati impatti mhux mixtieqa (per eżempju r-relokazzjoni ta' investimenti u spejjeż ogħla għan-negozju u l-konsumatur).

| — | Strumenti ta' politika għandhom ikunu aktar konsistenti milli kienu s'issa billi jieħdu kont tal-klima, l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija u l-effiċjenza fl-użu tal-kapital dejjem fuq il-bażi ta' valuri kwantifikabbli. L-aħjar miżura hawnhekk hija l-ispiża sabiex jiġu evitati l-emissjonijiet tas-CO2. |
| --- | --- |

—

Strumenti ta' politika għandhom ikunu aktar konsistenti milli kienu s'issa billi jieħdu kont tal-klima, l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija u l-effiċjenza fl-użu tal-kapital dejjem fuq il-bażi ta' valuri kwantifikabbli. L-aħjar miżura hawnhekk hija l-ispiża sabiex jiġu evitati l-emissjonijiet tas-CO2.

| — | L-UE trid tirranġa l-lista ta' strumenti li hija preskrittiva wisq (skambju tal-kwoti ta' l-emissjonijiet, appoġġ għal enerġiji li jiġġeddu, appoġġ għall-koġenerazzjoni tat-tisħin u l-enerġija, taxxi fuq l-enerġija, u l-liġi regolatorja, bil-proliferazzjoni ta' direttivi individwali li fiha). Kunflitti bejn objettivi differenti jridu jiġu solvuti; miżuri kost-effettivi għandhom jingħataw il-prijorità fuq dawk li m'humiex kost-effettivi (ġeneralment, l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija għandha tingħata prijorità fuq l-iżvilupp ulterjuri ta' l-enerġiji li jiġġeddu). |
| --- | --- |

—

L-UE trid tirranġa l-lista ta' strumenti li hija preskrittiva wisq (skambju tal-kwoti ta' l-emissjonijiet, appoġġ għal enerġiji li jiġġeddu, appoġġ għall-koġenerazzjoni tat-tisħin u l-enerġija, taxxi fuq l-enerġija, u l-liġi regolatorja, bil-proliferazzjoni ta' direttivi individwali li fiha). Kunflitti bejn objettivi differenti jridu jiġu solvuti; miżuri kost-effettivi għandhom jingħataw il-prijorità fuq dawk li m'humiex kost-effettivi (ġeneralment, l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija għandha tingħata prijorità fuq l-iżvilupp ulterjuri ta' l-enerġiji li jiġġeddu).

| — | L-iskambju tal-kwoti ta' l-emissjonijiet għandu jinbidel sabiex jippromwovi l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija u jiġi evitat il-waqfien tal-produzzjoni. Sabiex ikun żgurat li n-negozji jkollhom il-kapital neċessarju sabiex jinvestu fl-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija, m'għandux ikun hemm irkant għaċ-ċertifikati, iżda minflok joħorġu fuq il-bażi ta' valuri indikattivi dwar l-effiċjenza marbuta ma' ammonti reali ta' produzzjoni. B'hekk l-iskambju tal-kwoti ta' l-emissjonijiet għandu jkollu impatt ugwalment b'saħħtu fir-rigward taż-żjieda fl-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija bħal fil-każ ta' irkanti sħaħ, iżda jevita wkoll ir-reperkussjonijiet negattivi, bħall-konsolidazzjoni ta' żjidiet mhux neċessarji fil-prezz ta' l-elettriku — profitti eċċezzjonali — u l-industriji intensivi fl-użu ta' l-enerġija jitgħabbew b'piżijiet kbar. L-irduppjar ta' l-istrumenti għall-promozzjoni ta' l-enerġija li tiġġedded, u inċentivi mhux xierqa fl-allokazzjoni ta' ċertifikati, għandhom jiġu evitati. Minflok, il-korrelazzjoni bejn l-allokazzjoni u l-produzzjoni reali għandha tiġi kkunsidrata (sabiex l-iskambju tal-kwoti ta' l-emissjonijiet ma jsirx għotja ta' żmuntaġġ). F'xi setturi, l-irkant huwa mistenni joħloq żjidiet ta' aktar minn 10 % fl-ispejjeż ta' produzzjoni, u b'hekk jiġu bblokkjati l-pjanijiet biex jiżdiedu s-salarji. |
| --- | --- |

—

L-iskambju tal-kwoti ta' l-emissjonijiet għandu jinbidel sabiex jippromwovi l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija u jiġi evitat il-waqfien tal-produzzjoni. Sabiex ikun żgurat li n-negozji jkollhom il-kapital neċessarju sabiex jinvestu fl-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija, m'għandux ikun hemm irkant għaċ-ċertifikati, iżda minflok joħorġu fuq il-bażi ta' valuri indikattivi dwar l-effiċjenza marbuta ma' ammonti reali ta' produzzjoni. B'hekk l-iskambju tal-kwoti ta' l-emissjonijiet għandu jkollu impatt ugwalment b'saħħtu fir-rigward taż-żjieda fl-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija bħal fil-każ ta' irkanti sħaħ, iżda jevita wkoll ir-reperkussjonijiet negattivi, bħall-konsolidazzjoni ta' żjidiet mhux neċessarji fil-prezz ta' l-elettriku — profitti eċċezzjonali — u l-industriji intensivi fl-użu ta' l-enerġija jitgħabbew b'piżijiet kbar. L-irduppjar ta' l-istrumenti għall-promozzjoni ta' l-enerġija li tiġġedded, u inċentivi mhux xierqa fl-allokazzjoni ta' ċertifikati, għandhom jiġu evitati. Minflok, il-korrelazzjoni bejn l-allokazzjoni u l-produzzjoni reali għandha tiġi kkunsidrata (sabiex l-iskambju tal-kwoti ta' l-emissjonijiet ma jsirx għotja ta' żmuntaġġ). F'xi setturi, l-irkant huwa mistenni joħloq żjidiet ta' aktar minn 10 % fl-ispejjeż ta' produzzjoni, u b'hekk jiġu bblokkjati l-pjanijiet biex jiżdiedu s-salarji.

| — | L-appoġġ għal enerġiji li jiġġeddu għandu jiġi armonizzat madwar l-UE sabiex il-farms tar-riħ u l-impjanti fotovoltajiċi (photovoltaic) jinbnew fl-iktar postijiet adattati fl-UE. Appoġġ estensiv għas-sorsi li jiġġeddu ta' sħana, elettriku u karburant għandu jingħata mhux fuq il-bażi tal-ħtiġijiet reġjonali iżda skond il-kundizzjonijiet klimatiċi (u trasmissjoni) lokali, li huma l-iktar vantaġġjużi għall-effiċjenza. |
| --- | --- |

—

L-appoġġ għal enerġiji li jiġġeddu għandu jiġi armonizzat madwar l-UE sabiex il-farms tar-riħ u l-impjanti fotovoltajiċi (photovoltaic) jinbnew fl-iktar postijiet adattati fl-UE. Appoġġ estensiv għas-sorsi li jiġġeddu ta' sħana, elettriku u karburant għandu jingħata mhux fuq il-bażi tal-ħtiġijiet reġjonali iżda skond il-kundizzjonijiet klimatiċi (u trasmissjoni) lokali, li huma l-iktar vantaġġjużi għall-effiċjenza.

| — | L-enerġija bħala fattur tal-produzzjoni għandha tkun esentita kemm jista' jkun minn spejjeż addizzjonali (jiġifieri addizzjonali għal dawk li jkollu jħallas il-fornitur ta' l-enerġija u inklużi fil-prezz rilevanti li bih nxtrat l-enerġija) fuq il-klima u l-enerġija imposti mill-gvern (l-iskambju tal-kwoti ta' l-emissjonijiet, appoġġ għall-enerġiji li jiġġeddu, il-koġenerazzjoni tas-sħana u l-enerġija, it-taxxi fuq l-enerġija, eċċetra) sabiex ma tiddgħajjifx il-kompetittività globali u jiġu evitati relokazzjonijiet. Huma biss kumpaniji f'saħħithom ekonomikament li huma fil-pożizzjoni li jieħdu l-passi meħtieġa biex itejbu l-effiċjenza, jiżviluppaw teknoloġiji ġodda u jiġbru l-kapital meħtieġ. |
| --- | --- |

—

L-enerġija bħala fattur tal-produzzjoni għandha tkun esentita kemm jista' jkun minn spejjeż addizzjonali (jiġifieri addizzjonali għal dawk li jkollu jħallas il-fornitur ta' l-enerġija u inklużi fil-prezz rilevanti li bih nxtrat l-enerġija) fuq il-klima u l-enerġija imposti mill-gvern (l-iskambju tal-kwoti ta' l-emissjonijiet, appoġġ għall-enerġiji li jiġġeddu, il-koġenerazzjoni tas-sħana u l-enerġija, it-taxxi fuq l-enerġija, eċċetra) sabiex ma tiddgħajjifx il-kompetittività globali u jiġu evitati relokazzjonijiet. Huma biss kumpaniji f'saħħithom ekonomikament li huma fil-pożizzjoni li jieħdu l-passi meħtieġa biex itejbu l-effiċjenza, jiżviluppaw teknoloġiji ġodda u jiġbru l-kapital meħtieġ.

| — | L-enfasi tal-ftehim globali għandha tkun fuq l-objettivi relattivi (effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija, emissjonijiet ta' gassijiet b'effett ta' serra/PGD) sabiex pajjiżi b'potenzjal qawwi għal tkabbir ekonomiku (u għalhekk għal żjidiet fl-emissjonijiet) ikollhom l-inċentivi biex jipparteċipaw fi ftehim bħal dan. Prinċipalment, dawn l-inċentivi għandhom jieħdu s-sura ta' trasferiment tat-teknoloġija — per eżempju l-objettiv stabbilit mill-forum AP6 (26) ta' sitt pajjiżi mir-reġjun Asja-Paċifiku — sabiex it-teknoloġiji effiċjenti jaslu kemm jista' jkun malajr fir-reġjuni fejn il-ħtieġa li jintlaħaq livell mal-pajjiżi l-oħra jinħass l-iżjed. |
| --- | --- |

—

L-enfasi tal-ftehim globali għandha tkun fuq l-objettivi relattivi (effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija, emissjonijiet ta' gassijiet b'effett ta' serra/PGD) sabiex pajjiżi b'potenzjal qawwi għal tkabbir ekonomiku (u għalhekk għal żjidiet fl-emissjonijiet) ikollhom l-inċentivi biex jipparteċipaw fi ftehim bħal dan. Prinċipalment, dawn l-inċentivi għandhom jieħdu s-sura ta' trasferiment tat-teknoloġija — per eżempju l-objettiv stabbilit mill-forum AP6 (26) ta' sitt pajjiżi mir-reġjun Asja-Paċifiku — sabiex it-teknoloġiji effiċjenti jaslu kemm jista' jkun malajr fir-reġjuni fejn il-ħtieġa li jintlaħaq livell mal-pajjiżi l-oħra jinħass l-iżjed.

Brussell, it-13 ta' Frar 2008.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Minkejja d-deċiżjonijiet individwali ta' l-Istati Membri fir-rigward ta' l-enerġija nukleari.

1

(2)  L-opinjonijiet rilevanti tal-Kumitat mill-aħħar erba' snin huma elenkati fl-appendiċi.

2

(3)  Opinjoni fuq Inizjattiva Proprja tal-Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali dwar Ir-regoli ambjentali Ewropej u l-bidliet industrijali, CESE 696/2007, Rapporteurs: Mr Pezzini and Mr Nowicki.

3

(4)  CESE-2007-09, daħla tas-Sur Sepi

4

(5)  Xi wħud mill-aspetti soċjali li huma wkoll rilevanti għal din l-opinjoni ser jiġu ttrattati fl-opinjoni fuq inizzjattiva propja lij miss dwar L-Implikazzjonijiet soċjali ta' l-iżviluppi fit-trasport u l-enerġija.

5

L-Implikazzjonijiet soċjali ta' l-iżviluppi fit-trasport u l-enerġija.

(6)  Kien hemm xi diżappunt hawnhekk ukoll, bħal fil-każ reċenti tat-tamiet fir-rigward tal-bijokarburanti. Ara Ten/286.

6

(7)  Fuq dan is-suġġett ara l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea ta' l-ispejjeż tal-pakkett ta' klima ta' l-UE, ippubblikat f'Jannar 2008: 0,45 % tal-PGD jew UR 60 biljun fis-sena jew madwar EUR 3 għall kull ċittadin kull ġimgħa (aktar minn EUR 600 fis-sena għal kull familja ta' erbgħa).

7

(8)  L-eċċezzjonijiet huma l-enerġija idroloġika u l-enerġija nukleari.

8

(9)  It-teknoloġija tal-ħżin li għandha tkun neċessarja jekk il-provvista ser tikber għandha twassal għal żieda iktar drammatika fl-ispejjeż.

9

(10)  u fuq l-impjieg li b'hekk jinħoloq

10

(11)  Mid-diskors tal-President Sarkozy fit-13 ta' Novembru 2007 lill-Parlament Ewropew fi Strasburgu.

11

(12)  Ara CCMI/040, L-iżvilupp ta' l-Industrija Ewropea tas-Siment.

12

(13)  Il-Kummissjoni tbassar li ttemm iċ-ċertifikati ta' emmissjoni b'xejn (NdT), EurActiv, 10.1.2008, http://www.euractiv.com/en/climate-change/commission-eyes-free-pollution-credits/article-169434

13

(14)  Speċifikament, sakemm ma jkunx hemm reċessjoni ġeneralizzata.

14

(15)  Minkejja d-deċiżjonijiet individwali ta' l-Istati Membri fir-rigward ta' l-enerġija nukleari.

15

(16)  Teknoloġiji għall-ġabra u l-ħżin tal-karbonju (CCS) li qed jiġu żviluppati attwalment jistgħu jkunu partikularment effettivi fit-tnaqqis ta' emissjonijiet ta' CO2. Madankollu, dan il-proċess inaqqas l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija meta mqabbla ma' impjanti simili mingħajr CCS. B'hekk, huwa ċar li hemm kontradizzjoni ċara bejn it-tnaqqis tas-CO2 u l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija. Meta wieħed iqis ir-riservi kbar ta' faħam li għadhom disponibbli, dan it-telf ta' effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija jista' jiġi assorbit b'mod temporanju. F'dan il-każ, l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija ma għandhiex tkun stabbilita bħala mira kwantitattiva addizzjonali.

16

2

2

mira kwantitattiva

(17)  Diskors mill-President tal-Kummissjoni Barrosso, fit-23 ta' Jannar 2008

17

(18)  Studju mill- GWS/Prognos għall-Ministeru Federali tal-Ġermanja għall-Ekonomija, Ottubru 2007

18

(19)  Ir-raġuni għal dan hija d-definizzjoni ta' l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija bħala proporzjon tal-konsum primarju ta' enerġija bħala parti mill-PGD. Il-konsum primarju ta' l-enerġija jiġi kkalkolat bl-użu ta' dak li jissejjaħ “metodu ta' effiċjenza”. Dan ifisser li l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija tista' tittripla jekk per eżempju power station nukleari jiġi sostitwit għal enerġija mir-riħ jew mix-xemx mingħajr ma jiġi ffrankat lanqas kWh wieħed ta' elettriku. Is-sostituzzjoni ta' impjant ta' l-enerġija nukleari bil-gass naturali għanda żżid ukoll l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija, anke jekk l-emissjonijiet ta' CO2 fil-fatt jiżdiedu.

19

2

(20)  McKinsey, German Cost Curve for CO2 Reduction, September 2007 EEFA, study for energy-intensive industries, September 2007.

20

2

(21)  Aktar preċiżament, għall-Ġermanja, 26 %, li jekk tnaqqas minnhoma tasal għal 15 %-20 % għall-UE.

21

(22)  Dan huwa rifless fil-miżuri politiki attwali stipulati għal perijodu qasir li jinvolvu pjanijiet ta' ħames snin għas-sehem — ta' sikwit fil-livell nazzjonali — ta' enerġiji li jiġġeddu u allokazzjonijiet ta' CO2.

22

2

(23)  “EU ETS Review. Report on International Competitiveness”, European Commission/McKinsey/Ecofys, December 2006.

23

(24)  McKinsey, cost curve.

24

(25)  Skond l-approċċ ta' l-IEA.

25

(26)  Is-“Sħubija bejn l-Asja u l-Paċifiku dwar l-Iżvilupp Nadif u l-Klima” hija forum ġdid immirat lejn żvilupp u l-użu iktar mgħaġġel ta' teknoloġiji ta' l-enerġija nodfa. Il-pajjiżi parteċipanti huma l-Awstralja, il-Kanada, l-Indja, il-Ġappun, il-Korea u l-Istati Uniti. L-għan huwa li ssir ħidma man-negozju sabiex jintlaħqu l-objettivi ta' l-enerġija u l-klima b'tali mod li jippromwovu l-iżvilupp ekonomiku sostenibbli u l-ġlieda kontra l-faqar. L-enfasi hija fuq l-investiment, il-kummerċ u t-trasferiment tat-teknoloġija.

26

---

| 25.6.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 162/79 |
| --- | --- | --- | --- |

25.6.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 162/79

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (KE) Nru 460/2004 li jistabbilixxi l-Aġenzija Ewropea dwar is-Sigurtà tan-Netwerks u l-Informazzjoni f'dak li jirrigwardja l-perijodu effettiv

COM(2007) 861 finali — 2007/0291 (COD)

(2008/C 162/15)

Nhar l-24 ta' Jannar 2008, il-Kunsill ta' l-Unjoni Ewropea ddeċieda, b'konformità ma' l-Artikolu 95 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, li jikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

Il-proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (KE) Nru 460/2004 li jistabbilixxi l-Aġenzija Ewropea dwar is-Sigurtà tan-Netwerks u l-Informazzjoni f'dak li jirrigwardja l-perijodu effettiv

Billi l-Kumitat jikkunsidra li l-kontenut tal-proposta huwa kompletament sodisfaċenti u li m'hemm bżonn ta' l-ebda kummenti min-naħa tiegħu, iddeċieda, matul l-442 sessjoni plenarja tiegħu tat-13 u ta' l-14 ta' Frar 2008 (seduta tat-13 ta' Frar), b'134 vot favur, 3 voti kontra u 2 astensjonijiet, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost.

Brussell, it-13 ta' Frar 2008.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Dimitris DIMITRIADIS

---

| 25.6.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 162/79 |
| --- | --- | --- | --- |

25.6.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 162/79

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-istrumenti tal-ġestjoni bbażati fuq id-drittijiet tas-sajd

(2008/C 162/16)

Nhar is-27 ta' Settembru 2007, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew idddeċieda, b'konformità ma' l-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

L-istrumenti tal-ġestjoni bbażati fuq id-drittijiet tas-sajd

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar it-22 ta' Jannar 2008. Ir-rapporteur kien is-Sur Sarró Iparraguirre.

Matul l-442 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet nhar it-13 u l-14 ta' Frar 2008 (seduta tat-13 ta' Frar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni b'110 voti favur, 2 voti kontra u 5 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet

| 1.1 | Il-KESE jemmen li ġaladarba l-perijodu ta' diskussjoni jintemm, il-Kummissjoni għandha tagħmel studju li jiffoka fuq il-kapaċitajiet attwali tal-flotot Komunitarji u l-kwoti meħtieġa għall-kompetittività tagħhom filwaqt li jirrispetta s-sostenibbiltà taż-żoni Komunitarji tas-sajd. |
| --- | --- |

1.1

Il-KESE jemmen li ġaladarba l-perijodu ta' diskussjoni jintemm, il-Kummissjoni għandha tagħmel studju li jiffoka fuq il-kapaċitajiet attwali tal-flotot Komunitarji u l-kwoti meħtieġa għall-kompetittività tagħhom filwaqt li jirrispetta s-sostenibbiltà taż-żoni Komunitarji tas-sajd.

| 1.2 | Dan l-istudju għandu jindirizza l-aġġornamenti tad-drittijiet ta' l-Istati Membri li saru fuq il-bażi tal-prinċipju ta' stabbiltà relattiva u għandu jikkunsidra t-tibdiliet li saru f'24 sena, mill-1983 'l hawn. |
| --- | --- |

1.2

Dan l-istudju għandu jindirizza l-aġġornamenti tad-drittijiet ta' l-Istati Membri li saru fuq il-bażi tal-prinċipju ta' stabbiltà relattiva u għandu jikkunsidra t-tibdiliet li saru f'24 sena, mill-1983 'l hawn.

| 1.3 | F'dan l-aġġornament għandu jkun hemm provvedimenti għall-allokazzjoni perjodika tal-kwoti, per eżempju għal perijodu ta' ħames snin, sabiex il-kwoti jkunu jistgħu jitqassmu mill-ġdid f'każ li jerġa' jkun hemm xi żbilanċi. |
| --- | --- |

1.3

F'dan l-aġġornament għandu jkun hemm provvedimenti għall-allokazzjoni perjodika tal-kwoti, per eżempju għal perijodu ta' ħames snin, sabiex il-kwoti jkunu jistgħu jitqassmu mill-ġdid f'każ li jerġa' jkun hemm xi żbilanċi.

| 1.4 | Dan l-aġġornament għandu joffri l-aħjar soluzzjonijiet sabiex jiġu evitati l-iżbilanċi li bħalissa qed jolqtu lill-kwoti għal xi speċi pelaġiċi u tal-qiegħ f'żoni partikolari ta' sajd. Fil-biċċa l-kbira ta' l-Istati Membri dawn l-iżbilanċi jwasslu għal kwoti eċċessivi jew mhux adegwati. |
| --- | --- |

1.4

Dan l-aġġornament għandu joffri l-aħjar soluzzjonijiet sabiex jiġu evitati l-iżbilanċi li bħalissa qed jolqtu lill-kwoti għal xi speċi pelaġiċi u tal-qiegħ f'żoni partikolari ta' sajd. Fil-biċċa l-kbira ta' l-Istati Membri dawn l-iżbilanċi jwasslu għal kwoti eċċessivi jew mhux adegwati.

| 1.5 | Ikun xi jkun il-każ il-kwoti involuti għandhom ikunu bbażati fuq data xjentifika. Għaldaqshekk, il-KESE jemmen li għandhom isiru iktar sforzi biex jittejjeb l-għarfien xjentifiku tar-riżorsi. Il-biċċa l-kbira tal-kwoti bħalissa huma stabbiliti fuq il-bażi ta' l-approċċ ta' prekawzjoni minħabba n-nuqqas ta' data xjentifika. |
| --- | --- |

1.5

Ikun xi jkun il-każ il-kwoti involuti għandhom ikunu bbażati fuq data xjentifika. Għaldaqshekk, il-KESE jemmen li għandhom isiru iktar sforzi biex jittejjeb l-għarfien xjentifiku tar-riżorsi. Il-biċċa l-kbira tal-kwoti bħalissa huma stabbiliti fuq il-bażi ta' l-approċċ ta' prekawzjoni minħabba n-nuqqas ta' data xjentifika.

| 1.6 | Barra minn hekk, il-KESE jaħseb li mal-kriterju ta' stabbiltà relattiva jintrabtu ċerti drittijiet li kisbu l-Istati Membri. Dawn id-drittijiet m'għandhomx jisparixxu u jintesew, iżda jistgħu jiġu aġġornati b'konformità mas-sostenibbiltà tar-riżorsi u l-kompetittività tal-flotot Komunitarji li qed tintalab bħalissa mill-Politika Komuni tas-Sajd. |
| --- | --- |

1.6

Barra minn hekk, il-KESE jaħseb li mal-kriterju ta' stabbiltà relattiva jintrabtu ċerti drittijiet li kisbu l-Istati Membri. Dawn id-drittijiet m'għandhomx jisparixxu u jintesew, iżda jistgħu jiġu aġġornati b'konformità mas-sostenibbiltà tar-riżorsi u l-kompetittività tal-flotot Komunitarji li qed tintalab bħalissa mill-Politika Komuni tas-Sajd.

| 1.7 | Il-KESE jemmen li jekk il-Kummissjoni tiskopri li hemm bżonn ta' sistema tal-ġestjoni tar-riżorsi bbażata fuq id-drittijiet tas-sajd, din għandha titwaqqaf fil-livell Komunitarju. |
| --- | --- |

1.7

Il-KESE jemmen li jekk il-Kummissjoni tiskopri li hemm bżonn ta' sistema tal-ġestjoni tar-riżorsi bbażata fuq id-drittijiet tas-sajd, din għandha titwaqqaf fil-livell Komunitarju.

| 1.8 | Il-KESE jaħseb li bis-saħħa ta' drittijiet tas-sajd aġġornati kif imiss wieħed jista' jnaqqas b'mod konsiderevoli s-sajd eċċessiv u r-rimi ta' ħut fil-baħar. |
| --- | --- |

1.8

Il-KESE jaħseb li bis-saħħa ta' drittijiet tas-sajd aġġornati kif imiss wieħed jista' jnaqqas b'mod konsiderevoli s-sajd eċċessiv u r-rimi ta' ħut fil-baħar.

| 1.9 | Madankollu, il-KESE huwa tal-fehma li d-drittijiet tas-sajjieda ż-żgħar, li jinsabu l-aktar fl-Istati Membri gżejjer u fir-reġjuni gżejjer huma prijoritarji u għaldaqstant is-sajd fuq skala żgħira (jiġifieri s-sajd li jsir b'bastimenti ta' inqas minn 12-il metru (1)) m'għandux jagħmel parti minn sistema tal-ġestjoni bbażata fuq id-drittijiet tas-sajd fil-livell Komunitarju. |
| --- | --- |

1.9

Madankollu, il-KESE huwa tal-fehma li d-drittijiet tas-sajjieda ż-żgħar, li jinsabu l-aktar fl-Istati Membri gżejjer u fir-reġjuni gżejjer huma prijoritarji u għaldaqstant is-sajd fuq skala żgħira (jiġifieri s-sajd li jsir b'bastimenti ta' inqas minn 12-il metru (1)) m'għandux jagħmel parti minn sistema tal-ġestjoni bbażata fuq id-drittijiet tas-sajd fil-livell Komunitarju.

| 1.10 | Il-Kumitat jemmen li jekk il-Kummissjoni twaqqaf sistema tal-ġestjoni bbażata fuq id-drittijiet tas-sajd, din għandha tibda b'dawk l-oqsma tas-sajd fejn, minħabba l-iżbilanċi bejn kwoti eċċessivi u kwoti mhux adegwati, hemm qbil wiesa' fost l-Istati Membri kkonċernati. |
| --- | --- |

1.10

Il-Kumitat jemmen li jekk il-Kummissjoni twaqqaf sistema tal-ġestjoni bbażata fuq id-drittijiet tas-sajd, din għandha tibda b'dawk l-oqsma tas-sajd fejn, minħabba l-iżbilanċi bejn kwoti eċċessivi u kwoti mhux adegwati, hemm qbil wiesa' fost l-Istati Membri kkonċernati.

| 1.11 | F'dan il-każ, il-Kumitat iħoss li tkun ir-responsabbiltà tal-Kummissjoni li tiddetermina f'liema livell għandhom jiġu nnegozjati d-drittijiet tas-sajd (jiġifieri, fil-livell tal-Komunità, ta' l-Istati Membri, ta' l-organizzazzjonijiet tal-produtturi jew ta' l-intrapriżi), u li tissorvelja t-transazzjonijiet. |
| --- | --- |

1.11

F'dan il-każ, il-Kumitat iħoss li tkun ir-responsabbiltà tal-Kummissjoni li tiddetermina f'liema livell għandhom jiġu nnegozjati d-drittijiet tas-sajd (jiġifieri, fil-livell tal-Komunità, ta' l-Istati Membri, ta' l-organizzazzjonijiet tal-produtturi jew ta' l-intrapriżi), u li tissorvelja t-transazzjonijiet.

| 1.12 | Il-Kumitat jaħseb li jekk l-iżbilanċi attwali jitranġaw b'konformità mal-kriterju ta' stabbiltà relattiva, dan ikun pass ewlieni lejn sistema tal-ġestjoni bbażata fuq id-drittijiet tas-sajd. |
| --- | --- |

1.12

Il-Kumitat jaħseb li jekk l-iżbilanċi attwali jitranġaw b'konformità mal-kriterju ta' stabbiltà relattiva, dan ikun pass ewlieni lejn sistema tal-ġestjoni bbażata fuq id-drittijiet tas-sajd.

2.   Introduzzjoni

| 2.1 | L-għan tal-Kummissjoni fil-Komunikazzjoni dwar l-għodod ta' ġestjoni bbażati fuq id-drittijiet għas-sajd
   (2) kien li tiftaħ diskussjoni, għall-perijodu ta' madwar sena (27.02.08), dwar il-ħtieġa ta' mezzi effiċjenti biex jintlaħqu l-objettivi tal-Politika Komuni tas-Sajd (PKS) il-ġdida, jiġifieri s-sostenibbiltà tar-riżorsi u l-kompetittività tal-flotot Komunitarji. |
| --- | --- |

2.1

L-għan tal-Kummissjoni fil-Komunikazzjoni dwar l-għodod ta' ġestjoni bbażati fuq id-drittijiet għas-sajd
   (2) kien li tiftaħ diskussjoni, għall-perijodu ta' madwar sena (27.02.08), dwar il-ħtieġa ta' mezzi effiċjenti biex jintlaħqu l-objettivi tal-Politika Komuni tas-Sajd (PKS) il-ġdida, jiġifieri s-sostenibbiltà tar-riżorsi u l-kompetittività tal-flotot Komunitarji.

| 2.2 | Fil-Green Paper dwar il-Futur tal-Politika Komuni tas-Sajd
   (3), il-Kummissjoni sejħet għal studju dwar metodi ta' ġestjoni ġodda, bħas-sistemi bbażati fuq is-suq għall-allokazzjoni tal-kwoti, bħall-kwoti individwali trasferibbli u l-irkantijiet li jiġġeneraw suq tad-drittijiet tas-sajd u li kapaċi jqawwu l-interess ta' dawk li għandhom id-drittijiet fis-sostenibbiltà tas-sajd fuq perijodu twil ta' żmien. |
| --- | --- |

2.2

Fil-Green Paper dwar il-Futur tal-Politika Komuni tas-Sajd
   (3), il-Kummissjoni sejħet għal studju dwar metodi ta' ġestjoni ġodda, bħas-sistemi bbażati fuq is-suq għall-allokazzjoni tal-kwoti, bħall-kwoti individwali trasferibbli u l-irkantijiet li jiġġeneraw suq tad-drittijiet tas-sajd u li kapaċi jqawwu l-interess ta' dawk li għandhom id-drittijiet fis-sostenibbiltà tas-sajd fuq perijodu twil ta' żmien.

| 2.3 | Fil-Linji gwida għar-riforma tal-PKS
   (4), il-Kummissjoni tgħid li l-qasam tas-sajd għadu marbut ma' aspetti speċifiċi li jxekklu l-applikazzjoni tal-kundizzjonijiet ekonomiċi normali, bħall-kompetizzjoni ħielsa bejn il-produtturi u l-libertà ta' l-investiment, fuq perijodu qasir ta' żmien. Dawn l-aspetti huma marbuta ma' l-iżbilanċ strutturali bejn l-iskarsezza tar-riżorsi tas-sajd u d-daqs tal-flotot Komunitarji, u mal-fatt li ċerti komunitajiet tal-kosta jiddependu b'mod kontinwu mis-sajd. Fil-linji gwida l-Kummissjoni fasslet il-kalendarju ta' l-inizjattivi li jibda fl-2002 bl-organizzazzjoni ta' workshops dwar il-ġestjoni ekonomika sabiex tiġi diskussa sistema ta' drittijiet tas-sajd negozjabbli (individwali jew kollettivi). Fl-2003 l-Kummissjoni kellha tinforma lill-Kunsill dwar ir-riżultat ta' dawn id-diskussjonijiet. Fl-2007 ġie organizzat workshop, xi ftit jew wisq iktar tard milli ppjanat, dwar id-dimensjoni ekonomika tas-sajd u matulu, fost ħwejjeġ oħra, ġiet diskussa t-tema tad-drittijiet tas-sajd (5). |
| --- | --- |

2.3

Fil-Linji gwida għar-riforma tal-PKS
   (4), il-Kummissjoni tgħid li l-qasam tas-sajd għadu marbut ma' aspetti speċifiċi li jxekklu l-applikazzjoni tal-kundizzjonijiet ekonomiċi normali, bħall-kompetizzjoni ħielsa bejn il-produtturi u l-libertà ta' l-investiment, fuq perijodu qasir ta' żmien. Dawn l-aspetti huma marbuta ma' l-iżbilanċ strutturali bejn l-iskarsezza tar-riżorsi tas-sajd u d-daqs tal-flotot Komunitarji, u mal-fatt li ċerti komunitajiet tal-kosta jiddependu b'mod kontinwu mis-sajd. Fil-linji gwida l-Kummissjoni fasslet il-kalendarju ta' l-inizjattivi li jibda fl-2002 bl-organizzazzjoni ta' workshops dwar il-ġestjoni ekonomika sabiex tiġi diskussa sistema ta' drittijiet tas-sajd negozjabbli (individwali jew kollettivi). Fl-2003 l-Kummissjoni kellha tinforma lill-Kunsill dwar ir-riżultat ta' dawn id-diskussjonijiet. Fl-2007 ġie organizzat workshop, xi ftit jew wisq iktar tard milli ppjanat, dwar id-dimensjoni ekonomika tas-sajd u matulu, fost ħwejjeġ oħra, ġiet diskussa t-tema tad-drittijiet tas-sajd (5).

| 2.4 | Il-KESE ħass li għandha titħejja din l-opinjoni fuq inizjattiva proprja sabiex jippreżenta l-fehmiet tiegħu fid-diskussjoni li fetħet il-Kummissjoni dwar kif wieħed jista' joqrob iktar lejn sistema ta' ġestjoni tar-riżorsi iktar effiċjenti. Din is-sistema għandha tkun il-pilastru ewlieni tal-PKS biex tiggarantixxi s-sostenibbiltà tar-riżorsi fit-tul filwaqt li tiżgura l-kompetittività tal-flotot Komunitarji. |
| --- | --- |

2.4

Il-KESE ħass li għandha titħejja din l-opinjoni fuq inizjattiva proprja sabiex jippreżenta l-fehmiet tiegħu fid-diskussjoni li fetħet il-Kummissjoni dwar kif wieħed jista' joqrob iktar lejn sistema ta' ġestjoni tar-riżorsi iktar effiċjenti. Din is-sistema għandha tkun il-pilastru ewlieni tal-PKS biex tiggarantixxi s-sostenibbiltà tar-riżorsi fit-tul filwaqt li tiżgura l-kompetittività tal-flotot Komunitarji.

| 2.5 | L-għan ta' din l-opinjoni huwa li tenfasizza l-problemi li jeżistu fl-implimentazzjoni tal-ġestjoni effiċjenti tar-riżorsi tas-sajd ibbażata fuq id-drittijiet u li tirrakkomanda xi soluzzjonijiet li jistgħu jsolvu dawn il-problemi. |
| --- | --- |

2.5

L-għan ta' din l-opinjoni huwa li tenfasizza l-problemi li jeżistu fl-implimentazzjoni tal-ġestjoni effiċjenti tar-riżorsi tas-sajd ibbażata fuq id-drittijiet u li tirrakkomanda xi soluzzjonijiet li jistgħu jsolvu dawn il-problemi.

| 2.6 | Il-KESE jaqbel mal-fehma tal-Kummissjoni li għandu jinħoloq ambjent aħjar għad-dħul ta' kundizzjonijiet ekonomiċi iktar normali u għat-tneħħija ta' l-ixkiel li jtellef l-attività ekonomika normali, bħall-allokazzjonijiet nazzjonali tal-possibbiltajiet ta' sajd u l-prinċipju ta' stabbiltà relattiva (6). |
| --- | --- |

2.6

Il-KESE jaqbel mal-fehma tal-Kummissjoni li għandu jinħoloq ambjent aħjar għad-dħul ta' kundizzjonijiet ekonomiċi iktar normali u għat-tneħħija ta' l-ixkiel li jtellef l-attività ekonomika normali, bħall-allokazzjonijiet nazzjonali tal-possibbiltajiet ta' sajd u l-prinċipju ta' stabbiltà relattiva (6).

| 2.7 | Għaldaqstant, l-għan ta' din l-opinjoni huwa l-ewwelnett li titwessa' l-analiżi tal-kriterju ta' stabbiltà relattiva. Skond l-assoċjazzjonijiet professjonali tas-sajd prinċipali (7) u l-Kummissjoni dan il-kriterju huwa wieħed mill-ikbar ostakli għall-implimentazzjoni ta' sistema tad-drittijiet tas-sajd fil-livell Ewropew — in-negozjar jew it-trasferiment tal-pussess definittiv tad-drittijiet bejn kumpaniji fl-Istati Membri jistgħu jbiddlu l-persentaġġi attwali tat-tqassim tal-kwoti bejn l-Istati u b'hekk jaffettwaw l-istabbiltà relattiva. It-tieni objettiv ta' din l-opinjoni huwa li tipprovdi informazzjoni li tgħin fit-twaqqif ta' din is-sistema tal-ġestjoni, li diġà qiegħda topera fuq skala nazzjonali f'xi Stati Membri u f'xi pajjiżi mhux fl-UE li qed jikkompetu fis-suq Komunitarju. |
| --- | --- |

2.7

Għaldaqstant, l-għan ta' din l-opinjoni huwa l-ewwelnett li titwessa' l-analiżi tal-kriterju ta' stabbiltà relattiva. Skond l-assoċjazzjonijiet professjonali tas-sajd prinċipali (7) u l-Kummissjoni dan il-kriterju huwa wieħed mill-ikbar ostakli għall-implimentazzjoni ta' sistema tad-drittijiet tas-sajd fil-livell Ewropew — in-negozjar jew it-trasferiment tal-pussess definittiv tad-drittijiet bejn kumpaniji fl-Istati Membri jistgħu jbiddlu l-persentaġġi attwali tat-tqassim tal-kwoti bejn l-Istati u b'hekk jaffettwaw l-istabbiltà relattiva. It-tieni objettiv ta' din l-opinjoni huwa li tipprovdi informazzjoni li tgħin fit-twaqqif ta' din is-sistema tal-ġestjoni, li diġà qiegħda topera fuq skala nazzjonali f'xi Stati Membri u f'xi pajjiżi mhux fl-UE li qed jikkompetu fis-suq Komunitarju.

2.8   Sfond

| 2.8.1 | Fl-1972 (8) il-Kunsill irrevoka l-prinċipju ta' aċċess ekwu għar-riżorsi tas-sajd ta' l-Istati Membri, li twaqqaf fl-1970 (9), għall-perijodu transizzjonali li kellu jispiċċa fil-31 ta' Diċembru 1982. |
| --- | --- |

2.8.1

Fl-1972 (8) il-Kunsill irrevoka l-prinċipju ta' aċċess ekwu għar-riżorsi tas-sajd ta' l-Istati Membri, li twaqqaf fl-1970 (9), għall-perijodu transizzjonali li kellu jispiċċa fil-31 ta' Diċembru 1982.

| 2.8.2 | Konsegwentement, sabiex jiġu protetti r-reġjuni tal-kosta wara li jispiċċa dan il-perijodu transizzjonali, fl-1976 il-Kunsill approva l-Preferenzi ta' l-Aja
   (10) bil-għan li, fil-livell intern, jipproteġu s-sajd mal-kosta billi jqisu l-bżonnijiet vitali tal-komunitajiet lokali li jiddependu mis-sajd. |
| --- | --- |

2.8.2

Konsegwentement, sabiex jiġu protetti r-reġjuni tal-kosta wara li jispiċċa dan il-perijodu transizzjonali, fl-1976 il-Kunsill approva l-Preferenzi ta' l-Aja
   (10) bil-għan li, fil-livell intern, jipproteġu s-sajd mal-kosta billi jqisu l-bżonnijiet vitali tal-komunitajiet lokali li jiddependu mis-sajd.

| 2.8.3 | In-negozjati bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri dwar it-tqassim tal-qabdiet totali permissibbli (TACs — total allowable catches) issoktaw sa l-1983 meta ġie approvat ir-Regolament (KEE) Nru 170/83 li stabbilixxa sistema Komunitarja għall-ħarsien u l-ġestjoni tar-riżorsi tas-sajd (11) u ħejja t-tqassim definittiv b'konformità ma' dawn il-kriterji: l-attivitajiet tradizzjonali tas-sajd f'kull Stat Membru, il-bżonnijiet partikolari tar-reġjuni fejn il-popolazzjoni lokali tiddependi fil-biċċa l-kbira mis-sajd (hawnhekk tqiesu wkoll il-preferenzi ta' l-Aja) u l-possibbiltà li jintilfu l-qabdiet fl-ilmijiet ta' pajjiżi terzi bħala riżultat tat-tkabbir taż-żoni ekonomiċi esklussivi għal 200 mil nawtiku. |
| --- | --- |

2.8.3

In-negozjati bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri dwar it-tqassim tal-qabdiet totali permissibbli (TACs — total allowable catches) issoktaw sa l-1983 meta ġie approvat ir-Regolament (KEE) Nru 170/83 li stabbilixxa sistema Komunitarja għall-ħarsien u l-ġestjoni tar-riżorsi tas-sajd (11) u ħejja t-tqassim definittiv b'konformità ma' dawn il-kriterji: l-attivitajiet tradizzjonali tas-sajd f'kull Stat Membru, il-bżonnijiet partikolari tar-reġjuni fejn il-popolazzjoni lokali tiddependi fil-biċċa l-kbira mis-sajd (hawnhekk tqiesu wkoll il-preferenzi ta' l-Aja) u l-possibbiltà li jintilfu l-qabdiet fl-ilmijiet ta' pajjiżi terzi bħala riżultat tat-tkabbir taż-żoni ekonomiċi esklussivi għal 200 mil nawtiku.

| 2.8.4 | Is-sistema tat-tqassim, li hija rikonoxxuta bħala kriterju ta' l-istabbiltà relattiva, iggarantixxiet lill-Istati Membri (12) persentaġġ invarjabbli ta' TAC għal kull speċi. Fil-fehma tal-Kunsill, l-istabbiltà relattiva hija kunċett li filwaqt li tikkunsidra s-sitwazzjoni bijoloġika temporanja ta' l-istokkijiet għandha tħares il-bżonnijiet partikolari tar-reġjuni fejn il-popolazzjoni lokali tiddependi fil-biċċa l-kbira mis-sajd u l-industriji relatati miegħu (13). Fi kliem ieħor, il-preferenzi ta' l-Aja, kif stabbilixxiehom il-Kunsill fl-1976, inżammu, u b'hekk twessgħet id-deroga tal-prinċipju ta' aċċess ekwu. |
| --- | --- |

2.8.4

Is-sistema tat-tqassim, li hija rikonoxxuta bħala kriterju ta' l-istabbiltà relattiva, iggarantixxiet lill-Istati Membri (12) persentaġġ invarjabbli ta' TAC għal kull speċi. Fil-fehma tal-Kunsill, l-istabbiltà relattiva hija kunċett li filwaqt li tikkunsidra s-sitwazzjoni bijoloġika temporanja ta' l-istokkijiet għandha tħares il-bżonnijiet partikolari tar-reġjuni fejn il-popolazzjoni lokali tiddependi fil-biċċa l-kbira mis-sajd u l-industriji relatati miegħu (13). Fi kliem ieħor, il-preferenzi ta' l-Aja, kif stabbilixxiehom il-Kunsill fl-1976, inżammu, u b'hekk twessgħet id-deroga tal-prinċipju ta' aċċess ekwu.

| 2.8.5 | Skond ir-Regolament (KEE) Nru 170/83, il-Kummissjoni kellha tħejji rapport dwar is-sitwazzjoni soċjo-ekonomika tar-reġjuni tal-kosta sal-31 ta' Diċembru 1991. Fuq il-bażi ta' dan ir-rapport il-Kunsill kellu jiddeċiedi dwar l-arranġamenti meħtieġa, iżda jżomm il-possibbiltà li jestendi s-sistema tal-kundizzjonijiet ta' aċċess u l-kriterji tat-tqassim tal-kwoti sal-31 ta' Diċembru 2002. |
| --- | --- |

2.8.5

Skond ir-Regolament (KEE) Nru 170/83, il-Kummissjoni kellha tħejji rapport dwar is-sitwazzjoni soċjo-ekonomika tar-reġjuni tal-kosta sal-31 ta' Diċembru 1991. Fuq il-bażi ta' dan ir-rapport il-Kunsill kellu jiddeċiedi dwar l-arranġamenti meħtieġa, iżda jżomm il-possibbiltà li jestendi s-sistema tal-kundizzjonijiet ta' aċċess u l-kriterji tat-tqassim tal-kwoti sal-31 ta' Diċembru 2002.

| 2.8.6 | Fid-dawl tar-rapport li ressqet il-Kummissjoni, il-Kunsill ħa d-deċiżjoni politika li jestendi s-sistema tal-kundizzjonijiet ta' aċċess u l-kriterji tat-tqassim tal-kwoti sa l-31 ta' Diċembru 2002 (14). |
| --- | --- |

2.8.6

Fid-dawl tar-rapport li ressqet il-Kummissjoni, il-Kunsill ħa d-deċiżjoni politika li jestendi s-sistema tal-kundizzjonijiet ta' aċċess u l-kriterji tat-tqassim tal-kwoti sa l-31 ta' Diċembru 2002 (14).

| 2.8.7 | Fl-aħħarnett, Artikolu 20 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2371/2002 ta' l-20 ta' Diċembru 2002 dwar il-konservazzjoni u l-isfruttar sostenibbli ta' riżorsi tas-sajd skond il-Politika Komuni dwar is-Sajd jgħid li “(l-) Opportunitajiet tas-sajd għandhom jitqassmu bejn l-Istati Membri b'mod li jassigura lil kull Stat Membru stabbilità relattiva ta' attivitajiet tas-sajd għal kull ħażna jew żona tas-sajd”. L-Artikolu 17 tar-Regolament estenda iktar id-deroga tal-prinċipju ta' aċċess ekwu sa l-31 ta' Diċembru 2012, u reġa' bassar rapport ieħor dwar id-deroga ta' dan il-prinċipju. |
| --- | --- |

2.8.7

Fl-aħħarnett, Artikolu 20 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2371/2002 ta' l-20 ta' Diċembru 2002 dwar il-konservazzjoni u l-isfruttar sostenibbli ta' riżorsi tas-sajd skond il-Politika Komuni dwar is-Sajd jgħid li “(l-) Opportunitajiet tas-sajd għandhom jitqassmu bejn l-Istati Membri b'mod li jassigura lil kull Stat Membru stabbilità relattiva ta' attivitajiet tas-sajd għal kull ħażna jew żona tas-sajd”. L-Artikolu 17 tar-Regolament estenda iktar id-deroga tal-prinċipju ta' aċċess ekwu sa l-31 ta' Diċembru 2012, u reġa' bassar rapport ieħor dwar id-deroga ta' dan il-prinċipju.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1 | Il-KESE jemmen li l-kriterju ta' stabbiltà relattiva, jiġifieri l-persentaġġ invarjabbli ta' TACs allokat lil kull Stat Membru 24 sena ilu, ma jikkunsidrax l-iżvilupp ekonomiku u soċjali tal-popolazzjonijiet li qed jiddependu mis-sajd u l-industriji relatati miegħu llum. Il-kapaċità tal-flotot Komunitarji ta' llum, l-isfruttar attwali tar-riżorsi u l-investimenti li saru fir-reġjuni tal-kosta ftit li xejn għandhom x'jaqsmu ma' kif kienet is-sitwazzjoni fl-1983, meta ċerti Stati Membri li għandhom interess fis-sajd kienu għadhom ma ngħaqdux fil-Komunità. |
| --- | --- |

3.1

Il-KESE jemmen li l-kriterju ta' stabbiltà relattiva, jiġifieri l-persentaġġ invarjabbli ta' TACs allokat lil kull Stat Membru 24 sena ilu, ma jikkunsidrax l-iżvilupp ekonomiku u soċjali tal-popolazzjonijiet li qed jiddependu mis-sajd u l-industriji relatati miegħu llum. Il-kapaċità tal-flotot Komunitarji ta' llum, l-isfruttar attwali tar-riżorsi u l-investimenti li saru fir-reġjuni tal-kosta ftit li xejn għandhom x'jaqsmu ma' kif kienet is-sitwazzjoni fl-1983, meta ċerti Stati Membri li għandhom interess fis-sajd kienu għadhom ma ngħaqdux fil-Komunità.

| 3.2 | Mir-Regolamenti tal-Kummissjoni dwar l-aġġustamenti tal-kwoti (15) joħroġ fid-dieher li kull sena f'xi meded ta' baħar għas-sajd u f'xi żoni Komunitarji tas-sajd ikun hemm diskrepanzi sostanzjali bejn il-kwoti allokati lill-Istati Membri u l-qabdiet li jsiru, f'termini ta' speċi pelaġiċi kif ukoll tal-qiegħ. Dawn l-iżbilanċi — li jiġġeneraw kwoti eċċessivi, kwoti mhux adegwati u saħansitra kwoti li ma jintużawx minħabba n-nuqqas ta' flotot — jaffettwaw lill-biċċa l-kbira ta' l-Istati Membri skond il-meded ta' baħar għas-sajd u ż-żoni tas-sajd. Dan ma jiġrix biss minħabba raġunijiet bijoloġiċi, iżda wkoll minħabba l-konsegwenzi ta' l-implimentazzjoni tal-prinċipju ta' stabbiltà relattiva. |
| --- | --- |

3.2

Mir-Regolamenti tal-Kummissjoni dwar l-aġġustamenti tal-kwoti (15) joħroġ fid-dieher li kull sena f'xi meded ta' baħar għas-sajd u f'xi żoni Komunitarji tas-sajd ikun hemm diskrepanzi sostanzjali bejn il-kwoti allokati lill-Istati Membri u l-qabdiet li jsiru, f'termini ta' speċi pelaġiċi kif ukoll tal-qiegħ. Dawn l-iżbilanċi — li jiġġeneraw kwoti eċċessivi, kwoti mhux adegwati u saħansitra kwoti li ma jintużawx minħabba n-nuqqas ta' flotot — jaffettwaw lill-biċċa l-kbira ta' l-Istati Membri skond il-meded ta' baħar għas-sajd u ż-żoni tas-sajd. Dan ma jiġrix biss minħabba raġunijiet bijoloġiċi, iżda wkoll minħabba l-konsegwenzi ta' l-implimentazzjoni tal-prinċipju ta' stabbiltà relattiva.

| 3.3 | Il-KESE huwa tal-fehma li l-ewwel ħaġa li għandha tiġi kkunsidrata meta jiġu allokati d-drittijiet fil-qafas tat-TAC (qabdiet totali permissibbli) hija l-assigurazzjoni li l-istokkijiet ta' l-ispeċi differenti ta' ħut u riżorsi marittimi oħra jkunu rikostitwiti (u miżmuma) f'livelli ogħla u aktar sostenibbli. Il-KESE jirrakkomanda li għandhom isiru aktar sforzi biex jitjieb l-għarfien xjentifiku dwar l-istat ta' l-istokkijiet tal-ħut, u kif l-aħjar li l-allokazzjonijiet u l-prattiki tas-sajd jiġu ġestiti sabiex jinkisbu l-aħjar riżultati possibbli kemm għaż-żamma ta' l-istokkijiet tal-ħut innifishom u kemm għall-prosperità ekonomika tal-komunitajiet tas-sajjieda li jiddependu minnhom. Għandu jiġi żgurat li l-allokazzjonijiet ma jaqbżux ir-rendiment sostenibbli massimu stabbilit xjentifikament u l-kwoti individwali allokati għandhom jiġu sorveljati u infurzati b'mod effikaċi. |
| --- | --- |

3.3

Il-KESE huwa tal-fehma li l-ewwel ħaġa li għandha tiġi kkunsidrata meta jiġu allokati d-drittijiet fil-qafas tat-TAC (qabdiet totali permissibbli) hija l-assigurazzjoni li l-istokkijiet ta' l-ispeċi differenti ta' ħut u riżorsi marittimi oħra jkunu rikostitwiti (u miżmuma) f'livelli ogħla u aktar sostenibbli. Il-KESE jirrakkomanda li għandhom isiru aktar sforzi biex jitjieb l-għarfien xjentifiku dwar l-istat ta' l-istokkijiet tal-ħut, u kif l-aħjar li l-allokazzjonijiet u l-prattiki tas-sajd jiġu ġestiti sabiex jinkisbu l-aħjar riżultati possibbli kemm għaż-żamma ta' l-istokkijiet tal-ħut innifishom u kemm għall-prosperità ekonomika tal-komunitajiet tas-sajjieda li jiddependu minnhom. Għandu jiġi żgurat li l-allokazzjonijiet ma jaqbżux ir-rendiment sostenibbli massimu stabbilit xjentifikament u l-kwoti individwali allokati għandhom jiġu sorveljati u infurzati b'mod effikaċi.

| 3.4 | Għaldaqstant, il-KESE jemmen li l-Kummissjoni għandha tagħmel studju li jiffoka fuq il-kapaċitajiet attwali tal-flotot Komunitarji u l-kwoti meħtieġa għall-kompetittività tagħhom u s-sostenibbiltà ta' l-istokkijiet tal-ħut. Dan l-istudju għandu jindirizza l-aġġornamenti tad-drittijiet li kisbu l-Istati Membri fuq il-bażi tal-prinċipju ta' stabbiltà relattiva bil-għan li jinstabu l-aħjar soluzzjonijiet għall-iżbilanċi li bħalissa qed jaffettwaw il-kwoti għal ċerti speċi pelaġiċi u tal-qiegħ f'żoni tas-sajd partikolari. L-għan ġenerali għandu jkun l-iżgurar tas-sostenibbiltà tar-riżorsi fuq perijodu twil ta' żmien u l-kompetittività tal-flotot Komunitarji — li huma l-objettivi ewlenin tal-PKS. |
| --- | --- |

3.4

Għaldaqstant, il-KESE jemmen li l-Kummissjoni għandha tagħmel studju li jiffoka fuq il-kapaċitajiet attwali tal-flotot Komunitarji u l-kwoti meħtieġa għall-kompetittività tagħhom u s-sostenibbiltà ta' l-istokkijiet tal-ħut. Dan l-istudju għandu jindirizza l-aġġornamenti tad-drittijiet li kisbu l-Istati Membri fuq il-bażi tal-prinċipju ta' stabbiltà relattiva bil-għan li jinstabu l-aħjar soluzzjonijiet għall-iżbilanċi li bħalissa qed jaffettwaw il-kwoti għal ċerti speċi pelaġiċi u tal-qiegħ f'żoni tas-sajd partikolari. L-għan ġenerali għandu jkun l-iżgurar tas-sostenibbiltà tar-riżorsi fuq perijodu twil ta' żmien u l-kompetittività tal-flotot Komunitarji — li huma l-objettivi ewlenin tal-PKS.

| 3.5 | Barra minn hekk, il-Kumitat jemmen li mal-kriterju ta' stabbiltà relattiva jintrabtu ċerti drittijiet li kisbu l-Istati Membri. Dawn id-drittijiet m'għandhomx jisparixxu u jintesew, iżda jistgħu jiġu aġġornati b'konformità mas-sostenibbiltà tar-riżorsi u l-kompetittività tal-flotot Komunitarji li qed tintalab bħalissa mill-Politika Komuni tas-Sajd. |
| --- | --- |

3.5

Barra minn hekk, il-Kumitat jemmen li mal-kriterju ta' stabbiltà relattiva jintrabtu ċerti drittijiet li kisbu l-Istati Membri. Dawn id-drittijiet m'għandhomx jisparixxu u jintesew, iżda jistgħu jiġu aġġornati b'konformità mas-sostenibbiltà tar-riżorsi u l-kompetittività tal-flotot Komunitarji li qed tintalab bħalissa mill-Politika Komuni tas-Sajd.

4.   Kummenti speċifiċi

| 4.1 | Il-KESE jemmen li l-Kummissjoni għandha tagħmel l-istudju mitlub mill-iktar fis possibbli, malli tintemm il-fażi ta' diskussjoni. Minħabba s-sitwazzjoni attwali tar-riżorsi Komunitarji tas-sajd u tal-kompetittività tal-flotot Komunitarji, m'għandux ikun hemm bżonn li l-Kummissjoni tistenna sa l-2012 biex tippubblika rapport ġdid dwar l-arranġament ta' l-iżbilanċi li qed jaffettwaw bħalissa il-kwoti ta' qabdiet u l-flotot Komunitarji. |
| --- | --- |

4.1

Il-KESE jemmen li l-Kummissjoni għandha tagħmel l-istudju mitlub mill-iktar fis possibbli, malli tintemm il-fażi ta' diskussjoni. Minħabba s-sitwazzjoni attwali tar-riżorsi Komunitarji tas-sajd u tal-kompetittività tal-flotot Komunitarji, m'għandux ikun hemm bżonn li l-Kummissjoni tistenna sa l-2012 biex tippubblika rapport ġdid dwar l-arranġament ta' l-iżbilanċi li qed jaffettwaw bħalissa il-kwoti ta' qabdiet u l-flotot Komunitarji.

| 4.2 | F'dan l-aġġornament għandu jkun hemm provvedimenti għall-allokazzjoni perjodika tal-kwoti, per eżempju għal perijodu ta' ħames snin, sabiex il-kwoti jkunu jistgħu jitqassmu mill-ġdid f'każ li jerġa' jkun hemm xi żbilanċi. |
| --- | --- |

4.2

F'dan l-aġġornament għandu jkun hemm provvedimenti għall-allokazzjoni perjodika tal-kwoti, per eżempju għal perijodu ta' ħames snin, sabiex il-kwoti jkunu jistgħu jitqassmu mill-ġdid f'każ li jerġa' jkun hemm xi żbilanċi.

| 4.3 | Il-Kumitat jemmen li jekk mid-diskussjoni dwar is-soluzzjonijiet għas-sitwazzjoni attwali l-Kummissjoni tiskopri li tinħtieġ sistema tal-ġestjoni tar-riżorsi bbażata fuq id-drittijiet tas-sajd aġġornati ta' l-Istati Membri, il-Kummissjoni għandha tikkunsidra l-possibbiltà li twaqqaf din is-sistema fil-livell Komunitarju. |
| --- | --- |

4.3

Il-Kumitat jemmen li jekk mid-diskussjoni dwar is-soluzzjonijiet għas-sitwazzjoni attwali l-Kummissjoni tiskopri li tinħtieġ sistema tal-ġestjoni tar-riżorsi bbażata fuq id-drittijiet tas-sajd aġġornati ta' l-Istati Membri, il-Kummissjoni għandha tikkunsidra l-possibbiltà li twaqqaf din is-sistema fil-livell Komunitarju.

| 4.4 | Il-Kumitat huwa tal-fehma li, billi t-Trattat ta' Riforma (it-Trattat ta' Lisbona) ġie ffirmat f'Diċembru 2007, fost l-Istati Membri teżisti attitudni li tiffavorixxi sistema tal-ġestjoni għas-sajd bħal din. |
| --- | --- |

4.4

Il-Kumitat huwa tal-fehma li, billi t-Trattat ta' Riforma (it-Trattat ta' Lisbona) ġie ffirmat f'Diċembru 2007, fost l-Istati Membri teżisti attitudni li tiffavorixxi sistema tal-ġestjoni għas-sajd bħal din.

| 4.5 | Il-Kumitat jagħraf id-diffikultajiet marbuta mat-twaqqif ta' sistema tal-ġestjoni fil-livell Komunitarju li tkun ibbażata fuq drittijiet tas-sajd negozjabbli. Però jemmen li din tista' tkun mezz sabiex jinkiseb l-isfruttar tar-riżorsi li jgħixu fl-ilma b'mod li jipprovdi kundizzjonijiet ekonomiċi, ambjentali u soċjali sostenibbli (16) jekk jitqiesu, fost oħrajn, il-kriterji ta' hawn taħt. |
| --- | --- |

4.5

Il-Kumitat jagħraf id-diffikultajiet marbuta mat-twaqqif ta' sistema tal-ġestjoni fil-livell Komunitarju li tkun ibbażata fuq drittijiet tas-sajd negozjabbli. Però jemmen li din tista' tkun mezz sabiex jinkiseb l-isfruttar tar-riżorsi li jgħixu fl-ilma b'mod li jipprovdi kundizzjonijiet ekonomiċi, ambjentali u soċjali sostenibbli (16) jekk jitqiesu, fost oħrajn, il-kriterji ta' hawn taħt.

| 4.5.1 | Sabiex id-drittijiet tas-sajjieda ż-żgħar jkunu protetti (17), kwalunkwe sistema tal-ġestjoni tas-sajd fil-livell Komunitarju għandha teskludi s-sajd fuq skala żgħira, peress li ħafna komunitajiet tal-kosta, b'mod partikolari fi Stati u reġjuni gżejjer, jiddependu minnu. |
| --- | --- |

4.5.1

Sabiex id-drittijiet tas-sajjieda ż-żgħar jkunu protetti (17), kwalunkwe sistema tal-ġestjoni tas-sajd fil-livell Komunitarju għandha teskludi s-sajd fuq skala żgħira, peress li ħafna komunitajiet tal-kosta, b'mod partikolari fi Stati u reġjuni gżejjer, jiddependu minnu.

| 4.5.2 | Sabiex tiġi evitata l-eventwalità li Stat Membru jikseb pożizzjoni dominanti fis-suq bħala riżultat tal-possibbiltà ta' xiri u bejgħ tad-drittijiet tas-sajd, din tista' tkun limitata għal persentaġġ tal-qabda totali annwali massima għal kull speċi f'kull Stat Membru. |
| --- | --- |

4.5.2

Sabiex tiġi evitata l-eventwalità li Stat Membru jikseb pożizzjoni dominanti fis-suq bħala riżultat tal-possibbiltà ta' xiri u bejgħ tad-drittijiet tas-sajd, din tista' tkun limitata għal persentaġġ tal-qabda totali annwali massima għal kull speċi f'kull Stat Membru.

| 4.5.3 | Il-Kumitat jemmen li din is-sistema tal-ġestjoni għandha tiġi implimentata fl-oqsma tas-sajd tal-Komunità bil-mod il-mod, pass wara l-ieħor; u tibda b'dawk l-oqsma fejn, minħabba l-iżbilanċi bejn kwoti eċċessivi u kwoti mhux adegwati, hemm qbil wiesa' fost l-Istati Membri kkonċernati. |
| --- | --- |

4.5.3

Il-Kumitat jemmen li din is-sistema tal-ġestjoni għandha tiġi implimentata fl-oqsma tas-sajd tal-Komunità bil-mod il-mod, pass wara l-ieħor; u tibda b'dawk l-oqsma fejn, minħabba l-iżbilanċi bejn kwoti eċċessivi u kwoti mhux adegwati, hemm qbil wiesa' fost l-Istati Membri kkonċernati.

| 4.5.4 | Għall-oqsma tas-sajd milquta mis-sistema tal-ġestjoni bbażata fuq id-drittijiet, il-Kummissjoni għandha tiddetermina jekk in-negozjar isirx fil-livell tal-Komunità, ta' l-Istati Membri, ta' l-organizzazzjonijiet tal-produtturi jew ta' l-intrapriżi, u tfassal b'mod ċar kif dawn it-transazzjonijiet għandhom jiġu ssorveljati. |
| --- | --- |

4.5.4

Għall-oqsma tas-sajd milquta mis-sistema tal-ġestjoni bbażata fuq id-drittijiet, il-Kummissjoni għandha tiddetermina jekk in-negozjar isirx fil-livell tal-Komunità, ta' l-Istati Membri, ta' l-organizzazzjonijiet tal-produtturi jew ta' l-intrapriżi, u tfassal b'mod ċar kif dawn it-transazzjonijiet għandhom jiġu ssorveljati.

| 4.6 | Il-KESE jemmen li bis-saħħa tad-drittijiet tas-sajd aġġornati kif imiss wieħed jista' jnaqqas b'mod konsiderevoli s-sajd eċċessiv u r-rimi ta' ħut fil-baħar. |
| --- | --- |

4.6

Il-KESE jemmen li bis-saħħa tad-drittijiet tas-sajd aġġornati kif imiss wieħed jista' jnaqqas b'mod konsiderevoli s-sajd eċċessiv u r-rimi ta' ħut fil-baħar.

| 4.7 | Il-Kumitat jaħseb li jekk l-iżbilanċi attwali jitranġaw b'konformità mal-kriterju ta' stabbiltà relattiva, dan ikun pass ewlieni lejn sistema tal-ġestjoni bbażata fuq id-drittijiet fil-qasam tas-sajd. Bis-saħħa ta' din is-sistema, irregolata b'mod xieraq biex timpedixxi pożizzjonijiet dominanti fis-suq, se jkun possibbli li r-riżorsi jitqassmu b'mod iktar ġust u bbilanċjat fost id-diversi flotot Komunitarji, li jgħinu biex tinkiseb iktar sostenibbiltà tar-riżorsi u biex tkun żgurata l-kompetittività tal-flotot Komunitarji. |
| --- | --- |

4.7

Il-Kumitat jaħseb li jekk l-iżbilanċi attwali jitranġaw b'konformità mal-kriterju ta' stabbiltà relattiva, dan ikun pass ewlieni lejn sistema tal-ġestjoni bbażata fuq id-drittijiet fil-qasam tas-sajd. Bis-saħħa ta' din is-sistema, irregolata b'mod xieraq biex timpedixxi pożizzjonijiet dominanti fis-suq, se jkun possibbli li r-riżorsi jitqassmu b'mod iktar ġust u bbilanċjat fost id-diversi flotot Komunitarji, li jgħinu biex tinkiseb iktar sostenibbiltà tar-riżorsi u biex tkun żgurata l-kompetittività tal-flotot Komunitarji.

Brussell, it-13 ta' Frar 2008.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Artikolu 26 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1198/2006 dwar il-Fond Ewropew għas-Sajd (ĠU L 223, 15.8.2006).

1

(2)  COM(2007) 73 finali, 26.02.07.

2

(3)  COM(2001) 135 finali, 20.03.01(mhux disponibbli bil-Malti).

3

(mhux disponibbli bil-Malti)

(4)  COM(2002) 181 finali, 28.05.02 (mhux disponibbli bil-Malti).

4

(mhux disponibbli bil-Malti)

(5)  Workshop li organizzat il-Kummissjoni nhar l-14 u l-15 ta' Mejju 2007 fi Brussell.

5

(6)  COM(2002) 181 finali, p. 25 (mhux disponibbli bil-Malti).

6

(mhux disponibbli bil-Malti)

(7)  Nhar it-18 ta' Settembru 2007, waqt il-laqgħa tal-Grupp ta' Ħidma Riżorsi tal-Kumitat Konsultattiv għas-Sajd, kemm l-EAPO kemm l-EUROPECHE/COGECA ppreżentaw dokumenti (Ref. EAPO 07-29 tas-17.3.2007; Ref. EUROPECHE/COGECA EP(07)119F/CP(07)1053.3, tas-17.9.2007) li fihom jissemma t-tħassib dwar id-drittijiet tas-sajd.

7

Riżorsi

(8)  Skond l-Atti ta' l-Adeżjoni li ffirmat il-Komunità flimkien mad-Danimarka, ir-Renju Unit u l-Irlanda, il-perijodu transizzjonali skada nhar il-31 ta' Diċembru 1982. Ara l-ĠU L 73, 27.3.1972
  (mhux disponibbli bil-Malti).

8

(mhux disponibbli bil-Malti)

(9)  Regolament (KEE) Nru 2141/70, ippubblikat fil-ĠU L 236 tas-27.10.1970
  (mhux disponibbli bil-Malti).

9

(mhux disponibbli bil-Malti)

(10)  Riżoluzzjoni tal-Kunsill tat-3.11.1976 (ĠU C 105 tas-7.5.1981) (mhux disponibbli bil-Malti).

10

(mhux disponibbli bil-Malti)

(11)  ĠU L 24, tas-27.1.1983.

11

(12)  Fl-1983, il-Komunità kienet tinkludi l-Ġermanja, il-Belġju, id-Danimarka, Franza, ir-Renju Unit, il-Greċja, l-Olanda, l-Irlanda, l-Italja u l-Lussemburgu.

12

(13)  Premessi 6 u 7 tar-Regolament (KE) Nru 170/83. ĠU L 24, 27.1.1983
  (mhux disponibbli bil-Malti).

13

(mhux disponibbli bil-Malti)

(14)  Artikolu 4 tar-Regolament (KE) Nru 170/83.

14

(15)  Dawk li jirrigwardaw l-aħħar tliet snin huma: Regolamenti tal-Kummissjoni (KE) Nru 776/2005, ĠU L 130, 24.5.2005
  (mhux disponibbli bil-Malti); (KE) Nru 742/2006, ĠU L 130, 18.5.2006
  (mhux disponibbli bil-Malti); u (KE) Nru 609/2007, ĠU L 141, 2.6.2007.

15

(mhux disponibbli bil-Malti)

(mhux disponibbli bil-Malti)

(16)  Regolament tal-Kunsill (KE) 2371/2002 dwar il-konservazzjoni u l-isfruttar sostenibbli ta' riżorsi tas-sajd skond il-Politika Komuni, ĠU L 358, 31.12.2002
  (mhux disponibbli bil-Malti).

16

(mhux disponibbli bil-Malti)

(17)  Is-“sajd fuq skala żgħira” huwa dak definit f'Artikolu 26 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1198/2006, jiġifieri sajd li jsir minn bastimenti tas-sajd ta' tul totali ta' inqas minn 12-il metru.

17

---

| 25.6.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 162/83 |
| --- | --- | --- | --- |

25.6.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 162/83

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (KE) Nru 1782/2003 li jistabbilixxi regoli komuni għal skemi diretti ta' appoġġ fi ħdan il-politika agrikola komuni u li jistabbilixxi ċerti skemi ta' appoġġ għall-bdiewa, fir-rigward ta' l-iskema ta' appoġġ dwar il-qoton

COM(2007) 701 finali — 2007/0242 (CNS)

(2008/C 162/17)

Nhar l-4 ta' Diċembru 2007, il-Kunsill iddeċieda, b'konformità ma' l-Artikolu 37 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, li jikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

Proposta għal Regolament tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (KE) Nru 1782/2003 li jistabbilixxi regoli komuni għal skemi diretti ta' appoġġ fi ħdan il-politika agrikola komuni u li jistabbilixxi ċerti skemi ta' appoġġ għall-bdiewa, fir-rigward ta' l-iskema ta' appoġġ dwar il-qoton

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar it-22 ta' Jannar 2008. Ir-rapporteur kien is-Sur Narro Sánchez.

Matul l-442 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet fit-13 u l-14 ta' Frar 2008 (seduta ta' l-14 ta' Frar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni b'141 vot favur, 33 vot kontra u 13-il astensjoni.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | L-iskema l-ġdida tal-qoton ser tidħol fis-seħħ fl-1 ta' Jannar 2008. Hemm bżonn li l-Kunsill tal-Ministri jadotta deċiżjoni mill-iktar fis possibbli sabiex il-bdiewa jkollhom iċ-ċertezza kollha fir-rigward tal-qafas legali li ser japplika għall-kampanja ta' kummerċjalizzazzjoni li jmiss. |
| --- | --- |

1.1

L-iskema l-ġdida tal-qoton ser tidħol fis-seħħ fl-1 ta' Jannar 2008. Hemm bżonn li l-Kunsill tal-Ministri jadotta deċiżjoni mill-iktar fis possibbli sabiex il-bdiewa jkollhom iċ-ċertezza kollha fir-rigward tal-qafas legali li ser japplika għall-kampanja ta' kummerċjalizzazzjoni li jmiss.

| 1.2 | Il-KESE jenfasizza li d-diżakkoppjar parzjali ta' 65 % stabbilit fir-regolament annullat u li nżamm fil-proposta tal-Kummissjoni huwa sistema ineffikaċi għaż-żamma tat-tkabbir tal-qoton f'ċerti żoni ta' produzzjoni ta' l-Unjoni Ewropea. L-użu intensiv ta' ħaddiema, l-ispejjeż għoljin tal-produzzjoni, il-volatilità tal-prezzijiet dinjin u diversi fatturi oħra ma jippermettux li l-proposta tal-Kummissjoni tkun mekkaniżmu effettiv kontra l-possibbiltà li tinqered il-kultivazzjoni tal-qoton. |
| --- | --- |

1.2

Il-KESE jenfasizza li d-diżakkoppjar parzjali ta' 65 % stabbilit fir-regolament annullat u li nżamm fil-proposta tal-Kummissjoni huwa sistema ineffikaċi għaż-żamma tat-tkabbir tal-qoton f'ċerti żoni ta' produzzjoni ta' l-Unjoni Ewropea. L-użu intensiv ta' ħaddiema, l-ispejjeż għoljin tal-produzzjoni, il-volatilità tal-prezzijiet dinjin u diversi fatturi oħra ma jippermettux li l-proposta tal-Kummissjoni tkun mekkaniżmu effettiv kontra l-possibbiltà li tinqered il-kultivazzjoni tal-qoton.

| 1.3 | Il-KESE jinnota li s-sistema fis-seħħ sar-riforma ta' l-2004, ibbażata fuq l-għajnuna għall-produzzjoni, kienet tiggarantixxi l-vijabbiltà ta' l-istabbilimenti fiż-żoni produttriċi kollha ta' l-Unjoni. Madankollu, il-KESE huwa konxju li jkun impossibbli li wieħed imur lura għall-iskema preċedenti minħabba l-orjentament politiku ġdid tal-PAK u l-impenji internazzjonali meħuda mill-Unjoni Ewropea fil-qafas ta' l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (WTO). |
| --- | --- |

1.3

Il-KESE jinnota li s-sistema fis-seħħ sar-riforma ta' l-2004, ibbażata fuq l-għajnuna għall-produzzjoni, kienet tiggarantixxi l-vijabbiltà ta' l-istabbilimenti fiż-żoni produttriċi kollha ta' l-Unjoni. Madankollu, il-KESE huwa konxju li jkun impossibbli li wieħed imur lura għall-iskema preċedenti minħabba l-orjentament politiku ġdid tal-PAK u l-impenji internazzjonali meħuda mill-Unjoni Ewropea fil-qafas ta' l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (WTO).

| 1.4 | Il-KESE jinnota d-differenza fil-produzzjoni tal-Greċja u ta' Spanja. Attwalment, minbarra l-appoġġ għall-produzzjoni, huwa diffiċli li wieħed isib sistema ta' għajnuna uniformi li tista' tkun adattata għaż-żewġ pajjiżi. Minħabba din id-differenza, il-Kumitat huwa favur l-introduzzjoni ta' flessibbiltà kbira fl-iskema tal-qoton, b'konformità mal-prinċipju ta' sussidjarjetà li fuqu kienu bbażati l-aħħar riformi settorjali tas-CMOs ta' l-inbid u l-frott u l-ħxejjex. Kull Stat Membru għandu jkollu s-sussidjarjetà neċessarja sabiex isib l-aqwa soluzzjoni għaż-żoni ta' produzzjoni tiegħu. |
| --- | --- |

1.4

Il-KESE jinnota d-differenza fil-produzzjoni tal-Greċja u ta' Spanja. Attwalment, minbarra l-appoġġ għall-produzzjoni, huwa diffiċli li wieħed isib sistema ta' għajnuna uniformi li tista' tkun adattata għaż-żewġ pajjiżi. Minħabba din id-differenza, il-Kumitat huwa favur l-introduzzjoni ta' flessibbiltà kbira fl-iskema tal-qoton, b'konformità mal-prinċipju ta' sussidjarjetà li fuqu kienu bbażati l-aħħar riformi settorjali tas-CMOs ta' l-inbid u l-frott u l-ħxejjex. Kull Stat Membru għandu jkollu s-sussidjarjetà neċessarja sabiex isib l-aqwa soluzzjoni għaż-żoni ta' produzzjoni tiegħu.

| 1.5 | Sabiex jinżamm livell għoli ta' diżakkoppjar ta' l-appoġġ, għandu jiġi stabbilit perijodu transitorju għall-adattament progressiv għal livelli ogħla ta' diżakkoppjar. Barra minn hekk, persentaġġ għoli ta' appoġġ akkoppjat ma jistax, waħdu, jiggarantixxi ż-żamma tal-produzzjoni tal-qoton. L-inklużjoni tal-ħtieġa tal-kultivazzjoni u tal-kunċett ta' kwalità tajba għas-saħħa, ġusta u kummerċjali lanqas ma tiggarantixxi ż-żamma tal-livelli produttivi reġistrati qabel ir-riforma. Għaldaqstant huwa neċessarju li jiġu inkorporati l-kundizzjonijiet ta' eliġibilità li jinkludu kriterji kwantitattivi relatati mal-volum tal-produzzjoni miksuba. |
| --- | --- |

1.5

Sabiex jinżamm livell għoli ta' diżakkoppjar ta' l-appoġġ, għandu jiġi stabbilit perijodu transitorju għall-adattament progressiv għal livelli ogħla ta' diżakkoppjar. Barra minn hekk, persentaġġ għoli ta' appoġġ akkoppjat ma jistax, waħdu, jiggarantixxi ż-żamma tal-produzzjoni tal-qoton. L-inklużjoni tal-ħtieġa tal-kultivazzjoni u tal-kunċett ta' kwalità tajba għas-saħħa, ġusta u kummerċjali lanqas ma tiggarantixxi ż-żamma tal-livelli produttivi reġistrati qabel ir-riforma. Għaldaqstant huwa neċessarju li jiġu inkorporati l-kundizzjonijiet ta' eliġibilità li jinkludu kriterji kwantitattivi relatati mal-volum tal-produzzjoni miksuba.

| 1.6 | Il-KESE jiġbed l-attenzjoni lejn il-fatt li s-sistema l-ġdida għandha tiffavorixxi l-kwalità tal-prodott miksub, b'differenza mill-iskema attwali li qiegħda tqanqal telf kbir f'termini ta' kwalità u tikkomplika l-kummerċjalizzazzjoni tal-qoton Ewropew fis-swieq. Il-qoton huwa prodott użat fit-tessuti, u jeħtieġ li jissodisfa l-ħtiġijiet ta' industrija esposta għal kompetizzjoni ħarxa. Għalhekk huwa essenzjali li jiġi assigurat li l-fatturi kollha għal produzzjoni ta' kwalità jkunu preżenti. Barra minn hekk, għandhom jiġu ffaċilitati l-introduzzjoni ta' alternattivi tekonoloġiċi ġodda, is-sistemi ta' produzzjoni integrata u l-produzzjoni ekoloġika f'dawk iż-żoni fejn dan huwa possibbli. |
| --- | --- |

1.6

Il-KESE jiġbed l-attenzjoni lejn il-fatt li s-sistema l-ġdida għandha tiffavorixxi l-kwalità tal-prodott miksub, b'differenza mill-iskema attwali li qiegħda tqanqal telf kbir f'termini ta' kwalità u tikkomplika l-kummerċjalizzazzjoni tal-qoton Ewropew fis-swieq. Il-qoton huwa prodott użat fit-tessuti, u jeħtieġ li jissodisfa l-ħtiġijiet ta' industrija esposta għal kompetizzjoni ħarxa. Għalhekk huwa essenzjali li jiġi assigurat li l-fatturi kollha għal produzzjoni ta' kwalità jkunu preżenti. Barra minn hekk, għandhom jiġu ffaċilitati l-introduzzjoni ta' alternattivi tekonoloġiċi ġodda, is-sistemi ta' produzzjoni integrata u l-produzzjoni ekoloġika f'dawk iż-żoni fejn dan huwa possibbli.

2.   Kummenti ġenerali

| 2.1 | L-iskema ta' appoġġ għall-qoton bdiet fl-1980, is-sena li fiha l-Greċja daħlet fil-Komunità Ewropea. L-iskema ġiet estiża għaż-żewġ pajjiżi li wettqu l-adeżjoni tagħhom fl-1986, Spanja u l-Portugall. Is-settur tal-qoton kien ibbażat fuq sistema ta' “ħlas ta' kumpens” jew “deficiency payments”, li kienu jappoġġjaw lil dawk il-kumpaniji li jipproċessaw il-qoton li kienu jħallsu prezz minimu lill-produtturi tal-qoton. Is-sistema ġiet immodifikata fl-2000 bl-introduzzjoni ta' kwantitajiet massimi ggarantiti u l-integrazzjoni ta' rekwiżiti ambjentali ġodda. |
| --- | --- |

2.1

L-iskema ta' appoġġ għall-qoton bdiet fl-1980, is-sena li fiha l-Greċja daħlet fil-Komunità Ewropea. L-iskema ġiet estiża għaż-żewġ pajjiżi li wettqu l-adeżjoni tagħhom fl-1986, Spanja u l-Portugall. Is-settur tal-qoton kien ibbażat fuq sistema ta' “ħlas ta' kumpens” jew “deficiency payments”, li kienu jappoġġjaw lil dawk il-kumpaniji li jipproċessaw il-qoton li kienu jħallsu prezz minimu lill-produtturi tal-qoton. Is-sistema ġiet immodifikata fl-2000 bl-introduzzjoni ta' kwantitajiet massimi ggarantiti u l-integrazzjoni ta' rekwiżiti ambjentali ġodda.

| 2.2 | F'April 2004 il-Kunsill tal-Ministri ta' l-Unjoni Ewropea adotta skema ġdida ta' appoġġ għall-qoton ispirata mill-prinċipji li fuqhom kienet ibbażata r-riforma tal-PAK ta' l-2003: id-diżakkoppjar ta' l-għajnuniet marbutin mal-produzzjoni. B'dan il-mod, il-ħlas diżakkoppjat ġie stabbilit għal 65 % u l-għajnuna akkoppjata telgħet għal 35 %. Ir-riforma, li daħlet fis-seħħ fl-1 ta' Jannar 2006, ma kenitx tinkludi l-possibbiltà li jiġu mmodifikati l-persentaġġi ta' dan id-diżakkoppjar parzjali. |
| --- | --- |

2.2

F'April 2004 il-Kunsill tal-Ministri ta' l-Unjoni Ewropea adotta skema ġdida ta' appoġġ għall-qoton ispirata mill-prinċipji li fuqhom kienet ibbażata r-riforma tal-PAK ta' l-2003: id-diżakkoppjar ta' l-għajnuniet marbutin mal-produzzjoni. B'dan il-mod, il-ħlas diżakkoppjat ġie stabbilit għal 65 % u l-għajnuna akkoppjata telgħet għal 35 %. Ir-riforma, li daħlet fis-seħħ fl-1 ta' Jannar 2006, ma kenitx tinkludi l-possibbiltà li jiġu mmodifikati l-persentaġġi ta' dan id-diżakkoppjar parzjali.

| 2.3 | Fis-7 ta' Settembru 2006, f'deċiżjoni mingħajr preċedent, il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej, fil-kuntest ta' appell imressaq mir-Renju ta' Spanja, annullat l-iskema tal-qoton approvata fl-2004 minħabba ksur tal-prinċipju ta' proporzjonalità, li jfisser li skond it-Trattat ta' l-Unjoni Ewropea, l-azzjonijiet proposti fir-riforma ta' l-iskema Komunitarja tal-qoton tqiesu bħala sproporzjonati fir-rigward ta' l-objettiv stabbilit. Il-Kummissjoni ma kenitx ikkunsidrat l-ispejjeż salarjali meta kkalkulat ir-rendiment previdibbli tal-qoton u ma kenitx ikkunsidrat l-effetti tar-riforma fuq ix-xogħol u s-sitwazzjoni tas-settur tat-tfesdiq tal-qoton. Il-Qorti tal-Ġustizzja ssospendiet l-annullament tar-riforma sal-preżentazzjoni ta' proposta ġdida mill-Kummissjoni. |
| --- | --- |

2.3

Fis-7 ta' Settembru 2006, f'deċiżjoni mingħajr preċedent, il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej, fil-kuntest ta' appell imressaq mir-Renju ta' Spanja, annullat l-iskema tal-qoton approvata fl-2004 minħabba ksur tal-prinċipju ta' proporzjonalità, li jfisser li skond it-Trattat ta' l-Unjoni Ewropea, l-azzjonijiet proposti fir-riforma ta' l-iskema Komunitarja tal-qoton tqiesu bħala sproporzjonati fir-rigward ta' l-objettiv stabbilit. Il-Kummissjoni ma kenitx ikkunsidrat l-ispejjeż salarjali meta kkalkulat ir-rendiment previdibbli tal-qoton u ma kenitx ikkunsidrat l-effetti tar-riforma fuq ix-xogħol u s-sitwazzjoni tas-settur tat-tfesdiq tal-qoton. Il-Qorti tal-Ġustizzja ssospendiet l-annullament tar-riforma sal-preżentazzjoni ta' proposta ġdida mill-Kummissjoni.

| 2.4 | Fil-perijodu ta' tfassil tal-proposta l-ġdida l-Kummissjoni wettqet żewġ studji dwar l-impatt ambjentali tal-qoton u l-impatt soċjo-ekonomiku tal-produzzjoni tal-qoton. Saru wkoll għadd ta' laqgħat ta' ħidma mar-rappreżentanti tas-settur u ġiet organizzata konsultazzjoni pubblika. |
| --- | --- |

2.4

Fil-perijodu ta' tfassil tal-proposta l-ġdida l-Kummissjoni wettqet żewġ studji dwar l-impatt ambjentali tal-qoton u l-impatt soċjo-ekonomiku tal-produzzjoni tal-qoton. Saru wkoll għadd ta' laqgħat ta' ħidma mar-rappreżentanti tas-settur u ġiet organizzata konsultazzjoni pubblika.

| 2.5 | Fl-aħħar, bi stagħġib kbir għas-settur, f'Novembru l-Kummissjoni ppreżentat proposta dwar ir-riforma ta' l-iskema tal-qoton li kienet prattikament l-istess bħall-iskema attwali, jiġifieri diżakkoppjar parzjali b'65 % tal-ħlasijiet mhux marbutin mat-tkabbir u 35 % akkopjat mal-produzzjoni. Il-KESE jqis li l-proposta tal-Kummissjoni għandha tingħata orjentament ġdid bil-għan li tiġi adattata għas-sitwazzjoni produttiva differenti tal-Greċja u ta' Spanja. |
| --- | --- |

2.5

Fl-aħħar, bi stagħġib kbir għas-settur, f'Novembru l-Kummissjoni ppreżentat proposta dwar ir-riforma ta' l-iskema tal-qoton li kienet prattikament l-istess bħall-iskema attwali, jiġifieri diżakkoppjar parzjali b'65 % tal-ħlasijiet mhux marbutin mat-tkabbir u 35 % akkopjat mal-produzzjoni. Il-KESE jqis li l-proposta tal-Kummissjoni għandha tingħata orjentament ġdid bil-għan li tiġi adattata għas-sitwazzjoni produttiva differenti tal-Greċja u ta' Spanja.

| 2.6 | L-iskema tal-qoton attwali għaddiet minn tnaqqis konsiderevoli fil-produzzjoni u tnaqqis fir-rendiment. Konsegwentement, is-settur intelaq progressivament f'żoni ta' produzzjoni speċifiċi. Fl-opinjoni tiegħu dwar ir-riforma ta' l-2004 il-KESE diġà avża lill-Kummissjoni li d-diżakkoppjar parzjali jista' jwassal għal tnaqqis kbir ta' l-artijiet ikkultivati. |
| --- | --- |

2.6

L-iskema tal-qoton attwali għaddiet minn tnaqqis konsiderevoli fil-produzzjoni u tnaqqis fir-rendiment. Konsegwentement, is-settur intelaq progressivament f'żoni ta' produzzjoni speċifiċi. Fl-opinjoni tiegħu dwar ir-riforma ta' l-2004 il-KESE diġà avża lill-Kummissjoni li d-diżakkoppjar parzjali jista' jwassal għal tnaqqis kbir ta' l-artijiet ikkultivati.

| 2.7 | Fl-Unjoni Ewropea l-produzzjoni hija kkonċentrata kważi esklużivament f'reġjuni speċifiċi tal-pajjiżi Mediterranji l-Greċja u Spanja. Il-Greċja hija l-produttur ewlieni tal-qoton fl-Ewropea b'madwar 380 000 ettaru użat għat-tkabbir tal-qoton. Il-medda totali tal-qoton fi Spanja kienet ta' madwar 63 000 ettaru fl-2007. Il-Portugall m'għadux ikabbar il-qoton u l-Bulgarija tipproduċi kwantità żgħira ħafna. B'mod ġenerali, it-tkabbir tal-qoton qiegħed isir f'żoni partikularment żvantaġġati bi ftit alternattivi ta' xogħol li għadhom jitqiesu bħala reġjuni ta' l-objettiv Konverġenza għall-perijodu 2007-2013. |
| --- | --- |

2.7

Fl-Unjoni Ewropea l-produzzjoni hija kkonċentrata kważi esklużivament f'reġjuni speċifiċi tal-pajjiżi Mediterranji l-Greċja u Spanja. Il-Greċja hija l-produttur ewlieni tal-qoton fl-Ewropea b'madwar 380 000 ettaru użat għat-tkabbir tal-qoton. Il-medda totali tal-qoton fi Spanja kienet ta' madwar 63 000 ettaru fl-2007. Il-Portugall m'għadux ikabbar il-qoton u l-Bulgarija tipproduċi kwantità żgħira ħafna. B'mod ġenerali, it-tkabbir tal-qoton qiegħed isir f'żoni partikularment żvantaġġati bi ftit alternattivi ta' xogħol li għadhom jitqiesu bħala reġjuni ta' l-objettiv Konverġenza għall-perijodu 2007-2013.

| 2.8 | Fil-Greċja, il-medda ta' art ikkultivata naqset bi 11 % u ċ-ċifri ta' produzzjoni naqsu bi proporzjon simili minħabba kundizzjonijiet klimatiċi mhux favorevoli u essenzjalment b'riżultat ta' l-implimentazzjoni tar-riforma ta' l-2004. |
| --- | --- |

2.8

Fil-Greċja, il-medda ta' art ikkultivata naqset bi 11 % u ċ-ċifri ta' produzzjoni naqsu bi proporzjon simili minħabba kundizzjonijiet klimatiċi mhux favorevoli u essenzjalment b'riżultat ta' l-implimentazzjoni tar-riforma ta' l-2004.

| 2.9 | Fi Spanja, l-effetti ta' l-implimentazzjoni ta' l-iskema attwali wasslu għal bidliet fis-settur ferm iktar radikali minn dawk li għaddiet minnhom il-Greċja. L-Andalusija, ir-reġjun Spanjola li l-iktar tipproduċi qoton, f'żewġ kampanji ta' kummerċjalizzazzjoni tilfet 30 % tal-medda ta' art ikkultivata u 65 % tal-produzzjoni tagħha, u b'hekk għaddiet minn 347 000 tunnellata ta' qoton maħsuda fl-2004 għal 130 000 tunnellata fl-2007. F'dawn l-aħħar sentejn 30 % tal-produtturi telqu mis-settur. B'konsegwenza ta' dan it-tnaqqis, fuq perijodu qasir, il-biċċa l-kbira ta' din l-industrija fi Spanja mhux ser tibqa' vijabbli, b'effetti fuq l-impjieg fis-settur tat-tfesdiq u fuq il-bżonn ta' ħaddiema fil-produzzjoni. |
| --- | --- |

2.9

Fi Spanja, l-effetti ta' l-implimentazzjoni ta' l-iskema attwali wasslu għal bidliet fis-settur ferm iktar radikali minn dawk li għaddiet minnhom il-Greċja. L-Andalusija, ir-reġjun Spanjola li l-iktar tipproduċi qoton, f'żewġ kampanji ta' kummerċjalizzazzjoni tilfet 30 % tal-medda ta' art ikkultivata u 65 % tal-produzzjoni tagħha, u b'hekk għaddiet minn 347 000 tunnellata ta' qoton maħsuda fl-2004 għal 130 000 tunnellata fl-2007. F'dawn l-aħħar sentejn 30 % tal-produtturi telqu mis-settur. B'konsegwenza ta' dan it-tnaqqis, fuq perijodu qasir, il-biċċa l-kbira ta' din l-industrija fi Spanja mhux ser tibqa' vijabbli, b'effetti fuq l-impjieg fis-settur tat-tfesdiq u fuq il-bżonn ta' ħaddiema fil-produzzjoni.

| 2.10 | Fil-kuntest ta' din is-sitwazzjoni, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni tinkludi flessibbiltà ikbar fil-proposta sabiex bis-saħħa tal-prinċipju ta' sussidjarjetà l-Istati Membri jingħataw flessibbiltà ta' azzjoni ikbar. |
| --- | --- |

2.10

Fil-kuntest ta' din is-sitwazzjoni, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni tinkludi flessibbiltà ikbar fil-proposta sabiex bis-saħħa tal-prinċipju ta' sussidjarjetà l-Istati Membri jingħataw flessibbiltà ta' azzjoni ikbar.

| 2.11 | L-introduzzjoni ta' kwalunkwe tip ta' diżakkoppjar fis-settur tal-qoton ser iwassal għal ristrutturar kbir ta' dan is-settur. L-industrija tat-tfesdiq ser tħabbat wiċċha ma' bidliet sustanzjali biex tadatta għas-sitwazzjoni l-ġdida u ser ikollha bżonn ta' l-appoġġ finanzjarju tal-Kummissjoni biex tkompli twettaq ir-ristrutturar tagħha u żżomm l-impjieg fiż-żoni ta' produzzjoni. Għandu jiġi allokat appoġġ finanzjarju speċifiku li jippermetti li l-industrija tat-tfesdiq tassorbi l-ispejjeż involuti fl-għeluq ta' din l-attività u tindirizza alternattivi kummerċjali ġodda li jwasslu għaż-żamma ta' l-impjiegi. Il-miżuri ta' ristrutturar ta' l-industrija inklużi fl-aħħar riforma tas-CMO taz-zokkor jistgħu joffru xi spunti f'din id-direzzjoni. |
| --- | --- |

2.11

L-introduzzjoni ta' kwalunkwe tip ta' diżakkoppjar fis-settur tal-qoton ser iwassal għal ristrutturar kbir ta' dan is-settur. L-industrija tat-tfesdiq ser tħabbat wiċċha ma' bidliet sustanzjali biex tadatta għas-sitwazzjoni l-ġdida u ser ikollha bżonn ta' l-appoġġ finanzjarju tal-Kummissjoni biex tkompli twettaq ir-ristrutturar tagħha u żżomm l-impjieg fiż-żoni ta' produzzjoni. Għandu jiġi allokat appoġġ finanzjarju speċifiku li jippermetti li l-industrija tat-tfesdiq tassorbi l-ispejjeż involuti fl-għeluq ta' din l-attività u tindirizza alternattivi kummerċjali ġodda li jwasslu għaż-żamma ta' l-impjiegi. Il-miżuri ta' ristrutturar ta' l-industrija inklużi fl-aħħar riforma tas-CMO taz-zokkor jistgħu joffru xi spunti f'din id-direzzjoni.

3.   Kummenti speċifiċi

| 3.1 | Il-KESE jaqbel bis-sħiħ mal-Kummissjoni fir-rigward ta' l-importanza li għandha tingħata lill-organizzazzjonijiet inter-professjonali biex tiġi kkoordinata l-kummerċjalizzazzjoni tal-prodott, jitfassal mudell ta' kuntratt u tiġi promossa l-produzzjoni ta' qoton ta' kwalità għolja. Iżda minħabba l-istruttura li dawn l-organizzazzjonijiet huma mistennija jkollhom fi ħdan l-iskema attwali u minħabba n-nuqqas ta' integrazzjoni tagħhom f'miżuri oħra, dan l-istrument ftit li xejn kellu impatt fis-sentejn li ilha taħdem l-iskema u l-attività tagħhom hija limitata għall-provvista ta' għajnuna addizzjonali għall-membri tagħhom. Fil-fatt, fi Spanja teżisti organizzazzjoni inter-professjonali waħda biss, li tkopri firxa ta' 10 000 ettaru. |
| --- | --- |

3.1

Il-KESE jaqbel bis-sħiħ mal-Kummissjoni fir-rigward ta' l-importanza li għandha tingħata lill-organizzazzjonijiet inter-professjonali biex tiġi kkoordinata l-kummerċjalizzazzjoni tal-prodott, jitfassal mudell ta' kuntratt u tiġi promossa l-produzzjoni ta' qoton ta' kwalità għolja. Iżda minħabba l-istruttura li dawn l-organizzazzjonijiet huma mistennija jkollhom fi ħdan l-iskema attwali u minħabba n-nuqqas ta' integrazzjoni tagħhom f'miżuri oħra, dan l-istrument ftit li xejn kellu impatt fis-sentejn li ilha taħdem l-iskema u l-attività tagħhom hija limitata għall-provvista ta' għajnuna addizzjonali għall-membri tagħhom. Fil-fatt, fi Spanja teżisti organizzazzjoni inter-professjonali waħda biss, li tkopri firxa ta' 10 000 ettaru.

| 3.2 | F'Ottubru 2008 il-Kummissjoni Ewropea ser tippubblika Green Paper dwar l-applikazzjoni ta' politika ta' kwalità fl-Unjoni Ewropea. Għaldaqstant il-proposti leġislattivi korrispondenti m'humiex ser jiġu ppreżentati qabel l-2009. Reċentement, il-Kummissjoni ħabbret l-intenzjoni tagħha li tanalizza l-possibbiltà li tinkludi l-qoton fl-Anness I tar-Regolament tal-Kunsill 510/2006 dwar il-protezzjoni ta' l-indikazzjonijiet ġeografiċi u d-denominazzjoni ta' l-oriġini. |
| --- | --- |

3.2

F'Ottubru 2008 il-Kummissjoni Ewropea ser tippubblika Green Paper dwar l-applikazzjoni ta' politika ta' kwalità fl-Unjoni Ewropea. Għaldaqstant il-proposti leġislattivi korrispondenti m'humiex ser jiġu ppreżentati qabel l-2009. Reċentement, il-Kummissjoni ħabbret l-intenzjoni tagħha li tanalizza l-possibbiltà li tinkludi l-qoton fl-Anness I tar-Regolament tal-Kunsill 510/2006 dwar il-protezzjoni ta' l-indikazzjonijiet ġeografiċi u d-denominazzjoni ta' l-oriġini.

| 3.3 | L-inklużjoni tal-qoton fl-iskema ta' protezzjoni msemmija tista' tkun għodda utli għal ħafna produtturi li jixtiequ jtejbu l-valur miżjud tal-produzzjoni tagħhom sabiex jindirizzaw l-isfidi marbutin ma' suq miftuħ ferm kompetittiv u jassiguraw ruħhom li ser ikollhom dħul ġust mis-suq. Il-Kummissjoni għandha testendi r-regolament għall-qoton permezz ta' proċedura ta' emerġenza. |
| --- | --- |

3.3

L-inklużjoni tal-qoton fl-iskema ta' protezzjoni msemmija tista' tkun għodda utli għal ħafna produtturi li jixtiequ jtejbu l-valur miżjud tal-produzzjoni tagħhom sabiex jindirizzaw l-isfidi marbutin ma' suq miftuħ ferm kompetittiv u jassiguraw ruħhom li ser ikollhom dħul ġust mis-suq. Il-Kummissjoni għandha testendi r-regolament għall-qoton permezz ta' proċedura ta' emerġenza.

| 3.4 | Iċ-ċertifikazzjoni adegwata fil-pajjiż ta' oriġini u l-kontrolli ta' kwalità Ewropej jistgħu jgħinu sabiex il-produzzjoni Komunitarja tal-qoton tikseb il-valur miżjud mitlub mill-inizjattivi Ewropej kollha f'dan il-qasam. Madankollu, billi l-UE hija importatur nett tal-qoton, hemm bżonn li l-kontrolli ta' l-importazzjonijiet jittejbu u jissaħħu. F'dan il-kuntest, il-qoton għandu jiġi inkluż fil-lista ta' prodotti li huma eliġġibli għal azzjonijiet ta' informazzjoni u promozzjoni, anke jekk din il-miżura m'hijiex soluzzjoni fiha nnifisha għas-settur. |
| --- | --- |

3.4

Iċ-ċertifikazzjoni adegwata fil-pajjiż ta' oriġini u l-kontrolli ta' kwalità Ewropej jistgħu jgħinu sabiex il-produzzjoni Komunitarja tal-qoton tikseb il-valur miżjud mitlub mill-inizjattivi Ewropej kollha f'dan il-qasam. Madankollu, billi l-UE hija importatur nett tal-qoton, hemm bżonn li l-kontrolli ta' l-importazzjonijiet jittejbu u jissaħħu. F'dan il-kuntest, il-qoton għandu jiġi inkluż fil-lista ta' prodotti li huma eliġġibli għal azzjonijiet ta' informazzjoni u promozzjoni, anke jekk din il-miżura m'hijiex soluzzjoni fiha nnifisha għas-settur.

| 3.5 | Il-KESE jappoġġja l-proposti kollha tal-Kummissjoni mmirati lejn it-titjib tal-kwalità tal-qoton. F'dawn l-aħħar snin, is-settur għamel progress kbir f'termini ambjentali billi appoġġja s-sistemi integrati ta' produzzjoni, l-għajnuniet agro-ambjentali u l-produzzjoni ekoloġika. Inħoloq żvilupp ikbar tal-produzzjoni integrata fi Spanja, bl-applikazzjoni ta' miżuri ambjentali, u fl-2008 il-Greċja hija mistennija tadotta regolament għall-ġestjoni tal-produzzjoni integrata. L-iskema l-ġdida għandha tagħti inċentiv lil inizjattivi bħal dawn. |
| --- | --- |

3.5

Il-KESE jappoġġja l-proposti kollha tal-Kummissjoni mmirati lejn it-titjib tal-kwalità tal-qoton. F'dawn l-aħħar snin, is-settur għamel progress kbir f'termini ambjentali billi appoġġja s-sistemi integrati ta' produzzjoni, l-għajnuniet agro-ambjentali u l-produzzjoni ekoloġika. Inħoloq żvilupp ikbar tal-produzzjoni integrata fi Spanja, bl-applikazzjoni ta' miżuri ambjentali, u fl-2008 il-Greċja hija mistennija tadotta regolament għall-ġestjoni tal-produzzjoni integrata. L-iskema l-ġdida għandha tagħti inċentiv lil inizjattivi bħal dawn.

| 3.6 | L-UE għandha tiffaċilita l-adattament tas-settur Komunitarju tal-qoton għall-użu ta' strumenti ġodda ta' innovazzjoni teknoloġika. |
| --- | --- |

3.6

L-UE għandha tiffaċilita l-adattament tas-settur Komunitarju tal-qoton għall-użu ta' strumenti ġodda ta' innovazzjoni teknoloġika.

| 3.7 | L-UE hija importatur nett tal-qoton. Il-produzzjoni Komunitarja tirrappreżenta biss 2 % tal-qoton ikkunsmat fid-dinja u tinsab 'il bogħod ħafna mill-produtturi l-kbar (l-Istati Uniti, iċ-Ċina, l-Indja, eċċ.). Għaldaqstant, l-Unjoni Ewropea m'għandhiex rwol fl-istabbiliment tal-prezzijiet internazzjonali ta' din il-materja prima u l-appoġġ Komunitarju lill-produtturi tal-qoton m'għandu l-ebda effett ta' distorsjoni tal-kompetizzjoni. Għalhekk huwa neċessarju li l-Kummissjoni tiddefendi s-settur Ewropew tal-qoton meta jiġu espressi dubji dwaru fil-fora multilaterali bħall-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ. |
| --- | --- |

3.7

L-UE hija importatur nett tal-qoton. Il-produzzjoni Komunitarja tirrappreżenta biss 2 % tal-qoton ikkunsmat fid-dinja u tinsab 'il bogħod ħafna mill-produtturi l-kbar (l-Istati Uniti, iċ-Ċina, l-Indja, eċċ.). Għaldaqstant, l-Unjoni Ewropea m'għandhiex rwol fl-istabbiliment tal-prezzijiet internazzjonali ta' din il-materja prima u l-appoġġ Komunitarju lill-produtturi tal-qoton m'għandu l-ebda effett ta' distorsjoni tal-kompetizzjoni. Għalhekk huwa neċessarju li l-Kummissjoni tiddefendi s-settur Ewropew tal-qoton meta jiġu espressi dubji dwaru fil-fora multilaterali bħall-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ.

Brussell, l-14 ta' Frar 2008.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Dimitris DIMITRIADIS

---

| 25.6.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 162/85 |
| --- | --- | --- | --- |

25.6.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 162/85

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-użu fil-magħluq ta' mikro-organiżmi modifikati ġenetikament (Riformulazzjoni)

COM(2007) 736 finali — 2007/0259 (COD)

(2008/C 162/18)

Nhar l-10 ta' Jannar 2008, il-Kunsill iddeċieda, b'konformità ma' l-Artikolu 175 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, li jikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, dwar

Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-użu fil-magħluq ta' mikro-organiżmi modifikati ġenetikament (Riformulazzjoni)

Billi l-Kumitat jikkunsidra li l-kontenut tal-proposta huwa kompletament sodisfaċenti u li barra minn hekk diġà ta fehmtu fl-opinjonijiet tiegħu CESE 1235/1988, adottata fl-24 ta' Novembru 1988 (1), u CESE 887/1996, adottata fl-10 ta' Lulju 1996 (2), iddeċieda, matul l-442 sessjoni plenarja tiegħu tat-13 u ta' l-14 ta' Frar 2008 (seduta tat-13 ta' Frar), b'133 voti favur, 2 voti kontra u 3 astensjonijiet, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost u li jagħmel referenza għall-pożizzjoni li ħa fid-dokument imsemmi.

Brussell, 13 ta' Frar 2008

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-proposta għal Direttiva tal-Kunsill dwar l-użu fil-magħluq ta' mikro-organiżmi modifikati ġenetikament — COM(1988) 160 finali (ĠU C 23 tat-30.1.1989, p. 45).

1

(2)  Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-proposta għal Direttiva tal-Kunsill li temenda id-Direttiva 90/219/KEE dwar l-użu fil-magħluq ta' mikro-organiżmi modifikati ġenetikament — COM(1995) 640 finali (ĠU C 295 tat-7.10.1996, p. 52).

2

---

| 25.6.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 162/86 |
| --- | --- | --- | --- |

25.6.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 162/86

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropej dwar Il-proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-istabbiliment ta' l-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent u n-Netwerk Ewropew ta' Informazzjoni u Osservazzjoni ta' l-Ambjent (verżjoni kkodifikata)

COM(2007) 667 finali — 2007/0235 (COD)

(2008/C 162/19)

Nhar it-22 ta' Novembru 2007, il-Kunsill iddeċieda, b'konformità ma' l-Artikolu 175 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, li jikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, dwar

Il-proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-istabbiliment ta' l-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent u n-Netwerk Ewropew ta' Informazzjoni u Osservazzjoni ta' l-Ambjent (verżjoni kkodifikata)

Billi l-Kumitat jikkunsidra li l-kontenut tal-proposta huwa kompletament sodisfaċenti u m'hemm bżonn ta' l-ebda kummenti min-naħa tiegħu, iddeċieda, matul l-442 sessjoni plenarja tiegħu tat-13 u l-14 ta' Frar 2008 (seduta tat-13 ta' Frar), b'132 vot favur, 2 voti kontra u 2 astensjonijiet, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost.

Brussell, it-13 ta' Frar 2008.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Dimitris DIMITRIADIS

---

| 25.6.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 162/86 |
| --- | --- | --- | --- |

25.6.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 162/86

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropej dwar il-proposta għal Regolament (KE) Nru.../... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli ġenerali dwar id-definizzjoni, id-deskrizzjoni u l-preżentazzjoni ta' nbejjed aromatizzati, xorb ibbażat fuq inbid aromatizzat u cocktails aromatizzati magħmula mill-prodotti ta' l-inbid (riformulazzjoni)

COM(2007) 848 finali — 2007/0287 (COD)

(2008/C 162/20)

Nhar it-22 ta' Jannar 2008, il-Kunsill iddeċieda, b'konformità ma' l-Artikoli 37 u 95 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, li jikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

Il-proposta għal Regolament (KE) Nru .../... tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli ġenerali dwar id-definizzjoni, id-deskrizzjoni u l-preżentazzjoni ta' nbejjed aromatizzati, xorb ibbażat fuq inbid aromatizzat u cocktails aromatizzati magħmula mill-prodotti ta' l-inbid (riformulazzjoni)

Billi l-Kumitat jikkunsidra li l-kontenut tal-proposta huwa kompletament sodisfaċenti u li barra minn hekk diġà ta fehmtu fl-opinjoni tiegħu CESE 413/1996, adottata fis-27 ta' Marzu 1996 (1), iddeċieda, matul l-442 sessjoni plenarja tiegħu tat-13 u ta' l-14 ta' Frar 2008 (seduta tat-13 ta' Frar), b'131 voti favur, vot kontra u 8 astensjonijiet, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost u li jagħmel referenza għall-pożizzjoni li ħa fid-dokument imsemmi.

Brussell, 13 ta' Frar 2008.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali dwar il-proposta għal Regolament (KE) tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (KEE) Nru 1601/91 dwar regoli ġenerali dwar id-definizzjoni, id-deskrizzjoni u l-preżentazzjoni ta' nbejjed aromatizzati, xorb ibbażat fuq inbid aromatizzat u cocktails aromatizzati magħmula mill-prodotti ta' l-inbid — COM(1995) 570 finali — (ĠU C 174 tas-17.6.1996, p. 30).

1

---

| 25.6.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 162/87 |
| --- | --- | --- | --- |

25.6.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 162/87

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-isfruttament u t-tqegħid fis-suq ta' ilmijiet minerali naturali (Riformulazzjoni)

COM(2007) 858 finali — 2007/0292 (COD)

(2008/C 162/21)

Nhar it-30 ta' Jannar 2008, il-Kunsill iddeċieda, b'konformità ma' l-Artikolu 95 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, li jikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-isfruttament u t-tqegħid fis-suq ta' ilmijiet minerali naturali (Riformulazzjoni)

Billi l-Kumitat jikkunsidra li l-kontenut tal-proposta huwa kompletament sodisfaċenti u li barra minn hekk diġà ta fehmtu fl-opinjoni preċedenti tiegħu adottata fl-24 ta' Frar 1971 (1), u fl-opinjoni CESE 196/1995, adottata fit-23 ta' Frar 1995 (2), iddeċieda, matul l-442 sessjoni plenarja tiegħu tat-13 u ta' l-14 ta' Frar 2008 (seduta tat-13 ta' Frar), b'133 vot favur, 2 voti kontra u 2 astensjonijiet, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost u li jagħmel referenza għall-pożizzjoni li ħa fid-dokumenti imsemmija.

Brussell, it-13 ta' Frar 2008.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-proposta għal Direttiva tal-Kunsill dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta' l-Istati Membri fir-rigward l-isfruttament u t-tqegħid fis-suq ta' ilmijiet minerali naturali (ĠU C 36 tad-19.4.1971, pġ. 14).

1

(2)  Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 80/777/KEE dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta' l-Istati Membri fir-rigward l-isfruttament u t-tqegħid fis-suq ta' ilmijiet minerali naturali — COM(1994) 423 finali (ĠU C 110 tat-2.5.1995, pġ. 55).

2

---

| 25.6.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 162/88 |
| --- | --- | --- | --- |

25.6.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 162/88

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-perspettivi tar-riċerka Ewropea fil-qasam tal-faħam u l-azzar

(2008/C 162/22)

Nhar is-27 ta' Settembru 2007, b'konformità ma' l-Artikolu 29(2) tar-Regoli tal-Proċedura tiegħu, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda li jħejji opinjoni addizzjonali fuq inizjattiva proprja dwar:

Il-perspettivi tar-riċerka Ewropea fil-qasam tal-faħam u l-azzar

Il-Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali, li hija inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar l-4 ta' Frar 2008. Ir-rapporteur kien is-Sur Zboril u l-ko-rapporteur kien is-Sur Gibellieri.

Matul l-442 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet nhar it-13 u l-14 ta' Frar 2008 (seduta tat-13 ta' Frar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni b'158 vot favur, vot kontra u 3 astensjonijiet.

Parti I — Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| A. | Il-KESE huwa sodisfatt li r-reviżjoni proposta tal-linji ta' gwida tekniċi għall-programm ta' riċerka tal-Fond ta' Riċerka għall-Faħam u l-Azzar (FRFA), imressqa mill-Kummissjoni Ewropea lill-Kunsill għal deċiżjoni, tfittex li ttejjeb aktar ir-riżultati tajbinMeta titqies il-pożizzjoni tal-Kummissjoni, li tixtieq li l-programm ikun sempliċi kemm jista' jkun għall-parteipanti, m'hemmx bżonn ta' modifiki kbar. |
| --- | --- |

A.

Il-KESE huwa sodisfatt li r-reviżjoni proposta tal-linji ta' gwida tekniċi għall-programm ta' riċerka tal-Fond ta' Riċerka għall-Faħam u l-Azzar (FRFA), imressqa mill-Kummissjoni Ewropea lill-Kunsill għal deċiżjoni, tfittex li ttejjeb aktar ir-riżultati tajbinMeta titqies il-pożizzjoni tal-Kummissjoni, li tixtieq li l-programm ikun sempliċi kemm jista' jkun għall-parteipanti, m'hemmx bżonn ta' modifiki kbar.

| B. | Il-KESE jaqbel mal-Kummissarju Potočnik li l-programm ta' riċerka FRFA jibqa' separat u kumplimentari għall-programm kwadru ta' riċerka u jkopri l-aspetti kollha relatati mal-faħam u l-azzar. |
| --- | --- |

B.

Il-KESE jaqbel mal-Kummissarju Potočnik li l-programm ta' riċerka FRFA jibqa' separat u kumplimentari għall-programm kwadru ta' riċerka u jkopri l-aspetti kollha relatati mal-faħam u l-azzar.

| C. | Il-KESE jilqa' l-fatt li l-proposta għal Deċiżjoni tissemplifika l-proċeduri amministrattivi, inter alia billi tħassar xi miżuri ta' akkompanjament peress li huma diġà koperti mis-7 Programm Kwadru (RTD FP), biex b'hekk iżżid l-appoġġ finanzjarju minn 40 għal 50 % għal proġetti pilota u ta' dimostrazzjoni, u tippermetti lill-industrija tal-faħam u l-azzar iniedu sejħiet riżervati għall-prijoritajiet identifikati fuq il-bażi tal-ħtiġijiet strateġiċi tagħhom li jikkonverġu mas-7 Programm Kwadru ta' Riċerka u jikkompletaw l-aġendi ta' riċerka strateġika tal-Pjattaformi Teknoloġiċi Ewropej rilevanti. |
| --- | --- |

C.

Il-KESE jilqa' l-fatt li l-proposta għal Deċiżjoni tissemplifika l-proċeduri amministrattivi, inter alia billi tħassar xi miżuri ta' akkompanjament peress li huma diġà koperti mis-7 Programm Kwadru (RTD FP), biex b'hekk iżżid l-appoġġ finanzjarju minn 40 għal 50 % għal proġetti pilota u ta' dimostrazzjoni, u tippermetti lill-industrija tal-faħam u l-azzar iniedu sejħiet riżervati għall-prijoritajiet identifikati fuq il-bażi tal-ħtiġijiet strateġiċi tagħhom li jikkonverġu mas-7 Programm Kwadru ta' Riċerka u jikkompletaw l-aġendi ta' riċerka strateġika tal-Pjattaformi Teknoloġiċi Ewropej rilevanti.

| D. | Il-KESE jenfasizza l-ħtieġa li tintlaqa' t-talba mis-setturi industrijali ikkonċernati biex jingħata rwol aktar importanti u proattiv kemm lill-Grupp Konsultattiv dwar il-Faħam kif ukoll lill-Grupp Konsultattiv dwar l-Azzar fil-ġestjoni tal-programm ta' riċerka FRFA, biex b'hekk ikunu jistgħu:






  — | jeżerċitaw ir-rwoli tagħhom kif deskritti fid-Deċiżjoni 2003/78/KE |
| --- | --- | --- |

D.

Il-KESE jenfasizza l-ħtieġa li tintlaqa' t-talba mis-setturi industrijali ikkonċernati biex jingħata rwol aktar importanti u proattiv kemm lill-Grupp Konsultattiv dwar il-Faħam kif ukoll lill-Grupp Konsultattiv dwar l-Azzar fil-ġestjoni tal-programm ta' riċerka FRFA, biex b'hekk ikunu jistgħu:

—

jeżerċitaw ir-rwoli tagħhom kif deskritti fid-Deċiżjoni 2003/78/KE

| — | jipproponu listi ta' esperti mill-industrija, ċentri ta' riċerka u d-dinja akkademika biex ikunu involuti fl-evalwazzjoni ta' riċerka u proġetti pilota/ta' dimostrazzjoni; |
| --- | --- |

—

jipproponu listi ta' esperti mill-industrija, ċentri ta' riċerka u d-dinja akkademika biex ikunu involuti fl-evalwazzjoni ta' riċerka u proġetti pilota/ta' dimostrazzjoni;

| — | jistabbilixxu prijoritajiet għall-programm ta' riċerka kumplimentari għall-Pjattaformi Teknoloġiċi Ewropej rilevanti (ESTEP (European Steel Technology Platform — Pjattaforma Teknoloġika Ewropea dwar l-Azzar), ZEP (Zero Emission Fossil Fuel Power Plants Platform — Pjattaforma għall-Ebda Emissjonijiet mill-Impjanti Teknoloġiċi ta' l-Enerġija Bbażata fuq il-Karburanti Fossili), SMR (Sustainable Minerals Resource Platform — Pjattaforma dwar ir-Riżorsi Minerali Sostenibbli) (1); |
| --- | --- |

—

jistabbilixxu prijoritajiet għall-programm ta' riċerka kumplimentari għall-Pjattaformi Teknoloġiċi Ewropej rilevanti (ESTEP (European Steel Technology Platform — Pjattaforma Teknoloġika Ewropea dwar l-Azzar), ZEP (Zero Emission Fossil Fuel Power Plants Platform — Pjattaforma għall-Ebda Emissjonijiet mill-Impjanti Teknoloġiċi ta' l-Enerġija Bbażata fuq il-Karburanti Fossili), SMR (Sustainable Minerals Resource Platform — Pjattaforma dwar ir-Riżorsi Minerali Sostenibbli) (1);

| — | jiddeċiedu dwar il-ħtieġa li jinħarġu sejħiet dedikati għal kwistjonijiet speċifiċi u rilevanti ħafna; |
| --- | --- |

—

jiddeċiedu dwar il-ħtieġa li jinħarġu sejħiet dedikati għal kwistjonijiet speċifiċi u rilevanti ħafna;

| — | jimmodifikaw, fejn addattat, it-tifsira ta' “faħam” u “azzar” fid-dokument mehmuż mad-Deċiżjoni. |
| --- | --- |

—

jimmodifikaw, fejn addattat, it-tifsira ta' “faħam” u “azzar” fid-dokument mehmuż mad-Deċiżjoni.

| E. | Il-KESE titlob lill-Kummissjoni biex terġa' tinkludi l-kummenti u l-proposti li jikkonċernaw l-evalwazzjoni tar-riċerka u l-proġetti pilota/ta' dimostrazzjoni mill-Gruppi Konsultattivi tal-Faħam u ta' l-Azzar fir-regoli ta' proċedura għall-konsultazzjoni tal-Kumitat tal-Programm tal-Faħam u l-Azzar. |
| --- | --- |

E.

Il-KESE titlob lill-Kummissjoni biex terġa' tinkludi l-kummenti u l-proposti li jikkonċernaw l-evalwazzjoni tar-riċerka u l-proġetti pilota/ta' dimostrazzjoni mill-Gruppi Konsultattivi tal-Faħam u ta' l-Azzar fir-regoli ta' proċedura għall-konsultazzjoni tal-Kumitat tal-Programm tal-Faħam u l-Azzar.

1.   Parti 2 — Sfond

| 1.1 | Nhar l-1 ta' Lulju 2004, b'konformità ma' l-Artikolu 29(2) tar-Regoli tal-Proċedura tiegħu, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

  Il-perspettivi tar-riċerka Ewropea fil-qasam tal-faħam u l-azzar |
| --- | --- |

1.1

Nhar l-1 ta' Lulju 2004, b'konformità ma' l-Artikolu 29(2) tar-Regoli tal-Proċedura tiegħu, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

Il-perspettivi tar-riċerka Ewropea fil-qasam tal-faħam u l-azzar

| 1.2 | Il-Kummissjoni Konsultattiva għall-Bidliet Industrijali, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha (CCMI/018 — CESE 845/2005) nhar it-13 ta' Ġunju 2005. Ir-rapporteur kien is-Sur Lagerholm u l-ko-rapporteur kien is-Sur Gibellieri. |
| --- | --- |

1.2

Il-Kummissjoni Konsultattiva għall-Bidliet Industrijali, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha (CCMI/018 — CESE 845/2005) nhar it-13 ta' Ġunju 2005. Ir-rapporteur kien is-Sur Lagerholm u l-ko-rapporteur kien is-Sur Gibellieri.

| 1.3 | Matul l-419-il sessjoni plenarja tiegħu li nżammet nhar it-13 u l-14 ta' Lulju 2005 (seduta tat-13 ta' Lulju 2005), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta l-opinjoni msemmija hawn fuq b'57 vot favur, l-ebda vot kontra u 3 astensjonijiet. |
| --- | --- |

1.3

Matul l-419-il sessjoni plenarja tiegħu li nżammet nhar it-13 u l-14 ta' Lulju 2005 (seduta tat-13 ta' Lulju 2005), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta l-opinjoni msemmija hawn fuq b'57 vot favur, l-ebda vot kontra u 3 astensjonijiet.

| 1.4 | Aktar minn sentejn wara l-pubblikazzjoni ta' l-opinjoni tal-KESE msemmija hawn fuq, qed isiru xi tibdiliet għall-programm ta' riċerka FRFA. Fil-fatt, fl-10 ta' Lulju 2007, wara konsultazzjoni mal-Kumitat tal-Programm tal-Faħam u l-Azzar il-Kummissjoni Ewropea adottat il-proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar reviżjoni tal-linji ta' gwida tekniċi dwar il-programm ta' riċerka FRFA għall-infiq tal-fondi fuq ir-riċerka dwar il-faħam u l-azzar. |
| --- | --- |

1.4

Aktar minn sentejn wara l-pubblikazzjoni ta' l-opinjoni tal-KESE msemmija hawn fuq, qed isiru xi tibdiliet għall-programm ta' riċerka FRFA. Fil-fatt, fl-10 ta' Lulju 2007, wara konsultazzjoni mal-Kumitat tal-Programm tal-Faħam u l-Azzar il-Kummissjoni Ewropea adottat il-proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar reviżjoni tal-linji ta' gwida tekniċi dwar il-programm ta' riċerka FRFA għall-infiq tal-fondi fuq ir-riċerka dwar il-faħam u l-azzar.

| 1.5 | Din ir-reviżjoni hija imposta mid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2003/76/KE, 2003/77/KE, 2003/78/KE ta' l-1 ta' Frar 2003, li ħolqot l-FRFA. Għandu jitfakkar li d-Deċiżjoni tal-Kunsill 2003/76/KE wkoll ittrasferiet l-assi u r-responsabbiltajiet tal-KESE lill-Komunità Ewropea u allokat il-valur globali ta' dawn l-assi għar-riċerka fis-setturi relatati mal-faħam u l-azzar. |
| --- | --- |

1.5

Din ir-reviżjoni hija imposta mid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2003/76/KE, 2003/77/KE, 2003/78/KE ta' l-1 ta' Frar 2003, li ħolqot l-FRFA. Għandu jitfakkar li d-Deċiżjoni tal-Kunsill 2003/76/KE wkoll ittrasferiet l-assi u r-responsabbiltajiet tal-KESE lill-Komunità Ewropea u allokat il-valur globali ta' dawn l-assi għar-riċerka fis-setturi relatati mal-faħam u l-azzar.

2.   Parti 3 — Motivazzjoni

| 2.1 | Il-Fond ta' Riċerka dwar il-Faħam u l-Azzar għandu baġit annwali ta' bejn EUR 50 miljun u EUR 60 miljun għar-riċerka f'dawn iż-żewġ oqsma, iffinanzjat mill-interessi fuq l-assi tat-Trattat tal-Komunità Ewropea tal-Faħam u l-Azzar, li issa skada. Il-programm FRFA huwa programm separat, li jikkumplimenta l-Programm Kwadru ta' Riċerka u jkopri l-aspetti kollha tal-faħam u l-azzar, minn proċessi ta' produzzjoni sa applikazzjoni, u jħares lejn l-użu u l-konverżjoni ta' riżorsi, is-sigurtà fuq il-post tax-xogħol u l-ħarsien ambjentali permezz tat-titjib ta' l-użu tal-faħam bħala sors ta' enerġija nadifa u t-tnaqqis ta' emissjonijiet tas-CO2 mill-produzzjoni tal-faħam u l-azzar. |
| --- | --- |

2.1

Il-Fond ta' Riċerka dwar il-Faħam u l-Azzar għandu baġit annwali ta' bejn EUR 50 miljun u EUR 60 miljun għar-riċerka f'dawn iż-żewġ oqsma, iffinanzjat mill-interessi fuq l-assi tat-Trattat tal-Komunità Ewropea tal-Faħam u l-Azzar, li issa skada. Il-programm FRFA huwa programm separat, li jikkumplimenta l-Programm Kwadru ta' Riċerka u jkopri l-aspetti kollha tal-faħam u l-azzar, minn proċessi ta' produzzjoni sa applikazzjoni, u jħares lejn l-użu u l-konverżjoni ta' riżorsi, is-sigurtà fuq il-post tax-xogħol u l-ħarsien ambjentali permezz tat-titjib ta' l-użu tal-faħam bħala sors ta' enerġija nadifa u t-tnaqqis ta' emissjonijiet tas-CO2 mill-produzzjoni tal-faħam u l-azzar.

| 2.2 | Il-proposta għal Deċiżjoni tissemplifika xi proċeduri amministrattivi, fost l-oħrajn billi:






  — | tħassar xi miżuri ta' akkumpanjament peress li huma diġà koperti mis-7 Programm Kwadru (RTD FP); |
| --- | --- | --- |

2.2

Il-proposta għal Deċiżjoni tissemplifika xi proċeduri amministrattivi, fost l-oħrajn billi:

—

tħassar xi miżuri ta' akkumpanjament peress li huma diġà koperti mis-7 Programm Kwadru (RTD FP);

| — | iżżid l-appoġġ finanzjarju minn 40 għal 50 % għal proġetti pilota u ta' dimostrazzjoni, u tippermetti t-tnedija ta' sejħiet dedikati dwar prijoritajiet identifikati li jikkonverġu mas-7 Programm Kwadru ta' Riċerka u li jikkumplimentaw l-aġendi ta' riċerka strateġika tal-Pjattaformi Teknoloġiċi Ewropej rilevanti. |
| --- | --- |

—

iżżid l-appoġġ finanzjarju minn 40 għal 50 % għal proġetti pilota u ta' dimostrazzjoni, u tippermetti t-tnedija ta' sejħiet dedikati dwar prijoritajiet identifikati li jikkonverġu mas-7 Programm Kwadru ta' Riċerka u li jikkumplimentaw l-aġendi ta' riċerka strateġika tal-Pjattaformi Teknoloġiċi Ewropej rilevanti.

| 2.3 | Il-parteċipazzjoni hija sempliċi: il-proposti jistgħu jitressqu kull ħin bid-data ta' l-għeluq tkun il-15 ta' Settembru kull sena. M'hemm l-ebda limitu għall-baġit tal-proġett jew għan-numru ta' msieħba parteċipanti f'kull proġett. Il-pajjiżi terzi jistgħu jipparteċipaw, imma ma jibbenefikaw mill-ebda appoġġ finanzjarju Ewropew. Il-proġetti huma evalwati minn esperti esterni u magħżula skond il-kwalità tar-riċerka proposta. Il-monitoraġġ tal-proġetti huwa magħmul skond proċess annwali ta' reviżjoni minn pari (peer review). |
| --- | --- |

2.3

Il-parteċipazzjoni hija sempliċi: il-proposti jistgħu jitressqu kull ħin bid-data ta' l-għeluq tkun il-15 ta' Settembru kull sena. M'hemm l-ebda limitu għall-baġit tal-proġett jew għan-numru ta' msieħba parteċipanti f'kull proġett. Il-pajjiżi terzi jistgħu jipparteċipaw, imma ma jibbenefikaw mill-ebda appoġġ finanzjarju Ewropew. Il-proġetti huma evalwati minn esperti esterni u magħżula skond il-kwalità tar-riċerka proposta. Il-monitoraġġ tal-proġetti huwa magħmul skond proċess annwali ta' reviżjoni minn pari (peer review).

| 2.4 | Kien ukoll meħtieġ li jsiru xi bidliet għar-regoli ta' sħubija tal-gruppi konsultattivi u għar-rwol li jaqdu l-Istati Membri fil-Kumitat tal-Programm tal-Faħam u l-Azzar, partikularment fid-dawl ta' tkabbir reċenti ta' l-Unjoni Ewropea (il-perjodiċità tar-reviżjonijiet, it-tul tal-mandati, is-sistema ta' l-għażla tal-proposti u l-monitoraġġ tal-proġetti biex jiġu evitati kunflitti ta' interess, eċċ.). |
| --- | --- |

2.4

Kien ukoll meħtieġ li jsiru xi bidliet għar-regoli ta' sħubija tal-gruppi konsultattivi u għar-rwol li jaqdu l-Istati Membri fil-Kumitat tal-Programm tal-Faħam u l-Azzar, partikularment fid-dawl ta' tkabbir reċenti ta' l-Unjoni Ewropea (il-perjodiċità tar-reviżjonijiet, it-tul tal-mandati, is-sistema ta' l-għażla tal-proposti u l-monitoraġġ tal-proġetti biex jiġu evitati kunflitti ta' interess, eċċ.).

| 2.5 | Din ir-reviżjoni hija imposta mid-Deċiżjoni leġislattiva li ħolqot l-FRFA. Fil-fehma tal-Kummisjoni l-FRFA s'issa ħadem tajjeb u għalhekk m'hemmx bżonn ta' reviżjoni profonda. |
| --- | --- |

2.5

Din ir-reviżjoni hija imposta mid-Deċiżjoni leġislattiva li ħolqot l-FRFA. Fil-fehma tal-Kummisjoni l-FRFA s'issa ħadem tajjeb u għalhekk m'hemmx bżonn ta' reviżjoni profonda.

| 2.6 | Sadanittant, il-Pjattaforma Teknoloġika Ewropea dwar l-Azzar (ESTEP) kompliet bix-xogħol tagħha. L-istqarrija ta' l-istampa ta' l-ESTEP ta' Lulju 2007 turi l-ewwel riżultati ta' l-impenn tagħha fuq perijodu fit-tul għal futur sostenibbli. L-ESTEP ipproponiet Aġenda Strateġika ta' Riċerka f'Diċembru 2003 li ġiet inawgurata f'Marzu 2004. |
| --- | --- |

2.6

Sadanittant, il-Pjattaforma Teknoloġika Ewropea dwar l-Azzar (ESTEP) kompliet bix-xogħol tagħha. L-istqarrija ta' l-istampa ta' l-ESTEP ta' Lulju 2007 turi l-ewwel riżultati ta' l-impenn tagħha fuq perijodu fit-tul għal futur sostenibbli. L-ESTEP ipproponiet Aġenda Strateġika ta' Riċerka f'Diċembru 2003 li ġiet inawgurata f'Marzu 2004.

| 2.7 | L-ESTEP kienet fost l-ewwel pjattaformi teknoloġiċi li tiddefenixxi u tippubblika l-viżjoni tagħha tal-futur. Il-prijoritajiet ta' l-Aġenda Strateġika ta' Riċerka huma kkonċentrati fuq it-tkabbir sostenibbli, b'enfasi fuq il-kompetittività dejjiema ta' l-industrija bbażata fuq l-innovazzjoni, il-kooperazzjoni ma' l-imsieħba, l-għarfien ambjentali u l-konnessjoni qawwija tagħha mal-produtturi ta' l-azzar. Dan hu l-mod kif il-pjattaforma tikkontribwixxi għall-programmi ta' riċerka ta' l-UE. |
| --- | --- |

2.7

L-ESTEP kienet fost l-ewwel pjattaformi teknoloġiċi li tiddefenixxi u tippubblika l-viżjoni tagħha tal-futur. Il-prijoritajiet ta' l-Aġenda Strateġika ta' Riċerka huma kkonċentrati fuq it-tkabbir sostenibbli, b'enfasi fuq il-kompetittività dejjiema ta' l-industrija bbażata fuq l-innovazzjoni, il-kooperazzjoni ma' l-imsieħba, l-għarfien ambjentali u l-konnessjoni qawwija tagħha mal-produtturi ta' l-azzar. Dan hu l-mod kif il-pjattaforma tikkontribwixxi għall-programmi ta' riċerka ta' l-UE.

| 2.8 | B'mod parallel, il-prijoritajiet tal-Grupp għall-Ebda Emissjonijiet mill-Impjanti Teknoloġiċi ta' l-Enerġija Bbażata fuq il-Karburanti Fossili (ZEP) għandhom l-għan li jidentifikaw u jneħħu t-tfixkil għall-ħolqien ta' impjanti ta' l-enerġija ferm effiċjenti bi kważi l-ebda emissjonijiet li jnaqqsu drastikament l-impatt ambjentali ta' l-użu tal-karburanti fossili. Dan ser jinkludi l-ġabra u l-ħazna tas-CO2, kif ukoll teknoloġiji ta' konverżjoni nadifa li jwasslu għal titjib sostanzjali fl-effiċjenza, il-kredibilità u l-ispiża ta' l-impjanti. |
| --- | --- |

2.8

B'mod parallel, il-prijoritajiet tal-Grupp għall-Ebda Emissjonijiet mill-Impjanti Teknoloġiċi ta' l-Enerġija Bbażata fuq il-Karburanti Fossili (ZEP) għandhom l-għan li jidentifikaw u jneħħu t-tfixkil għall-ħolqien ta' impjanti ta' l-enerġija ferm effiċjenti bi kważi l-ebda emissjonijiet li jnaqqsu drastikament l-impatt ambjentali ta' l-użu tal-karburanti fossili. Dan ser jinkludi l-ġabra u l-ħazna tas-CO2, kif ukoll teknoloġiji ta' konverżjoni nadifa li jwasslu għal titjib sostanzjali fl-effiċjenza, il-kredibilità u l-ispiża ta' l-impjanti.

| 2.9 | Fir-rigward ta' l-aspett industrijali, hemm referenzi għaż-żmien tal-Komunità Ewropea tal-Faħam u l-Azzar (KEFA, li skadiet f'Lulju 2002) fejn il-proġetti ta' Riċerka u Żvilupp koperti mill-programm rilevanti tar-Riċerka u l-Iżvilupp kienu evalwati u magħżula b'kontribut sinjifikanti mill-produtturi ta' l-azzar involuti. Il-parti tal-programm li tirrigwarda s-settur tal-faħam ġiet trattata fuq l-istess linji bħall-linji gwidi tekniċi. Dan ir-rwol ta' l-industrija kien iġġustifikat mill-fatt li l-fondi tal-KEFA ġew esklussivament mit-taxxa fuq l-industrija tal-faħam u l-azzar. |
| --- | --- |

2.9

Fir-rigward ta' l-aspett industrijali, hemm referenzi għaż-żmien tal-Komunità Ewropea tal-Faħam u l-Azzar (KEFA, li skadiet f'Lulju 2002) fejn il-proġetti ta' Riċerka u Żvilupp koperti mill-programm rilevanti tar-Riċerka u l-Iżvilupp kienu evalwati u magħżula b'kontribut sinjifikanti mill-produtturi ta' l-azzar involuti. Il-parti tal-programm li tirrigwarda s-settur tal-faħam ġiet trattata fuq l-istess linji bħall-linji gwidi tekniċi. Dan ir-rwol ta' l-industrija kien iġġustifikat mill-fatt li l-fondi tal-KEFA ġew esklussivament mit-taxxa fuq l-industrija tal-faħam u l-azzar.

| 2.10 | Is-sitwazzjoni nbidlet ħafna meta fl-2003 twaqqaf il-Fond ta' Riċerka dwar il-Faħam u l-Azzar (FRFA) (Deċiżjoni tal-Kunsill 2003/76/KE, 2003/77/KE, 2003/78/KE ta' l-1 ta' Frar 2003, ippubblikati fil-ĠU L 29/22, ĠU L 29/25, ĠU L 29/28 tal-5 ta' Frar 2003). F'dak iż-żmien il-fondi li kien għad fadal tal-KEFA ġew ittrasferiti għall-fond il-ġdid u l-Kummissjoni tqabbdet biex tamministra kemm il-fondi kif ukoll il-programm ta' Riċerka u Żvilupp relatat, skond l-elementi essenzjali tal-programmi ta' riċerka li kienu implimentati qabel tal-KEFA. |
| --- | --- |

2.10

Is-sitwazzjoni nbidlet ħafna meta fl-2003 twaqqaf il-Fond ta' Riċerka dwar il-Faħam u l-Azzar (FRFA) (Deċiżjoni tal-Kunsill 2003/76/KE, 2003/77/KE, 2003/78/KE ta' l-1 ta' Frar 2003, ippubblikati fil-ĠU L 29/22, ĠU L 29/25, ĠU L 29/28 tal-5 ta' Frar 2003). F'dak iż-żmien il-fondi li kien għad fadal tal-KEFA ġew ittrasferiti għall-fond il-ġdid u l-Kummissjoni tqabbdet biex tamministra kemm il-fondi kif ukoll il-programm ta' Riċerka u Żvilupp relatat, skond l-elementi essenzjali tal-programmi ta' riċerka li kienu implimentati qabel tal-KEFA.

| 2.11 | L-idea tal-Kummissjoni ta' l-influwenza ta' l-industrija tal-faħam u l-azzar fuq il-programm FRFA hija differenti minn dik ta' l-industrija. Biex tinżamm konformità mad-dispożizzjonijiet tad-Deċiżjoni 2003/78/KE, il-Kumitat tal-Programm tal-Faħam u l-Azzar u ż-żewġ Gruppi Konsultattivi tal-Faħam u l-Azzar għandhom jingħataw il-possibilità li jeżerċitaw r-rwoli li ġew allokati, li m'għandhomx jiġu limitati billi l-influwenza tagħhom tiċċaqlaq minn evalwazzjoni diretta biss għall-aspetti qabel is-sejħa għal proposti. |
| --- | --- |

2.11

L-idea tal-Kummissjoni ta' l-influwenza ta' l-industrija tal-faħam u l-azzar fuq il-programm FRFA hija differenti minn dik ta' l-industrija. Biex tinżamm konformità mad-dispożizzjonijiet tad-Deċiżjoni 2003/78/KE, il-Kumitat tal-Programm tal-Faħam u l-Azzar u ż-żewġ Gruppi Konsultattivi tal-Faħam u l-Azzar għandhom jingħataw il-possibilità li jeżerċitaw r-rwoli li ġew allokati, li m'għandhomx jiġu limitati billi l-influwenza tagħhom tiċċaqlaq minn evalwazzjoni diretta biss għall-aspetti qabel is-sejħa għal proposti.

| 2.12 | Bis-saħħa tal-proposta reċenti biex jiġu riveduti l-linji ta' gwida tekniċi tal-programm FRFA, il-Kummissjoni qiegħda tfittex li taddatta, kull fejn hu meqjus ta' benefiċċju, l-proċeduri u l-istrutturi formali għas-7 Programm Kwadru ta' Riċerka (FP7) ta' l-UE. Għalhekk, kull armonizzazzjoni mar-regoli u l-proċeduri ta' l-FP għandha tkun strettament limitata għal oqsma fejn semplifikazzjoni ġenwina u/jew effettività miżjuda jistgħu jintwerew b'mod ċar. Filwaqt li fejn possibbli għandhom jittieħdu l-vantaġġi mis-sinerġiji eżistenti bejn l-FP 7 u l-FRFA, ir-rwol ta' l-FRFA bħala programm kumplimentari u indipendenti jeħtieġ li jiġi ppreservat (ara Part 1 — B). |
| --- | --- |

2.12

Bis-saħħa tal-proposta reċenti biex jiġu riveduti l-linji ta' gwida tekniċi tal-programm FRFA, il-Kummissjoni qiegħda tfittex li taddatta, kull fejn hu meqjus ta' benefiċċju, l-proċeduri u l-istrutturi formali għas-7 Programm Kwadru ta' Riċerka (FP7) ta' l-UE. Għalhekk, kull armonizzazzjoni mar-regoli u l-proċeduri ta' l-FP għandha tkun strettament limitata għal oqsma fejn semplifikazzjoni ġenwina u/jew effettività miżjuda jistgħu jintwerew b'mod ċar. Filwaqt li fejn possibbli għandhom jittieħdu l-vantaġġi mis-sinerġiji eżistenti bejn l-FP 7 u l-FRFA, ir-rwol ta' l-FRFA bħala programm kumplimentari u indipendenti jeħtieġ li jiġi ppreservat (ara Part 1 — B).

Brussell, it-13 ta' Frar 2008.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Il-prijoritajiet ta' l-Aġenda Strateġika ta' Riċerka tal-Pjattaforma Teknoloġika Ewropea dwar l-Azzar (ESTEP) huma kkonċentrati fuq it-tkabbir sostenibbli, b'enfasi fuq il-kompetittività dejjiema ta' l-industrija bbażata fuq l-innovazzjoni, il-kooperazzjoni ma' l-imsieħba, l-għarfien ambjentali u l-konnessjoni qawwija tagħha mal-produtturi ta' l-azzar; dan hu l-mod kif tikkontribwixxi għall-programmi ta' riċerka ta' l-UE.

1

B'mod parallel, il-prijoritajiet tal-Pjattaforma Teknoloġika ZEP għandhom l-għan li jidentifikaw u jneħħu t-tfixkil għall-ħolqien ta' impjanti ta' l-enerġija ferm effiċjenti bi kważi l-ebda emissjonijiet li jnaqqsu drastikament l-impatt ambjentali ta' l-użu tal-karburanti fossili. Dan ser jinkludi l-ġabra u l-ħazna tas-CO2, kif ukoll teknoloġiji ta' konverżjoni nadifa li jwasslu għal titjib sostanzjali fl-effiċjenza, il-kredibilità u l-ispiża ta' l-impjanti. Ser titqies ukoll il-Pjattaforma dwar ir-Riżorsi Minerali Sostenibbli.

2

---

| 25.6.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 162/90 |
| --- | --- | --- | --- |

25.6.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 162/90

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-proposta għal Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li tħassar id-Deċiżjoni tal-Kunsill 85/368/KEE dwar it-tqabbil tal-kwalifiki tat-taħriġ professjonali bejn l-Istati Membri tal-Komunità Ewropea

COM(2007) 680 finali — 2007/0234 (COD)

(2008/C 162/23)

Nhar is-27 ta' Novembru 2007, il-Kunsill iddeċieda, b'konformità ma' l-Artikolu 262 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, li jikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

Il-proposta għal Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li tħassar id-Deċiżjoni tal-Kunsill 85/368/KEE dwar it-tqabbil tal-kwalifiki tat-taħriġ professjonali bejn l-Istati Membri tal-Komunità Ewropea

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar dan is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar id-29 ta' Jannar 2008. Ir-rapporteur kien is-Sur Metzler.

Matul l-442 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet fit-13 u l-14 ta' Frar 2008 (seduta tat-13 ta' Frar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b'156 vot favur, 3 voti kontra u 5 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet

| 1.1 | Wara analiżi bir-reqqa tar-raġunijiet li taw il-Kummissjoni Ewropea u l-Parlament Ewropew, speċjalment fl-isfond tan-nuqqas ta' rapporti u esperjenzi — li għandu jikkonferma l-Kumitat — dwar il-ħidma sabiex jinħolqu profili professjonali komuni, il-Kumitat huwa konvint li l-argumenti tal-Kummissjoni Ewropea u l-Parlament Ewropew jinftiehmu sewwa u huma koerenti u ġġustifikati tajjeb. Il-Kumitat jenfasizza dan fid-dawl tal-ħolqien ta' strument ġdid bil-għan li jsaħħaħ u jiffaċilita l-mobilità tal-persuni fil-Qafas Ewropew tal-Kwalifiki. |
| --- | --- |

1.1

Wara analiżi bir-reqqa tar-raġunijiet li taw il-Kummissjoni Ewropea u l-Parlament Ewropew, speċjalment fl-isfond tan-nuqqas ta' rapporti u esperjenzi — li għandu jikkonferma l-Kumitat — dwar il-ħidma sabiex jinħolqu profili professjonali komuni, il-Kumitat huwa konvint li l-argumenti tal-Kummissjoni Ewropea u l-Parlament Ewropew jinftiehmu sewwa u huma koerenti u ġġustifikati tajjeb. Il-Kumitat jenfasizza dan fid-dawl tal-ħolqien ta' strument ġdid bil-għan li jsaħħaħ u jiffaċilita l-mobilità tal-persuni fil-Qafas Ewropew tal-Kwalifiki.

| 1.2 | Il-Kumitat huwa tal-fehma li din id-deċiżjoni tagħti kontribut qawwi għal-leġislazzjoni aħjar billi tanalizza b'għajn kritika r-regoli li ma jintużawx u li ma jistgħux jiġu implimentati, u tbiddilhom ma' strumenti aħjar. |
| --- | --- |

1.2

Il-Kumitat huwa tal-fehma li din id-deċiżjoni tagħti kontribut qawwi għal-leġislazzjoni aħjar billi tanalizza b'għajn kritika r-regoli li ma jintużawx u li ma jistgħux jiġu implimentati, u tbiddilhom ma' strumenti aħjar.

| 1.3 | Il-Kumitat jappoġġja lill-Kummissjoni fl-għan tagħha li tgħin lin-nies jużaw aħjar l-esperjenzi u l-ħiliet tagħhom għall-mobilità u l-migrazzjoni fi ħdan is-suq uniku tas-servizzi permezz ta' sistema apposta. Jilqa' bis-sħiħ li għall-bidu din is-sistema tkun ibbażata fuq ir-rieda tan-nies. |
| --- | --- |

1.3

Il-Kumitat jappoġġja lill-Kummissjoni fl-għan tagħha li tgħin lin-nies jużaw aħjar l-esperjenzi u l-ħiliet tagħhom għall-mobilità u l-migrazzjoni fi ħdan is-suq uniku tas-servizzi permezz ta' sistema apposta. Jilqa' bis-sħiħ li għall-bidu din is-sistema tkun ibbażata fuq ir-rieda tan-nies.

| 1.4 | Fid-dawl ta' l-esperjenza tiegħu, il-Kumitat iħeġġeġ il-ġlieda kontra n-nuqqas ta' ċertezza fit-tneħħija tar-regolamenti billi jiżdiedu t-trasparenza u r-rapporti dwar l-impatti tagħhom. Jissuġġerixxi wkoll li tiġi evitata kwalunkwe konfużjoni mad-Direttiva 2005/36/KE dwar ir-rikonoxximent ta' kwalifiki professjonali. |
| --- | --- |

1.4

Fid-dawl ta' l-esperjenza tiegħu, il-Kumitat iħeġġeġ il-ġlieda kontra n-nuqqas ta' ċertezza fit-tneħħija tar-regolamenti billi jiżdiedu t-trasparenza u r-rapporti dwar l-impatti tagħhom. Jissuġġerixxi wkoll li tiġi evitata kwalunkwe konfużjoni mad-Direttiva 2005/36/KE dwar ir-rikonoxximent ta' kwalifiki professjonali.

2.   Kummenti ġenerali

| 2.1 | Il-Parlament u l-Kunsill qablu li jirrevokaw id-Deċiżjoni 85/368/KEE. Għamlu dan għaliex irriżulta li r-regoli kienu jiddeskrivu sistema għall-ħolqien ta' kwalifiki professjonali komparabbli li fil-prattika hija diffiċli biex tiġi implimentata u amministrata. Minn mindu ddaħħlu dawn ir-regoli l-istituzzjonijiet Ewropej identifikaw 219-il kwalifika minn 19-il settur bl-ogħla possibilità ta' mobilità tal-ħaddiema minn pajjiż għal ieħor. Sa l-1990 ġew ippubblikati l-istruzzjonijiet għat-tqabbil tal-kwalifiki għal ħames setturi biss, jiġifieri għal 66 professjoni, minn dawk magħżula. |
| --- | --- |

2.1

Il-Parlament u l-Kunsill qablu li jirrevokaw id-Deċiżjoni 85/368/KEE. Għamlu dan għaliex irriżulta li r-regoli kienu jiddeskrivu sistema għall-ħolqien ta' kwalifiki professjonali komparabbli li fil-prattika hija diffiċli biex tiġi implimentata u amministrata. Minn mindu ddaħħlu dawn ir-regoli l-istituzzjonijiet Ewropej identifikaw 219-il kwalifika minn 19-il settur bl-ogħla possibilità ta' mobilità tal-ħaddiema minn pajjiż għal ieħor. Sa l-1990 ġew ippubblikati l-istruzzjonijiet għat-tqabbil tal-kwalifiki għal ħames setturi biss, jiġifieri għal 66 professjoni, minn dawk magħżula.

| 2.2 | Il-Kummissjoni nnutat li dan in-numru daqstant baxx kompla jonqos minħabba li l-Istati Membri malajr għamlu xi tibdil fil-kwalifiki inklużi fis-setturi professjonali komuni; dan il-kunċett ċentralizzat wassal għall-ħtieġa ta' bidliet konsiderevoli. Is-sistema ma felħitx għall-ammont ta' xogħol miżjud. Għaldaqstant, illum wieħed jirrimarka li wara iktar minn 20 sena mill-introduzzjoni tagħha fl-1985 ħareġ fid-dieher li s-sistema mhix effiċjenti biżżejjed biex iżżid il-mobilità tal-ħaddiema fil-kummerċ transkonfinali tas-servizzi u biex tiffaċilita l-migrazzjoni fil-każ ta' servizzi marbuta man-nies. |
| --- | --- |

2.2

Il-Kummissjoni nnutat li dan in-numru daqstant baxx kompla jonqos minħabba li l-Istati Membri malajr għamlu xi tibdil fil-kwalifiki inklużi fis-setturi professjonali komuni; dan il-kunċett ċentralizzat wassal għall-ħtieġa ta' bidliet konsiderevoli. Is-sistema ma felħitx għall-ammont ta' xogħol miżjud. Għaldaqstant, illum wieħed jirrimarka li wara iktar minn 20 sena mill-introduzzjoni tagħha fl-1985 ħareġ fid-dieher li s-sistema mhix effiċjenti biżżejjed biex iżżid il-mobilità tal-ħaddiema fil-kummerċ transkonfinali tas-servizzi u biex tiffaċilita l-migrazzjoni fil-każ ta' servizzi marbuta man-nies.

| 2.3 | Il-Komunità Ewropea waqqfet il-Qafas Ewropew tal-Kwalifiki (EQF) sabiex jieħu post din is-sistema ta' armonizzazzjoni. Bis-saħħa ta' l-istruttura sempliċi ta' klassifikazzjoni fi ħdan dan il-qafas l-Istati Membri jistgħu jikklassifikaw il-kwalifiki tagħhom stess u b'hekk ikunu jistgħu jitqabblu. L-awtorità li ħolqot il-Komunità Ewropea sabiex tissorvelja l-klassifikazzjoni għandha r-responsabilità li tiggarantixxi l-kwalità u l-livell ta' dan il-qafas. Sabiex tikkomplementa l-EQF il-Komunità Ewropea waqqfet żewġ strumenti oħra: il-Europass u s-Sistema Ewropea għat-Trasferiment tal-Kredits (ECTS). Barra minn hekk, ħolqot il-portal Ploteus sabiex ikun jista' jitqabbel it-tagħlim formali u informali. Il-Kummissjoni fasslet l-attivitajiet u l-isforzi tagħha b'tali mod li jkunu jaqblu ma' l-għanijiet ġenerali tal-Komunità Ewropea fi ħdan l-istrateġija ta' Lisbona, jiġifieri li jissaħħaħ is-suq uniku u titnaqqas il-burokrazija żejda. |
| --- | --- |

2.3

Il-Komunità Ewropea waqqfet il-Qafas Ewropew tal-Kwalifiki (EQF) sabiex jieħu post din is-sistema ta' armonizzazzjoni. Bis-saħħa ta' l-istruttura sempliċi ta' klassifikazzjoni fi ħdan dan il-qafas l-Istati Membri jistgħu jikklassifikaw il-kwalifiki tagħhom stess u b'hekk ikunu jistgħu jitqabblu. L-awtorità li ħolqot il-Komunità Ewropea sabiex tissorvelja l-klassifikazzjoni għandha r-responsabilità li tiggarantixxi l-kwalità u l-livell ta' dan il-qafas. Sabiex tikkomplementa l-EQF il-Komunità Ewropea waqqfet żewġ strumenti oħra: il-Europass u s-Sistema Ewropea għat-Trasferiment tal-Kredits (ECTS). Barra minn hekk, ħolqot il-portal Ploteus sabiex ikun jista' jitqabbel it-tagħlim formali u informali. Il-Kummissjoni fasslet l-attivitajiet u l-isforzi tagħha b'tali mod li jkunu jaqblu ma' l-għanijiet ġenerali tal-Komunità Ewropea fi ħdan l-istrateġija ta' Lisbona, jiġifieri li jissaħħaħ is-suq uniku u titnaqqas il-burokrazija żejda.

3.   Rakkomandazzjonijiet

| 3.1 | Il-Kumitat jilqa' l-fatt li l-Komunità Ewropea qed toqgħod iktar attenta li tiffaċilita l-migrazzjoni bl-iskop li ttejjeb l-opportunitajiet tas-suq uniku kemm għall-ħaddiema kif ukoll fil-qasam tas-servizzi marbuta man-nies. |
| --- | --- |

3.1

Il-Kumitat jilqa' l-fatt li l-Komunità Ewropea qed toqgħod iktar attenta li tiffaċilita l-migrazzjoni bl-iskop li ttejjeb l-opportunitajiet tas-suq uniku kemm għall-ħaddiema kif ukoll fil-qasam tas-servizzi marbuta man-nies.

| 3.2 | Il-Kumitat jaqbel li l-esperjenzi prattiċi għandhom jiġu inklużi fit-tqabbil tat-trasparenza. Il-Kumitat jinsisti li l-EQF għandu jopera f'livell iktar baxx minn dak tad-Direttiva 2005/36/KE dwar ir-rikonoxximent ta' kwalifiki professjonali, li dwarha l-Kumitat ħejja opinjoni oħra, u li dawn it-tnejn għandhom jibqgħu separati minn xulxin. |
| --- | --- |

3.2

Il-Kumitat jaqbel li l-esperjenzi prattiċi għandhom jiġu inklużi fit-tqabbil tat-trasparenza. Il-Kumitat jinsisti li l-EQF għandu jopera f'livell iktar baxx minn dak tad-Direttiva 2005/36/KE dwar ir-rikonoxximent ta' kwalifiki professjonali, li dwarha l-Kumitat ħejja opinjoni oħra, u li dawn it-tnejn għandhom jibqgħu separati minn xulxin.

| 3.3 | Il-Kumitat jilqa' l-fatt li sa l-2012 l-EQF jista' jiġi implimentat fuq bażi volontarja. B'hekk jifdal iż-żmien sabiex jinġabru l-esperjenzi prattiċi u tiġi aċċettata b'mod aħjar is-sistema l-ġdida permezz tat-trasparenza u l-komunikazzjoni. |
| --- | --- |

3.3

Il-Kumitat jilqa' l-fatt li sa l-2012 l-EQF jista' jiġi implimentat fuq bażi volontarja. B'hekk jifdal iż-żmien sabiex jinġabru l-esperjenzi prattiċi u tiġi aċċettata b'mod aħjar is-sistema l-ġdida permezz tat-trasparenza u l-komunikazzjoni.

| 3.4 | Il-Kumitat jilqa' l-fatt li l-imsieħba soċjali huma involuti f'din il-ħidma; iktar u iktar meta jitqies il-fatt li l-klassifikazzjonijiet ta' l-EQF jistgħu jaffettwaw il-ftehimiet kollettivi fuq perijodu medju ta' żmien. L-istess jista' jingħad għall-iżviluppi marbuta mal-blue card. |
| --- | --- |

3.4

Il-Kumitat jilqa' l-fatt li l-imsieħba soċjali huma involuti f'din il-ħidma; iktar u iktar meta jitqies il-fatt li l-klassifikazzjonijiet ta' l-EQF jistgħu jaffettwaw il-ftehimiet kollettivi fuq perijodu medju ta' żmien. L-istess jista' jingħad għall-iżviluppi marbuta mal-blue card.

Brussell, it-13 ta' Frar 2008.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Dimitris DIMITRIADIS

---

| 25.6.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 162/92 |
| --- | --- | --- | --- |

25.6.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 162/92

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar linji gwida għall- Politika ta' l-Impjiegi ta' l-Istati Membri

COM(2007) 803 finali/2 (Parti V) — 2007/0300 (CNS)

(2008/C 162/24)

Nhar is-17 ta'Jannar 2008 il-Kunsill iddeċieda, b'konformità ma' l-Artikolu 262 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, li jikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar linji gwida għall-Politika ta' l-Impjiegi ta' l-Istati Membri(skond Artikolu 128 tat-Trattat tal-KE)

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar id-29 ta' Jannar 2008 Ir-rapporteur kien is-Sur Greif.

Matul l-442 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet it-13 u l-14 ta' Frar 2008 (seduta tat-13 ta' Frar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni b'147 voti favur, 5 voti kontra u 7 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-KESE laqa' l-approċċ il-ġdid integrat u ċ-ċiklu multi-annwali kemm fl-opinjoni tiegħu dwar l-adozzjoni tal-linji gwida għall-2005-2008 (1) kif ukoll f'opinjonijiet numerużi oħra, u indika, inter alia, li l-parlamenti nazzjonali, l-imsieħba soċjali u s-soċjetà ċivili jridu jiġu kkonsultati u involuti b'mod ġenwin fl-istadji kollha tal-koordinazzjoni tal-politika ta' l-impjieg. |
| --- | --- |

1.1

Il-KESE laqa' l-approċċ il-ġdid integrat u ċ-ċiklu multi-annwali kemm fl-opinjoni tiegħu dwar l-adozzjoni tal-linji gwida għall-2005-2008 (1) kif ukoll f'opinjonijiet numerużi oħra, u indika, inter alia, li l-parlamenti nazzjonali, l-imsieħba soċjali u s-soċjetà ċivili jridu jiġu kkonsultati u involuti b'mod ġenwin fl-istadji kollha tal-koordinazzjoni tal-politika ta' l-impjieg.

| 1.2 | Il-KESE indika li wieħed mill-aspetti li jwasslu għas-suċċess tal-programmi ta' riforma nazzjonali huwa l-parteċipazzjoni kemm jista' jkun wiesgħa ta' l-atturi soċjali relevanti kollha — b'mod partikolari l-imsieħba soċjali — f'kull fażi tal-proċess. F'dan ir-rigward, il-Kumitat esprima d-diżappunt tiegħu għall-fatt li, f'dawn l-aħħar snin, il-livell ta' konsultazzjoni ma' l-imsieħba soċjali u d-dibattitu mas-soċjetà ċivili ma kienux sodisfaċenti. Għalhekk il-KESE iħoss li huwa importanti li jissaħħu s-sistemi ta' relazzjonijiet industrijali fil-livell ta' l-UE u dak nazzjonali. |
| --- | --- |

1.2

Il-KESE indika li wieħed mill-aspetti li jwasslu għas-suċċess tal-programmi ta' riforma nazzjonali huwa l-parteċipazzjoni kemm jista' jkun wiesgħa ta' l-atturi soċjali relevanti kollha — b'mod partikolari l-imsieħba soċjali — f'kull fażi tal-proċess. F'dan ir-rigward, il-Kumitat esprima d-diżappunt tiegħu għall-fatt li, f'dawn l-aħħar snin, il-livell ta' konsultazzjoni ma' l-imsieħba soċjali u d-dibattitu mas-soċjetà ċivili ma kienux sodisfaċenti. Għalhekk il-KESE iħoss li huwa importanti li jissaħħu s-sistemi ta' relazzjonijiet industrijali fil-livell ta' l-UE u dak nazzjonali.

| 1.3 | F'dan l-isfond, il-Kumitat huwa diżappuntat għall-darb'oħra li ż-żmien bejn il-pubblikazzjoni tal-proposta għal-Deċiżjoni tal-Kunsill u d-deċiżjoni nnifisha huwa tant qasir li ma jippermettix ħin biżżejjed għal diskussjoni approfondita u konsultazzjoni. Il-Kumitat għalhekk iżomm id-dritt li jerġa jeżamina l-istrateġija fid-dawl tas-Summit tar-Rebbiegħa 2008. |
| --- | --- |

1.3

F'dan l-isfond, il-Kumitat huwa diżappuntat għall-darb'oħra li ż-żmien bejn il-pubblikazzjoni tal-proposta għal-Deċiżjoni tal-Kunsill u d-deċiżjoni nnifisha huwa tant qasir li ma jippermettix ħin biżżejjed għal diskussjoni approfondita u konsultazzjoni. Il-Kumitat għalhekk iżomm id-dritt li jerġa jeżamina l-istrateġija fid-dawl tas-Summit tar-Rebbiegħa 2008.

| 1.4 | Il-Kumitat għamel diversi proposti dwar il-Linji Gwida għall-Impjieg fi ħdan l-Istrateġija Ewropea ta' l-Impjiegi f'opinjonijiet varji. B'antiċipazzjoni taż-żmien ristrett indikat, il-KESE ġabar flimkien dawn il-proposti kollha flimkien u bagħthom lis-servizzi tal-Kummissjoni relevanti li laqgħuhom tajjeb (2). |
| --- | --- |

1.4

Il-Kumitat għamel diversi proposti dwar il-Linji Gwida għall-Impjieg fi ħdan l-Istrateġija Ewropea ta' l-Impjiegi f'opinjonijiet varji. B'antiċipazzjoni taż-żmien ristrett indikat, il-KESE ġabar flimkien dawn il-proposti kollha flimkien u bagħthom lis-servizzi tal-Kummissjoni relevanti li laqgħuhom tajjeb (2).

| 1.5 | Għalkemm il-linji gwida bl-ebda mod ma' tilfu l-validità bażika tagħhom, il-Kumitat jinnota li s-sett il-ġdid ta' linji gwida ta' l-impjieg huma identiċi mal-pakkett preċedenti. It-test li jakkumpanjah, però, ġie kemm kemm aġġornat u xi ftit mill-proposti tal-Kumitat jinsabu fit-test. |
| --- | --- |

1.5

Għalkemm il-linji gwida bl-ebda mod ma' tilfu l-validità bażika tagħhom, il-Kumitat jinnota li s-sett il-ġdid ta' linji gwida ta' l-impjieg huma identiċi mal-pakkett preċedenti. It-test li jakkumpanjah, però, ġie kemm kemm aġġornat u xi ftit mill-proposti tal-Kumitat jinsabu fit-test.

| 1.6 | Il-Kumitat jissuġġerixxi li l-Kummissjoni tipproduċi anness b'lista tal-miri kollha kwantifikabbli fil-linji gwida bħala proċedura standard sabiex tagħmilhom aktar trasparenti. |
| --- | --- |

1.6

Il-Kumitat jissuġġerixxi li l-Kummissjoni tipproduċi anness b'lista tal-miri kollha kwantifikabbli fil-linji gwida bħala proċedura standard sabiex tagħmilhom aktar trasparenti.

| 1.7 | Minħabba fl-iskadenzi eżistenti, il-Kumitat jirrepeti l-veduti ewlenin tiegħu dwar ċerti aspetti li hemm bżonn li jiġu kkunsidrati waqt it-teħid tad-deċiżjoni, minħabba fil-ħtieġa ġenerali li jiġu adattati l-Linji Gwida għall-Impjieg Dawn qed jitniżżlu fis-sinteżi tal-proposti hawn taħt (3). |
| --- | --- |

1.7

Minħabba fl-iskadenzi eżistenti, il-Kumitat jirrepeti l-veduti ewlenin tiegħu dwar ċerti aspetti li hemm bżonn li jiġu kkunsidrati waqt it-teħid tad-deċiżjoni, minħabba fil-ħtieġa ġenerali li jiġu adattati l-Linji Gwida għall-Impjieg Dawn qed jitniżżlu fis-sinteżi tal-proposti hawn taħt (3).

2.   Sinteżi ta' proposti speċifiċi tal-KESE

2.1   Ambizzjonijiet u miri li jistgħu jitkejlu

Il-Kumitat ifakkar fil-ħtieġa li:

| — | jiġu stabbiliti objettivi ħafna aktar ambizzjużi effettivi u li jistgħu jitkejlu, li jkunu jistgħu jiġu evalwati fil-linji ġodda ta' gwida fil-livell ta' l-Unjoni u ta' l-Istati Membri, u sabiex il-Kummissjoni tingħata aktar poteri ta' applikazzjoni. f'dan il-kuntest, iridu jsiru sforzi serji sabiex jiġi evitat li l-objettivi ta' l-istrateġija l-ġdida ta' Lisbona jiddagħjfu u għalhekk irridu nerġgħu niffukaw fuq miri Ewropej kwantitattivi, b'mod partikolari fl-oqsma ta' l-attivazzjoni, l-edukazzjoni, u t-tagħlim tul il-ħajja, l-impjiet taż-żgħażagħ u l-ugwaljanza bejn is-sessi; |
| --- | --- |

—

jiġu stabbiliti objettivi ħafna aktar ambizzjużi effettivi u li jistgħu jitkejlu, li jkunu jistgħu jiġu evalwati fil-linji ġodda ta' gwida fil-livell ta' l-Unjoni u ta' l-Istati Membri, u sabiex il-Kummissjoni tingħata aktar poteri ta' applikazzjoni. f'dan il-kuntest, iridu jsiru sforzi serji sabiex jiġi evitat li l-objettivi ta' l-istrateġija l-ġdida ta' Lisbona jiddagħjfu u għalhekk irridu nerġgħu niffukaw fuq miri Ewropej kwantitattivi, b'mod partikolari fl-oqsma ta' l-attivazzjoni, l-edukazzjoni, u t-tagħlim tul il-ħajja, l-impjiet taż-żgħażagħ u l-ugwaljanza bejn is-sessi;

| — | skeda u proċess li jistgħu jiġu kkomunikati b'mod xieraq lill-partijiet kollha kkonċernati, sabiex tiġi żgurata l-parteċipazzjoni massima u jkun hemm biżżejjed ħin għar-risposti, fil-livell Ewropew kif ukoll fil-livell nazzjonali, fl-istadju ta' żvilupp; fuq kollox, f'dan il-kuntest, il-parteċipazzjoni ta' l-imsieħba soċjali, is-soċjetà ċivili u l-KESE mill-aktar fis possibbli fl-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-linji ta' gwida kif ukoll fis-segwitu; |
| --- | --- |

—

skeda u proċess li jistgħu jiġu kkomunikati b'mod xieraq lill-partijiet kollha kkonċernati, sabiex tiġi żgurata l-parteċipazzjoni massima u jkun hemm biżżejjed ħin għar-risposti, fil-livell Ewropew kif ukoll fil-livell nazzjonali, fl-istadju ta' żvilupp; fuq kollox, f'dan il-kuntest, il-parteċipazzjoni ta' l-imsieħba soċjali, is-soċjetà ċivili u l-KESE mill-aktar fis possibbli fl-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-linji ta' gwida kif ukoll fis-segwitu;

| — | titjib fil-ġbir ta' informazzjoni sabiex il-proċess ta' monitoraġġ u ta' evalwazzjoni kemm mill-Istati Membri kif ukoll mill-Kummissjoni jitħaffef; |
| --- | --- |

—

titjib fil-ġbir ta' informazzjoni sabiex il-proċess ta' monitoraġġ u ta' evalwazzjoni kemm mill-Istati Membri kif ukoll mill-Kummissjoni jitħaffef;

| — | il-Programmi Nazzjonali ta' Riforma għandhom jinkludu aktar evidenza konkreta ta' objettivi mfissra, skedi, spejjeż u stimi baġitarji, b'dan il-mod, dawn isiru iktar ambizzjużi u jkun hemm titjib kwalitattiv notevoli fir-rigward ta' ħin, responsabilità, impenn ta' riżorsi u finanzjar li jinkludi objettivi speċifi sabiex jiġu identifikati riżorsi baġitarji adattati għal politika attiva tas-suq tax-xogħol fl-Istati Membri individwali; |
| --- | --- |

—

il-Programmi Nazzjonali ta' Riforma għandhom jinkludu aktar evidenza konkreta ta' objettivi mfissra, skedi, spejjeż u stimi baġitarji, b'dan il-mod, dawn isiru iktar ambizzjużi u jkun hemm titjib kwalitattiv notevoli fir-rigward ta' ħin, responsabilità, impenn ta' riżorsi u finanzjar li jinkludi objettivi speċifi sabiex jiġu identifikati riżorsi baġitarji adattati għal politika attiva tas-suq tax-xogħol fl-Istati Membri individwali;

| — | enfasi akbar fuq l-inklużjoni tal-persuni bi bżonnijiet speċjali b'objettivi speċifiċi u rikonoxximent akbar tal-ħtiġiet tal-politika soċjali; f'dan il-kuntest, irid isir sforz ħafna aktar effettiv sabiex ikun żgurat li l-iżviluppi posittivi fl-oqsma ekonomiċi u ta' l-impjieg jirrinforzaw ukoll l-inklużjoni soċjali fi ħdan l-Istrateġija ta' Lisbona; għal din ir-raġuni, għandu jkun hemm enfażi ikbar fuq l-objettivi soċjali komuni ta' l-Istati Membri ħalli tiġi promossa l-inklużjoni soċjali (per eżempju l-ġlieda kontra l-faqar u l-esklużjoni tan-nies u l-gruppi li l-aktar li huma marġinalizzati) fis-sett il-ġdid tal-linji gwida. |
| --- | --- |

—

enfasi akbar fuq l-inklużjoni tal-persuni bi bżonnijiet speċjali b'objettivi speċifiċi u rikonoxximent akbar tal-ħtiġiet tal-politika soċjali; f'dan il-kuntest, irid isir sforz ħafna aktar effettiv sabiex ikun żgurat li l-iżviluppi posittivi fl-oqsma ekonomiċi u ta' l-impjieg jirrinforzaw ukoll l-inklużjoni soċjali fi ħdan l-Istrateġija ta' Lisbona; għal din ir-raġuni, għandu jkun hemm enfażi ikbar fuq l-objettivi soċjali komuni ta' l-Istati Membri ħalli tiġi promossa l-inklużjoni soċjali (per eżempju l-ġlieda kontra l-faqar u l-esklużjoni tan-nies u l-gruppi li l-aktar li huma marġinalizzati) fis-sett il-ġdid tal-linji gwida.

2.2   L-impjieg taż-żgħażagħ

Il-Kumitat ifakkar fil-ħtieġa li:

| — | miri għal kull Stat Membru sabiex l-għadd ta' żgħażagħ qiegħda jitnaqqas b'ta' l-anqas 50 % fil-perijodu 2006-2010 sabiex tkun ċara li l-ġlieda kontra l-qagħad fost iż-żgħażagħ teħtieġ sforzi akbar mill-partijiet interessati kollha; |
| --- | --- |

—

miri għal kull Stat Membru sabiex l-għadd ta' żgħażagħ qiegħda jitnaqqas b'ta' l-anqas 50 % fil-perijodu 2006-2010 sabiex tkun ċara li l-ġlieda kontra l-qagħad fost iż-żgħażagħ teħtieġ sforzi akbar mill-partijiet interessati kollha;

| — | enfasi akbar fuq l-integrazzjoni taż-żgħażagħ fis-suq tax-xogħol, b'garanzija li jkollhom l-ewwel impjieg li joffri prospetti għall-futur; u, f'dan il-kuntest, l-implimentazzjoni ta' miżuri li jnaqqsu r-riskju li ż-żgħażagħ jibqgħu maqbuda f'impjiegi b'kuntratti qosra u li ma jkunux sikuri; |
| --- | --- |

—

enfasi akbar fuq l-integrazzjoni taż-żgħażagħ fis-suq tax-xogħol, b'garanzija li jkollhom l-ewwel impjieg li joffri prospetti għall-futur; u, f'dan il-kuntest, l-implimentazzjoni ta' miżuri li jnaqqsu r-riskju li ż-żgħażagħ jibqgħu maqbuda f'impjiegi b'kuntratti qosra u li ma jkunux sikuri;

| — | approċċ aktar rigoruż u ffokat fir-rigward tat-taħriġ professjonali sabiex jinbnew mogħdijiet li jwasslu lejn l-impjieg għaż-żgħażagħ, u tat-tagħlim tul il-ħajja sabiex jonqas il-qagħad fost iż-żgħażagħ; l-edukazzjoni u r-relazzjoni tagħha mas-suq modern tax-xogħol hija kwistjoni prinċipali fis-sens li hemm nuqqas ta' kompetenzi bażiċi u intermedjarji u nuqqas ta' koerenza bejn il-kompetenzi u l-kwalifiki fir-rigward tas-suq ta' l-impjiegi. |
| --- | --- |

—

approċċ aktar rigoruż u ffokat fir-rigward tat-taħriġ professjonali sabiex jinbnew mogħdijiet li jwasslu lejn l-impjieg għaż-żgħażagħ, u tat-tagħlim tul il-ħajja sabiex jonqas il-qagħad fost iż-żgħażagħ; l-edukazzjoni u r-relazzjoni tagħha mas-suq modern tax-xogħol hija kwistjoni prinċipali fis-sens li hemm nuqqas ta' kompetenzi bażiċi u intermedjarji u nuqqas ta' koerenza bejn il-kompetenzi u l-kwalifiki fir-rigward tas-suq ta' l-impjiegi.

| — | l-iżvilupp ta' sistemi ta' ħarsien soċjali li jippermettu liż-żgħażagħ ikunu f'pożizzjoni li jagħmlu għażliet li jiddeterminaw il-futur tagħhom stess; f'dan il-kuntest, miżuri li jippromovu l-inklużjoni soċjali taż-żgħażagħ, b'mod partikolari li jikkombattu l-problema ta' żgħażagħ li la huma fl-edukazzjoni u lanqas fit-taħriġ, f'impjieg jew reġistrati bħala qiegħda. |
| --- | --- |

—

l-iżvilupp ta' sistemi ta' ħarsien soċjali li jippermettu liż-żgħażagħ ikunu f'pożizzjoni li jagħmlu għażliet li jiddeterminaw il-futur tagħhom stess; f'dan il-kuntest, miżuri li jippromovu l-inklużjoni soċjali taż-żgħażagħ, b'mod partikolari li jikkombattu l-problema ta' żgħażagħ li la huma fl-edukazzjoni u lanqas fit-taħriġ, f'impjieg jew reġistrati bħala qiegħda.

| — | jitnaqqas it-tluq kmieni mill-iskola b'50 % fil-perijodu 2006-2010 u tinġieb 'il quddiem l-esperjenza tax-xogħol fil-kumpaniji; |
| --- | --- |

—

jitnaqqas it-tluq kmieni mill-iskola b'50 % fil-perijodu 2006-2010 u tinġieb 'il quddiem l-esperjenza tax-xogħol fil-kumpaniji;

| — | l-iżvilupp ta' inċentivi u appoġġ adattati għall-kumpaniji sabiex jimpjegaw iktar żgħażagħ u ħaddiema mdaħħla fl-età li qegħdin jesperjenzaw diffikultajiet partikulari fit-tfittxija ta' l-impjieg. |
| --- | --- |

—

l-iżvilupp ta' inċentivi u appoġġ adattati għall-kumpaniji sabiex jimpjegaw iktar żgħażagħ u ħaddiema mdaħħla fl-età li qegħdin jesperjenzaw diffikultajiet partikulari fit-tfittxija ta' l-impjieg.

| — | tnaqqis tal-perijodu massimu ta' sitt xhur għat-tfittxija ta' l-impjieg/postijiet tat-taħriġ li fi tmiemu ż-żgħażagħ jiġu offruti bidu ġdid (huwa notat li fil-linja gwida 18 dan il-perjodu jonqos għal 4 xhur sa' l-2010); |
| --- | --- |

—

tnaqqis tal-perijodu massimu ta' sitt xhur għat-tfittxija ta' l-impjieg/postijiet tat-taħriġ li fi tmiemu ż-żgħażagħ jiġu offruti bidu ġdid (huwa notat li fil-linja gwida 18 dan il-perjodu jonqos għal 4 xhur sa' l-2010);

| — | il-promozzjoni ta' l-ugwaljanza, l-appoġġ għal nies b'diżabilitajiet u l-integrazzjoni ta' l-immigranti. |
| --- | --- |

—

il-promozzjoni ta' l-ugwaljanza, l-appoġġ għal nies b'diżabilitajiet u l-integrazzjoni ta' l-immigranti.

2.3   L-ugwaljanza bejn is-sessi

Il-Kumitat jisħaq għal darb'oħra li:

| — | prijoritajiet komuni fil-koordinazzjoni tal-politiki ta' l-impjieg huma meħtieġa sabiex tiżdied ir-rata ta' parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol; inter alia, għandu jkun hemm proposti ta' politika konkreti mmirati li jinkoraġġixxu ġenituri li huma waħedhom sabiex jiżviluppaw ħiliet li huma mfittxija fis-suq u li jiffaċilitawlhom l-aċċess għall-impjiegi; |
| --- | --- |

—

prijoritajiet komuni fil-koordinazzjoni tal-politiki ta' l-impjieg huma meħtieġa sabiex tiżdied ir-rata ta' parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol; inter alia, għandu jkun hemm proposti ta' politika konkreti mmirati li jinkoraġġixxu ġenituri li huma waħedhom sabiex jiżviluppaw ħiliet li huma mfittxija fis-suq u li jiffaċilitawlhom l-aċċess għall-impjiegi;

| — | l-imsieħba soċjali għandhom jiġu kkonsultati dwar aspetti oħra li jikkonċernaw l-inklużjoni tal-kriterji tal-ġeneru; |
| --- | --- |

—

l-imsieħba soċjali għandhom jiġu kkonsultati dwar aspetti oħra li jikkonċernaw l-inklużjoni tal-kriterji tal-ġeneru;

| — | gvernijiet nazzjonali, korpijiet nazzjonali għall-ugwaljanza u l-imsieħba soċjali ta' l-Istati Membri kollha għandhom oġġezzjoni serja sabiex jiżguraw li s-sistemi ta' pagi li jimplimentaw ma jwasslux għal-diskriminazzjoni fil-ħlas bejn in-nisa u l-irġiel;f'dan il-kuntest, il-linji gwida ta' l-UE għandhom jirrinfurzaw, kemm fil-livell nazzjonali u tal-kumpaniji, objettivi għall-paga ugwali għall-irġiel u n-nisa permezz ta' indikaturi speċifiċi; bħala konsegwenza, għandhom jiddaħħlu miri sabiex tonqos id-differenza bejn is-sessi fejn jidħol it-taħriġ vokazzjonali u fit-teknoloġija, u jonqsu d-differenzi fil-pagi fil-mument tar-reklutaġġ; |
| --- | --- |

—

gvernijiet nazzjonali, korpijiet nazzjonali għall-ugwaljanza u l-imsieħba soċjali ta' l-Istati Membri kollha għandhom oġġezzjoni serja sabiex jiżguraw li s-sistemi ta' pagi li jimplimentaw ma jwasslux għal-diskriminazzjoni fil-ħlas bejn in-nisa u l-irġiel;f'dan il-kuntest, il-linji gwida ta' l-UE għandhom jirrinfurzaw, kemm fil-livell nazzjonali u tal-kumpaniji, objettivi għall-paga ugwali għall-irġiel u n-nisa permezz ta' indikaturi speċifiċi; bħala konsegwenza, għandhom jiddaħħlu miri sabiex tonqos id-differenza bejn is-sessi fejn jidħol it-taħriġ vokazzjonali u fit-teknoloġija, u jonqsu d-differenzi fil-pagi fil-mument tar-reklutaġġ;

| — | hemm bżonn ta' miżuri sabiex jeliminaw id-diskriminazzjoni eżistenti fis-suq tax-xogħol u l-kawżi strutturali ta' differenzi bejn is-sessi fir-rigward tad-dħul finanzjarju, speċjalment il-promozzjoni ta' miżuri ta' ħarsien soċjali għan-nisa, partikularment permezz ta' mezzi li jnaqqsu x-xogħol għal perjodu qasir, part-time, li ma joffrix sikurezza u sabiex titjieb ir-regolamentazzjoni tax-xogħol part-time (per eżempju l-estensjoni tad-dritt ta' xogħol part-time għall-ġenituri, bid-dritt li jirritornaw għax-xogħol full-time iżjed tard; parteċipazzjoni aħjar fi programmi ta' taħriġ ulterjuri pprovduti fuq il-post tax-xogħol); |
| --- | --- |

—

hemm bżonn ta' miżuri sabiex jeliminaw id-diskriminazzjoni eżistenti fis-suq tax-xogħol u l-kawżi strutturali ta' differenzi bejn is-sessi fir-rigward tad-dħul finanzjarju, speċjalment il-promozzjoni ta' miżuri ta' ħarsien soċjali għan-nisa, partikularment permezz ta' mezzi li jnaqqsu x-xogħol għal perjodu qasir, part-time, li ma joffrix sikurezza u sabiex titjieb ir-regolamentazzjoni tax-xogħol part-time (per eżempju l-estensjoni tad-dritt ta' xogħol part-time għall-ġenituri, bid-dritt li jirritornaw għax-xogħol full-time iżjed tard; parteċipazzjoni aħjar fi programmi ta' taħriġ ulterjuri pprovduti fuq il-post tax-xogħol);

| — | hemm bżonn ta' objettivi ġodda speċifiċi għall-ugwaljanza bejn is-sessi fil-politiki tax-xogħol, b'indikaturi kwalitattivi u kwantitattivi, sabiex jitneħħew l-istereotipi marbutin mal-ġeneru u r-restrizzjonijiet li jiffaċċjaw in-nisa li jibdew karriera f'setturi speċifiċi u li jsiru intraprendituri (4); |
| --- | --- |

—

hemm bżonn ta' objettivi ġodda speċifiċi għall-ugwaljanza bejn is-sessi fil-politiki tax-xogħol, b'indikaturi kwalitattivi u kwantitattivi, sabiex jitneħħew l-istereotipi marbutin mal-ġeneru u r-restrizzjonijiet li jiffaċċjaw in-nisa li jibdew karriera f'setturi speċifiċi u li jsiru intraprendituri (4);

| — | il-kurrikula nazzjonali għandhom jinkludu l-edukazzjoni għall-intraprenditorija fit-tieni u t-tielet livelli, speċjalment fost it-tfajliet, u għandhom jittieħdu miżuri sabiex jiżdied in-numru ta' gradwati nisa fid-dixxiplini xjentifiċi u tekniċi ħalli jindirizzaw id-differenzi fl-impjieg li jeżistu bejn is-sessi f'oqsma tekniċi bħall-inġinerija u s-servizzi marbuta ma' l-ICT; |
| --- | --- |

—

il-kurrikula nazzjonali għandhom jinkludu l-edukazzjoni għall-intraprenditorija fit-tieni u t-tielet livelli, speċjalment fost it-tfajliet, u għandhom jittieħdu miżuri sabiex jiżdied in-numru ta' gradwati nisa fid-dixxiplini xjentifiċi u tekniċi ħalli jindirizzaw id-differenzi fl-impjieg li jeżistu bejn is-sessi f'oqsma tekniċi bħall-inġinerija u s-servizzi marbuta ma' l-ICT;

| — | trid tingħata attenzjoni akbar lill-ugwaljanza ta' bejn is-sessi u l-ħtieġa li jkun hemm bilanċ bejn ix-xogħol u l-familja; f'dan il-kuntest trid tonqos is-segmentazzjoni tas-sessi fis-suq tax-xogħol, speċjalment permezz ta' miżuri effettivi għar-rikonċiljar bejn il-karriera u l-familja (b'mod partikulari l-iżvilupp massiv ta' faċilitajiet għall-kura tat-tfal li jkunu aċċessibbli ħafna u ta' kwalità għolja u forom varji ta' appoġġ għal dawk li għandhom bżonn il-kura u l-familji tagħhom, inklużi faċilitajiet ta' kura li jkunu disponibbli 24 siegħa kuljum). |
| --- | --- |

—

trid tingħata attenzjoni akbar lill-ugwaljanza ta' bejn is-sessi u l-ħtieġa li jkun hemm bilanċ bejn ix-xogħol u l-familja; f'dan il-kuntest trid tonqos is-segmentazzjoni tas-sessi fis-suq tax-xogħol, speċjalment permezz ta' miżuri effettivi għar-rikonċiljar bejn il-karriera u l-familja (b'mod partikulari l-iżvilupp massiv ta' faċilitajiet għall-kura tat-tfal li jkunu aċċessibbli ħafna u ta' kwalità għolja u forom varji ta' appoġġ għal dawk li għandhom bżonn il-kura u l-familji tagħhom, inklużi faċilitajiet ta' kura li jkunu disponibbli 24 siegħa kuljum).

| — | hemm bżonn li jiġi promoss b'mod effettiv il-qsim tal-kompiti bejn il-ġenituri (speċjalment inċentivi għaż-żieda fil-kontribut tal-missier lejn it-trobbija) u li jitneħħew il-miżuri tal-politika tal-familja li jinkoraġġixxu lill-ġenituri li jitilqu s-suq tax-xogħol b'mod permanenti jew għal perjodi twal; il-ġenituri għandhom ikunu jistgħu jmorru lura fis-suq tax-xogħol; konċessjonijiet għall-leave tal-ġenituri m'għandhomx jolqtu d-dħul finanzjarju b'mod negattiv, ifixklu l-avvanz tal-karriera tal-mara jew joħolqu ostakli ġodda għat-tqassim tal-kura tat-tfal bejn il-koppja. |
| --- | --- |

—

hemm bżonn li jiġi promoss b'mod effettiv il-qsim tal-kompiti bejn il-ġenituri (speċjalment inċentivi għaż-żieda fil-kontribut tal-missier lejn it-trobbija) u li jitneħħew il-miżuri tal-politika tal-familja li jinkoraġġixxu lill-ġenituri li jitilqu s-suq tax-xogħol b'mod permanenti jew għal perjodi twal; il-ġenituri għandhom ikunu jistgħu jmorru lura fis-suq tax-xogħol; konċessjonijiet għall-leave tal-ġenituri m'għandhomx jolqtu d-dħul finanzjarju b'mod negattiv, ifixklu l-avvanz tal-karriera tal-mara jew joħolqu ostakli ġodda għat-tqassim tal-kura tat-tfal bejn il-koppja.

2.4   Ħaddiema mdaħħla fl-età, ħaddiema b'diżabbiltà, ħaddiema immigranti

Il-Kumitat kien talab għal:

| — | sforzi akbar li jikkumbattu l-ħafna forom ta' diskriminazzjoni u żvantaġġi li jippersistu fir-rigward ta' età, sess, diżabbiltà jew oriġini etnika, partikularment f'dak li jikkonċerna l-aċċess għall-edukazzjoni, l-aċċess għas-suq tax-xogħol u l-impjieg kontinwu; leġiżlazzjoni eżistenti ta' l-UE u l-implimentazzjoni tagħha għandhom jiġu osservati b'mod adegwat; |
| --- | --- |

—

sforzi akbar li jikkumbattu l-ħafna forom ta' diskriminazzjoni u żvantaġġi li jippersistu fir-rigward ta' età, sess, diżabbiltà jew oriġini etnika, partikularment f'dak li jikkonċerna l-aċċess għall-edukazzjoni, l-aċċess għas-suq tax-xogħol u l-impjieg kontinwu; leġiżlazzjoni eżistenti ta' l-UE u l-implimentazzjoni tagħha għandhom jiġu osservati b'mod adegwat;

| — | aktar attenzjoni fir-rigward ta' l-impatt tal-bidla demografika u l-isfidi li ġġib magħha x-xjuħija tal-ħaddiema; f'dan il-kuntest, iktar investiment fil-kwalità ta' l-impjiegi u l-kundizzjonijiet tax-xogħol li jibbenefikaw ħaddiema mdaħħla fl-età; sabiex il-ħaddiema jsiru iktar kapaċi fiżikament u mentalment li jibqgħu attivi fix-xogħol għal żmien itwal, partikolarment billi ħaddiema aktar imdaħħla fl-età jiġu nkoraġġuti li jipparteċipaw iktar f'taħriġ ulterjuri u billi jonqsu l-pressjonijiet fuq ix-xogħol u billi l-kondizzjonijiet tax-xogħol jiġu adattati (eż. inċentivi għall-iżvilupp tal-protezzjoni tas-saħħa fuq il-post tax-xogħol, it-tnedija ta' programmi azjendali għall-promozzjoni tas-saħħa li jkunu ġeneralment disponibbli, mediċina preventiva u programmi għall-protezzjoni ta' l-impjieg); |
| --- | --- |

—

aktar attenzjoni fir-rigward ta' l-impatt tal-bidla demografika u l-isfidi li ġġib magħha x-xjuħija tal-ħaddiema; f'dan il-kuntest, iktar investiment fil-kwalità ta' l-impjiegi u l-kundizzjonijiet tax-xogħol li jibbenefikaw ħaddiema mdaħħla fl-età; sabiex il-ħaddiema jsiru iktar kapaċi fiżikament u mentalment li jibqgħu attivi fix-xogħol għal żmien itwal, partikolarment billi ħaddiema aktar imdaħħla fl-età jiġu nkoraġġuti li jipparteċipaw iktar f'taħriġ ulterjuri u billi jonqsu l-pressjonijiet fuq ix-xogħol u billi l-kondizzjonijiet tax-xogħol jiġu adattati (eż. inċentivi għall-iżvilupp tal-protezzjoni tas-saħħa fuq il-post tax-xogħol, it-tnedija ta' programmi azjendali għall-promozzjoni tas-saħħa li jkunu ġeneralment disponibbli, mediċina preventiva u programmi għall-protezzjoni ta' l-impjieg);

| — | miżuri li jżidu l-kuxjenza dwar il-ħaddiema li huma mdaħħla fl-età (apprezzament tal-valur ta' l-esperjenza u t-trasferiment tal-ħiliet li nkisbu tul il-ħajja tax-xogħol lil ħaddiema iżgħar) u parir u appoġġ għall-kumpaniji, speċjalment lill-intrapriżi żgħar u ta' daqs medju, fl-ippjanar bil-quddiem tal-persunal u l-iżvilupp ta' tipi ta' organizzazzjoni ta' xogħol li jiffavorixxu lill-ħaddiema ta' età avvanzata. |
| --- | --- |

—

miżuri li jżidu l-kuxjenza dwar il-ħaddiema li huma mdaħħla fl-età (apprezzament tal-valur ta' l-esperjenza u t-trasferiment tal-ħiliet li nkisbu tul il-ħajja tax-xogħol lil ħaddiema iżgħar) u parir u appoġġ għall-kumpaniji, speċjalment lill-intrapriżi żgħar u ta' daqs medju, fl-ippjanar bil-quddiem tal-persunal u l-iżvilupp ta' tipi ta' organizzazzjoni ta' xogħol li jiffavorixxu lill-ħaddiema ta' età avvanzata.

| — | priorità ogħla għal kwistjonijiet marbuta mad-diżabbiltà fil-pjanijiet nazzjonali ta' riforma u parteċipazzjoni akbar ta' l-assoċjazzjonijiet nazzjonali tad-diżabbiltà fit-tfassil ta' pjanijiet ta' riforma; f'dan il-kuntest, il-Kummissjoni ntalbet li tanalizza l-impatt u tesplojta sinerġiji possibbli li x-xogħol flessibbli u l-miżuri ta' sostenn jistgħu joħolqu għaż-żjieda fir-rata ta' l-impjieg tan-nies b'diżabbiltà; |
| --- | --- |

—

priorità ogħla għal kwistjonijiet marbuta mad-diżabbiltà fil-pjanijiet nazzjonali ta' riforma u parteċipazzjoni akbar ta' l-assoċjazzjonijiet nazzjonali tad-diżabbiltà fit-tfassil ta' pjanijiet ta' riforma; f'dan il-kuntest, il-Kummissjoni ntalbet li tanalizza l-impatt u tesplojta sinerġiji possibbli li x-xogħol flessibbli u l-miżuri ta' sostenn jistgħu joħolqu għaż-żjieda fir-rata ta' l-impjieg tan-nies b'diżabbiltà;

| — | tisħiħ u monitoraġġ ta' l-implimentazzjoni tal-politiki ta' l-immigrazzjoni u l-impatt tagħhom fuq l-ippjanar nazzjonali għall-impjiegi.Attenzjoni partikulari għandha tingħata hawnhekk lill-appoġġ individwali ta' (qabel) id-dħul fl-iskola u investiment minn kmieni f'ħiliet relatati mal-lingwi u l-vokazzjonijiet kif ukoll it-tneħħija ta' l-ostakli istituzzjonali li jfixklu l-aċċess għas-suq tax-xogħol fl-Istati Membri u l-prevenzjoni tad-dumping tal-pagi; |
| --- | --- |

—

tisħiħ u monitoraġġ ta' l-implimentazzjoni tal-politiki ta' l-immigrazzjoni u l-impatt tagħhom fuq l-ippjanar nazzjonali għall-impjiegi.Attenzjoni partikulari għandha tingħata hawnhekk lill-appoġġ individwali ta' (qabel) id-dħul fl-iskola u investiment minn kmieni f'ħiliet relatati mal-lingwi u l-vokazzjonijiet kif ukoll it-tneħħija ta' l-ostakli istituzzjonali li jfixklu l-aċċess għas-suq tax-xogħol fl-Istati Membri u l-prevenzjoni tad-dumping tal-pagi;

| — | monitoraġġ u azzjoni sabiex tiġi assigurata ż-żamma ta' bilanċ ta' forza tax-xogħol kompetenti u kwalifikata, neċessarja għas-sostenibbiltà;filwaqt li l-KESE jappoġġja l-mobilità tal-ħaddiema fl-Istati Membri, huwa mħasseb mill-impatt li t-trasferiment ta' ħaddiema kwalifikati u ċ-ċaqliq ta' kompetenzi minn pajjiż ta' l-UE għal ieħor għandhom fuq il-pajjiż ta' oriġini. |
| --- | --- |

—

monitoraġġ u azzjoni sabiex tiġi assigurata ż-żamma ta' bilanċ ta' forza tax-xogħol kompetenti u kwalifikata, neċessarja għas-sostenibbiltà;filwaqt li l-KESE jappoġġja l-mobilità tal-ħaddiema fl-Istati Membri, huwa mħasseb mill-impatt li t-trasferiment ta' ħaddiema kwalifikati u ċ-ċaqliq ta' kompetenzi minn pajjiż ta' l-UE għal ieħor għandhom fuq il-pajjiż ta' oriġini.

2.5   Kwalità ta' l-impjiegi u swieq tax-xogħol transizzjonali

Il-Kumitat ifakkar fil-ħtieġa għal:

| — | miżuri li jtejbu l-kwalità tal-ħajja fuq il-post tax-xogħol u għalhekk li jitwaqqaf indiċi Ewropew li jiddeskrivi l-kwalità tal-ħajja u għandu jinbena fuq kriterji ta' “xogħol ta' kwalità” bbażati fuq ir-riċerka, u għandu jkun miġbur u ppubblikat b'mod regolari. Indiċi bħal dan jista' jintuża sabiex jinxteħet dawl fuq il-bidliet u t-titjib fil-kwalità tal-ħajja fuq il-post tax-xogħol u l-effetti fuq il-produttività; |
| --- | --- |

—

miżuri li jtejbu l-kwalità tal-ħajja fuq il-post tax-xogħol u għalhekk li jitwaqqaf indiċi Ewropew li jiddeskrivi l-kwalità tal-ħajja u għandu jinbena fuq kriterji ta' “xogħol ta' kwalità” bbażati fuq ir-riċerka, u għandu jkun miġbur u ppubblikat b'mod regolari. Indiċi bħal dan jista' jintuża sabiex jinxteħet dawl fuq il-bidliet u t-titjib fil-kwalità tal-ħajja fuq il-post tax-xogħol u l-effetti fuq il-produttività;

| — | żjieda fis-sigurtà ta' l-impjieg u l-prevenzjoni tan-“nassa ta' l-impjieg mingħajr sigurtà”, fost affarijiet oħra billi jiġi żgurat li n-nies qiegħda ma jiġux obbligati jieħdu impjiegi li ma joffru l-ebda sigurtà, billi jkun hemm ġlieda kontra x-xogħol mhux iddikjarat u billi nħarsu kontra l-isfruttar ta' ħaddiema impjegati fuq kuntratti qosra; |
| --- | --- |

—

żjieda fis-sigurtà ta' l-impjieg u l-prevenzjoni tan-“nassa ta' l-impjieg mingħajr sigurtà”, fost affarijiet oħra billi jiġi żgurat li n-nies qiegħda ma jiġux obbligati jieħdu impjiegi li ma joffru l-ebda sigurtà, billi jkun hemm ġlieda kontra x-xogħol mhux iddikjarat u billi nħarsu kontra l-isfruttar ta' ħaddiema impjegati fuq kuntratti qosra;

| — | il-ħarsien tal-ħaddiema mid-diskriminazzjoni; |
| --- | --- |

—

il-ħarsien tal-ħaddiema mid-diskriminazzjoni;

| — | diversi miżuri oħra li jtejbu s-sistemi operattivi tal-ħarsien tas-saħħa, għal objettivi ta' l-impjiegi li jippromovu l-prevenzjoni u l-promozzjoni ta' stili ta' ħajja sani, bil-għan li jonqos il-piż tal-mard, tiżdied il-produttività fix-xogħol, u titwal il-ħajja tax-xogħol; |
| --- | --- |

—

diversi miżuri oħra li jtejbu s-sistemi operattivi tal-ħarsien tas-saħħa, għal objettivi ta' l-impjiegi li jippromovu l-prevenzjoni u l-promozzjoni ta' stili ta' ħajja sani, bil-għan li jonqos il-piż tal-mard, tiżdied il-produttività fix-xogħol, u titwal il-ħajja tax-xogħol;

| — | miżuri li jimmodernizzaw u jtejbu, fejn neċessarju, il-protezzjoni soċjali marbuta ma' forom ta' impjieg li m'humiex konvenzjonali; |
| --- | --- |

—

miżuri li jimmodernizzaw u jtejbu, fejn neċessarju, il-protezzjoni soċjali marbuta ma' forom ta' impjieg li m'humiex konvenzjonali;

| — | tneħħija ta' l-ostakli li jiffaċċjaw il-persuni b'obbligazzjonijiet ta' kura meta (jerġgħu) jidħlu fis-suq u jfittxu li jibqgħu fl-impjieg (u inċentivi għal iktar parteċipazzjoni mill-missirijiet fir-responsabblitajiet ta' kura); |
| --- | --- |

—

tneħħija ta' l-ostakli li jiffaċċjaw il-persuni b'obbligazzjonijiet ta' kura meta (jerġgħu) jidħlu fis-suq u jfittxu li jibqgħu fl-impjieg (u inċentivi għal iktar parteċipazzjoni mill-missirijiet fir-responsabblitajiet ta' kura);

| — | l-iżvilupp ta' swieq tax-xogħol transizzjonali għal gruppi soċjalment esklużi b'inċentivi adattati għall-kumpaniji sabiex jieħdu iktar ħaddiema, b'appoġġ simultanju għall-ħaddiema sabiex jegħlbu l-problemi li huma s-sors ta' l-esklużjoni soċjali tagħhom (jeħtieġ li nilqgħu kontra esplojtazzjoni mhux mixtieqa u distorsjonijiet tal-kompetizzjoni); |
| --- | --- |

—

l-iżvilupp ta' swieq tax-xogħol transizzjonali għal gruppi soċjalment esklużi b'inċentivi adattati għall-kumpaniji sabiex jieħdu iktar ħaddiema, b'appoġġ simultanju għall-ħaddiema sabiex jegħlbu l-problemi li huma s-sors ta' l-esklużjoni soċjali tagħhom (jeħtieġ li nilqgħu kontra esplojtazzjoni mhux mixtieqa u distorsjonijiet tal-kompetizzjoni);

| — | inizjattivi għal impjieg mingħajr qligħ, speċjalment fl-ekonomija soċjali, għandhom rwol partikulari x'jaqdu hawnhekk; proviżjoni għal appoġġ adattat fil-baġits tal-politika ta' l-impjieg. |
| --- | --- |

—

inizjattivi għal impjieg mingħajr qligħ, speċjalment fl-ekonomija soċjali, għandhom rwol partikulari x'jaqdu hawnhekk; proviżjoni għal appoġġ adattat fil-baġits tal-politika ta' l-impjieg.

2.6   Il-Flessigurtà

Il-Kumitat għamel dawn il-proposti li ġejjin:

| — | l-imsieħba soċjali għandhom ikunu protagonisti fi kwalunkwe dibattitu dwar il-flessigurtà u għandu jkollhom rwol privileġġat fil-konsultazzjonijiet tal-Kummissjoni Ewropea u d-definizzjoni tal-kunċett; |
| --- | --- |

—

l-imsieħba soċjali għandhom ikunu protagonisti fi kwalunkwe dibattitu dwar il-flessigurtà u għandu jkollhom rwol privileġġat fil-konsultazzjonijiet tal-Kummissjoni Ewropea u d-definizzjoni tal-kunċett;

| — | it-tisħiħ tas-sistemi tar-relazzjonijiet industrijali fil-livelli Ewropej u nazzjonali huwa essenzjali; l-imsieħba soċjali għandhom jipparteċipaw b'mod attiv, jinnegozjaw, jinfluwenzaw u jieħdu responsabilità għad-definizjoni, il-komponenti u r-riżultati tal-flessigurtà; għalhekk meta l-programmi ta' riforma nazzjonali jkunu qed jiġu vvalutati, għandu jkun hemm diskussjoni dwar kif is-sistemi tad-djalogu soċjali u tal-ftehim kollettiv jistgħu jiġu msaħħa; |
| --- | --- |

—

it-tisħiħ tas-sistemi tar-relazzjonijiet industrijali fil-livelli Ewropej u nazzjonali huwa essenzjali; l-imsieħba soċjali għandhom jipparteċipaw b'mod attiv, jinnegozjaw, jinfluwenzaw u jieħdu responsabilità għad-definizjoni, il-komponenti u r-riżultati tal-flessigurtà; għalhekk meta l-programmi ta' riforma nazzjonali jkunu qed jiġu vvalutati, għandu jkun hemm diskussjoni dwar kif is-sistemi tad-djalogu soċjali u tal-ftehim kollettiv jistgħu jiġu msaħħa;

| — | il-Kummissjoni u l-Istati Membri għandhom jagħtu iktar attenzjoni lill-ugwaljanza bejn is-sessi u lis-solidarjetà interġenerazzjonali fil-kuntest tal-flessigurtà; in-nisa, il-ħaddiema mdaħħla fl-età u ż-żgħażagħ huma ta' sikwit żvantaġġati fis-suq tax-xogħol fir-rigward tal-flessibbiltà u s-sigurtà, u wieħed għandu jfittex li jkun hemm konverġenza 'l fuq għal dawn il-gruppi, flimkien ma' miżuri li huma jekk jista' jkun favorevoli; |
| --- | --- |

—

il-Kummissjoni u l-Istati Membri għandhom jagħtu iktar attenzjoni lill-ugwaljanza bejn is-sessi u lis-solidarjetà interġenerazzjonali fil-kuntest tal-flessigurtà; in-nisa, il-ħaddiema mdaħħla fl-età u ż-żgħażagħ huma ta' sikwit żvantaġġati fis-suq tax-xogħol fir-rigward tal-flessibbiltà u s-sigurtà, u wieħed għandu jfittex li jkun hemm konverġenza 'l fuq għal dawn il-gruppi, flimkien ma' miżuri li huma jekk jista' jkun favorevoli;

| — | l-Istati Membri u l-Kummissjoni għandhom jesploraw it-titjib ta' l-adattabilità permezz tal-flessibilità interna u jagħmluha dimensjoni vijabbli u aċċettabbli tal-flessigurtà; il-flessibbiltà interna tista' taqdi rwol prinċipali fl-avanz tal-produttività, l-innovazzjoni u l-kompetittività, u b'hekk tista' tikkontribwixxi sabiex jintlaħqu l-għanijiet ta' l-istrateġija ta' Lisbona. |
| --- | --- |

—

l-Istati Membri u l-Kummissjoni għandhom jesploraw it-titjib ta' l-adattabilità permezz tal-flessibilità interna u jagħmluha dimensjoni vijabbli u aċċettabbli tal-flessigurtà; il-flessibbiltà interna tista' taqdi rwol prinċipali fl-avanz tal-produttività, l-innovazzjoni u l-kompetittività, u b'hekk tista' tikkontribwixxi sabiex jintlaħqu l-għanijiet ta' l-istrateġija ta' Lisbona.

| — | għandu jiġi segwit bilanċ bejn il-flessibilità tal-ħin tax-xogħol u l-ħarsien tal-ħaddiema; l-aħjar garanzija għal dan huwa permezz ta' regolamenti stabbiliti fin-negozjar kollettiv, skond il-prattiċi nazzjonali; negozjar bħal dan dwar il-flessibilità tal-ħin tax-xogħol jeħtieġ l-appoġġ ta' kuntest sod ta' drittijiet, istituzzjonijiet soċjali li jaħdmu sew u sistemi ta' sigurtà soċjali li huma favur l-impjieg. |
| --- | --- |

—

għandu jiġi segwit bilanċ bejn il-flessibilità tal-ħin tax-xogħol u l-ħarsien tal-ħaddiema; l-aħjar garanzija għal dan huwa permezz ta' regolamenti stabbiliti fin-negozjar kollettiv, skond il-prattiċi nazzjonali; negozjar bħal dan dwar il-flessibilità tal-ħin tax-xogħol jeħtieġ l-appoġġ ta' kuntest sod ta' drittijiet, istituzzjonijiet soċjali li jaħdmu sew u sistemi ta' sigurtà soċjali li huma favur l-impjieg.

2.7   L-investiment, l-innovazzjoni u r-riċerka

Il-Kumitat talab għal:

| — | ambjent makroekonomiku favorevoli, b'enfasi fuq politika ekonomika orjentata lejn it-tkabbir sabiex jingħelbu n-nuqqasijiet ċikliċi persistenti u jinkiseb il-potenzjal sħiħ tal-politiki attivi tas-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

—

ambjent makroekonomiku favorevoli, b'enfasi fuq politika ekonomika orjentata lejn it-tkabbir sabiex jingħelbu n-nuqqasijiet ċikliċi persistenti u jinkiseb il-potenzjal sħiħ tal-politiki attivi tas-suq tax-xogħol.

| — | aktar konsistenza sabiex l-investiment jiġi integrat fir-riċerka, l-iżvilupp u fl-innovazzjoni, kemm sabiex tiġi stimolata l-ekonomija kif ukoll sabiex jiġu żviluppati impjiegi ġodda;f'dan il-kuntest, hemm bżonn li wieħed jinnota li ħafna mill-programmi ta' riforma għadhom ma tantx qed jagħtu kas tal-ħtieġa li jiġu adottati miżuri orjentati lejn it-talba sabiex jistimolaw it-tkabbir u l-impjiegi flimkien mar-riformi strutturali fis-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

—

aktar konsistenza sabiex l-investiment jiġi integrat fir-riċerka, l-iżvilupp u fl-innovazzjoni, kemm sabiex tiġi stimolata l-ekonomija kif ukoll sabiex jiġu żviluppati impjiegi ġodda;f'dan il-kuntest, hemm bżonn li wieħed jinnota li ħafna mill-programmi ta' riforma għadhom ma tantx qed jagħtu kas tal-ħtieġa li jiġu adottati miżuri orjentati lejn it-talba sabiex jistimolaw it-tkabbir u l-impjiegi flimkien mar-riformi strutturali fis-suq tax-xogħol.

| — | żjieda fid-diskrezzjoni baġitarja għal investimenti xierqa fl-infrastruttura fl-Istati Membri; f'dan il-kuntest, il-programmi ta' riforma nazzjonali jistgħu, sa fejn hu possibbli, jiġu mfassla b'tali mod li jirriżultaw fi programm li jkopri l-Ewropa għall-istimulazzjoni ta' l-ekonomija. |
| --- | --- |

—

żjieda fid-diskrezzjoni baġitarja għal investimenti xierqa fl-infrastruttura fl-Istati Membri; f'dan il-kuntest, il-programmi ta' riforma nazzjonali jistgħu, sa fejn hu possibbli, jiġu mfassla b'tali mod li jirriżultaw fi programm li jkopri l-Ewropa għall-istimulazzjoni ta' l-ekonomija.

| — | kundizzjonjiet ta' qafas xierqa li jwasslu kemm għat-talba esterna kif ukoll dik interna sabiex jiġi esplojtat kemm jista' jkun il-potenzjal għat-tkabbir u l-livell massimu ta' impjiegi; f'dan ir-rigward ġie indikat li huma biss xi ftit Stati Membri li jitfgħu biżżejjed enfażi fuq l-istimolazzjoni ta' l-ekonomija fil-programmi ta' riforma tagħhom. |
| --- | --- |

—

kundizzjonjiet ta' qafas xierqa li jwasslu kemm għat-talba esterna kif ukoll dik interna sabiex jiġi esplojtat kemm jista' jkun il-potenzjal għat-tkabbir u l-livell massimu ta' impjiegi; f'dan ir-rigward ġie indikat li huma biss xi ftit Stati Membri li jitfgħu biżżejjed enfażi fuq l-istimolazzjoni ta' l-ekonomija fil-programmi ta' riforma tagħhom.

| — | l-importanza li jkun hemm fondi xierqa fil-livell nazzjonali u Ewropew sabiex jiġu implimentati l-miżuri dwar il-politika ta' l-impjiegi; f'dan ir-rigward, ġie nnotat li d-diskrepanzi bejn il-proposti għall-inizjattivi għall-politika tas-suq tax-xogħol u n-nuqqas ta' fondi baġitarji trid tiġi eliminata f'ħafna pajjiżi. |
| --- | --- |

—

l-importanza li jkun hemm fondi xierqa fil-livell nazzjonali u Ewropew sabiex jiġu implimentati l-miżuri dwar il-politika ta' l-impjiegi; f'dan ir-rigward, ġie nnotat li d-diskrepanzi bejn il-proposti għall-inizjattivi għall-politika tas-suq tax-xogħol u n-nuqqas ta' fondi baġitarji trid tiġi eliminata f'ħafna pajjiżi.

Brussell, il-15 ta' Frar 2008.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Ara l-opinjoni KESE tal-31.5.2005 dwar il-Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar il-linji gwida għall-politiki ta' l-impjieg ta' l-Istati Membri, skond l-Artikolu 128 tat-Trattat tal-KE, rapporteur: is-Sur Malosse (ĠU Ċ 286 tas-17.11.2005).

1

(2)  Dalwaqt ser jiġi ppubblikat ktejjeb bil-proposti tal-KESE. Għall-opinjonijiet tal-KESE dwar l-impjieg u kwistjonijiet relatati, ara http://eesc.europa.eu/sections/soc/index_en.asp.

2

(3)  l-Opinjonjiet li ġejjin qed jiġu kkwotati fis-sinteżi: Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar linji ta' gwida għall-Politika ta' l-Impjiegi ta' l-Istati Membri rapporteur: is-Sinjura O'Neill (ĠU Ċ 168 ta' l-20.7.2007); Opinjoni tal-KESE tat-12.7.2007 dwar L-impjieg tal-kategoriji ta' prijorità (l-Istrateġija ta' Lisbona) rapporteur: is-Sur Greif (ĠU C 256 tas-27.10.2007); Opinjoni tal-KESE tas-26.10.2005 dwar il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill dwar il-politiki Ewropej rigward iż-żgħażagħ — L-Indirizzar tal-problemi taż-żgħażagħ fl-Ewropa — L-implimentazzjoni tal-Patt Ewropew għaż-Żgħażagħ u l-promozzjoni taċ-ċittadinanza attiva; rapporteur: is-Sinjura van Turnhout (ĠU C 28 tat-3.2.2006); Opinjoni tal-KESE tat-13.9.2006 dwar il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill, il-Parlament Ewropew, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u l-Kumitat tar-Reġjuni dwar Il-Pjan ta' rotta għall-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel 2006–2010, rapporteur: is-Sinjura Attard (ĠU C 318.12.2006); Opinjoni tal-KESE tal-11.7.2007 dwar Il-kapaċità għall-impjieg u l-ispirtu intraprenditorjali — ir-rwol tas-soċjetà ċivili u tal-korpi lokali u reġjonali mill-perspettiva tal-ġeneru rapporteur: is-Sur Pariza Castaños (ĠU C 256 tas-27.20.2007); Opinjoni tal-KESE tas-17.1.2007 dwar Opportunitajiet indaqs għal nies b'diżabilità (ma tinsabx bil-Malti) rapporteur: is-Sur Joost (ĠU C 93 tas-27.4.2007); Opinjoni tal-KESE tas-26.9.2007 dwar Il-promozzjoni tal-produttività sostenibbli fuq il-post tax-xogħol fl-Ewropa rapporteur: is-Sinjura Kurki (ĠU C 10 tal-15.1.2008); Opinjoni tal-KESE tal-11.7.2007 dwar il-Flessigurtà (id-dimensjoni tal-flessibilità interna — in-negozjar kollettiv u r-rwol tad-djalogu soċjali bħala strumenti għar-regolamentazzjoni u r-riforma tas-swieq tax-xogħol) rapporteur: is-Sur Janson (ĠU C 256 tas-27.10.2007); Opinjoni tal-KESE dwar il-Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar linji ta' gwida għall-politika ta' l-impjiegi ta' l-Istati Membri (ma tinsabx bil-Malti) rapporteur: is-Sur Greif (ĠU C 195 tat-18.8.2006); opinjoni tal-KESE tat-30.5.2007 dwar il-Proposta għall-Rakkomandazzjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar it-twaqqif ta' Qafas Ewropew għall-Kwalifiki għat-tagħlim tul il-ħajja, rapporteur: Is-sur Rodríguez García –Caro (ĠU C 175 tas-27.7.2007); Opinjoni tal-KESE tas-6.4.2005 dwar il-Proposta għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill u tal-Parlament Ewropew dwar kooperazzjoni Ewropea ulterjuri fl-assigurazzjoni tal-kwalità fl-edukazzjoni għolja, rapporteur: Is-Sur Soares (ĠU C 255 tal-14.10.2005).

3

il-Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar linji ta' gwida għall-Politika ta' l-Impjiegi ta' l-Istati Membri

L-impjieg tal-kategoriji ta' prijorità (l-Istrateġija ta' Lisbona)

il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill dwar il-politiki Ewropej rigward iż-żgħażagħ

L-Indirizzar tal-problemi taż-żgħażagħ fl-Ewropa

L-implimentazzjoni tal-Patt Ewropew għaż-Żgħażagħ u l-promozzjoni taċ-ċittadinanza attiva

il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill, il-Parlament Ewropew, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u l-Kumitat tar-Reġjuni dwar Il-Pjan ta' rotta għall-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel 2006–2010

Il-kapaċità għall-impjieg u l-ispirtu intraprenditorjali

ir-rwol tas-soċjetà ċivili u tal-korpi lokali u reġjonali mill-perspettiva tal-ġeneru

Opportunitajiet indaqs għal nies b'diżabilità

Il-promozzjoni tal-produttività sostenibbli fuq il-post tax-xogħol fl-Ewropa

il-Flessigurtà (id-dimensjoni tal-flessibilità interna

in-negozjar kollettiv u r-rwol tad-djalogu soċjali bħala strumenti għar-regolamentazzjoni u r-riforma tas-swieq tax-xogħol)

il-Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar linji ta' gwida għall-politika ta' l-impjiegi ta' l-Istati Membri

il-Proposta għall-Rakkomandazzjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar it-twaqqif ta' Qafas Ewropew għall-Kwalifiki għat-tagħlim tul il-ħajja

Proposta għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill u tal-Parlament Ewropew dwar kooperazzjoni Ewropea ulterjuri fl-assigurazzjoni tal-kwalità fl-edukazzjoni għolja,

(4)  F'dan il-kuntest ara wkoll l-opinjonijiet li ġejjin: Opinjoni tal-KESE tas-6.7.2006 dwar It-trawwim ta' mentalitajiet intraprenditorjali permezz ta' l-edukazzjoni u t-tagħlim, rapporteur: Is-sinjura Jerneck (ĠU C 309 16.12.2006) (L-opinjoni ma tinstabx bil-Malti) u opinjoni tal-KESE tal-25.10.2007dwar L-ispirtu intraprenditorjali u l-Aġenda ta' Lisbona, rapporteur: Is-sinjura Sharma, ko-rapporteur Is-sinjur Olsson (SOC/267) (L-opinjoni għadha ma ġietx ippubblikata)

4

It-trawwim ta' mentalitajiet intraprenditorjali permezz ta' l-edukazzjoni u t-tagħlim,

dwar L-ispirtu intraprenditorjali u l-Aġenda ta' Lisbona,

---

| 25.6.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 162/96 |
| --- | --- | --- | --- |

25.6.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 162/96

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-integrazzjoni finanzjarja u s-swieq ta' l-ishma (opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2008/C 162/25)

Nhar is-16 ta' Jannar 2007, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b'konformità ma' l-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, li jfassal opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar:

L-integrazzjoni finanzjarja u s-swieq ta' l-ishma

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar l-24 ta' Jannar 2008. Ir-rapporteur kien is-Sur Lehnhoff.

Matul l-442 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet fit-13 u l-14 ta' Frar 2008 (seduta tat-13 ta' Frar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b'103 voti favur, 4 voti kontra u 9 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew jirrakkomanda lill-istituzzjonijiet Ewropej li liċ-ċittadini Ewropej jispjegawlhom iktar minn qatt qabel il-vantaġġi li joffrilhom qafas legali armonizzat għal transazzjonijiet tat-titoli. B'dan il-mod wieħed ikun jista' jilqa' għat-tendenza, li għadha mifruxa ħafna, li l-investituri jillimitaw ruħhom għas-suq domestiku (home bias). |
| --- | --- |

1.1

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew jirrakkomanda lill-istituzzjonijiet Ewropej li liċ-ċittadini Ewropej jispjegawlhom iktar minn qatt qabel il-vantaġġi li joffrilhom qafas legali armonizzat għal transazzjonijiet tat-titoli. B'dan il-mod wieħed ikun jista' jilqa' għat-tendenza, li għadha mifruxa ħafna, li l-investituri jillimitaw ruħhom għas-suq domestiku (home bias).

| 1.2 | Il-Kumitat jirrakkomanda lill-Kummissjoni sabiex, fl-evalwazzjoni ex-post tal-Pjan ta' Azzjoni għas-Servizzi Finanzjarji (PASF) imħabbra fil-White Paper dwar il-politika tas-servizzi finanzjarji (1), tissorvelja b'attenzjoni partikolari jekk il-bosta bidliet li saru fil-bażi tal-leġislazzjoni Ewropea għaċ-ċentri ta' negozju fil-borża u mhux fil-borża humiex qed jappoġġjaw l-integrazzjoni sinifikanti tas-swieq ta' l-ishma Ewropej u jiffaċilitaw l-investiment transkonfinali tal-kapital. |
| --- | --- |

1.2

Il-Kumitat jirrakkomanda lill-Kummissjoni sabiex, fl-evalwazzjoni ex-post tal-Pjan ta' Azzjoni għas-Servizzi Finanzjarji (PASF) imħabbra fil-White Paper dwar il-politika tas-servizzi finanzjarji (1), tissorvelja b'attenzjoni partikolari jekk il-bosta bidliet li saru fil-bażi tal-leġislazzjoni Ewropea għaċ-ċentri ta' negozju fil-borża u mhux fil-borża humiex qed jappoġġjaw l-integrazzjoni sinifikanti tas-swieq ta' l-ishma Ewropej u jiffaċilitaw l-investiment transkonfinali tal-kapital.

| 1.3 | Tinħtieġ fuq kollox analiżi ta' l-impatti tad-Direttiva dwar is-swieq fl-istrumenti finanzjarji (2), id-Direttiva dwar il-prospett (3) u d-Direttiva dwar it-trasparenza (4) bħala partijiet mill-Pjan ta' Azzjoni għas-Servizzi Finanzjarji, kif ukoll ta' l-isforzi li qed isiru bħalissa bil-għan li jiffaċilitaw it-transazzjonijiet transkonfinali tal-clearing u l-ħlas ta' negozji fl-ambitu tat-transazzjonijiet fi ħdan l-istrumenti finanzjarji (l-iktar għall-implimentazzjoni ta' l-impenn li jidħlu għalih b'mod volontarju l-operaturi ta' l-infrastruttura permezz tal-Code of Conduct for Clearing and Settlement u l-isforzi tal-Bank Ċentrali Ewropew favur it-twaqqif ta' pjattaforma unika Ewropea għall-clearing u l-ħlas ta' negozji — Target2/Securities). |
| --- | --- |

1.3

Tinħtieġ fuq kollox analiżi ta' l-impatti tad-Direttiva dwar is-swieq fl-istrumenti finanzjarji (2), id-Direttiva dwar il-prospett (3) u d-Direttiva dwar it-trasparenza (4) bħala partijiet mill-Pjan ta' Azzjoni għas-Servizzi Finanzjarji, kif ukoll ta' l-isforzi li qed isiru bħalissa bil-għan li jiffaċilitaw it-transazzjonijiet transkonfinali tal-clearing u l-ħlas ta' negozji fl-ambitu tat-transazzjonijiet fi ħdan l-istrumenti finanzjarji (l-iktar għall-implimentazzjoni ta' l-impenn li jidħlu għalih b'mod volontarju l-operaturi ta' l-infrastruttura permezz tal-Code of Conduct for Clearing and Settlement u l-isforzi tal-Bank Ċentrali Ewropew favur it-twaqqif ta' pjattaforma unika Ewropea għall-clearing u l-ħlas ta' negozji — Target2/Securities).

| 1.4 | Il-Kumitat jagħraf il-ħtieġa li jinbeda dan il-proċess ta' evalwazzjoni qabel jittieħdu xi passi supplementari jew komplementari bil-għan li jippromovu l-integrazzjoni. Il-KESE se jressaq għadd ta' proposti sabiex l-integrazzjoni tas-swieq ta' l-ishma timxi 'l quddiem jekk huwa jaħseb li dan huwa meħtieġ. |
| --- | --- |

1.4

Il-Kumitat jagħraf il-ħtieġa li jinbeda dan il-proċess ta' evalwazzjoni qabel jittieħdu xi passi supplementari jew komplementari bil-għan li jippromovu l-integrazzjoni. Il-KESE se jressaq għadd ta' proposti sabiex l-integrazzjoni tas-swieq ta' l-ishma timxi 'l quddiem jekk huwa jaħseb li dan huwa meħtieġ.

| 1.5 | Il-komunikazzjoni ta' l-2005 dwar il-politika industrijali (5) tħabbar seba' miżuri orizzontali bl-iskop li jippromovu l-inizjattivi settorjali. Fil-fehma tal-Kumitat, is-swieq finanzjarji effiċjenti u li jistgħu jintlaħqu bi prezz tajjeb minn intrapriżi Ewropej, speċjalment l-intrapriżi ż-żgħar u ta' daqs medju (SMEs), għandhom ikunu inklużi fil-lista ta' miżuri transsettorjali. L-għan tad-Direttiva dwar is-swieq fl-istrumenti finanzjarji (MiFID) huwa li ttejjeb it-tħaddim ta' dawn is-swieq. Però, minħabba l-impatti marbuta mas-swieq finanzjarji, huwa indispensabbli li ssir analiżi tar-rwol li jaqdu dawn is-swieq finanzjarji sabiex isaħħu l-kompetittività Ewropea. Il-Kumitat jiddispjaċih li r-reviżjoni tal-politika industrijali ta' nofs it-terminu (6) ma qajmet l-ebda dibattitu ta' din ix-xorta.
  Għandha tingħata attenzjoni speċjali lil-lokazzjoni tal-borża billi din taqdi rwol ċentrali fl-ekonomija tas-suq. Wieħed għandu jsegwi l-iktar l-attivitajiet tal-fondi ta' emittenti (issuers) sovrani u l-ishma tal-gvern ta' pajjiżi li għadhom kemm ingħataw l-indipendenza jew ta' pajjiżi li għandhom ħafna riżorsi naturali, speċjalment jekk dawn jinvestu immens fis-swieq ta' l-ishma, bħal fil-każ tal-London Stock Exchange fejn il-fondi ta' Dubai u tal-Qatar issa għandhom 48 % tat-titoli. B'mod ġenerali, il-Kummissjoni għandha tikkoopera ma' l-Istati Membri u mar-regolaturi finanzjarji sabiex issaħħaħ it-trasparenza ta' dawn il-fondi, tifhem ir-raġunijiet tagħhom, u tiżgura ruħha li ma jkun hemm l-ebda objettiv politiku warajhom. Fil-prinċipju “l-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni, b'konformità mal-pjan ta' azzjoni tagħha għall-modernizzazzjoni tal-liġi tal-kumpaniji u tal-gvernanza tal-kumpanija, sabiex tippreżenta, mill-iktar fis possibbli, abbozz leġislattiv tagħha mmirat lejn żieda fl-informazzjoni pprovduta mill-investituri istituzzjonali fir-rigward tal-politiki tagħhom dwar l-investiment u l-votazzjoni” (7). |
| --- | --- |

1.5

Il-komunikazzjoni ta' l-2005 dwar il-politika industrijali (5) tħabbar seba' miżuri orizzontali bl-iskop li jippromovu l-inizjattivi settorjali. Fil-fehma tal-Kumitat, is-swieq finanzjarji effiċjenti u li jistgħu jintlaħqu bi prezz tajjeb minn intrapriżi Ewropej, speċjalment l-intrapriżi ż-żgħar u ta' daqs medju (SMEs), għandhom ikunu inklużi fil-lista ta' miżuri transsettorjali. L-għan tad-Direttiva dwar is-swieq fl-istrumenti finanzjarji (MiFID) huwa li ttejjeb it-tħaddim ta' dawn is-swieq. Però, minħabba l-impatti marbuta mas-swieq finanzjarji, huwa indispensabbli li ssir analiżi tar-rwol li jaqdu dawn is-swieq finanzjarji sabiex isaħħu l-kompetittività Ewropea. Il-Kumitat jiddispjaċih li r-reviżjoni tal-politika industrijali ta' nofs it-terminu (6) ma qajmet l-ebda dibattitu ta' din ix-xorta.

Għandha tingħata attenzjoni speċjali lil-lokazzjoni tal-borża billi din taqdi rwol ċentrali fl-ekonomija tas-suq. Wieħed għandu jsegwi l-iktar l-attivitajiet tal-fondi ta' emittenti (issuers) sovrani u l-ishma tal-gvern ta' pajjiżi li għadhom kemm ingħataw l-indipendenza jew ta' pajjiżi li għandhom ħafna riżorsi naturali, speċjalment jekk dawn jinvestu immens fis-swieq ta' l-ishma, bħal fil-każ tal-London Stock Exchange fejn il-fondi ta' Dubai u tal-Qatar issa għandhom 48 % tat-titoli. B'mod ġenerali, il-Kummissjoni għandha tikkoopera ma' l-Istati Membri u mar-regolaturi finanzjarji sabiex issaħħaħ it-trasparenza ta' dawn il-fondi, tifhem ir-raġunijiet tagħhom, u tiżgura ruħha li ma jkun hemm l-ebda objettiv politiku warajhom. Fil-prinċipju “l-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni, b'konformità mal-pjan ta' azzjoni tagħha għall-modernizzazzjoni tal-liġi tal-kumpaniji u tal-gvernanza tal-kumpanija, sabiex tippreżenta, mill-iktar fis possibbli, abbozz leġislattiv tagħha mmirat lejn żieda fl-informazzjoni pprovduta mill-investituri istituzzjonali fir-rigward tal-politiki tagħhom dwar l-investiment u l-votazzjoni” (7).

2.   Argumenti favur l-opinjoni

2.1   L-iskop tat-tħejjija ta' l-opinjoni

| 2.1.1 | L-integrazzjoni finanzjarja hija aspett integrali ta' l-unjoni ekonomika u monetarja. Bl-introduzzjoni ta' l-euro l-integrazzjoni tas-sistema finanzjarja Ewropea saret objettiv importanti. Il-parti l-kbira ta' l-istudji jaqblu li din l-integrazzjoni tħalli impatt pożittiv ċar fuq l-ekonomija Ewropea. |
| --- | --- |

2.1.1

L-integrazzjoni finanzjarja hija aspett integrali ta' l-unjoni ekonomika u monetarja. Bl-introduzzjoni ta' l-euro l-integrazzjoni tas-sistema finanzjarja Ewropea saret objettiv importanti. Il-parti l-kbira ta' l-istudji jaqblu li din l-integrazzjoni tħalli impatt pożittiv ċar fuq l-ekonomija Ewropea.

| 2.1.2 | Fid-dawl tal-vantaġġi konsiderevoli li jista' jkollha l-integrazzjoni finanzjarja Ewropea għall-ekonomija kollha kemm hi, fis-sitwazzjoni attwali, ikkaratterizzata minn integrazzjoni insuffiċjenti ta' bosta setturi tas-suq, tinħass il-ħtieġa ta' impenn mill-partijiet involuti kollha sabiex dan il-proċess javvanza sa ma jitlesta. |
| --- | --- |

2.1.2

Fid-dawl tal-vantaġġi konsiderevoli li jista' jkollha l-integrazzjoni finanzjarja Ewropea għall-ekonomija kollha kemm hi, fis-sitwazzjoni attwali, ikkaratterizzata minn integrazzjoni insuffiċjenti ta' bosta setturi tas-suq, tinħass il-ħtieġa ta' impenn mill-partijiet involuti kollha sabiex dan il-proċess javvanza sa ma jitlesta.

| 2.1.3 | Il-ħolqien ta' swieq finanzjarji integrati, kompetittivi u effiċjenti huwa element essenzjali tas-suq intern u ta' l-objettivi ta' Lisbona, u sabiex ikunu jistgħu jiġu sfruttati bis-sħiħ il-vantaġġi relatati mat-tkabbir u l-impjiegi. |
| --- | --- |

2.1.3

Il-ħolqien ta' swieq finanzjarji integrati, kompetittivi u effiċjenti huwa element essenzjali tas-suq intern u ta' l-objettivi ta' Lisbona, u sabiex ikunu jistgħu jiġu sfruttati bis-sħiħ il-vantaġġi relatati mat-tkabbir u l-impjiegi.

| 2.1.4 | Iċ-ċentri finanzjarji kollha għandhom funzjonijiet importanti li huma essenzjali għall-ekonomija. Billi l-boroż jaqdu rwol importanti fis-swieq finanzjarji nazzjonali, ħafna drabi huma jitpoġġew fl-istess livell ta' l-istituzzjonijiet pubbliċi ta' importanza nazzjonali. Is-settur tal-boroż Ewropew huwa ddominat minn atturi tradizzjonali u ħafna drabi nazzjonali. Minkejja xi inkorporazzjonijiet (mergers) u alleanzi tal-boroż, dan is-suq jibqa' maqsum f'għadd ta' ċentri finanzjarji differenti. Madankollu, il-possibbiltà ta' transazzjonijiet elettroniċi tegħleb il-limitazzjonijiet u l-kunflitti li jirriżultaw minħabba pożizzjoni ġeografika konkreta waħda. |
| --- | --- |

2.1.4

Iċ-ċentri finanzjarji kollha għandhom funzjonijiet importanti li huma essenzjali għall-ekonomija. Billi l-boroż jaqdu rwol importanti fis-swieq finanzjarji nazzjonali, ħafna drabi huma jitpoġġew fl-istess livell ta' l-istituzzjonijiet pubbliċi ta' importanza nazzjonali. Is-settur tal-boroż Ewropew huwa ddominat minn atturi tradizzjonali u ħafna drabi nazzjonali. Minkejja xi inkorporazzjonijiet (mergers) u alleanzi tal-boroż, dan is-suq jibqa' maqsum f'għadd ta' ċentri finanzjarji differenti. Madankollu, il-possibbiltà ta' transazzjonijiet elettroniċi tegħleb il-limitazzjonijiet u l-kunflitti li jirriżultaw minħabba pożizzjoni ġeografika konkreta waħda.

| 2.1.5 | L-integrazzjoni finanzjarja hija l-ewwel u qabel kollox proċess miġjub mis-suq; però titlob ukoll interazzjoni effettiva bejn il-qawwiet tas-suq u l-azzjoni tal-korpi pubbliċi. Barra minn dan, l-awtoritajiet ta' l-Istati Membri jridu jaħdmu b'determinazzjoni kbira biex isaħħu l-proċess ta' integrazzjoni. Dan jinkludi, b'mod partikolari, ir-rieda soda ta' l-awtoritajiet nazzjonali u Ewropej li jistabbilixxu qafas legali u regolatorju bil-għan li jippromovi l-integrazzjoni tas-suq intern u l-istabbiltà finanzjarja. |
| --- | --- |

2.1.5

L-integrazzjoni finanzjarja hija l-ewwel u qabel kollox proċess miġjub mis-suq; però titlob ukoll interazzjoni effettiva bejn il-qawwiet tas-suq u l-azzjoni tal-korpi pubbliċi. Barra minn dan, l-awtoritajiet ta' l-Istati Membri jridu jaħdmu b'determinazzjoni kbira biex isaħħu l-proċess ta' integrazzjoni. Dan jinkludi, b'mod partikolari, ir-rieda soda ta' l-awtoritajiet nazzjonali u Ewropej li jistabbilixxu qafas legali u regolatorju bil-għan li jippromovi l-integrazzjoni tas-suq intern u l-istabbiltà finanzjarja.

| 2.1.6 | L-importanza tas-swieq ta' l-ishma Ewropej bħala sors ta' finanzjament għall-intrapriżi kibret sew matul is-snin, xi kultant b'mod spettakulari. F'dan il-kuntest, bis-saħħa ta' suq ta' l-ishma żviluppat tajjeb jikber l-investiment globali u jonqsu l-ispejjeż. Is-suq ta' l-ishma kapaċi jagħti kontribut qawwi għall-ksib ta' riżorsi esterni oħra. Għaldaqstant, is-settur finanzjarju huwa importanti wkoll għax jassigura l-allokazzjoni tal-fondi li permezz tagħhom is-setturi ekonomiċi l-oħra jkomplu jiżviluppaw. |
| --- | --- |

2.1.6

L-importanza tas-swieq ta' l-ishma Ewropej bħala sors ta' finanzjament għall-intrapriżi kibret sew matul is-snin, xi kultant b'mod spettakulari. F'dan il-kuntest, bis-saħħa ta' suq ta' l-ishma żviluppat tajjeb jikber l-investiment globali u jonqsu l-ispejjeż. Is-suq ta' l-ishma kapaċi jagħti kontribut qawwi għall-ksib ta' riżorsi esterni oħra. Għaldaqstant, is-settur finanzjarju huwa importanti wkoll għax jassigura l-allokazzjoni tal-fondi li permezz tagħhom is-setturi ekonomiċi l-oħra jkomplu jiżviluppaw.

| 2.1.7 | Ir-regolamenti xejn uniformi ta' l-Istati Membri dwar is-swieq finanzjarji huma ta' xkiel. L-inkorporazzjonijiet tal-boroż biss — bħala aspett strateġiku tar-regolamentazzjoni finanzjarja — m'humiex biżżejjed għall-armonizzazzjoni tar-regolamentazzjoni meħtieġa f'dan is-settur. |
| --- | --- |

2.1.7

Ir-regolamenti xejn uniformi ta' l-Istati Membri dwar is-swieq finanzjarji huma ta' xkiel. L-inkorporazzjonijiet tal-boroż biss — bħala aspett strateġiku tar-regolamentazzjoni finanzjarja — m'humiex biżżejjed għall-armonizzazzjoni tar-regolamentazzjoni meħtieġa f'dan is-settur.

| 2.1.8 | Fil-każ tas-swieq tat-titoli, bħas-suq tal-bonds u ta' l-ishma, huwa importanti immens li titkompla l-integrazzjoni ta' l-infrastruttri għas-sistemi ta' clearing u ta' ħlas tat-titoli. L-għadd ta' sistemi ta' clearing u ta' ħlas li m'humiex imsensla flimkien biżżejjed għadu għoli. |
| --- | --- |

2.1.8

Fil-każ tas-swieq tat-titoli, bħas-suq tal-bonds u ta' l-ishma, huwa importanti immens li titkompla l-integrazzjoni ta' l-infrastruttri għas-sistemi ta' clearing u ta' ħlas tat-titoli. L-għadd ta' sistemi ta' clearing u ta' ħlas li m'humiex imsensla flimkien biżżejjed għadu għoli.

| 2.1.9 | Fi żmien meta l-unjoni monetarja qed tiffavorixxi bil-fatti approċċ Ewropew komuni għall-ġestjoni tat-titoli, is-swieq ta' l-ishma kontinentali Ewropej jinsabu f'sitwazzjoni paradossali għax għalkemm it-transazzjonijiet qed isiru b'mod elettroniku xorta waħda jitgħabbew bi spejjeż ta' transazzjoni għoljin. Din il-kontradizzjoni hija kkawżata l-iktar mill-ispejjeż eċċessivi għat-transazzjonijiet transkonfinali. |
| --- | --- |

2.1.9

Fi żmien meta l-unjoni monetarja qed tiffavorixxi bil-fatti approċċ Ewropew komuni għall-ġestjoni tat-titoli, is-swieq ta' l-ishma kontinentali Ewropej jinsabu f'sitwazzjoni paradossali għax għalkemm it-transazzjonijiet qed isiru b'mod elettroniku xorta waħda jitgħabbew bi spejjeż ta' transazzjoni għoljin. Din il-kontradizzjoni hija kkawżata l-iktar mill-ispejjeż eċċessivi għat-transazzjonijiet transkonfinali.

2.2   Kummenti ġenerali — is-swieq ta' l-ishma Ewropej

| 2.2.1 | Bis-saħħa tal-boroż tat-titoli, l-offerta u d-domanda jitlaqqgħu flimkien permezz ta' l-istrumenti finanzjarji (jiġifieri jkollhom funzjoni ta' suq). Fil-borża l-investituri għandhom il-possibbiltà li jixtru jew ibigħu l-istrumenti finanzjarji. Għall-intrapriżi l-boroż huma meħtieġa ħafna sabiex jiksbu l-kapital tagħhom stess jew jissellfu kapital barrani. B'hekk il-boroż, flimkien mas-self mill-banek, huma l-parti ċentrali tal-finanzjament ta' l-intrapriżi. Mingħajr in-negozjar effiċjenti fil-boroż huwa improbabbli ħafna li jinħolqu strumenti finanzjarji ġodda. Il-ħolqien ta' suq ta' l-ishma ġenwin kapaċi joffri lill-intrapriżi possibbiltajiet ġodda ta' finanzjament għall-attività tagħhom permezz tal-ħruġ ta' titoli. Dan jgħodd ukoll u fuq kollox għall-intrapriżi f'pajjiżi fejn, sa issa, is-suq ta' l-ishma ftit li xejn kellu likwidità sabiex il-ħruġ ta' titoli jkun ta' suċċess f'ċerti limiti biss. Barra minn dan, suq ta' l-ishma Ewropew għandu jagħti kontribut sabiex l-investituri ma jibqgħux jinvestu l-iktar fis-suq nazzjonali tagħhom bħalma qed jiġri bħalissa, u li bis-saħħa tiegħu l-investituri jkunu jistgħu jistgħallu mit-tkabbir taż-Żona Ekonomika Ewropea kollha |
| --- | --- |

2.2.1

Bis-saħħa tal-boroż tat-titoli, l-offerta u d-domanda jitlaqqgħu flimkien permezz ta' l-istrumenti finanzjarji (jiġifieri jkollhom funzjoni ta' suq). Fil-borża l-investituri għandhom il-possibbiltà li jixtru jew ibigħu l-istrumenti finanzjarji. Għall-intrapriżi l-boroż huma meħtieġa ħafna sabiex jiksbu l-kapital tagħhom stess jew jissellfu kapital barrani. B'hekk il-boroż, flimkien mas-self mill-banek, huma l-parti ċentrali tal-finanzjament ta' l-intrapriżi. Mingħajr in-negozjar effiċjenti fil-boroż huwa improbabbli ħafna li jinħolqu strumenti finanzjarji ġodda. Il-ħolqien ta' suq ta' l-ishma ġenwin kapaċi joffri lill-intrapriżi possibbiltajiet ġodda ta' finanzjament għall-attività tagħhom permezz tal-ħruġ ta' titoli. Dan jgħodd ukoll u fuq kollox għall-intrapriżi f'pajjiżi fejn, sa issa, is-suq ta' l-ishma ftit li xejn kellu likwidità sabiex il-ħruġ ta' titoli jkun ta' suċċess f'ċerti limiti biss. Barra minn dan, suq ta' l-ishma Ewropew għandu jagħti kontribut sabiex l-investituri ma jibqgħux jinvestu l-iktar fis-suq nazzjonali tagħhom bħalma qed jiġri bħalissa, u li bis-saħħa tiegħu l-investituri jkunu jistgħu jistgħallu mit-tkabbir taż-Żona Ekonomika Ewropea kollha

| 2.2.2 | Madankollu, ta' min jinnota li globalment l-intrapriżi jpoġġu biss parti żgħira mill-investimenti tagħhom (formazzjoni tal-kapital fiss gross) fis-swieq ta' l-ishma. Barra minn dan, lil-ħruġ nett ta' l-ishma qabdu n-niżla fl-Istati Uniti u waqgħu għal kollox fiż-żona ta' l-euro. L-ispjegazzjoni għal dan ma tinsabx fl-għadd ta' intrapriżi kkwotati fil-borża għax dan in-numru ma jinbidilx wisq, iżda jista' jinftiehem fid-dawl tal-fatt li l-intrapriżi qed jerġgħu jixtru lura l-ishma tagħhom stess bl-iskop li jżidu r-redittu tal-kapital — indikatur prinċipali fis-swieq finanzjarji. |
| --- | --- |

2.2.2

Madankollu, ta' min jinnota li globalment l-intrapriżi jpoġġu biss parti żgħira mill-investimenti tagħhom (formazzjoni tal-kapital fiss gross) fis-swieq ta' l-ishma. Barra minn dan, lil-ħruġ nett ta' l-ishma qabdu n-niżla fl-Istati Uniti u waqgħu għal kollox fiż-żona ta' l-euro. L-ispjegazzjoni għal dan ma tinsabx fl-għadd ta' intrapriżi kkwotati fil-borża għax dan in-numru ma jinbidilx wisq, iżda jista' jinftiehem fid-dawl tal-fatt li l-intrapriżi qed jerġgħu jixtru lura l-ishma tagħhom stess bl-iskop li jżidu r-redittu tal-kapital — indikatur prinċipali fis-swieq finanzjarji.

| 2.2.3 | Sabiex il-boroż jaqdu r-rwol pubbliku tagħhom jinħtieġu żewġ fatturi — minn banda, għandhom jgħaddu għal transazzjoni kummerċjali (negozjar) u, mill-banda l-oħra, għandhom jagħmlu skambju bejn l-istrumenti finanzjarji u l-valur monetarju tagħhom (clearing u ħlas) (8). Għalkemm dawn iż-żewġ fatturi flimkien iwasslu għall-attività fil-borża, in-negozjar u l-clearing u l-ħlas jibqgħu operazzjonijiet distinti li fil-fatt isiru fi pjattaformi tekniċi differenti. In-negozjar jiġi organizzat mill-boroż stess, filwaqt li l-clearing u l-ħlas jsir mill-kontrapartijiet ċentrali (CCP) u mill-hekk imsejħa central securities depositories (CSDs). Dawn ta' l-aħħar iservu bħala faċilitajiet ċentrali tat-titoli u jagħmlu t-trasferiment ta' titoli permezz ta' transazzjonijiet fuq il-karta (book-entry) (9). |
| --- | --- |

2.2.3

Sabiex il-boroż jaqdu r-rwol pubbliku tagħhom jinħtieġu żewġ fatturi — minn banda, għandhom jgħaddu għal transazzjoni kummerċjali (negozjar) u, mill-banda l-oħra, għandhom jagħmlu skambju bejn l-istrumenti finanzjarji u l-valur monetarju tagħhom (clearing u ħlas) (8). Għalkemm dawn iż-żewġ fatturi flimkien iwasslu għall-attività fil-borża, in-negozjar u l-clearing u l-ħlas jibqgħu operazzjonijiet distinti li fil-fatt isiru fi pjattaformi tekniċi differenti. In-negozjar jiġi organizzat mill-boroż stess, filwaqt li l-clearing u l-ħlas jsir mill-kontrapartijiet ċentrali (CCP) u mill-hekk imsejħa central securities depositories (CSDs). Dawn ta' l-aħħar iservu bħala faċilitajiet ċentrali tat-titoli u jagħmlu t-trasferiment ta' titoli permezz ta' transazzjonijiet fuq il-karta (book-entry) (9).

| 2.2.4 | F'kull Stat Membru teżisti mill-inqas borża tat-titoli waħda (10). Barra minn hekk jeżistu sistemi multilaterali tan-negozjar (MTF) li bħall-boroż ilaqqgħu l-ordnijiet ta' xiri u ta' bejgħ permezz ta' l-istrumenti finanzjarji u internalizzaturi (“internalisers”) li jiffirmaw kuntratti direttament mal-klijenti tagħhom. Il-clearing u l-ħlas jitwettqu l-iktar mis-CSDs nazzjonali li għandhom il-monopolju ta' ċerti servizzi fil-pajjiż rispettiv tagħhom. |
| --- | --- |

2.2.4

F'kull Stat Membru teżisti mill-inqas borża tat-titoli waħda (10). Barra minn hekk jeżistu sistemi multilaterali tan-negozjar (MTF) li bħall-boroż ilaqqgħu l-ordnijiet ta' xiri u ta' bejgħ permezz ta' l-istrumenti finanzjarji u internalizzaturi (“internalisers”) li jiffirmaw kuntratti direttament mal-klijenti tagħhom. Il-clearing u l-ħlas jitwettqu l-iktar mis-CSDs nazzjonali li għandhom il-monopolju ta' ċerti servizzi fil-pajjiż rispettiv tagħhom.

| 2.2.5 | Id-diversità taċ-ċentri ta' negozju m'għandhiex tinftiehem bħala żvantaġġ għas-suq tal-kapital Ewropew. Għall-kuntrarju, skond ir-regoli ta' l-ekonomija tas-suq, il-kompetizzjoni effettiva bejn iċ-ċentri ta' negozju għandha ssarraf fi tnaqqis fl-ispejjeż tat-transazzjonijiet għall-investituri. Għaldaqshekk huwa xieraq li d-Direttiva dwar is-swieq ta' l-istrumenti finanzjarji (MiFID) (11) timmira lejn it-tisħiħ tal-kompetizzjoni bejn iċ-ċentri ta' negozju (12). |
| --- | --- |

2.2.5

Id-diversità taċ-ċentri ta' negozju m'għandhiex tinftiehem bħala żvantaġġ għas-suq tal-kapital Ewropew. Għall-kuntrarju, skond ir-regoli ta' l-ekonomija tas-suq, il-kompetizzjoni effettiva bejn iċ-ċentri ta' negozju għandha ssarraf fi tnaqqis fl-ispejjeż tat-transazzjonijiet għall-investituri. Għaldaqshekk huwa xieraq li d-Direttiva dwar is-swieq ta' l-istrumenti finanzjarji (MiFID) (11) timmira lejn it-tisħiħ tal-kompetizzjoni bejn iċ-ċentri ta' negozju (12).

| 2.2.6 | Madankollu, il-kompetizzjoni bejn iċ-ċentri ta' negozju tiffunzjona biss jekk il-boroż Ewropej ikunu verament f'sitwazzjoni li jistgħu jikkompetu ma' xulxin. Sa issa wieħed mill-ostakli għall-kompetizzjoni kien l-hekk imsejħa concentration rule li kienet teżisti f'ħafna Stati Membri u li biha l-ordnijiet kollha kienu jiġu ttrasferiti fi swieq regolati, li normalment kienu jkunu l-boroż lokali. Id-Direttiva MiFID neħħiet il-possibbiltà ta' regolamenti nazzjonali bħal dan. Peress li l-boroż dejjem operaw f'kuntest esklussivament nazzjonali, l-għażla limitata ta' strumenti finanzjarji negozjabbli nazzjonali li jistgħu joffru l-boroż għadha ta' xkiel għall-kompetizzjoni fl-Ewropa. Jekk, per eżempju, borża Ġermaniża ma tkunx tista' tinnegozja strumenti finanzjarji Franċiżi, allura ma jistax ikun hemm il-kompetizzjoni. |
| --- | --- |

2.2.6

Madankollu, il-kompetizzjoni bejn iċ-ċentri ta' negozju tiffunzjona biss jekk il-boroż Ewropej ikunu verament f'sitwazzjoni li jistgħu jikkompetu ma' xulxin. Sa issa wieħed mill-ostakli għall-kompetizzjoni kien l-hekk imsejħa concentration rule li kienet teżisti f'ħafna Stati Membri u li biha l-ordnijiet kollha kienu jiġu ttrasferiti fi swieq regolati, li normalment kienu jkunu l-boroż lokali. Id-Direttiva MiFID neħħiet il-possibbiltà ta' regolamenti nazzjonali bħal dan. Peress li l-boroż dejjem operaw f'kuntest esklussivament nazzjonali, l-għażla limitata ta' strumenti finanzjarji negozjabbli nazzjonali li jistgħu joffru l-boroż għadha ta' xkiel għall-kompetizzjoni fl-Ewropa. Jekk, per eżempju, borża Ġermaniża ma tkunx tista' tinnegozja strumenti finanzjarji Franċiżi, allura ma jistax ikun hemm il-kompetizzjoni.

| 2.2.7 | Madankollu, minn ħarsa lejn l-istrumenti finanzjarji nnegozjati fil-boroż Ewropej il-kbar joħroġ fid-dieher li minkejja l-eventwalità ta' xi ostakli legali, fil-fatt ma jeżisti l-ebda ostaklu għall-kompetizzjoni bejn iċ-ċentri ta' negozju. B'hekk fil-boroż Ġermaniżi jiġu nnegozjati 'l fuq minn 13 000 strument finanzjarju barrani (13). Għalkemm mhux il-boroż kollha joffru ċifri komparabbli, dan l-eżempju juri biċ-ċar li jeżistu l-kundizzjonijiet għall-kompetizzjoni effiċjenti bejn iċ-ċentri ta' negozju. Bl-implimentazzjoni tal-pjan ta' azzjoni għas-servizzi finanzjarji (FSAP) tonqos ir-rilevanza ta' l-ostakli legali li jista' jkun hemm fil-livell nazzjonali. B'hekk id-Direttiva dwar il-prospett se twassal għall-kummerċjalizzazzjoni ta' l-istrumenti finanzjarji billi tippubblika prospett wieħed. Il-MiFID ma tarmonizzax biss il-ħtiġijiet għall-protezzjoni ta' l-investituri, iżda wkoll ir-regolamenti għall-funzjonament u n-negozjar fil-boroż u fiċ-ċentri ta' negozju barra l-borża. Fl-aħħarnett, id-Direttiva dwar it-trasparenza se tarmonizza wkoll l-informazzjoni dwar is-swieq tal-kapital. Minn issa 'l quddiem se tkun ir-responsabbiltà ta' l-istituzzjonijiet Ewropej li tanalizza l-impatti konkreti tal-qafas regolatorju l-ġdid u jekk ikun hemm bżonn li tilqa' għall-konsegwenzi negattivi. Hawnhekk l-objettivi ta' l-FSAP, b'mod partikolari l-organizzazzjoni transkonfinali tas-swieq finanzjarji, se jitqiesu bħala l-parametru bażiku. |
| --- | --- |

2.2.7

Madankollu, minn ħarsa lejn l-istrumenti finanzjarji nnegozjati fil-boroż Ewropej il-kbar joħroġ fid-dieher li minkejja l-eventwalità ta' xi ostakli legali, fil-fatt ma jeżisti l-ebda ostaklu għall-kompetizzjoni bejn iċ-ċentri ta' negozju. B'hekk fil-boroż Ġermaniżi jiġu nnegozjati 'l fuq minn 13 000 strument finanzjarju barrani (13). Għalkemm mhux il-boroż kollha joffru ċifri komparabbli, dan l-eżempju juri biċ-ċar li jeżistu l-kundizzjonijiet għall-kompetizzjoni effiċjenti bejn iċ-ċentri ta' negozju. Bl-implimentazzjoni tal-pjan ta' azzjoni għas-servizzi finanzjarji (FSAP) tonqos ir-rilevanza ta' l-ostakli legali li jista' jkun hemm fil-livell nazzjonali. B'hekk id-Direttiva dwar il-prospett se twassal għall-kummerċjalizzazzjoni ta' l-istrumenti finanzjarji billi tippubblika prospett wieħed. Il-MiFID ma tarmonizzax biss il-ħtiġijiet għall-protezzjoni ta' l-investituri, iżda wkoll ir-regolamenti għall-funzjonament u n-negozjar fil-boroż u fiċ-ċentri ta' negozju barra l-borża. Fl-aħħarnett, id-Direttiva dwar it-trasparenza se tarmonizza wkoll l-informazzjoni dwar is-swieq tal-kapital. Minn issa 'l quddiem se tkun ir-responsabbiltà ta' l-istituzzjonijiet Ewropej li tanalizza l-impatti konkreti tal-qafas regolatorju l-ġdid u jekk ikun hemm bżonn li tilqa' għall-konsegwenzi negattivi. Hawnhekk l-objettivi ta' l-FSAP, b'mod partikolari l-organizzazzjoni transkonfinali tas-swieq finanzjarji, se jitqiesu bħala l-parametru bażiku.

| 2.2.8 | Jibqa' d-dubju dwar jekk il-kompetizzjoni bejn il-boroż tikkawżax xi riskji għall-kwalità tal-mekkaniżmi għall-iffissar tal-prezzijiet (u b'hekk għall-funzjoni pubblika tal-boroż), u dwar il-possibbiltà li dawn ir-riskji jiġu evitati permezz tal-promozzjoni qawwija tal-konsolidazzjoni. Ma' l-ewwel daqqa ta' għajn jidher li dan huwa possibbli permezz tat-tqassim tal-likwidità f'diversi ċentri ta' negozju. Madankollu, id-diversità fiċ-ċentri ta' negozju Ewropej mhux bilfors tfisser nuqqas fil-kwalità ta' l-iffissar tal-prezzijiet. Hawnhekk il-mekkaniżmi tan-negozjar, bħan-negozjar bl-arbitrage, jaqdu rwol ta' kumpens, u barra minn dan, mill-1 ta' Novembru 2007, qabel u wara in-negozjar iċ-ċentri ta' negozju jridu jissodisfaw għadd ta' kundizzjonijiet stretti u armonizzati dwar it-trasparenza (Artikolu 27 et seq. tad-Direttiva MiFID). Bil-għajnuna ta' dan wieħed ikun jista' jqabbel il-prezzijiet fiċ-ċentri ta' negozju differenti u jilqa' għall-frammentazzjoni msemmija iktar 'il fuq. Mill-ġudizzju li jista' jsir ftit wara l-implimentazzjoni tal-MiFID fl-Istati Membri jidher li dan l-approċċ qed jagħti l-frott. Il-flussi ta' data li ġejjin minn transazzjonijiet barra l-borża qed jiġu ppubblikati, per eżempju, minn Project Boat (konsorzju ta' disa' banek ta' investiment), u kkonsolidati mad-data tal-boroż u l-MTF minn fornituri ta' l-informazzjoni finanzjarja kbar. B'dan il-mod ikun iggarantit li l-prezzijiet iffissati fid-diversi ċentri ta' negozju jinfluwenzaw lil xulxin. Għaldaqstant m'hemmx bżonn il-konsolidazzjonijiet fil-livell tal-proprjetarji tal-boroż għaż-żieda fil-likwidità. |
| --- | --- |

2.2.8

Jibqa' d-dubju dwar jekk il-kompetizzjoni bejn il-boroż tikkawżax xi riskji għall-kwalità tal-mekkaniżmi għall-iffissar tal-prezzijiet (u b'hekk għall-funzjoni pubblika tal-boroż), u dwar il-possibbiltà li dawn ir-riskji jiġu evitati permezz tal-promozzjoni qawwija tal-konsolidazzjoni. Ma' l-ewwel daqqa ta' għajn jidher li dan huwa possibbli permezz tat-tqassim tal-likwidità f'diversi ċentri ta' negozju. Madankollu, id-diversità fiċ-ċentri ta' negozju Ewropej mhux bilfors tfisser nuqqas fil-kwalità ta' l-iffissar tal-prezzijiet. Hawnhekk il-mekkaniżmi tan-negozjar, bħan-negozjar bl-arbitrage, jaqdu rwol ta' kumpens, u barra minn dan, mill-1 ta' Novembru 2007, qabel u wara in-negozjar iċ-ċentri ta' negozju jridu jissodisfaw għadd ta' kundizzjonijiet stretti u armonizzati dwar it-trasparenza (Artikolu 27 et seq. tad-Direttiva MiFID). Bil-għajnuna ta' dan wieħed ikun jista' jqabbel il-prezzijiet fiċ-ċentri ta' negozju differenti u jilqa' għall-frammentazzjoni msemmija iktar 'il fuq. Mill-ġudizzju li jista' jsir ftit wara l-implimentazzjoni tal-MiFID fl-Istati Membri jidher li dan l-approċċ qed jagħti l-frott. Il-flussi ta' data li ġejjin minn transazzjonijiet barra l-borża qed jiġu ppubblikati, per eżempju, minn Project Boat (konsorzju ta' disa' banek ta' investiment), u kkonsolidati mad-data tal-boroż u l-MTF minn fornituri ta' l-informazzjoni finanzjarja kbar. B'dan il-mod ikun iggarantit li l-prezzijiet iffissati fid-diversi ċentri ta' negozju jinfluwenzaw lil xulxin. Għaldaqstant m'hemmx bżonn il-konsolidazzjonijiet fil-livell tal-proprjetarji tal-boroż għaż-żieda fil-likwidità.

| 2.2.9 | Bħalma enfasizza wkoll il-Kummissarju McCreevy, id-deċiżjoni li tawtorizza jew li żżomm l-inkorporazzjonijiet jew l-akkwisti hija deċiżjoni purament ekonomika f'idejn l-operaturi tal-borża, u għalhekk għandha tkun ibbażata strettament fuq is-suq. Minn lenti politika huwa determinanti biss li wieħed ikun jaf jekk hemmx ostakli legali għall-inkorporazzjonijiet u l-akkwisti, u f'dak il-każ jekk dawn l-ostakli jistgħux jingħelbu. |
| --- | --- |

2.2.9

Bħalma enfasizza wkoll il-Kummissarju McCreevy, id-deċiżjoni li tawtorizza jew li żżomm l-inkorporazzjonijiet jew l-akkwisti hija deċiżjoni purament ekonomika f'idejn l-operaturi tal-borża, u għalhekk għandha tkun ibbażata strettament fuq is-suq. Minn lenti politika huwa determinanti biss li wieħed ikun jaf jekk hemmx ostakli legali għall-inkorporazzjonijiet u l-akkwisti, u f'dak il-każ jekk dawn l-ostakli jistgħux jingħelbu.

| 2.2.10 | Għaldaqstant, l-inkorporazzjonijiet jew l-akkwisti bejn l-operaturi ta' sistemi tan-negozjar ma jħabbtu wiċċhom ma' l-ebda ostaklu legali differenti minn dawk ta' inkorporazzjonijiet u akkwisti oħra li jsiru b'konformità mal-liġi tal-kumpaniji. L-eżempji attwali, bħall-akkwist ippjanat tal-Borsa Italiana mil-London Stock Exchange u l-inkorporazzjoni tan-New York Stock Exchange u l-Euronext, juru dan saħansitra lil hinn mill-qafas legali Ewropew. |
| --- | --- |

2.2.10

Għaldaqstant, l-inkorporazzjonijiet jew l-akkwisti bejn l-operaturi ta' sistemi tan-negozjar ma jħabbtu wiċċhom ma' l-ebda ostaklu legali differenti minn dawk ta' inkorporazzjonijiet u akkwisti oħra li jsiru b'konformità mal-liġi tal-kumpaniji. L-eżempji attwali, bħall-akkwist ippjanat tal-Borsa Italiana mil-London Stock Exchange u l-inkorporazzjoni tan-New York Stock Exchange u l-Euronext, juru dan saħansitra lil hinn mill-qafas legali Ewropew.

| 2.2.11 | Però t-twaqqif ta' pjattaforma komuni pan-Ewropea għan-negozjar jista' jikkawża xi problemi legali partikolari. L-ostakli li qed jissemmew jinkludu d-differenzi fil-kundizzjonijiet tal-kwotazzjoni tal-prezzijiet, fil-prattiki tan-negozjar, fid-dispożizzjonijiet fiskali u fir-regoli tal-kontabilità (14). Wara l-adozzjoni tal-MiFID u d-Direttiva dwar il-prospett għadha ma saret l-ebda analiżi bir-reqqa tar-rilevanza ta' dawn l-ostakli. Iżda ma jidhirx li dawn l-ostakli huma daqstant kbar li fil-prattika ma jistgħux jingħelbu, kif jixhdu s-suċċess ta' l-inkorporazzjoni tal-boroż ta' Amsterdam, Brussell, Pariġi u Lisbona fi ħdan il-Euronext, u l-inkorporazzjoni tal-boroż Baltiċi u Nordiċi fl-OMX Nordic. Barra minn dan, ftit wara l-adozzjoni tad-Direttiva dwar is-swieq ta' l-istrumenti finanzjarji diġà qed jidher li fil-futur il-boroż se jħabbtu wiċċhom ma' iktar kompetizzjoni intensiva li tkun ġejja mis-sistemi ta' negozjar multilaterali li bis-saħħa ta' passaport Ewropew se jkunu jistgħu joperaw fl-Istati Membri kollha. Xi eżempji huma l-inizjattiva bl-isem Turqoise li nedew seba' banek ta' investiment, u l-pjattaforma Chi-X li nediet Chi-X Europe Limited f'Marzu 2007, f'Londra. Fid-dawl ta' dan, l-integrazzjoni msaħħa tas-swieq ta' l-ishma Ewropej mhux biss qed tara xaqq ta' tama iżda mistennija titnieda fil-futur qrib (15). |
| --- | --- |

2.2.11

Però t-twaqqif ta' pjattaforma komuni pan-Ewropea għan-negozjar jista' jikkawża xi problemi legali partikolari. L-ostakli li qed jissemmew jinkludu d-differenzi fil-kundizzjonijiet tal-kwotazzjoni tal-prezzijiet, fil-prattiki tan-negozjar, fid-dispożizzjonijiet fiskali u fir-regoli tal-kontabilità (14). Wara l-adozzjoni tal-MiFID u d-Direttiva dwar il-prospett għadha ma saret l-ebda analiżi bir-reqqa tar-rilevanza ta' dawn l-ostakli. Iżda ma jidhirx li dawn l-ostakli huma daqstant kbar li fil-prattika ma jistgħux jingħelbu, kif jixhdu s-suċċess ta' l-inkorporazzjoni tal-boroż ta' Amsterdam, Brussell, Pariġi u Lisbona fi ħdan il-Euronext, u l-inkorporazzjoni tal-boroż Baltiċi u Nordiċi fl-OMX Nordic. Barra minn dan, ftit wara l-adozzjoni tad-Direttiva dwar is-swieq ta' l-istrumenti finanzjarji diġà qed jidher li fil-futur il-boroż se jħabbtu wiċċhom ma' iktar kompetizzjoni intensiva li tkun ġejja mis-sistemi ta' negozjar multilaterali li bis-saħħa ta' passaport Ewropew se jkunu jistgħu joperaw fl-Istati Membri kollha. Xi eżempji huma l-inizjattiva bl-isem Turqoise li nedew seba' banek ta' investiment, u l-pjattaforma Chi-X li nediet Chi-X Europe Limited f'Marzu 2007, f'Londra. Fid-dawl ta' dan, l-integrazzjoni msaħħa tas-swieq ta' l-ishma Ewropej mhux biss qed tara xaqq ta' tama iżda mistennija titnieda fil-futur qrib (15).

| 2.2.12 | Madankollu, il-promozzjoni ta' l-integrazzjoni tas-swieq ta' l-ishma m'għandhiex tinftiehem bħala talba biex iċ-ċentri ta' negozju u ta' ħlas ikunu kkonċentrati fi pjattaforma kummerċjali pan-Ewropea waħda. Ma rridux ninsew li kemm il-pjattaformi tan-negozjar barra l-borża (off-exchange) l-ġodda kif ukoll il-boroż stabbiliti huma intrapriżi bil-għan li jagħmlu l-profitt, u li l-monopolizzazzjoni twassal għal kundizzjonijiet eħżen għall-emittenti u l-investituri (16). |
| --- | --- |

2.2.12

Madankollu, il-promozzjoni ta' l-integrazzjoni tas-swieq ta' l-ishma m'għandhiex tinftiehem bħala talba biex iċ-ċentri ta' negozju u ta' ħlas ikunu kkonċentrati fi pjattaforma kummerċjali pan-Ewropea waħda. Ma rridux ninsew li kemm il-pjattaformi tan-negozjar barra l-borża (off-exchange) l-ġodda kif ukoll il-boroż stabbiliti huma intrapriżi bil-għan li jagħmlu l-profitt, u li l-monopolizzazzjoni twassal għal kundizzjonijiet eħżen għall-emittenti u l-investituri (16).

| 2.2.13 | Il-Kumitat jirrakkomanda lill-istituzzjonijiet Ewropej sabiex, jekk il-konċentrazzjoni tal-boroż tkun se xxekkel mhux ftit l-aċċess ta' l-intrapriżi reġjonali ż-żgħar u ta' daqs medju, jaħsbu f'soluzzjonijiet alternattivi għall-promozzjoni ta' l-integrazzjoni permezz tal-kompetizzjoni. Ma ninsewx ukoll li ħafna drabi huwa ħafna iktar faċli għall-intrapriżi ż-żgħar u ta' daqs medju li jirnexxilhom jidħlu f'borża reġjonali milli fil-boroż il-kbar Ewropej billi bil-għajnuna ta' relazzjonijiet stretti mibnija fil-livell lokali, permezz ta' borża reġjonali, wieħed ikun jista' jagħmel kuntatt dirett ma' l-investituri reġjonali. Ta' min wieħed jevalwa bir-reqqa l-iżviluppi li kapaċi jkun hemm u jiddetermina jekk l-aċċess għall-boroż huwiex iktar diffiċli għall-intrapriżi ż-żgħar u ta' daqs medju. Jekk dan ikun il-każ, is-soluzzjoni tista' tkun li jitwaqqfu borża waħda jew iktar, li ma jkunux pubbliċi, bil-għan speċifiku li jħarsu l-interessi ta' l-intrapriżi ż-żgħar u ta' daqs medju. |
| --- | --- |

2.2.13

Il-Kumitat jirrakkomanda lill-istituzzjonijiet Ewropej sabiex, jekk il-konċentrazzjoni tal-boroż tkun se xxekkel mhux ftit l-aċċess ta' l-intrapriżi reġjonali ż-żgħar u ta' daqs medju, jaħsbu f'soluzzjonijiet alternattivi għall-promozzjoni ta' l-integrazzjoni permezz tal-kompetizzjoni. Ma ninsewx ukoll li ħafna drabi huwa ħafna iktar faċli għall-intrapriżi ż-żgħar u ta' daqs medju li jirnexxilhom jidħlu f'borża reġjonali milli fil-boroż il-kbar Ewropej billi bil-għajnuna ta' relazzjonijiet stretti mibnija fil-livell lokali, permezz ta' borża reġjonali, wieħed ikun jista' jagħmel kuntatt dirett ma' l-investituri reġjonali. Ta' min wieħed jevalwa bir-reqqa l-iżviluppi li kapaċi jkun hemm u jiddetermina jekk l-aċċess għall-boroż huwiex iktar diffiċli għall-intrapriżi ż-żgħar u ta' daqs medju. Jekk dan ikun il-każ, is-soluzzjoni tista' tkun li jitwaqqfu borża waħda jew iktar, li ma jkunux pubbliċi, bil-għan speċifiku li jħarsu l-interessi ta' l-intrapriżi ż-żgħar u ta' daqs medju.

3.   Kummenti speċifiċi — il-clearing u l-ħlas fil-boroż ta' l-ishma

| 3.1 | Madankollu, l-ikbar ostaklu għal sistema Ewropea tal-borża iktar effiċjenti ma jinsabx fit-tendenza reġjonali tradizzjonali tal-boroż, iżda fid-diversi sistemi tal-clearing u l-ħlas madwar l-Ewropa. Il-biċċa l-kbira ta' dawn is-sistemi huma maqsumin bejn il-pajjiżi, u dan ixekkel il-clearing u l-ħlas ta' transazzjonijiet transkonfinali fil-borża, minbarra li jżid ukoll l-ispejjeż tagħhom. (Però s-sistemi ta' likwidazzjoni għal transazzjonijiet ta' titoli purament nazzjonali joffru soluzzjonijiet effiċjenti u rħas u l-ebda konsolidazzjoni m'għandha tirrovinahom.) Diġà tnedew għadd ta' inizjattivi importanti biex tingħeleb din il-frammentazzjoni u biex jiġu organizzati b'mod iktar effiċjenti l-istrutturi ta' clearing u ħlas Ewropej. |
| --- | --- |

3.1

Madankollu, l-ikbar ostaklu għal sistema Ewropea tal-borża iktar effiċjenti ma jinsabx fit-tendenza reġjonali tradizzjonali tal-boroż, iżda fid-diversi sistemi tal-clearing u l-ħlas madwar l-Ewropa. Il-biċċa l-kbira ta' dawn is-sistemi huma maqsumin bejn il-pajjiżi, u dan ixekkel il-clearing u l-ħlas ta' transazzjonijiet transkonfinali fil-borża, minbarra li jżid ukoll l-ispejjeż tagħhom. (Però s-sistemi ta' likwidazzjoni għal transazzjonijiet ta' titoli purament nazzjonali joffru soluzzjonijiet effiċjenti u rħas u l-ebda konsolidazzjoni m'għandha tirrovinahom.) Diġà tnedew għadd ta' inizjattivi importanti biex tingħeleb din il-frammentazzjoni u biex jiġu organizzati b'mod iktar effiċjenti l-istrutturi ta' clearing u ħlas Ewropej.

| 3.2 | Ir-rapporti ta' Giovannini (17) jidentifikaw u janalizzaw l-ostakli għalclearing u ħlas effiċjenti ta' transazzjonijiet fil-borża. Minn dawn ir-rapporti joħroġ li għad baqa' d-differenzi nazzjonali b'mod partikolari fir-rigward ta' l-istandards tekniċi u l-prattiki tas-suq kif ukoll tal-bażi fiskali u legali ta' kull pajjiż (18). Rigward dawk ta' l-ewwel, l-operaturi ta' l-infrastruttura u l-atturi tas-suq (l-iktar il-banek), bil-koordinazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea fi ħdan il-Clearing und Settlement Advisory and Monitoring Expert Group (ESAME), bħalissa qegħdin ifittxu s-soluzzjonijiet (19). Prattikament diġà ġew applikati numru ta' prattiki uniformi, bħal per eżempju l-vaganzi pubbliċi li fihom is-sistemi ta' clearing u ħlas jkunu magħluqa; u bħalissa qed isir xogħol fuq standardizzazzjoni addizzjonali bħall-clearance u l-ħlas ta' corporate actions. |
| --- | --- |

3.2

Ir-rapporti ta' Giovannini (17) jidentifikaw u janalizzaw l-ostakli għalclearing u ħlas effiċjenti ta' transazzjonijiet fil-borża. Minn dawn ir-rapporti joħroġ li għad baqa' d-differenzi nazzjonali b'mod partikolari fir-rigward ta' l-istandards tekniċi u l-prattiki tas-suq kif ukoll tal-bażi fiskali u legali ta' kull pajjiż (18). Rigward dawk ta' l-ewwel, l-operaturi ta' l-infrastruttura u l-atturi tas-suq (l-iktar il-banek), bil-koordinazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea fi ħdan il-Clearing und Settlement Advisory and Monitoring Expert Group (ESAME), bħalissa qegħdin ifittxu s-soluzzjonijiet (19). Prattikament diġà ġew applikati numru ta' prattiki uniformi, bħal per eżempju l-vaganzi pubbliċi li fihom is-sistemi ta' clearing u ħlas jkunu magħluqa; u bħalissa qed isir xogħol fuq standardizzazzjoni addizzjonali bħall-clearance u l-ħlas ta' corporate actions.

| 3.3 | Jekk titmexxa sewwa, l-inizjattiva attwali bil-għan li tinħoloq pjattaforma Ewropea għal-likwidazzjoni ta' transazzjonijiet tat-titoli se tarmonizza b'mod wiesa' l-istandards tekniċi u l-prattiki tas-suq. F'Lulju 2006, il-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE) u l-banek ċentrali nazzjonali taż-żona ta' l-euro ressqu proposta għal pjattaforma unika Ewropea għal-likwidazzjoni ta' transazzjonijiet tat-titoli (20). Billi din hija teknikament marbuta ma' Target, il-pjattaforma pan-Ewropea ta' ħlas li diġà teżisti, hija ngħatat l-isem ta' Target2/Securities. F'Jannar 2007, il-Bank Ċentrali Ewropew ippubblika l-ewwel studji dwar l-impatti ekonomiċi, legali u tekniċi tal-pjattaforma ppjanata (21). Bħalissa qed isir xogħol fuq l-ispeċifikazzjonijiet ta' sistema bħal din bil-kollaborazzjoni ta' l-utenti (22). |
| --- | --- |

3.3

Jekk titmexxa sewwa, l-inizjattiva attwali bil-għan li tinħoloq pjattaforma Ewropea għal-likwidazzjoni ta' transazzjonijiet tat-titoli se tarmonizza b'mod wiesa' l-istandards tekniċi u l-prattiki tas-suq. F'Lulju 2006, il-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE) u l-banek ċentrali nazzjonali taż-żona ta' l-euro ressqu proposta għal pjattaforma unika Ewropea għal-likwidazzjoni ta' transazzjonijiet tat-titoli (20). Billi din hija teknikament marbuta ma' Target, il-pjattaforma pan-Ewropea ta' ħlas li diġà teżisti, hija ngħatat l-isem ta' Target2/Securities. F'Jannar 2007, il-Bank Ċentrali Ewropew ippubblika l-ewwel studji dwar l-impatti ekonomiċi, legali u tekniċi tal-pjattaforma ppjanata (21). Bħalissa qed isir xogħol fuq l-ispeċifikazzjonijiet ta' sistema bħal din bil-kollaborazzjoni ta' l-utenti (22).

| 3.4 | Il-BĊE jixtieq li fil-futur is-sistema Target2/Securities tkopri t-transazzjonijiet kollha tat-titoli li jiġu likwidati fi flus tal-bank ċentrali. Fil-prinċipju l-pjattaforma ppjanata għandha tkun disponibbli bl-istess kundizzjonijiet madwar l-Ewropa kollha, u b'hekk tiffaċilita ħafna l-clearing u l-ħlas transkonfinali tat-titoli. |
| --- | --- |

3.4

Il-BĊE jixtieq li fil-futur is-sistema Target2/Securities tkopri t-transazzjonijiet kollha tat-titoli li jiġu likwidati fi flus tal-bank ċentrali. Fil-prinċipju l-pjattaforma ppjanata għandha tkun disponibbli bl-istess kundizzjonijiet madwar l-Ewropa kollha, u b'hekk tiffaċilita ħafna l-clearing u l-ħlas transkonfinali tat-titoli.

| 3.5 | Jekk tkun ta' suċċess, Target2/Securities għandha mnejn tegħleb l-ostakli l-kbar tal-clearing u l-ħlas transkonfinali tat-titoli fi flus tal-bank ċentrali fl-Ewropa. Barra minn hekk, diversi fatturi, dejjem jekk jiġu introdotti, għandhom jikkontribwixxu b'mod konsiderevoli sabiex jitnaqqsu l-ispejjeż ta' transazzjonijiet tat-titoli għall-partijiet involuti. |
| --- | --- |

3.5

Jekk tkun ta' suċċess, Target2/Securities għandha mnejn tegħleb l-ostakli l-kbar tal-clearing u l-ħlas transkonfinali tat-titoli fi flus tal-bank ċentrali fl-Ewropa. Barra minn hekk, diversi fatturi, dejjem jekk jiġu introdotti, għandhom jikkontribwixxu b'mod konsiderevoli sabiex jitnaqqsu l-ispejjeż ta' transazzjonijiet tat-titoli għall-partijiet involuti.

| 3.6 | Bl-adozzjoni tal-code of conduct is-CSDs Ewropej, il-kontrapartijiet ċentrali (CCPs) u l-boroż intrabtu wkoll quddiem il-Kummissjoni Ewropea li japplikaw għadd ta' miżuri (23) maħsuba l-iktar sabiex jintensifikaw l-effiċjenza u l-interoperabilità bejn l-operaturi ta' l-infrastruttura. Bħala riżultat ta' dan għandhom jonqsu l-ispejjeż għall-clearing u l-ħlas transkonfinali Ewropea. L-ewwel parti ta' l-impenji diġà ġiet implimentata fil-bidu ta' l-2007. It-trasparenza fil-prezzijiet ħadet spinta 'l quddiem bis-saħħa tal-pubblikazzjoni u l-armonizzazzjoni tat-tariffi, u b'hekk l-utenti jistgħu jqabblu l-prezzijiet aħjar. L-operaturi ta' l-infrastruttura impenjaw ruħhom ukoll li jtejbu l-aċċess għas-sistemi tagħhom u l-interoperabilità bejn is-sistemi. Il-linji gwida li ġew ippubblikati f'Ġunju 2007 jsaħħu dan l-impenn, tant li n-netwerking effiċjenti tas-sistemi jsir possibbli. Fid-dawl ta' l-evalwazzjoni pożittiva ħafna ta' l-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-code of conduct sa issa, l-iktar mill-Kummissarju McCreevy waqt id-diskors tiegħu nhar l-10 ta' Lulju 2007 fil-Parlament Ewropew, jidher li nfetħet it-triq għal tnaqqis fl-ispejjeż marbuta mal-clearing u l-ħlas ta' transazzjonijiet tat-titoli madwar l-Ewropa. |
| --- | --- |

3.6

Bl-adozzjoni tal-code of conduct is-CSDs Ewropej, il-kontrapartijiet ċentrali (CCPs) u l-boroż intrabtu wkoll quddiem il-Kummissjoni Ewropea li japplikaw għadd ta' miżuri (23) maħsuba l-iktar sabiex jintensifikaw l-effiċjenza u l-interoperabilità bejn l-operaturi ta' l-infrastruttura. Bħala riżultat ta' dan għandhom jonqsu l-ispejjeż għall-clearing u l-ħlas transkonfinali Ewropea. L-ewwel parti ta' l-impenji diġà ġiet implimentata fil-bidu ta' l-2007. It-trasparenza fil-prezzijiet ħadet spinta 'l quddiem bis-saħħa tal-pubblikazzjoni u l-armonizzazzjoni tat-tariffi, u b'hekk l-utenti jistgħu jqabblu l-prezzijiet aħjar. L-operaturi ta' l-infrastruttura impenjaw ruħhom ukoll li jtejbu l-aċċess għas-sistemi tagħhom u l-interoperabilità bejn is-sistemi. Il-linji gwida li ġew ippubblikati f'Ġunju 2007 jsaħħu dan l-impenn, tant li n-netwerking effiċjenti tas-sistemi jsir possibbli. Fid-dawl ta' l-evalwazzjoni pożittiva ħafna ta' l-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-code of conduct sa issa, l-iktar mill-Kummissarju McCreevy waqt id-diskors tiegħu nhar l-10 ta' Lulju 2007 fil-Parlament Ewropew, jidher li nfetħet it-triq għal tnaqqis fl-ispejjeż marbuta mal-clearing u l-ħlas ta' transazzjonijiet tat-titoli madwar l-Ewropa.

| 3.7 | Fil-livell politiku, għalissa m'hemmx bżonn ta' intervent favur il-konsolidazzjoni msaħħa tas-swieq ta' l-ishma li jmur lil hinn mill-inizjattivi msemmija. Jaqbel l-ewwel nistennew li jintemmu d-diversi inizjattivi bl-iskop li jiffaċilitaw il-konsolidazzjoni tas-swieq ta' l-ishma Ewropej, l-iktar għall-qasam tal-clearing u l-ħlas ta' transazzjonijiet fi strumenti finanzjarji, imbagħad nanalizzaw ir-riżultati tagħhom. Jekk dawn l-azzjonijiet ifallu jew ma jwasslux għal negozjar iktar effiċjenti fil-borża, għandu jiġi kkunsidrat jekk miżuri regolatorji oħrajn jistgħux jindirizzaw din is-sitwazzjoni. |
| --- | --- |

3.7

Fil-livell politiku, għalissa m'hemmx bżonn ta' intervent favur il-konsolidazzjoni msaħħa tas-swieq ta' l-ishma li jmur lil hinn mill-inizjattivi msemmija. Jaqbel l-ewwel nistennew li jintemmu d-diversi inizjattivi bl-iskop li jiffaċilitaw il-konsolidazzjoni tas-swieq ta' l-ishma Ewropej, l-iktar għall-qasam tal-clearing u l-ħlas ta' transazzjonijiet fi strumenti finanzjarji, imbagħad nanalizzaw ir-riżultati tagħhom. Jekk dawn l-azzjonijiet ifallu jew ma jwasslux għal negozjar iktar effiċjenti fil-borża, għandu jiġi kkunsidrat jekk miżuri regolatorji oħrajn jistgħux jindirizzaw din is-sitwazzjoni.

Brussell, it-13 ta' Frar 2008.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  http://ec.europa.eu/internal_market/finances/policy/index_en.htm

1

(2)  Direttiva 2004/39/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-21 ta' April 2004 dwar is-swieq fl-istrumenti finanzjarji li temenda d-Direttivi tal-Kunsill 85/611/KEE u 93/6/KEE u d-Direttiva 2000/12/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 93/22/KEE, ĠU L 145 tat-30.4.2004, p. 1-44.

2

(3)  Direttiva 2003/71/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill ta' l-4 ta' Novembru 2003 dwar il-prospett li għandu jiġi ppubblikat meta titoli jiġu offruti lill-pubbliku jew jiġu ammessi għall-kummerċ u li temenda d-Direttiva 2001/34/KE, ĠU L 345 tal-31.12.2003, p. 64-89.

3

(4)  Direttiva 2004/109/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-15 ta' Diċembru 2004 dwar l-armonizzazzjoni tar-rekwiżiti ta' trasparenza f'dak li għandu x'jaqsam ma' informazzjoni dwar emittenti.

4

(5)  COM(2005) 474 finali, L-Implimentazzjoni tal-Programm Komunitarju ta' Liżbona: Qafas ta' Politika għat-Tisħiħ ta' l-industrija tal-manifattura ta' l-UE — lejn strateġija aktar integrata għall-politika industrijali.

5

L-Implimentazzjoni tal-Programm Komunitarju ta' Liżbona: Qafas ta' Politika għat-Tisħiħ ta' l-industrija tal-manifattura ta' l-UE

lejn strateġija aktar integrata għall-politika industrijali

(6)  COM(2007) 374, Reviżjoni tal-politika industrijali ta' nofs it-terminu

6

Reviżjoni tal-politika industrijali ta' nofs it-terminu

(7)  ECO/202 — Il-konsegwenzi ekonomiċi u soċjali tat-tendenzi fis-swieq finanzjarji — CESE 1262/2007 — ĠU 2008/C 10/23 u INT/332 — R eviżjoni tas-Suq Uniku CESE 89/2007 — ĠU 2007/C 93/06 (mhux disponibbli bil-Malti).

7

Il-konsegwenzi ekonomiċi u soċjali tat-tendenzi fis-swieq finanzjarji

R eviżjoni tas-Suq Uniku

(8)  Id-definizzjoni komuni hija “clearing u ħlas” (clearing and settlement)

8

(9)  Barra minn dan, huma għandhom funzjonijiet oħra li jirriżultaw mill-kustodja tat-titoli, per eżempju corporate actions.

9

(10)  Il-Kummissjoni għamlet lista tal-boroż ta' l-ishma kollha fil-preżentazzjoni tagħha dwar is-swieq regolati (ĠU C 38 tat-22.2.2007).

10

(11)  Direttiva 2004/39/KE (ĠU L 145 tat-30.4.2004, p. 1).

11

(12)  Ara l-konsiderazzjoni 34 u d-dispożizzjonijiet dwar it-trasparenza fis-swieq f'Artikolu 27 tal-MiFID.

12

(13)  Sors: Deutsche Börse Info Operation, Total Turnover Foreign Shares, Marzu 2007 www.deutsche-boerse.com/dbag/dispatch/de/notescontent/gdb_navigation/listing/50_Reports_and_Statistics/60_Order_Book_Statistics/INTEGRATE/statistic?notesDoc=/maincontent/Monatsstatistik+auslaendischer+Aktien&expand=1.

13

(14)  McAndrew/Stefanadis, Current Issues in Economics and Finance (Federal Reserve Bank of New York), Ġunju 2002, 1.3 et seq.

14

Current Issues in Economics and Finance

(15)  Għal iktar dwar dan ara l-bulettin ta' kull xahar tal-BĊE li nħareġ f'Novembru 2007, 67, 77 et seq.

15

(16)  Għal iktar dwar dan ara l-bulettin ta' kull xahar tal-BĊE li nħareġ f'Novembru 2007, 67, 74 et seq.

16

(17)  Ara: http://ec.europa.eu/internal_market/financial-markets/clearing/communication_en.htm

17

(18)  Ir-regoli nazzjonali dwar it-trasferiment tal-proprjetà, dwar it-tqegħid tat-titoli (il-liġi tad-depożitu) kif ukoll dwar il-liġi tal-falliment huma importanti għal-likwidazzjoni.

18

(19)  Ara: http://ec.europa.eu/internal_market/financial-markets/clearing/cesame_en.htm

19

(20)  Ara: http://www.ecb.int/paym/market/secmar/integr/html/index.en.html.

20

(21)  Ara: http://www.ecb.int/paym/market/secmar/integr/html/index.en.html

21

(22)  Iktar informazzjoni dwar dan tinsab fil-website tal-Bank Ċentrali Ewropew (www.ecb.int).

22

(23)  Ara: http://ec.europa.eu/internal_market/financial-markets/clearing/communication_en.htm

23

---