# Επίσημη Εφημερίδα C 204/2008

| | ISSN 1725-2415 |
| --- | --- |
| Επίσημη Εφημερίδα
  της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 204 |
| | |
| Έκδοση στην ελληνική γλώσσα | Ανακοινώσεις και Πληροφορίες | 51ό έτος9 Αυγούστου 2008 |

ISSN 1725-2415

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 204

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

51ό έτος9 Αυγούστου 2008

---

| Ανακοίνωση αριθ | Περιεχόμενα | Σελίδα |
| --- | --- | --- |
| | III   Προπαρασκευαστικές πράξεις |
| | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |
| | 443η σύνοδος ολομέλειας της 12ης και 13ης Μαρτίου 2008 |
| 2008/C 204/01 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Το μέλλον της ενιαίας αγοράς — η παγκόσμια προοπτική | 1 |
| 2008/C 204/02 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Μια Ευρώπη αποτελεσμάτων — Εφαρμογή του κοινοτικού δικαίουCOM(2007) 502 τελικό | 9 |
| 2008/C 204/03 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ όσον αφορά τους περιορισμούς κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσης μερικών επικίνδυνων ουσιών και παρασκευασμάτων, 2-(2-μεθοξυαιθοξυ) αιθανόλης, 2-(2-βουτοξυαιθοξυ) αιθανόλης, διισοκυανικού μεθυλενοδιφαινυλίου, κυκλοεξανίου και νιτρικού αμμωνίουCOM(2007) 559 τελικό — 2004/0002 (COD) | 13 |
| 2008/C 204/04 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τη σύσταση της κοινής επιχείρησης Κυψέλες καυσίμου και ΥδρογόνοCOM(2007) 571 τελικό — 2007/0211 (CNS) | 19 |
| 2008/C 204/05 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση οδηγία .../.../ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη νομική προστασία των προγραμμάτων ηλεκτρονικών υπολογιστών (κωδικοποιημένη έκδοση) COM(2008) 23 τελικό — 2008/0019 (COD) | 24 |
| 2008/C 204/06 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις συγχωνεύσεις των ανωνύμων εταιριών (κωδικοποιημένη έκδοση) COM(2008) 26 τελικό — 2008/0009 (COD) | 24 |
| 2008/C 204/07 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση Οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί συντονισμού των εγγυήσεων που απαιτούνται στα κράτη μέλη εκ μέρους των εταιριών, κατά την έννοια του άρθρου 48 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης, για την προστασία των συμφερόντων των εταίρων και των τρίτων, με σκοπό να καταστούν οι εγγυήσεις αυτές ισοδύναμες (Τροποποιημένη έκδοση) COM(2008) 39 τελικό — 2008/0022 (COD) | 25 |
| 2008/C 204/08 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την Ανακοίνωση της Επιτροπής — Διευρωπαϊκά δίκτυα: προς μια ενοποιημένη θεώρησηCOM(2007) 135 τελικό | 25 |
| 2008/C 204/09 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τους κοινούς κανόνες πρόσβασης στην αγορά διεθνών οδικών εμπορευματικών μεταφορών (Αναδιατύπωση) COM(2007) 265 τελικό/3 — 2007/0099 (COD) | 31 |
| 2008/C 204/10 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Μείωση των εκπομπών CO2 μέσω μιας νέας μεθόδου διαχείρισης των αερολιμένων | 39 |
| 2008/C 204/11 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 81 της συνθήκης ΕΚ στις υπηρεσίες θαλασσίων μεταφορών | 43 |
| 2008/C 204/12 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί αμοιβαίας αναγνωρίσεως των πιστοποιητικών αξιοπλοΐας πλοίων εσωτερικής ναυσιπλοΐας (κωδικοποιημένη έκδοση) COM(2008) 37 τελικό — 2008/0021 (COD) | 47 |
| 2008/C 204/13 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία ουσιών και μειγμάτων και για την τροποποίηση της οδηγίας 67/548/EΟΚ και του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1907/2006 COM(2007) 355 τελικό — 2007/0121 (COD) | 47 |
| 2008/C 204/14 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Ονομασίες προέλευσης και γεωγραφικές ενδείξεις | 57 |
| 2008/C 204/15 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Βελτίωση του κοινοτικού μηχανισμού πολιτικής προστασίας — Αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών | 66 |
| 2008/C 204/16 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την επιβολή κυρώσεων στους εργοδότες που απασχολούν παράνομα διαμένοντες υπηκόους τρίτων χωρών (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 70 |
| 2008/C 204/17 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πράσινη Βίβλο σχετικά με το μέλλον του Κοινού Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασύλου COM(2007) 301 τελικό | 77 |
| 2008/C 204/18 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση προγράμματος δράσης για την ενίσχυση της ποιότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και για την προώθηση της διαπολιτισμικής κατανόησης μέσω της συνεργασίας με τρίτες χώρες (Erasmus Mundus) (2009-2013)COM(2007) 395 τελικό | 85 |
| 2008/C 204/19 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Σχέδιο δράσης για την εκπαίδευση ενηλίκων — Ποτέ δεν είναι αργά για μάθησηCOM (2007) 558 τελικό | 89 |
| 2008/C 204/20 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων στη βελτίωση της κατάστασης των νέων στην αγορά εργασίας | 95 |
| 2008/C 204/21 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η διασφάλιση της καθολικής πρόσβασης στη μακροχρόνια περίθαλψη και η βιώσιμη χρηματοδότηση των συστημάτων μακροχρόνιας περίθαλψης για τους ηλικιωμένους | 103 |
| 2008/C 204/22 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πρόταση οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2004/40/ΕΚ περί των ελάχιστων προδιαγραφών υγείας και ασφάλειας όσον αφορά την έκθεση των εργαζομένων σε κινδύνους προερχόμενους από φυσικούς παράγοντες (ηλεκτρομαγνητικά πεδία) (18η ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ) COM(2007) 669 τελικό — 2007/0230 (COD) | 110 |
| 2008/C 204/23 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η μεταρρύθμιση του προϋπολογισμού της ΕΕ και η μελλοντική του χρηματοδότηση | 113 |
| 2008/C 204/24 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση διαφόρων διατάξεων της οδηγίας 2006/112/ΕΚ της 28ης Νοεμβρίου 2006 σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας COM(2007) 677 τελικό | 119 |
| 2008/C 204/25 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Οι σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας: ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών | 120 |

Ανακοίνωση αριθ

Περιεχόμενα

Σελίδα

III   Προπαρασκευαστικές πράξεις

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

443η σύνοδος ολομέλειας της 12ης και 13ης Μαρτίου 2008

2008/C 204/01

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Το μέλλον της ενιαίας αγοράς — η παγκόσμια προοπτική

1

2008/C 204/02

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Μια Ευρώπη αποτελεσμάτων — Εφαρμογή του κοινοτικού δικαίουCOM(2007) 502 τελικό

COM(2007) 502 τελικό

9

2008/C 204/03

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ όσον αφορά τους περιορισμούς κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσης μερικών επικίνδυνων ουσιών και παρασκευασμάτων, 2-(2-μεθοξυαιθοξυ) αιθανόλης, 2-(2-βουτοξυαιθοξυ) αιθανόλης, διισοκυανικού μεθυλενοδιφαινυλίου, κυκλοεξανίου και νιτρικού αμμωνίουCOM(2007) 559 τελικό — 2004/0002 (COD)

COM(2007) 559 τελικό — 2004/0002 (COD)

13

2008/C 204/04

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τη σύσταση της κοινής επιχείρησης Κυψέλες καυσίμου και ΥδρογόνοCOM(2007) 571 τελικό — 2007/0211 (CNS)

COM(2007) 571 τελικό — 2007/0211 (CNS)

19

2008/C 204/05

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση οδηγία .../.../ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη νομική προστασία των προγραμμάτων ηλεκτρονικών υπολογιστών (κωδικοποιημένη έκδοση) COM(2008) 23 τελικό — 2008/0019 (COD)

COM(2008) 23 τελικό — 2008/0019 (COD)

24

2008/C 204/06

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις συγχωνεύσεις των ανωνύμων εταιριών (κωδικοποιημένη έκδοση) COM(2008) 26 τελικό — 2008/0009 (COD)

COM(2008) 26 τελικό — 2008/0009 (COD)

24

2008/C 204/07

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση Οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί συντονισμού των εγγυήσεων που απαιτούνται στα κράτη μέλη εκ μέρους των εταιριών, κατά την έννοια του άρθρου 48 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης, για την προστασία των συμφερόντων των εταίρων και των τρίτων, με σκοπό να καταστούν οι εγγυήσεις αυτές ισοδύναμες (Τροποποιημένη έκδοση) COM(2008) 39 τελικό — 2008/0022 (COD)

COM(2008) 39 τελικό — 2008/0022 (COD)

25

2008/C 204/08

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την Ανακοίνωση της Επιτροπής — Διευρωπαϊκά δίκτυα: προς μια ενοποιημένη θεώρησηCOM(2007) 135 τελικό

COM(2007) 135 τελικό

25

2008/C 204/09

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τους κοινούς κανόνες πρόσβασης στην αγορά διεθνών οδικών εμπορευματικών μεταφορών (Αναδιατύπωση) COM(2007) 265 τελικό/3 — 2007/0099 (COD)

COM(2007) 265 τελικό/3 — 2007/0099 (COD)

31

2008/C 204/10

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Μείωση των εκπομπών CO2 μέσω μιας νέας μεθόδου διαχείρισης των αερολιμένων

2

39

2008/C 204/11

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 81 της συνθήκης ΕΚ στις υπηρεσίες θαλασσίων μεταφορών

43

2008/C 204/12

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί αμοιβαίας αναγνωρίσεως των πιστοποιητικών αξιοπλοΐας πλοίων εσωτερικής ναυσιπλοΐας (κωδικοποιημένη έκδοση) COM(2008) 37 τελικό — 2008/0021 (COD)

COM(2008) 37 τελικό — 2008/0021 (COD)

47

2008/C 204/13

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία ουσιών και μειγμάτων και για την τροποποίηση της οδηγίας 67/548/EΟΚ και του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1907/2006 COM(2007) 355 τελικό — 2007/0121 (COD)

COM(2007) 355 τελικό — 2007/0121 (COD)

47

2008/C 204/14

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Ονομασίες προέλευσης και γεωγραφικές ενδείξεις

57

2008/C 204/15

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Βελτίωση του κοινοτικού μηχανισμού πολιτικής προστασίας — Αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών

66

2008/C 204/16

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την επιβολή κυρώσεων στους εργοδότες που απασχολούν παράνομα διαμένοντες υπηκόους τρίτων χωρών (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

70

2008/C 204/17

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πράσινη Βίβλο σχετικά με το μέλλον του Κοινού Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασύλου COM(2007) 301 τελικό

COM(2007) 301 τελικό

77

2008/C 204/18

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση προγράμματος δράσης για την ενίσχυση της ποιότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και για την προώθηση της διαπολιτισμικής κατανόησης μέσω της συνεργασίας με τρίτες χώρες (Erasmus Mundus) (2009-2013)COM(2007) 395 τελικό

COM(2007) 395 τελικό

85

2008/C 204/19

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Σχέδιο δράσης για την εκπαίδευση ενηλίκων — Ποτέ δεν είναι αργά για μάθησηCOM (2007) 558 τελικό

COM (2007) 558 τελικό

89

2008/C 204/20

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων στη βελτίωση της κατάστασης των νέων στην αγορά εργασίας

95

2008/C 204/21

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η διασφάλιση της καθολικής πρόσβασης στη μακροχρόνια περίθαλψη και η βιώσιμη χρηματοδότηση των συστημάτων μακροχρόνιας περίθαλψης για τους ηλικιωμένους

103

2008/C 204/22

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πρόταση οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2004/40/ΕΚ περί των ελάχιστων προδιαγραφών υγείας και ασφάλειας όσον αφορά την έκθεση των εργαζομένων σε κινδύνους προερχόμενους από φυσικούς παράγοντες (ηλεκτρομαγνητικά πεδία) (18η ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ) COM(2007) 669 τελικό — 2007/0230 (COD)

COM(2007) 669 τελικό — 2007/0230 (COD)

110

2008/C 204/23

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η μεταρρύθμιση του προϋπολογισμού της ΕΕ και η μελλοντική του χρηματοδότηση

113

2008/C 204/24

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση διαφόρων διατάξεων της οδηγίας 2006/112/ΕΚ της 28ης Νοεμβρίου 2006 σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας COM(2007) 677 τελικό

COM(2007) 677 τελικό

119

2008/C 204/25

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Οι σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας: ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών

120

| EL | |
| --- | --- |

EL

---

III Προπαρασκευαστικές πράξεις

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

443η σύνοδος ολομέλειας της 12ης και 13ης Μαρτίου 2008

| 9.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 204/1 |
| --- | --- | --- | --- |

9.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 204/1

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Το μέλλον της ενιαίας αγοράς — η παγκόσμια προοπτική

(2008/C 204/01)

Στις 27 Σεπτεμβρίου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 29, παράγραφος 2, του Εσωτερικού Κανονισμού της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα:

Το μέλλον της ενιαίας αγοράς — η παγκόσμια προοπτική

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 27 Φεβρουαρίου 2007 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Cassidy.

Κατά την 443η σύνοδο ολομέλειάς της, της 12ης και 13ης Μαρτίου 2008 (συνεδρίαση της της 12ης Μαρτίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 39 ψήφους υπέρ, 9 κατά και 12 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Σύνοψη συμπερασμάτων και συστάσεων

| 1.1 | Το Παρατηρητήριο της Ενιαίας Αγοράς (ΠΕΑ) θεσπίστηκε από την ΕΟΚΕ με στόχο την παρακολούθηση της προόδου για την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς. Στο διάστημα λειτουργίας του έχει εκπονήσει διάφορες γνωμοδοτήσεις ανταποκρινόμενο στις αιτήσεις για διερευνητικές γνωμοδοτήσεις από άλλα θεσμικά όργανα, όπως το Συμβούλιο, η Επιτροπή και το Κοινοβούλιο, καθώς και από τις Προεδρίες της ΕΕ (1), με πιο πρόσφατη τη γνωμοδότηση αναφορικά με την έκθεση προόδου της Επιτροπής σχετικά με την αναθεώρηση της ενιαίας αγοράς (2). Επιπλέον, η ΕΟΚΕ έχει εκπονήσει διάφορες γνωμοδοτήσεις πρωτοβουλίας. |
| --- | --- |

1.1

Το Παρατηρητήριο της Ενιαίας Αγοράς (ΠΕΑ) θεσπίστηκε από την ΕΟΚΕ με στόχο την παρακολούθηση της προόδου για την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς. Στο διάστημα λειτουργίας του έχει εκπονήσει διάφορες γνωμοδοτήσεις ανταποκρινόμενο στις αιτήσεις για διερευνητικές γνωμοδοτήσεις από άλλα θεσμικά όργανα, όπως το Συμβούλιο, η Επιτροπή και το Κοινοβούλιο, καθώς και από τις Προεδρίες της ΕΕ (1), με πιο πρόσφατη τη γνωμοδότηση αναφορικά με την έκθεση προόδου της Επιτροπής σχετικά με την αναθεώρηση της ενιαίας αγοράς (2). Επιπλέον, η ΕΟΚΕ έχει εκπονήσει διάφορες γνωμοδοτήσεις πρωτοβουλίας.

| 1.2 | Η παρούσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας είναι επίκαιρη, καθώς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε κατά τη συνεδρίασή του στις 18-19 Οκτωβρίου 2007 να ορίσει την ΕΕ διεθνή ρυθμιστή σε ό,τι αφορά τα κανονιστικά ζητήματα και το άνοιγμα της αγοράς. Η ΕΕ μπορεί να διαμορφώσει την παγκοσμιοποίηση, εάν συνδέσει το πρότυπο ανάπτυξής της με τη βιώσιμη ανάπτυξη, την κοινωνική δικαιοσύνη και την προστασία του περιβάλλοντος. Η στρατηγική της Λισαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση αποτελεί καλύτερη απάντηση στην παγκοσμιοποίηση από την υπαναχώρηση στον προστατευτισμό. |
| --- | --- |

1.2

Η παρούσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας είναι επίκαιρη, καθώς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε κατά τη συνεδρίασή του στις 18-19 Οκτωβρίου 2007 να ορίσει την ΕΕ διεθνή ρυθμιστή σε ό,τι αφορά τα κανονιστικά ζητήματα και το άνοιγμα της αγοράς. Η ΕΕ μπορεί να διαμορφώσει την παγκοσμιοποίηση, εάν συνδέσει το πρότυπο ανάπτυξής της με τη βιώσιμη ανάπτυξη, την κοινωνική δικαιοσύνη και την προστασία του περιβάλλοντος. Η στρατηγική της Λισαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση αποτελεί καλύτερη απάντηση στην παγκοσμιοποίηση από την υπαναχώρηση στον προστατευτισμό.

| 1.3 | Οι εργοδότες και τα συνδικάτα συμφωνούν ότι η «ευελιξία με ασφάλεια» (3), την οποία διαπραγματεύονται οι κοινωνικοί εταίροι, μπορεί να δημιουργήσει μια επωφελή κατάσταση τόσο για τις εταιρείες όσο και για τους εργαζομένους. Ως εκ τούτου, παρέχει το σωστό πλαίσιο για τον εκσυγχρονισμό των ευρωπαϊκών αγορών εργασίας, προωθώντας την εργατική νομοθεσία, τα αποτελεσματικά συστήματα διά βίου μάθησης και κατάρτισης και προστατεύοντας και βελτιώνοντας την κοινωνική προστασία. Επιπλέον, ένας αποτελεσματικός κοινωνικός διάλογος θα συμβάλει στην ομαλή λειτουργία των αγορών εργασίας. |
| --- | --- |

1.3

Οι εργοδότες και τα συνδικάτα συμφωνούν ότι η «ευελιξία με ασφάλεια» (3), την οποία διαπραγματεύονται οι κοινωνικοί εταίροι, μπορεί να δημιουργήσει μια επωφελή κατάσταση τόσο για τις εταιρείες όσο και για τους εργαζομένους. Ως εκ τούτου, παρέχει το σωστό πλαίσιο για τον εκσυγχρονισμό των ευρωπαϊκών αγορών εργασίας, προωθώντας την εργατική νομοθεσία, τα αποτελεσματικά συστήματα διά βίου μάθησης και κατάρτισης και προστατεύοντας και βελτιώνοντας την κοινωνική προστασία. Επιπλέον, ένας αποτελεσματικός κοινωνικός διάλογος θα συμβάλει στην ομαλή λειτουργία των αγορών εργασίας.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ έχει λάβει γνώση της ανακοίνωσης της Επιτροπής με θέμα «Το ευρωπαϊκό συμφέρον: επιτυχία στην εποχή της παγκοσμιοποίησης» (4) η οποία υποβλήθηκε στο άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβόνας. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ έχει λάβει γνώση της ανακοίνωσης της Επιτροπής με θέμα «Το ευρωπαϊκό συμφέρον: επιτυχία στην εποχή της παγκοσμιοποίησης» (4) η οποία υποβλήθηκε στο άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβόνας.

| 1.5 | Η επιτυχία της ενιαίας αγοράς σε πάρα πολλές εσωτερικές δραστηριότητες της ΕΕ θεωρείται δεδομένη από την πλειοψηφία των ευρωπαίων πολιτών. Η ενιαία αγορά δεν είναι ένα «τετελεσμένο γεγονός», αντιθέτως περιγράφεται από τον Επίτροπο κ. McCreevy ως «έργο υπό εξέλιξη» (5). Πέραν της ανάγκης ολοκλήρωσης της ενιαίας αγοράς, η ΕΕ καλείται τώρα να αντιμετωπίσει την πρόκληση της παγκοσμιοποίησης και να στηρίξει τις αρχές της ανοικτής αγοράς, στις οποίες βασίζεται η ένωση, δηλαδή σε έναν κόσμο όπου ο προστατευτισμός δεν έχει καμία θέση και ο ανταγωνισμός είναι πραγματικός. |
| --- | --- |

1.5

Η επιτυχία της ενιαίας αγοράς σε πάρα πολλές εσωτερικές δραστηριότητες της ΕΕ θεωρείται δεδομένη από την πλειοψηφία των ευρωπαίων πολιτών. Η ενιαία αγορά δεν είναι ένα «τετελεσμένο γεγονός», αντιθέτως περιγράφεται από τον Επίτροπο κ. McCreevy ως «έργο υπό εξέλιξη» (5). Πέραν της ανάγκης ολοκλήρωσης της ενιαίας αγοράς, η ΕΕ καλείται τώρα να αντιμετωπίσει την πρόκληση της παγκοσμιοποίησης και να στηρίξει τις αρχές της ανοικτής αγοράς, στις οποίες βασίζεται η ένωση, δηλαδή σε έναν κόσμο όπου ο προστατευτισμός δεν έχει καμία θέση και ο ανταγωνισμός είναι πραγματικός.

| 1.6 | Μέρος της παγκόσμιας αποστολής της ΕΕ είναι η ανάπτυξη εναρμονισμένων προτύπων σε συνδυασμό με την ελεύθερη μετακίνηση κεφαλαίου, αγαθών, υπηρεσιών και ανθρώπων. Αυτό σημαίνει ότι οι τρίτες χώρες που επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν στην ΕΕ δεν θα έχουν δικαίωμα να παρακάμψουν τους κανόνες που εφαρμόζονται στην εσωτερική αγορά είτε πρόκειται για την προστασία των καταναλωτών, τα τεχνικά πρότυπα, τις συνθήκες εργασίας είτε για την προστασία του περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

1.6

Μέρος της παγκόσμιας αποστολής της ΕΕ είναι η ανάπτυξη εναρμονισμένων προτύπων σε συνδυασμό με την ελεύθερη μετακίνηση κεφαλαίου, αγαθών, υπηρεσιών και ανθρώπων. Αυτό σημαίνει ότι οι τρίτες χώρες που επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν στην ΕΕ δεν θα έχουν δικαίωμα να παρακάμψουν τους κανόνες που εφαρμόζονται στην εσωτερική αγορά είτε πρόκειται για την προστασία των καταναλωτών, τα τεχνικά πρότυπα, τις συνθήκες εργασίας είτε για την προστασία του περιβάλλοντος.

| 1.7 | Ένα σημαντικό στοιχείο της πρόκλησης της παγκοσμιοποίησης είναι ο ρόλος του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, η ΔΟΕ και οι ολοένα και περισσότερο αλληλοεξαρτώμενες παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές, γεγονός που έγινε ιδιαίτερα αισθητό με την κρίση στις χρηματαγορές και χρηματοπιστωτικές αγορές το δεύτερο εξάμηνο του 2007. |
| --- | --- |

1.7

Ένα σημαντικό στοιχείο της πρόκλησης της παγκοσμιοποίησης είναι ο ρόλος του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, η ΔΟΕ και οι ολοένα και περισσότερο αλληλοεξαρτώμενες παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές, γεγονός που έγινε ιδιαίτερα αισθητό με την κρίση στις χρηματαγορές και χρηματοπιστωτικές αγορές το δεύτερο εξάμηνο του 2007.

| 1.8 | Η ενιαία ευρωπαϊκή αγορά δεν είναι αυτάρκης. Η ΕΕ πρέπει να αναπτύξει τις συναλλαγές και τις επαφές της με τον υπόλοιπο κόσμο. Πρέπει επίσης να παραμείνει ανταγωνιστική προς όφελος των εργαζομένων, των εργοδοτών και όλων των πολιτών της. Η στρατηγική της Λισσαβόνας σχεδιάστηκε για την εκπλήρωση αυτού του στόχου και για να καταστεί η ΕΕ μια πιο ανταγωνιστική οικονομία στην παγκόσμια σκηνή. Η ίδια η ΕΕ πρέπει να μεριμνήσει για την άρση των εσωτερικών φραγμών που έχουν απομείνει. |
| --- | --- |

1.8

Η ενιαία ευρωπαϊκή αγορά δεν είναι αυτάρκης. Η ΕΕ πρέπει να αναπτύξει τις συναλλαγές και τις επαφές της με τον υπόλοιπο κόσμο. Πρέπει επίσης να παραμείνει ανταγωνιστική προς όφελος των εργαζομένων, των εργοδοτών και όλων των πολιτών της. Η στρατηγική της Λισσαβόνας σχεδιάστηκε για την εκπλήρωση αυτού του στόχου και για να καταστεί η ΕΕ μια πιο ανταγωνιστική οικονομία στην παγκόσμια σκηνή. Η ίδια η ΕΕ πρέπει να μεριμνήσει για την άρση των εσωτερικών φραγμών που έχουν απομείνει.

| 1.9 | Αντικείμενο της παρούσας γνωμοδότησης πρωτοβουλίας είναι η παρακίνηση της ΕΕ να αντιμετωπίσει την παγκοσμιοποίηση και να αξιοποιήσει τις συνακόλουθες ευκαιρίες. Η οικονομική επιτυχία της Ευρώπης δεν στηρίζεται στον προστατευτισμό, αλλά στις τέσσερις ελευθερίες με βάση τις οποίες οικοδομήθηκε η αρχική Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα. (Η ΕΕ έχει ακόμα να καταργήσει ορισμένους δικούς της εμπορικούς περιορισμούς. |
| --- | --- |

1.9

Αντικείμενο της παρούσας γνωμοδότησης πρωτοβουλίας είναι η παρακίνηση της ΕΕ να αντιμετωπίσει την παγκοσμιοποίηση και να αξιοποιήσει τις συνακόλουθες ευκαιρίες. Η οικονομική επιτυχία της Ευρώπης δεν στηρίζεται στον προστατευτισμό, αλλά στις τέσσερις ελευθερίες με βάση τις οποίες οικοδομήθηκε η αρχική Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα. (Η ΕΕ έχει ακόμα να καταργήσει ορισμένους δικούς της εμπορικούς περιορισμούς.

| 1.10 | Θα πρέπει επίσης να είναι προσεκτική και να μην πέσει στην αμερικανική παγίδα επιχορήγησης της παραγωγής βιοκαυσίμων. Χωρίς τον έλεγχο του ΠΟΕ, αυτές οι επιχορηγήσεις θα οδηγήσουν αναπόφευκτα σε άνοδο των τιμών των τροφίμων και σε διόγκωση του προβλήματος της πείνας στα αναπτυσσόμενα και υποανάπτυκτα μέρη του κόσμου. (6) |
| --- | --- |

1.10

Θα πρέπει επίσης να είναι προσεκτική και να μην πέσει στην αμερικανική παγίδα επιχορήγησης της παραγωγής βιοκαυσίμων. Χωρίς τον έλεγχο του ΠΟΕ, αυτές οι επιχορηγήσεις θα οδηγήσουν αναπόφευκτα σε άνοδο των τιμών των τροφίμων και σε διόγκωση του προβλήματος της πείνας στα αναπτυσσόμενα και υποανάπτυκτα μέρη του κόσμου. (6)

| 1.11 | Η ΕΟΚΕ λαμβάνει γνώση και προτρέπει την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να λάβουν υπόψη τις συστάσεις των κοινωνικών εταίρων στην κοινή τους αναθεώρηση και ανάλυση των κύριων προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές αγορές εργασίας. (7) |
| --- | --- |

1.11

Η ΕΟΚΕ λαμβάνει γνώση και προτρέπει την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να λάβουν υπόψη τις συστάσεις των κοινωνικών εταίρων στην κοινή τους αναθεώρηση και ανάλυση των κύριων προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές αγορές εργασίας. (7)

| 1.12 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την ανακοίνωση της Επιτροπής στο άτυπο Συμβούλιο της Λισαβόνας (8). Πιο συγκεκριμένα στηρίζει τις τέσσερις στρατηγικές που συμφωνήθηκαν τότε, τόσο για την ένωση όσο και για τα κράτη μέλη: Ε&Α και καινοτομία, κατάλληλο επιχειρησιακό περιβάλλον, επένδυση σε ανθρώπινο δυναμικό, ενέργεια και κλιματικές αλλαγές. Ωστόσο, και στους τέσσερις τομείς απαιτείται εμβάθυνση του μεταρρυθμιστικού προγράμματος, προκειμένου να αξιοποιηθεί πλήρως το πραγματικό δυναμικό ανάπτυξης και απασχόλησης. |
| --- | --- |

1.12

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την ανακοίνωση της Επιτροπής στο άτυπο Συμβούλιο της Λισαβόνας (8). Πιο συγκεκριμένα στηρίζει τις τέσσερις στρατηγικές που συμφωνήθηκαν τότε, τόσο για την ένωση όσο και για τα κράτη μέλη: Ε&Α και καινοτομία, κατάλληλο επιχειρησιακό περιβάλλον, επένδυση σε ανθρώπινο δυναμικό, ενέργεια και κλιματικές αλλαγές. Ωστόσο, και στους τέσσερις τομείς απαιτείται εμβάθυνση του μεταρρυθμιστικού προγράμματος, προκειμένου να αξιοποιηθεί πλήρως το πραγματικό δυναμικό ανάπτυξης και απασχόλησης.

| 1.13 | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή και το Συμβούλιο να εξασφαλίσουν ότι οι κοινωνικοί εταίροι θα συμμετέχουν άμεσα στο σχεδιασμό και την υλοποίηση των μέτρων πολιτικής για την ευελιξία με ασφάλεια σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.13

Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή και το Συμβούλιο να εξασφαλίσουν ότι οι κοινωνικοί εταίροι θα συμμετέχουν άμεσα στο σχεδιασμό και την υλοποίηση των μέτρων πολιτικής για την ευελιξία με ασφάλεια σε εθνικό επίπεδο.

| 1.14 | Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι δεν πρέπει να τεθούν σε μειονεκτική θέση σε σχέση με όσους τους ανταγωνίζονται από τρίτες χώρες, απλώς και μόνον επειδή η ΕΕ επιθυμεί να είναι σταθερός υποστηρικτής των προηγμένων περιβαλλοντικών πρακτικών. |
| --- | --- |

1.14

Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι δεν πρέπει να τεθούν σε μειονεκτική θέση σε σχέση με όσους τους ανταγωνίζονται από τρίτες χώρες, απλώς και μόνον επειδή η ΕΕ επιθυμεί να είναι σταθερός υποστηρικτής των προηγμένων περιβαλλοντικών πρακτικών.

| 1.15 | Η λύση είναι η επίμονη και σταθερή προβολή μιας κοινής ευρωπαϊκής φωνής στις διεθνείς διαπραγματεύσεις για την υπερθέρμανση του πλανήτη και η άσκηση πιέσεων στις χώρες που δεν συμμορφώνονται. |
| --- | --- |

1.15

Η λύση είναι η επίμονη και σταθερή προβολή μιας κοινής ευρωπαϊκής φωνής στις διεθνείς διαπραγματεύσεις για την υπερθέρμανση του πλανήτη και η άσκηση πιέσεων στις χώρες που δεν συμμορφώνονται.

2.   Η επιτυχία στην εποχή της παγκοσμιοποίησης — τα κύρια στοιχεία

| 2.1 | Η ανακοίνωση της Επιτροπής στη σύνοδο αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων του Οκτωβρίου αποτελεί συνέχεια της άτυπης συνόδου στο Hampton Court τον Οκτώβριο του 2005, όπου εξετάσθηκαν οι προκλήσεις τις οποίες θέτει η παγκοσμιοποίηση σε τομείς όπως η καινοτομία, η ενέργεια, η μετανάστευση, η εκπαίδευση και η δημογραφία. Το 2007 επιτεύχθηκε μια συμφωνία για την τοποθέτηση της Ευρώπης στην πρώτη γραμμή των προσπαθειών που καταβάλλονται σε παγκόσμια κλίμακα με στόχο την αντιμετώπιση της αλλαγής του κλίματος και την υλοποίηση μιας ευρωπαϊκής πολιτικής για ασφαλή, βιώσιμη και ανταγωνιστική ενέργεια. Με αυτή τη συμφωνία η Ευρώπη τοποθετείται ουσιαστικά στο κατώφλι της 3ης βιομηχανικής επανάστασης. |
| --- | --- |

2.1

Η ανακοίνωση της Επιτροπής στη σύνοδο αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων του Οκτωβρίου αποτελεί συνέχεια της άτυπης συνόδου στο Hampton Court τον Οκτώβριο του 2005, όπου εξετάσθηκαν οι προκλήσεις τις οποίες θέτει η παγκοσμιοποίηση σε τομείς όπως η καινοτομία, η ενέργεια, η μετανάστευση, η εκπαίδευση και η δημογραφία. Το 2007 επιτεύχθηκε μια συμφωνία για την τοποθέτηση της Ευρώπης στην πρώτη γραμμή των προσπαθειών που καταβάλλονται σε παγκόσμια κλίμακα με στόχο την αντιμετώπιση της αλλαγής του κλίματος και την υλοποίηση μιας ευρωπαϊκής πολιτικής για ασφαλή, βιώσιμη και ανταγωνιστική ενέργεια. Με αυτή τη συμφωνία η Ευρώπη τοποθετείται ουσιαστικά στο κατώφλι της 3ης βιομηχανικής επανάστασης.

| 2.2 | Η ευαισθητοποίηση του κοινού όσον αφορά το θέμα της παγκοσμιοποίησης και των ωφελειών, αλλά και των δυσχερειών της, έχει αυξηθεί. Από κάποιους αντιμετωπίζεται με ενθουσιασμό και από άλλους με φόβο, ενώ έχει θέσει υπό αμφισβήτηση ορισμένες από τις μεταπολεμικές παραδοχές σχετικά με την παγκόσμια οικονομία (για παράδειγμα την κυριαρχία των ΗΠΑ) και για το πώς οι κυβερνήσεις θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους πολίτες τους να δεχτούν τις αλλαγές. Η «παγκοσμιοποίηση» είναι μια ευκαιρία και συνάμα μια πρόκληση για την ΕΕ. |
| --- | --- |

2.2

Η ευαισθητοποίηση του κοινού όσον αφορά το θέμα της παγκοσμιοποίησης και των ωφελειών, αλλά και των δυσχερειών της, έχει αυξηθεί. Από κάποιους αντιμετωπίζεται με ενθουσιασμό και από άλλους με φόβο, ενώ έχει θέσει υπό αμφισβήτηση ορισμένες από τις μεταπολεμικές παραδοχές σχετικά με την παγκόσμια οικονομία (για παράδειγμα την κυριαρχία των ΗΠΑ) και για το πώς οι κυβερνήσεις θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους πολίτες τους να δεχτούν τις αλλαγές. Η «παγκοσμιοποίηση» είναι μια ευκαιρία και συνάμα μια πρόκληση για την ΕΕ.

| 2.3 | Μετά από πενήντα χρόνια ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, η αλληλεξάρτηση των οικονομικών προοπτικών των κρατών μελών είναι μεγαλύτερη από ποτέ, με αποτέλεσμα μια πρωτοφανή κοινωνική πρόοδο. Στην επόμενη φάση, η ΕΕ θα πρέπει να είναι σε θέση να οδηγήσει τις αναπτυξιακές τάσεις στην παγκόσμια οικονομία και να δημιουργήσει διεθνή πρότυπα τα οποία θα βασίζονται σε αξίες της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.3

Μετά από πενήντα χρόνια ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, η αλληλεξάρτηση των οικονομικών προοπτικών των κρατών μελών είναι μεγαλύτερη από ποτέ, με αποτέλεσμα μια πρωτοφανή κοινωνική πρόοδο. Στην επόμενη φάση, η ΕΕ θα πρέπει να είναι σε θέση να οδηγήσει τις αναπτυξιακές τάσεις στην παγκόσμια οικονομία και να δημιουργήσει διεθνή πρότυπα τα οποία θα βασίζονται σε αξίες της ΕΕ.

| 2.4 | Η νομισματική ένωση και η επιτυχία του ευρώ είναι και θα παραμείνουν ο καταλύτης για τη βαθύτερη ολοκλήρωση της αγοράς και παράγοντες ενίσχυσης της εσωτερικής αγοράς. Ένα περιβάλλον, το οποίο χαρακτηρίζεται από χαμηλό πληθωρισμό, χαμηλά επιτόκια, φθηνές και διαφανείς συναλλαγές και βαθύτερη χρηματοπιστωτική ολοκλήρωση, οδηγεί σε διασυνοριακές συναλλαγές και επενδύσεις εντός της ΕΕ, και βοηθά τις ευρωπαϊκές εταιρείες να αντιμετωπίσουν τον παγκόσμιο ανταγωνισμό. Εξωτερικά, το ευρώ παρέχει ασφάλεια απέναντι στις τρέχουσες αναταράξεις της χρηματοπιστωτικής αγοράς, και η ισχύς του μετριάζει ορισμένες από τις επιπτώσεις της ανόδου των τιμών στις παγκόσμιες αγορές τροφίμων και ενέργειας, η οποία οφείλεται κυρίως στην υψηλή ζήτηση από νέους αναδυόμενους γίγαντες. Ωστόσο, η ισχύς του ευρώ πρέπει να αντανακλά θεμελιώδεις οικονομικές αρχές. Μια ταχεία ανατίμηση του ευρώ, η οποία ευνοείται από ένα υπερβολικά υψηλό βασικό επιτόκιο της ΕΚΤ και σχετίζεται με νομισματικές πολιτικές που συναρτώνται με ανταγωνιστικές υποτιμήσεις σε άλλα μέρη του κόσμου, είναι επικίνδυνη για την ευημερία της ΕΕ. Μια τέτοια ανατίμηση αποτελεί συντριπτικό μειονέκτημα για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που παράγουν σε ευρώ και πωλούν σε δολάρια, με αποτέλεσμα να υφίσταται κίνδυνος μετεγκατάστασης επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

2.4

Η νομισματική ένωση και η επιτυχία του ευρώ είναι και θα παραμείνουν ο καταλύτης για τη βαθύτερη ολοκλήρωση της αγοράς και παράγοντες ενίσχυσης της εσωτερικής αγοράς. Ένα περιβάλλον, το οποίο χαρακτηρίζεται από χαμηλό πληθωρισμό, χαμηλά επιτόκια, φθηνές και διαφανείς συναλλαγές και βαθύτερη χρηματοπιστωτική ολοκλήρωση, οδηγεί σε διασυνοριακές συναλλαγές και επενδύσεις εντός της ΕΕ, και βοηθά τις ευρωπαϊκές εταιρείες να αντιμετωπίσουν τον παγκόσμιο ανταγωνισμό. Εξωτερικά, το ευρώ παρέχει ασφάλεια απέναντι στις τρέχουσες αναταράξεις της χρηματοπιστωτικής αγοράς, και η ισχύς του μετριάζει ορισμένες από τις επιπτώσεις της ανόδου των τιμών στις παγκόσμιες αγορές τροφίμων και ενέργειας, η οποία οφείλεται κυρίως στην υψηλή ζήτηση από νέους αναδυόμενους γίγαντες. Ωστόσο, η ισχύς του ευρώ πρέπει να αντανακλά θεμελιώδεις οικονομικές αρχές. Μια ταχεία ανατίμηση του ευρώ, η οποία ευνοείται από ένα υπερβολικά υψηλό βασικό επιτόκιο της ΕΚΤ και σχετίζεται με νομισματικές πολιτικές που συναρτώνται με ανταγωνιστικές υποτιμήσεις σε άλλα μέρη του κόσμου, είναι επικίνδυνη για την ευημερία της ΕΕ. Μια τέτοια ανατίμηση αποτελεί συντριπτικό μειονέκτημα για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που παράγουν σε ευρώ και πωλούν σε δολάρια, με αποτέλεσμα να υφίσταται κίνδυνος μετεγκατάστασης επιχειρήσεων.

3.   Η εξωτερική θεώρηση της ενιαίας αγοράς

3.1   Απελευθέρωση του εμπορίου

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου είναι ο πιο σημαντικός φορέας για την απελευθέρωση του διεθνούς εμπορίου. Ένας επιτυχής Γύρος της Ντόχα έχει τη δυνατότητα να ανοίξει τις αγορές για τις εξαγωγές της ΕΕ σε περισσότερες από εκατό χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο. Η αργή πορεία των διαπραγματεύσεων είναι ιδιαίτερα απογοητευτική. Πέραν των συμφωνιών στο πλαίσιο του ΠΟΕ πολλαπλασιάζονται και οι διμερείς εμπορικές συμφωνίες. Οι εταιρείες και οι εργαζόμενοι χρειάζονται οπωσδήποτε νέα πρόσβαση σε αγορές υψηλής ανάπτυξης σε καίριους εμπορικούς εταίρους. Η στρατηγική της ΕΕ σχετικά με τη διαπραγμάτευση συμφωνιών ελευθέρων συναλλαγών με την Κορέα, τις χώρες της ASEAN και την Ινδία είναι ένα θετικό βήμα. Οι συμφωνίες αυτές πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο ευρείες και φιλόδοξες και να αφορούν τα αγαθά (συμπεριλαμβανομένων των μη δασμολογικών φραγμών), τις υπηρεσίες, τις επενδύσεις, τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, τη διευκόλυνση του εμπορίου, την πολιτική ανταγωνισμού, τα περιβαλλοντικά πρότυπα και τα πρότυπα της ΔΟΕ. Για τις συμφωνίες αυτές ίσως να ήταν σκόπιμο να μα επινοηθεί ένα δίκτυο κατά το πρότυπο του SOLVIT.

| 3.2 | Πέραν των άμεσων συμφωνιών ελευθέρων συναλλαγών, η ΕΟΚΕ μπορεί να διακρίνει άλλους καινοτόμους τρόπους αντιμετώπισης των σχετικών υφιστάμενων προβλημάτων σε διμερές επίπεδο, παρακολουθώντας τις συζητήσεις στο πλαίσιο του διατλαντικού οικονομικού συμβουλίου, το οποίο συστάθηκε μετά τη σύνοδο κορυφής ΕΕ-ΗΠΑ στις 30 Απριλίου. Στην πρώτη συνεδρίαση του συμβουλίου στις 9 Νοεμβρίου σημειώθηκε μια πρώτη σημαντική πρόοδος προς την κατεύθυνση της επίλυσης προβλημάτων με στόχο τη βελτίωση των εμπορικών και επενδυτικών συνθηκών στον μεγαλύτερο οικονομικό εταίρο της ΕΕ. Τα θέματα που σταθμίζονται δεν ενδιαφέρουν απαραίτητα άλλους εμπορικούς συνασπισμούς, εξ ου και η σημασία αυτών των διμερών συμφωνιών. (Λέγεται ότι από τον Απρίλιο οι δύο πλευρές έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο στην άρση των εμποδίων στις συναλλαγές και τις επενδύσεις και στην ελάφρυνση των ρυθμιστικών περιορισμών.)
  Τα θέματα και οι τομείς συμφωνίας αφορούν τα εξής:






  — | Αποδεκτά λογιστικά πρότυπα στις ΗΠΑ (γενικά αποδεκτές λογιστικές αρχές ) — οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις της ΕΕ καταρτίζονταν σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα χρηματοοικονομικής πληροφόρησης είναι πλέον αποδεκτές για τις εταιρείες της ΕΕ που είναι εγγεγραμμένες στα χρηματιστήρια των ΗΠΑ. |
| --- | --- | --- |

3.2

Πέραν των άμεσων συμφωνιών ελευθέρων συναλλαγών, η ΕΟΚΕ μπορεί να διακρίνει άλλους καινοτόμους τρόπους αντιμετώπισης των σχετικών υφιστάμενων προβλημάτων σε διμερές επίπεδο, παρακολουθώντας τις συζητήσεις στο πλαίσιο του διατλαντικού οικονομικού συμβουλίου, το οποίο συστάθηκε μετά τη σύνοδο κορυφής ΕΕ-ΗΠΑ στις 30 Απριλίου. Στην πρώτη συνεδρίαση του συμβουλίου στις 9 Νοεμβρίου σημειώθηκε μια πρώτη σημαντική πρόοδος προς την κατεύθυνση της επίλυσης προβλημάτων με στόχο τη βελτίωση των εμπορικών και επενδυτικών συνθηκών στον μεγαλύτερο οικονομικό εταίρο της ΕΕ. Τα θέματα που σταθμίζονται δεν ενδιαφέρουν απαραίτητα άλλους εμπορικούς συνασπισμούς, εξ ου και η σημασία αυτών των διμερών συμφωνιών. (Λέγεται ότι από τον Απρίλιο οι δύο πλευρές έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο στην άρση των εμποδίων στις συναλλαγές και τις επενδύσεις και στην ελάφρυνση των ρυθμιστικών περιορισμών.)

Τα θέματα και οι τομείς συμφωνίας αφορούν τα εξής:

—

Αποδεκτά λογιστικά πρότυπα στις ΗΠΑ (γενικά αποδεκτές λογιστικές αρχές ) — οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις της ΕΕ καταρτίζονταν σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα χρηματοοικονομικής πληροφόρησης είναι πλέον αποδεκτές για τις εταιρείες της ΕΕ που είναι εγγεγραμμένες στα χρηματιστήρια των ΗΠΑ.

| — | Περισσότερη ασφάλεια και ευκολία στις συναλλαγές. Ένας οδικός χάρτης για την επίτευξη αμοιβαίας αναγνώρισης των προγραμμάτων εμπορικής εταιρικής σχέσης της ΕΕ και των ΗΠΑ το 2009 θα εξασφαλισθεί μέσω βασικών σταδίων απόδοσης. |
| --- | --- |

—

Περισσότερη ασφάλεια και ευκολία στις συναλλαγές. Ένας οδικός χάρτης για την επίτευξη αμοιβαίας αναγνώρισης των προγραμμάτων εμπορικής εταιρικής σχέσης της ΕΕ και των ΗΠΑ το 2009 θα εξασφαλισθεί μέσω βασικών σταδίων απόδοσης.

| — | Ελάφρυνση των περιορισμών για την εισαγωγή νέων φαρμάκων για σπάνιες ασθένειες με τη συμφωνία μιας κοινής μορφής αίτησης για χαρακτηρισμούς ορφανών φαρμάκων. |
| --- | --- |

—

Ελάφρυνση των περιορισμών για την εισαγωγή νέων φαρμάκων για σπάνιες ασθένειες με τη συμφωνία μιας κοινής μορφής αίτησης για χαρακτηρισμούς ορφανών φαρμάκων.

| — | Κοινοτική δράση σχετικά με μία νομοθετική πρόταση που θα επιτρέπει την πρόσβαση των ασθενών σε πληροφορίες για τα νόμιμα φαρμακευτικά προϊόντα. |
| --- | --- |

—

Κοινοτική δράση σχετικά με μία νομοθετική πρόταση που θα επιτρέπει την πρόσβαση των ασθενών σε πληροφορίες για τα νόμιμα φαρμακευτικά προϊόντα.

| — | Σύμφωνα με πρόταση της Επιτροπής, η ΕΕ θα συνεχίσει να επιτρέπει τις εισαγωγές προϊόντων, τα οποία φέρουν σήμανση με βάση τόσο το αγγλοσαξονικό όσο και το μετρικό σύστημα μετρήσεων, με στόχο τη μείωση του κόστους των διατλαντικών συναλλαγών. |
| --- | --- |

—

Σύμφωνα με πρόταση της Επιτροπής, η ΕΕ θα συνεχίσει να επιτρέπει τις εισαγωγές προϊόντων, τα οποία φέρουν σήμανση με βάση τόσο το αγγλοσαξονικό όσο και το μετρικό σύστημα μετρήσεων, με στόχο τη μείωση του κόστους των διατλαντικών συναλλαγών.

| — | Έως την επόμενη συνεδρίαση του συμβουλίου, η αμερικανική υπηρεσία ασφάλειας και υγείας στην εργασία (OSHA) θα συνδιαλεχθεί με ομολόγους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την πρόοδο για τη διευκόλυνση του εμπορίου ηλεκτρικών προϊόντων όσον αφορά τις διαδικασίες εκτίμησης της συμμόρφωσης σε επίπεδο ασφάλειας, και θα προσδιορίσει τομείς στους οποίους μπορεί να σημειωθεί πρόοδος το επόμενο έτος. |
| --- | --- |

—

Έως την επόμενη συνεδρίαση του συμβουλίου, η αμερικανική υπηρεσία ασφάλειας και υγείας στην εργασία (OSHA) θα συνδιαλεχθεί με ομολόγους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την πρόοδο για τη διευκόλυνση του εμπορίου ηλεκτρικών προϊόντων όσον αφορά τις διαδικασίες εκτίμησης της συμμόρφωσης σε επίπεδο ασφάλειας, και θα προσδιορίσει τομείς στους οποίους μπορεί να σημειωθεί πρόοδος το επόμενο έτος.

| — | Η ομοσπονδιακή επιτροπή επικοινωνιών των ΗΠΑ (FCC) θα αξιολογήσει προϊόντα τα οποία υπόκεινται στον υποχρεωτικό ανεξάρτητο έλεγχό της προκειμένου να επιτρέψει τις δηλώσεις συμμόρφωσης προμηθευτών για προϊόντα με καλό επίπεδο συμμόρφωσης με τα σχετικά πρότυπα. |
| --- | --- |

—

Η ομοσπονδιακή επιτροπή επικοινωνιών των ΗΠΑ (FCC) θα αξιολογήσει προϊόντα τα οποία υπόκεινται στον υποχρεωτικό ανεξάρτητο έλεγχό της προκειμένου να επιτρέψει τις δηλώσεις συμμόρφωσης προμηθευτών για προϊόντα με καλό επίπεδο συμμόρφωσης με τα σχετικά πρότυπα.

| — | Ένας διάλογος σχετικά με τη ρύθμιση των χρηματοπιστωτικών αγορών εξετάζει τον τρόπο και τους τομείς εδραίωσης αμοιβαίας αναγνώρισης των χρεογράφων, και τον προσδιορισμό άλλων προσεγγίσεων για τη διευκόλυνση των διασυνοριακών συναλλαγών στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Οι εργασίες μόλις άρχισαν, και οι σύνοδοι κορυφής ΕΕ — ΗΠΑ θα εξασφαλίσουν τη συνεργασία με εμπλεκόμενους φορείς για τον καθορισμό λοιπών προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

—

Ένας διάλογος σχετικά με τη ρύθμιση των χρηματοπιστωτικών αγορών εξετάζει τον τρόπο και τους τομείς εδραίωσης αμοιβαίας αναγνώρισης των χρεογράφων, και τον προσδιορισμό άλλων προσεγγίσεων για τη διευκόλυνση των διασυνοριακών συναλλαγών στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Οι εργασίες μόλις άρχισαν, και οι σύνοδοι κορυφής ΕΕ — ΗΠΑ θα εξασφαλίσουν τη συνεργασία με εμπλεκόμενους φορείς για τον καθορισμό λοιπών προτεραιοτήτων.

| 3.3 | Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει επίσης να εμβαθύνει και να ενδυναμώσει την οικονομική της συνεργασία με τη Ρωσία. Η προσχώρηση της Ρωσίας στον ΠΟΕ, ο κοινός οικονομικός χώρος ΕΕ-Ρωσίας και η νέα συνθήκη πλαίσιο ΕΕ-Ρωσίας αποτελούν σημαντικά ορόσημα στην πορεία προς μια γνήσια στρατηγική οικονομική εταιρική σχέση. Αυτή η ενισχυμένη συνεργασία θα πρέπει να προλειάνει το έδαφος για μελλοντικές διαπραγματεύσεις με στόχο έναν Κοινό Οικονομικό Χώρο, ο οποίος θα εξασφαλίζει την ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών και υπηρεσιών, κεφαλαίων και προσώπων, γνώσης και τεχνολογίας. |
| --- | --- |

3.3

Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει επίσης να εμβαθύνει και να ενδυναμώσει την οικονομική της συνεργασία με τη Ρωσία. Η προσχώρηση της Ρωσίας στον ΠΟΕ, ο κοινός οικονομικός χώρος ΕΕ-Ρωσίας και η νέα συνθήκη πλαίσιο ΕΕ-Ρωσίας αποτελούν σημαντικά ορόσημα στην πορεία προς μια γνήσια στρατηγική οικονομική εταιρική σχέση. Αυτή η ενισχυμένη συνεργασία θα πρέπει να προλειάνει το έδαφος για μελλοντικές διαπραγματεύσεις με στόχο έναν Κοινό Οικονομικό Χώρο, ο οποίος θα εξασφαλίζει την ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών και υπηρεσιών, κεφαλαίων και προσώπων, γνώσης και τεχνολογίας.

| 3.3.1 | Δεδομένου ότι τα ευρεία θέματα μιας στρατηγικής οικονομικής εταιρικής σχέσης μπορούν εν μέρει μόνο να επιλυθούν μέσω της προσχώρησης στον ΠΟΕ, η ΕΕ και η Ρωσία θα πρέπει να οικοδομήσουν τις μελλοντικές οικονομικές τους σχέσεις, όπου αυτό είναι δυνατόν, πάνω σε δομές που ξεπερνούν τα πλαίσια του ΠΟΕ, προκειμένου να αναπτυχθεί ένας κοινός οικονομικός χώρος για μια «μεγαλύτερη» Ευρώπη. Για την υλοποίηση αυτού του στόχου απαιτείται ισχυρή δέσμευση από την ΕΕ και την Ρωσία ούτως ώστε να αντιμετωπιστεί ένα πολύ ευρύτερο και πιο εμπεριστατωμένο φάσμα θεμάτων απ' ό,τι στις παραδοσιακές συμφωνίες ελευθέρων συναλλαγών. |
| --- | --- |

3.3.1

Δεδομένου ότι τα ευρεία θέματα μιας στρατηγικής οικονομικής εταιρικής σχέσης μπορούν εν μέρει μόνο να επιλυθούν μέσω της προσχώρησης στον ΠΟΕ, η ΕΕ και η Ρωσία θα πρέπει να οικοδομήσουν τις μελλοντικές οικονομικές τους σχέσεις, όπου αυτό είναι δυνατόν, πάνω σε δομές που ξεπερνούν τα πλαίσια του ΠΟΕ, προκειμένου να αναπτυχθεί ένας κοινός οικονομικός χώρος για μια «μεγαλύτερη» Ευρώπη. Για την υλοποίηση αυτού του στόχου απαιτείται ισχυρή δέσμευση από την ΕΕ και την Ρωσία ούτως ώστε να αντιμετωπιστεί ένα πολύ ευρύτερο και πιο εμπεριστατωμένο φάσμα θεμάτων απ' ό,τι στις παραδοσιακές συμφωνίες ελευθέρων συναλλαγών.

| 3.3.2 | Η συμφωνία ΕΕ-Ρωσίας θα πρέπει, μεταξύ άλλων, να συμπεριλαμβάνει κοινές διατάξεις για τις ακόλουθες παραμέτρους: εθνική αντιμετώπιση των διασυνοριακών επενδύσεων, κατάργηση των τελωνειακών δασμών, εξάλειψη των μη δασμολογικών φραγμών, κανονιστική σύγκλιση, αμοιβαία αναγνώριση προτύπων και αξιολόγηση της συμμόρφωσης, διευκόλυνση του εμπορίου και τελωνειακό καθεστώς, συνεργασία στον τομέα του ανταγωνισμού, απελευθέρωση των υπηρεσιών, δημόσιες συμβάσεις, υγειονομικοί και φυτοϋγειονομικοί κανονισμοί, προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, επίλυση διαφορών και χρήση των διεθνών λογιστικών προτύπων. Παραδείγματα θεμάτων που καλύπτονται από μια τέτοια ευρεία συμφωνία μπορούν να εντοπιστούν, λόγου χάρη, στις συμφωνίες για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο. |
| --- | --- |

3.3.2

Η συμφωνία ΕΕ-Ρωσίας θα πρέπει, μεταξύ άλλων, να συμπεριλαμβάνει κοινές διατάξεις για τις ακόλουθες παραμέτρους: εθνική αντιμετώπιση των διασυνοριακών επενδύσεων, κατάργηση των τελωνειακών δασμών, εξάλειψη των μη δασμολογικών φραγμών, κανονιστική σύγκλιση, αμοιβαία αναγνώριση προτύπων και αξιολόγηση της συμμόρφωσης, διευκόλυνση του εμπορίου και τελωνειακό καθεστώς, συνεργασία στον τομέα του ανταγωνισμού, απελευθέρωση των υπηρεσιών, δημόσιες συμβάσεις, υγειονομικοί και φυτοϋγειονομικοί κανονισμοί, προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, επίλυση διαφορών και χρήση των διεθνών λογιστικών προτύπων. Παραδείγματα θεμάτων που καλύπτονται από μια τέτοια ευρεία συμφωνία μπορούν να εντοπιστούν, λόγου χάρη, στις συμφωνίες για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο.

3.4   Ε&Α και καινοτομία

Η επιτυχής λειτουργία της ενιαίας αγοράς είναι επίσης προαπαιτούμενο για την προώθηση της καινοτομίας στην Ευρώπη. Μια γνήσια ενιαία αγορά παρέχει περισσότερες δυνατότητες μόχλευσης και περιθώριο για καινοτόμα αγαθά, προϊόντα και υπηρεσίες. Απαιτείται συντονισμός των προσπαθειών, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, στον τομέα της Ε&Α μεταξύ «ομίλων» ΜΜΕ και μεγάλων εταιρειών, ερευνητικών ιδρυμάτων, πανεπιστημίων και του νέου ευρωπαϊκού ινστιτούτου καινοτομίας και τεχνολογίας. Αυτό θα ενδυναμώσει τη συνολική ικανότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας να επιτύχει υψηλότερα επίπεδα τεχνολογίας, τα οποία ενσωματώνονται στα προϊόντα της με κοινό στόχο τη συγκράτηση των επενδύσεων εντός της ΕΕ και τη δημιουργία μιας πιο ανταγωνιστικής βιομηχανίας με προϊόντα και υπηρεσίες υψηλότερης προστιθέμενης αξίας στην παγκόσμια σφαίρα.

| 3.5 | Η παγκοσμιοποίηση έχει επιταχύνει το ρυθμό των αλλαγών σε επίπεδο τεχνολογίας, ιδεών, τρόπου απασχόλησης και ζωής. Η ΕΟΚΕ στηρίζει σταθερά αυτούς τους στόχους και πιστεύει ότι εάν η Ευρώπη μπορέσει να ξεδιπλώσει τις δυνατότητές της στον τομέα της καινοτομίας και της δημιουργικότητας, θα μπορέσει να διαμορφώσει την πορεία των αλλαγών στον κόσμο δίνοντας ξεχωριστή έμφαση στις αξίες και την πολιτισμική πολυμορφία της. |
| --- | --- |

3.5

Η παγκοσμιοποίηση έχει επιταχύνει το ρυθμό των αλλαγών σε επίπεδο τεχνολογίας, ιδεών, τρόπου απασχόλησης και ζωής. Η ΕΟΚΕ στηρίζει σταθερά αυτούς τους στόχους και πιστεύει ότι εάν η Ευρώπη μπορέσει να ξεδιπλώσει τις δυνατότητές της στον τομέα της καινοτομίας και της δημιουργικότητας, θα μπορέσει να διαμορφώσει την πορεία των αλλαγών στον κόσμο δίνοντας ξεχωριστή έμφαση στις αξίες και την πολιτισμική πολυμορφία της.

3.6   Διασφαλίσεις για την πνευματική ιδιοκτησία

Οι προσπάθειες της Ευρώπης στον τομέα της καινοτομίας πρέπει να συνοδεύονται από κατάλληλες συνθήκες διασφάλισης της συνακόλουθης πνευματικής ιδιοκτησίας που απαιτεί ουσιαστικούς οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους. Μεταξύ άλλων πρωτοβουλιών, είναι επιθυμητό και πράγματι επιβεβλημένο να έχει η ΕΕ μια ενιαία και ομοιόμορφη προστασία του κοινοτικού διπλώματος ευρεσιτεχνίας. (9) Η επιτυχία σε αυτόν τον τομέα μεταφράζεται σε εμπορικά πλεονεκτήματα για τα ευρωπαϊκά προϊόντα στην παγκόσμια αγορά.

Εκτός αυτού, η διασφάλιση της επιβολής των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και η αποτελεσματική καταστολή της παραποίησης/απομίμησης και της πειρατείας είναι θεμελιώδους σημασίας. Η ολοκλήρωση του υφιστάμενου νομικού πλαισίου σε επίπεδο ΕΕ εξακολουθεί να αποτελεί βασική προϋπόθεση. Η ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας είναι επίσης απαραίτητη, προκειμένου το συγκεκριμένο πρόβλημα να αντιμετωπιστεί σε παγκόσμιο πλαίσιο. Οι διμερείς διάλογοι σχετικά με την πνευματική ιδιοκτησία που διεξήγαγε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με την Κίνα, τη Ρωσία και άλλες περιοχές συνιστούν ένα χρήσιμο μέσο για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος, ωστόσο, θα πρέπει να επιτευχθούν απτά αποτελέσματα. Επίσης, η νέα εμπορική συμφωνία για την καταπολέμηση της παραποίησης/απομίμησης (ACTA) αποτελεί ένα θετικό βήμα προς την ορθή κατεύθυνση.

3.7   Συνθήκες εργασίας

Το λιγότερο που μπορεί να κάνει η ΕΕ για να βοηθήσει την ευρωπαϊκή βιομηχανία να ασκεί θεμιτό ανταγωνισμό στον παγκόσμιο στίβο είναι να εξασφαλίσει ότι οι υπόλοιπες χώρες τηρούν τους ελάχιστους όρους εργασίας που ορίζονται από τη ΔΟΕ και άλλες διεθνείς συμβάσεις σχετικά με τα ατομικά δικαιώματα, την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι, το δικαίωμα οργάνωσης και συλλογικής διαπραγμάτευσης, την ισότητα και την κατάργηση της παιδικής και της καταναγκαστικής εργασίας την παιδική και καταναγκαστική εργασία.

3.8   Επιτήρηση της αγοράς εισαγόμενων προϊόντων

Πρόσφατη έκθεση σχετικά με τα εισαγόμενα προϊόντα υποδεέστερης ποιότητας που είναι επιζήμια για τη δημόσια υγεία τονίζει την έλλειψη αποτελεσματικού μηχανισμού επιτήρησης της αγοράς εντός της ΕΕ. Αυτό συνιστά μια άλλη πτυχή του πώς οι αθέμιτοι όροι συναλλαγών στρεβλώνουν περαιτέρω τα επίπεδα ανταγωνιστικότητας των εταιρειών της ΕΕ. Η ενίσχυση της επιτήρησης της αγοράς από τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίζει τον έλεγχο των ποιοτικών προτύπων των υπερπόντιων παραγωγών, προκειμένου να επιτυγχάνεται ισορροπία με τους ευρωπαίους παραγωγούς και να προστατεύονται οι ευρωπαίοι καταναλωτές από μη ασφαλή προϊόντα υποδεέστερης ποιότητας.

3.9   Ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού — μια κοινή εξωτερική πολιτική της ΕΕ για την ενέργεια

Πρόσφατες εξελίξεις στον ενεργειακό τομέα έχουν καταστήσει απαραίτητη τη συμπόρευση των ευρωπαϊκών χωρών και την χάραξη μιας στρατηγικής ενεργειακής πολιτικής βασισμένης σε διμερείς συμφωνίες μεταξύ της ΕΕ και άλλων χωρών, οι οποίες θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγματεύσεων προκειμένου η βιομηχανία να είναι σε θέση να σχεδιάσει τις μελλοντικές της επενδύσεις εντός της ΕΕ. Μια τέτοια πολιτική θα συμβάλει στη διασφάλιση του επιπέδου ζωής των ευρωπαίων καταναλωτών. Τα κράτη μέλη της ΕΕ θα πρέπει να αναπτύξουν εναλλακτικές μορφές ενέργειας, όπως η ανανεώσιμη ή η πυρηνική (10) ενέργεια και να μειώσουν την εξάρτησή τους από τη Ρωσία και τη Μέση Ανατολή για την προμήθεια φυσικού αερίου και πετρελαίου. (11) Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει ότι με τη δέσμη μέτρων για την ενέργεια και το κλίμα που δημοσιεύτηκε πρόσφατα (12) εξασφαλίζεται προβλεψιμότητα, αποφεύγονται αρνητικές οικονομικές συνέπειες, ιδίως για την ανταγωνιστικότητα των ενεργοβόρων βιομηχανιών της ΕΕ, ενθαρρύνεται η ανάπτυξη των πρωτοπόρων ευρωπαϊκών αγορών σε αυτόν τον τομέα και προωθείται η οικολογική καινοτομία.

3.10   Περιβαλλοντικά ζητήματα

Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι δεν πρέπει να τεθούν σε μειονεκτική θέση σε σχέση με όσους τους ανταγωνίζονται από τρίτες χώρες, απλώς και μόνον επειδή η ΕΕ επιθυμεί να είναι σταθερός υποστηρικτής των προηγμένων περιβαλλοντικών πρακτικών. Η στρατηγική με την οποία η ΕΕ ηγείται των άλλων χωρών με την εφαρμογή υψηλότερων περιβαλλοντικών προτύπων δεν είναι οικονομικά εύλογη για τρεις λόγους:

| 1. | Η υπερθέρμανση του πλανήτη δεν μπορεί να αναστραφεί μόνον από την ΕΕ, και τα τελικά αποτελέσματα των μέτρων της ΕΕ θα είναι σίγουρα ουδέτερα, εάν οι υπόλοιπες χώρες δεν λάβουν μέτρα για την ελεγχόμενη χρήση της ενέργειας και των εκπομπών. |
| --- | --- |

1.

Η υπερθέρμανση του πλανήτη δεν μπορεί να αναστραφεί μόνον από την ΕΕ, και τα τελικά αποτελέσματα των μέτρων της ΕΕ θα είναι σίγουρα ουδέτερα, εάν οι υπόλοιπες χώρες δεν λάβουν μέτρα για την ελεγχόμενη χρήση της ενέργειας και των εκπομπών.

| 2. | Η ΕΕ θα πρέπει να αποφύγει να οδηγήσει σε μειονεκτική ανταγωνιστική θέση τους ευρωπαίους παραγωγούς, οι οποίοι θα αναγκάζονταν να αυξήσουν το λειτουργικό τους κόστος καταβάλλοντας υψηλότερους περιβαλλοντικούς φόρους, καθιστώντας έτσι εαυτούς λιγότερο ανταγωνιστικούς στον παγκόσμιο στίβο. Επιπλέον, αυτό θα δρομολογούσε μια μετατόπιση των επενδύσεων, οι οποίες θα μπορούσαν να έχουν στρατηγική σημασία για την ενιαία ευρωπαϊκή αγορά. |
| --- | --- |

2.

Η ΕΕ θα πρέπει να αποφύγει να οδηγήσει σε μειονεκτική ανταγωνιστική θέση τους ευρωπαίους παραγωγούς, οι οποίοι θα αναγκάζονταν να αυξήσουν το λειτουργικό τους κόστος καταβάλλοντας υψηλότερους περιβαλλοντικούς φόρους, καθιστώντας έτσι εαυτούς λιγότερο ανταγωνιστικούς στον παγκόσμιο στίβο. Επιπλέον, αυτό θα δρομολογούσε μια μετατόπιση των επενδύσεων, οι οποίες θα μπορούσαν να έχουν στρατηγική σημασία για την ενιαία ευρωπαϊκή αγορά.

| 3. | Η ΕΟΚΕ δεν έχει πεισθεί ότι τα υψηλότερα περιβαλλοντικά πρότυπα δημιουργούν ζήτηση για περισσότερη έρευνα σε οικολογικά προϊόντα. Είναι βέβαιο ότι θα υπάρξει μεγάλο χρονικό κενό μέχρι τα προϊόντα αυτά να περάσουν από το εργαστήριο στην αγορά. Στο μεταξύ, οι άλλοι ευρωπαίοι παραγωγοί αγαθών που χαρακτηρίζονται από υψηλή ενεργειακή ένταση θα οδηγηθούν ενδεχομένως εκτός αγοράς λόγω αθέμιτου ανταγωνισμού από παραγωγούς σε χώρες που δεν είναι τόσο πρόθυμες να λάβουν μέτρα για τον έλεγχο των εκπομπών τους. |
| --- | --- |

3.

Η ΕΟΚΕ δεν έχει πεισθεί ότι τα υψηλότερα περιβαλλοντικά πρότυπα δημιουργούν ζήτηση για περισσότερη έρευνα σε οικολογικά προϊόντα. Είναι βέβαιο ότι θα υπάρξει μεγάλο χρονικό κενό μέχρι τα προϊόντα αυτά να περάσουν από το εργαστήριο στην αγορά. Στο μεταξύ, οι άλλοι ευρωπαίοι παραγωγοί αγαθών που χαρακτηρίζονται από υψηλή ενεργειακή ένταση θα οδηγηθούν ενδεχομένως εκτός αγοράς λόγω αθέμιτου ανταγωνισμού από παραγωγούς σε χώρες που δεν είναι τόσο πρόθυμες να λάβουν μέτρα για τον έλεγχο των εκπομπών τους.

| 3.10.1 | Η λύση είναι η επίμονη και σταθερή προβολή μιας κοινής ευρωπαϊκής φωνής στις διεθνείς διαπραγματεύσεις για την υπερθέρμανση του πλανήτη και η άσκηση πιέσεων στις χώρες που δεν συμμορφώνονται. Εάν η ΕΕ αποφασίσει να προχωρήσει μόνη της στον καθορισμό υψηλότερων περιβαλλοντικών προτύπων, τότε θα πρέπει να λάβει υπόψη το ενδεχόμενο επιβολής συνοριακών μέτρων, στο πλαίσιο του ΠΟΕ, σε προϊόντα που προέρχονται από χώρες που δεν σέβονται το περιβάλλον, ούτως ώστε οι ευρωπαίοι παραγωγοί να μην έχουν ανταγωνιστικό μειονέκτημα. |
| --- | --- |

3.10.1

Η λύση είναι η επίμονη και σταθερή προβολή μιας κοινής ευρωπαϊκής φωνής στις διεθνείς διαπραγματεύσεις για την υπερθέρμανση του πλανήτη και η άσκηση πιέσεων στις χώρες που δεν συμμορφώνονται. Εάν η ΕΕ αποφασίσει να προχωρήσει μόνη της στον καθορισμό υψηλότερων περιβαλλοντικών προτύπων, τότε θα πρέπει να λάβει υπόψη το ενδεχόμενο επιβολής συνοριακών μέτρων, στο πλαίσιο του ΠΟΕ, σε προϊόντα που προέρχονται από χώρες που δεν σέβονται το περιβάλλον, ούτως ώστε οι ευρωπαίοι παραγωγοί να μην έχουν ανταγωνιστικό μειονέκτημα.

| 3.10.2 | Ένα ανοικτό παγκόσμιο σύστημα συναλλαγών είναι προς το συμφέρον της ΕΕ. Κάποτε η ΕΕ έπρεπε να προστατεύει τους πολίτες, τα συμφέροντα και τις αξίες της. Σήμερα ο προστατευτισμός δεν μπορεί να είναι η λύση. Κατέχοντας την πρώτη θέση παγκοσμίως σε συναλλαγές και επενδύσεις, η ΕΕ επιτυγχάνει, χάρη στο άνοιγμά της, χαμηλότερο κόστος για τη βιομηχανία, χαμηλότερες τιμές για τους καταναλωτές, ανταγωνιστικά κίνητρα για τις επιχειρήσεις και νέες επενδύσεις. Ταυτόχρονα, είναι σημαντικό για την ΕΕ να χρησιμοποιήσει την επιρροή της σε διεθνείς διαπραγματεύσεις για να εξασφαλίσει την ίδια στάση και από άλλους: η πολιτική του ανοίγματος μπορεί να είναι βιώσιμη μόνον εάν οι άλλοι ανταποκριθούν με θετικό τρόπο. |
| --- | --- |

3.10.2

Ένα ανοικτό παγκόσμιο σύστημα συναλλαγών είναι προς το συμφέρον της ΕΕ. Κάποτε η ΕΕ έπρεπε να προστατεύει τους πολίτες, τα συμφέροντα και τις αξίες της. Σήμερα ο προστατευτισμός δεν μπορεί να είναι η λύση. Κατέχοντας την πρώτη θέση παγκοσμίως σε συναλλαγές και επενδύσεις, η ΕΕ επιτυγχάνει, χάρη στο άνοιγμά της, χαμηλότερο κόστος για τη βιομηχανία, χαμηλότερες τιμές για τους καταναλωτές, ανταγωνιστικά κίνητρα για τις επιχειρήσεις και νέες επενδύσεις. Ταυτόχρονα, είναι σημαντικό για την ΕΕ να χρησιμοποιήσει την επιρροή της σε διεθνείς διαπραγματεύσεις για να εξασφαλίσει την ίδια στάση και από άλλους: η πολιτική του ανοίγματος μπορεί να είναι βιώσιμη μόνον εάν οι άλλοι ανταποκριθούν με θετικό τρόπο.

| 3.10.3 | Η Επιτροπή πρέπει να εξασφαλίσει ότι οι τρίτες χώρες προσφέρουν αναλογικά επίπεδα ανοίγματος σε ευρωπαίους εξαγωγείς και επενδυτές, και να θέσει βασικούς κανόνες που δεν υποσκάπτουν την ικανότητα να προστατεύσουμε τα συμφέροντά μας και να διαφυλάξουμε το υψηλό επίπεδο υγείας, ασφάλειας, κοινωνικής και περιβαλλοντικής προστασίας και προστασίας των καταναλωτών. |
| --- | --- |

3.10.3

Η Επιτροπή πρέπει να εξασφαλίσει ότι οι τρίτες χώρες προσφέρουν αναλογικά επίπεδα ανοίγματος σε ευρωπαίους εξαγωγείς και επενδυτές, και να θέσει βασικούς κανόνες που δεν υποσκάπτουν την ικανότητα να προστατεύσουμε τα συμφέροντά μας και να διαφυλάξουμε το υψηλό επίπεδο υγείας, ασφάλειας, κοινωνικής και περιβαλλοντικής προστασίας και προστασίας των καταναλωτών.

4.   Αύξηση της απασχολησιμότητας και επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο: δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων εργασίας

| 4.1 | Η παγκοσμιοποίηση και οι τεχνολογικές αλλαγές ενέχουν τον κίνδυνο αύξησης της ανισότητας, διευρύνοντας το χάσμα μεταξύ ειδικευμένων και ανειδίκευτων, και μεταξύ των πλούσιων και φτωχών εθνών. Η βέλτιστη λύση είναι η παροχή βοήθειας σε κάθε άτομο και σε κάθε έθνος προκειμένου να προσαρμοστεί στις αλλαγές, μέσω της βελτίωσης της ποιότητας και με την παροχή εκπαίδευσης και κατάρτισης για όλες τις ηλικίες. |
| --- | --- |

4.1

Η παγκοσμιοποίηση και οι τεχνολογικές αλλαγές ενέχουν τον κίνδυνο αύξησης της ανισότητας, διευρύνοντας το χάσμα μεταξύ ειδικευμένων και ανειδίκευτων, και μεταξύ των πλούσιων και φτωχών εθνών. Η βέλτιστη λύση είναι η παροχή βοήθειας σε κάθε άτομο και σε κάθε έθνος προκειμένου να προσαρμοστεί στις αλλαγές, μέσω της βελτίωσης της ποιότητας και με την παροχή εκπαίδευσης και κατάρτισης για όλες τις ηλικίες.

| 4.2 | Η ΕΟΚΕ και οι κοινωνικοί εταίροι έχουν υποβάλει τις παρατηρήσεις τους σχετικά με το πώς θα πρέπει να διαμορφωθεί η ευελιξία με ασφάλεια προκειμένου να βοηθήσει τους πολίτες να διαχειρίζονται τις αλλαγές στον τομέα της απασχόλησης με μεγαλύτερη επιτυχία σε καιρούς ραγδαίων οικονομικών μεταβολών. |
| --- | --- |

4.2

Η ΕΟΚΕ και οι κοινωνικοί εταίροι έχουν υποβάλει τις παρατηρήσεις τους σχετικά με το πώς θα πρέπει να διαμορφωθεί η ευελιξία με ασφάλεια προκειμένου να βοηθήσει τους πολίτες να διαχειρίζονται τις αλλαγές στον τομέα της απασχόλησης με μεγαλύτερη επιτυχία σε καιρούς ραγδαίων οικονομικών μεταβολών.

| 4.3 | Το Συμβούλιο Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ενέκρινε στις 5 Δεκεμβρίου 2007 (13) μια δέσμη κοινών αρχών για την ευελιξία με ασφάλεια, ανοίγοντας έτσι το δρόμο για την ενσωμάτωση της ευελιξίας με ασφάλεια στα εθνικά προγράμματα μεταρρυθμίσεων των κρατών μελών και την συνακόλουθη εφαρμογή της σε στενή συνεργασία με τους εθνικούς κοινωνικούς εταίρους. |
| --- | --- |

4.3

Το Συμβούλιο Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ενέκρινε στις 5 Δεκεμβρίου 2007 (13) μια δέσμη κοινών αρχών για την ευελιξία με ασφάλεια, ανοίγοντας έτσι το δρόμο για την ενσωμάτωση της ευελιξίας με ασφάλεια στα εθνικά προγράμματα μεταρρυθμίσεων των κρατών μελών και την συνακόλουθη εφαρμογή της σε στενή συνεργασία με τους εθνικούς κοινωνικούς εταίρους.

| 4.4 | Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να δοθεί περισσότερη προσοχή στις ενεργές πολιτικές προώθησης της ένταξης και εξασφάλισης της ισότητας ευκαιριών για ομάδες που αντιμετωπίζουν διακρίσεις στο χώρο εργασίας (άτομα άνω των 70 ετών, γυναίκες, εθνικές μειονότητες και ανειδίκευτοι νέοι που έχουν εγκαταλείψει το σχολείο). |
| --- | --- |

4.4

Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να δοθεί περισσότερη προσοχή στις ενεργές πολιτικές προώθησης της ένταξης και εξασφάλισης της ισότητας ευκαιριών για ομάδες που αντιμετωπίζουν διακρίσεις στο χώρο εργασίας (άτομα άνω των 70 ετών, γυναίκες, εθνικές μειονότητες και ανειδίκευτοι νέοι που έχουν εγκαταλείψει το σχολείο).

5.   Αστάθεια στην παγκόσμια χρηματοπιστωτική αγορά

| 5.1 | Η ΕΕ βιώνει επί του παρόντος τις επιπτώσεις μιας παγκόσμιας κρίσης στις χρηματαγορές και χρηματοπιστωτικές αγορές. Η νομισματική ένωση και η άμεση αντίδραση της ΕΚΤ στην κρίση διαδραμάτισαν θετικό ρόλο. Πρώτον, διοχετεύοντας μεγάλα ποσά ρευστού στις χρηματαγορές, η ΕΚΤ συνέβαλε στον περιορισμό της κρίσης της εμπιστοσύνης στον τραπεζικό τομέα, μειώνοντας τον κίνδυνο πρόβλεψης αυστηρότερων πιστωτικών όρων για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά. Δεύτερον, χάρη στην απουσία νομισματικών κινδύνων και στα χαμηλά ασφαλιστήρια κινδύνου ανά χώρα, οι πιο ευπαθείς οικονομίες της ΕΕ κατάφεραν να αντιμετωπίσουν τις αναταράξεις της χρηματοπιστωτικής αγοράς σχεδόν αλώβητες. |
| --- | --- |

5.1

Η ΕΕ βιώνει επί του παρόντος τις επιπτώσεις μιας παγκόσμιας κρίσης στις χρηματαγορές και χρηματοπιστωτικές αγορές. Η νομισματική ένωση και η άμεση αντίδραση της ΕΚΤ στην κρίση διαδραμάτισαν θετικό ρόλο. Πρώτον, διοχετεύοντας μεγάλα ποσά ρευστού στις χρηματαγορές, η ΕΚΤ συνέβαλε στον περιορισμό της κρίσης της εμπιστοσύνης στον τραπεζικό τομέα, μειώνοντας τον κίνδυνο πρόβλεψης αυστηρότερων πιστωτικών όρων για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά. Δεύτερον, χάρη στην απουσία νομισματικών κινδύνων και στα χαμηλά ασφαλιστήρια κινδύνου ανά χώρα, οι πιο ευπαθείς οικονομίες της ΕΕ κατάφεραν να αντιμετωπίσουν τις αναταράξεις της χρηματοπιστωτικής αγοράς σχεδόν αλώβητες.

| 5.2 | Η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση και η εξασθένιση του δολαρίου ΗΠΑ επηρεάζουν την Ευρώπη λόγω, επίσης, της σημαντικής ανατίμησης του ευρώ η οποία οφείλεται στη διατήρηση του βασικού επιτοκίου της ΕΚΤ σε υπερβολικά υψηλό επίπεδο και σε νομισματικές πολιτικές που συναρτώνται με ανταγωνιστικές υποτιμήσεις σε άλλα μέρη του κόσμου, θα έχει επιζήμιες συνέπειες για την οικονομία της ΕΕ και τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές της. |
| --- | --- |

5.2

Η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση και η εξασθένιση του δολαρίου ΗΠΑ επηρεάζουν την Ευρώπη λόγω, επίσης, της σημαντικής ανατίμησης του ευρώ η οποία οφείλεται στη διατήρηση του βασικού επιτοκίου της ΕΚΤ σε υπερβολικά υψηλό επίπεδο και σε νομισματικές πολιτικές που συναρτώνται με ανταγωνιστικές υποτιμήσεις σε άλλα μέρη του κόσμου, θα έχει επιζήμιες συνέπειες για την οικονομία της ΕΕ και τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές της.

| 5.3 | Οι πρόσφατες εξελίξεις στις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές καταδεικνύουν την ανάγκη να ενισχυθούν οι κανόνες προληπτικής εποπτείας, να βελτιωθεί ο συντονισμός και η επικοινωνία μεταξύ των εποπτικών αρχών και των κεντρικών τραπεζών και να αυξηθεί η διαφάνεια και η υποβολή εκθέσεων. |
| --- | --- |

5.3

Οι πρόσφατες εξελίξεις στις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές καταδεικνύουν την ανάγκη να ενισχυθούν οι κανόνες προληπτικής εποπτείας, να βελτιωθεί ο συντονισμός και η επικοινωνία μεταξύ των εποπτικών αρχών και των κεντρικών τραπεζών και να αυξηθεί η διαφάνεια και η υποβολή εκθέσεων.

Βρυξέλλες, 12 Μαρτίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  ΕΕ C 24 της 31.1.2006, εισηγητής: ο κ. Retureau, κατόπιν αίτησης της βρετανικής Προεδρίας

1

(2)  ΕΕ C 93 της 27.4.2007, εισηγητής: ο κ. Cassidy.

2

(3)  Εισηγητής: ο κ. Janson, ΕΕ C 256 της 27.10. 2007

3

Ενδιάμεση έκθεση της ομάδας εμπειρογνωμόνων για την ευελιξία με ασφάλεια 20.04.2007: «Η ευελιξία με ασφάλεια αποτελεί μια στρατηγική πολιτικής για την ταυτόχρονη και στοχευμένη αύξηση από τη μια πλευρά της ευελιξίας των αγορών εργασίας, της οργάνωσης της εργασίας και των εργασιακών σχέσεων, και, από την άλλη πλευρά, της ασφάλειας — ασφάλεια της απασχόλησης και κοινωνική ασφάλιση. Οι βασικές αρχές που υποστηλώνουν τη στρατηγική για την ευελιξία με ασφάλεια δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως αντίθετες έννοιες, δεδομένου ότι μπορούν να λειτουργήσουν επικουρικά μεταξύ τους. Η προώθηση ευέλικτων αγορών εργασίας και η ταυτόχρονη διασφάλιση υψηλών επιπέδων ασφάλειας μπορούν να αποφέρουν αποτελέσματα μόνον εάν εξασφαλιστούν στους εργαζομένους τα μέσα προκειμένου να προσαρμοστούν στην αλλαγή, να εισέλθουν στην απασχόληση, να παραμείνουν στην αγορά εργασίας και να σημειώσουν προόδους στον επαγγελματικό τους βίο. Συνεπώς, στο πλαίσιο της έννοιας της ευελιξίας με ασφάλειας ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας, ενώ παρέχονται κίνητρα για τη διά βίου μάθηση και κατάρτιση. Ταυτόχρονα, ξεχωριστή έμφαση πρέπει να δίνεται στην ενίσχυση των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης με στόχο τη στήριξη του εισοδήματος και την παροχή δυνατοτήτων για το συνδυασμό της εργασίας με υποχρεώσεις φροντίδας. Αυτό συμβάλλει επίσης στη διασφάλιση των ίσων ευκαιριών και της ισότητας των φύλων.»

(4)  COM(2007) 581 τελικό της 3.10.2007.

4

(5)  Βλέπε το πακέτο σχετικά με την αναθεώρηση της ενιαίας αγοράς που υιοθετήθηκε από την Επιτροπή τον Νοέμβριο του 2007, COM(2007) 724 τελικό.

5

(6)  EE C 44 της 16.2.2008.

6

(7)  Κοινωνικοί εταίροι: ETUC/CES, CEEP, UEAPME και BUSINESSEUROPE «Οι βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές αγορές εργασίας: μια κοινή ανάλυση των ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων», Οκτώβριος 2007.

7

(8)  Βλέπε την υποσημείωση 4.

8

(9)  Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις δραστηριότητες της ΓΔ Επιχειρήσεις και βιομηχανία για Καλύτερη διασφάλιση της πνευματικής ιδιοκτησίας, μπορείτε να βρείτε στη διεύθυνση http://ec.europa.eu/enterprise/library/ee_online/art34_en.htm.

9

Καλύτερη διασφάλιση της πνευματικής ιδιοκτησίας

(10)  Ορισμένες χώρες έχουν ταχθεί ενάντια σε οποιαδήποτε μορφή πυρηνικής ενέργειας και δεν επιτρέπουν την κατασκευή μονάδων παραγωγής πυρηνικής ενέργειας στο έδαφός τους. Ωστόσο, εισάγουν τεράστιες ποσότητες πυρηνικά παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας, π.χ. η Ιταλία.

10

(11)  ΕΕ C 318 της 23.12.2006, εισηγήτρια: η κ. Sirkeinen.

11

(12)  Η δράση της Επιτροπής για την ενέργεια και το κλίμα ξεκίνησε στις 23 Ιανουαρίου 2008. Βλέπε: http://ec.europa.eu/energy/climate_actions/index_en.htm.

12

(13)  Δελτίο τύπου του Συμβουλίου 16139/07,σύνδεσμος: http://register.consilium.europa.eu/pdf/en/07/st16/st16139.en07.pdf

13

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Οι παρακάτω τροπολογίες, οι οποίες έλαβαν το ένα τέταρτο τουλάχιστο των εκπεφρασμένων ψήφων, απορρίφθηκαν απο κοινού κατά τη συζήτηση:

1.   Σημείο 2.4

Προτελευταία περίοδος. Να τροποποιηθεί ως εξής:

«(....) Μια ταχεία ανατίμηση του ευρώ, η οποία ευνοείται από ένα υπερβολικά υψηλό βασικό επιτόκιο της ΕΚΤ και σχετίζεται με νομισματικές πολιτικές που συναρτώνται με ανταγωνιστικές υποτιμήσεις σε άλλα μέρη του κόσμου, είναι επικίνδυνη για την ευημερία της ΕΕ (...).»

Αιτιολογία

Μία τόσο ανεπιφύλακτη και άκαμπτη κριτική της πολιτικής που ασκεί η ΕΚΤ, που διατυπώνεται σαν να επρόκειτο για διευκρίνιση, είναι άτοπη χωρίς να έχει υιοθετηθεί προηγουμένως συγκεκριμένη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ επί του θέματος. Το ζήτημα των επιτοκίων αποτελεί αντικείμενο έντονων συζητήσεων και οι γνώμες, αν και σεβαστές, διίστανται. Δεν πρέπει όμως να λησμονείται ότι με την πολιτική της όσον αφορά τα επιτόκια, η ΕΚΤ ανταποκρίνεται στο έργο που της έχει ανατεθεί από τη Συνθήκη, δηλαδή στην καταπολέμηση του πληθωρισμού.

2.   Σημείο 5.2

Να τροποποιηθεί ως εξής:

«Η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση και η εξασθένιση του δολαρίου ΗΠΑ επηρεάζουν την Ευρώπη λόγω, επίσης, της σημαντικής ανατίμησης του ευρώ η οποία οφείλεται στη διατήρηση του βασικού επιτοκίου της ΕΚΤ σε υπερβολικά υψηλό επίπεδο και σε νομισματικές πολιτικές που συναρτώνται με ανταγωνιστικές υποτιμήσεις σε άλλα μέρη του κόσμου, θα έχει επιζήμιες συνέπειες για την οικονομία της ΕΕ και τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές της.»

Αιτιολογία

Η ίδια όπως και για το σημείο 2.4, και πολύ περισσότερο μάλιστα, δεδομένου ότι προηγουμένως αναφερόταν ότι η πολιτική της ΕΚΤ «ευνοούσε» την ανατίμηση του, ενώ τώρα τονίζεται ότι «οφείλεται». Η τοποθέτηση της ΕΟΚΕ είναι τόσο άκαμπτη που δεν μπορεί να γίνει δεκτή, και ούτε άλλωστε είναι ορθή από διαδικαστικής απόψεως.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 22, Ψήφοι κατά: 29, Αποχές: 8

---

| 9.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 204/9 |
| --- | --- | --- | --- |

9.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 204/9

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Μια Ευρώπη αποτελεσμάτων — Εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου»

COM(2007) 502 τελικό

(2008/C 204/02)

Στις 5 Σεπτεμβρίου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την

«Ανακοίνωση της Επιτροπής: Μια Ευρώπη αποτελεσμάτων — Εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου»

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 27 Φεβρουαρίου 2008 με εισηγητή τον κ. RETUREAU.

Κατά την 443η σύνοδο ολομέλειας, της 12ης και 13ης Μαρτίου 2008 (συνεδρίαση της 12ης Μαρτίου) η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την παρούσα γνωμοδότηση με 59 ψήφους υπέρ και 2 αποχές.

1.   Εισαγωγή

| 1.1 | Στην ανακοίνωσή της «Μια Ευρώπη αποτελεσμάτων — Εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου», της 5ης Σεπτεμβρίου 2007 [COM(2007) 502 τελικό], η Επιτροπή επισημαίνει ότι, από περισσότερες των 9 000 νομοθετικές πράξεις, οι 2000 είναι οδηγίες, για την καθεμιά από τις οποίες χρειάζονται από 40 έως 300 μέτρα μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο. Και ότι, λόγω του μεγάλου αριθμού των ευρωπαίων πολιτών που θα μπορούσαν να επικαλεσθούν δικαιώματα βάσει της κοινοτικής νομοθεσίας, πρέπει, στο πλαίσιο της επιδίωξης του στόχου της βελτίωσης της νομοθεσίας, να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην εφαρμογή του δικαίου και στον εντοπισμό των λόγων για τους οποίους εξακολουθούν να υφίστανται δυσκολίες για την εφαρμογή και τον έλεγχο της εφαρμογής του δικαίου.
  Προτείνει, λοιπόν, να βελτιωθεί η ισχύουσα μέθοδος διαχείρισης των προβλημάτων που αφορούν την εφαρμογή και τον έλεγχο της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου. |
| --- | --- |

1.1

Στην ανακοίνωσή της «Μια Ευρώπη αποτελεσμάτων — Εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου», της 5ης Σεπτεμβρίου 2007 [COM(2007) 502 τελικό], η Επιτροπή επισημαίνει ότι, από περισσότερες των 9 000 νομοθετικές πράξεις, οι 2000 είναι οδηγίες, για την καθεμιά από τις οποίες χρειάζονται από 40 έως 300 μέτρα μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο. Και ότι, λόγω του μεγάλου αριθμού των ευρωπαίων πολιτών που θα μπορούσαν να επικαλεσθούν δικαιώματα βάσει της κοινοτικής νομοθεσίας, πρέπει, στο πλαίσιο της επιδίωξης του στόχου της βελτίωσης της νομοθεσίας, να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην εφαρμογή του δικαίου και στον εντοπισμό των λόγων για τους οποίους εξακολουθούν να υφίστανται δυσκολίες για την εφαρμογή και τον έλεγχο της εφαρμογής του δικαίου.

Προτείνει, λοιπόν, να βελτιωθεί η ισχύουσα μέθοδος διαχείρισης των προβλημάτων που αφορούν την εφαρμογή και τον έλεγχο της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου.

| 1.2 | Προς τον σκοπό αυτόν, η Επιτροπή εντοπίζει τέσσερις πιθανές κατευθύνσεις για τη βελτίωση της εφαρμογής του δικαίου:






  α) | πρόληψη: καλύτερες αξιολογήσεις του αντικτύπου, εκτιμήσεις των κινδύνων που ενέχουν οι προτάσεις της Επιτροπής, συμπερίληψη πίνακα αντιστοιχίας σε κάθε πρόταση, κατάρτιση του προσωπικού των εθνικών αρχών στο κοινοτικό δίκαιο |
| --- | --- | --- |

1.2

Προς τον σκοπό αυτόν, η Επιτροπή εντοπίζει τέσσερις πιθανές κατευθύνσεις για τη βελτίωση της εφαρμογής του δικαίου:

α)

πρόληψη: καλύτερες αξιολογήσεις του αντικτύπου, εκτιμήσεις των κινδύνων που ενέχουν οι προτάσεις της Επιτροπής, συμπερίληψη πίνακα αντιστοιχίας σε κάθε πρόταση, κατάρτιση του προσωπικού των εθνικών αρχών στο κοινοτικό δίκαιο

| β) | ουσιαστική και αποτελεσματική αντίδραση: βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών με τις επιχειρήσεις και τους πολίτες, αλλά και με τις εθνικές αρχές — η γενίκευση των «συνεδριάσεων-πακέτο» έχει σημαντικό ρόλο στο θέμα αυτό |
| --- | --- |

β)

ουσιαστική και αποτελεσματική αντίδραση: βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών με τις επιχειρήσεις και τους πολίτες, αλλά και με τις εθνικές αρχές — η γενίκευση των «συνεδριάσεων-πακέτο» έχει σημαντικό ρόλο στο θέμα αυτό

| γ) | βελτίωση των μεθόδων εργασίας: διορισμός ενός κεντρικού σημείου επαφής σε κάθε κράτος μέλος, επιφορτισμένου με τις διασυνδέσεις μεταξύ της αρμόδιας εθνικής αρχής και της Επιτροπής· βελτίωση της διαχείρισης των διαδικασιών παράβασης, κυρίως με καθορισμό των προτεραιοτήτων |
| --- | --- |

γ)

βελτίωση των μεθόδων εργασίας: διορισμός ενός κεντρικού σημείου επαφής σε κάθε κράτος μέλος, επιφορτισμένου με τις διασυνδέσεις μεταξύ της αρμόδιας εθνικής αρχής και της Επιτροπής· βελτίωση της διαχείρισης των διαδικασιών παράβασης, κυρίως με καθορισμό των προτεραιοτήτων

| δ) | ενίσχυση του διαλόγου και της διαφάνειας: βελτίωση του διοργανικού διαλόγου, δημοσίευση των γενικών πληροφοριών σχετικά με την αποτελεσματικότητα της «νέας προσέγγισης». |
| --- | --- |

δ)

ενίσχυση του διαλόγου και της διαφάνειας: βελτίωση του διοργανικού διαλόγου, δημοσίευση των γενικών πληροφοριών σχετικά με την αποτελεσματικότητα της «νέας προσέγγισης».

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη βούληση της Επιτροπής να βελτιώσει τους μηχανισμούς για τη βελτίωση της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου εκ μέρους των κρατών μελών.
  Επιθυμεί να διατυπώσει επ' αυτού τις ακόλουθες παρατηρήσεις: |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη βούληση της Επιτροπής να βελτιώσει τους μηχανισμούς για τη βελτίωση της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου εκ μέρους των κρατών μελών.

Επιθυμεί να διατυπώσει επ' αυτού τις ακόλουθες παρατηρήσεις:

2.   Ο εντοπισμός του προβλήματος

| 2.1 | Τα περισσότερα προβλήματα κακής εφαρμογής και εκτέλεσης του κοινοτικού δικαίου απορρέουν από τη μη μεταφορά των οδηγιών. Ως «μεταφορά» νοείται η λειτουργία βάσει της οποίας ένα κράτος μέλος αποδέκτης της οδηγίας προβαίνει στην υιοθέτηση όλων των μέτρων που απαιτούνται για την ουσιαστική ενσωμάτωσή της στην εθνική έννομη τάξη του, μέσω των κατάλληλων κανονιστικών πράξεων. |
| --- | --- |

2.1

Τα περισσότερα προβλήματα κακής εφαρμογής και εκτέλεσης του κοινοτικού δικαίου απορρέουν από τη μη μεταφορά των οδηγιών. Ως «μεταφορά» νοείται η λειτουργία βάσει της οποίας ένα κράτος μέλος αποδέκτης της οδηγίας προβαίνει στην υιοθέτηση όλων των μέτρων που απαιτούνται για την ουσιαστική ενσωμάτωσή της στην εθνική έννομη τάξη του, μέσω των κατάλληλων κανονιστικών πράξεων.

| 2.2 | Η μεταφορά απαιτεί από τα κράτη μέλη να εκτελέσουν δύο υποχρεώσεις:






  — | αφενός, την εισαγωγή στο εθνικό δίκαιο του συνόλου του κανονιστικού περιεχομένου της οδηγίας |
| --- | --- | --- |

2.2

Η μεταφορά απαιτεί από τα κράτη μέλη να εκτελέσουν δύο υποχρεώσεις:

—

αφενός, την εισαγωγή στο εθνικό δίκαιο του συνόλου του κανονιστικού περιεχομένου της οδηγίας

| — | αφετέρου, την κατάργηση ή την τροποποίηση του συνόλου των προϋπαρχόντων εθνικών κανόνων που αντιβαίνουν προς την οδηγία. |
| --- | --- |

—

αφετέρου, την κατάργηση ή την τροποποίηση του συνόλου των προϋπαρχόντων εθνικών κανόνων που αντιβαίνουν προς την οδηγία.

| 2.3 | Η ίδια απαίτηση ισχύει και για τη μεταφορά των αποφάσεων-πλαίσιο που προβλέπονται στο άρθρο 34 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ), οι οποίες, όπως ακριβώς και οι οδηγίες που αναφέρονται στο άρθρο 249 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ΣΕΚ), «δεσμεύουν τα κράτη μέλη ως προς το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα αλλά αφήνουν στην αρμοδιότητα των εθνικών αρχών την επιλογή του τύπου και των μέσων». |
| --- | --- |

2.3

Η ίδια απαίτηση ισχύει και για τη μεταφορά των αποφάσεων-πλαίσιο που προβλέπονται στο άρθρο 34 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ), οι οποίες, όπως ακριβώς και οι οδηγίες που αναφέρονται στο άρθρο 249 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ΣΕΚ), «δεσμεύουν τα κράτη μέλη ως προς το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα αλλά αφήνουν στην αρμοδιότητα των εθνικών αρχών την επιλογή του τύπου και των μέσων».

| 2.4 | Κατά τη μεταφορά των αποφάσεων-πλαίσιο ενδέχεται επίσης να ανακύψουν δυσκολίες. Ωστόσο, σε αντίθεση με την ΣΕΚ, η οποία, στα άρθρα 226 και 228, προβλέπει διαδικασία επί παραβάσει, η ΣΕΕ δεν προβλέπει κανέναν τέτοιο μηχανισμό ελέγχου με πρωτοβουλία της Επιτροπής σε περίπτωση μη μεταφοράς ή πλημμελούς μεταφοράς. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ουδόλως ότι τα κράτη μέλη δεν οφείλουν να τηρούν την υποχρέωση της μεταφοράς των αποφάσεων-πλαίσιο. |
| --- | --- |

2.4

Κατά τη μεταφορά των αποφάσεων-πλαίσιο ενδέχεται επίσης να ανακύψουν δυσκολίες. Ωστόσο, σε αντίθεση με την ΣΕΚ, η οποία, στα άρθρα 226 και 228, προβλέπει διαδικασία επί παραβάσει, η ΣΕΕ δεν προβλέπει κανέναν τέτοιο μηχανισμό ελέγχου με πρωτοβουλία της Επιτροπής σε περίπτωση μη μεταφοράς ή πλημμελούς μεταφοράς. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ουδόλως ότι τα κράτη μέλη δεν οφείλουν να τηρούν την υποχρέωση της μεταφοράς των αποφάσεων-πλαίσιο.

| 2.5 | Διαπιστώνεται, δυστυχώς, ότι τα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν ακόμη δυσκολίες όσον αφορά την προσαρμογή των διαδικασιών κατάρτισης των κανόνων μεταφοράς, οι οποίοι, αντίθετα απ' ό,τι φαίνεται, προσκρούουν σε περίπλοκους νομικούς περιορισμούς και κάποιες φορές έρχονται σε σύγκρουση με τις εθνικές νομικές παραδόσεις. |
| --- | --- |

2.5

Διαπιστώνεται, δυστυχώς, ότι τα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν ακόμη δυσκολίες όσον αφορά την προσαρμογή των διαδικασιών κατάρτισης των κανόνων μεταφοράς, οι οποίοι, αντίθετα απ' ό,τι φαίνεται, προσκρούουν σε περίπλοκους νομικούς περιορισμούς και κάποιες φορές έρχονται σε σύγκρουση με τις εθνικές νομικές παραδόσεις.

3.   Τα όρια της υποχρέωσης μεταφοράς και οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα κράτη μέλη

| 3.1 | Τα κράτη μέλη έχουν αποκλειστική αρμοδιότητα για να αποφασίζουν τη μορφή που θα δώσουν στη μεταφορά των οδηγιών και για να καθορίζουν τα ίδια, υπό την εποπτεία των εθνικών δικαστών, ως δικαστών κοινού δικαίου της κοινοτικής νομοθεσίας, τα κατάλληλα μέσα ώστε η οδηγία να παράγει αποτελέσματα στο εσωτερικό δίκαιο. Στο σημείο αυτό πρέπει να τονιστεί η υποχρέωση της Επιτροπής ως θεματοφύλακα των συνθηκών, να διασφαλίσει την ορθή εφαρμογή του δικαίου και την ομαλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς, προβαίνοντας, αν χρειαστεί, στην σταδιακή ανάληψη δράσεων, που διαθέτει για το σκοπό αυτό, κατά των κρατών μελών (αιτιολογημένη γνωμοδότηση, προσφυγή στο ΔΕΚ, χρηματική ποινή).Τέλος, καθυστερημένη, πλημμελής ή ατελής μεταφορές δεν στερούν τους θιγόμενους πολίτες από το δικαίωμα προσφυγής εφόσον υπερισχύει η οδηγία του εσωτερικού δικαίου, δυνάμει της αρχής της υπεροχής του κοινοτικού δικαίου. |
| --- | --- |

3.1

Τα κράτη μέλη έχουν αποκλειστική αρμοδιότητα για να αποφασίζουν τη μορφή που θα δώσουν στη μεταφορά των οδηγιών και για να καθορίζουν τα ίδια, υπό την εποπτεία των εθνικών δικαστών, ως δικαστών κοινού δικαίου της κοινοτικής νομοθεσίας, τα κατάλληλα μέσα ώστε η οδηγία να παράγει αποτελέσματα στο εσωτερικό δίκαιο. Στο σημείο αυτό πρέπει να τονιστεί η υποχρέωση της Επιτροπής ως θεματοφύλακα των συνθηκών, να διασφαλίσει την ορθή εφαρμογή του δικαίου και την ομαλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς, προβαίνοντας, αν χρειαστεί, στην σταδιακή ανάληψη δράσεων, που διαθέτει για το σκοπό αυτό, κατά των κρατών μελών (αιτιολογημένη γνωμοδότηση, προσφυγή στο ΔΕΚ, χρηματική ποινή).Τέλος, καθυστερημένη, πλημμελής ή ατελής μεταφορές δεν στερούν τους θιγόμενους πολίτες από το δικαίωμα προσφυγής εφόσον υπερισχύει η οδηγία του εσωτερικού δικαίου, δυνάμει της αρχής της υπεροχής του κοινοτικού δικαίου.

| 3.2 | Η άρτια μεταφορά προϋποθέτει, λοιπόν, την υιοθέτηση εθνικών κανόνων δεσμευτικού χαρακτήρα, οι οποίοι πρέπει να αποτελούν αντικείμενο επίσημης δημοσίευσης (1), και κατά συνέπεια το Δικαστήριο επικρίνει την απλή γενική παραπομπή στο κοινοτικό δίκαιο εν είδει μεταφοράς (2). |
| --- | --- |

3.2

Η άρτια μεταφορά προϋποθέτει, λοιπόν, την υιοθέτηση εθνικών κανόνων δεσμευτικού χαρακτήρα, οι οποίοι πρέπει να αποτελούν αντικείμενο επίσημης δημοσίευσης (1), και κατά συνέπεια το Δικαστήριο επικρίνει την απλή γενική παραπομπή στο κοινοτικό δίκαιο εν είδει μεταφοράς (2).

| 3.3 | Είναι πιθανό ορισμένες γενικές αρχές του συνταγματικού ή του διοικητικού δικαίου να καθιστούν περιττή τη μεταφορά της οδηγίας μέσω της υιοθέτησης ειδικών νομοθετικών ή κανονιστικών μέτρων. Αυτό, όμως, προϋποθέτει ότι οι εν λόγω γενικές αρχές θα εξασφαλίζουν πράγματι την πλήρη εφαρμογή της οδηγίας από την εθνική διοίκηση. |
| --- | --- |

3.3

Είναι πιθανό ορισμένες γενικές αρχές του συνταγματικού ή του διοικητικού δικαίου να καθιστούν περιττή τη μεταφορά της οδηγίας μέσω της υιοθέτησης ειδικών νομοθετικών ή κανονιστικών μέτρων. Αυτό, όμως, προϋποθέτει ότι οι εν λόγω γενικές αρχές θα εξασφαλίζουν πράγματι την πλήρη εφαρμογή της οδηγίας από την εθνική διοίκηση.

| 3.4 | Η μεταφορά των οδηγιών πρέπει, λοιπόν, να είναι όσο το δυνατόν πιο πιστή. Οι οδηγίες που εναρμονίζουν τις εθνικές νομοθεσίες πρέπει να μεταφέρονται, κατά το δυνατόν, κατά γράμμα, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η τήρηση της ενιαίας ερμηνείας και εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου (3). |
| --- | --- |

3.4

Η μεταφορά των οδηγιών πρέπει, λοιπόν, να είναι όσο το δυνατόν πιο πιστή. Οι οδηγίες που εναρμονίζουν τις εθνικές νομοθεσίες πρέπει να μεταφέρονται, κατά το δυνατόν, κατά γράμμα, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η τήρηση της ενιαίας ερμηνείας και εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου (3).

| 3.5 | Αυτό, θεωρητικά, φαίνεται απλό. Στην πράξη, όμως, συμβαίνει κάποιες αυτοτελείς έννοιες του κοινοτικού δικαίου (4) να μην έχουν αντίστοιχη έννοια στην εθνική νομική ορολογία, ή ακόμη κάποιες τέτοιες έννοιες να μην παραπέμπουν ρητά στο δίκαιο των κρατών μελών ώστε να προσδιορίζεται το νόημα και το περιεχόμενό τους (5). |
| --- | --- |

3.5

Αυτό, θεωρητικά, φαίνεται απλό. Στην πράξη, όμως, συμβαίνει κάποιες αυτοτελείς έννοιες του κοινοτικού δικαίου (4) να μην έχουν αντίστοιχη έννοια στην εθνική νομική ορολογία, ή ακόμη κάποιες τέτοιες έννοιες να μην παραπέμπουν ρητά στο δίκαιο των κρατών μελών ώστε να προσδιορίζεται το νόημα και το περιεχόμενό τους (5).

| 3.6 | Συμβαίνει, επίσης, η οδηγία να περιλαμβάνει άρθρο σύμφωνα με το οποίο οι εθνικές διατάξεις μεταφοράς της οδηγίας πρέπει να περιλαμβάνουν αναφορά στην οδηγία ή να συνοδεύονται από τέτοια αναφορά κατά τη δημοσίευσή τους. Η αθέτηση της ρήτρας αυτής, της καλούμενης «ρήτρας διασύνδεσης», επισύρει κυρώσεις του Δικαστηρίου, το οποίο αρνείται να κάνει δεκτή την εξαίρεση που επικαλούνται τα κράτη μέλη με το επιχείρημα ότι το ισχύον εσωτερικό τους δίκαιο είναι ήδη σύμφωνο προς την οδηγία (6). |
| --- | --- |

3.6

Συμβαίνει, επίσης, η οδηγία να περιλαμβάνει άρθρο σύμφωνα με το οποίο οι εθνικές διατάξεις μεταφοράς της οδηγίας πρέπει να περιλαμβάνουν αναφορά στην οδηγία ή να συνοδεύονται από τέτοια αναφορά κατά τη δημοσίευσή τους. Η αθέτηση της ρήτρας αυτής, της καλούμενης «ρήτρας διασύνδεσης», επισύρει κυρώσεις του Δικαστηρίου, το οποίο αρνείται να κάνει δεκτή την εξαίρεση που επικαλούνται τα κράτη μέλη με το επιχείρημα ότι το ισχύον εσωτερικό τους δίκαιο είναι ήδη σύμφωνο προς την οδηγία (6).

| 3.7 | Η δυσκολία της άρτιας μεταφοράς των οδηγιών οφείλεται επίσης στον κυμαινόμενο βαθμό του κανονιστικού τους χαρακτήρα. Υπάρχουν δύο κύριες κατηγορίες διατάξεων στις οδηγίες:






  — | οι «προαιρετικές» διατάξεις, οι οποίες περιορίζονται να διακηρύττουν γενικούς στόχους, ενώ αφήνουν στα κράτη μέλη αρκετά ευρέα περιθώρια ελιγμών για την επιλογή των εθνικών μέτρων μεταφοράς |
| --- | --- | --- |

3.7

Η δυσκολία της άρτιας μεταφοράς των οδηγιών οφείλεται επίσης στον κυμαινόμενο βαθμό του κανονιστικού τους χαρακτήρα. Υπάρχουν δύο κύριες κατηγορίες διατάξεων στις οδηγίες:

—

οι «προαιρετικές» διατάξεις, οι οποίες περιορίζονται να διακηρύττουν γενικούς στόχους, ενώ αφήνουν στα κράτη μέλη αρκετά ευρέα περιθώρια ελιγμών για την επιλογή των εθνικών μέτρων μεταφοράς

| — | οι «δεσμευτικές/απαλλαγμένες αιρέσεων» διατάξεις, οι οποίες επιβάλλουν στα κράτη μέλη υποχρέωση συμβατότητας των εθνικών μέτρων μεταφοράς προς τις διατάξεις της οδηγίας, όπως είναι οι ορισμοί, οι «δεσμευτικές/απαλλαγμένες αιρέσεων» διατάξεις που επιβάλλουν συγκεκριμένες υποχρεώσεις στα κράτη μέλη, τα παραρτήματα των οδηγιών που ενδέχεται να περιλαμβάνουν καταλόγους ή πίνακες όπου αναγράφονται ουσίες, αντικείμενα ή προϊόντα, τα υποδείγματα εντύπων που είναι εφαρμοστέα σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. |
| --- | --- |

—

οι «δεσμευτικές/απαλλαγμένες αιρέσεων» διατάξεις, οι οποίες επιβάλλουν στα κράτη μέλη υποχρέωση συμβατότητας των εθνικών μέτρων μεταφοράς προς τις διατάξεις της οδηγίας, όπως είναι οι ορισμοί, οι «δεσμευτικές/απαλλαγμένες αιρέσεων» διατάξεις που επιβάλλουν συγκεκριμένες υποχρεώσεις στα κράτη μέλη, τα παραρτήματα των οδηγιών που ενδέχεται να περιλαμβάνουν καταλόγους ή πίνακες όπου αναγράφονται ουσίες, αντικείμενα ή προϊόντα, τα υποδείγματα εντύπων που είναι εφαρμοστέα σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

| 3.8 | Στην περίπτωση των «προαιρετικών» διατάξεων, η αξιολόγηση του κατά πόσον έχει γίνει πλήρης, πιστή και πραγματική μεταφορά δεν πρέπει να αφορά την ίδια την διατύπωση των εθνικών μέτρων, αλλά το περιεχόμενο των εθνικών μέτρων, το οποίο πρέπει να οδηγεί στην επίτευξη των στόχων της οδηγίας. |
| --- | --- |

3.8

Στην περίπτωση των «προαιρετικών» διατάξεων, η αξιολόγηση του κατά πόσον έχει γίνει πλήρης, πιστή και πραγματική μεταφορά δεν πρέπει να αφορά την ίδια την διατύπωση των εθνικών μέτρων, αλλά το περιεχόμενο των εθνικών μέτρων, το οποίο πρέπει να οδηγεί στην επίτευξη των στόχων της οδηγίας.

| 3.9 | Στην περίπτωση των «δεσμευτικών/απαλλαγμένων αιρέσεων» διατάξεων, η προσοχή της Επιτροπής και του Δικαστηρίου επικεντρώνεται περισσότερο στην ταυτότητα διατύπωσης μεταξύ των εθνικών μέτρων και των διατάξεων της οδηγίας. |
| --- | --- |

3.9

Στην περίπτωση των «δεσμευτικών/απαλλαγμένων αιρέσεων» διατάξεων, η προσοχή της Επιτροπής και του Δικαστηρίου επικεντρώνεται περισσότερο στην ταυτότητα διατύπωσης μεταξύ των εθνικών μέτρων και των διατάξεων της οδηγίας.

| 3.10 | Ορισμένα κράτη μέλη, όμως, αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες για να επιτύχουν μια ικανοποιητική διατύπωση των κανόνων που μεταφέρουν τις «δεσμευτικές/απαλλαγμένες αιρέσεων» διατάξεις των οδηγιών. Οι δυσκολίες αυτές θα μπορούσαν να συνοψισθούν ως εξής: «για λόγους σαφήνειας του δικαίου, η θέσπιση των νέων διατάξεων πρέπει να συνοδεύεται από συστηματική επιμέλεια των κειμένων, ώστε να μην υπάρχει κίνδυνος να εξακολουθούν να υφίστανται επικαλυπτόμενες ή, ακόμη χειρότερο, αντιφατικές διατάξεις. Πρέπει, λοιπόν, να βρεθεί η σωστή ισορροπία ανάμεσα σε μια υπερβολικά στενά νοούμενη μεταγραφή και σε μια υπερβολικά ευρεία αναθεώρηση των σχετικών διατάξεων, και εδώ έγκειται, ίσως, κάποια πηγή δυσχερειών»
   (7). |
| --- | --- |

3.10

Ορισμένα κράτη μέλη, όμως, αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες για να επιτύχουν μια ικανοποιητική διατύπωση των κανόνων που μεταφέρουν τις «δεσμευτικές/απαλλαγμένες αιρέσεων» διατάξεις των οδηγιών. Οι δυσκολίες αυτές θα μπορούσαν να συνοψισθούν ως εξής: «για λόγους σαφήνειας του δικαίου, η θέσπιση των νέων διατάξεων πρέπει να συνοδεύεται από συστηματική επιμέλεια των κειμένων, ώστε να μην υπάρχει κίνδυνος να εξακολουθούν να υφίστανται επικαλυπτόμενες ή, ακόμη χειρότερο, αντιφατικές διατάξεις. Πρέπει, λοιπόν, να βρεθεί η σωστή ισορροπία ανάμεσα σε μια υπερβολικά στενά νοούμενη μεταγραφή και σε μια υπερβολικά ευρεία αναθεώρηση των σχετικών διατάξεων, και εδώ έγκειται, ίσως, κάποια πηγή δυσχερειών»
   (7).

4.   Οι μέθοδοι μεταφοράς που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη

| 4.1 | Η επιλογή των τεχνικών διατύπωσης των μέτρων για τη μεταφορά των οδηγιών ποικίλλει ανάλογα με το εάν πρόκειται για «προαιρετικές» διατάξεις ή για διατάξεις «δεσμευτικές/απαλλαγμένες αιρέσεων»:






  — | Φαίνεται ότι η «μεταφορά δια της αντιγραφής» των «δεσμευτικών/απαλλαγμένων αιρέσεων» διατάξεων εφαρμόζεται ολοένα και περισσότερο από τα κράτη μέλη, καθώς η μεταφορά των διατάξεων αυτού του είδους δεν αφήνει περιθώριο ελιγμού στα κράτη μέλη, με αποτέλεσμα η προσοχή της Επιτροπής και του Δικαστηρίου να επικεντρώνεται περισσότερο στην ταύτιση ή και την ομοιότητα της διατύπωσης μεταξύ των μέτρων μεταφοράς και των «απαλλαγμένων αιρέσεων» διατάξεων της οδηγίας. Ωστόσο, το Δικαστήριο δεν έκρινε ποτέ ότι η υποχρέωση πιστής μεταφοράς των οδηγιών συνεπάγεται απαραίτητα μια καθαρή αντιγραφή. |
| --- | --- | --- |

4.1

Η επιλογή των τεχνικών διατύπωσης των μέτρων για τη μεταφορά των οδηγιών ποικίλλει ανάλογα με το εάν πρόκειται για «προαιρετικές» διατάξεις ή για διατάξεις «δεσμευτικές/απαλλαγμένες αιρέσεων»:

—

Φαίνεται ότι η «μεταφορά δια της αντιγραφής» των «δεσμευτικών/απαλλαγμένων αιρέσεων» διατάξεων εφαρμόζεται ολοένα και περισσότερο από τα κράτη μέλη, καθώς η μεταφορά των διατάξεων αυτού του είδους δεν αφήνει περιθώριο ελιγμού στα κράτη μέλη, με αποτέλεσμα η προσοχή της Επιτροπής και του Δικαστηρίου να επικεντρώνεται περισσότερο στην ταύτιση ή και την ομοιότητα της διατύπωσης μεταξύ των μέτρων μεταφοράς και των «απαλλαγμένων αιρέσεων» διατάξεων της οδηγίας. Ωστόσο, το Δικαστήριο δεν έκρινε ποτέ ότι η υποχρέωση πιστής μεταφοράς των οδηγιών συνεπάγεται απαραίτητα μια καθαρή αντιγραφή.

| — | Η Επιτροπή αντιμετωπίζει μάλλον θετικά αυτή τη διαδικασία αντιγραφής, αποδίδοντας παράλληλα ιδιαίτερη προσοχή στο να επαναλαμβάνονται πιστά στο κείμενο της μεταφοράς οι ορισμοί που θεσπίζονται στην οδηγία, ούτως ώστε να προλαμβάνονται τυχόν σημασιολογικές ή εννοιολογικές αποκλίσεις που θα έβλαπταν την ενιαία εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου στα κράτη μέλη και τη χρησιμότητά του. |
| --- | --- |

—

Η Επιτροπή αντιμετωπίζει μάλλον θετικά αυτή τη διαδικασία αντιγραφής, αποδίδοντας παράλληλα ιδιαίτερη προσοχή στο να επαναλαμβάνονται πιστά στο κείμενο της μεταφοράς οι ορισμοί που θεσπίζονται στην οδηγία, ούτως ώστε να προλαμβάνονται τυχόν σημασιολογικές ή εννοιολογικές αποκλίσεις που θα έβλαπταν την ενιαία εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου στα κράτη μέλη και τη χρησιμότητά του.

| — | Ο έλεγχος της μεταφοράς των «προαιρετικών διατάξεων», αντίθετα, είναι πιο προβληματικός. Πρόκειται για την περίπτωση όπου σύμφωνα με το γράμμα του άρθρου 249 ΕΚ, η οδηγία διατυπώνει γενικούς στόχους, αφήνοντας στα κράτη μέλη τη διακριτική επιλογή του τρόπου και των μέσων επίτευξής τους. Η εκτίμηση της πληρότητας και της πιστότητας της μεταφοράς θα πρέπει, ως εκ τούτου, να αφορά το περιεχόμενο των εθνικών μέτρων και όχι την ίδια τη διατύπωση των μέτρων. Το Δικαστήριο υποστηρίζει συνεπώς ότι ο έλεγχος των μέτρων μεταφοράς πρέπει να ευνοεί μια πραγματιστική προσέγγιση, κατά περίπτωση, ανάλογα με τους στόχους της οδηγίας και τον τομέα τον οποίο αφορά, γεγονός που μπορεί να αποπροσανατολίσει την Επιτροπή (8). |
| --- | --- |

—

Ο έλεγχος της μεταφοράς των «προαιρετικών διατάξεων», αντίθετα, είναι πιο προβληματικός. Πρόκειται για την περίπτωση όπου σύμφωνα με το γράμμα του άρθρου 249 ΕΚ, η οδηγία διατυπώνει γενικούς στόχους, αφήνοντας στα κράτη μέλη τη διακριτική επιλογή του τρόπου και των μέσων επίτευξής τους. Η εκτίμηση της πληρότητας και της πιστότητας της μεταφοράς θα πρέπει, ως εκ τούτου, να αφορά το περιεχόμενο των εθνικών μέτρων και όχι την ίδια τη διατύπωση των μέτρων. Το Δικαστήριο υποστηρίζει συνεπώς ότι ο έλεγχος των μέτρων μεταφοράς πρέπει να ευνοεί μια πραγματιστική προσέγγιση, κατά περίπτωση, ανάλογα με τους στόχους της οδηγίας και τον τομέα τον οποίο αφορά, γεγονός που μπορεί να αποπροσανατολίσει την Επιτροπή (8).

| 4.2 | Τέλος, τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να μεταφέρουν το κοινοτικό δίκαιο δια της αναφοράς, όταν πρόκειται για διατάξεις τεχνικού χαρακτήρα, όπως για παράδειγμα τα παραρτήματα οδηγιών που περιλαμβάνουν καταλόγους αντικειμένων ή υποδείγματα εντύπων, ή ακόμη που αποτελούν αντικείμενο συχνών τροποποιήσεων. |
| --- | --- |

4.2

Τέλος, τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να μεταφέρουν το κοινοτικό δίκαιο δια της αναφοράς, όταν πρόκειται για διατάξεις τεχνικού χαρακτήρα, όπως για παράδειγμα τα παραρτήματα οδηγιών που περιλαμβάνουν καταλόγους αντικειμένων ή υποδείγματα εντύπων, ή ακόμη που αποτελούν αντικείμενο συχνών τροποποιήσεων.

| 4.3 | Οι Κάτω Χώρες, η Σλοβακία, η Αυστρία, η Φινλανδία και η Εσθονία προσφεύγουν σε μεταφορά δια της αναφοράς για τα τεχνικά παραρτήματα οδηγιών που τροποποιούνται συχνά από οδηγίες υιοθετούμενες σύμφωνα με τη διαδικασία της επιτροπολογίας. |
| --- | --- |

4.3

Οι Κάτω Χώρες, η Σλοβακία, η Αυστρία, η Φινλανδία και η Εσθονία προσφεύγουν σε μεταφορά δια της αναφοράς για τα τεχνικά παραρτήματα οδηγιών που τροποποιούνται συχνά από οδηγίες υιοθετούμενες σύμφωνα με τη διαδικασία της επιτροπολογίας.

| 4.4 | Εύκολα διαπιστώνουμε ότι η διαδικασία της μεταφοράς δεν είναι τόσο απλή όσο φαίνεται, και τούτο επειδή ο αναγκαστικός χαρακτήρας του περιεχόμενου των οδηγιών δεν έχει πάντοτε τον ίδιο βαθμό. Η διαφοροποίηση αυτή συνεπάγεται μία διαφοροποίηση και ως προς τις εθνικές διαδικασίες μεταφοράς. |
| --- | --- |

4.4

Εύκολα διαπιστώνουμε ότι η διαδικασία της μεταφοράς δεν είναι τόσο απλή όσο φαίνεται, και τούτο επειδή ο αναγκαστικός χαρακτήρας του περιεχόμενου των οδηγιών δεν έχει πάντοτε τον ίδιο βαθμό. Η διαφοροποίηση αυτή συνεπάγεται μία διαφοροποίηση και ως προς τις εθνικές διαδικασίες μεταφοράς.

| 4.5 | Το Ηνωμένο Βασίλειο, για παράδειγμα, προσφεύγει σε ταχεία διαδικασία υιοθέτησης των εκ μεταφοράς νόμων, καλούμενη «negative declaration», σύμφωνα με την οποία η κυβέρνηση καταθέτει στο κοινοβούλιο το κείμενο μεταφοράς που έχει προκύψει από την διυπουργική διαβούλευση, το οποίο δεν αποτελεί αντικείμενο συζήτησης, εκτός εάν υπάρξει αντίθετο αίτημα. |
| --- | --- |

4.5

Το Ηνωμένο Βασίλειο, για παράδειγμα, προσφεύγει σε ταχεία διαδικασία υιοθέτησης των εκ μεταφοράς νόμων, καλούμενη «negative declaration», σύμφωνα με την οποία η κυβέρνηση καταθέτει στο κοινοβούλιο το κείμενο μεταφοράς που έχει προκύψει από την διυπουργική διαβούλευση, το οποίο δεν αποτελεί αντικείμενο συζήτησης, εκτός εάν υπάρξει αντίθετο αίτημα.

| 4.6 | Το Βέλγιο εφαρμόζει επείγουσα διαδικασία, η οποία εφαρμόζεται για οποιονδήποτε νόμο, στην περίπτωση όπου η εκπνοή της προθεσμίας για τη μεταφορά επιβάλλει την ταχεία υιοθέτηση νόμου μεταφοράς. |
| --- | --- |

4.6

Το Βέλγιο εφαρμόζει επείγουσα διαδικασία, η οποία εφαρμόζεται για οποιονδήποτε νόμο, στην περίπτωση όπου η εκπνοή της προθεσμίας για τη μεταφορά επιβάλλει την ταχεία υιοθέτηση νόμου μεταφοράς.

| 4.7 | Άλλα κράτη μέλη, αντίθετα, δεν διαθέτουν τέτοιου είδους ταχεία νομοθετική διαδικασία για την υιοθέτηση νόμων μεταφοράς: η Γερμανία, η Αυστρία και η Φιλανδία είναι μεταξύ αυτών. |
| --- | --- |

4.7

Άλλα κράτη μέλη, αντίθετα, δεν διαθέτουν τέτοιου είδους ταχεία νομοθετική διαδικασία για την υιοθέτηση νόμων μεταφοράς: η Γερμανία, η Αυστρία και η Φιλανδία είναι μεταξύ αυτών.

| 4.8 | Στη Γαλλία δεν υπάρχει διαφοροποιημένη ρυθμιστική αντιμετώπιση ανάλογα με το τι διακυβεύεται στις διάφορες προς μεταφορά οδηγίες, είτε με απλοποιημένη νομοθετική διαδικασία, είτε με κανονιστικά μέσα. |
| --- | --- |

4.8

Στη Γαλλία δεν υπάρχει διαφοροποιημένη ρυθμιστική αντιμετώπιση ανάλογα με το τι διακυβεύεται στις διάφορες προς μεταφορά οδηγίες, είτε με απλοποιημένη νομοθετική διαδικασία, είτε με κανονιστικά μέσα.

5.   Ποιες συστάσεις μπορούν να διατυπωθούν για την καλύτερη μεταφορά των οδηγιών;

| — | Το θεμελιώδες ζήτημα είναι να καθοριστεί πώς μπορεί να καταρτίζεται σε κοινοτικό επίπεδο μια νομοθεσία που να είναι πιο εύκολη ως προς τη μεταφορά της, και που να χαρακτηρίζεται από την εννοιολογική συνοχή και τη σχετική σταθερότητα που απαιτούνται για τη δραστηριότητα των επιχειρήσεων και τη ζωή των πολιτών. |
| --- | --- |

—

Το θεμελιώδες ζήτημα είναι να καθοριστεί πώς μπορεί να καταρτίζεται σε κοινοτικό επίπεδο μια νομοθεσία που να είναι πιο εύκολη ως προς τη μεταφορά της, και που να χαρακτηρίζεται από την εννοιολογική συνοχή και τη σχετική σταθερότητα που απαιτούνται για τη δραστηριότητα των επιχειρήσεων και τη ζωή των πολιτών.

| — | Να προλαμβάνεται η επιλογή του κανονιστικού μέσου για τη μεταφορά, μέσω του καθορισμού, από την αρχή των συζητήσεων σχετικά με το σχέδιο οδηγίας, ενός πίνακα αντιστοιχίας σαφούς και που θα ενημερώνεται τακτικά, σύμφωνα με το παράδειγμα του Ηνωμένου Βασιλείου. |
| --- | --- |

—

Να προλαμβάνεται η επιλογή του κανονιστικού μέσου για τη μεταφορά, μέσω του καθορισμού, από την αρχή των συζητήσεων σχετικά με το σχέδιο οδηγίας, ενός πίνακα αντιστοιχίας σαφούς και που θα ενημερώνεται τακτικά, σύμφωνα με το παράδειγμα του Ηνωμένου Βασιλείου.

| — | Να επιταχυνθεί η διαδικασία μεταφοράς ήδη από τη δημοσίευση της οδηγίας στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την ανάθεση του εσωτερικού συντονισμού σε ένα εσωτερικό σημείο επαφής που θα διαθέτει μια βάση δεδομένων ειδικά σχεδιασμένη προς τον σκοπό αυτό, όπως προτείνει η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της, ή ακόμη και να διαθέτει το εν λόγω σημείο επαφής ένα σύστημα προειδοποίησης που θα ενεργοποιείται μερικούς μήνες πριν από την εκπνοή της προθεσμίας για τη μεταφορά. Το Βέλγιο, η Ουγγαρία και οι Κάτω Χώρες έχουν ήδη οργανωθεί κατ' αυτόν τον τρόπο. |
| --- | --- |

—

Να επιταχυνθεί η διαδικασία μεταφοράς ήδη από τη δημοσίευση της οδηγίας στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την ανάθεση του εσωτερικού συντονισμού σε ένα εσωτερικό σημείο επαφής που θα διαθέτει μια βάση δεδομένων ειδικά σχεδιασμένη προς τον σκοπό αυτό, όπως προτείνει η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της, ή ακόμη και να διαθέτει το εν λόγω σημείο επαφής ένα σύστημα προειδοποίησης που θα ενεργοποιείται μερικούς μήνες πριν από την εκπνοή της προθεσμίας για τη μεταφορά. Το Βέλγιο, η Ουγγαρία και οι Κάτω Χώρες έχουν ήδη οργανωθεί κατ' αυτόν τον τρόπο.

| — | Να προκρίνεται η μεταφορά δια της αντιγραφής όταν πρόκειται για διατάξεις ακριβείς και μη επιδεχόμενες αιρέσεων ή για ορισμούς. |
| --- | --- |

—

Να προκρίνεται η μεταφορά δια της αντιγραφής όταν πρόκειται για διατάξεις ακριβείς και μη επιδεχόμενες αιρέσεων ή για ορισμούς.

| — | Να γίνεται δεκτή η μεταφορά δια της συγκεκριμένης και επακριβούς παραπομπής στις δεσμευτικές/μη επιδεχόμενες αιρέσεων διατάξεις της οδηγίας, όπως οι κατάλογοι και πίνακες προϊόντων, ουσιών ή αντικειμένων, τα οποία αφορά η οδηγία, τα υποδείγματα εντύπων και πιστοποιητικών που περιλαμβάνονται σε παραρτήματα. Η παραπομπή πρέπει οπωσδήποτε να είναι συγκεκριμένη, δεδομένου ότι το Δικαστήριο φρονεί ότι ένα κείμενο εσωτερικού δικαίου που περιλαμβάνει γενική παραπομπή στην οδηγία δεν μπορεί να θεωρηθεί ως αποδεκτή πράξη μεταφοράς (9). Οι Κάτω Χώρες, η Σλοβακία, η Αυστρία, η Φινλανδία και η Εσθονία ακολουθούν τη μέθοδο αυτή για τη μεταφορά των τεχνικών παραρτημάτων των οδηγιών. |
| --- | --- |

—

Να γίνεται δεκτή η μεταφορά δια της συγκεκριμένης και επακριβούς παραπομπής στις δεσμευτικές/μη επιδεχόμενες αιρέσεων διατάξεις της οδηγίας, όπως οι κατάλογοι και πίνακες προϊόντων, ουσιών ή αντικειμένων, τα οποία αφορά η οδηγία, τα υποδείγματα εντύπων και πιστοποιητικών που περιλαμβάνονται σε παραρτήματα. Η παραπομπή πρέπει οπωσδήποτε να είναι συγκεκριμένη, δεδομένου ότι το Δικαστήριο φρονεί ότι ένα κείμενο εσωτερικού δικαίου που περιλαμβάνει γενική παραπομπή στην οδηγία δεν μπορεί να θεωρηθεί ως αποδεκτή πράξη μεταφοράς (9). Οι Κάτω Χώρες, η Σλοβακία, η Αυστρία, η Φινλανδία και η Εσθονία ακολουθούν τη μέθοδο αυτή για τη μεταφορά των τεχνικών παραρτημάτων των οδηγιών.

| — | Να προσαρμοστούν οι εθνικές διαδικασίες μεταφοράς σε συνάρτηση με την εμβέλεια της οδηγίας, με προσφυγή σε επισπευσμένες διαδικασίες, χωρίς ωστόσο να παραμελούνται οι υποχρεωτικές εσωτερικές διαβουλεύσεις που συνδέονται με την υιοθέτηση κανονιστικών πράξεων. |
| --- | --- |

—

Να προσαρμοστούν οι εθνικές διαδικασίες μεταφοράς σε συνάρτηση με την εμβέλεια της οδηγίας, με προσφυγή σε επισπευσμένες διαδικασίες, χωρίς ωστόσο να παραμελούνται οι υποχρεωτικές εσωτερικές διαβουλεύσεις που συνδέονται με την υιοθέτηση κανονιστικών πράξεων.

6.   Συμπεράσματα

| 6.1 | Η βελτίωση της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου, όπως ζητά η Επιτροπή, αποτελεί στόχο κοινής λογικής, η επίτευξη του οποίου εξαρτάται κυρίως από τα κράτη μέλη, που αντιμετωπίζουν, όπως διαπιστώνεται, προβλήματα πολύ πιο περίπλοκα απ' ό,τι φαίνεται εκ πρώτης όψεως. |
| --- | --- |

6.1

Η βελτίωση της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου, όπως ζητά η Επιτροπή, αποτελεί στόχο κοινής λογικής, η επίτευξη του οποίου εξαρτάται κυρίως από τα κράτη μέλη, που αντιμετωπίζουν, όπως διαπιστώνεται, προβλήματα πολύ πιο περίπλοκα απ' ό,τι φαίνεται εκ πρώτης όψεως.

| 6.2 | Τα κράτη μέλη δεν θα πρέπει να επωφελούνται από την πρόφαση της μεταφοράς των οδηγιών για να αναθεωρούν τμήματα της εθνικής τους νομοθεσίας, τα οποία δεν αφορά άμεσα η κοινοτική νομοθεσία («gold plating»), ή για να τροποποιούν αρνητικά ορισμένες διατάξεις του εσωτερικού τους δικαίου που ενδέχεται να περιορίζουν τα δικαιώματα των πολιτών ή των επιχειρήσεων — θα μπορούσε να γίνει λόγος για «downgrading» — επιρρίπτοντας στις «Βρυξέλλες» την ευθύνη για τις αλλαγές. |
| --- | --- |

6.2

Τα κράτη μέλη δεν θα πρέπει να επωφελούνται από την πρόφαση της μεταφοράς των οδηγιών για να αναθεωρούν τμήματα της εθνικής τους νομοθεσίας, τα οποία δεν αφορά άμεσα η κοινοτική νομοθεσία («gold plating»), ή για να τροποποιούν αρνητικά ορισμένες διατάξεις του εσωτερικού τους δικαίου που ενδέχεται να περιορίζουν τα δικαιώματα των πολιτών ή των επιχειρήσεων — θα μπορούσε να γίνει λόγος για «downgrading» — επιρρίπτοντας στις «Βρυξέλλες» την ευθύνη για τις αλλαγές.

| 6.3 | Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προσφεύγουν πιο συστηματικά στη δυνατότητα που προσφέρουν το πρωτογενές δίκαιο/οι συνθήκες να μεταφέρουν τις οδηγίες μέσω διαδικασιών συλλογικής διαπραγμάτευσης, ιδίως για τις οδηγίες με κοινωνικό και οικονομικό περιεχόμενο. Κατά τη διάρκεια της προπαρασκευαστικής διαδικασίας για τη μεταφορά (10), και ανάλογα με τα θέματα, θα πρέπει να ζητείται η γνώμη των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών σχετικά με τις τροποποιήσεις ή προσθήκες που πρέπει να εισαχθούν στο εσωτερικό δίκαιο με την ευκαιρία αυτή. Οι εν λόγω διαδικασίες διαπραγματεύσεων και διαβουλεύσεων, εκ φύσεως, προωθούν και διευκολύνουν τη μετέπειτα εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου, εξασφαλίζοντας την υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών. Είναι γεγονός ότι η διαβούλευση με την κοινωνία των πολιτών πριν την υιοθέτηση εθνικών μέτρων μεταφοράς διαφωτίζει τη λήψη δημόσιων αποφάσεων, παρέχοντας στην εθνική διοίκηση τη δυνατότητα συλλογής των απόψεων των κοινωνικών εταίρων, εμπειρογνωμόνων και αντιπροσώπων των επαγγελματιών του εκάστοτε κλάδου που επηρεάζεται από την εφαρμογή των μέτρων μεταφοράς. Έχει παιδαγωγικό χαρακτήρα, καθώς επιτρέπει στους εν λόγω φορείς να γνωρίζουν καλύτερα το περιεχόμενο των επικείμενων μεταρρυθμίσεων. Σε αυτό το πλαίσιο, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Δανία, η Φινλανδία και η Σουηδία πραγματοποιούν διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς τους εταίρους και τους συμβουλευτικούς οργανισμούς τους, υποβάλλοντάς τους ταυτόχρονα ένα κείμενο μεταφοράς και μια σειρά συγκεκριμένων ερωτήσεων σχετικά με το κείμενο. |
| --- | --- |

6.3

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προσφεύγουν πιο συστηματικά στη δυνατότητα που προσφέρουν το πρωτογενές δίκαιο/οι συνθήκες να μεταφέρουν τις οδηγίες μέσω διαδικασιών συλλογικής διαπραγμάτευσης, ιδίως για τις οδηγίες με κοινωνικό και οικονομικό περιεχόμενο. Κατά τη διάρκεια της προπαρασκευαστικής διαδικασίας για τη μεταφορά (10), και ανάλογα με τα θέματα, θα πρέπει να ζητείται η γνώμη των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών σχετικά με τις τροποποιήσεις ή προσθήκες που πρέπει να εισαχθούν στο εσωτερικό δίκαιο με την ευκαιρία αυτή. Οι εν λόγω διαδικασίες διαπραγματεύσεων και διαβουλεύσεων, εκ φύσεως, προωθούν και διευκολύνουν τη μετέπειτα εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου, εξασφαλίζοντας την υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών. Είναι γεγονός ότι η διαβούλευση με την κοινωνία των πολιτών πριν την υιοθέτηση εθνικών μέτρων μεταφοράς διαφωτίζει τη λήψη δημόσιων αποφάσεων, παρέχοντας στην εθνική διοίκηση τη δυνατότητα συλλογής των απόψεων των κοινωνικών εταίρων, εμπειρογνωμόνων και αντιπροσώπων των επαγγελματιών του εκάστοτε κλάδου που επηρεάζεται από την εφαρμογή των μέτρων μεταφοράς. Έχει παιδαγωγικό χαρακτήρα, καθώς επιτρέπει στους εν λόγω φορείς να γνωρίζουν καλύτερα το περιεχόμενο των επικείμενων μεταρρυθμίσεων. Σε αυτό το πλαίσιο, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Δανία, η Φινλανδία και η Σουηδία πραγματοποιούν διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς τους εταίρους και τους συμβουλευτικούς οργανισμούς τους, υποβάλλοντάς τους ταυτόχρονα ένα κείμενο μεταφοράς και μια σειρά συγκεκριμένων ερωτήσεων σχετικά με το κείμενο.

| 6.4 | Θα ήταν σκόπιμο να λαμβάνεται περισσότερο υπόψη η εσωτερική συνταγματική οργάνωση ορισμένων κρατών μελών (ομοσπονδιακά κράτη, περιφερειακή αποκέντρωση και άλλες μορφές μεταφοράς κυριαρχικών αρμοδιοτήτων σε υπο-κρατικό επίπεδο). Οι προθεσμίες μεταφοράς θα έπρεπε, κάποιες φορές, να παρατείνονται, κυρίως όταν πρόκειται για κοινοτικές διατάξεις που αφορούν τις εξουσίες που έχουν μεταβιβαστεί σε εδαφικές ενότητες (περιφερειακή πολιτική, εξόχως απομακρυσμένες περιφέρειες και νήσοι κλπ.). |
| --- | --- |

6.4

Θα ήταν σκόπιμο να λαμβάνεται περισσότερο υπόψη η εσωτερική συνταγματική οργάνωση ορισμένων κρατών μελών (ομοσπονδιακά κράτη, περιφερειακή αποκέντρωση και άλλες μορφές μεταφοράς κυριαρχικών αρμοδιοτήτων σε υπο-κρατικό επίπεδο). Οι προθεσμίες μεταφοράς θα έπρεπε, κάποιες φορές, να παρατείνονται, κυρίως όταν πρόκειται για κοινοτικές διατάξεις που αφορούν τις εξουσίες που έχουν μεταβιβαστεί σε εδαφικές ενότητες (περιφερειακή πολιτική, εξόχως απομακρυσμένες περιφέρειες και νήσοι κλπ.).

| 6.5 | Τα εθνικά κοινοβούλια και τα περιφερειακά κοινοβούλια ή συνελεύσεις (για παράδειγμα, της Σκοτίας, του Βελγίου ή των γερμανικών ομόσπονδων κρατιδίων) είναι άμεσα ενδιαφερόμενα και αρμόδια για τη μεταφορά του κοινοτικού δικαίου που υπάγεται στον τομέα της νομοθεσίας, για τον οποίο έχουν αρμοδιότητα είτε εξ ανάθεσης είτε συμβουλευτική. Οι επιτροπές που συγκροτούν προς τον σκοπό αυτό, θα πρέπει να προβαίνουν σε ακροάσεις με ειδικούς και με εκπροσώπους ενδιαφερομένων κλάδων της κοινωνίας των πολιτών και να διαθέτουν ιδιαίτερες εξουσίες για τον προγραμματισμό της εξέτασης των προτάσεων νόμων μεταφοράς, έτσι ώστε να αποτρέπεται το ενδεχόμενο οι «επείγουσες υποθέσεις» της εσωτερικής νομοθεσίας να μεταθέτουν πέραν των διαθέσιμων προθεσμιών τα χρονοδιαγράμματα εξέτασης των εσωτερικών διατάξεων μεταφοράς. Αντίθετα, προκειμένου να μειωθεί αποφασιστικά το «απόθεμα» των οδηγιών που δεν μεταφέρονται εντός των προθεσμιών, για ορισμένα σχέδια που σημειώνουν καθυστέρηση, και επί των οποίων δεν υπάρχει ουσιαστική αντιπαράθεση μεταξύ των πολιτικών κομμάτων, θα μπορούσαν να εφαρμόζονται επείγοντα μέτρα (εκχώρηση νομοθετικής αρμοδιότητας στην εκτελεστική αρχή). |
| --- | --- |

6.5

Τα εθνικά κοινοβούλια και τα περιφερειακά κοινοβούλια ή συνελεύσεις (για παράδειγμα, της Σκοτίας, του Βελγίου ή των γερμανικών ομόσπονδων κρατιδίων) είναι άμεσα ενδιαφερόμενα και αρμόδια για τη μεταφορά του κοινοτικού δικαίου που υπάγεται στον τομέα της νομοθεσίας, για τον οποίο έχουν αρμοδιότητα είτε εξ ανάθεσης είτε συμβουλευτική. Οι επιτροπές που συγκροτούν προς τον σκοπό αυτό, θα πρέπει να προβαίνουν σε ακροάσεις με ειδικούς και με εκπροσώπους ενδιαφερομένων κλάδων της κοινωνίας των πολιτών και να διαθέτουν ιδιαίτερες εξουσίες για τον προγραμματισμό της εξέτασης των προτάσεων νόμων μεταφοράς, έτσι ώστε να αποτρέπεται το ενδεχόμενο οι «επείγουσες υποθέσεις» της εσωτερικής νομοθεσίας να μεταθέτουν πέραν των διαθέσιμων προθεσμιών τα χρονοδιαγράμματα εξέτασης των εσωτερικών διατάξεων μεταφοράς. Αντίθετα, προκειμένου να μειωθεί αποφασιστικά το «απόθεμα» των οδηγιών που δεν μεταφέρονται εντός των προθεσμιών, για ορισμένα σχέδια που σημειώνουν καθυστέρηση, και επί των οποίων δεν υπάρχει ουσιαστική αντιπαράθεση μεταξύ των πολιτικών κομμάτων, θα μπορούσαν να εφαρμόζονται επείγοντα μέτρα (εκχώρηση νομοθετικής αρμοδιότητας στην εκτελεστική αρχή).

| 6.6 | Ορισμένοι έχουν ήδη καταρτίσει συστήματα για την επιτάχυνση των διαδικασιών υιοθέτησης των κανόνων μεταφοράς, άλλοι έχουν τελειοποιήσει τεχνικές για τη βελτίωση της ποιότητας της μεταφοράς, άλλοι βρίσκονται σε πιο πρώιμο στάδιο και χρειάζονται ακόμη προσαρμογή. Για παράδειγμα, τα υπουργεία και τα κοινοβούλια θα μπορούσαν να συστήσουν στους κόλπους τους μια υπηρεσία μελέτης της μεταφοράς, η οποία θα καθοδηγεί και θα προσανατολίζει τις εργασίες μεταφοράς. Πρόκειται εδώ για μια ευκαιρία εκσυγχρονισμού της δημόσιας δράσης και όχι για επιβολή εξαναγκασμών εκ μέρους των κοινοτικών οργάνων, με την Επιτροπή στην πρώτη γραμμή. Με άλλα λόγια, το θέμα που τίθεται εδώ είναι η πλήρης ανάληψη του ρόλου και της ευθύνης που αναλογεί στον καθένα για την ευρωπαϊκή οικοδόμηση (11). |
| --- | --- |

6.6

Ορισμένοι έχουν ήδη καταρτίσει συστήματα για την επιτάχυνση των διαδικασιών υιοθέτησης των κανόνων μεταφοράς, άλλοι έχουν τελειοποιήσει τεχνικές για τη βελτίωση της ποιότητας της μεταφοράς, άλλοι βρίσκονται σε πιο πρώιμο στάδιο και χρειάζονται ακόμη προσαρμογή. Για παράδειγμα, τα υπουργεία και τα κοινοβούλια θα μπορούσαν να συστήσουν στους κόλπους τους μια υπηρεσία μελέτης της μεταφοράς, η οποία θα καθοδηγεί και θα προσανατολίζει τις εργασίες μεταφοράς. Πρόκειται εδώ για μια ευκαιρία εκσυγχρονισμού της δημόσιας δράσης και όχι για επιβολή εξαναγκασμών εκ μέρους των κοινοτικών οργάνων, με την Επιτροπή στην πρώτη γραμμή. Με άλλα λόγια, το θέμα που τίθεται εδώ είναι η πλήρης ανάληψη του ρόλου και της ευθύνης που αναλογεί στον καθένα για την ευρωπαϊκή οικοδόμηση (11).

Βρυξέλλες, 12 Μαρτίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Μελέτη του Συμβουλίου της Επικρατείας της Γαλλίας: «Pour une meilleure insertion des normes communautaires dans le droit national»· μελέτη που υιοθετήθηκε από τη γενική συνέλευση του Συμβουλίου της Επικρατείας στις 22 Φεβρουαρίου 2007, Documentation française, Παρίσι, 2007.

1

Pour une meilleure insertion des normes communautaires dans le droit national»·

(2)  ΔΕΚ, 20 Μαρτίου 1997, Επιτροπή κατά Γερμανίας, C-96/95, Συλλ. σ. 1653.

2

(3)  Εισηγητής ο κ. Van Iersel, ΕΕ C 24 της 31.01.2006.

3

(4)  Βλέπε για παράδειγμα ΔΕΚ, 26 Ιουνίου 2003, Επιτροπή κατά Γαλλίας, C-233/00, Συλλ. σ. Ι-66.

4

(5)  ΔΕΚ, 19 Σεπτεμβρίου 2000, Linster, C-287/98, Συλλ. σ. I-69.

5

(6)  Πάγια νομολογία: ΔΕΚ, 23 Μαΐου 1985, Επιτροπή κατά ΟΔΓ, 29/84, Συλλ. σ. 1661· ΔΕΚ, 8 Ιουλίου 1987, Επιτροπή κατά Ιταλίας, 262/85, Συλλ. σ. 3073· ΔΕΚ, 10 Μαΐου 2001, Επιτροπή κατά Κάτω Χωρών, C-144/99, Συλλ. σ. Ι-3541.

6

(7)  Εισήγηση του Συμβουλίου της Επικρατείας της Γαλλίας στο 19ο συνέδριο της Ένωσης των Συμβουλίων Επικρατείας και των ανώτατων διοικητικών δικαστηρίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Χάγη, 14-15 Ιουνίου 2004 [Σ.τ.Μ.: η μετάφραση δική μας].

7

(8)  ΔΕΚ, 15 Ιουνίου 2006, Επιτροπή κατά Σουηδίας, C 459/04: το Δικαστήριο απέρριψε μια προσφυγή λόγω παραβάσεως, την οποία υπέβαλλε η Επιτροπή. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η Σουηδία δεν είχε τηρήσει τις υποχρεώσεις στις οποίες υπέκειτο δυνάμει της οδηγίας αριθ. 89/391/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 12ης Ιουνίου 1989 σχετικά με την εφαρμογή μέτρων για την προώθηση της βελτίωσης της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία. Το Δικαστήριο είχε εκτιμήσει ότι η οδηγία έπρεπε να εκλαμβάνεται ως «οδηγία-πλαίσιο», η οποία ως τέτοια δεν υπαγόρευε την πλήρη εναρμόνιση της νομοθεσίας των κρατών μελών σχετικά με το περιβάλλον εργασίας.

8

(9)  Προαναφερθείσα απόφαση ΔΕΚ, 20 Μαρτίου 1997, Επιτροπή κατά Γερμανίας, C-96/65, Συλλ. σ. 1653.

9

(10)  Εισηγητής ο κ. Retureau, ΕΕ C 24 της 31.01.2006, και εισηγητής ο κ. Van Iersel, ΕΕ C 24 της 31.01.2006.

10

(11)  Κατ' ουσίαν, το συμπέρασμα της προαναφερθείσας μελέτης του Συμβουλίου της Επικρατείας της Γαλλίας με τίτλο «Pour une meilleure insertion des normes communautaires dans le droit national».

11

Pour une meilleure insertion des normes communautaires dans le droit national».

---

| 9.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 204/13 |
| --- | --- | --- | --- |

9.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 204/13

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ όσον αφορά τους περιορισμούς κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσης μερικών επικίνδυνων ουσιών και παρασκευασμάτων, 2-(2-μεθοξυαιθοξυ) αιθανόλης, 2-(2-βουτοξυαιθοξυ) αιθανόλης, διισοκυανικού μεθυλενοδιφαινυλίου, κυκλοεξανίου και νιτρικού αμμωνίου»

COM(2007) 559 τελικό — 2004/0002 (COD)

(2008/C 204/03)

Στις 23 Οκτωβρίου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 95 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την:

«Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ όσον αφορά τους περιορισμούς κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσης μερικών επικίνδυνων ουσιών και παρασκευασμάτων, 2-(2-μεθοξυαιθοξυ)αιθανόλης, 2-(2-βουτοξυαιθοξυ)αιθανόλης, διισοκυανικού μεθυλενοδιφαινυλίου, κυκλοεξανίου και νιτρικού αμμωνίου»

Το ειδικευμένο τμήμα«Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 27 Φεβρουαρίου 2008 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Sears.

Κατά την 443η σύνοδο ολομέλειας, της 12ης και 13ης Μαρτίου 2008 (συνεδρίαση της 12ης Μαρτίου 2008), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 125 ψήφους υπέρ και 2 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Με την παρούσα πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου η Επιτροπή επιδιώκει να τροποποιήσει την οδηγία 76/769/EOK του Συμβουλίου με την προσθήκη περιορισμών κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσης πέντε ανεξάρτητων ουσιών. Τέσσερις από τις ουσίες αυτές περιλαμβάνονταν στους αρχικούς καταλόγους προτεραιότητας που καταρτίστηκαν μεταξύ του 1994 και του 2000. Τα προτεινόμενα μέτρα ασχολούνται μόνο με τους κινδύνους για το ευρύ κοινό. Η τελευταία ουσία, το νιτρικό αμμώνιο (ΑΝ), εισάγεται σε αυτό το πλαίσιο με στόχο τη βελτίωση της ασφάλειας των λιπασμάτων νιτρικού αμμωνίου, υπό κανονικές συνθήκες χειρισμού από τους αγρότες και τους διανομείς, και συγχρόνως ως μια προσπάθεια για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, κυρίως μέσω του περιορισμού της πρόσβασης σε εκρηκτικές πρόδρομες ουσίες. Σε αυτήν την τελευταία περίπτωση, θα επηρεαστούν ασφαλώς και οι πωλήσεις τόσο προς τους εμπόρους λιανικής πώλησης όσο και προς το ευρύ κοινό. |
| --- | --- |

1.1

Με την παρούσα πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου η Επιτροπή επιδιώκει να τροποποιήσει την οδηγία 76/769/EOK του Συμβουλίου με την προσθήκη περιορισμών κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσης πέντε ανεξάρτητων ουσιών. Τέσσερις από τις ουσίες αυτές περιλαμβάνονταν στους αρχικούς καταλόγους προτεραιότητας που καταρτίστηκαν μεταξύ του 1994 και του 2000. Τα προτεινόμενα μέτρα ασχολούνται μόνο με τους κινδύνους για το ευρύ κοινό. Η τελευταία ουσία, το νιτρικό αμμώνιο (ΑΝ), εισάγεται σε αυτό το πλαίσιο με στόχο τη βελτίωση της ασφάλειας των λιπασμάτων νιτρικού αμμωνίου, υπό κανονικές συνθήκες χειρισμού από τους αγρότες και τους διανομείς, και συγχρόνως ως μια προσπάθεια για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, κυρίως μέσω του περιορισμού της πρόσβασης σε εκρηκτικές πρόδρομες ουσίες. Σε αυτήν την τελευταία περίπτωση, θα επηρεαστούν ασφαλώς και οι πωλήσεις τόσο προς τους εμπόρους λιανικής πώλησης όσο και προς το ευρύ κοινό.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ορισμένες από τις προτάσεις που διατυπώνονται, αλλά όχι το σύνολό τους. Τα αναλυτικά επιχειρήματα όσον αφορά καθεμία από τις ουσίες και τα παρασκευάσματα εκτίθενται στα σημεία 5 έως 9.12. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ορισμένες από τις προτάσεις που διατυπώνονται, αλλά όχι το σύνολό τους. Τα αναλυτικά επιχειρήματα όσον αφορά καθεμία από τις ουσίες και τα παρασκευάσματα εκτίθενται στα σημεία 5 έως 9.12.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι πρόκειται, σχεδόν, για την τελευταία τέτοιου είδους τροποποίηση της οδηγίας 76/769/EOK του Συμβουλίου, πριν από την αντικατάστασή της την 1η Ιουνίου 2009 από τον τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 για την καταχώριση, την αξιολόγηση, την αδειοδότηση και τους περιορισμούς των χημικών προϊόντων (REACH). Εντούτοις, όπως και στην περίπτωση των προηγούμενων τροποποιήσεων, εκφράζει τη λύπη της για την επιλεχθείσα συγκεντρωτική αντιμετώπιση ανεξάρτητων ουσιών και παρασκευασμάτων και διαπιστώνει τις εκτεταμένες καθυστερήσεις που έχουν παρατηρηθεί από τότε που οι ουσίες αυτές προσδιορίστηκαν αρχικά ως ουσίες 'προτεραιότητας', στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 793/93 του Συμβουλίου. Εάν η αντιμετώπιση αυτή οφείλεται σε περιορισμούς που τίθενται από πλευράς πόρων ή δεξιοτήτων στην Επιτροπή ή σε άλλους αρμόδιους οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένου του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων που συστάθηκε πρόσφατα στο Ελσίνκι, τότε οι εν λόγω περιορισμοί πρέπει να διευθετηθούν το συντομότερο δυνατό και οπωσδήποτε πριν από την 1η Ιουνίου 2009. Οι παρασκευαστές πρέπει επίσης να αναγνωρίσουν την υποχρέωσή τους να παρέχουν εγκαίρως τις σχετικές πληροφορίες κατά τη διάρκεια της αξιολόγησης των κινδύνων. Χωρίς αυτού του είδους την πειθαρχία, τα αποτελέσματα μπορούν γρήγορα να καταστούν άνευ αντικειμένου. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι πρόκειται, σχεδόν, για την τελευταία τέτοιου είδους τροποποίηση της οδηγίας 76/769/EOK του Συμβουλίου, πριν από την αντικατάστασή της την 1η Ιουνίου 2009 από τον τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 για την καταχώριση, την αξιολόγηση, την αδειοδότηση και τους περιορισμούς των χημικών προϊόντων (REACH). Εντούτοις, όπως και στην περίπτωση των προηγούμενων τροποποιήσεων, εκφράζει τη λύπη της για την επιλεχθείσα συγκεντρωτική αντιμετώπιση ανεξάρτητων ουσιών και παρασκευασμάτων και διαπιστώνει τις εκτεταμένες καθυστερήσεις που έχουν παρατηρηθεί από τότε που οι ουσίες αυτές προσδιορίστηκαν αρχικά ως ουσίες 'προτεραιότητας', στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 793/93 του Συμβουλίου. Εάν η αντιμετώπιση αυτή οφείλεται σε περιορισμούς που τίθενται από πλευράς πόρων ή δεξιοτήτων στην Επιτροπή ή σε άλλους αρμόδιους οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένου του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων που συστάθηκε πρόσφατα στο Ελσίνκι, τότε οι εν λόγω περιορισμοί πρέπει να διευθετηθούν το συντομότερο δυνατό και οπωσδήποτε πριν από την 1η Ιουνίου 2009. Οι παρασκευαστές πρέπει επίσης να αναγνωρίσουν την υποχρέωσή τους να παρέχουν εγκαίρως τις σχετικές πληροφορίες κατά τη διάρκεια της αξιολόγησης των κινδύνων. Χωρίς αυτού του είδους την πειθαρχία, τα αποτελέσματα μπορούν γρήγορα να καταστούν άνευ αντικειμένου.

| 1.4 | Τέλος, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σαφώς τη Δήλωση του Συμβουλίου για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, καθώς και τις πολυάριθμες μεμονωμένες ενέργειες που απορρέουν από αυτήν. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι έχει να διαδραματίσει βασικό ρόλο στην εν λόγω διαδικασία και βρίσκεται επί του παρόντος στο στάδιο της κατάρτισης ορισμένων γνωμοδοτήσεων σχετικά με αυτό το θέμα. Η επίτευξη συμφωνίας όσον αφορά τον προσδιορισμό των ενεργειών που θεωρούνται ανάλογες και των νομοθετικών οδών που κρίνονται ακολουθητέες για την εξασφάλιση έγκαιρης και αποτελεσματικής αντιμετώπισης εκ μέρους όλων των ενδιαφερομένων πλευρών θα είναι καθοριστικής σημασίας για την εδραίωση μακροπρόθεσμης ασφάλειας. |
| --- | --- |

1.4

Τέλος, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σαφώς τη Δήλωση του Συμβουλίου για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, καθώς και τις πολυάριθμες μεμονωμένες ενέργειες που απορρέουν από αυτήν. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι έχει να διαδραματίσει βασικό ρόλο στην εν λόγω διαδικασία και βρίσκεται επί του παρόντος στο στάδιο της κατάρτισης ορισμένων γνωμοδοτήσεων σχετικά με αυτό το θέμα. Η επίτευξη συμφωνίας όσον αφορά τον προσδιορισμό των ενεργειών που θεωρούνται ανάλογες και των νομοθετικών οδών που κρίνονται ακολουθητέες για την εξασφάλιση έγκαιρης και αποτελεσματικής αντιμετώπισης εκ μέρους όλων των ενδιαφερομένων πλευρών θα είναι καθοριστικής σημασίας για την εδραίωση μακροπρόθεσμης ασφάλειας.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2006, για την καταχώριση, την αξιολόγηση, την αδειοδότηση και τους περιορισμούς των χημικών προϊόντων (REACH), θα τεθεί σε ισχύ την 1η Ιουνίου 2009. Ο κανονισμός αυτός θα αντικαταστήσει και θα καταργήσει έναν ορισμένο αριθμό υφισταμένων κανονισμών και οδηγιών του Συμβουλίου και της Επιτροπής, συμπεριλαμβανομένης της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 27ης Ιουλίου 1976, σχετικά με την κυκλοφορία στην αγορά και τη χρήση μερικών επικινδύνων ουσιών και παρασκευασμάτων. Η εν λόγω οδηγία, η οποία τροποποιείται με την παρούσα πρόταση, αποσκοπεί στη διαφύλαξη της Εσωτερικής Αγοράς και, παράλληλα, στην εξασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

2.1

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2006, για την καταχώριση, την αξιολόγηση, την αδειοδότηση και τους περιορισμούς των χημικών προϊόντων (REACH), θα τεθεί σε ισχύ την 1η Ιουνίου 2009. Ο κανονισμός αυτός θα αντικαταστήσει και θα καταργήσει έναν ορισμένο αριθμό υφισταμένων κανονισμών και οδηγιών του Συμβουλίου και της Επιτροπής, συμπεριλαμβανομένης της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 27ης Ιουλίου 1976, σχετικά με την κυκλοφορία στην αγορά και τη χρήση μερικών επικινδύνων ουσιών και παρασκευασμάτων. Η εν λόγω οδηγία, η οποία τροποποιείται με την παρούσα πρόταση, αποσκοπεί στη διαφύλαξη της Εσωτερικής Αγοράς και, παράλληλα, στην εξασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος.

| 2.2 | Στο παράρτημα Ι της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ του Συμβουλίου καθορίζονται οι συγκεκριμένοι περιορισμοί κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσεως μερικών επικινδύνων ουσιών και παρασκευασμάτων που συμφωνήθηκαν και τέθηκαν σε ισχύ κατά τη διάρκεια των τελευταίων 30 ετών. Την 1η Ιουνίου 2009, τα προαναφερθέντα στοιχεία θα αποτελέσουν τον ακρογωνιαίο λίθο του Παραρτήματος XVII του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1907/2006 (REACH). |
| --- | --- |

2.2

Στο παράρτημα Ι της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ του Συμβουλίου καθορίζονται οι συγκεκριμένοι περιορισμοί κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσεως μερικών επικινδύνων ουσιών και παρασκευασμάτων που συμφωνήθηκαν και τέθηκαν σε ισχύ κατά τη διάρκεια των τελευταίων 30 ετών. Την 1η Ιουνίου 2009, τα προαναφερθέντα στοιχεία θα αποτελέσουν τον ακρογωνιαίο λίθο του Παραρτήματος XVII του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1907/2006 (REACH).

| 2.3 | Οι προηγούμενες τροποποιήσεις της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ του Συμβουλίου (με στόχο την προσθήκη επιπλέον περιοριστικών μέτρων) είχαν τη μορφή οδηγιών και έπρεπε να τεθούν σε εφαρμογή από τα κράτη μέλη. Η παρούσα πρόταση της Επιτροπής αφορά απόφαση, η οποία δεν θα χρειαστεί συνεπώς να μεταφερθεί στις εθνικές νομοθεσίες, διότι σε διαφορετική περίπτωση θα έπρεπε να καταργηθεί την 1η Ιουνίου 2009, όταν θα τεθεί σε ισχύ ο κανονισμός (EΚ) αριθ. 1907/2006 (REACH). |
| --- | --- |

2.3

Οι προηγούμενες τροποποιήσεις της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ του Συμβουλίου (με στόχο την προσθήκη επιπλέον περιοριστικών μέτρων) είχαν τη μορφή οδηγιών και έπρεπε να τεθούν σε εφαρμογή από τα κράτη μέλη. Η παρούσα πρόταση της Επιτροπής αφορά απόφαση, η οποία δεν θα χρειαστεί συνεπώς να μεταφερθεί στις εθνικές νομοθεσίες, διότι σε διαφορετική περίπτωση θα έπρεπε να καταργηθεί την 1η Ιουνίου 2009, όταν θα τεθεί σε ισχύ ο κανονισμός (EΚ) αριθ. 1907/2006 (REACH).

| 2.4 | Θεωρείται δεδομένο ότι κατά τους προσεχείς μήνες θα υποβληθεί μια τελική πρόταση στο πλαίσιο της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ του Συμβουλίου, η οποία θα αφορά συγχρόνως και μια απόφαση για την κυκλοφορία στην αγορά και τη χρήση του διχλωρομεθανίου. Όλες οι μεταγενέστερες προτάσεις σχετικά με περιορισμούς κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσεως επικινδύνων ουσιών και παρασκευασμάτων θα εμπίπτουν στο πλαίσιο του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1907/2006 (REACH). |
| --- | --- |

2.4

Θεωρείται δεδομένο ότι κατά τους προσεχείς μήνες θα υποβληθεί μια τελική πρόταση στο πλαίσιο της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ του Συμβουλίου, η οποία θα αφορά συγχρόνως και μια απόφαση για την κυκλοφορία στην αγορά και τη χρήση του διχλωρομεθανίου. Όλες οι μεταγενέστερες προτάσεις σχετικά με περιορισμούς κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσεως επικινδύνων ουσιών και παρασκευασμάτων θα εμπίπτουν στο πλαίσιο του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1907/2006 (REACH).

| 2.5 | Οι ουσίες (καθώς και οποιαδήποτε παρασκευάσματα τις περιέχουν) για τις οποίες κρίθηκε απαραίτητο να επιβληθούν περιορισμοί κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσης προέκυψαν εν γένει από αξιολογήσεις ορισμένων «ουσιών προτεραιότητας» δυνάμει του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 793/93 του Συμβουλίου. Καταρτίστηκαν τέσσερις κατάλογοι προτεραιότητας προς αξιολόγηση από τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών, εκ των οποίων ο πιο πρόσφατος φέρει ως ημερομηνία την 30ή Οκτωβρίου 2000. Τελικές εκθέσεις εκτίμησης κινδύνου υπάρχουν για 83 από τις 141 ουσίες που περιλαμβάνονται στους προαναφερθέντες καταλόγους. 39 από τις ουσίες αυτές αξιολογήθηκαν από αρμόδιες επιστημονικές επιτροπές της ΕΕ και τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα. Περιοριστικά μέτρα συμφωνήθηκαν για 22 από τις εν λόγω ουσίες. Στην παρούσα πρόταση περιλαμβάνονται περιοριστικά μέτρα για ακόμη 4 ουσίες (που προσδιορίζονται και εξετάζονται κατωτέρω στα σημεία 5 έως 9.12 ως DEGME, DEGBE, MDI και κυκλοεξάνιο). |
| --- | --- |

2.5

Οι ουσίες (καθώς και οποιαδήποτε παρασκευάσματα τις περιέχουν) για τις οποίες κρίθηκε απαραίτητο να επιβληθούν περιορισμοί κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσης προέκυψαν εν γένει από αξιολογήσεις ορισμένων «ουσιών προτεραιότητας» δυνάμει του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 793/93 του Συμβουλίου. Καταρτίστηκαν τέσσερις κατάλογοι προτεραιότητας προς αξιολόγηση από τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών, εκ των οποίων ο πιο πρόσφατος φέρει ως ημερομηνία την 30ή Οκτωβρίου 2000. Τελικές εκθέσεις εκτίμησης κινδύνου υπάρχουν για 83 από τις 141 ουσίες που περιλαμβάνονται στους προαναφερθέντες καταλόγους. 39 από τις ουσίες αυτές αξιολογήθηκαν από αρμόδιες επιστημονικές επιτροπές της ΕΕ και τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα. Περιοριστικά μέτρα συμφωνήθηκαν για 22 από τις εν λόγω ουσίες. Στην παρούσα πρόταση περιλαμβάνονται περιοριστικά μέτρα για ακόμη 4 ουσίες (που προσδιορίζονται και εξετάζονται κατωτέρω στα σημεία 5 έως 9.12 ως DEGME, DEGBE, MDI και κυκλοεξάνιο).

| 2.6 | Η αργή πρόοδος που σημειώθηκε στο πλαίσιο του προαναφερθέντος κανονισμού προβλήθηκε ως ένας από τους βασικούς λόγους που αιτιολογούν την εισαγωγή μιας νέας προσέγγισης για όλες τις «υπάρχουσες» ουσίες δυνάμει του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1907/2006 (REACH). Ως εκ τούτου, ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 793/93 του Συμβουλίου θα καταργηθεί επίσης την 1η Ιουνίου 2009. |
| --- | --- |

2.6

Η αργή πρόοδος που σημειώθηκε στο πλαίσιο του προαναφερθέντος κανονισμού προβλήθηκε ως ένας από τους βασικούς λόγους που αιτιολογούν την εισαγωγή μιας νέας προσέγγισης για όλες τις «υπάρχουσες» ουσίες δυνάμει του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1907/2006 (REACH). Ως εκ τούτου, ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 793/93 του Συμβουλίου θα καταργηθεί επίσης την 1η Ιουνίου 2009.

| 2.7 | Κάποιες ουσίες που δεν περιλαμβάνονται στους τέσσερις αρχικούς καταλόγους προτεραιότητας αξιολογήθηκαν επίσης ως προς τις επιπτώσεις τους στην ανθρώπινη υγεία και στο περιβάλλον ή/και υποβλήθηκαν προτάσεις για τον περιορισμό της κυκλοφορίας τους στην αγορά και της χρήσης τους, καθώς εξετάστηκαν νέα προβλήματα κατόπιν αιτήματος των κρατών μελών. Το νιτρικό αμμώνιο εμπίπτει σε αυτήν την κατηγορία. |
| --- | --- |

2.7

Κάποιες ουσίες που δεν περιλαμβάνονται στους τέσσερις αρχικούς καταλόγους προτεραιότητας αξιολογήθηκαν επίσης ως προς τις επιπτώσεις τους στην ανθρώπινη υγεία και στο περιβάλλον ή/και υποβλήθηκαν προτάσεις για τον περιορισμό της κυκλοφορίας τους στην αγορά και της χρήσης τους, καθώς εξετάστηκαν νέα προβλήματα κατόπιν αιτήματος των κρατών μελών. Το νιτρικό αμμώνιο εμπίπτει σε αυτήν την κατηγορία.

| 2.8 | Το νιτρικό αμμώνιο αποτελεί ιδιόμορφη και ιδιαίτερη περίπτωση διότι τα χαρακτηριστικά του είναι ευρέως γνωστά και κατά συνέπεια δεν απαιτήθηκε η αξιολόγηση των επιπτώσεών του στην ανθρώπινη υγεία ή στο περιβάλλον. Η ουσία αυτή χρησιμοποιείται επί μακρά σειρά ετών σε πολύ μεγάλες ποσότητες παγκοσμίως ως λίπασμα με βάση το άζωτο και δεν εγκυμονεί κανέναν απροσδόκητο κίνδυνο για τους επαγγελματίες χρήστες στο χώρο εργασίας ή για τους καταναλωτές σε περίπτωση οικιακής χρήσης. Δυστυχώς όμως το νιτρικό αμμώνιο είναι συγχρόνως και ένα αποτελεσματικό, οικονομικό και ευρέως χρησιμοποιούμενο συστατικό εκρηκτικών υλών, είτε για νόμιμη χρήση από τη βιομηχανία ή το στρατό για την πραγματοποίηση ανατινάξεων είτε για παράνομη χρήση από τους τρομοκράτες. Αυτοί είναι οι λόγοι για τους οποίους επιδιώκεται η επιβολή περιορισμών κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσης στο πλαίσιο της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ του Συμβουλίου. |
| --- | --- |

2.8

Το νιτρικό αμμώνιο αποτελεί ιδιόμορφη και ιδιαίτερη περίπτωση διότι τα χαρακτηριστικά του είναι ευρέως γνωστά και κατά συνέπεια δεν απαιτήθηκε η αξιολόγηση των επιπτώσεών του στην ανθρώπινη υγεία ή στο περιβάλλον. Η ουσία αυτή χρησιμοποιείται επί μακρά σειρά ετών σε πολύ μεγάλες ποσότητες παγκοσμίως ως λίπασμα με βάση το άζωτο και δεν εγκυμονεί κανέναν απροσδόκητο κίνδυνο για τους επαγγελματίες χρήστες στο χώρο εργασίας ή για τους καταναλωτές σε περίπτωση οικιακής χρήσης. Δυστυχώς όμως το νιτρικό αμμώνιο είναι συγχρόνως και ένα αποτελεσματικό, οικονομικό και ευρέως χρησιμοποιούμενο συστατικό εκρηκτικών υλών, είτε για νόμιμη χρήση από τη βιομηχανία ή το στρατό για την πραγματοποίηση ανατινάξεων είτε για παράνομη χρήση από τους τρομοκράτες. Αυτοί είναι οι λόγοι για τους οποίους επιδιώκεται η επιβολή περιορισμών κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσης στο πλαίσιο της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ του Συμβουλίου.

| 2.9 | Για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας ή των εκρηκτικών πρόδρομων ουσιών θα μπορούσαν να έχουν επιλεχθεί άλλου είδους νομοθετικές βάσεις οι οποίες όμως, στο πλαίσιο της παρούσας Συνθήκης της ΕΕ, θα προϋπέθεταν την επίτευξη ομοφωνίας μεταξύ των κρατών μελών. Η προβλεπόμενη διαδικασία θα αλλάξει με την πλήρη επικύρωση της Συνθήκης της Λισσαβώνας, αλλά και για αυτό θα απαιτηθεί κάποιο χρονικό διάστημα ακόμη. |
| --- | --- |

2.9

Για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας ή των εκρηκτικών πρόδρομων ουσιών θα μπορούσαν να έχουν επιλεχθεί άλλου είδους νομοθετικές βάσεις οι οποίες όμως, στο πλαίσιο της παρούσας Συνθήκης της ΕΕ, θα προϋπέθεταν την επίτευξη ομοφωνίας μεταξύ των κρατών μελών. Η προβλεπόμενη διαδικασία θα αλλάξει με την πλήρη επικύρωση της Συνθήκης της Λισσαβώνας, αλλά και για αυτό θα απαιτηθεί κάποιο χρονικό διάστημα ακόμη.

| 2.10 | Υπάρχει εξάλλου πιθανότητα να προστεθούν στο Παράρτημα XVII του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1907/2006 (REACH) και άλλες πρόδρομες ουσίες ναρκωτικών και εκρηκτικών· συνεπώς, η προσέγγιση αυτή θεωρείται ενδεδειγμένη υπό τις παρούσες συνθήκες. |
| --- | --- |

2.10

Υπάρχει εξάλλου πιθανότητα να προστεθούν στο Παράρτημα XVII του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1907/2006 (REACH) και άλλες πρόδρομες ουσίες ναρκωτικών και εκρηκτικών· συνεπώς, η προσέγγιση αυτή θεωρείται ενδεδειγμένη υπό τις παρούσες συνθήκες.

| 2.11 | Όλα τα ανωτέρω αφορούν τις «υπάρχουσες» ουσίες, δηλαδή τις 100.195 ουσίες που εθεωρείτο ότι υπήρχαν στην αγορά της Ευρωπαϊκής Κοινότητας μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 1971 και της 18ης Σεπτεμβρίου 1981. Οι ουσίες αυτές περιλαμβάνονται στο Ευρωπαϊκό Ευρετήριο των Ουσιών που υπάρχουν στο Εμπόριο (EINECS), το οποίο δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ το 1990. Οι ουσίες που εισήχθησαν στην αγορά μετά την 18η Σεπτεμβρίου 1981 ορίζονται ως «νέες» και απαιτείται, για την προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος, να αποτελέσουν αντικείμενο λεπτομερούς κοινοποίησης προτού κυκλοφορήσουν στην αγορά. |
| --- | --- |

2.11

Όλα τα ανωτέρω αφορούν τις «υπάρχουσες» ουσίες, δηλαδή τις 100.195 ουσίες που εθεωρείτο ότι υπήρχαν στην αγορά της Ευρωπαϊκής Κοινότητας μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 1971 και της 18ης Σεπτεμβρίου 1981. Οι ουσίες αυτές περιλαμβάνονται στο Ευρωπαϊκό Ευρετήριο των Ουσιών που υπάρχουν στο Εμπόριο (EINECS), το οποίο δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ το 1990. Οι ουσίες που εισήχθησαν στην αγορά μετά την 18η Σεπτεμβρίου 1981 ορίζονται ως «νέες» και απαιτείται, για την προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος, να αποτελέσουν αντικείμενο λεπτομερούς κοινοποίησης προτού κυκλοφορήσουν στην αγορά.

3.   Κύρια σημεία του εγγράφου της Επιτροπής

| 3.1 | Με την πρόταση της Επιτροπής επιδιώκεται η προστασία της ανθρώπινης υγείας, κυρίως των καταναλωτών, σε συνδυασμό με τη διαφύλαξη της Εσωτερικής Αγοράς όσον αφορά τρεις ουσίες (DEGME, DEGBE και κυκλοεξάνιο) που περιλαμβάνονται στον πρώτο κατάλογο προτεραιότητας της 25ης Μαΐου 1994 και μιας ουσίας (MDI) από τον τρίτο κατάλογο προτεραιότητας της 27ης Ιανουαρίου 1997, όπως προβλέπεται από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 793/93 του Συμβουλίου. |
| --- | --- |

3.1

Με την πρόταση της Επιτροπής επιδιώκεται η προστασία της ανθρώπινης υγείας, κυρίως των καταναλωτών, σε συνδυασμό με τη διαφύλαξη της Εσωτερικής Αγοράς όσον αφορά τρεις ουσίες (DEGME, DEGBE και κυκλοεξάνιο) που περιλαμβάνονται στον πρώτο κατάλογο προτεραιότητας της 25ης Μαΐου 1994 και μιας ουσίας (MDI) από τον τρίτο κατάλογο προτεραιότητας της 27ης Ιανουαρίου 1997, όπως προβλέπεται από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 793/93 του Συμβουλίου.

| 3.2 | Σύμφωνα τόσο με τη σύσταση 1999/721/EOK της Επιτροπής, της 12ης Οκτωβρίου 1999, όσο και με μεταγενέστερες παρόμοιες συστάσεις σχετικά με τα αποτελέσματα της αξιολόγησης των κινδύνων και με τις στρατηγικές μείωσης των κινδύνων για κάποιες ουσίες, προτείνεται μια σειρά συγκεκριμένων και εξαιρετικά αναλυτικών περιορισμών οι οποίοι θα ισχύσουν μόνο για τις πωλήσεις στο ευρύ κοινό και δεν θα επηρεάζουν καθόλου τις συνθήκες που επικρατούν στο χώρο εργασίας ή στο περιβάλλον. Το κόστος για τη βιομηχανία και την κοινωνία γενικώς θεωρείται ότι είναι ελάχιστο και επομένως πιστεύεται ότι οι προτεινόμενες ενέργειες είναι ανάλογες προς τους εντοπισθέντες κινδύνους. Στην περίπτωση των παρασκευασμάτων που περιέχουν MDI απαιτούνται πρόσθετα υγειονομικά στοιχεία. |
| --- | --- |

3.2

Σύμφωνα τόσο με τη σύσταση 1999/721/EOK της Επιτροπής, της 12ης Οκτωβρίου 1999, όσο και με μεταγενέστερες παρόμοιες συστάσεις σχετικά με τα αποτελέσματα της αξιολόγησης των κινδύνων και με τις στρατηγικές μείωσης των κινδύνων για κάποιες ουσίες, προτείνεται μια σειρά συγκεκριμένων και εξαιρετικά αναλυτικών περιορισμών οι οποίοι θα ισχύσουν μόνο για τις πωλήσεις στο ευρύ κοινό και δεν θα επηρεάζουν καθόλου τις συνθήκες που επικρατούν στο χώρο εργασίας ή στο περιβάλλον. Το κόστος για τη βιομηχανία και την κοινωνία γενικώς θεωρείται ότι είναι ελάχιστο και επομένως πιστεύεται ότι οι προτεινόμενες ενέργειες είναι ανάλογες προς τους εντοπισθέντες κινδύνους. Στην περίπτωση των παρασκευασμάτων που περιέχουν MDI απαιτούνται πρόσθετα υγειονομικά στοιχεία.

| 3.3 | Μια πέμπτη ουσία, το νιτρικό αμμώνιο, που χρησιμοποιείται ευρέως ως λίπασμα, προστίθεται στις προηγούμενες επειδή μπορεί να δράσει ως οξειδωτικός παράγοντας και, ειδικότερα, επειδή υπάρχει πιθανότητα να εκραγεί όταν αναμειχθεί με ορισμένες άλλες ουσίες. Οι προτεινόμενοι περιορισμοί αποσκοπούν, αφενός, να εξασφαλίσουν ότι όλα τα λιπάσματα νιτρικού αμμωνίου πληρούν κοινά πρότυπα ασφαλείας και, αφετέρου, να περιορίσουν το φάσμα των προϊόντων που έχουν ως βάση το νιτρικό αμμώνιο και πωλούνται στο ευρύ κοινό με απώτερο στόχο τη μείωση των ποσοτήτων που μπορούν εύκολα να εκτραπούν προς παράνομες χρήσεις. Κατά συνέπεια μπορεί να θεωρηθεί ότι ο εν λόγω περιορισμός αποβαίνει προς όφελος της υγείας και της ασφάλειας του κοινού στο σύνολό του. Οι επαγγελματίες χρήστες (αγρότες και νόμιμοι παρασκευαστές εκρηκτικών) δεν πρόκειται να επηρεαστούν από αυτόν τον περιορισμό. Παρότι αποδεικνύεται δύσκολο να υπολογισθεί ποσοτικά το κόστος (και τα οφέλη), πιστεύεται ωστόσο ότι είναι ανάλογο προς τους εντοπισθέντες κινδύνους (και προς τα προτεινόμενα μέτρα). |
| --- | --- |

3.3

Μια πέμπτη ουσία, το νιτρικό αμμώνιο, που χρησιμοποιείται ευρέως ως λίπασμα, προστίθεται στις προηγούμενες επειδή μπορεί να δράσει ως οξειδωτικός παράγοντας και, ειδικότερα, επειδή υπάρχει πιθανότητα να εκραγεί όταν αναμειχθεί με ορισμένες άλλες ουσίες. Οι προτεινόμενοι περιορισμοί αποσκοπούν, αφενός, να εξασφαλίσουν ότι όλα τα λιπάσματα νιτρικού αμμωνίου πληρούν κοινά πρότυπα ασφαλείας και, αφετέρου, να περιορίσουν το φάσμα των προϊόντων που έχουν ως βάση το νιτρικό αμμώνιο και πωλούνται στο ευρύ κοινό με απώτερο στόχο τη μείωση των ποσοτήτων που μπορούν εύκολα να εκτραπούν προς παράνομες χρήσεις. Κατά συνέπεια μπορεί να θεωρηθεί ότι ο εν λόγω περιορισμός αποβαίνει προς όφελος της υγείας και της ασφάλειας του κοινού στο σύνολό του. Οι επαγγελματίες χρήστες (αγρότες και νόμιμοι παρασκευαστές εκρηκτικών) δεν πρόκειται να επηρεαστούν από αυτόν τον περιορισμό. Παρότι αποδεικνύεται δύσκολο να υπολογισθεί ποσοτικά το κόστος (και τα οφέλη), πιστεύεται ωστόσο ότι είναι ανάλογο προς τους εντοπισθέντες κινδύνους (και προς τα προτεινόμενα μέτρα).

| 3.4 | Η παρούσα απόφαση προβλέπεται ότι αρχίζει να ισχύει την τρίτη ημέρα έπειτα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.4

Η παρούσα απόφαση προβλέπεται ότι αρχίζει να ισχύει την τρίτη ημέρα έπειτα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ.

| 3.5 | Η πρόταση συνοδεύεται από αιτιολογική έκθεση, από έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (έκθεση εκτίμησης αντικτύπου) και από λεπτομερείς εκθέσεις εκτίμησης κινδύνου για τις τέσσερις ουσίες που αξιολογούνται στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 793/93 του Συμβουλίου, οι οποίες δημοσιεύονται από το Ευρωπαϊκό Γραφείο Χημικών Ουσιών, σε συνδυασμό με πρόσθετο υλικό, τόσο ευνοϊκό όσο και επικριτικό, προερχόμενο από τις διάφορες επιστημονικές επιτροπές και τους λοιπούς οργανισμούς που βοήθησαν στην προετοιμασία ή στην αξιολόγηση των σχετικών στοιχείων. |
| --- | --- |

3.5

Η πρόταση συνοδεύεται από αιτιολογική έκθεση, από έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (έκθεση εκτίμησης αντικτύπου) και από λεπτομερείς εκθέσεις εκτίμησης κινδύνου για τις τέσσερις ουσίες που αξιολογούνται στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 793/93 του Συμβουλίου, οι οποίες δημοσιεύονται από το Ευρωπαϊκό Γραφείο Χημικών Ουσιών, σε συνδυασμό με πρόσθετο υλικό, τόσο ευνοϊκό όσο και επικριτικό, προερχόμενο από τις διάφορες επιστημονικές επιτροπές και τους λοιπούς οργανισμούς που βοήθησαν στην προετοιμασία ή στην αξιολόγηση των σχετικών στοιχείων.

4.   Γενικές παρατηρήσεις

| 4.1 | Όπως και στην περίπτωση πολλών προηγούμενων τροποποιήσεων της οδηγίας 76/769/EOK του Συμβουλίου, η παρούσα πρόταση αφορά ορισμένες ανεξάρτητες ουσίες οι οποίες θα εξετασθούν μεμονωμένα, για λόγους σαφήνειας. |
| --- | --- |

4.1

Όπως και στην περίπτωση πολλών προηγούμενων τροποποιήσεων της οδηγίας 76/769/EOK του Συμβουλίου, η παρούσα πρόταση αφορά ορισμένες ανεξάρτητες ουσίες οι οποίες θα εξετασθούν μεμονωμένα, για λόγους σαφήνειας.

5.   2-(2-μεθοξυαιθοξυ)αιθανόλη (DEGME)

| 5.1 | Η DEGME είναι γλυκοαιθέρας με υψηλό σημείο βρασμού, αναμίξιμος με το ύδωρ, που χρησιμοποιείται συνήθως ως χημικό ενδιάμεσο στη συνθετική χημεία, ως συνδιαλύτης σε διάφορα διακοσμητικά οικιακά είδη ή ως αντιψυκτικό π.χ. στο καύσιμο αεριωθούμενων αεροπλάνων. Σύμφωνα με την εκτίμηση κινδύνου που διενεργήθηκε από την κυβέρνηση των Κάτω Χωρών και ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο του 1999, η συνολική παραγωγή στην Ευρώπη κατά τις αρχές της δεκαετίας του '90 ήταν περίπου 20 000 τόνοι, εκ των οποίων μόλις πάνω από το ήμισυ προοριζόταν για εξαγωγή. |
| --- | --- |

5.1

Η DEGME είναι γλυκοαιθέρας με υψηλό σημείο βρασμού, αναμίξιμος με το ύδωρ, που χρησιμοποιείται συνήθως ως χημικό ενδιάμεσο στη συνθετική χημεία, ως συνδιαλύτης σε διάφορα διακοσμητικά οικιακά είδη ή ως αντιψυκτικό π.χ. στο καύσιμο αεριωθούμενων αεροπλάνων. Σύμφωνα με την εκτίμηση κινδύνου που διενεργήθηκε από την κυβέρνηση των Κάτω Χωρών και ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο του 1999, η συνολική παραγωγή στην Ευρώπη κατά τις αρχές της δεκαετίας του '90 ήταν περίπου 20 000 τόνοι, εκ των οποίων μόλις πάνω από το ήμισυ προοριζόταν για εξαγωγή.

| 5.2 | Η έκθεση των καταναλωτών προέκυψε από τη χρήση της DEGME σε χρώματα και σε αποξεστικά χρωμάτων που διατίθενται για οικιακή μη επαγγελματική χρήση κατά τα μαστορέματα (σύμφωνα με την πρακτική «κάντο μόνος σου»). Όπως θεωρείται αναμενόμενο σύμφωνα με τις φυσικές ιδιότητές της, η DEGME απορροφάται εύκολα από το δέρμα και, ελλείψει σταθερής και ασφαλούς χρήσης προστατευτικού ιματισμού, υπάρχει κίνδυνος για τους καταναλωτές λόγω έκθεσης διά του δέρματος. |
| --- | --- |

5.2

Η έκθεση των καταναλωτών προέκυψε από τη χρήση της DEGME σε χρώματα και σε αποξεστικά χρωμάτων που διατίθενται για οικιακή μη επαγγελματική χρήση κατά τα μαστορέματα (σύμφωνα με την πρακτική «κάντο μόνος σου»). Όπως θεωρείται αναμενόμενο σύμφωνα με τις φυσικές ιδιότητές της, η DEGME απορροφάται εύκολα από το δέρμα και, ελλείψει σταθερής και ασφαλούς χρήσης προστατευτικού ιματισμού, υπάρχει κίνδυνος για τους καταναλωτές λόγω έκθεσης διά του δέρματος.

| 5.3 | Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες έρευνες, η DEGME έχει πλέον αντικατασταθεί από άλλους διαλύτες σε όλα τα χρώματα και τα αποξεστικά χρωμάτων που πωλούνται στο ευρύ κοινό. Επομένως, η ενδεδειγμένη δράση συνίσταται στο να διασφαλισθεί η διαιώνιση αυτής της κατάστασης για τα προϊόντα που κατασκευάζονται ή εισάγονται στην ΕΕ. Με την πρόταση εξασφαλίζεται συνεπώς ότι, 18 μήνες μετά την έναρξη ισχύος της απόφασης, η DEGME δεν θα κυκλοφορεί στην αγορά ως συστατικό χρωμάτων και αποξεστικών χρωμάτων σε συγκεντρώσεις ίσες ή μεγαλύτερες του 0,1 % κατά μάζα (δηλαδή σε οποιοδήποτε επίπεδο υψηλότερο από τα προαναφερθέντα, λόγω μόλυνσης άλλων επιτρεπόμενων συστατικών ή συμπαραγωγής μαζί τους). Η εν λόγω αντιμετώπιση θεωρείται λογική από τους ενδιαφερόμενους τομείς της βιομηχανίας. Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ του προτεινόμενου περιορισμού κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσης της DEGME. |
| --- | --- |

5.3

Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες έρευνες, η DEGME έχει πλέον αντικατασταθεί από άλλους διαλύτες σε όλα τα χρώματα και τα αποξεστικά χρωμάτων που πωλούνται στο ευρύ κοινό. Επομένως, η ενδεδειγμένη δράση συνίσταται στο να διασφαλισθεί η διαιώνιση αυτής της κατάστασης για τα προϊόντα που κατασκευάζονται ή εισάγονται στην ΕΕ. Με την πρόταση εξασφαλίζεται συνεπώς ότι, 18 μήνες μετά την έναρξη ισχύος της απόφασης, η DEGME δεν θα κυκλοφορεί στην αγορά ως συστατικό χρωμάτων και αποξεστικών χρωμάτων σε συγκεντρώσεις ίσες ή μεγαλύτερες του 0,1 % κατά μάζα (δηλαδή σε οποιοδήποτε επίπεδο υψηλότερο από τα προαναφερθέντα, λόγω μόλυνσης άλλων επιτρεπόμενων συστατικών ή συμπαραγωγής μαζί τους). Η εν λόγω αντιμετώπιση θεωρείται λογική από τους ενδιαφερόμενους τομείς της βιομηχανίας. Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ του προτεινόμενου περιορισμού κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσης της DEGME.

6.   2-(2-βουτοξυαιθοξυ)αιθανόλη(DEGBE)

| 6.1 | Η DEGBE ανήκει επίσης στην ομάδα των γλυκολαιθερών και έχει ελαφρώς υψηλότερο σημείο βρασμού από την DEGME αλλά παρόμοιες φυσικές ιδιότητες, συμπεριλαμβανομένης της αναμιξιμότητας με το ύδωρ. Χρησιμοποιείται ευρέως ως διαλύτης σε υδαρή χρώματα όπου ευνοεί το σχηματισμό μεμβράνης και αυξάνει την ανθεκτικότητά τους. Το γεγονός αυτό συμβάλλει με τη σειρά του στη μείωση της συχνότητας των εργασιών χρωματισμού και περιορίζει τη συνολική έκθεση στην ουσία. Σύμφωνα με την εκτίμηση κινδύνου, η συνολική παραγωγή ανερχόταν στην Ευρώπη σε 46.000 το 1994· το 2000 η εν λόγω παραγωγή αυξήθηκε σε 58 000 τόνους, εκ των οποίων 33 000 τόνοι χρησιμοποιήθηκαν για την παρασκευή χρωμάτων. |
| --- | --- |

6.1

Η DEGBE ανήκει επίσης στην ομάδα των γλυκολαιθερών και έχει ελαφρώς υψηλότερο σημείο βρασμού από την DEGME αλλά παρόμοιες φυσικές ιδιότητες, συμπεριλαμβανομένης της αναμιξιμότητας με το ύδωρ. Χρησιμοποιείται ευρέως ως διαλύτης σε υδαρή χρώματα όπου ευνοεί το σχηματισμό μεμβράνης και αυξάνει την ανθεκτικότητά τους. Το γεγονός αυτό συμβάλλει με τη σειρά του στη μείωση της συχνότητας των εργασιών χρωματισμού και περιορίζει τη συνολική έκθεση στην ουσία. Σύμφωνα με την εκτίμηση κινδύνου, η συνολική παραγωγή ανερχόταν στην Ευρώπη σε 46.000 το 1994· το 2000 η εν λόγω παραγωγή αυξήθηκε σε 58 000 τόνους, εκ των οποίων 33 000 τόνοι χρησιμοποιήθηκαν για την παρασκευή χρωμάτων.

| 6.2 | Στην εκτίμηση κινδύνου προσδιορίστηκαν ορισμένοι κίνδυνοι ερεθισμού του αναπνευστικού συστήματος των καταναλωτών λόγω εισπνοής λεπτών σταγονιδίων κατά τη χρήση υδαρών χρωμάτων ψεκασμού που περιέχουν DEGBE. Η εισπνοή ατμών κατά το χρωματισμό με πινέλο ή ρολό δεν κρίθηκε ανησυχητική από πλευράς τοξικότητας. |
| --- | --- |

6.2

Στην εκτίμηση κινδύνου προσδιορίστηκαν ορισμένοι κίνδυνοι ερεθισμού του αναπνευστικού συστήματος των καταναλωτών λόγω εισπνοής λεπτών σταγονιδίων κατά τη χρήση υδαρών χρωμάτων ψεκασμού που περιέχουν DEGBE. Η εισπνοή ατμών κατά το χρωματισμό με πινέλο ή ρολό δεν κρίθηκε ανησυχητική από πλευράς τοξικότητας.

| 6.3 | Βάσει των στοιχείων που υποβλήθηκαν έπειτα από την ολοκλήρωση της εκτίμησης κινδύνου το 1999 και αναγνωρίζοντας τη δυσκολία αντικατάστασης της DEGBE, η οποία αποτελεί συστατικό ζωτικής σημασίας για τα υδαρή χρώματα, εξήχθη το συμπέρασμα ότι ο καθορισμός ανώτατου ορίου ανερχόμενου σε 3 % κατά μάζα για τη DEGBE στα χρώματα που προορίζονται για εφαρμογή με ψεκασμό είναι ενδεδειγμένος για την προστασία της υγείας των καταναλωτών. Τα χρώματα με υψηλότερες συγκεντρώσεις DEGBE μπορούν να κυκλοφορούν στην αγορά για πώληση στο ευρύ κοινό, μόνον υπό την προϋπόθεση να φέρουν την εξής ένδειξη: «Να μην εφαρμόζεται με ψεκασμό». Οι πωλήσεις προς τους επαγγελματίες χρήστες, οι οποίοι είναι πιθανότερο να χρησιμοποιούν τον κατάλληλο προστατευτικό εξοπλισμό, δεν πρόκειται να επηρεαστούν από το μέτρο αυτό. Εκτιμάται ότι οι δίαυλοι διανομής είναι επαρκώς διαφορετικοί ώστε να καθίσταται δυνατή η εφαρμογή του συγκεκριμένου μέτρου. |
| --- | --- |

6.3

Βάσει των στοιχείων που υποβλήθηκαν έπειτα από την ολοκλήρωση της εκτίμησης κινδύνου το 1999 και αναγνωρίζοντας τη δυσκολία αντικατάστασης της DEGBE, η οποία αποτελεί συστατικό ζωτικής σημασίας για τα υδαρή χρώματα, εξήχθη το συμπέρασμα ότι ο καθορισμός ανώτατου ορίου ανερχόμενου σε 3 % κατά μάζα για τη DEGBE στα χρώματα που προορίζονται για εφαρμογή με ψεκασμό είναι ενδεδειγμένος για την προστασία της υγείας των καταναλωτών. Τα χρώματα με υψηλότερες συγκεντρώσεις DEGBE μπορούν να κυκλοφορούν στην αγορά για πώληση στο ευρύ κοινό, μόνον υπό την προϋπόθεση να φέρουν την εξής ένδειξη: «Να μην εφαρμόζεται με ψεκασμό». Οι πωλήσεις προς τους επαγγελματίες χρήστες, οι οποίοι είναι πιθανότερο να χρησιμοποιούν τον κατάλληλο προστατευτικό εξοπλισμό, δεν πρόκειται να επηρεαστούν από το μέτρο αυτό. Εκτιμάται ότι οι δίαυλοι διανομής είναι επαρκώς διαφορετικοί ώστε να καθίσταται δυνατή η εφαρμογή του συγκεκριμένου μέτρου.

| 6.4 | Τα προαναφερθέντα μέτρα θα τεθούν σε εφαρμογή 18-24 μήνες μετά την έναρξη ισχύος της απόφασης, προκειμένου να παρασχεθεί αρκετός χρόνος για οποιαδήποτε αναδιατύπωση και εκ νέου επισήμανση τυχόν απαιτείται. Η εν λόγω αντιμετώπιση θεωρείται λογική από τους ενδιαφερόμενους τομείς της βιομηχανίας. Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ του προτεινόμενου περιορισμού κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσης της DEGBE επειδή θεωρεί ότι αποτελεί ενδεδειγμένο μέτρο τόσο για την προστασία της υγείας των καταναλωτών όσο και για τη διαφύλαξη της Εσωτερικής Αγοράς. |
| --- | --- |

6.4

Τα προαναφερθέντα μέτρα θα τεθούν σε εφαρμογή 18-24 μήνες μετά την έναρξη ισχύος της απόφασης, προκειμένου να παρασχεθεί αρκετός χρόνος για οποιαδήποτε αναδιατύπωση και εκ νέου επισήμανση τυχόν απαιτείται. Η εν λόγω αντιμετώπιση θεωρείται λογική από τους ενδιαφερόμενους τομείς της βιομηχανίας. Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ του προτεινόμενου περιορισμού κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσης της DEGBE επειδή θεωρεί ότι αποτελεί ενδεδειγμένο μέτρο τόσο για την προστασία της υγείας των καταναλωτών όσο και για τη διαφύλαξη της Εσωτερικής Αγοράς.

7.   Διισοκυανικό μεθυλενοδιφαινύλιο·(MDI)

| 7.1 | MDI είναι η ονομασία που χρησιμοποιείται για να υποδείξει ένα μείγμα παρόμοιων προϊόντων (μείγμα ισομερών), τα οποία εάν βρίσκονταν σε καθαρή μορφή θα ήταν κηρώδη στερεά, αλλά είναι γενικότερα διαθέσιμα ως εξαιρετικά αντιδραστικά ιξώδη υγρά καφέ χρώματος. Σύμφωνα με την εκτίμηση κινδύνου, η παγκόσμια παραγωγή το 1996 υπερέβη τους 2 500 000 τόνους, εκ των οποίων τουλάχιστον 500 000 τόνοι παρήχθησαν στην ΕΕ. Παρουσία ορισμένων κατάλληλων πολυολών ή γλυκολών χαμηλού μοριακού βάρους (ή ακόμη και ύδατος) και ενός διογκωτικού μέσου, το MDI αντιδρά τάχιστα για την παραγωγή αφρών πολυουρεθάνιου οι οποίοι μπορεί να είναι είτε άκαμπτοι είτε εύκαμπτοι, με ευρύ φάσμα χρήσεων τόσο στον οικοδομικό τομέα όσο και σε άλλους εμπορικούς τομείς ως δομικά συστατικά, στεγανοποιητικά υλικά, υλικά πληρώσεως, εκμαγεία και συνδετικά υλικά (κόλλες). |
| --- | --- |

7.1

MDI είναι η ονομασία που χρησιμοποιείται για να υποδείξει ένα μείγμα παρόμοιων προϊόντων (μείγμα ισομερών), τα οποία εάν βρίσκονταν σε καθαρή μορφή θα ήταν κηρώδη στερεά, αλλά είναι γενικότερα διαθέσιμα ως εξαιρετικά αντιδραστικά ιξώδη υγρά καφέ χρώματος. Σύμφωνα με την εκτίμηση κινδύνου, η παγκόσμια παραγωγή το 1996 υπερέβη τους 2 500 000 τόνους, εκ των οποίων τουλάχιστον 500 000 τόνοι παρήχθησαν στην ΕΕ. Παρουσία ορισμένων κατάλληλων πολυολών ή γλυκολών χαμηλού μοριακού βάρους (ή ακόμη και ύδατος) και ενός διογκωτικού μέσου, το MDI αντιδρά τάχιστα για την παραγωγή αφρών πολυουρεθάνιου οι οποίοι μπορεί να είναι είτε άκαμπτοι είτε εύκαμπτοι, με ευρύ φάσμα χρήσεων τόσο στον οικοδομικό τομέα όσο και σε άλλους εμπορικούς τομείς ως δομικά συστατικά, στεγανοποιητικά υλικά, υλικά πληρώσεως, εκμαγεία και συνδετικά υλικά (κόλλες).

| 7.2 | Η έκθεση των καταναλωτών προκύπτει κυρίως από τη χρήση αφρωδών πλαστικών ενός συστατικού (OCF) που συσκευάζονται σε δοχεία ψεκασμού και πωλούνται στους λάτρεις του μαστορέματος οι οποίοι τα χρησιμοποιούν είτε για την πλήρωση κενών σε ανομοιογενείς επιφάνειες από ασβεστοκονίαμα ή τούβλο είτε για τη σφράγιση κουφωμάτων νεοεγκατεστημένων θυρών ή παραθύρων. Οι συνολικές πωλήσεις στον εν λόγω τομέα ανέρχονται σε περίπου 10 000 τόνους MDI ετησίως. Η ποσότητα αυτή είναι αρκετή για την ετήσια παραγωγή περίπου 36 εκατομμυρίων δοχείων για τους καταναλωτές και 134 εκατομμυρίων επιπλέον δοχείων για τους επαγγελματίες. Τα εναλλακτικά προϊόντα — παραδείγματος χάρη οι ίνες που χρησιμοποιούνται για τη σφράγιση παραθύρων — είναι λιγότερο εύχρηστα και προξενούν άλλου είδους ανησυχίες. |
| --- | --- |

7.2

Η έκθεση των καταναλωτών προκύπτει κυρίως από τη χρήση αφρωδών πλαστικών ενός συστατικού (OCF) που συσκευάζονται σε δοχεία ψεκασμού και πωλούνται στους λάτρεις του μαστορέματος οι οποίοι τα χρησιμοποιούν είτε για την πλήρωση κενών σε ανομοιογενείς επιφάνειες από ασβεστοκονίαμα ή τούβλο είτε για τη σφράγιση κουφωμάτων νεοεγκατεστημένων θυρών ή παραθύρων. Οι συνολικές πωλήσεις στον εν λόγω τομέα ανέρχονται σε περίπου 10 000 τόνους MDI ετησίως. Η ποσότητα αυτή είναι αρκετή για την ετήσια παραγωγή περίπου 36 εκατομμυρίων δοχείων για τους καταναλωτές και 134 εκατομμυρίων επιπλέον δοχείων για τους επαγγελματίες. Τα εναλλακτικά προϊόντα — παραδείγματος χάρη οι ίνες που χρησιμοποιούνται για τη σφράγιση παραθύρων — είναι λιγότερο εύχρηστα και προξενούν άλλου είδους ανησυχίες.

| 7.3 | Ο ποσοτικός υπολογισμός των κινδύνων για τους καταναλωτές σε περίπτωση δερματικής ή αναπνευστικής έκθεσης και ευαισθησίας, βάσει στοιχείων σχετικά με την έκθεση σε κινδύνους στο χώρο εργασίας, δεν έχει αποδειχθεί εύκολη υπόθεση. Επίσης, είναι δύσκολο να αποκτηθούν καθαρά δείγματα ισομερών. Η εξαιρετικά ταχεία αντίδραση του MDI με το ύδωρ, από την οποία παράγεται ένα αδρανές αδιάλυτο στερεό, δυσχεραίνει την τυποποιημένη δοκιμή κινδύνου. Η πραγματοποίηση ψεκασμού από ένα μικρό δοχείο σε μέγεθος παλάμης μέσω κατευθυντικού σωλήνα αποτελεί για τους καταναλωτές έναν τρόπο πρακτικής εφαρμογής που επιτρέπει τον περιορισμό της συνολικής διαθέσιμης ποσότητας. Ένα συνηθισμένο δοχείο αδειάζει σε 2-4 λεπτά. Η ταχεία θεραπευτική αντιμετώπιση παρουσία υδρατμών στον αέρα απομακρύνει το MDI. Το στερεό τελικό προϊόν είναι αδρανές και μη επιβλαβές. Η χρήση έχει πολλές πιθανότητες να είναι μεμονωμένη («μια κι έξω») — για την πλήρωση συγκεκριμένου κενού ή για τη σφράγιση μιας δεδομένης θύρας ή ενός παραθύρου — και περιστασιακή (για τους περισσότερους χρήστες), γεγονός το οποίο δεν ευνοεί ασφαλώς την καθημερινή έκθεση υπό συνθήκες αντίστοιχες προς εκείνες που επικρατούν π.χ. σε ένα ναυπηγείο. Όπως συμβαίνει πάντοτε όσον αφορά τα μαστορέματα, ο προσωπικός προστατευτικός εξοπλισμός μπορεί είτε να χρησιμοποιείται είτε να μην χρησιμοποιείται διαρκώς. |
| --- | --- |

7.3

Ο ποσοτικός υπολογισμός των κινδύνων για τους καταναλωτές σε περίπτωση δερματικής ή αναπνευστικής έκθεσης και ευαισθησίας, βάσει στοιχείων σχετικά με την έκθεση σε κινδύνους στο χώρο εργασίας, δεν έχει αποδειχθεί εύκολη υπόθεση. Επίσης, είναι δύσκολο να αποκτηθούν καθαρά δείγματα ισομερών. Η εξαιρετικά ταχεία αντίδραση του MDI με το ύδωρ, από την οποία παράγεται ένα αδρανές αδιάλυτο στερεό, δυσχεραίνει την τυποποιημένη δοκιμή κινδύνου. Η πραγματοποίηση ψεκασμού από ένα μικρό δοχείο σε μέγεθος παλάμης μέσω κατευθυντικού σωλήνα αποτελεί για τους καταναλωτές έναν τρόπο πρακτικής εφαρμογής που επιτρέπει τον περιορισμό της συνολικής διαθέσιμης ποσότητας. Ένα συνηθισμένο δοχείο αδειάζει σε 2-4 λεπτά. Η ταχεία θεραπευτική αντιμετώπιση παρουσία υδρατμών στον αέρα απομακρύνει το MDI. Το στερεό τελικό προϊόν είναι αδρανές και μη επιβλαβές. Η χρήση έχει πολλές πιθανότητες να είναι μεμονωμένη («μια κι έξω») — για την πλήρωση συγκεκριμένου κενού ή για τη σφράγιση μιας δεδομένης θύρας ή ενός παραθύρου — και περιστασιακή (για τους περισσότερους χρήστες), γεγονός το οποίο δεν ευνοεί ασφαλώς την καθημερινή έκθεση υπό συνθήκες αντίστοιχες προς εκείνες που επικρατούν π.χ. σε ένα ναυπηγείο. Όπως συμβαίνει πάντοτε όσον αφορά τα μαστορέματα, ο προσωπικός προστατευτικός εξοπλισμός μπορεί είτε να χρησιμοποιείται είτε να μην χρησιμοποιείται διαρκώς.

| 7.4 | Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, δεν προξενεί έκπληξη το γεγονός ότι — παρά την ύπαρξη ενός θεωρητικού κινδύνου — έχει αποδειχθεί δύσκολο ή ακόμη και αδύνατο να εντοπισθούν περιπτώσεις πραγματικής δερματικής ή αναπνευστικής ευαισθησίας στο ευρύ κοινό (ή ακόμη και στο χώρο εργασίας, όπου μπορούν να ληφθούν κατάλληλα προστατευτικά μέτρα). Αυτό σημαίνει λοιπόν ότι ο προσδιορισμός μιας ανάλογης, οικονομικά αποδοτικής, και πρακτικής προσέγγισης καθίσταται δυσχερέστερος. |
| --- | --- |

7.4

Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, δεν προξενεί έκπληξη το γεγονός ότι — παρά την ύπαρξη ενός θεωρητικού κινδύνου — έχει αποδειχθεί δύσκολο ή ακόμη και αδύνατο να εντοπισθούν περιπτώσεις πραγματικής δερματικής ή αναπνευστικής ευαισθησίας στο ευρύ κοινό (ή ακόμη και στο χώρο εργασίας, όπου μπορούν να ληφθούν κατάλληλα προστατευτικά μέτρα). Αυτό σημαίνει λοιπόν ότι ο προσδιορισμός μιας ανάλογης, οικονομικά αποδοτικής, και πρακτικής προσέγγισης καθίσταται δυσχερέστερος.

| 7.5 | Ως προς τούτο, στην εκτίμηση αντικτύπου επισημαίνεται εύλογα ότι είναι εφικτό και σκόπιμο να συνοδεύεται κάθε δοχείο που πωλείται στο ευρύ κοινό από ελαφρά, φθηνά και απολύτως ενδεδειγμένα γάντια πολυαιθυλενίου για μεμονωμένη και περιστασιακή χρήση, ενώ αντίθετα θεωρείται ανέφικτο να συνοδεύεται το δοχείο από γάντια νεοπρενίου ή νιτριλίου σαν αυτά που χρησιμοποιούνται για βαριές εργασίες. Κατ' αντιδιαστολή, θα ήταν εφικτό να παρέχεται μαζί με κάθε δοχείο μια ελαφριά βαμβακερή μάσκα σκόνης — η οποία θα ήταν εντούτοις αναποτελεσματική σε περίπτωση πραγματικού κινδύνου — ενώ η παροχή μια κανονικής μάσκας αερίου για προστασία από κάθε πιθανή έκθεση σε ένα αέριο θα επέφερε περίπου δεκαπλάσιο κόστος από το κόστος του δοχείου, χωρίς ωστόσο την παραμικρή εγγύηση ως προς τη χρήση της σε περίπτωση ανάγκης. |
| --- | --- |

7.5

Ως προς τούτο, στην εκτίμηση αντικτύπου επισημαίνεται εύλογα ότι είναι εφικτό και σκόπιμο να συνοδεύεται κάθε δοχείο που πωλείται στο ευρύ κοινό από ελαφρά, φθηνά και απολύτως ενδεδειγμένα γάντια πολυαιθυλενίου για μεμονωμένη και περιστασιακή χρήση, ενώ αντίθετα θεωρείται ανέφικτο να συνοδεύεται το δοχείο από γάντια νεοπρενίου ή νιτριλίου σαν αυτά που χρησιμοποιούνται για βαριές εργασίες. Κατ' αντιδιαστολή, θα ήταν εφικτό να παρέχεται μαζί με κάθε δοχείο μια ελαφριά βαμβακερή μάσκα σκόνης — η οποία θα ήταν εντούτοις αναποτελεσματική σε περίπτωση πραγματικού κινδύνου — ενώ η παροχή μια κανονικής μάσκας αερίου για προστασία από κάθε πιθανή έκθεση σε ένα αέριο θα επέφερε περίπου δεκαπλάσιο κόστος από το κόστος του δοχείου, χωρίς ωστόσο την παραμικρή εγγύηση ως προς τη χρήση της σε περίπτωση ανάγκης.

| 7.6 | Κατά συνέπεια, η Επιτροπή προτείνει όλα τα δοχεία που πωλούνται στο ευρύ κοινό να περιέχουν γάντια πολυαιθυλενίου (παραδείγματος χάρη, διπλωμένα στο καπάκι του δοχείου) και να φέρουν τη δέουσα σήμανση όσον αφορά τους κινδύνους εμφάνισης αλλεργικών (απρόβλεπτων) αντιδράσεων σε άτομα που παρουσιάζουν ήδη ευαισθησία στο MDI, άσθματος (σε άτομα που πάσχουν από άσθμα) ή δερματικών αντιδράσεων (σε άτομα που αντιμετωπίζουν ήδη δερματικά προβλήματα). |
| --- | --- |

7.6

Κατά συνέπεια, η Επιτροπή προτείνει όλα τα δοχεία που πωλούνται στο ευρύ κοινό να περιέχουν γάντια πολυαιθυλενίου (παραδείγματος χάρη, διπλωμένα στο καπάκι του δοχείου) και να φέρουν τη δέουσα σήμανση όσον αφορά τους κινδύνους εμφάνισης αλλεργικών (απρόβλεπτων) αντιδράσεων σε άτομα που παρουσιάζουν ήδη ευαισθησία στο MDI, άσθματος (σε άτομα που πάσχουν από άσθμα) ή δερματικών αντιδράσεων (σε άτομα που αντιμετωπίζουν ήδη δερματικά προβλήματα).

| 7.7 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το πρώτο από τα εν λόγω μέτρα, δηλαδή τη χορήγηση γαντιών πολυαιθυλενίου, τα οποία πρέπει ούτως ή άλλως να χρησιμοποιούνται σχεδόν σε κάθε περίπτωση για τα μαστορέματα. Εάν επιθυμούμε να εξακολουθήσει να εφαρμόζεται το εν λόγω σημαντικό και ανάλογο μέτρο, τότε θα πρέπει να αντικρουσθεί οποιαδήποτε απαίτηση περί συμμόρφωσης σε αυστηρότερα πρότυπα, η οποία θα παρεμπόδιζε τη διάθεση γαντιών. |
| --- | --- |

7.7

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το πρώτο από τα εν λόγω μέτρα, δηλαδή τη χορήγηση γαντιών πολυαιθυλενίου, τα οποία πρέπει ούτως ή άλλως να χρησιμοποιούνται σχεδόν σε κάθε περίπτωση για τα μαστορέματα. Εάν επιθυμούμε να εξακολουθήσει να εφαρμόζεται το εν λόγω σημαντικό και ανάλογο μέτρο, τότε θα πρέπει να αντικρουσθεί οποιαδήποτε απαίτηση περί συμμόρφωσης σε αυστηρότερα πρότυπα, η οποία θα παρεμπόδιζε τη διάθεση γαντιών.

| 7.8 | Η ΕΟΚΕ αμφισβητεί ωστόσο τη σκοπιμότητα της προτεινόμενης αναλυτικής πρόσθετης επισήμανσης, παρά το γεγονός ότι προβλέπεται επαρκής χρόνος για την εισαγωγή του συγκεκριμένου μέτρου με αναλογικό κόστος. Είναι ασαφές, λόγου χάρη, πως θα μπορούσε κάποιος από το ευρύ κοινό να γνωρίζει ότι είναι «ευαισθητοποιημένος σε διισοκυανικές ενώσεις εκτός του MDI» — ή για ποιο λόγο κάτι τέτοιο θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό. Όπως θα γνωρίζουν οι πάσχοντες (μακρόχρονα) από χρόνιο άσθμα ή χρόνια δερματίτιδα, σχεδόν κάθε προϊόν για οικιακή χρήση ή για μαστορέματα μπορεί να προκαλέσει την εμφάνιση κάποιας οξείας (βραχύχρονης) ανεπιθύμητης ενέργειας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο καλός εξαερισμός και η χρήση προστατευτικού ιματισμού (γαντιών) είναι εξαιρετικής σημασίας — σε συνδυασμό με την συμβουλή να διακοπεί η χρήση του προϊόντος αμέσως μόλις εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα. Η συμβουλή αυτή ενδείκνυται για όλους τους χρήστες, ασχέτως του ιστορικού τους, και απαιτείται να περιλαμβάνεται στο εμπορικό σήμα. Δεδομένου ότι τα δοχεία — και άρα και τα εμπορικά τους σήματα — είναι μικρού μεγέθους, όλες οι συμβουλές αυτού του είδους πρέπει να είναι σαφείς, ουσιώδεις και ευανάγνωστες υπό κανονικές συνθήκες χρήσης. Εάν τυχόν απαιτούνται πρόσθετες οδηγίες χειρισμού ή ασφάλειας, αυτές θα πρέπει να περιλαμβάνονται σε κάποιο συνοδευτικό ενημερωτικό δελτίο. |
| --- | --- |

7.8

Η ΕΟΚΕ αμφισβητεί ωστόσο τη σκοπιμότητα της προτεινόμενης αναλυτικής πρόσθετης επισήμανσης, παρά το γεγονός ότι προβλέπεται επαρκής χρόνος για την εισαγωγή του συγκεκριμένου μέτρου με αναλογικό κόστος. Είναι ασαφές, λόγου χάρη, πως θα μπορούσε κάποιος από το ευρύ κοινό να γνωρίζει ότι είναι «ευαισθητοποιημένος σε διισοκυανικές ενώσεις εκτός του MDI» — ή για ποιο λόγο κάτι τέτοιο θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό. Όπως θα γνωρίζουν οι πάσχοντες (μακρόχρονα) από χρόνιο άσθμα ή χρόνια δερματίτιδα, σχεδόν κάθε προϊόν για οικιακή χρήση ή για μαστορέματα μπορεί να προκαλέσει την εμφάνιση κάποιας οξείας (βραχύχρονης) ανεπιθύμητης ενέργειας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο καλός εξαερισμός και η χρήση προστατευτικού ιματισμού (γαντιών) είναι εξαιρετικής σημασίας — σε συνδυασμό με την συμβουλή να διακοπεί η χρήση του προϊόντος αμέσως μόλις εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα. Η συμβουλή αυτή ενδείκνυται για όλους τους χρήστες, ασχέτως του ιστορικού τους, και απαιτείται να περιλαμβάνεται στο εμπορικό σήμα. Δεδομένου ότι τα δοχεία — και άρα και τα εμπορικά τους σήματα — είναι μικρού μεγέθους, όλες οι συμβουλές αυτού του είδους πρέπει να είναι σαφείς, ουσιώδεις και ευανάγνωστες υπό κανονικές συνθήκες χρήσης. Εάν τυχόν απαιτούνται πρόσθετες οδηγίες χειρισμού ή ασφάλειας, αυτές θα πρέπει να περιλαμβάνονται σε κάποιο συνοδευτικό ενημερωτικό δελτίο.

| 7.9 | Η ΕΟΚΕ διερωτάται επίσης σχετικά με τη σκοπιμότητα της πρότασης που διατυπώνεται στην έκτη (6) περίπτωση, σύμφωνα με την οποία «τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που διαθέτουν στην αγορά για πρώτη φορά παρασκευάσματα που περιέχουν MDI συγκεντρώνουν, εντός 3 ετών ..., δεδομένα για τα ενδεχόμενα περιστατικά αναπνευστικής αλλεργίας ... και κοινοποιούν τα δεδομένα αυτά στην Επιτροπή ... σύμφωνα με ένα πρωτόκολλο μελέτης ... στο οποίο πρέπει να συμμετέχουν εξειδικευμένα κέντρα ... [προκειμένου να] αποδεικνύεται ότι δεν υπάρχει ανάγκη για περαιτέρω περιοριστικά μέτρα». Δεδομένου ότι το MDI χρησιμοποιείται ευρέως από τη δεκαετία του '70 και λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι, όπως προαναφέρθηκε, οι τρέχουσες πωλήσεις που πραγματοποιούν οι υφιστάμενοι παρασκευαστές — οι οποίοι εξαιρούνται από την απαίτηση αυτή — υπερβαίνουν τα 36 εκατομμύρια δοχεία ετησίως, είναι δύσκολο να εκληφθεί η εν λόγω πρόταση ως κάτι άλλο πέραν ενός ανεπαρκώς αιτιολογημένου φραγμού που παρακωλύει την είσοδο στην αγορά. |
| --- | --- |

7.9

Η ΕΟΚΕ διερωτάται επίσης σχετικά με τη σκοπιμότητα της πρότασης που διατυπώνεται στην έκτη (6) περίπτωση, σύμφωνα με την οποία «τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που διαθέτουν στην αγορά για πρώτη φορά παρασκευάσματα που περιέχουν MDI συγκεντρώνουν, εντός 3 ετών ..., δεδομένα για τα ενδεχόμενα περιστατικά αναπνευστικής αλλεργίας ... και κοινοποιούν τα δεδομένα αυτά στην Επιτροπή ... σύμφωνα με ένα πρωτόκολλο μελέτης ... στο οποίο πρέπει να συμμετέχουν εξειδικευμένα κέντρα ... [προκειμένου να] αποδεικνύεται ότι δεν υπάρχει ανάγκη για περαιτέρω περιοριστικά μέτρα». Δεδομένου ότι το MDI χρησιμοποιείται ευρέως από τη δεκαετία του '70 και λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι, όπως προαναφέρθηκε, οι τρέχουσες πωλήσεις που πραγματοποιούν οι υφιστάμενοι παρασκευαστές — οι οποίοι εξαιρούνται από την απαίτηση αυτή — υπερβαίνουν τα 36 εκατομμύρια δοχεία ετησίως, είναι δύσκολο να εκληφθεί η εν λόγω πρόταση ως κάτι άλλο πέραν ενός ανεπαρκώς αιτιολογημένου φραγμού που παρακωλύει την είσοδο στην αγορά.

| 7.10 | Στην έκθεση εκτίμησης αντικτύπου της Επιτροπής εξηγείται ότι η πρόταση αυτή απορρέει από μια ανησυχία που εκφράζεται στην εκτίμηση κινδύνου, σύμφωνα με την οποία ορισμένοι κίνδυνοι αναπνευστικής αλλεργίας που προκύπτουν για τους εργαζομένους θα μπορούσαν ενδεχομένως να αφορούν και τους καταναλωτές. Πιο κάτω στην ίδια παράγραφο αναφέρεται ότι, σύμφωνα τα στοιχεία που είναι επί του παρόντος διαθέσιμα από τα κέντρα δηλητηριάσεων, τα προϊόντα που περιέχουν MDI φαίνεται να ευθύνονται για λίγες έως καθόλου περιπτώσεις αναπνευστικής αλλεργίας μεταξύ των καταναλωτών. Όποιοι κι αν είναι οι περιορισμοί που προβάλλονται στην έκθεση αυτή, είναι ασαφές εάν κατά πόσον η πρόταση της Επιτροπής θα μπορούσε να λάβει πιο οριστικό χαρακτήρα. Η συγκεκριμένη πρόταση θεωρείται επομένως δυσανάλογη προς έναν κίνδυνο που αναγνωρίζεται ότι είναι υποθετικός και που στερείται παντελώς αποδεικτικών στοιχείων έπειτα από την πραγματικά ευρεία χρήση της εν λόγω ουσίας. |
| --- | --- |

7.10

Στην έκθεση εκτίμησης αντικτύπου της Επιτροπής εξηγείται ότι η πρόταση αυτή απορρέει από μια ανησυχία που εκφράζεται στην εκτίμηση κινδύνου, σύμφωνα με την οποία ορισμένοι κίνδυνοι αναπνευστικής αλλεργίας που προκύπτουν για τους εργαζομένους θα μπορούσαν ενδεχομένως να αφορούν και τους καταναλωτές. Πιο κάτω στην ίδια παράγραφο αναφέρεται ότι, σύμφωνα τα στοιχεία που είναι επί του παρόντος διαθέσιμα από τα κέντρα δηλητηριάσεων, τα προϊόντα που περιέχουν MDI φαίνεται να ευθύνονται για λίγες έως καθόλου περιπτώσεις αναπνευστικής αλλεργίας μεταξύ των καταναλωτών. Όποιοι κι αν είναι οι περιορισμοί που προβάλλονται στην έκθεση αυτή, είναι ασαφές εάν κατά πόσον η πρόταση της Επιτροπής θα μπορούσε να λάβει πιο οριστικό χαρακτήρα. Η συγκεκριμένη πρόταση θεωρείται επομένως δυσανάλογη προς έναν κίνδυνο που αναγνωρίζεται ότι είναι υποθετικός και που στερείται παντελώς αποδεικτικών στοιχείων έπειτα από την πραγματικά ευρεία χρήση της εν λόγω ουσίας.

| 7.11 | Η ΕΟΚΕ συνιστά κατά συνέπεια να αποσυρθεί αυτό το τμήμα του περιορισμού κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσης του MDI. Εάν υπάρχουν ακόμη βάσιμες αμφιβολίες σχετικά με την ασφάλεια των εν λόγω προϊόντων, τα οποία δεν μπορούν να αντικατασταθούν βραχυπρόθεσμα, αυτές θα πρέπει να διερευνηθούν από τους παρασκευαστές και να υιοθετηθούν ενδεδειγμένες διαδικασίες για τη συλλογή και για την αξιολόγηση των σχετικών στοιχείων. |
| --- | --- |

7.11

Η ΕΟΚΕ συνιστά κατά συνέπεια να αποσυρθεί αυτό το τμήμα του περιορισμού κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσης του MDI. Εάν υπάρχουν ακόμη βάσιμες αμφιβολίες σχετικά με την ασφάλεια των εν λόγω προϊόντων, τα οποία δεν μπορούν να αντικατασταθούν βραχυπρόθεσμα, αυτές θα πρέπει να διερευνηθούν από τους παρασκευαστές και να υιοθετηθούν ενδεδειγμένες διαδικασίες για τη συλλογή και για την αξιολόγηση των σχετικών στοιχείων.

8.   Κυκλοεξάνιο

| 8.1 | Το κυκλοεξάνιο είναι ένα άχρωμο υγρό που παράγεται σε πολύ μεγάλες ποσότητες με υδρογόνωση του βενζολίου. Χρησιμοποιείται σχεδόν εξ ολοκλήρου (> 95 %) για τη σύνθεση του αδιπικού οξέος και, κατόπιν, για την παρασκευή του νάυλον. Η παγκόσμια παραγωγική ικανότητα υπερβαίνει επί του παρόντος τους 5 000 000 τόνους, εκ των οποίων περίπου 1 500 000 τόνοι εντοπίζονται στην ΕΕ. Οι διεργασίες αυτές πραγματοποιούνται σε κλειστά συστήματα και τα επίπεδα έκθεσης είναι χαμηλά. Επίσης, το κυκλοεξάνιο εμφανίζεται φυσικά στα προϊόντα καύσης, συμπεριλαμβανομένου του καπνού του τσιγάρου, στο αργό πετρέλαιο και στις σχετικές εγκαταστάσεις, καθώς και στους ατμούς της βενζίνης. |
| --- | --- |

8.1

Το κυκλοεξάνιο είναι ένα άχρωμο υγρό που παράγεται σε πολύ μεγάλες ποσότητες με υδρογόνωση του βενζολίου. Χρησιμοποιείται σχεδόν εξ ολοκλήρου (> 95 %) για τη σύνθεση του αδιπικού οξέος και, κατόπιν, για την παρασκευή του νάυλον. Η παγκόσμια παραγωγική ικανότητα υπερβαίνει επί του παρόντος τους 5 000 000 τόνους, εκ των οποίων περίπου 1 500 000 τόνοι εντοπίζονται στην ΕΕ. Οι διεργασίες αυτές πραγματοποιούνται σε κλειστά συστήματα και τα επίπεδα έκθεσης είναι χαμηλά. Επίσης, το κυκλοεξάνιο εμφανίζεται φυσικά στα προϊόντα καύσης, συμπεριλαμβανομένου του καπνού του τσιγάρου, στο αργό πετρέλαιο και στις σχετικές εγκαταστάσεις, καθώς και στους ατμούς της βενζίνης.

| 8.2 | Το κυκλοεξάνιο χρησιμεύει επίσης ως διαλύτης, μεταξύ άλλων, για τα συνδετικά υλικά (κόλλες) με βάση το νεοπρένιο που χρησιμοποιούνται στην κατεργασία δερμάτων (υποδήματα), στην αυτοκινητοβιομηχανία και στον κατασκευαστικό κλάδο. Οι κόλλες αυτές χρησιμοποιούνται στη συνέχεια για ευρείας κλίμακας εφαρμογές τοποθέτησης ταπήτων από επαγγελματίες και για παρεμφερείς επισκευές μικρότερης κλίμακας ή για άλλου είδους μαστορέματα από το ευρύ κοινό. Η συνολική χρήση της ουσίας αυτής για την παρασκευή συνδετικών υλών στην ΕΕ είναι χαμηλότερη των 10 000 τόνους ετησίως. |
| --- | --- |

8.2

Το κυκλοεξάνιο χρησιμεύει επίσης ως διαλύτης, μεταξύ άλλων, για τα συνδετικά υλικά (κόλλες) με βάση το νεοπρένιο που χρησιμοποιούνται στην κατεργασία δερμάτων (υποδήματα), στην αυτοκινητοβιομηχανία και στον κατασκευαστικό κλάδο. Οι κόλλες αυτές χρησιμοποιούνται στη συνέχεια για ευρείας κλίμακας εφαρμογές τοποθέτησης ταπήτων από επαγγελματίες και για παρεμφερείς επισκευές μικρότερης κλίμακας ή για άλλου είδους μαστορέματα από το ευρύ κοινό. Η συνολική χρήση της ουσίας αυτής για την παρασκευή συνδετικών υλών στην ΕΕ είναι χαμηλότερη των 10 000 τόνους ετησίως.

| 8.3 | Όπως ισχύει για όλους τους υδρογονάνθρακες, ο καλός εξαερισμός και η χρήση κατάλληλου προστατευτικού ιματισμού ή αναπνευστικού εξοπλισμού είναι, και σε αυτήν την περίπτωση, ζωτικής σημασίας. Η χρήση του εν λόγω προστατευτικού εξοπλισμού μπορεί εύλογα να εξασφαλιστεί κατά την επαγγελματική χρήση, αλλά όχι και κατά τη χρήση από το ευρύ κοινό. Εντούτοις, όπως συμβαίνει και με τα παρασκευάσματα που περιέχουν MDI, τα φυσικά χαρακτηριστικά των προϊόντων που διατίθενται στην αγορά περιορίζουν σημαντικά τους κινδύνους. Οι κόλλες επαφής που στεγνώνουν γρήγορα είναι ιδανικές για μικρές εφαρμογές, αλλά είναι εξαιρετικά δύσκολο να χρησιμοποιηθούν ικανοποιητικά από έναν μη επαγγελματία σε ευρεία κλίμακα. Ως εκ τούτου, η μείωση του μεγέθους της συσκευασίας για τα προϊόντα που πωλούνται στο ευρύ κοινό θεωρείται ενδεδειγμένο και γενικά αποδεκτό μέτρο. |
| --- | --- |

8.3

Όπως ισχύει για όλους τους υδρογονάνθρακες, ο καλός εξαερισμός και η χρήση κατάλληλου προστατευτικού ιματισμού ή αναπνευστικού εξοπλισμού είναι, και σε αυτήν την περίπτωση, ζωτικής σημασίας. Η χρήση του εν λόγω προστατευτικού εξοπλισμού μπορεί εύλογα να εξασφαλιστεί κατά την επαγγελματική χρήση, αλλά όχι και κατά τη χρήση από το ευρύ κοινό. Εντούτοις, όπως συμβαίνει και με τα παρασκευάσματα που περιέχουν MDI, τα φυσικά χαρακτηριστικά των προϊόντων που διατίθενται στην αγορά περιορίζουν σημαντικά τους κινδύνους. Οι κόλλες επαφής που στεγνώνουν γρήγορα είναι ιδανικές για μικρές εφαρμογές, αλλά είναι εξαιρετικά δύσκολο να χρησιμοποιηθούν ικανοποιητικά από έναν μη επαγγελματία σε ευρεία κλίμακα. Ως εκ τούτου, η μείωση του μεγέθους της συσκευασίας για τα προϊόντα που πωλούνται στο ευρύ κοινό θεωρείται ενδεδειγμένο και γενικά αποδεκτό μέτρο.

| 8.4 | Η Επιτροπή προτείνει επομένως να μην κυκλοφορεί το κυκλοεξάνιο στην αγορά για πώληση στο ευρύ κοινό ως συστατικό κόλλας με βάση το νεοπρένιο σε συσκευασίες μεγαλύτερες των 650 γραμμαρίων. Όλες οι συσκευασίες που διατίθενται προς πώληση πρέπει να φέρουν τις εξής ενδείξεις: «Να μη χρησιμοποιείται για τοποθέτηση ταπήτων» και «Να μη χρησιμοποιείται υπό συνθήκες ανεπαρκούς εξαερισμού». |
| --- | --- |

8.4

Η Επιτροπή προτείνει επομένως να μην κυκλοφορεί το κυκλοεξάνιο στην αγορά για πώληση στο ευρύ κοινό ως συστατικό κόλλας με βάση το νεοπρένιο σε συσκευασίες μεγαλύτερες των 650 γραμμαρίων. Όλες οι συσκευασίες που διατίθενται προς πώληση πρέπει να φέρουν τις εξής ενδείξεις: «Να μη χρησιμοποιείται για τοποθέτηση ταπήτων» και «Να μη χρησιμοποιείται υπό συνθήκες ανεπαρκούς εξαερισμού».

| 8.5 | Πρακτικές δοκιμές που διενεργήθηκαν σχετικά με τις δυσμενέστερες υποθετικές περιπτώσεις, όπως παραδείγματος χάρη η τοποθέτηση μεγάλων τεμαχίων φελλού σε έναν εσωτερικό τοίχο, δείχνουν ότι το μέτρο αυτό θα μπορούσε να περιορίσει ικανοποιητικά την έκθεση των καταναλωτών η οποία θεωρείται, όπως και στις υπόλοιπες περιπτώσεις που προαναφέρθηκαν, ότι είναι σπάνια και πρόσκαιρη. Δεν φαίνεται να έχει αναφερθεί κανένα στοιχείο σχετικά με πραγματικά περιστατικά οφειλόμενα στη χρήση συνδετικών υλών με βάση το νεοπρένιο, παρά την ευρέως διαδεδομένη και μακροχρόνια χρήση τους. Τα μέτρα μπορούν εντούτοις να εισαχθούν χωρίς την παραμικρή αδικαιολόγητη αναστάτωση ούτε για τους παρασκευαστές ούτε για τους καταναλωτές. Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ του περιορισμού κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσης του κυκλοεξανίου διότι θεωρεί ότι είναι ανάλογος προς τους υπό εξέταση κινδύνους. |
| --- | --- |

8.5

Πρακτικές δοκιμές που διενεργήθηκαν σχετικά με τις δυσμενέστερες υποθετικές περιπτώσεις, όπως παραδείγματος χάρη η τοποθέτηση μεγάλων τεμαχίων φελλού σε έναν εσωτερικό τοίχο, δείχνουν ότι το μέτρο αυτό θα μπορούσε να περιορίσει ικανοποιητικά την έκθεση των καταναλωτών η οποία θεωρείται, όπως και στις υπόλοιπες περιπτώσεις που προαναφέρθηκαν, ότι είναι σπάνια και πρόσκαιρη. Δεν φαίνεται να έχει αναφερθεί κανένα στοιχείο σχετικά με πραγματικά περιστατικά οφειλόμενα στη χρήση συνδετικών υλών με βάση το νεοπρένιο, παρά την ευρέως διαδεδομένη και μακροχρόνια χρήση τους. Τα μέτρα μπορούν εντούτοις να εισαχθούν χωρίς την παραμικρή αδικαιολόγητη αναστάτωση ούτε για τους παρασκευαστές ούτε για τους καταναλωτές. Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ του περιορισμού κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσης του κυκλοεξανίου διότι θεωρεί ότι είναι ανάλογος προς τους υπό εξέταση κινδύνους.

9.   Νιτρικό αμμώνιο

| 9.1 | Το νιτρικό αμμώνιο είναι ένα λευκό στερεό το οποίο πωλείται με μορφή σβόλων και παράγεται από την αμμωνία που προκύπτει από το φυσικό αέριο για διάστημα μεγαλύτερο των 100 ετών. Η παγκόσμια παραγωγή νιτρικού αμμωνίου υπερβαίνει τους 20 000 000 τόνους. Το νιτρικό αμμώνιο είναι σημαντικό ως αζωτούχο λίπασμα και ως πρώτη ύλη για την παρασκευή εκρηκτικών. Αυτή η τελευταία δυνατότητα που παρέχει το νιτρικό αμμώνιο, σε συνδυασμό με την άμεση διαθεσιμότητά του και με το χαμηλό κόστος του, έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον των τρομοκρατών. Απαιτούνται και ορισμένα άλλα συστατικά, όπως παραδείγματος πετρέλαιο κίνησης (ντίζελ), τα οποία όμως είναι εύκολο να αποκτηθούν. Το νιτρικό αμμώνιο υπήρξε επί σειρά ετών η εκρηκτική ύλη που προτιμούσε ο IRA και χρησιμοποιήθηκε επίσης για τους πολυσυζητημένους βομβαρδισμούς στην Οκλαχόμα, στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου και στο Μπαλί. Η ουσία αυτή χρησιμοποιήθηκε πρόσφατα στις επιθέσεις που πραγματοποιήθηκαν από εξτρεμιστικές ομάδες στο Λονδίνο και σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Οδηγίες για την κατασκευή τέτοιου είδους μηχανισμών είναι άμεσα διαθέσιμες στο Διαδίκτυο. Μια μικρή ποσότητα βάρους 2 κιλών μπορεί να σπείρει την καταστροφή. Φαίνεται επίσης ότι είναι δυνατό να εξασφαλισθούν χωρίς δυσκολία ποσότητες άνω των 500 κιλών από αποφασισμένα άτομα που ανήκουν στο ευρύ κοινό, ενδεχομένως με επαναλαμβανόμενες αγορές μικρότερων ποσοτήτων από καταστήματα κηπουρικής ή λιανικής πώλησης. Ο έλεγχος των αγορών αυτού του είδους είναι προφανώς δύσκολος. |
| --- | --- |

9.1

Το νιτρικό αμμώνιο είναι ένα λευκό στερεό το οποίο πωλείται με μορφή σβόλων και παράγεται από την αμμωνία που προκύπτει από το φυσικό αέριο για διάστημα μεγαλύτερο των 100 ετών. Η παγκόσμια παραγωγή νιτρικού αμμωνίου υπερβαίνει τους 20 000 000 τόνους. Το νιτρικό αμμώνιο είναι σημαντικό ως αζωτούχο λίπασμα και ως πρώτη ύλη για την παρασκευή εκρηκτικών. Αυτή η τελευταία δυνατότητα που παρέχει το νιτρικό αμμώνιο, σε συνδυασμό με την άμεση διαθεσιμότητά του και με το χαμηλό κόστος του, έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον των τρομοκρατών. Απαιτούνται και ορισμένα άλλα συστατικά, όπως παραδείγματος πετρέλαιο κίνησης (ντίζελ), τα οποία όμως είναι εύκολο να αποκτηθούν. Το νιτρικό αμμώνιο υπήρξε επί σειρά ετών η εκρηκτική ύλη που προτιμούσε ο IRA και χρησιμοποιήθηκε επίσης για τους πολυσυζητημένους βομβαρδισμούς στην Οκλαχόμα, στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου και στο Μπαλί. Η ουσία αυτή χρησιμοποιήθηκε πρόσφατα στις επιθέσεις που πραγματοποιήθηκαν από εξτρεμιστικές ομάδες στο Λονδίνο και σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Οδηγίες για την κατασκευή τέτοιου είδους μηχανισμών είναι άμεσα διαθέσιμες στο Διαδίκτυο. Μια μικρή ποσότητα βάρους 2 κιλών μπορεί να σπείρει την καταστροφή. Φαίνεται επίσης ότι είναι δυνατό να εξασφαλισθούν χωρίς δυσκολία ποσότητες άνω των 500 κιλών από αποφασισμένα άτομα που ανήκουν στο ευρύ κοινό, ενδεχομένως με επαναλαμβανόμενες αγορές μικρότερων ποσοτήτων από καταστήματα κηπουρικής ή λιανικής πώλησης. Ο έλεγχος των αγορών αυτού του είδους είναι προφανώς δύσκολος.

| 9.2 | Όσον αφορά τους επαγγελματίες χρήστες (γεωργούς) ο έλεγχος ασκείται μέσω της διατήρησης των μεταφερόμενων εμπορευμάτων σε συσκευασίες πολύ μεγάλου μεγέθους (κατά τρόπο ώστε να μην μπορεί μια μεμονωμένη συσκευασία να μεταφερθεί εύκολα ή να απομακρυνθεί παράνομα) και της υποχρέωσης προσεκτικής διαχείρισης του προϊόντος σε όλα τα στάδια της αλυσίδας εφοδιασμού. Το νιτρικό αμμώνιο διατίθεται συνήθως σε ασταθή μορφή και άρα ενδέχεται να αποσυντεθεί και να γίνει ακατάλληλο προς χρήση. Απαιτείται συνεπώς να αποθηκεύεται προσεκτικά και να τοποθετείται στο έδαφος το συντομότερο δυνατό. Το γεγονός αυτό περιορίζει τις ποσότητες που είναι διαθέσιμες προς διοχέτευση για άλλες χρήσεις. |
| --- | --- |

9.2

Όσον αφορά τους επαγγελματίες χρήστες (γεωργούς) ο έλεγχος ασκείται μέσω της διατήρησης των μεταφερόμενων εμπορευμάτων σε συσκευασίες πολύ μεγάλου μεγέθους (κατά τρόπο ώστε να μην μπορεί μια μεμονωμένη συσκευασία να μεταφερθεί εύκολα ή να απομακρυνθεί παράνομα) και της υποχρέωσης προσεκτικής διαχείρισης του προϊόντος σε όλα τα στάδια της αλυσίδας εφοδιασμού. Το νιτρικό αμμώνιο διατίθεται συνήθως σε ασταθή μορφή και άρα ενδέχεται να αποσυντεθεί και να γίνει ακατάλληλο προς χρήση. Απαιτείται συνεπώς να αποθηκεύεται προσεκτικά και να τοποθετείται στο έδαφος το συντομότερο δυνατό. Το γεγονός αυτό περιορίζει τις ποσότητες που είναι διαθέσιμες προς διοχέτευση για άλλες χρήσεις.

| 9.3 | Το νιτρικό αμμώνιο μπορεί να διατεθεί με κυμαινόμενη περιεκτικότητα (ποσοστό % της περιεκτικότητας σε άζωτο) και εμπλουτισμένο ή όχι με άλλα βασικά συστατικά (συνήθως παράγωγα φωσφόρου και καλίου). Στην καθαρή του μορφή το νιτρικό αμμώνιο περιέχει άζωτο σε ποσοστό περίπου 35 %. Απαιτείται συνεπώς κάποια διάλυση προκειμένου να αποφευχθεί η πρόκληση ζημιών στη βλάστηση. Οι διάφορες ποιότητες μπορούν να παρασκευαστούν με την ανάμειξη ενεργών συστατικών ή αδρανών υλικών πλήρωσης, όπως η κιμωλία, ή με την πραγματοποίηση χημικών αντιδράσεων για την παραγωγή της επιθυμητής αναλογίας των βασικών συστατικών. Τα προϊόντα που πωλούνται στους γεωργούς μπορούν να περιέχουν άζωτο σε ποσοστό ίσο ή μεγαλύτερο του 28 %. Αυτά τα υψηλής περιεκτικότητας σε άζωτο λιπάσματα υπόκεινται σε έλεγχους δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2003/2003, προκειμένου να διασφαλισθεί ότι περιέχουν την απαιτούμενη ποσότητα αζώτου και ότι μπορούν να χρησιμοποιηθούν με ασφάλεια χωρίς κίνδυνο έκρηξης. Τα λιπάσματα που πληρούν τα πρότυπα αυτά μπορούν να φέρουν τη σήμανση «λιπάσματα ΕΚ» και να κυκλοφορούν στο εμπόριο και πέραν των εθνικών συνόρων. Τα λιπάσματα που δεν ανταποκρίνονται σε αυτά τα πρότυπα δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο διασυνοριακών εμπορικών συναλλαγών και είναι γνωστά ως «εθνικά λιπάσματα». Τα καταναλωτικά προϊόντα περιέχουν συνήθως άζωτο σε ποσοστό 20-25 %. Όσο χαμηλότερο είναι το ποσοστό του αζώτου, τόσο υψηλότερο είναι το κόστος μεταφοράς ανά μεμονωμένη συσκευασία λιπάσματος και τόσο μεγαλύτερος ο όγκος του λιπάσματος που πρέπει να τοποθετηθεί σε μια δεδομένη περιοχή. Παρότι τα λιπάσματα νιτρικού αμμωνίου θεωρούνται ζωτικής σημασίας για τη γεωργική δραστηριότητα που αναπτύσσεται με εμπορικό σκοπό, αυτό δεν ισχύει για τις πολύ μικρότερες ποσότητες που πωλούνται από τα καταστήματα λιανικής πώλησης στο ευρύ κοινό, οι οποίες που μπορούν να αντικατασταθούν και από άλλα προϊόντα. |
| --- | --- |

9.3

Το νιτρικό αμμώνιο μπορεί να διατεθεί με κυμαινόμενη περιεκτικότητα (ποσοστό % της περιεκτικότητας σε άζωτο) και εμπλουτισμένο ή όχι με άλλα βασικά συστατικά (συνήθως παράγωγα φωσφόρου και καλίου). Στην καθαρή του μορφή το νιτρικό αμμώνιο περιέχει άζωτο σε ποσοστό περίπου 35 %. Απαιτείται συνεπώς κάποια διάλυση προκειμένου να αποφευχθεί η πρόκληση ζημιών στη βλάστηση. Οι διάφορες ποιότητες μπορούν να παρασκευαστούν με την ανάμειξη ενεργών συστατικών ή αδρανών υλικών πλήρωσης, όπως η κιμωλία, ή με την πραγματοποίηση χημικών αντιδράσεων για την παραγωγή της επιθυμητής αναλογίας των βασικών συστατικών. Τα προϊόντα που πωλούνται στους γεωργούς μπορούν να περιέχουν άζωτο σε ποσοστό ίσο ή μεγαλύτερο του 28 %. Αυτά τα υψηλής περιεκτικότητας σε άζωτο λιπάσματα υπόκεινται σε έλεγχους δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2003/2003, προκειμένου να διασφαλισθεί ότι περιέχουν την απαιτούμενη ποσότητα αζώτου και ότι μπορούν να χρησιμοποιηθούν με ασφάλεια χωρίς κίνδυνο έκρηξης. Τα λιπάσματα που πληρούν τα πρότυπα αυτά μπορούν να φέρουν τη σήμανση «λιπάσματα ΕΚ» και να κυκλοφορούν στο εμπόριο και πέραν των εθνικών συνόρων. Τα λιπάσματα που δεν ανταποκρίνονται σε αυτά τα πρότυπα δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο διασυνοριακών εμπορικών συναλλαγών και είναι γνωστά ως «εθνικά λιπάσματα». Τα καταναλωτικά προϊόντα περιέχουν συνήθως άζωτο σε ποσοστό 20-25 %. Όσο χαμηλότερο είναι το ποσοστό του αζώτου, τόσο υψηλότερο είναι το κόστος μεταφοράς ανά μεμονωμένη συσκευασία λιπάσματος και τόσο μεγαλύτερος ο όγκος του λιπάσματος που πρέπει να τοποθετηθεί σε μια δεδομένη περιοχή. Παρότι τα λιπάσματα νιτρικού αμμωνίου θεωρούνται ζωτικής σημασίας για τη γεωργική δραστηριότητα που αναπτύσσεται με εμπορικό σκοπό, αυτό δεν ισχύει για τις πολύ μικρότερες ποσότητες που πωλούνται από τα καταστήματα λιανικής πώλησης στο ευρύ κοινό, οι οποίες που μπορούν να αντικατασταθούν και από άλλα προϊόντα.

| 9.4 | Από τη σκοπιά εκείνων που επιδιώκουν να κατασκευάσουν παράνομα εκρηκτικά, όσο υψηλότερη σε άζωτο είναι η περιεκτικότητα του νιτρικού αμμωνίου τόσο το καλύτερο. Τα μηχανικά μείγματα μπορούν να ανασυσταθούν με απλή διάλυση και κρυσταλλοποίηση. Τα χημικά μείγματα είναι δυσκολότερο ή αδύνατο να ανασυσταθούν. Στη Δανία κυβερνητικοί εμπειρογνώμονες κατόρθωσαν να προκαλέσουν έκρηξη σε πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις, της τάξεως του 16 %. Εάν υπάρχει χρόνος και εφευρετικότητα τα πάντα δυνατά, αν και τελικώς καθίστανται ελκυστικότερα κάποια ανταγωνιστικά σκευάσματα που χρησιμοποιούν εξίσου διαθέσιμες πρώτες ύλες. Τα σκευάσματα αυτά παρουσιάζονται στο «Εγχειρίδιο του Τρομοκράτη» και σε άλλες διαδικτυακές πηγές που είναι διαθέσιμες στο ευρύ κοινό. |
| --- | --- |

9.4

Από τη σκοπιά εκείνων που επιδιώκουν να κατασκευάσουν παράνομα εκρηκτικά, όσο υψηλότερη σε άζωτο είναι η περιεκτικότητα του νιτρικού αμμωνίου τόσο το καλύτερο. Τα μηχανικά μείγματα μπορούν να ανασυσταθούν με απλή διάλυση και κρυσταλλοποίηση. Τα χημικά μείγματα είναι δυσκολότερο ή αδύνατο να ανασυσταθούν. Στη Δανία κυβερνητικοί εμπειρογνώμονες κατόρθωσαν να προκαλέσουν έκρηξη σε πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις, της τάξεως του 16 %. Εάν υπάρχει χρόνος και εφευρετικότητα τα πάντα δυνατά, αν και τελικώς καθίστανται ελκυστικότερα κάποια ανταγωνιστικά σκευάσματα που χρησιμοποιούν εξίσου διαθέσιμες πρώτες ύλες. Τα σκευάσματα αυτά παρουσιάζονται στο «Εγχειρίδιο του Τρομοκράτη» και σε άλλες διαδικτυακές πηγές που είναι διαθέσιμες στο ευρύ κοινό.

| 9.5 | Μετά τις βομβιστικές επιθέσεις που πραγματοποιήθηκαν τον Μάρτιο του 2004 στη Μαδρίτη, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξέδωσε Δήλωση για την Καταπολέμηση της Τρομοκρατίας. Σε αυτό το πλαίσιο, συστάθηκε μια ειδική ομάδα εμπειρογνωμόνων για την ασφάλεια των εκρηκτικών (Explosives Security Experts Task Force — ESETF) στην οποία ανατέθηκε η ανάπτυξη σχεδίου δράσης για την καταπολέμηση της χρήσης εκρηκτικών μηχανισμών από τρομοκράτες. Το έργο της εν λόγω ειδικής ομάδας ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 2007. Μια από τις 47 ειδικές δράσεις που διαμορφώθηκαν αφορά τη σύσταση μόνιμης επιτροπής εμπειρογνωμόνων για τις εκρηκτικές πρόδρομες ουσίες (Standing Committee of Experts on Explosive Precursors — SCEEP). Στην επιτροπή αυτή συμμετέχουν διάφοροι ειδικοί του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα, με τη συνδρομή τόσο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ομοσπονδιών της Χημικής Βιομηχανίας (European Chemical Industry Council — CEFIC) και της Ευρωπαϊκής Ένωσης Διανομέων Χημικών Προϊόντων (European Association of Chemical Distributors — FECC) που εκπροσωπούν τους παρασκευαστές και τους διανομείς χημικών προϊόντων όσο και της Ένωσης Ευρωπαϊκών Βιομηχανιών Λιπασμάτων (European Fertilizer Manufacturers Association — EFMA) που εκπροσωπεί τους κατασκευαστές λιπασμάτων. |
| --- | --- |

9.5

Μετά τις βομβιστικές επιθέσεις που πραγματοποιήθηκαν τον Μάρτιο του 2004 στη Μαδρίτη, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξέδωσε Δήλωση για την Καταπολέμηση της Τρομοκρατίας. Σε αυτό το πλαίσιο, συστάθηκε μια ειδική ομάδα εμπειρογνωμόνων για την ασφάλεια των εκρηκτικών (Explosives Security Experts Task Force — ESETF) στην οποία ανατέθηκε η ανάπτυξη σχεδίου δράσης για την καταπολέμηση της χρήσης εκρηκτικών μηχανισμών από τρομοκράτες. Το έργο της εν λόγω ειδικής ομάδας ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 2007. Μια από τις 47 ειδικές δράσεις που διαμορφώθηκαν αφορά τη σύσταση μόνιμης επιτροπής εμπειρογνωμόνων για τις εκρηκτικές πρόδρομες ουσίες (Standing Committee of Experts on Explosive Precursors — SCEEP). Στην επιτροπή αυτή συμμετέχουν διάφοροι ειδικοί του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα, με τη συνδρομή τόσο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ομοσπονδιών της Χημικής Βιομηχανίας (European Chemical Industry Council — CEFIC) και της Ευρωπαϊκής Ένωσης Διανομέων Χημικών Προϊόντων (European Association of Chemical Distributors — FECC) που εκπροσωπούν τους παρασκευαστές και τους διανομείς χημικών προϊόντων όσο και της Ένωσης Ευρωπαϊκών Βιομηχανιών Λιπασμάτων (European Fertilizer Manufacturers Association — EFMA) που εκπροσωπεί τους κατασκευαστές λιπασμάτων.

| 9.6 | Στόχος της παρούσας πρότασης είναι να ισχύσουν για όλα τα λιπάσματα νιτρικού αμμωνίου που πωλούνται στους γεωργούς (ή στους διανομείς) τα πρότυπα που καθορίζονται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2003/2003 και να περιοριστεί η περιεκτικότητα σε άζωτο των λιπασμάτων που πωλούνται στο ευρύ κοινό. Εάν η πρόταση αυτή υιοθετηθεί, το νιτρικό αμμώνιο δεν θα μπορεί να κυκλοφορεί στην αγορά για πώληση στο ευρύ κοινό, 18 μήνες μετά την έναρξη ισχύος της απόφασης, ως ουσία ή σε παρασκευάσματα που περιέχουν άζωτο σε ποσοστό άνω του 20 % κατά μάζα σε σχέση με το νιτρικό αμμώνιο. |
| --- | --- |

9.6

Στόχος της παρούσας πρότασης είναι να ισχύσουν για όλα τα λιπάσματα νιτρικού αμμωνίου που πωλούνται στους γεωργούς (ή στους διανομείς) τα πρότυπα που καθορίζονται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2003/2003 και να περιοριστεί η περιεκτικότητα σε άζωτο των λιπασμάτων που πωλούνται στο ευρύ κοινό. Εάν η πρόταση αυτή υιοθετηθεί, το νιτρικό αμμώνιο δεν θα μπορεί να κυκλοφορεί στην αγορά για πώληση στο ευρύ κοινό, 18 μήνες μετά την έναρξη ισχύος της απόφασης, ως ουσία ή σε παρασκευάσματα που περιέχουν άζωτο σε ποσοστό άνω του 20 % κατά μάζα σε σχέση με το νιτρικό αμμώνιο.

| 9.7 | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει πλήρως το πρώτο μέρος της προαναφερθείσας πρότασης, σύμφωνα με την οποία όλα τα λιπάσματα υψηλής περιεκτικότητας σε άζωτο που πωλούνται στους γεωργούς, είτε αποτελούν αντικείμενο διασυνοριακών εμπορικών συναλλαγών είτε όχι, θα πρέπει να συμμορφώνονται με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2003/2003. |
| --- | --- |

9.7

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει πλήρως το πρώτο μέρος της προαναφερθείσας πρότασης, σύμφωνα με την οποία όλα τα λιπάσματα υψηλής περιεκτικότητας σε άζωτο που πωλούνται στους γεωργούς, είτε αποτελούν αντικείμενο διασυνοριακών εμπορικών συναλλαγών είτε όχι, θα πρέπει να συμμορφώνονται με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2003/2003.

| 9.8 | Όσον αφορά τον δεύτερο περιορισμό σχετικά με τις πωλήσεις στο ευρύ κοινό, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι συγκεκριμένες ποσότητες ενδέχεται να είναι μεγαλύτερες από ό,τι πιστεύαμε παλαιότερα, υπερβαίνοντας τους 50 000 τόνους, καθώς και ότι η EFMA, η οποία ενεργεί εξ ονόματος των κατασκευαστών λιπασμάτων, δέχθηκε μεν το όριο του 20 % για τα ανάμεικτα λιπάσματα (τα οποία είναι δυνατό να ανασυσταθούν χωρίς υπερβολικά μεγάλη δυσκολία), αλλά πρότεινε ποσοστό 24,5 % ως όριο για τα χημικά συνδεδεμένα προϊόντα (στην περίπτωση των οποίων η διεργασία αυτή είναι πολύ δυσκολότερη). Δεδομένου ότι οι συζητήσεις με την SCEEP βρίσκονται εν εξελίξει, τόσο η προαναφερθείσα όσο και οποιεσδήποτε άλλες σχετικές δυνατότητες, χρήζουν πλήρους διερεύνησης προτού οριστικοποιηθεί η υπό εξέταση απόφαση. Οτιδήποτε άλλο κι αν είναι γνωστό για την αναχαίτιση της τρομοκρατίας, καθίσταται σαφές ότι η επίτευξη απόλυτης συμφωνίας και η ανάληψη πλήρους δέσμευσης εκ μέρους των διαφόρων ενδιαφερομένων φορέων — στους οποίους συμπεριλαμβάνονται εν προκειμένω οι παρασκευαστές, οι διανομείς, τα καταστήματα λιανικής πώλησης και το ευρύ κοινό — θα είναι μείζονος σημασίας προκειμένου να σημειωθεί πραγματική πρόοδος για τον περιορισμό της πρόσβασης στις εκρηκτικές πρόδρομες ουσίες. |
| --- | --- |

9.8

Όσον αφορά τον δεύτερο περιορισμό σχετικά με τις πωλήσεις στο ευρύ κοινό, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι συγκεκριμένες ποσότητες ενδέχεται να είναι μεγαλύτερες από ό,τι πιστεύαμε παλαιότερα, υπερβαίνοντας τους 50 000 τόνους, καθώς και ότι η EFMA, η οποία ενεργεί εξ ονόματος των κατασκευαστών λιπασμάτων, δέχθηκε μεν το όριο του 20 % για τα ανάμεικτα λιπάσματα (τα οποία είναι δυνατό να ανασυσταθούν χωρίς υπερβολικά μεγάλη δυσκολία), αλλά πρότεινε ποσοστό 24,5 % ως όριο για τα χημικά συνδεδεμένα προϊόντα (στην περίπτωση των οποίων η διεργασία αυτή είναι πολύ δυσκολότερη). Δεδομένου ότι οι συζητήσεις με την SCEEP βρίσκονται εν εξελίξει, τόσο η προαναφερθείσα όσο και οποιεσδήποτε άλλες σχετικές δυνατότητες, χρήζουν πλήρους διερεύνησης προτού οριστικοποιηθεί η υπό εξέταση απόφαση. Οτιδήποτε άλλο κι αν είναι γνωστό για την αναχαίτιση της τρομοκρατίας, καθίσταται σαφές ότι η επίτευξη απόλυτης συμφωνίας και η ανάληψη πλήρους δέσμευσης εκ μέρους των διαφόρων ενδιαφερομένων φορέων — στους οποίους συμπεριλαμβάνονται εν προκειμένω οι παρασκευαστές, οι διανομείς, τα καταστήματα λιανικής πώλησης και το ευρύ κοινό — θα είναι μείζονος σημασίας προκειμένου να σημειωθεί πραγματική πρόοδος για τον περιορισμό της πρόσβασης στις εκρηκτικές πρόδρομες ουσίες.

| 9.9 | Η ΕΟΚΕ δέχεται με κάποια απροθυμία το γεγονός ότι η οδηγία 76/769/EOK του Συμβουλίου αποτελεί τη μόνη νομοθετική βάση που έχει βραχυπρόθεσμα στη διάθεσή της η Επιτροπή και, ως εκ τούτου, το γεγονός ότι τα μέτρα πρέπει να προταθούν και να συζητηθούν κατ' αυτόν τον τρόπο. Εκφράζεται η ελπίδα ότι μετά την πλήρη επικύρωση της Συνθήκης της Λισσαβώνας θα διαμορφωθεί κάποιο καλύτερο σύστημα. |
| --- | --- |

9.9

Η ΕΟΚΕ δέχεται με κάποια απροθυμία το γεγονός ότι η οδηγία 76/769/EOK του Συμβουλίου αποτελεί τη μόνη νομοθετική βάση που έχει βραχυπρόθεσμα στη διάθεσή της η Επιτροπή και, ως εκ τούτου, το γεγονός ότι τα μέτρα πρέπει να προταθούν και να συζητηθούν κατ' αυτόν τον τρόπο. Εκφράζεται η ελπίδα ότι μετά την πλήρη επικύρωση της Συνθήκης της Λισσαβώνας θα διαμορφωθεί κάποιο καλύτερο σύστημα.

10.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 10.1 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της, όπως και στην περίπτωση των γνωμοδοτήσεων που έχει καταρτίσει σχετικά με τις προηγούμενες τροποποιήσεις της οδηγίας 76/769/EOK του Συμβουλίου, για το γεγονός ότι εξακολουθούν να εξετάζονται συγκεντρωτικά ορισμένα ανεξάρτητα προϊόντα για τα οποία απαιτείται να ληφθούν ξεχωριστές αποφάσεις. Η αντιμετώπιση αυτή δεν αποτελεί ορθή πρακτική και δεν εξυπηρετεί κανένα σκοπό. Και βεβαίως δεν συνιστά παράδειγμα χρηστής διακυβέρνησης. Ελπίζεται απλώς ότι, από την 1η Ιουνίου 2009, θα τεθεί σε εφαρμογή κάποια καλύτερη διαδικασία στο πλαίσιο του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1907/2006 (REACH). |
| --- | --- |

10.1

Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της, όπως και στην περίπτωση των γνωμοδοτήσεων που έχει καταρτίσει σχετικά με τις προηγούμενες τροποποιήσεις της οδηγίας 76/769/EOK του Συμβουλίου, για το γεγονός ότι εξακολουθούν να εξετάζονται συγκεντρωτικά ορισμένα ανεξάρτητα προϊόντα για τα οποία απαιτείται να ληφθούν ξεχωριστές αποφάσεις. Η αντιμετώπιση αυτή δεν αποτελεί ορθή πρακτική και δεν εξυπηρετεί κανένα σκοπό. Και βεβαίως δεν συνιστά παράδειγμα χρηστής διακυβέρνησης. Ελπίζεται απλώς ότι, από την 1η Ιουνίου 2009, θα τεθεί σε εφαρμογή κάποια καλύτερη διαδικασία στο πλαίσιο του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1907/2006 (REACH).

| 10.2 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης το μεγάλο χρονικό διάστημα που απαιτήθηκε για την ευόδωση των προσπαθειών αυτών. Ο πρώτος κατάλογος προτεραιότητας δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 1994. Παρότι για αυτήν την πρόταση ακολουθείται μια ταχεία διαδικασία, όπως είναι επιθυμητό, ο αντίκτυπος στην αγορά αναμένεται ότι θα είναι περιορισμένος έως τα τέλη του 2010 (και μάλιστα είναι δύσκολο να προβλεφθεί εάν, ακόμη και τότε, θα επέλθει κάποια βελτίωση στην ανθρώπινη υγεία). Είναι επίσης δύσκολο να υποστηριχθεί ότι για τις καθυστερήσεις αυτές ευθύνονται αποκλειστικά οι παρασκευαστές οι οποίοι όφειλαν να διαβιβάσουν τα στοιχεία στα οποία βασίζονται οι εκθέσεις εκτίμησης κινδύνου, δεδομένου ότι τα στοιχεία αυτά είναι διαθέσιμα εδώ και αρκετό καιρό. Εάν οι προαναφερθείσες καθυστερήσεις οφείλονται σε έλλειψη πόρων στο πλαίσιο είτε της Επιτροπής είτε των επιστημονικών επιτροπών της είτε άλλων οργανισμών ή φορέων αρμόδιων για την ασφάλεια του ευρέος κοινού, το πρόβλημα χρήζει οπωσδήποτε αντιμετώπισης προτού προκύψει πολύ μεγαλύτερος — και σε μεγάλο βαθμό άνευ ιεράρχησης προτεραιοτήτων — φόρτος εργασίας από την 1η Ιουνίου 2009 και μετά. |
| --- | --- |

10.2

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης το μεγάλο χρονικό διάστημα που απαιτήθηκε για την ευόδωση των προσπαθειών αυτών. Ο πρώτος κατάλογος προτεραιότητας δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 1994. Παρότι για αυτήν την πρόταση ακολουθείται μια ταχεία διαδικασία, όπως είναι επιθυμητό, ο αντίκτυπος στην αγορά αναμένεται ότι θα είναι περιορισμένος έως τα τέλη του 2010 (και μάλιστα είναι δύσκολο να προβλεφθεί εάν, ακόμη και τότε, θα επέλθει κάποια βελτίωση στην ανθρώπινη υγεία). Είναι επίσης δύσκολο να υποστηριχθεί ότι για τις καθυστερήσεις αυτές ευθύνονται αποκλειστικά οι παρασκευαστές οι οποίοι όφειλαν να διαβιβάσουν τα στοιχεία στα οποία βασίζονται οι εκθέσεις εκτίμησης κινδύνου, δεδομένου ότι τα στοιχεία αυτά είναι διαθέσιμα εδώ και αρκετό καιρό. Εάν οι προαναφερθείσες καθυστερήσεις οφείλονται σε έλλειψη πόρων στο πλαίσιο είτε της Επιτροπής είτε των επιστημονικών επιτροπών της είτε άλλων οργανισμών ή φορέων αρμόδιων για την ασφάλεια του ευρέος κοινού, το πρόβλημα χρήζει οπωσδήποτε αντιμετώπισης προτού προκύψει πολύ μεγαλύτερος — και σε μεγάλο βαθμό άνευ ιεράρχησης προτεραιοτήτων — φόρτος εργασίας από την 1η Ιουνίου 2009 και μετά.

| 10.3 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σαφώς τη Δήλωση στην οποία προέβη το Συμβούλιο για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, καθώς και τις πολυάριθμες ενέργειες που εκπορεύθηκαν από αυτήν, και θεωρεί ότι η κοινωνία των πολιτών έχει να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο σε αυτό το πλαίσιο. Ευελπιστεί κατά συνέπεια ότι θα εκληφθεί ως αξιόπιστος και χρήσιμος συνομιλητής και ενδιαφερόμενος φορέας στην εν λόγω διαδικασία και επισημαίνει ότι ένας ορισμένος αριθμός γνωμοδοτήσεων σχετικά με αυτό το θέμα βρίσκεται επί του παρόντος στο στάδιο της κατάρτισης. Η επίτευξη συμφωνίας όσον αφορά τις ενέργειες και τις νομοθετικές διαδικασίες που θα πρέπει να υιοθετηθούν για να εξασφαλισθεί η έγκαιρη και αποτελεσματική ανταπόκριση εκ μέρους όλων των ενδιαφερομένων πλευρών θα έχει καθοριστική σημασία για την περιφρούρηση της ειρήνης και της ασφάλειας εντός και πέριξ της Ευρώπης σε μακροπρόθεσμη βάση. |
| --- | --- |

10.3

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σαφώς τη Δήλωση στην οποία προέβη το Συμβούλιο για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, καθώς και τις πολυάριθμες ενέργειες που εκπορεύθηκαν από αυτήν, και θεωρεί ότι η κοινωνία των πολιτών έχει να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο σε αυτό το πλαίσιο. Ευελπιστεί κατά συνέπεια ότι θα εκληφθεί ως αξιόπιστος και χρήσιμος συνομιλητής και ενδιαφερόμενος φορέας στην εν λόγω διαδικασία και επισημαίνει ότι ένας ορισμένος αριθμός γνωμοδοτήσεων σχετικά με αυτό το θέμα βρίσκεται επί του παρόντος στο στάδιο της κατάρτισης. Η επίτευξη συμφωνίας όσον αφορά τις ενέργειες και τις νομοθετικές διαδικασίες που θα πρέπει να υιοθετηθούν για να εξασφαλισθεί η έγκαιρη και αποτελεσματική ανταπόκριση εκ μέρους όλων των ενδιαφερομένων πλευρών θα έχει καθοριστική σημασία για την περιφρούρηση της ειρήνης και της ασφάλειας εντός και πέριξ της Ευρώπης σε μακροπρόθεσμη βάση.

Βρυξέλλες, 12 Μαρτίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

| 9.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 204/19 |
| --- | --- | --- | --- |

9.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 204/19

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την «Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τη σύσταση της κοινής επιχείρησης “Κυψέλες καυσίμου και Υδρογόνο”»

COM(2007) 571 τελικό — 2007/0211 (CNS)

(2008/C 204/04)

Στις 30 Νοεμβρίου 2007, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 95 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα:

Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τη σύσταση της κοινής επιχείρησης «Κυψέλες καυσίμου και Υδρογόνο»

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 27 Φεβρουαρίου 2008 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. DANTIN.

Κατά τη 443η σύνοδο ολομέλειάς της, της 12ης και 13ης Μαρτίου 2008 (συνεδρίαση της 12ης Μαρτίου 2008), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 117 ψήφους υπέρ και 7 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την απόφαση για τη σύσταση της κοινής επιχείρησης «Κυψέλες καυσίμου και Υδρογόνο». Φρονεί, πράγματι, ότι η εκ νέου δρομολόγηση, διά της αρχής αυτής, των επενδύσεων στην Ε&Α θα παράσχει στις επιχειρήσεις ένα εδραίο πλαίσιο αναφοράς, που θα επιτρέψει να ξεπεραστεί ο σημερινός κατακερματισμός της κοινοτικής χρηματοδότησης και να εξασφαλισθεί ο συντονισμός των συχνά υπερβολικά διάσπαρτων ερευνών, έτσι ώστε να αυξηθεί η αποτελεσματικότητά τους. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την απόφαση για τη σύσταση της κοινής επιχείρησης «Κυψέλες καυσίμου και Υδρογόνο». Φρονεί, πράγματι, ότι η εκ νέου δρομολόγηση, διά της αρχής αυτής, των επενδύσεων στην Ε&Α θα παράσχει στις επιχειρήσεις ένα εδραίο πλαίσιο αναφοράς, που θα επιτρέψει να ξεπεραστεί ο σημερινός κατακερματισμός της κοινοτικής χρηματοδότησης και να εξασφαλισθεί ο συντονισμός των συχνά υπερβολικά διάσπαρτων ερευνών, έτσι ώστε να αυξηθεί η αποτελεσματικότητά τους.

| 1.2 | Εκφράζει την ικανοποίησή της για τον τομέα που επιλέχθηκε, διότι η δράση συνάδει με τη στρατηγική της Λισσαβώνας, με τους στόχους της Βαρκελώνης όσον αφορά τα μέσα που πρέπει να διατίθενται για την Ε&Α, αλλά και με άλλες κοινοτικές πολιτικές, που αφορούν ιδίως το περιβάλλον και τη βιώσιμη ανάπτυξη. |
| --- | --- |

1.2

Εκφράζει την ικανοποίησή της για τον τομέα που επιλέχθηκε, διότι η δράση συνάδει με τη στρατηγική της Λισσαβώνας, με τους στόχους της Βαρκελώνης όσον αφορά τα μέσα που πρέπει να διατίθενται για την Ε&Α, αλλά και με άλλες κοινοτικές πολιτικές, που αφορούν ιδίως το περιβάλλον και τη βιώσιμη ανάπτυξη.

| 1.3 | Επικροτώντας την εξεταζόμενη απόφαση, η ΕΟΚΕ επιθυμεί κατ' αρχάς να υπογραμμίσει τη σημασία που έχει για την ΕΕ η στρατηγική που προτείνεται για τις επενδύσεις και τον συντονισμό των ερευνών. Θεωρεί μάλιστα ότι η εν λόγω στρατηγική αποτελεί ισχυρό έρεισμα για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού χώρου έρευνας. |
| --- | --- |

1.3

Επικροτώντας την εξεταζόμενη απόφαση, η ΕΟΚΕ επιθυμεί κατ' αρχάς να υπογραμμίσει τη σημασία που έχει για την ΕΕ η στρατηγική που προτείνεται για τις επενδύσεις και τον συντονισμό των ερευνών. Θεωρεί μάλιστα ότι η εν λόγω στρατηγική αποτελεί ισχυρό έρεισμα για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού χώρου έρευνας.

| 1.4 | Μολαταύτα, λόγω του συστήματος πολλαπλής χρηματοδότησης και συμμετοχής που εφαρμόζεται και του σημαντικού όγκου των κοινοτικών πόρων που διατίθενται, θα πρέπει να διευκρινιστεί καλύτερα η χρήση και η διανομή των τελικών προϊόντων της έρευνας, ιδίως όσον αφορά τη διανοητική ιδιοκτησία και το θέμα των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Η ανεπάρκεια αυτή είχε επισημανθεί ήδη στις γνωμοδοτήσεις που εξέδωσε η ΕΟΚΕ σχετικά με τη σύσταση των κοινών επιχειρήσεων IMI και Clean Sky. Στην παρούσα Κοινή Τεχνολογική Πρωτοβουλία (ΚΤΠ), η εν λόγω ανεπάρκεια κινδυνεύει να καταστεί πιο αισθητή ακόμη, δεδομένου ότι το τελικό προϊόν θα είναι ενδιαφέρει τις επιχειρήσεις που ανταγωνίζονται στην αγορά και ιδιαίτερα την αυτοκινητοβιομηχανία. |
| --- | --- |

1.4

Μολαταύτα, λόγω του συστήματος πολλαπλής χρηματοδότησης και συμμετοχής που εφαρμόζεται και του σημαντικού όγκου των κοινοτικών πόρων που διατίθενται, θα πρέπει να διευκρινιστεί καλύτερα η χρήση και η διανομή των τελικών προϊόντων της έρευνας, ιδίως όσον αφορά τη διανοητική ιδιοκτησία και το θέμα των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Η ανεπάρκεια αυτή είχε επισημανθεί ήδη στις γνωμοδοτήσεις που εξέδωσε η ΕΟΚΕ σχετικά με τη σύσταση των κοινών επιχειρήσεων IMI και Clean Sky. Στην παρούσα Κοινή Τεχνολογική Πρωτοβουλία (ΚΤΠ), η εν λόγω ανεπάρκεια κινδυνεύει να καταστεί πιο αισθητή ακόμη, δεδομένου ότι το τελικό προϊόν θα είναι ενδιαφέρει τις επιχειρήσεις που ανταγωνίζονται στην αγορά και ιδιαίτερα την αυτοκινητοβιομηχανία.

| 1.5 | Τέλος, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να διασφαλισθούν τα εξής:






  — | πραγματική απλούστευση των διαδικασιών, ειδικότερα λόγω του αρνητικού ρόλου που διαδραμάτισαν οι περίπλοκες διοικητικές ρυθμίσεις στα προγενέστερα προγράμματα Ε&Α. Ως προς το θέμα αυτό, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της που δεν έγινε κανένας σοβαρός απολογισμός προκειμένου να εντοπιστούν τα αίτια των ενδεχόμενων δυσχερειών που συνάντησαν οι Ευρωπαϊκές Τεχνολογικές Πλατφόρμες (ΕΤΠ), ούτως ώστε να αποφευχθούν άλλες δυσκολίες· |
| --- | --- | --- |

1.5

Τέλος, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να διασφαλισθούν τα εξής:

—

πραγματική απλούστευση των διαδικασιών, ειδικότερα λόγω του αρνητικού ρόλου που διαδραμάτισαν οι περίπλοκες διοικητικές ρυθμίσεις στα προγενέστερα προγράμματα Ε&Α. Ως προς το θέμα αυτό, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της που δεν έγινε κανένας σοβαρός απολογισμός προκειμένου να εντοπιστούν τα αίτια των ενδεχόμενων δυσχερειών που συνάντησαν οι Ευρωπαϊκές Τεχνολογικές Πλατφόρμες (ΕΤΠ), ούτως ώστε να αποφευχθούν άλλες δυσκολίες·

| — | ένα πρόγραμμα ενημέρωσης που να συμβάλει στην κινητοποίηση των απαραίτητων, δημόσιων και ιδιωτικών, οικονομικών πόρων· |
| --- | --- |

—

ένα πρόγραμμα ενημέρωσης που να συμβάλει στην κινητοποίηση των απαραίτητων, δημόσιων και ιδιωτικών, οικονομικών πόρων·

| — | εφαρμογή κατάλληλου προγράμματος επαγγελματικής κατάρτισης, που θα επιτρέψει την προσαρμογή των προσόντων του εργατικού δυναμικού στις θέσεις εργασίας που θα δημιουργηθούν από αυτήν την ΚΤΠ. |
| --- | --- |

—

εφαρμογή κατάλληλου προγράμματος επαγγελματικής κατάρτισης, που θα επιτρέψει την προσαρμογή των προσόντων του εργατικού δυναμικού στις θέσεις εργασίας που θα δημιουργηθούν από αυτήν την ΚΤΠ.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Η υπό εξέταση πρόταση κανονισμού αποσκοπεί στην έναρξη μιας από τις πρώτες ευρωπαϊκές συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης, η οποία αποτελεί μία από τις έξι κοινές τεχνολογικές πρωτοβουλίες (ΚΤΠ). Η σύμπραξη αυτή, που φέρει την ονομασία «Κυψέλες καυσίμου και Υδρογόνο», αφορά έναν τομέα στρατηγικής σημασίας για τη διαφοροποίηση και τη μελλοντική διαθεσιμότητα της ενέργειας. |
| --- | --- |

2.1

Η υπό εξέταση πρόταση κανονισμού αποσκοπεί στην έναρξη μιας από τις πρώτες ευρωπαϊκές συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης, η οποία αποτελεί μία από τις έξι κοινές τεχνολογικές πρωτοβουλίες (ΚΤΠ). Η σύμπραξη αυτή, που φέρει την ονομασία «Κυψέλες καυσίμου και Υδρογόνο», αφορά έναν τομέα στρατηγικής σημασίας για τη διαφοροποίηση και τη μελλοντική διαθεσιμότητα της ενέργειας.

| 2.2 | Γενικός στόχος της εν λόγω κοινής επιχείρησης είναι να μπορέσουν η βιομηχανία, τα κράτη μέλη και η Επιτροπή να αξιοποιήσουν από κοινού τους πόρους τους προς όφελος επιλεγμένων ερευνητικών προγραμμάτων. |
| --- | --- |

2.2

Γενικός στόχος της εν λόγω κοινής επιχείρησης είναι να μπορέσουν η βιομηχανία, τα κράτη μέλη και η Επιτροπή να αξιοποιήσουν από κοινού τους πόρους τους προς όφελος επιλεγμένων ερευνητικών προγραμμάτων.

| 2.3 | Σε αντίθεση με την παραδοσιακή μέθοδο, σύμφωνα με την οποία οι δημόσιες επιδοτήσεις χορηγούνται μετά από εξέταση κατά περίπτωση, οι ΚΤΠ αφορούν ερευνητικά προγράμματα μεγάλης κλίμακας με κοινούς στρατηγικούς ερευνητικούς στόχους. Η νέα αυτή προσέγγιση προβλέπεται ότι θα παραγάγει κρίσιμη μάζα για την ευρωπαϊκή έρευνα και καινοτομία, θα συμβάλει στην ενοποίηση της επιστημονικής κοινότητας στους κύριους στρατηγικούς τομείς και θα οδηγήσει στην εναρμόνιση της χρηματοδότησης των σχεδίων ώστε τα αποτελέσματα της έρευνας να μπορούν να αξιοποιούνται ταχύτερα. Οι ΚΤΠ αφορούν καθοριστικούς τομείς στους οποίους τα υφιστάμενα μέσα δεν έχουν ούτε τη βαρύτητα ούτε την ταχύτητα ανταπόκρισης που απαιτούνται για να μπορέσει η Ευρώπη να καταλάβει πλεονεκτική θέση (ή, ανάλογα, να τη διατηρήσει) στο πλαίσιο του διεθνούς ανταγωνισμού. Πρόκειται για τομείς στους οποίους μία ευρωπαϊκή ή εθνική χρηματοδότηση προερχόμενη από τον ιδιωτικό τομέα μπορεί να συνεισφέρει σημαντική προστιθέμενη αξία, κυρίως εάν ενθαρρυνθεί η αύξηση των ιδιωτικών δαπανών υπέρ της έρευνας και ανάπτυξης. |
| --- | --- |

2.3

Σε αντίθεση με την παραδοσιακή μέθοδο, σύμφωνα με την οποία οι δημόσιες επιδοτήσεις χορηγούνται μετά από εξέταση κατά περίπτωση, οι ΚΤΠ αφορούν ερευνητικά προγράμματα μεγάλης κλίμακας με κοινούς στρατηγικούς ερευνητικούς στόχους. Η νέα αυτή προσέγγιση προβλέπεται ότι θα παραγάγει κρίσιμη μάζα για την ευρωπαϊκή έρευνα και καινοτομία, θα συμβάλει στην ενοποίηση της επιστημονικής κοινότητας στους κύριους στρατηγικούς τομείς και θα οδηγήσει στην εναρμόνιση της χρηματοδότησης των σχεδίων ώστε τα αποτελέσματα της έρευνας να μπορούν να αξιοποιούνται ταχύτερα. Οι ΚΤΠ αφορούν καθοριστικούς τομείς στους οποίους τα υφιστάμενα μέσα δεν έχουν ούτε τη βαρύτητα ούτε την ταχύτητα ανταπόκρισης που απαιτούνται για να μπορέσει η Ευρώπη να καταλάβει πλεονεκτική θέση (ή, ανάλογα, να τη διατηρήσει) στο πλαίσιο του διεθνούς ανταγωνισμού. Πρόκειται για τομείς στους οποίους μία ευρωπαϊκή ή εθνική χρηματοδότηση προερχόμενη από τον ιδιωτικό τομέα μπορεί να συνεισφέρει σημαντική προστιθέμενη αξία, κυρίως εάν ενθαρρυνθεί η αύξηση των ιδιωτικών δαπανών υπέρ της έρευνας και ανάπτυξης.

| 2.4 | Οι κυψέλες καυσίμου είναι εξαιρετικά αποδοτικοί μετατροπείς ενέργειας, οι οποίοι μπορούν να συμβάλουν στη δραστική μείωση των αερίων του θερμοκηπίου και άλλων ρύπων. Καθιστούν, εξάλλου, πιο ευέλικτη τη σύνθεση των ενεργειακών πηγών, δεδομένου ότι μπορούν να λειτουργήσουν με υδρογόνο ή με άλλα καύσιμα όπως το φυσικό αέριο, η αιθανόλη και η μεθανόλη, συμβάλλοντας έτσι αποφασιστικά στην προστασία του περιβάλλοντος και στην καταπολέμηση της ρύπανσης. |
| --- | --- |

2.4

Οι κυψέλες καυσίμου είναι εξαιρετικά αποδοτικοί μετατροπείς ενέργειας, οι οποίοι μπορούν να συμβάλουν στη δραστική μείωση των αερίων του θερμοκηπίου και άλλων ρύπων. Καθιστούν, εξάλλου, πιο ευέλικτη τη σύνθεση των ενεργειακών πηγών, δεδομένου ότι μπορούν να λειτουργήσουν με υδρογόνο ή με άλλα καύσιμα όπως το φυσικό αέριο, η αιθανόλη και η μεθανόλη, συμβάλλοντας έτσι αποφασιστικά στην προστασία του περιβάλλοντος και στην καταπολέμηση της ρύπανσης.

| 2.5 | Όσον αφορά τον τομέα των κυψελών καυσίμου και υδρογόνου, η ΚΤΠ «Κυψέλες καυσίμου και υδρογόνο» έχει θέσει ως γενικό στόχο να συμβάλει στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων που είναι απαραίτητες για την κάλυψη των αναγκών του τομέα και, κατ' επέκταση, στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης. Η υπό εξέταση πρόταση παρέχει το απαιτούμενο νομικό πλαίσιο για την σύσταση κοινής επιχείρησης αυτού του τύπου. |
| --- | --- |

2.5

Όσον αφορά τον τομέα των κυψελών καυσίμου και υδρογόνου, η ΚΤΠ «Κυψέλες καυσίμου και υδρογόνο» έχει θέσει ως γενικό στόχο να συμβάλει στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων που είναι απαραίτητες για την κάλυψη των αναγκών του τομέα και, κατ' επέκταση, στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης. Η υπό εξέταση πρόταση παρέχει το απαιτούμενο νομικό πλαίσιο για την σύσταση κοινής επιχείρησης αυτού του τύπου.

| 2.6 | Η κοινή Επιχείρηση «Κυψέλες καυσίμου και Υδρογόνο» συμβάλλει, εξάλλου, στην υλοποίηση του προγράμματος δράσης για τις περιβαλλοντικές τεχνολογίες (Environmental Technologies Action Plan — ETAP), το οποίο προβλέπεται από την ανακοίνωση COM(2004) 38 τελικό και το οποίο συμπεριελάμβανε την τεχνολογική αυτή πλατφόρμα στις δράσεις προτεραιότητάς του. |
| --- | --- |

2.6

Η κοινή Επιχείρηση «Κυψέλες καυσίμου και Υδρογόνο» συμβάλλει, εξάλλου, στην υλοποίηση του προγράμματος δράσης για τις περιβαλλοντικές τεχνολογίες (Environmental Technologies Action Plan — ETAP), το οποίο προβλέπεται από την ανακοίνωση COM(2004) 38 τελικό και το οποίο συμπεριελάμβανε την τεχνολογική αυτή πλατφόρμα στις δράσεις προτεραιότητάς του.

3.   Ιστορικό και γενικές παρατηρήσεις

| 3.1 | Η ανεπάρκεια της ενέργειας και η συνεχής ανασφάλεια που υφίσταται ως προς τις πηγές εφοδιασμού υπονομεύουν την ποιότητα ζωής των πολιτών και τη διατήρηση των συνθηκών ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Οι παράγοντες αυτοί ενδέχεται, στο μέλλον, να έχουν σοβαρές συνέπειες, ιδίως σε πλαίσιο μόνιμης αστάθειας και αύξησης των τιμών των ενεργειακών πόρων. |
| --- | --- |

3.1

Η ανεπάρκεια της ενέργειας και η συνεχής ανασφάλεια που υφίσταται ως προς τις πηγές εφοδιασμού υπονομεύουν την ποιότητα ζωής των πολιτών και τη διατήρηση των συνθηκών ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Οι παράγοντες αυτοί ενδέχεται, στο μέλλον, να έχουν σοβαρές συνέπειες, ιδίως σε πλαίσιο μόνιμης αστάθειας και αύξησης των τιμών των ενεργειακών πόρων.

| 3.2 | Για τους λόγους αυτούς, οι κυψέλες καυσίμου που λειτουργούν με υδρογόνο παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον για το μέλλον. Πράγματι, εκτός από το γεγονός ότι επιτρέπουν τη διαφοροποίηση των διαθέσιμων πηγών ενέργειας, αποτελούν επίσης μη ρυπογόνους μετατροπείς ενέργειας, δεδομένου ότι κατά τη λειτουργία τους παράγουν μόνον ατμό. Οι άλλοι τύποι κυψελών καυσίμου, που κάνουν χρήση φυσικού αερίου ή άλλων ορυκτών καυσίμων, επιτρέπουν και αυτοί τον περιορισμό των ρυπογόνων εκπομπών λόγω της υψηλότερης απόδοσής τους. |
| --- | --- |

3.2

Για τους λόγους αυτούς, οι κυψέλες καυσίμου που λειτουργούν με υδρογόνο παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον για το μέλλον. Πράγματι, εκτός από το γεγονός ότι επιτρέπουν τη διαφοροποίηση των διαθέσιμων πηγών ενέργειας, αποτελούν επίσης μη ρυπογόνους μετατροπείς ενέργειας, δεδομένου ότι κατά τη λειτουργία τους παράγουν μόνον ατμό. Οι άλλοι τύποι κυψελών καυσίμου, που κάνουν χρήση φυσικού αερίου ή άλλων ορυκτών καυσίμων, επιτρέπουν και αυτοί τον περιορισμό των ρυπογόνων εκπομπών λόγω της υψηλότερης απόδοσής τους.

| 3.3 | Η υιοθέτηση του υδρογόνου ως ευέλικτου ενεργειακού φορέα μπορεί να συμβάλει στην ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού και στη σταθεροποίηση των τιμών της ενέργειας, διότι μπορεί να παραχθεί από οιαδήποτε πρωτογενή πηγή ενέργειας και συνεπώς επιτρέπει τη διαφοροποίηση του φάσματος των καυσίμων που χρησιμοποιούνται στις μεταφορές, οι οποίες σήμερα εξαρτώνται κατά 98 % από το πετρέλαιο. |
| --- | --- |

3.3

Η υιοθέτηση του υδρογόνου ως ευέλικτου ενεργειακού φορέα μπορεί να συμβάλει στην ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού και στη σταθεροποίηση των τιμών της ενέργειας, διότι μπορεί να παραχθεί από οιαδήποτε πρωτογενή πηγή ενέργειας και συνεπώς επιτρέπει τη διαφοροποίηση του φάσματος των καυσίμων που χρησιμοποιούνται στις μεταφορές, οι οποίες σήμερα εξαρτώνται κατά 98 % από το πετρέλαιο.

| 3.4 | Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο κύκλος εργασιών της βιομηχανίας κυψελών καυσίμου ανήλθε το 2005 σε περίπου 300 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων μόνο το 12 % αντιστοιχούσε στην Ευρώπη· όσο για τις επενδύσεις στον τομέα της έρευνας, εκτιμώνται σε 700 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, εκ των οποίων το 78 % πραγματοποιείται στις ΗΠΑ και μόνον το 10 % στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

3.4

Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο κύκλος εργασιών της βιομηχανίας κυψελών καυσίμου ανήλθε το 2005 σε περίπου 300 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων μόνο το 12 % αντιστοιχούσε στην Ευρώπη· όσο για τις επενδύσεις στον τομέα της έρευνας, εκτιμώνται σε 700 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, εκ των οποίων το 78 % πραγματοποιείται στις ΗΠΑ και μόνον το 10 % στην Ευρώπη.

| 3.5 | Η παρούσα διάρθρωση του τομέα των κυψελών καυσίμου και του υδρογόνου στην Ευρώπη είναι συνεπώς εντελώς ανεπαρκής, μολονότι η ΕΕ έχει ήδη επενδύσει στον τομέα σημαντικούς δημόσιους πόρους και το ζήτημα αυτό συγκαταλέγεται ήδη στο ερευνητικό θεματολόγιο «Ενέργεια και μεταφορές» του 7ου προγράμματος-πλαισίου. Οι ερευνητικές προσπάθειες της Ευρώπης υπολείπονται πάρα πολύ των αντίστοιχων προσπαθειών σε άλλες περιοχές του κόσμου· σύμφωνα με μια μελέτη της ΕΚ (έργο 'HyLights' της ΓΔ TREN), η Ευρώπη παρουσιάζει σήμερα καθυστέρηση τουλάχιστον 5 ετών σε σχέση με την Ιαπωνία και τη Βόρειο Αμερική όσον αφορά την επίδειξη οχημάτων με κυψέλες καυσίμου. |
| --- | --- |

3.5

Η παρούσα διάρθρωση του τομέα των κυψελών καυσίμου και του υδρογόνου στην Ευρώπη είναι συνεπώς εντελώς ανεπαρκής, μολονότι η ΕΕ έχει ήδη επενδύσει στον τομέα σημαντικούς δημόσιους πόρους και το ζήτημα αυτό συγκαταλέγεται ήδη στο ερευνητικό θεματολόγιο «Ενέργεια και μεταφορές» του 7ου προγράμματος-πλαισίου. Οι ερευνητικές προσπάθειες της Ευρώπης υπολείπονται πάρα πολύ των αντίστοιχων προσπαθειών σε άλλες περιοχές του κόσμου· σύμφωνα με μια μελέτη της ΕΚ (έργο 'HyLights' της ΓΔ TREN), η Ευρώπη παρουσιάζει σήμερα καθυστέρηση τουλάχιστον 5 ετών σε σχέση με την Ιαπωνία και τη Βόρειο Αμερική όσον αφορά την επίδειξη οχημάτων με κυψέλες καυσίμου.

| 3.6 | Εάν δεν δοθεί νέα και σαφής ώθηση στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης, υπάρχει κίνδυνος η βιομηχανική ανάπτυξη ενός τομέα με τόσο θεμελιώδη σημασία όσο αυτός των κυψελών καυσίμου και του υδρογόνου να σωρεύσει ακόμη περισσότερη καθυστέρηση έναντι του παγκόσμιου ανταγωνισμού, πράγμα που θα έχει αρνητικές συνέπειες στη βιομηχανική ανάπτυξη και στην απασχόληση στον συγκεκριμένο τομέα. |
| --- | --- |

3.6

Εάν δεν δοθεί νέα και σαφής ώθηση στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης, υπάρχει κίνδυνος η βιομηχανική ανάπτυξη ενός τομέα με τόσο θεμελιώδη σημασία όσο αυτός των κυψελών καυσίμου και του υδρογόνου να σωρεύσει ακόμη περισσότερη καθυστέρηση έναντι του παγκόσμιου ανταγωνισμού, πράγμα που θα έχει αρνητικές συνέπειες στη βιομηχανική ανάπτυξη και στην απασχόληση στον συγκεκριμένο τομέα.

| 3.7 | Η ανάλυση και οι διαβουλεύσεις που πραγματοποίησε η Επιτροπή κατέδειξαν ότι τα κύρια προβλήματα του τομέα οφείλονται στην περιπλοκότητα των ερευνών που είναι απαραίτητες για την ανάπτυξή του και στην έλλειψη σαφούς συμφωνίας σε κοινοτική κλίμακα, όσον αφορά ένα μακροπρόθεσμο επενδυτικό πρόγραμμα. |
| --- | --- |

3.7

Η ανάλυση και οι διαβουλεύσεις που πραγματοποίησε η Επιτροπή κατέδειξαν ότι τα κύρια προβλήματα του τομέα οφείλονται στην περιπλοκότητα των ερευνών που είναι απαραίτητες για την ανάπτυξή του και στην έλλειψη σαφούς συμφωνίας σε κοινοτική κλίμακα, όσον αφορά ένα μακροπρόθεσμο επενδυτικό πρόγραμμα.

| 3.8 | Όπως έχουν τα πράγματα, ενώπιον των παρεμβάσεων που απαιτούνται στον τομέα της καινοτομίας και για τις οποίες θα χρειαστούν πολύ σημαντικοί πόροι, είναι προφανές ότι καμία επιχείρηση ή όργανο δεν μπορεί από μόνο του να προβεί στη διεξαγωγή των απαραίτητων ερευνών. |
| --- | --- |

3.8

Όπως έχουν τα πράγματα, ενώπιον των παρεμβάσεων που απαιτούνται στον τομέα της καινοτομίας και για τις οποίες θα χρειαστούν πολύ σημαντικοί πόροι, είναι προφανές ότι καμία επιχείρηση ή όργανο δεν μπορεί από μόνο του να προβεί στη διεξαγωγή των απαραίτητων ερευνών.

| 3.9 | Τα μέσα που είναι σήμερα διαθέσιμα, όχι μόνον είναι ανεπαρκή, αλλά και δεν αξιοποιούνται κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο — αυτό καθίσταται σαφές από τις ελλείψεις των προγραμμάτων ή/και από τις περιττές επικαλύψεις ενεργειών. Συνεπώς, δεν επαρκούν για την χρηματοδότηση ενός προγράμματος μεγάλης κλίμακας σε επίπεδο ΕΕ. |
| --- | --- |

3.9

Τα μέσα που είναι σήμερα διαθέσιμα, όχι μόνον είναι ανεπαρκή, αλλά και δεν αξιοποιούνται κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο — αυτό καθίσταται σαφές από τις ελλείψεις των προγραμμάτων ή/και από τις περιττές επικαλύψεις ενεργειών. Συνεπώς, δεν επαρκούν για την χρηματοδότηση ενός προγράμματος μεγάλης κλίμακας σε επίπεδο ΕΕ.

| 3.10 | Ο ευρωπαϊκός κλάδος των κυψελών καυσίμου δεν έχει, εξάλλου, επαρκή συντονισμό μεταξύ των διαφόρων χωρών και τομέων δραστηριότητας (πανεπιστημιακοί κύκλοι, νέες βιομηχανικές επιχειρήσεις, ΜΜΕ υψηλής τεχνολογίας κλπ.), πράγμα που εμποδίζει τη συγκέντρωση της γνώσης και της πείρας, την επίτευξη των τεχνολογικών προόδων που απαιτούνται για την βελτίωση των επιδόσεων και των υλικών και τον περιορισμό του κόστους, ώστε να ικανοποιηθούν οι προσδοκίες των δυνητικών νέων πελατών. |
| --- | --- |

3.10

Ο ευρωπαϊκός κλάδος των κυψελών καυσίμου δεν έχει, εξάλλου, επαρκή συντονισμό μεταξύ των διαφόρων χωρών και τομέων δραστηριότητας (πανεπιστημιακοί κύκλοι, νέες βιομηχανικές επιχειρήσεις, ΜΜΕ υψηλής τεχνολογίας κλπ.), πράγμα που εμποδίζει τη συγκέντρωση της γνώσης και της πείρας, την επίτευξη των τεχνολογικών προόδων που απαιτούνται για την βελτίωση των επιδόσεων και των υλικών και τον περιορισμό του κόστους, ώστε να ικανοποιηθούν οι προσδοκίες των δυνητικών νέων πελατών.

| 3.11 | Η καθιέρωση μιας ευρωπαϊκής διάστασης στην έρευνα στον τομέα των κυψελών καυσίμου και του υδρογόνου αποτελεί υποχρεωτική επιλογή, καθώς φαίνεται πως είναι, πράγματι, η μόνη δυνατή λύση για την αντιμετώπιση των δύσκολων προκλήσεων στις οποίες ο τομέας καλείται να ανταποκριθεί. |
| --- | --- |

3.11

Η καθιέρωση μιας ευρωπαϊκής διάστασης στην έρευνα στον τομέα των κυψελών καυσίμου και του υδρογόνου αποτελεί υποχρεωτική επιλογή, καθώς φαίνεται πως είναι, πράγματι, η μόνη δυνατή λύση για την αντιμετώπιση των δύσκολων προκλήσεων στις οποίες ο τομέας καλείται να ανταποκριθεί.

| 3.12 | Η επιλογή μιας κοινής επιχείρησης δημόσιου-ιδιωτικού τομέα προβλέπεται ότι θα επιτρέψει στην κοινοτική Ε&Α του κλάδου να κάνει ένα άλμα προς μια αποτελεσματική έρευνα, η οποία δυσκολεύεται σήμερα να συγκεντρώσει την απαιτούμενη κρίσιμη μάζα. Το άλμα αυτό φαίνεται απαραίτητο για να υπερνικηθεί η σημερινή διασπορά των ερευνητικών προγραμμάτων μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών, τα οποία δεν κατορθώνουν να συγκεντρώσουν την απαιτούμενη κρίσιμη μάζα, επειδή δεν διαθέτουν τα μέσα για τη χρηματοδότηση των απαιτούμενων προγραμμάτων. |
| --- | --- |

3.12

Η επιλογή μιας κοινής επιχείρησης δημόσιου-ιδιωτικού τομέα προβλέπεται ότι θα επιτρέψει στην κοινοτική Ε&Α του κλάδου να κάνει ένα άλμα προς μια αποτελεσματική έρευνα, η οποία δυσκολεύεται σήμερα να συγκεντρώσει την απαιτούμενη κρίσιμη μάζα. Το άλμα αυτό φαίνεται απαραίτητο για να υπερνικηθεί η σημερινή διασπορά των ερευνητικών προγραμμάτων μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών, τα οποία δεν κατορθώνουν να συγκεντρώσουν την απαιτούμενη κρίσιμη μάζα, επειδή δεν διαθέτουν τα μέσα για τη χρηματοδότηση των απαιτούμενων προγραμμάτων.

4.   Συνοχή

| 4.1 | Το σημείο αναφοράς για τα ερευνητικά προγράμματα είναι το 7ο πρόγραμμα-πλαίσιο (ΠΠ7). Πράγματι, εάν το ζητούμενο είναι μία ανταγωνιστική και δυναμική οικονομία, τότε είναι απαραίτητο να προωθηθούν εκ νέου οι επενδύσεις στην Ε&Α. |
| --- | --- |

4.1

Το σημείο αναφοράς για τα ερευνητικά προγράμματα είναι το 7ο πρόγραμμα-πλαίσιο (ΠΠ7). Πράγματι, εάν το ζητούμενο είναι μία ανταγωνιστική και δυναμική οικονομία, τότε είναι απαραίτητο να προωθηθούν εκ νέου οι επενδύσεις στην Ε&Α.

| 4.2 | Η υπό εξέταση πρόταση κανονισμού φαίνεται ότι συνάδει με την κοινοτική πολιτική στον τομέα της έρευνας και με τη στρατηγική της Λισσαβώνας (ανταγωνιστικότητα), όπως και με τους στόχους της Βαρκελώνης (δαπάνες για την έρευνα), οι οποίοι προβλέπουν οι επενδύσεις της ΕΕ υπέρ της έρευνας να φθάσουν, έως το 2010, το 3 % του ΑΕγχΠ της. |
| --- | --- |

4.2

Η υπό εξέταση πρόταση κανονισμού φαίνεται ότι συνάδει με την κοινοτική πολιτική στον τομέα της έρευνας και με τη στρατηγική της Λισσαβώνας (ανταγωνιστικότητα), όπως και με τους στόχους της Βαρκελώνης (δαπάνες για την έρευνα), οι οποίοι προβλέπουν οι επενδύσεις της ΕΕ υπέρ της έρευνας να φθάσουν, έως το 2010, το 3 % του ΑΕγχΠ της.

| 4.3 | Εξάλλου, η εν λόγω πρόταση φαίνεται επίσης σύμφωνη με την ανακοίνωση της Επιτροπής για την πρωτοβουλία «Μια ενεργειακή πολιτική για την Ευρώπη», η οποία εξεδόθη τον Ιανουάριο του 2007, καθώς και με το ευρωπαϊκό στρατηγικό σχέδιο για τις ενεργειακές τεχνολογίες (σχέδιο SET), για το οποίο η ΕΟΚΕ καταρτίζει επί του παρόντος γνωμοδότηση (1) και το οποίο πρέπει να αποτελέσει τη βάση για τους προσανατολισμούς των ενεργειακών τεχνολογιών κατά την επόμενη δεκαετία. Συνάδει επίσης με άλλους τομείς της κοινοτικής δράσης, όπως το περιβάλλον και η βιώσιμη ανάπτυξη. |
| --- | --- |

4.3

Εξάλλου, η εν λόγω πρόταση φαίνεται επίσης σύμφωνη με την ανακοίνωση της Επιτροπής για την πρωτοβουλία «Μια ενεργειακή πολιτική για την Ευρώπη», η οποία εξεδόθη τον Ιανουάριο του 2007, καθώς και με το ευρωπαϊκό στρατηγικό σχέδιο για τις ενεργειακές τεχνολογίες (σχέδιο SET), για το οποίο η ΕΟΚΕ καταρτίζει επί του παρόντος γνωμοδότηση (1) και το οποίο πρέπει να αποτελέσει τη βάση για τους προσανατολισμούς των ενεργειακών τεχνολογιών κατά την επόμενη δεκαετία. Συνάδει επίσης με άλλους τομείς της κοινοτικής δράσης, όπως το περιβάλλον και η βιώσιμη ανάπτυξη.

5.   Η πρόταση της Επιτροπής

| 5.1 | Η πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τη σύσταση της κοινής επιχείρησης Κυψέλες καυσίμου και Υδρογόνο [COM(2007) 571 τελικό] εκπηγάζει από τις διατάξεις του 7ου προγράμματος-πλαισίου (ΠΠ7), το οποίο αποτελεί αντικείμενο της απόφασης 1982/2006/ΕΚ. Οι εν λόγω διατάξεις προβλέπουν κοινοτική συνεισφορά για τη συγκρότηση μακροπρόθεσμων συμπράξεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα σε ευρωπαϊκή κλίμακα στον χώρο της έρευνας. |
| --- | --- |

5.1

Η πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τη σύσταση της κοινής επιχείρησης Κυψέλες καυσίμου και Υδρογόνο [COM(2007) 571 τελικό] εκπηγάζει από τις διατάξεις του 7ου προγράμματος-πλαισίου (ΠΠ7), το οποίο αποτελεί αντικείμενο της απόφασης 1982/2006/ΕΚ. Οι εν λόγω διατάξεις προβλέπουν κοινοτική συνεισφορά για τη συγκρότηση μακροπρόθεσμων συμπράξεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα σε ευρωπαϊκή κλίμακα στον χώρο της έρευνας.

| 5.2 | Οι συμπράξεις αυτές έχουν τη μορφή «Κοινών Τεχνολογικών Πρωτοβουλιών» (ΚΤΠ) και αντικαθιστούν τις παλαιότερες «Ευρωπαϊκές Τεχνολογικές Πλατφόρμες» (ΕΤΠ). |
| --- | --- |

5.2

Οι συμπράξεις αυτές έχουν τη μορφή «Κοινών Τεχνολογικών Πρωτοβουλιών» (ΚΤΠ) και αντικαθιστούν τις παλαιότερες «Ευρωπαϊκές Τεχνολογικές Πλατφόρμες» (ΕΤΠ).

| 5.3 | Στην απόφασή του 2006/971/ΕΚ σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα «Συνεργασία», το Συμβούλιο υπογράμμισε ότι είναι αναγκαίο να δημιουργηθούν συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα και προσδιόρισε έξι πεδία στα οποία η θέσπιση κοινών τεχνολογικών πρωτοβουλιών θα είναι το κατάλληλο μέσο για την αναζωογόνηση της ευρωπαϊκής έρευνας. Τα πεδία αυτά είναι τα εξής:






  — | υδρογόνο και κυψέλες καυσίμου |
| --- | --- | --- |

5.3

Στην απόφασή του 2006/971/ΕΚ σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα «Συνεργασία», το Συμβούλιο υπογράμμισε ότι είναι αναγκαίο να δημιουργηθούν συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα και προσδιόρισε έξι πεδία στα οποία η θέσπιση κοινών τεχνολογικών πρωτοβουλιών θα είναι το κατάλληλο μέσο για την αναζωογόνηση της ευρωπαϊκής έρευνας. Τα πεδία αυτά είναι τα εξής:

—

υδρογόνο και κυψέλες καυσίμου

| — | αεροναυτική και αερομεταφορές (2)· |
| --- | --- |

—

αεροναυτική και αερομεταφορές (2)·

| — | καινοτόμα φάρμακα (3)· |
| --- | --- |

—

καινοτόμα φάρμακα (3)·

| — | ενσωματωμένα συστήματα πληροφορικής (4)· |
| --- | --- |

—

ενσωματωμένα συστήματα πληροφορικής (4)·

| — | νανοηλεκτρονική (5)· |
| --- | --- |

—

νανοηλεκτρονική (5)·

| — | GMES (Σύστημα Παγκόσμιας Παρακολούθησης του Περιβάλλοντος και της Ασφάλειας). |
| --- | --- |

—

GMES (Σύστημα Παγκόσμιας Παρακολούθησης του Περιβάλλοντος και της Ασφάλειας).

| 5.4 | Στο πλαίσιο της γενικής αυτής στρατηγικής, η υπό εξέταση πρόταση κανονισμού [COM(2007) 571 τελικό] προβλέπει τη θέσπιση μιας κοινής τεχνολογικής πρωτοβουλίας (ΚΤΠ) στον τομέα των κυψελών καυσίμου και του υδρογόνου μέσω της σύστασης μιας κοινής επιχείρησης«Κυψέλες καυσίμου και Υδρογόνο». |
| --- | --- |

5.4

Στο πλαίσιο της γενικής αυτής στρατηγικής, η υπό εξέταση πρόταση κανονισμού [COM(2007) 571 τελικό] προβλέπει τη θέσπιση μιας κοινής τεχνολογικής πρωτοβουλίας (ΚΤΠ) στον τομέα των κυψελών καυσίμου και του υδρογόνου μέσω της σύστασης μιας κοινής επιχείρησης«Κυψέλες καυσίμου και Υδρογόνο».

| 5.5 | Η κοινή επιχείρηση θεωρείται διεθνής οργανισμός με νομική προσωπικότητα κατά την έννοια του άρθρου 22 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 31ης Μαρτίου 2004 και του άρθρου 15 της οδηγίας 2004/18/ΕΚ. Θα έχει την έδρα της στις Βρυξέλλες και οι δραστηριότητές της θα ολοκληρωθούν στις 31 Δεκεμβρίου 2017, εκτός και εάν το Συμβούλιο αποφασίσει να δώσει παράταση, τροποποιώντας τον παρόντα κανονισμό. |
| --- | --- |

5.5

Η κοινή επιχείρηση θεωρείται διεθνής οργανισμός με νομική προσωπικότητα κατά την έννοια του άρθρου 22 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 31ης Μαρτίου 2004 και του άρθρου 15 της οδηγίας 2004/18/ΕΚ. Θα έχει την έδρα της στις Βρυξέλλες και οι δραστηριότητές της θα ολοκληρωθούν στις 31 Δεκεμβρίου 2017, εκτός και εάν το Συμβούλιο αποφασίσει να δώσει παράταση, τροποποιώντας τον παρόντα κανονισμό.

| 5.6 | Οι κύριοι στόχοι που η Επιτροπή έθεσε με τη σύσταση της κοινής επιχείρησης εκτίθενται αναλυτικά στο άρθρο Ι.2 του Καταστατικού της Κοινής Επιχείρησης, που επισυνάπτεται ως παράρτημα στην υπό εξέταση πρόταση κανονισμού:






  — | η κατάκτηση από την Ευρώπη παγκόσμιας πρωτοπορίας στις τεχνολογίες κυψελών καυσίμου και υδρογόνου· |
| --- | --- | --- |

5.6

Οι κύριοι στόχοι που η Επιτροπή έθεσε με τη σύσταση της κοινής επιχείρησης εκτίθενται αναλυτικά στο άρθρο Ι.2 του Καταστατικού της Κοινής Επιχείρησης, που επισυνάπτεται ως παράρτημα στην υπό εξέταση πρόταση κανονισμού:

—

η κατάκτηση από την Ευρώπη παγκόσμιας πρωτοπορίας στις τεχνολογίες κυψελών καυσίμου και υδρογόνου·

| — | η διείσδυση των τεχνολογιών κυψελών καυσίμου και υδρογόνου στην αγορά, ώστε οι δυνάμεις της αγοράς να μπορούν να παράγουν ουσιαστικά δημόσια οφέλη· |
| --- | --- |

—

η διείσδυση των τεχνολογιών κυψελών καυσίμου και υδρογόνου στην αγορά, ώστε οι δυνάμεις της αγοράς να μπορούν να παράγουν ουσιαστικά δημόσια οφέλη·

| — | η δημιουργία κρίσιμης μάζας ερευνητικών προσπαθειών, η οποία θα αυξήσει την εμπιστοσύνη της βιομηχανίας, των δημόσιων και των ιδιωτικών επενδυτών, των υπεύθυνων για τη λήψη αποφάσεων και άλλων άμεσα ενδιαφερόμενων μερών και θα τους ενθαρρύνει να μετάσχουν σε ένα μακροπρόθεσμο πρόγραμμα· |
| --- | --- |

—

η δημιουργία κρίσιμης μάζας ερευνητικών προσπαθειών, η οποία θα αυξήσει την εμπιστοσύνη της βιομηχανίας, των δημόσιων και των ιδιωτικών επενδυτών, των υπεύθυνων για τη λήψη αποφάσεων και άλλων άμεσα ενδιαφερόμενων μερών και θα τους ενθαρρύνει να μετάσχουν σε ένα μακροπρόθεσμο πρόγραμμα·

| — | η προσέλκυση περαιτέρω ιδιωτικών, εθνικών και περιφερειακών επενδύσεων σε ΕΤΑ&Ε· |
| --- | --- |

—

η προσέλκυση περαιτέρω ιδιωτικών, εθνικών και περιφερειακών επενδύσεων σε ΕΤΑ&Ε·

| — | η οικοδόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας· |
| --- | --- |

—

η οικοδόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας·

| — | η τόνωση της καινοτομίας και η διευκόλυνση της εμφάνισης νέων αλυσίδων αξίας με συμμετοχή ΜΜΕ· |
| --- | --- |

—

η τόνωση της καινοτομίας και η διευκόλυνση της εμφάνισης νέων αλυσίδων αξίας με συμμετοχή ΜΜΕ·

| — | η διευκόλυνση της διάδρασης μεταξύ βιομηχανίας, πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων επί της βασικής έρευνας· |
| --- | --- |

—

η διευκόλυνση της διάδρασης μεταξύ βιομηχανίας, πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων επί της βασικής έρευνας·

| — | η ενθάρρυνση της συμμετοχής των νέων κρατών μελών και των υποψήφιων χωρών· |
| --- | --- |

—

η ενθάρρυνση της συμμετοχής των νέων κρατών μελών και των υποψήφιων χωρών·

| — | η υποστήριξη της ανάπτυξης νέων κανονισμών και προτύπων με σκοπό την εξάλειψη των τεχνητών φραγμών στις εμπορικές συναλλαγές υδρογόνου· |
| --- | --- |

—

η υποστήριξη της ανάπτυξης νέων κανονισμών και προτύπων με σκοπό την εξάλειψη των τεχνητών φραγμών στις εμπορικές συναλλαγές υδρογόνου·

| — | η παροχή αξιόπιστων πληροφοριών στο ευρύ κοινό σχετικά με την ασφάλεια του υδρογόνου και τα πλεονεκτήματα που οι νέες τεχνολογίες παρουσιάζουν για το περιβάλλον, την ασφάλεια εφοδιασμού, το ενεργειακό κόστος και την απασχόληση. |
| --- | --- |

—

η παροχή αξιόπιστων πληροφοριών στο ευρύ κοινό σχετικά με την ασφάλεια του υδρογόνου και τα πλεονεκτήματα που οι νέες τεχνολογίες παρουσιάζουν για το περιβάλλον, την ασφάλεια εφοδιασμού, το ενεργειακό κόστος και την απασχόληση.

6.   Νομική βάση

| 6.1 | Η πρόταση συνίσταται σε έναν κανονισμό του Συμβουλίου, στο παράρτημα του οποίου παρατίθεται το καταστατικό της κοινής επιχείρησης. Η νομική της βάση είναι το άρθρο 171 της Συνθήκης. Η κοινή επιχείρηση αποτελεί κοινοτικό οργανισμό, ο προϋπολογισμός του οποίου διέπεται από τις διατάξεις του άρθρου 185 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου. Συνεπώς, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η πρωτοβουλία αυτή εντάσσεται, από τη φύση της, στις συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα που λαμβάνουν συνεισφορά του ιδιωτικού τομέα τουλάχιστον ίση με τη συνεισφορά του δημόσιου. |
| --- | --- |

6.1

Η πρόταση συνίσταται σε έναν κανονισμό του Συμβουλίου, στο παράρτημα του οποίου παρατίθεται το καταστατικό της κοινής επιχείρησης. Η νομική της βάση είναι το άρθρο 171 της Συνθήκης. Η κοινή επιχείρηση αποτελεί κοινοτικό οργανισμό, ο προϋπολογισμός του οποίου διέπεται από τις διατάξεις του άρθρου 185 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου. Συνεπώς, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η πρωτοβουλία αυτή εντάσσεται, από τη φύση της, στις συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα που λαμβάνουν συνεισφορά του ιδιωτικού τομέα τουλάχιστον ίση με τη συνεισφορά του δημόσιου.

7.   Σύσταση

| 7.1 | Ιδρυτικά μέλη της Κοινής Επιχείρησης είναι:






  α) | η Ευρωπαϊκή Κοινότητα, εκπροσωπούμενη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, και |
| --- | --- | --- |

7.1

Ιδρυτικά μέλη της Κοινής Επιχείρησης είναι:

α)

η Ευρωπαϊκή Κοινότητα, εκπροσωπούμενη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, και

| β) | η Ευρωπαϊκή Βιομηχανική Ένωση της Κοινής Τεχνολογικής Πρωτοβουλίας για τις Κυψέλες Καυσίμου και το Υδρογόνο. |
| --- | --- |

β)

η Ευρωπαϊκή Βιομηχανική Ένωση της Κοινής Τεχνολογικής Πρωτοβουλίας για τις Κυψέλες Καυσίμου και το Υδρογόνο.

| 7.2 | Μετά τη σύσταση της κοινής επιχείρησης, θα μπορούσε επίσης να γίνει μέλος της μια Ερευνητική Ένωση, η οποία θα εκπροσωπεί τους μη κερδοσκοπικούς ερευνητικούς οργανισμούς, υπό τον όρο ότι θα έχει συσταθεί νομικό πρόσωπο που θα εκπροσωπεί την ερευνητική κοινότητα. |
| --- | --- |

7.2

Μετά τη σύσταση της κοινής επιχείρησης, θα μπορούσε επίσης να γίνει μέλος της μια Ερευνητική Ένωση, η οποία θα εκπροσωπεί τους μη κερδοσκοπικούς ερευνητικούς οργανισμούς, υπό τον όρο ότι θα έχει συσταθεί νομικό πρόσωπο που θα εκπροσωπεί την ερευνητική κοινότητα.

8.   Χρηματοδότηση

| 8.1 | Οι δαπάνες λειτουργίας της κοινής Επιχείρησης, οι οποίες εκτίθενται λεπτομερώς στο άρθρο 5 της πρότασης κανονισμού, χρηματοδοτούνται ισομερώς από τα ιδρυτικά μέλη της. |
| --- | --- |

8.1

Οι δαπάνες λειτουργίας της κοινής Επιχείρησης, οι οποίες εκτίθενται λεπτομερώς στο άρθρο 5 της πρότασης κανονισμού, χρηματοδοτούνται ισομερώς από τα ιδρυτικά μέλη της.

| 8.2 | Οι επιχειρησιακές δαπάνες Ε&Α καλύπτονται, από κοινού, από τη χρηματοοικονομική συνεισφορά της Κοινότητας και από τις συνεισφορές σε είδος των νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου που συμμετέχουν στις δραστηριότητες. Η συνεισφορά των νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου θα πρέπει να είναι ίσης τουλάχιστον αξίας με το ύψος της χρηματοοικονομικής συνεισφοράς της Κοινότητας. |
| --- | --- |

8.2

Οι επιχειρησιακές δαπάνες Ε&Α καλύπτονται, από κοινού, από τη χρηματοοικονομική συνεισφορά της Κοινότητας και από τις συνεισφορές σε είδος των νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου που συμμετέχουν στις δραστηριότητες. Η συνεισφορά των νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου θα πρέπει να είναι ίσης τουλάχιστον αξίας με το ύψος της χρηματοοικονομικής συνεισφοράς της Κοινότητας.

| 8.3 | Η μέγιστη χρηματοοικονομική συνεισφορά της Κοινότητας στις δαπάνες λειτουργίας και στις επιχειρησιακές δαπάνες της κοινής επιχείρησης είναι 470 εκατομμύρια ευρώ. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι το ποσό αυτό θα μπορούσε να είναι υψηλότερο, δεδομένης της σπουδαιότητας της έρευνας που αποτελεί αντικείμενο αυτής της ΚΤΠ. Εξάλλου, οι δαπάνες λειτουργίας δεν αναμένεται να υπερβούν τα 20 εκατομμύρια ευρώ. Η συνεισφορά της Κοινότητας προέρχεται από το ειδικό πρόγραμμα «Συνεργασία» για την εκτέλεση του 7ου προγράμματος-πλαισίου της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τις δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (2007-2013), σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 54, παράγραφος 2, στοιχείο β), του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002. |
| --- | --- |

8.3

Η μέγιστη χρηματοοικονομική συνεισφορά της Κοινότητας στις δαπάνες λειτουργίας και στις επιχειρησιακές δαπάνες της κοινής επιχείρησης είναι 470 εκατομμύρια ευρώ. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι το ποσό αυτό θα μπορούσε να είναι υψηλότερο, δεδομένης της σπουδαιότητας της έρευνας που αποτελεί αντικείμενο αυτής της ΚΤΠ. Εξάλλου, οι δαπάνες λειτουργίας δεν αναμένεται να υπερβούν τα 20 εκατομμύρια ευρώ. Η συνεισφορά της Κοινότητας προέρχεται από το ειδικό πρόγραμμα «Συνεργασία» για την εκτέλεση του 7ου προγράμματος-πλαισίου της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τις δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (2007-2013), σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 54, παράγραφος 2, στοιχείο β), του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002.

| 8.4 | Σε περίπτωση που συσταθεί Ερευνητική Ένωση (βλ. σημείο 7.2), η συνεισφορά της ορίζεται στο 1/12 των δαπανών λειτουργίας, με ανάλογη μείωση της συνεισφοράς της Επιτροπής. |
| --- | --- |

8.4

Σε περίπτωση που συσταθεί Ερευνητική Ένωση (βλ. σημείο 7.2), η συνεισφορά της ορίζεται στο 1/12 των δαπανών λειτουργίας, με ανάλογη μείωση της συνεισφοράς της Επιτροπής.

| 8.5 | Μόνο τα έργα για τα οποία θα έχει υπογραφεί συμφωνία επιχορήγησης το αργότερο μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2013 θα συνεχισθούν κατά τα έτη 2014-2017, εκτός και εάν συνεχισθεί η χρηματοδότηση της κοινής επιχείρησης και μετά το 2013 (έτος λήξης του ΠΠ7). |
| --- | --- |

8.5

Μόνο τα έργα για τα οποία θα έχει υπογραφεί συμφωνία επιχορήγησης το αργότερο μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2013 θα συνεχισθούν κατά τα έτη 2014-2017, εκτός και εάν συνεχισθεί η χρηματοδότηση της κοινής επιχείρησης και μετά το 2013 (έτος λήξης του ΠΠ7).

9.   Γενικές παρατηρήσεις

| 9.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την απόφαση να συσταθεί κοινή επιχείρηση «Κυψέλες καυσίμου και Υδρογόνο» και εγκρίνει τη σχετική πρόταση κανονισμού CΟΜ (2007) 571 τελικό. Επιθυμεί δε προπαντός να υπογραμμίσει τη σημασία που έχει για την Ευρωπαϊκή Ένωση η στρατηγική που προτείνεται για τις επενδύσεις και τον συντονισμό των ερευνών, η οποία, στην προκειμένη ΚΤΠ, οδηγεί στην αύξηση της διαφοροποίησης του ενεργειακού μείγματος, ιδίως στον τομέα των μεταφορών (6). |
| --- | --- |

9.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την απόφαση να συσταθεί κοινή επιχείρηση «Κυψέλες καυσίμου και Υδρογόνο» και εγκρίνει τη σχετική πρόταση κανονισμού CΟΜ (2007) 571 τελικό. Επιθυμεί δε προπαντός να υπογραμμίσει τη σημασία που έχει για την Ευρωπαϊκή Ένωση η στρατηγική που προτείνεται για τις επενδύσεις και τον συντονισμό των ερευνών, η οποία, στην προκειμένη ΚΤΠ, οδηγεί στην αύξηση της διαφοροποίησης του ενεργειακού μείγματος, ιδίως στον τομέα των μεταφορών (6).

| 9.2 | Πράγματι, όπως έχει ήδη επιβεβαιώσει στις γνωμοδοτήσεις της για άλλους κανονισμούς που έχουν σχέση με την απόφαση 2006/791/ΕΚ του Συμβουλίου για το ειδικό πρόγραμμα «Συνεργασία», η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η επαναπροώθηση των επενδύσεων στην Ε&Α αποτελεί το κατάλληλο μέσο που θα παράσχει στις επιχειρήσεις ένα ασφαλές πλαίσιο αναφοράς για την αντιμετώπιση του τρέχοντος κατακερματισμού των κοινοτικών χρηματοδοτήσεων και την αποφυγή του διασκορπισμού των προγραμμάτων. |
| --- | --- |

9.2

Πράγματι, όπως έχει ήδη επιβεβαιώσει στις γνωμοδοτήσεις της για άλλους κανονισμούς που έχουν σχέση με την απόφαση 2006/791/ΕΚ του Συμβουλίου για το ειδικό πρόγραμμα «Συνεργασία», η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η επαναπροώθηση των επενδύσεων στην Ε&Α αποτελεί το κατάλληλο μέσο που θα παράσχει στις επιχειρήσεις ένα ασφαλές πλαίσιο αναφοράς για την αντιμετώπιση του τρέχοντος κατακερματισμού των κοινοτικών χρηματοδοτήσεων και την αποφυγή του διασκορπισμού των προγραμμάτων.

| 9.3 | Ήδη από την αρχή, η ΕΟΚΕ υποστήριξε δυναμικά, σε πολλές γνωμοδοτήσεις της, ότι η ΕΕ πρέπει να αναλάβει ολοένα και μεγαλύτερη δέσμευση στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης. Καθώς είναι αδύνατο να απαριθμηθούν όλες αυτές οι παρεμβάσεις, θα υπενθυμιστούν εδώ μόνον οι δύο τελευταίες, οι οποίες υιοθετήθηκαν με μεγάλη πλειοψηφία κατά την τελευταία σύνοδο ολομέλειας της 24ης και 25ης Οκτωβρίου 2007 και έχουν θέμα τις Κοινές Επιχειρήσεις «Clean Sky» και «ENIAC». |
| --- | --- |

9.3

Ήδη από την αρχή, η ΕΟΚΕ υποστήριξε δυναμικά, σε πολλές γνωμοδοτήσεις της, ότι η ΕΕ πρέπει να αναλάβει ολοένα και μεγαλύτερη δέσμευση στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης. Καθώς είναι αδύνατο να απαριθμηθούν όλες αυτές οι παρεμβάσεις, θα υπενθυμιστούν εδώ μόνον οι δύο τελευταίες, οι οποίες υιοθετήθηκαν με μεγάλη πλειοψηφία κατά την τελευταία σύνοδο ολομέλειας της 24ης και 25ης Οκτωβρίου 2007 και έχουν θέμα τις Κοινές Επιχειρήσεις «Clean Sky» και «ENIAC».

| 9.4 | Γενικά: στη γνωμοδότησή της (7) για την Πράσινη Βίβλο «Ευρωπαϊκός Χώρος Έρευνας: Νέες προοπτικές», η ΕΟΚΕ επιβεβαιώνει ότι «συμφωνεί με τον στόχο της δημιουργίας επιστημονικών και τεχνικών υποδομών έρευνας παγκόσμιας εμβέλειας, οι οποίες πρέπει να χρηματοδοτούνται με τρόπο βιώσιμο και αξιόπιστο», υπενθυμίζοντας ταυτόχρονα ότι «βασική προϋπόθεση για την επιτυχία και το νόημα αυτών των επενδύσεων αποτελεί η συμμετοχή των σχετικών ιδρυμάτων και ομάδων πανεπιστημίων των κρατών, καθώς και η μεγαλύτερη συμμετοχή της βιομηχανίας στα τεχνικά έργα». |
| --- | --- |

9.4

Γενικά: στη γνωμοδότησή της (7) για την Πράσινη Βίβλο «Ευρωπαϊκός Χώρος Έρευνας: Νέες προοπτικές», η ΕΟΚΕ επιβεβαιώνει ότι «συμφωνεί με τον στόχο της δημιουργίας επιστημονικών και τεχνικών υποδομών έρευνας παγκόσμιας εμβέλειας, οι οποίες πρέπει να χρηματοδοτούνται με τρόπο βιώσιμο και αξιόπιστο», υπενθυμίζοντας ταυτόχρονα ότι «βασική προϋπόθεση για την επιτυχία και το νόημα αυτών των επενδύσεων αποτελεί η συμμετοχή των σχετικών ιδρυμάτων και ομάδων πανεπιστημίων των κρατών, καθώς και η μεγαλύτερη συμμετοχή της βιομηχανίας στα τεχνικά έργα».

| 9.5 | Ειδικότερα: στη γνωμοδότησή της (8) για την ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο «Έκθεση προόδου για τη χρήση βιοκαυσίμων και άλλων ανανεώσιμων καυσίμων στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης», η ΕΟΚΕ υποστήριξε με έμφαση τη σημασία της ανάπτυξης των ερευνητικών προγραμμάτων που έχουν σχέση με τους τομείς τους οποίους αφορά η υπό εξέταση πρόταση κανονισμού. |
| --- | --- |

9.5

Ειδικότερα: στη γνωμοδότησή της (8) για την ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο «Έκθεση προόδου για τη χρήση βιοκαυσίμων και άλλων ανανεώσιμων καυσίμων στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης», η ΕΟΚΕ υποστήριξε με έμφαση τη σημασία της ανάπτυξης των ερευνητικών προγραμμάτων που έχουν σχέση με τους τομείς τους οποίους αφορά η υπό εξέταση πρόταση κανονισμού.

| 9.5.1 | Η ΕΟΚΕ υπενθύμιζε στην εν λόγω γνωμοδότηση ότι «θεωρεί απαραίτητο να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην έρευνα στον τομέα των βιοκαυσίμων, ιδιαίτερα των βιοκαυσίμων δεύτερης γενιάς, χωρίς ωστόσο να αγνοηθούν άλλες δυνατότητες, όπως η ανάπτυξη του ηλιακού υδρογόνου ή του υδρογόνου που παράγεται από την επεξεργασία της βιομάζας». |
| --- | --- |

9.5.1

Η ΕΟΚΕ υπενθύμιζε στην εν λόγω γνωμοδότηση ότι «θεωρεί απαραίτητο να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην έρευνα στον τομέα των βιοκαυσίμων, ιδιαίτερα των βιοκαυσίμων δεύτερης γενιάς, χωρίς ωστόσο να αγνοηθούν άλλες δυνατότητες, όπως η ανάπτυξη του ηλιακού υδρογόνου ή του υδρογόνου που παράγεται από την επεξεργασία της βιομάζας».

| 9.5.2 | Στη συνέχεια, η ΕΟΚΕ υποστήριζε ότι «παρά την πρόσφατη εξέλιξη της έρευνας για την παραγωγή υδρογόνου από βιομάζα, ακόμη και με τη βοήθεια της βιοτεχνολογίας, ή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η πιθανή διάδοση και εμπορία αυτοκινήτων που λειτουργούν με υδρογόνο επηρεάζεται από το σημαντικό κόστος που συνεπάγεται η αγορά κυψελών καυσίμου» και δήλωνε, τέλος, ότι «για να καταστεί όμως το υδρογόνο οικονομικά εφαρμόσιμη εναλλακτική πηγή ενέργειας πρέπει να μειωθεί το κόστος παραγωγής του. [...] Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να υποστηριχθεί η έρευνα των τεχνολογιών που αφορούν τις κυψέλες βιοκαυσίμου, δηλαδή τις κυψέλες βιολογικού καυσίμου που χρησιμοποιούν βιοκαταλύτες για να μετατρέψουν τη χημική ενέργεια σε ηλεκτρική ενέργεια». |
| --- | --- |

9.5.2

Στη συνέχεια, η ΕΟΚΕ υποστήριζε ότι «παρά την πρόσφατη εξέλιξη της έρευνας για την παραγωγή υδρογόνου από βιομάζα, ακόμη και με τη βοήθεια της βιοτεχνολογίας, ή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η πιθανή διάδοση και εμπορία αυτοκινήτων που λειτουργούν με υδρογόνο επηρεάζεται από το σημαντικό κόστος που συνεπάγεται η αγορά κυψελών καυσίμου» και δήλωνε, τέλος, ότι «για να καταστεί όμως το υδρογόνο οικονομικά εφαρμόσιμη εναλλακτική πηγή ενέργειας πρέπει να μειωθεί το κόστος παραγωγής του. [...] Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να υποστηριχθεί η έρευνα των τεχνολογιών που αφορούν τις κυψέλες βιοκαυσίμου, δηλαδή τις κυψέλες βιολογικού καυσίμου που χρησιμοποιούν βιοκαταλύτες για να μετατρέψουν τη χημική ενέργεια σε ηλεκτρική ενέργεια».

10.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 10.1 | Δεδομένου του ισχύοντος συστήματος πολλαπλών και σύνθετων χρηματοδοτήσεων και του σημαντικού όγκου κοινοτικών πόρων που προβλέπεται να διατεθούν, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι είναι σκόπιμο να προσδιοριστεί ακριβέστερα η χρήση της κατανομής των τελικών προϊόντων της έρευνας. Για το λόγο αυτό, θα ήταν σκόπιμο να αναπτυχθεί ακριβέστερα και σαφέστερα το ζήτημα των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και της διανοητικής ιδιοκτησίας, όπως αυτό ορίζεται στο άρθρο 17 του σχεδίου κανονισμού ή στο άρθρο 1.24 του Καταστατικού της Κοινής Επιχείρησης στο παράρτημα, τα οποία περιορίζονται απλώς στην απαρίθμηση αρχών, διότι υπάρχει κίνδυνος να αποτελέσει ένα από τα πιο λεπτά θέματα που θα ανακύψουν κατά την εφαρμογή και τη λειτουργία της ΚΤΠ «Κυψέλες καυσίμου και Υδρογόνο». Η ανεπάρκεια αυτή είχε επισημανθεί ήδη στις γνωμοδοτήσεις που εξέδωσε η ΕΟΚΕ σχετικά με τη σύσταση των κοινών επιχειρήσεων IMI και Clean Sky. Στην παρούσα ΚΤΠ, η εν λόγω ανεπάρκεια κινδυνεύει να καταστεί πιο αισθητή ακόμη, δεδομένου ότι το τελικό προϊόν της έρευνας θα ενδιαφέρει τις επιχειρήσεις που ανταγωνίζονται άμεσα στην αγορά και ιδιαίτερα την αυτοκινητοβιομηχανία, εκ της οποίας πολλές επιχειρήσεις θα συμμετάσχουν στην κοινή επιχείρηση. Αφού διασφαλιστεί αυτό, είναι σκόπιμο –λόγω του σημαντικού ύψους της κοινοτικής χρηματοδότησης– να επιδιωχθεί η εξεύρεση μηχανισμών που θα διευκολύνουν την απόδοση των ευρωπαϊκών επενδύσεων ή, τουλάχιστον, να καταδεικνύεται στο έγγραφο ότι υφίσταται η σχετική ανησυχία. |
| --- | --- |

10.1

Δεδομένου του ισχύοντος συστήματος πολλαπλών και σύνθετων χρηματοδοτήσεων και του σημαντικού όγκου κοινοτικών πόρων που προβλέπεται να διατεθούν, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι είναι σκόπιμο να προσδιοριστεί ακριβέστερα η χρήση της κατανομής των τελικών προϊόντων της έρευνας. Για το λόγο αυτό, θα ήταν σκόπιμο να αναπτυχθεί ακριβέστερα και σαφέστερα το ζήτημα των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και της διανοητικής ιδιοκτησίας, όπως αυτό ορίζεται στο άρθρο 17 του σχεδίου κανονισμού ή στο άρθρο 1.24 του Καταστατικού της Κοινής Επιχείρησης στο παράρτημα, τα οποία περιορίζονται απλώς στην απαρίθμηση αρχών, διότι υπάρχει κίνδυνος να αποτελέσει ένα από τα πιο λεπτά θέματα που θα ανακύψουν κατά την εφαρμογή και τη λειτουργία της ΚΤΠ «Κυψέλες καυσίμου και Υδρογόνο». Η ανεπάρκεια αυτή είχε επισημανθεί ήδη στις γνωμοδοτήσεις που εξέδωσε η ΕΟΚΕ σχετικά με τη σύσταση των κοινών επιχειρήσεων IMI και Clean Sky. Στην παρούσα ΚΤΠ, η εν λόγω ανεπάρκεια κινδυνεύει να καταστεί πιο αισθητή ακόμη, δεδομένου ότι το τελικό προϊόν της έρευνας θα ενδιαφέρει τις επιχειρήσεις που ανταγωνίζονται άμεσα στην αγορά και ιδιαίτερα την αυτοκινητοβιομηχανία, εκ της οποίας πολλές επιχειρήσεις θα συμμετάσχουν στην κοινή επιχείρηση. Αφού διασφαλιστεί αυτό, είναι σκόπιμο –λόγω του σημαντικού ύψους της κοινοτικής χρηματοδότησης– να επιδιωχθεί η εξεύρεση μηχανισμών που θα διευκολύνουν την απόδοση των ευρωπαϊκών επενδύσεων ή, τουλάχιστον, να καταδεικνύεται στο έγγραφο ότι υφίσταται η σχετική ανησυχία.

| 10.2 | Όπως αναφέρεται στο σημείο 5.2, οι ΚΤΠ αντικαθιστούν τις παλαιότερες «Ευρωπαϊκές Τεχνολογικές Πλατφόρμες» (ΕΤΠ). Οι ΕΤΠ, όμως, απέτυχαν ορισμένες φορές τον στρατηγικό στόχο της προώθησης της ευρωπαϊκής έρευνας που είχαν αναλάβει να υλοποιήσουν. Η δημιουργία των ΚΤΠ βασίζεται ακριβώς στις ενδεχόμενες δυσχέρειες που συνάντησαν οι ΕΤΠ, ρόλος των οποίων ήταν, κατ' ουσία, να ενισχύσουν κατά τρόπο ουσιαστικό την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. |
| --- | --- |

10.2

Όπως αναφέρεται στο σημείο 5.2, οι ΚΤΠ αντικαθιστούν τις παλαιότερες «Ευρωπαϊκές Τεχνολογικές Πλατφόρμες» (ΕΤΠ). Οι ΕΤΠ, όμως, απέτυχαν ορισμένες φορές τον στρατηγικό στόχο της προώθησης της ευρωπαϊκής έρευνας που είχαν αναλάβει να υλοποιήσουν. Η δημιουργία των ΚΤΠ βασίζεται ακριβώς στις ενδεχόμενες δυσχέρειες που συνάντησαν οι ΕΤΠ, ρόλος των οποίων ήταν, κατ' ουσία, να ενισχύσουν κατά τρόπο ουσιαστικό την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

| 10.2.1 | Από την άποψη αυτή, η ΕΟΚΕ λυπάται που η πρόταση της Επιτροπής δεν περιλαμβάνει περισσότερα στοιχεία για το έργο που προηγουμένως επιτελούσαν οι ΕΤΠ· δεν γίνεται κανένας απολογισμός, καμία νύξη στα αποτελέσματα που προέκυψαν, ούτε παρατίθενται σχετικές βιβλιογραφικές αναφορές. Η κατάρτιση ενός σοβαρού απολογισμού για τον επακριβή καθορισμό των αιτίων των ενδεχόμενων δυσκολιών που αντιμετώπισαν οι ΕΤΠ, θα συνέβαλλε στην αποφυγή των σχετικών δυσκολιών. |
| --- | --- |

10.2.1

Από την άποψη αυτή, η ΕΟΚΕ λυπάται που η πρόταση της Επιτροπής δεν περιλαμβάνει περισσότερα στοιχεία για το έργο που προηγουμένως επιτελούσαν οι ΕΤΠ· δεν γίνεται κανένας απολογισμός, καμία νύξη στα αποτελέσματα που προέκυψαν, ούτε παρατίθενται σχετικές βιβλιογραφικές αναφορές. Η κατάρτιση ενός σοβαρού απολογισμού για τον επακριβή καθορισμό των αιτίων των ενδεχόμενων δυσκολιών που αντιμετώπισαν οι ΕΤΠ, θα συνέβαλλε στην αποφυγή των σχετικών δυσκολιών.

| 10.3 | Για να υλοποιηθούν οι στόχοι της ΚΤΠ «Κυψέλες καυσίμου και Υδρογόνο» και να μεγιστοποιηθεί το δυναμικό του νέου αυτού μέσου, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι είναι απαραίτητα τα εξής:






  — | μία πραγματική απλοποίηση των διαδικασιών, δεδομένου ότι οι περίπλοκες διοικητικές ρυθμίσεις διαδραμάτισαν, στο πλαίσιο των παλαιότερων προγραμμάτων Ε&Α, αρνητικό ρόλο· εξάλλου, η ΕΟΚΕ θα δώσει ιδιαίτερη προσοχή στο γεγονός ότι είναι απαραίτητο στην επιλογή των στόχων και την ανάλυση των τελικών αποτελεσμάτων να συμμετάσχουν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη· |
| --- | --- | --- |

10.3

Για να υλοποιηθούν οι στόχοι της ΚΤΠ «Κυψέλες καυσίμου και Υδρογόνο» και να μεγιστοποιηθεί το δυναμικό του νέου αυτού μέσου, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι είναι απαραίτητα τα εξής:

—

μία πραγματική απλοποίηση των διαδικασιών, δεδομένου ότι οι περίπλοκες διοικητικές ρυθμίσεις διαδραμάτισαν, στο πλαίσιο των παλαιότερων προγραμμάτων Ε&Α, αρνητικό ρόλο· εξάλλου, η ΕΟΚΕ θα δώσει ιδιαίτερη προσοχή στο γεγονός ότι είναι απαραίτητο στην επιλογή των στόχων και την ανάλυση των τελικών αποτελεσμάτων να συμμετάσχουν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη·

| — | η υιοθέτηση ενός ευρέος προγράμματος ενημέρωσης σχετικά με τις δυνατότητες που προσφέρει η ΚΤΠ και, πιο συγκεκριμένα, σχετικά με την ικανότητά της να κινητοποιεί τους απαραίτητους οικονομικούς πόρους, στο πλαίσιο των νέων μορφών χρηματοδότησης· |
| --- | --- |

—

η υιοθέτηση ενός ευρέος προγράμματος ενημέρωσης σχετικά με τις δυνατότητες που προσφέρει η ΚΤΠ και, πιο συγκεκριμένα, σχετικά με την ικανότητά της να κινητοποιεί τους απαραίτητους οικονομικούς πόρους, στο πλαίσιο των νέων μορφών χρηματοδότησης·

| — | η εφαρμογή των κατάλληλων προγραμμάτων επαγγελματικής κατάρτισης, ώστε να διασφαλιστεί ότι θα υπάρχει διαθέσιμο ένα εργατικό δυναμικό υψηλής εξειδίκευσης, το οποίο θα έχει τις γνώσεις που απαιτούνται για την κάλυψη των απαιτήσεων Ε&Α της κοινής επιχείρησης, πράγμα που έχει μεγάλη στρατηγική σημασία για το μέλλον της βιομηχανίας της ΕΕ. Η διασφάλιση των προσόντων υψηλού επιπέδου αυτών, που ανταποκρίνονται στις τεχνικές γνώσεις που θα πρέπει να διαθέτουν οι εργαζόμενοι των θέσεων Ε&Α που θα δημιουργηθούν, όχι μόνον αποτελεί μία από τις απαραίτητες προϋποθέσεις για να μπορέσει η Ευρώπη να εξασφαλίσει ηγετική θέση στους καίριους τομείς αυτούς, τόσο από βιομηχανική όσο και από περιβαλλοντική άποψη, θα χρησιμεύσει επίσης και ως τροχοπέδη στην έξοδο των ερευνητών από την ΕΕ. |
| --- | --- |

—

η εφαρμογή των κατάλληλων προγραμμάτων επαγγελματικής κατάρτισης, ώστε να διασφαλιστεί ότι θα υπάρχει διαθέσιμο ένα εργατικό δυναμικό υψηλής εξειδίκευσης, το οποίο θα έχει τις γνώσεις που απαιτούνται για την κάλυψη των απαιτήσεων Ε&Α της κοινής επιχείρησης, πράγμα που έχει μεγάλη στρατηγική σημασία για το μέλλον της βιομηχανίας της ΕΕ. Η διασφάλιση των προσόντων υψηλού επιπέδου αυτών, που ανταποκρίνονται στις τεχνικές γνώσεις που θα πρέπει να διαθέτουν οι εργαζόμενοι των θέσεων Ε&Α που θα δημιουργηθούν, όχι μόνον αποτελεί μία από τις απαραίτητες προϋποθέσεις για να μπορέσει η Ευρώπη να εξασφαλίσει ηγετική θέση στους καίριους τομείς αυτούς, τόσο από βιομηχανική όσο και από περιβαλλοντική άποψη, θα χρησιμεύσει επίσης και ως τροχοπέδη στην έξοδο των ερευνητών από την ΕΕ.

Βρυξέλλες, 27 Φεβρουαρίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  ΤΕΝ/332: «Ευρωπαϊκό στρατηγικό σχέδιο ενεργειακών τεχνολογιών», εισηγητής: ο κ. Zboril.

1

(2)  ΕΕ C 44 της 16.2.2008, σ. 11.

2

(3)  ΕΕ C 44 της 16.2.2008, σ. 1.

3

(4)  ΕΕ C 44 της 16.2.2008, σ. 15.

4

(5)  ΕΕ C 44 της 16.2.2008, σ. 19.

5

(6)  CESE 269/2008 — ΤΕΝ/297: «Το ενεργειακό μείγμα στις μεταφορές», εισηγητής: ο κ. ΙΟΖΙΑ.

6

(7)  ΕΕ C 44 της 16.2.2008, σ. 1.

7

(8)  ΕΕ C 44 της 16.2.2008, σ. 34.

8

---

| 9.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 204/24 |
| --- | --- | --- | --- |

9.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 204/24

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση οδηγία .../.../ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη νομική προστασία των προγραμμάτων ηλεκτρονικών υπολογιστών» (κωδικοποιημένη έκδοση)

COM(2008) 23 τελικό — 2008/0019 (COD)

(2008/C 204/05)

Στις 13 Φεβρουαρίου 2008, και σύμφωνα με το άρθρο 95 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε να ζητήσει τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την

«Πρόταση οδηγία .../.../ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη νομική προστασία των προγραμμάτων ηλεκτρονικών υπολογιστών» (Κωδικοποιημένη έκδοση)

Επειδή θεωρεί ότι η πρόταση είναι απολύτως ικανοποιητική και δεν χρήζει περαιτέρω σχολίων εκ μέρους της, η ΕΟΚΕ, κατά την 443η σύνοδο ολομέλειάς της, της 12ης και 13ης Μαρτίου 2008 (συνεδρίαση της 12ης Μαρτίου 2008) απεφάσισε, με 126 ψήφους υπέρ, και 2 αποχές, να εκδώσει θετική γνωμοδότηση για το προτεινόμενο κείμενο.

Βρυξέλλες, 12 Μαρτίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

| 9.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 204/24 |
| --- | --- | --- | --- |

9.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 204/24

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις συγχωνεύσεις των ανωνύμων εταιριών» (κωδικοποιημένη έκδοση)

COM(2008) 26 τελικό — 2008/0009 (COD)

(2008/C 204/06)

Στις 14 Φεβρουαρίου 2008, και σύμφωνα με το άρθρο 95 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε να ζητήσει τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την

«Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις για τις συγχωνεύσεις των ανωνύμων εταιριών» (κωδικοποιημένη έκδοση)

Επειδή θεωρεί ότι η πρόταση είναι απολύτως ικανοποιητική και δεν χρήζει περαιτέρω σχολίων εκ μέρους της, η ΕΟΚΕ, κατά την 443η σύνοδο ολομέλειάς της, της 12ης και 13ης Μαρτίου 2008 (συνεδρίαση της 12ης Μαρτίου 2008) απεφάσισε, με 117 ψήφους υπέρ, 1 ψήφο κατά και 7 αποχές, να εκδώσει θετική γνωμοδότηση για το προτεινόμενο κείμενο.

Βρυξέλλες, 12 Μαρτίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

| 9.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 204/25 |
| --- | --- | --- | --- |

9.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 204/25

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση Οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί συντονισμού των εγγυήσεων που απαιτούνται στα κράτη μέλη εκ μέρους των εταιριών, κατά την έννοια του άρθρου 48 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης, για την προστασία των συμφερόντων των εταίρων και των τρίτων, με σκοπό να καταστούν οι εγγυήσεις αυτές ισοδύναμες» (Τροποποιημένη έκδοση)

COM(2008) 39 τελικό — 2008/0022 (COD)

(2008/C 204/07)

Στις 14 Φεβρουαρίου 2008, και σύμφωνα με το άρθρο 95 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε να ζητήσει τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την

«Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί συντονισμού των εγγυήσεων που απαιτούνται στα κράτη μέλη εκ μέρους των εταιριών, κατά την έννοια του άρθρου 48 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης, για την προστασία των συμφερόντων των εταίρων και των τρίτων, με σκοπό να καταστούν οι εγγυήσεις αυτές ισοδύναμες» (Τροποποιημένη έκδοση)

Επειδή θεωρεί ότι η πρόταση είναι απολύτως ικανοποιητική και δεν χρήζει περαιτέρω σχολίων εκ μέρους της, η ΕΟΚΕ, κατά την 443η σύνοδο ολομέλειάς της, της 12ης και 13ης Μαρτίου 2008 (συνεδρίαση της 12ης Μαρτίου) απεφάσισε, με 125 ψήφους υπέρ, και 6 αποχές, να εκδώσει θετική γνωμοδότηση για το προτεινόμενο κείμενο.

Βρυξέλλες, 12 Μαρτίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

| 9.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 204/25 |
| --- | --- | --- | --- |

9.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 204/25

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την Ανακοίνωση της Επιτροπής — «Διευρωπαϊκά δίκτυα: προς μια ενοποιημένη θεώρηση»

COM(2007) 135 τελικό

(2008/C 204/08)

Στις 21 Μαρτίου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα

Ανακοίνωση της Επιτροπής — «Διευρωπαϊκά δίκτυα: προς μια ενοποιημένη θεώρηση»

Το ειδικευμένο τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 19 Φεβρουαρίου 2008 με εισηγητή τον κ. Krzaklewski.

Κατά την 443η σύνοδο ολομέλειάς της, της 12ης και 13ης Μαρτίου 2008 (συνεδρίαση της 13ης Μαρτίου 2008), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 64 ψήφους υπέρ, και 1 αποχή.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) παρατηρεί ότι η ενοποιημένη θεώρηση των διευρωπαϊκών δικτύων (ΔΕΔ) είναι μία από τις μεθόδους που συμβάλλουν στην επίτευξη του στόχου της βιώσιμης ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

1.1

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) παρατηρεί ότι η ενοποιημένη θεώρηση των διευρωπαϊκών δικτύων (ΔΕΔ) είναι μία από τις μεθόδους που συμβάλλουν στην επίτευξη του στόχου της βιώσιμης ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι μια ενοποιημένη θεώρηση μπορεί να επιταχύνει την υλοποίηση των προγραμματισμένων διευρωπαϊκών δικτύων και να μειώσει το συνδεδεμένο κατασκευαστικό κόστος, σε αντίθεση με μια θεώρηση που δεν λαμβάνει υπόψη τα αποτελέσματα της πιθανής συνέργειας μεταξύ δικτύων διαφόρων ειδών. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι μια ενοποιημένη θεώρηση μπορεί να επιταχύνει την υλοποίηση των προγραμματισμένων διευρωπαϊκών δικτύων και να μειώσει το συνδεδεμένο κατασκευαστικό κόστος, σε αντίθεση με μια θεώρηση που δεν λαμβάνει υπόψη τα αποτελέσματα της πιθανής συνέργειας μεταξύ δικτύων διαφόρων ειδών.

| 1.2.1 | Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει προτάσεις για τη διεύρυνση της οικονομικής υποστήριξης των ενοποιημένων θεωρήσεων με τη μορφή ενός «ταμείου ενοποιημένης θεώρησης» για τα διευρωπαϊκά δίκτυα (συνολικά, ήτοι συμπεριλαμβανομένων των κλάδων των δικτύων), πριν από την επερχόμενη μεσοπρόθεσμη αναθεώρηση. |
| --- | --- |

1.2.1

Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει προτάσεις για τη διεύρυνση της οικονομικής υποστήριξης των ενοποιημένων θεωρήσεων με τη μορφή ενός «ταμείου ενοποιημένης θεώρησης» για τα διευρωπαϊκά δίκτυα (συνολικά, ήτοι συμπεριλαμβανομένων των κλάδων των δικτύων), πριν από την επερχόμενη μεσοπρόθεσμη αναθεώρηση.

| 1.3 | Έχοντας εκτιμήσει τους όρους για μια σφαιρική προσέγγιση όλων των ΔΕΔ, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η σύγκλιση μεταξύ των τομέων (1) είναι απαραίτητη προκειμένου να επιτευχθεί ευρεία συνέργεια μεταξύ των διευρωπαϊκών δικτύων. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, ένας άλλος βασικός όρος για μια αποτελεσματικότερη ενοποιημένη θεώρηση είναι η συντομότερη δυνατή ολοκλήρωση της βασικής υποδομής αυτών των δικτύων. |
| --- | --- |

1.3

Έχοντας εκτιμήσει τους όρους για μια σφαιρική προσέγγιση όλων των ΔΕΔ, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η σύγκλιση μεταξύ των τομέων (1) είναι απαραίτητη προκειμένου να επιτευχθεί ευρεία συνέργεια μεταξύ των διευρωπαϊκών δικτύων. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, ένας άλλος βασικός όρος για μια αποτελεσματικότερη ενοποιημένη θεώρηση είναι η συντομότερη δυνατή ολοκλήρωση της βασικής υποδομής αυτών των δικτύων.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ προτείνει τη διεύρυνση της θεματολογίας της ανακοίνωσης της Επιτροπής προκειμένου να εξεταστεί ο βαθμός στον οποίο η ένταξη 12 νέων κρατών μελών επηρέασε τη δυνατότητα υιοθέτησης μιας ενοποιημένης θεώρησης στις εν λόγω χώρες και το πεδίο εφαρμογής της. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ προτείνει τη διεύρυνση της θεματολογίας της ανακοίνωσης της Επιτροπής προκειμένου να εξεταστεί ο βαθμός στον οποίο η ένταξη 12 νέων κρατών μελών επηρέασε τη δυνατότητα υιοθέτησης μιας ενοποιημένης θεώρησης στις εν λόγω χώρες και το πεδίο εφαρμογής της.

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι μια ενοποιημένη θεώρηση των διευρωπαϊκών δικτύων μπορεί να επιφέρει σημαντικά οφέλη, και πιο συγκεκριμένα:






  — | περιορίζοντας την περιβαλλοντική ζημία λόγω της κατασκευής και λειτουργίας των δικτύων, και |
| --- | --- | --- |

1.5

Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι μια ενοποιημένη θεώρηση των διευρωπαϊκών δικτύων μπορεί να επιφέρει σημαντικά οφέλη, και πιο συγκεκριμένα:

—

περιορίζοντας την περιβαλλοντική ζημία λόγω της κατασκευής και λειτουργίας των δικτύων, και

| — | μειώνοντας τον αριθμό και τη σοβαρότητα των διαφορών λόγω σύγκρουσης συμφερόντων που αφορούν την κατασκευή και λειτουργία των δικτύων. |
| --- | --- |

—

μειώνοντας τον αριθμό και τη σοβαρότητα των διαφορών λόγω σύγκρουσης συμφερόντων που αφορούν την κατασκευή και λειτουργία των δικτύων.

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η επιστημονική έρευνα που συνδυάζει τόσο κοινοτικές όσο και εθνικές πρωτοβουλίες έχει έναν εξόχως σημαντικό ρόλο στη βελτιστοποίηση των αποτελεσμάτων της ενοποιημένης θεώρησης των διευρωπαϊκών δικτύων. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η τρέχουσα έρευνα υποδιαιρείται με βάση θεματικά και τομεακά κριτήρια. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή και το Συμβούλιο να καταρτίσουν και να υλοποιήσουν προγράμματα σε ολόκληρο τον κλάδο της ευρωπαϊκής επιστημονικής έρευνας προκειμένου να προσδιορισθούν συνέργειες μεταξύ των διαφόρων δικτύων που συνιστούν τα ΔΕΔ. |
| --- | --- |

1.6

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η επιστημονική έρευνα που συνδυάζει τόσο κοινοτικές όσο και εθνικές πρωτοβουλίες έχει έναν εξόχως σημαντικό ρόλο στη βελτιστοποίηση των αποτελεσμάτων της ενοποιημένης θεώρησης των διευρωπαϊκών δικτύων. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η τρέχουσα έρευνα υποδιαιρείται με βάση θεματικά και τομεακά κριτήρια. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή και το Συμβούλιο να καταρτίσουν και να υλοποιήσουν προγράμματα σε ολόκληρο τον κλάδο της ευρωπαϊκής επιστημονικής έρευνας προκειμένου να προσδιορισθούν συνέργειες μεταξύ των διαφόρων δικτύων που συνιστούν τα ΔΕΔ.

| 1.7 | Δεδομένου ότι ένας «σκελετός» δικτύων οπτικών ινών υφίσταται σε ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ για την κάλυψη των τεχνολογικών αναγκών ορισμένων εθνικών υποδομών (όπως δίκτυα ηλεκτροδότησης και σιδηροδρομικά δίκτυα), η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι για να υιοθετηθεί μια ενοποιημένη θεώρηση, τα εν λόγω δίκτυα οπτικών ινών θα πρέπει να χρησιμοποιούνται σε μεγαλύτερο βαθμό για εμπορικούς σκοπούς (υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών, διαβίβαση πληροφοριών, κλπ.). |
| --- | --- |

1.7

Δεδομένου ότι ένας «σκελετός» δικτύων οπτικών ινών υφίσταται σε ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ για την κάλυψη των τεχνολογικών αναγκών ορισμένων εθνικών υποδομών (όπως δίκτυα ηλεκτροδότησης και σιδηροδρομικά δίκτυα), η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι για να υιοθετηθεί μια ενοποιημένη θεώρηση, τα εν λόγω δίκτυα οπτικών ινών θα πρέπει να χρησιμοποιούνται σε μεγαλύτερο βαθμό για εμπορικούς σκοπούς (υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών, διαβίβαση πληροφοριών, κλπ.).

| 1.7.1 | Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι για την υιοθέτηση μιας ενοποιημένης θεώρησης, η ενεργή ανάπτυξη της τοπικής υποδομής, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη σε μεγάλο αριθμό κρατών μελών, θα πρέπει να αξιοποιηθεί για την επιτάχυνση της ανάπτυξης δικτύων πρόσβασης με οπτικές ίνες και την κατασκευή έξυπνης (2) τοπικής υποδομής. Αναπόσπαστο μέρος αυτής της υποδομής θα πρέπει να είναι ένας χάρτης (3) ολοκληρωμένου συστήματος γεωγραφικών πληροφοριών. Αυτό θα οδηγήσει σε μια σφαιρική προσέγγιση της τοπικής υποδομής δικτύων με βάση ένα σύστημα πληροφορικής (σύστημα διαχείρισης έξυπνης υποδομής — IIMS). |
| --- | --- |

1.7.1

Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι για την υιοθέτηση μιας ενοποιημένης θεώρησης, η ενεργή ανάπτυξη της τοπικής υποδομής, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη σε μεγάλο αριθμό κρατών μελών, θα πρέπει να αξιοποιηθεί για την επιτάχυνση της ανάπτυξης δικτύων πρόσβασης με οπτικές ίνες και την κατασκευή έξυπνης (2) τοπικής υποδομής. Αναπόσπαστο μέρος αυτής της υποδομής θα πρέπει να είναι ένας χάρτης (3) ολοκληρωμένου συστήματος γεωγραφικών πληροφοριών. Αυτό θα οδηγήσει σε μια σφαιρική προσέγγιση της τοπικής υποδομής δικτύων με βάση ένα σύστημα πληροφορικής (σύστημα διαχείρισης έξυπνης υποδομής — IIMS).

| 1.8 | Η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να λάβει υπόψη τις ολοκληρωμένες τεχνολογίες που συνδυάζουν ανανεώσιμο φυσικό αέριο και μια φιλική προς το περιβάλλον παραγωγή ενέργειας στα σχέδιά της για μια ενοποιημένη θεώρηση των διευρωπαϊκών δικτύων. Οι εν λόγω τεχνολογίες, οι οποίες φέρνουν την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας πιο κοντά στον τελικό χρήστη, μπορούν να μειώσουν τις εκπομπές CO2. |
| --- | --- |

1.8

Η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να λάβει υπόψη τις ολοκληρωμένες τεχνολογίες που συνδυάζουν ανανεώσιμο φυσικό αέριο και μια φιλική προς το περιβάλλον παραγωγή ενέργειας στα σχέδιά της για μια ενοποιημένη θεώρηση των διευρωπαϊκών δικτύων. Οι εν λόγω τεχνολογίες, οι οποίες φέρνουν την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας πιο κοντά στον τελικό χρήστη, μπορούν να μειώσουν τις εκπομπές CO2.

| 1.8.1 | Η προσέγγιση αυτή θα πρέπει να στοχεύει σε απτά αποτελέσματα σε επίπεδο συνέργειας, συντονισμού και εξοικονόμησης, μέσω της ανάπτυξης του φυσικού αερίου και των βιοτεχνολογιών. |
| --- | --- |

1.8.1

Η προσέγγιση αυτή θα πρέπει να στοχεύει σε απτά αποτελέσματα σε επίπεδο συνέργειας, συντονισμού και εξοικονόμησης, μέσω της ανάπτυξης του φυσικού αερίου και των βιοτεχνολογιών.

| 1.9 | Εξετάζοντας την πιθανή συνέργεια των διευρωπαϊκών δικτύων ενέργειας στα κράτη της Βαλτικής ως νέα μέλη της ΕΕ, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, στο πλαίσιο της ενοποιημένης θεώρησης, θα πρέπει να ληφθεί ένα ειδικό μέτρο που μπορεί να υλοποιηθεί γρήγορα και να οικοδομήσει μια ενεργειακή γέφυρα για την ενοποίηση των συστημάτων των κρατών της Βαλτικής με εκείνα της ΕΕ. Ωστόσο, σε πιο μακροπρόθεσμη βάση (2020), είναι σημαντικό να μην προκύψουν άσκοπες δαπάνες
   (4) από τα υπάρχοντα δίκτυα διανομής. |
| --- | --- |

1.9

Εξετάζοντας την πιθανή συνέργεια των διευρωπαϊκών δικτύων ενέργειας στα κράτη της Βαλτικής ως νέα μέλη της ΕΕ, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, στο πλαίσιο της ενοποιημένης θεώρησης, θα πρέπει να ληφθεί ένα ειδικό μέτρο που μπορεί να υλοποιηθεί γρήγορα και να οικοδομήσει μια ενεργειακή γέφυρα για την ενοποίηση των συστημάτων των κρατών της Βαλτικής με εκείνα της ΕΕ. Ωστόσο, σε πιο μακροπρόθεσμη βάση (2020), είναι σημαντικό να μην προκύψουν άσκοπες δαπάνες
   (4) από τα υπάρχοντα δίκτυα διανομής.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Η ανάπτυξη, η σύνδεση, η καλύτερη ενοποίηση και ο καλύτερος συντονισμός της ανάπτυξης των ευρωπαϊκών υποδομών ενέργειας, μεταφορών και τηλεπικοινωνιών είναι φιλόδοξοι στόχοι και αναφέρονται στη Συνθήκη (5) και στις κατευθυντήριες γραμμές για την ανάπτυξη και την απασχόληση (6) με βάση τη στρατηγική της Λισσαβόνας. |
| --- | --- |

2.1

Η ανάπτυξη, η σύνδεση, η καλύτερη ενοποίηση και ο καλύτερος συντονισμός της ανάπτυξης των ευρωπαϊκών υποδομών ενέργειας, μεταφορών και τηλεπικοινωνιών είναι φιλόδοξοι στόχοι και αναφέρονται στη Συνθήκη (5) και στις κατευθυντήριες γραμμές για την ανάπτυξη και την απασχόληση (6) με βάση τη στρατηγική της Λισσαβόνας.

| 2.2 | Στα άρθρα 154-156 της Συνθήκης και στις κατευθυντήριες γραμμές για την ανάπτυξη και την απασχόληση τίθενται στόχοι για την ανάπτυξη, τη σύνδεση, την καλύτερη ενοποίηση και τον καλύτερο συντονισμό των ευρωπαϊκών υποδομών ενέργειας, μεταφορών και τηλεπικοινωνιών. |
| --- | --- |

2.2

Στα άρθρα 154-156 της Συνθήκης και στις κατευθυντήριες γραμμές για την ανάπτυξη και την απασχόληση τίθενται στόχοι για την ανάπτυξη, τη σύνδεση, την καλύτερη ενοποίηση και τον καλύτερο συντονισμό των ευρωπαϊκών υποδομών ενέργειας, μεταφορών και τηλεπικοινωνιών.

| 2.3 | Οι εν λόγω διατάξεις της Συνθήκης και οι προαναφερόμενες κατευθυντήριες γραμμές αποτέλεσαν τη βάση για την ιδέα των διευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών, ενέργειας και τηλεπικοινωνιών που είναι ο ζωτικός άξονας της οικονομίας της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.3

Οι εν λόγω διατάξεις της Συνθήκης και οι προαναφερόμενες κατευθυντήριες γραμμές αποτέλεσαν τη βάση για την ιδέα των διευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών, ενέργειας και τηλεπικοινωνιών που είναι ο ζωτικός άξονας της οικονομίας της ΕΕ.

| 2.4 | Προκειμένου να εξασφαλίσει το μεγαλύτερο δυνατό όφελος από τα διευρωπαϊκά δίκτυα, ιδίως όσον αφορά τον στόχο μιας πιο ανταγωνιστικής ΕΕ, τον Ιούλιο του 2005 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέθεσε σε μια ομάδα καθοδήγησης, η οποία συστάθηκε ειδικά για τον σκοπό αυτόν, τον ορισμό μιας κοινής προσέγγισης για τον καλύτερο συντονισμό των διαφόρων κοινοτικών πρωτοβουλιών που στηρίζουν τις εργασίες για τα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών, ενέργειας και τηλεπικοινωνιών. |
| --- | --- |

2.4

Προκειμένου να εξασφαλίσει το μεγαλύτερο δυνατό όφελος από τα διευρωπαϊκά δίκτυα, ιδίως όσον αφορά τον στόχο μιας πιο ανταγωνιστικής ΕΕ, τον Ιούλιο του 2005 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέθεσε σε μια ομάδα καθοδήγησης, η οποία συστάθηκε ειδικά για τον σκοπό αυτόν, τον ορισμό μιας κοινής προσέγγισης για τον καλύτερο συντονισμό των διαφόρων κοινοτικών πρωτοβουλιών που στηρίζουν τις εργασίες για τα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών, ενέργειας και τηλεπικοινωνιών.

| 2.4.1 | Πιο συγκεκριμένα, η ομάδα καθοδήγησης εξέτασε τα ακόλουθα ζητήματα:






  — | Συνέργεια μεταξύ των διευρωπαϊκών δικτύων |
| --- | --- | --- |

2.4.1

Πιο συγκεκριμένα, η ομάδα καθοδήγησης εξέτασε τα ακόλουθα ζητήματα:

—

Συνέργεια μεταξύ των διευρωπαϊκών δικτύων

| — | Σεβασμός του φυσικού περιβάλλοντος και διευρωπαϊκά δίκτυα |
| --- | --- |

—

Σεβασμός του φυσικού περιβάλλοντος και διευρωπαϊκά δίκτυα

| — | Αξιοποίηση νέων τεχνολογιών στα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών |
| --- | --- |

—

Αξιοποίηση νέων τεχνολογιών στα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών

| — | Χρηματοδότηση των διευρωπαϊκών δικτύων και σε αυτό το πλαίσιο:






  — | Συνδυασμός χρηματοδότησης |
| --- | --- | --- |

—

Χρηματοδότηση των διευρωπαϊκών δικτύων και σε αυτό το πλαίσιο:

—

Συνδυασμός χρηματοδότησης

| — | Χρηματοδότηση για κύρια έργα προτεραιότητας |
| --- | --- |

—

Χρηματοδότηση για κύρια έργα προτεραιότητας

| — | Αξιοποίηση συμπράξεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ) για τη χρηματοδότηση των διευρωπαϊκών δικτύων. |
| --- | --- |

—

Αξιοποίηση συμπράξεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ) για τη χρηματοδότηση των διευρωπαϊκών δικτύων.

| 2.5 | Αντικείμενο της κατωτέρω γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ είναι η ανακοίνωση της Επιτροπής COM(2007) 135 τελικό Διευρωπαϊκά δίκτυα: προς μια ενοποιημένη θεώρηση — το αποτέλεσμα των εργασιών της ομάδας καθοδήγησης. |
| --- | --- |

2.5

Αντικείμενο της κατωτέρω γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ είναι η ανακοίνωση της Επιτροπής COM(2007) 135 τελικό Διευρωπαϊκά δίκτυα: προς μια ενοποιημένη θεώρηση — το αποτέλεσμα των εργασιών της ομάδας καθοδήγησης.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

Τρέχουσα κατάσταση σχετικά με την υλοποίηση των διευρωπαϊκών δικτύων

3.1   Διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών (ΔΕΔ-Μ)

| 3.1.1 | Μετά την τελευταία διεύρυνση της ΕΕ το 2007, το ΔΕΔ-Μ περιλαμβάνει σήμερα 30 έργα προτεραιότητας, τα οποία θα πρέπει να ολοκληρωθούν έως το 2020. Επιπλέον, η Επιτροπή τόνισε πρόσφατα την αναγκαιότητα επέκτασης του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών στις γειτονικές χώρες (7). |
| --- | --- |

3.1.1

Μετά την τελευταία διεύρυνση της ΕΕ το 2007, το ΔΕΔ-Μ περιλαμβάνει σήμερα 30 έργα προτεραιότητας, τα οποία θα πρέπει να ολοκληρωθούν έως το 2020. Επιπλέον, η Επιτροπή τόνισε πρόσφατα την αναγκαιότητα επέκτασης του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών στις γειτονικές χώρες (7).

| 3.1.2 | Οι ημερομηνίες ολοκλήρωσης αυτών των κύριων έργων σημειώνουν καθυστέρηση σε σχέση με τα αρχικά χρονοδιαγράμματα. Παρά το γεγονός ότι ορισμένα από αυτά τα έργα έχουν ολοκληρωθεί ή δεν απέχουν πολύ από την ολοκλήρωσή τους (8), ο ρυθμός κατασκευής των οδών μεταφοράς προτεραιότητας παραμένει αργός. Η γνωμοδότηση πρωτοβουλίας (9) της ΕΟΚΕ περιγράφει λεπτομερώς τους σχετικούς λόγους. |
| --- | --- |

3.1.2

Οι ημερομηνίες ολοκλήρωσης αυτών των κύριων έργων σημειώνουν καθυστέρηση σε σχέση με τα αρχικά χρονοδιαγράμματα. Παρά το γεγονός ότι ορισμένα από αυτά τα έργα έχουν ολοκληρωθεί ή δεν απέχουν πολύ από την ολοκλήρωσή τους (8), ο ρυθμός κατασκευής των οδών μεταφοράς προτεραιότητας παραμένει αργός. Η γνωμοδότηση πρωτοβουλίας (9) της ΕΟΚΕ περιγράφει λεπτομερώς τους σχετικούς λόγους.

| 3.1.3 | Από αυτά τα 30 έργα προτεραιότητας, 18 είναι έργα σιδηροδρομικών γραμμών και 2 είναι έργα εσωτερικής ναυσιπλοΐας και ναυτιλίας. Ως εκ τούτου, έχει δοθεί ιδιαίτερη προτεραιότητα στους πλέον φιλικούς προς το περιβάλλον τρόπους μεταφοράς. Χάρτες που περιέχονται σε μελέτη, η οποία εκπονήθηκε από το ECORYS για λογαριασμό της Επιτροπής (10), φανερώνουν την πρόοδο που έχει σημειωθεί μέχρι σήμερα στα 30 έργα προτεραιότητας και την πρόοδο που θα πρέπει να σημειωθεί μέχρι τη λήξη του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου το 2013. Οι εν λόγω χάρτες φανερώνουν πόσο ατελές παραμένει το δίκτυο. |
| --- | --- |

3.1.3

Από αυτά τα 30 έργα προτεραιότητας, 18 είναι έργα σιδηροδρομικών γραμμών και 2 είναι έργα εσωτερικής ναυσιπλοΐας και ναυτιλίας. Ως εκ τούτου, έχει δοθεί ιδιαίτερη προτεραιότητα στους πλέον φιλικούς προς το περιβάλλον τρόπους μεταφοράς. Χάρτες που περιέχονται σε μελέτη, η οποία εκπονήθηκε από το ECORYS για λογαριασμό της Επιτροπής (10), φανερώνουν την πρόοδο που έχει σημειωθεί μέχρι σήμερα στα 30 έργα προτεραιότητας και την πρόοδο που θα πρέπει να σημειωθεί μέχρι τη λήξη του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου το 2013. Οι εν λόγω χάρτες φανερώνουν πόσο ατελές παραμένει το δίκτυο.

| 3.1.4 | Η ανακοίνωση της Επιτροπής (αντικείμενο της παρούσας γνωμοδότησης) εκτιμά τους οικονομικούς πόρους που χρησιμοποιήθηκαν για την υλοποίηση του ΔΕΔ-Μ κατά τη διάρκεια της περιόδου χρηματοδοτικού προγραμματισμού 2000-2006 και παρουσιάζει τους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς που προβλέπονται στο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2007-2013. Το ποσό των 8.013 δισεκατομμυρίων ευρώ διατέθηκε απευθείας από τον κοινοτικό προϋπολογισμό για την ανάπτυξη του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών την εν λόγω περίοδο. |
| --- | --- |

3.1.4

Η ανακοίνωση της Επιτροπής (αντικείμενο της παρούσας γνωμοδότησης) εκτιμά τους οικονομικούς πόρους που χρησιμοποιήθηκαν για την υλοποίηση του ΔΕΔ-Μ κατά τη διάρκεια της περιόδου χρηματοδοτικού προγραμματισμού 2000-2006 και παρουσιάζει τους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς που προβλέπονται στο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2007-2013. Το ποσό των 8.013 δισεκατομμυρίων ευρώ διατέθηκε απευθείας από τον κοινοτικό προϋπολογισμό για την ανάπτυξη του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών την εν λόγω περίοδο.

| 3.1.5 | Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) και το Ταμείο Συνοχής θα παραμείνουν οι κύριες πηγές κοινοτικής βοήθειας για τη συγχρηματοδότηση των έργων του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών κατά την περίοδο χρηματοδοτικού προγραμματισμού 2007-2013. Γενικά, η συμβολή της Κοινότητας στην υλοποίηση του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών θα πρέπει να επικεντρωθεί στα διασυνοριακά τμήματα και τα σημεία συμφόρησης. |
| --- | --- |

3.1.5

Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) και το Ταμείο Συνοχής θα παραμείνουν οι κύριες πηγές κοινοτικής βοήθειας για τη συγχρηματοδότηση των έργων του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών κατά την περίοδο χρηματοδοτικού προγραμματισμού 2007-2013. Γενικά, η συμβολή της Κοινότητας στην υλοποίηση του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών θα πρέπει να επικεντρωθεί στα διασυνοριακά τμήματα και τα σημεία συμφόρησης.

| 3.1.6 | Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων θα συνεχίσει να παρέχει χρηματοδότηση για έργα υποδομής στον τομέα των μεταφορών με την μορφή δανείων και μέσω ενός ειδικού οικονομικού μέσου εγγύησης, το οποίο έχει προϋπολογισμό 500 εκατομμυρίων ευρώ από τα ίδια κεφάλαια της ΕΤΕ και 500 εκατομμυρίων ευρώ από τον προϋπολογισμό του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών (ήτοι 6,25 % του συνολικού διαθέσιμου ποσού). |
| --- | --- |

3.1.6

Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων θα συνεχίσει να παρέχει χρηματοδότηση για έργα υποδομής στον τομέα των μεταφορών με την μορφή δανείων και μέσω ενός ειδικού οικονομικού μέσου εγγύησης, το οποίο έχει προϋπολογισμό 500 εκατομμυρίων ευρώ από τα ίδια κεφάλαια της ΕΤΕ και 500 εκατομμυρίων ευρώ από τον προϋπολογισμό του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών (ήτοι 6,25 % του συνολικού διαθέσιμου ποσού).

3.2   Διευρωπαϊκό δίκτυο ενέργειας (ΔΕΔ-E)

| 3.2.1 | Τον Ιανουάριο του 2007, η Επιτροπή αξιολόγησε την πρόοδο που έχει σημειωθεί στα έργα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος στο πλαίσιο του σχεδίου διασύνδεσης προτεραιότητας. Στην περίπτωση της ηλεκτρικής ενέργειας σημειώθηκε μικρή πρόοδος: 12 από τα 32 έργα είναι εντός προγράμματος και μόνο πέντε έχουν σχεδόν ολοκληρωθεί (11). |
| --- | --- |

3.2.1

Τον Ιανουάριο του 2007, η Επιτροπή αξιολόγησε την πρόοδο που έχει σημειωθεί στα έργα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος στο πλαίσιο του σχεδίου διασύνδεσης προτεραιότητας. Στην περίπτωση της ηλεκτρικής ενέργειας σημειώθηκε μικρή πρόοδος: 12 από τα 32 έργα είναι εντός προγράμματος και μόνο πέντε έχουν σχεδόν ολοκληρωθεί (11).

| 3.2.2 | Όσον αφορά το φυσικό αέριο, η κατάσταση φαίνεται καλύτερη: επτά από τα δέκα έργα αναμένονται να είναι έτοιμα έως το 2010-2013. Από την άλλη μεριά, 29 τερματικοί σταθμοί υποδοχής υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ) (12) και εγκαταστάσεις αποθήκευσης παρουσιάζουν καθυστέρηση σε σχέση με το πρόγραμμα, ενώ εννέα έργα έχουν εγκαταλειφθεί και οι εργασίες σε πέντε έργα έχουν σταματήσει. |
| --- | --- |

3.2.2

Όσον αφορά το φυσικό αέριο, η κατάσταση φαίνεται καλύτερη: επτά από τα δέκα έργα αναμένονται να είναι έτοιμα έως το 2010-2013. Από την άλλη μεριά, 29 τερματικοί σταθμοί υποδοχής υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ) (12) και εγκαταστάσεις αποθήκευσης παρουσιάζουν καθυστέρηση σε σχέση με το πρόγραμμα, ενώ εννέα έργα έχουν εγκαταλειφθεί και οι εργασίες σε πέντε έργα έχουν σταματήσει.

| 3.2.2.1 | Η Επιτροπή εντοπίζει στην περίπλοκη οργάνωση και στις λοιπές διαδικασίες έγκρισης τον κύριο λόγο των καθυστερήσεων και ελλείψεων. Άλλοι λόγοι είναι η αντίδραση της κοινής γνώμης, οι ανεπαρκείς οικονομικοί πόροι και η δομή των καθετοποιημένων επιχειρήσεων ενέργειας. |
| --- | --- |

3.2.2.1

Η Επιτροπή εντοπίζει στην περίπλοκη οργάνωση και στις λοιπές διαδικασίες έγκρισης τον κύριο λόγο των καθυστερήσεων και ελλείψεων. Άλλοι λόγοι είναι η αντίδραση της κοινής γνώμης, οι ανεπαρκείς οικονομικοί πόροι και η δομή των καθετοποιημένων επιχειρήσεων ενέργειας.

| 3.2.3 | Η ΕΕ θα πρέπει να επενδύσει έως το 2013 τουλάχιστον 30 δισεκατομμύρια ευρώ σε έργα υποδομής (6 δισεκατομμύρια ευρώ για δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, 19 δισεκατομμύρια ευρώ για σωληνώσεις φυσικού αερίου και 5 δισεκατομμύρια ευρώ για τερματικούς σταθμούς υποδοχής υγροποιημένου φυσικού αερίου), προκειμένου να υλοποιηθούν πλήρως οι προβλεπόμενες προτεραιότητες. Οι επενδύσεις είναι απαραίτητες όχι μόνο σε διασυνοριακό επίπεδο αλλά και σε επίπεδο παραγωγής. |
| --- | --- |

3.2.3

Η ΕΕ θα πρέπει να επενδύσει έως το 2013 τουλάχιστον 30 δισεκατομμύρια ευρώ σε έργα υποδομής (6 δισεκατομμύρια ευρώ για δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, 19 δισεκατομμύρια ευρώ για σωληνώσεις φυσικού αερίου και 5 δισεκατομμύρια ευρώ για τερματικούς σταθμούς υποδοχής υγροποιημένου φυσικού αερίου), προκειμένου να υλοποιηθούν πλήρως οι προβλεπόμενες προτεραιότητες. Οι επενδύσεις είναι απαραίτητες όχι μόνο σε διασυνοριακό επίπεδο αλλά και σε επίπεδο παραγωγής.

| 3.2.4 | Ο προϋπολογισμός της ΕΕ παρέχει χρηματοδοτική υποστήριξη για επενδύσεις ΔΕΔ-E μόνο σε ειδικές και δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις. Η χρηματοδότηση προέρχεται από το κονδύλιο προϋπολογισμού που προορίζεται αποκλειστικά για τα διευρωπαϊκά δίκτυα και από τα διαρθρωτικά ταμεία και το Ταμείο Συνοχής. (Τα ταμεία αντιπροσωπεύουν το ένα τρίτο του προϋπολογισμού και σκοπός τους είναι η χρηματοδότηση σχεδίων περιφερειακής ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένων των δικτύων ενέργειας). |
| --- | --- |

3.2.4

Ο προϋπολογισμός της ΕΕ παρέχει χρηματοδοτική υποστήριξη για επενδύσεις ΔΕΔ-E μόνο σε ειδικές και δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις. Η χρηματοδότηση προέρχεται από το κονδύλιο προϋπολογισμού που προορίζεται αποκλειστικά για τα διευρωπαϊκά δίκτυα και από τα διαρθρωτικά ταμεία και το Ταμείο Συνοχής. (Τα ταμεία αντιπροσωπεύουν το ένα τρίτο του προϋπολογισμού και σκοπός τους είναι η χρηματοδότηση σχεδίων περιφερειακής ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένων των δικτύων ενέργειας).

| 3.2.5 | Οι επενδύσεις υποστηρίζονται επίσης από άλλα χρηματοδοτικά μέσα (κεφάλαια, πιστώσεις). Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων είναι η κύρια πηγή χρηματοδότησης των διευρωπαϊκών δικτύων. Από το 1993 έως το τέλος του 2005, οι πιστωτικές συμφωνίες εξασφάλισαν συνολικά 69.3 δισεκατομμύρια ευρώ για τη χρηματοδότηση όλων των διευρωπαϊκών δικτύων, εκ των οποίων τα 9.1 δισεκατομμύρια ευρώ για δίκτυα ενέργειας. |
| --- | --- |

3.2.5

Οι επενδύσεις υποστηρίζονται επίσης από άλλα χρηματοδοτικά μέσα (κεφάλαια, πιστώσεις). Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων είναι η κύρια πηγή χρηματοδότησης των διευρωπαϊκών δικτύων. Από το 1993 έως το τέλος του 2005, οι πιστωτικές συμφωνίες εξασφάλισαν συνολικά 69.3 δισεκατομμύρια ευρώ για τη χρηματοδότηση όλων των διευρωπαϊκών δικτύων, εκ των οποίων τα 9.1 δισεκατομμύρια ευρώ για δίκτυα ενέργειας.

3.3   Διευρωπαϊκό δίκτυο τηλεπικοινωνιών

| 3.3.1 | Από όλα τα διευρωπαϊκά δίκτυα, η κατασκευή της υποδομής των δικτύων τηλεπικοινωνιών (eTEN) είναι η πιο προηγμένη. Οι υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών άνοιξαν σταδιακά στον ανταγωνισμό από το 1988 και ο αντίκτυπος ήταν τεράστιος. Ο ανταγωνισμός ενθάρρυνε τις επενδύσεις, την καινοτομία και την εμφάνιση νέων υπηρεσιών, και επέφερε σημαντική πτώση στις τιμές καταναλωτή. |
| --- | --- |

3.3.1

Από όλα τα διευρωπαϊκά δίκτυα, η κατασκευή της υποδομής των δικτύων τηλεπικοινωνιών (eTEN) είναι η πιο προηγμένη. Οι υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών άνοιξαν σταδιακά στον ανταγωνισμό από το 1988 και ο αντίκτυπος ήταν τεράστιος. Ο ανταγωνισμός ενθάρρυνε τις επενδύσεις, την καινοτομία και την εμφάνιση νέων υπηρεσιών, και επέφερε σημαντική πτώση στις τιμές καταναλωτή.

| 3.3.2 | Σήμερα, οι επενδύσεις επικεντρώνονται στην αναβάθμιση των υφιστάμενων δικτύων σε δίκτυα επόμενης γενιάς, στην ανάπτυξη της κινητής και λοιπής ασύρματης υποδομής 3ης γενιάς, και στην εξασφάλιση ευρυζωνικής σύνδεσης στις αγροτικές περιοχές της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.3.2

Σήμερα, οι επενδύσεις επικεντρώνονται στην αναβάθμιση των υφιστάμενων δικτύων σε δίκτυα επόμενης γενιάς, στην ανάπτυξη της κινητής και λοιπής ασύρματης υποδομής 3ης γενιάς, και στην εξασφάλιση ευρυζωνικής σύνδεσης στις αγροτικές περιοχές της ΕΕ.

| 3.3.2.1 | Οι επενδύσεις αφορούν την ανάπτυξη δικτύων οπτικών ινών, όπου τα έργα πολιτικού μηχανικού και οι καλωδιώσεις εντός των κτιρίων αντιπροσωπεύουν το 70 % του κόστους εγκατάστασης. Η κατασκευή σιδηροδρομικών, οδικών ή ενεργειακών γραμμών μπορεί να διευκολύνει την επέκταση αυτών των δικτύων σε περιοχές που δεν εξυπηρετούνται επαρκώς. |
| --- | --- |

3.3.2.1

Οι επενδύσεις αφορούν την ανάπτυξη δικτύων οπτικών ινών, όπου τα έργα πολιτικού μηχανικού και οι καλωδιώσεις εντός των κτιρίων αντιπροσωπεύουν το 70 % του κόστους εγκατάστασης. Η κατασκευή σιδηροδρομικών, οδικών ή ενεργειακών γραμμών μπορεί να διευκολύνει την επέκταση αυτών των δικτύων σε περιοχές που δεν εξυπηρετούνται επαρκώς.

| 3.3.3 | Η κύρια πρόκληση του ευρωπαϊκού δικτύου τηλεπικοινωνιών είναι η «γεφύρωση του ευρυζωνικού χάσματος». Μεταξύ των αστικών και αγροτικών περιοχών υπάρχουν αποκλίσεις, και ως εκ τούτου τα κράτη μέλη πρέπει να λάβουν συγκεκριμένα μέτρα και να θέσουν στόχους για τη γεφύρωση του χάσματος έως το 2010. |
| --- | --- |

3.3.3

Η κύρια πρόκληση του ευρωπαϊκού δικτύου τηλεπικοινωνιών είναι η «γεφύρωση του ευρυζωνικού χάσματος». Μεταξύ των αστικών και αγροτικών περιοχών υπάρχουν αποκλίσεις, και ως εκ τούτου τα κράτη μέλη πρέπει να λάβουν συγκεκριμένα μέτρα και να θέσουν στόχους για τη γεφύρωση του χάσματος έως το 2010.

| 3.3.4 | Περαιτέρω συντονισμός και ενοποίηση των διαφόρων πηγών χρηματοδότησης (διαρθρωτικά ταμεία, Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης, ΔΕΔ και εθνικά κονδύλια) απαιτούνται για την ανάπτυξη συνεκτικού σχεδιασμού και την ολοκλήρωση της ευρυζωνικής κάλυψης. |
| --- | --- |

3.3.4

Περαιτέρω συντονισμός και ενοποίηση των διαφόρων πηγών χρηματοδότησης (διαρθρωτικά ταμεία, Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης, ΔΕΔ και εθνικά κονδύλια) απαιτούνται για την ανάπτυξη συνεκτικού σχεδιασμού και την ολοκλήρωση της ευρυζωνικής κάλυψης.

Ενοποιημένη θεώρηση των διευρωπαϊκών δικτύων

3.4   Συνέργειες μεταξύ των ευρωπαϊκών δικτύων

| 3.4.1 | Ο συνδυασμός οδικών και σιδηροδρομικών δικτύων είναι το πρώτο παράδειγμα συνέργειας μεταξύ των διευρωπαϊκών δικτύων (13). Τα πλεονεκτήματα αυτής της συνέργειας παρουσιάζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής «Επέκταση των κύριων διευρωπαϊκών αξόνων μεταφορών στις γειτονικές χώρες: κατευθυντήριες γραμμές για τις μεταφορές στην Ευρώπη και τις γειτονικές περιοχές»
   (14). Τα πιο σημαντικά είναι τα εξής: καλύτερη χρήση του χώρου, κοινές κατασκευαστικές εργασίες, λιγότερες αισθητές επιπτώσεις στο φυσικό τοπίο και μικρότερος κατακερματισμός του, μέτρα ελάφρυνσης των επιπτώσεων των κοινών υποδομών (αντιθορυβική προστασία, δίοδοι διέλευσης μεγάλων και μικρών ζώων). Ο συνδυασμός των υποδομών προσφέρει επίσης πραγματικές δυνατότητες μείωσης του κόστους και των επιπτώσεων στο περιβάλλον. |
| --- | --- |

3.4.1

Ο συνδυασμός οδικών και σιδηροδρομικών δικτύων είναι το πρώτο παράδειγμα συνέργειας μεταξύ των διευρωπαϊκών δικτύων (13). Τα πλεονεκτήματα αυτής της συνέργειας παρουσιάζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής «Επέκταση των κύριων διευρωπαϊκών αξόνων μεταφορών στις γειτονικές χώρες: κατευθυντήριες γραμμές για τις μεταφορές στην Ευρώπη και τις γειτονικές περιοχές»
   (14). Τα πιο σημαντικά είναι τα εξής: καλύτερη χρήση του χώρου, κοινές κατασκευαστικές εργασίες, λιγότερες αισθητές επιπτώσεις στο φυσικό τοπίο και μικρότερος κατακερματισμός του, μέτρα ελάφρυνσης των επιπτώσεων των κοινών υποδομών (αντιθορυβική προστασία, δίοδοι διέλευσης μεγάλων και μικρών ζώων). Ο συνδυασμός των υποδομών προσφέρει επίσης πραγματικές δυνατότητες μείωσης του κόστους και των επιπτώσεων στο περιβάλλον.

| 3.4.2 | Μια μελέτη έχει εκπονηθεί σχετικά με τις δυνατότητες ανάπτυξης άλλων συνδυασμένων δικτύων, όπως η διέλευση γραμμής υψηλής τάσης μέσα από σιδηροδρομική σήραγγα και η τοποθέτηση καλωδίων τηλεπικοινωνιών, ιδίως καλωδίων οπτικών ινών, σε σιδηροδρομικές γραμμές (15). Στο πλαίσιο της μελέτης αναλύθηκαν η τεχνική σκοπιμότητα, ο αντίκτυπος στο κόστος των σχεδίων και η περιπλοκότητα των διαδικασιών, και προέκυψαν τα ακόλουθα συμπεράσματα. |
| --- | --- |

3.4.2

Μια μελέτη έχει εκπονηθεί σχετικά με τις δυνατότητες ανάπτυξης άλλων συνδυασμένων δικτύων, όπως η διέλευση γραμμής υψηλής τάσης μέσα από σιδηροδρομική σήραγγα και η τοποθέτηση καλωδίων τηλεπικοινωνιών, ιδίως καλωδίων οπτικών ινών, σε σιδηροδρομικές γραμμές (15). Στο πλαίσιο της μελέτης αναλύθηκαν η τεχνική σκοπιμότητα, ο αντίκτυπος στο κόστος των σχεδίων και η περιπλοκότητα των διαδικασιών, και προέκυψαν τα ακόλουθα συμπεράσματα.

| 3.4.2.1 | Πέραν της δυνατότητας συνδυασμού σωληνώσεων φυσικού αερίου με άλλες υποδομές, όπου η τεχνική σκοπιμότητα δεν είναι αυτονόητη δεδομένης της έκτασης των απαιτούμενων χώρων ασφαλείας, ο συνδυασμός άλλων ειδών ΔΕΔ μπορεί να προσφέρει πραγματικά πλεονεκτήματα. |
| --- | --- |

3.4.2.1

Πέραν της δυνατότητας συνδυασμού σωληνώσεων φυσικού αερίου με άλλες υποδομές, όπου η τεχνική σκοπιμότητα δεν είναι αυτονόητη δεδομένης της έκτασης των απαιτούμενων χώρων ασφαλείας, ο συνδυασμός άλλων ειδών ΔΕΔ μπορεί να προσφέρει πραγματικά πλεονεκτήματα.

| 3.4.2.2 | Οι συνέργειες μεταξύ των δικτύων τηλεπικοινωνιών και των δικτύων μεταφορών είναι οι πιο ελπιδοφόρες. Κάθε δίκτυο μεταφορών μπορεί να βελτιστοποιηθεί έχοντας το δικό του δίκτυο επικοινωνίας, το οποίο χρησιμοποιείται για τη διαχείριση του δικτύου. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα σιδηροδρομικά και οδικά δίκτυα διαθέτουν ήδη τέτοια δίκτυα επικοινωνίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η πλεονάζουσα χωρητικότητα αυτών των δικτύων χρησιμοποιείται για άλλους σκοπούς, όπως για τη διαβίβαση δεδομένων. |
| --- | --- |

3.4.2.2

Οι συνέργειες μεταξύ των δικτύων τηλεπικοινωνιών και των δικτύων μεταφορών είναι οι πιο ελπιδοφόρες. Κάθε δίκτυο μεταφορών μπορεί να βελτιστοποιηθεί έχοντας το δικό του δίκτυο επικοινωνίας, το οποίο χρησιμοποιείται για τη διαχείριση του δικτύου. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα σιδηροδρομικά και οδικά δίκτυα διαθέτουν ήδη τέτοια δίκτυα επικοινωνίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η πλεονάζουσα χωρητικότητα αυτών των δικτύων χρησιμοποιείται για άλλους σκοπούς, όπως για τη διαβίβαση δεδομένων.

| 3.4.2.3 | Η αναζήτηση συστηματικών συνεργειών μεταξύ ενός δικτύου διαχείρισης υποδομών και ενός δικτύου τηλεπικοινωνιών ήδη από την έναρξη της κατασκευής της υποδομής παραμένει σπάνια. |
| --- | --- |

3.4.2.3

Η αναζήτηση συστηματικών συνεργειών μεταξύ ενός δικτύου διαχείρισης υποδομών και ενός δικτύου τηλεπικοινωνιών ήδη από την έναρξη της κατασκευής της υποδομής παραμένει σπάνια.

| 3.4.2.4 | Ορισμένες ενδιαφέρουσες λύσεις σχετικά με τη διασύνδεση των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και της υποδομής μεταφορών και τηλεπικοινωνιών είναι οι εξής: τοποθέτηση καλωδίων υψηλής τάσης στις όχθες καναλιών και ποταμών, διασυνδέσεις χαμηλής τάσης (2 x 25 kV) κατά μήκος σιδηροδρομικών γραμμών μεγάλης ταχύτητας, πιο συστηματικές διασυνδέσεις υπόγειων γραμμών υψηλής τάσης (300 έως 700 kV) κατά μήκος διαδρομών του δικτύου μεταφορών. Οι υποδείξεις αυτές δεν αντικαθιστούν την άμεση ανάγκη διασύνδεσης των εθνικών δικτύων υψηλής τάσης, αλλά αποτελούν μια πρόταση για καλύτερη διασύνδεση των εθνικών δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, το οποίο αντιστοιχεί στον χρόνο που χρειάζεται για την ολοκλήρωση των κύριων έργων υποδομής. |
| --- | --- |

3.4.2.4

Ορισμένες ενδιαφέρουσες λύσεις σχετικά με τη διασύνδεση των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και της υποδομής μεταφορών και τηλεπικοινωνιών είναι οι εξής: τοποθέτηση καλωδίων υψηλής τάσης στις όχθες καναλιών και ποταμών, διασυνδέσεις χαμηλής τάσης (2 x 25 kV) κατά μήκος σιδηροδρομικών γραμμών μεγάλης ταχύτητας, πιο συστηματικές διασυνδέσεις υπόγειων γραμμών υψηλής τάσης (300 έως 700 kV) κατά μήκος διαδρομών του δικτύου μεταφορών. Οι υποδείξεις αυτές δεν αντικαθιστούν την άμεση ανάγκη διασύνδεσης των εθνικών δικτύων υψηλής τάσης, αλλά αποτελούν μια πρόταση για καλύτερη διασύνδεση των εθνικών δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, το οποίο αντιστοιχεί στον χρόνο που χρειάζεται για την ολοκλήρωση των κύριων έργων υποδομής.

3.5   Προστασία του περιβάλλοντος και διευρωπαϊκά δίκτυα

| 3.5.1 | Σύμφωνα με τη στρατηγική της Λισσαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση, η υλοποίηση των ΔΕΔ θα πρέπει να πραγματοποιηθεί κατά τρόπο συμβατό με τη βιώσιμη ανάπτυξη. |
| --- | --- |

3.5.1

Σύμφωνα με τη στρατηγική της Λισσαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση, η υλοποίηση των ΔΕΔ θα πρέπει να πραγματοποιηθεί κατά τρόπο συμβατό με τη βιώσιμη ανάπτυξη.

| 3.5.2 | Τα έργα προτεραιότητας ΔΕΔ-Μ είναι στην πλειονότητά τους σχέδια που προωθούν τρόπους μεταφοράς φιλικούς για το περιβάλλον και λιγότερο ενεργοβόρους, όπως οι σιδηρόδρομοι και η εσωτερική ναυσιπλοΐα. Η ολοκλήρωση του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών θα έχει θετικό αντίκτυπο στο περιβάλλον. Εάν οι εκπομπές CO2 που οφείλονται στις μεταφορές συνεχίσουν να αυξάνονται με το σημερινό ρυθμό, έως το 2020 θα είναι κατά 38 % πάνω από τα σημερινά επίπεδα. Κατά την άποψη της Επιτροπής, η ολοκλήρωση των 30 έργων προτεραιότητας θα επιβραδύνει αυτήν την άνοδο κατά 4 % περίπου, ποσοστό που ισοδυναμεί με μείωση των εκπομπών CO2 κατά 6.3 εκατομμύρια τόνους ετησίως. |
| --- | --- |

3.5.2

Τα έργα προτεραιότητας ΔΕΔ-Μ είναι στην πλειονότητά τους σχέδια που προωθούν τρόπους μεταφοράς φιλικούς για το περιβάλλον και λιγότερο ενεργοβόρους, όπως οι σιδηρόδρομοι και η εσωτερική ναυσιπλοΐα. Η ολοκλήρωση του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών θα έχει θετικό αντίκτυπο στο περιβάλλον. Εάν οι εκπομπές CO2 που οφείλονται στις μεταφορές συνεχίσουν να αυξάνονται με το σημερινό ρυθμό, έως το 2020 θα είναι κατά 38 % πάνω από τα σημερινά επίπεδα. Κατά την άποψη της Επιτροπής, η ολοκλήρωση των 30 έργων προτεραιότητας θα επιβραδύνει αυτήν την άνοδο κατά 4 % περίπου, ποσοστό που ισοδυναμεί με μείωση των εκπομπών CO2 κατά 6.3 εκατομμύρια τόνους ετησίως.

| 3.5.3 | Με τη διασύνδεση των εθνικών δικτύων ενέργειας και με τη σύνδεση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με αυτά θα είναι δυνατή η βελτιστοποίηση της χρήσης των αποθεμάτων σε κάθε κράτος μέλος και ως εκ τούτου ο περιορισμός των αρνητικών επιπτώσεων στο περιβάλλον. |
| --- | --- |

3.5.3

Με τη διασύνδεση των εθνικών δικτύων ενέργειας και με τη σύνδεση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με αυτά θα είναι δυνατή η βελτιστοποίηση της χρήσης των αποθεμάτων σε κάθε κράτος μέλος και ως εκ τούτου ο περιορισμός των αρνητικών επιπτώσεων στο περιβάλλον.

| 3.5.4 | Η κοινοτική νομοθεσία για την προστασία του περιβάλλοντος προβλέπει ένα σαφές πλαίσιο, εντός του οποίου θα πρέπει να υλοποιηθούν αυτά τα κύρια έργα. Οι κοινοτικές οδηγίες για την ανάπτυξη του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών κάνουν σαφή αναφορά σε αυτό (16). Κάθε νέο πρόγραμμα υποδομής ΔΕΔ θα πρέπει να αποτελεί αντικείμενο στρατηγικής περιβαλλοντικής εκτίμησης (17), και κάθε έργο θα πρέπει να αξιολογείται ξεχωριστά (18). Οι εκτιμήσεις αυτές μπορούν επίσης να χρησιμοποιούνται ως πλαίσιο μελέτης για τη διερεύνηση πιθανών συνεργειών. |
| --- | --- |

3.5.4

Η κοινοτική νομοθεσία για την προστασία του περιβάλλοντος προβλέπει ένα σαφές πλαίσιο, εντός του οποίου θα πρέπει να υλοποιηθούν αυτά τα κύρια έργα. Οι κοινοτικές οδηγίες για την ανάπτυξη του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών κάνουν σαφή αναφορά σε αυτό (16). Κάθε νέο πρόγραμμα υποδομής ΔΕΔ θα πρέπει να αποτελεί αντικείμενο στρατηγικής περιβαλλοντικής εκτίμησης (17), και κάθε έργο θα πρέπει να αξιολογείται ξεχωριστά (18). Οι εκτιμήσεις αυτές μπορούν επίσης να χρησιμοποιούνται ως πλαίσιο μελέτης για τη διερεύνηση πιθανών συνεργειών.

| 3.5.5 | Κάθε έργο ξεχωριστά πρέπει να συμμορφώνεται με την κοινοτική νομοθεσία για το θόρυβο, τα ύδατα και την προστασία της χλωρίδας και πανίδας (19). |
| --- | --- |

3.5.5

Κάθε έργο ξεχωριστά πρέπει να συμμορφώνεται με την κοινοτική νομοθεσία για το θόρυβο, τα ύδατα και την προστασία της χλωρίδας και πανίδας (19).

| 3.5.6 | Εάν καμία από τις εναλλακτικές λύσεις σχεδίου έργου το οποίο έχει χαρακτηρισθεί κοινής ωφελείας δεν είναι βέλτιστη και σύμφωνη με την κοινοτική νομοθεσία, είναι δυνατόν να καθορισθούν αντισταθμιστικά μέτρα που να επιτρέπουν την υλοποίηση του έργου και παράλληλα να αντισταθμίζουν τον ενδεχόμενο αρνητικό αντίκτυπο. |
| --- | --- |

3.5.6

Εάν καμία από τις εναλλακτικές λύσεις σχεδίου έργου το οποίο έχει χαρακτηρισθεί κοινής ωφελείας δεν είναι βέλτιστη και σύμφωνη με την κοινοτική νομοθεσία, είναι δυνατόν να καθορισθούν αντισταθμιστικά μέτρα που να επιτρέπουν την υλοποίηση του έργου και παράλληλα να αντισταθμίζουν τον ενδεχόμενο αρνητικό αντίκτυπο.

3.6   Ενοποιημένη θεώρηση για τη χρηματοδότηση των διευρωπαϊκών δικτύων

| 3.6.1 | Ο συνδυασμός κεφαλαίων για την υλοποίηση των ΔΕΔ έχει οδηγήσει σε σημαντικά προβλήματα, ακόμη και σε διαφορές. Το ζήτημα της συσσώρευσης κοινοτικών κονδυλίων από διάφορες πηγές χρηματοδότησης για το ίδιο έργο αποτελεί μόνιμο προβληματισμό της Επιτροπής. Το Ελεγκτικό Συνέδριο έχει υπογραμμίσει αυτό το θέμα στις εκθέσεις του σχετικά με την υλοποίηση των διευρωπαϊκών δικτύων από την Επιτροπή. |
| --- | --- |

3.6.1

Ο συνδυασμός κεφαλαίων για την υλοποίηση των ΔΕΔ έχει οδηγήσει σε σημαντικά προβλήματα, ακόμη και σε διαφορές. Το ζήτημα της συσσώρευσης κοινοτικών κονδυλίων από διάφορες πηγές χρηματοδότησης για το ίδιο έργο αποτελεί μόνιμο προβληματισμό της Επιτροπής. Το Ελεγκτικό Συνέδριο έχει υπογραμμίσει αυτό το θέμα στις εκθέσεις του σχετικά με την υλοποίηση των διευρωπαϊκών δικτύων από την Επιτροπή.

| 3.6.2 | Στην ανακοίνωση που αποτελεί αντικείμενο της παρούσας γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ, η ομάδα καθοδήγησης καταλήγει στο συμπέρασμα ότι δεν πρέπει να υπάρχει δυνατότητα συσσώρευσης επιχορηγήσεων από πολλά κοινοτικά ταμεία. Για την εξασφάλιση δημοσιονομικής διαφάνειας και χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, ο δημοσιονομικός κανονισμός ή/και οι βασικές τομεακές πράξεις που έχουν υιοθετηθεί ή βρίσκονται στο στάδιο υιοθέτησης, αποκλείουν τη συσσώρευση διαφορετικών κοινοτικών χρηματοδοτικών μέσων για την ίδια δράση. |
| --- | --- |

3.6.2

Στην ανακοίνωση που αποτελεί αντικείμενο της παρούσας γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ, η ομάδα καθοδήγησης καταλήγει στο συμπέρασμα ότι δεν πρέπει να υπάρχει δυνατότητα συσσώρευσης επιχορηγήσεων από πολλά κοινοτικά ταμεία. Για την εξασφάλιση δημοσιονομικής διαφάνειας και χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, ο δημοσιονομικός κανονισμός ή/και οι βασικές τομεακές πράξεις που έχουν υιοθετηθεί ή βρίσκονται στο στάδιο υιοθέτησης, αποκλείουν τη συσσώρευση διαφορετικών κοινοτικών χρηματοδοτικών μέσων για την ίδια δράση.

| 3.6.3 | Το κύριο σημείο της ανακοίνωσης, το οποίο έχει μείζονες συνέπειες για τις επενδύσεις ΔΕΔ, είναι ότι ένα έργο που αποτελεί μέρος ενός επιχειρησιακού προγράμματος, το οποίο λαμβάνει χρηματοδοτική συνδρομή από τα διαρθρωτικά ταμεία ή/και το Ταμείο Συνοχής, δεν μπορεί να λαμβάνει άλλη κοινοτική χρηματοδότηση για την κάλυψη των δαπανών του. |
| --- | --- |

3.6.3

Το κύριο σημείο της ανακοίνωσης, το οποίο έχει μείζονες συνέπειες για τις επενδύσεις ΔΕΔ, είναι ότι ένα έργο που αποτελεί μέρος ενός επιχειρησιακού προγράμματος, το οποίο λαμβάνει χρηματοδοτική συνδρομή από τα διαρθρωτικά ταμεία ή/και το Ταμείο Συνοχής, δεν μπορεί να λαμβάνει άλλη κοινοτική χρηματοδότηση για την κάλυψη των δαπανών του.

| 3.6.3.1 | Συνεπώς, όταν για την κάλυψη των δαπανών, για παράδειγμα για εξοπλισμό ERTMS ή για την ηλεκτροδότηση σιδηροδρομικής γραμμής, δεν λαμβάνεται χρηματοδοτική συνδρομή από τα διαρθρωτικά ταμεία ή/και το Ταμείο Συνοχής, μπορεί να λαμβάνεται χρηματοδότηση από κεφάλαια των ΔΕΔ. Η κατασκευή μιας σιδηροδρομικής γραμμής θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί από το ΕΤΠΑ ή το Ταμείο Συνοχής. Τα έργα θα μπορούσαν επίσης να κατατμηθούν σε περιφερειακές ενότητες, οι οποίες να συγχρηματοδοτηθούν είτε από το ΕΤΠΑ ή το Ταμείο Συνοχής, είτε από τα κεφάλαια που διατίθενται στα ΔΕΔ. |
| --- | --- |

3.6.3.1

Συνεπώς, όταν για την κάλυψη των δαπανών, για παράδειγμα για εξοπλισμό ERTMS ή για την ηλεκτροδότηση σιδηροδρομικής γραμμής, δεν λαμβάνεται χρηματοδοτική συνδρομή από τα διαρθρωτικά ταμεία ή/και το Ταμείο Συνοχής, μπορεί να λαμβάνεται χρηματοδότηση από κεφάλαια των ΔΕΔ. Η κατασκευή μιας σιδηροδρομικής γραμμής θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί από το ΕΤΠΑ ή το Ταμείο Συνοχής. Τα έργα θα μπορούσαν επίσης να κατατμηθούν σε περιφερειακές ενότητες, οι οποίες να συγχρηματοδοτηθούν είτε από το ΕΤΠΑ ή το Ταμείο Συνοχής, είτε από τα κεφάλαια που διατίθενται στα ΔΕΔ.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

4.1   Ενοποιημένη θεώρηση για την ανάπτυξη των δικτύων ενέργειας: ηλεκτρική ενέργεια και φυσικό αέριο

| 4.1.1 | Η ανάπτυξη των τεχνολογιών παραγωγής με φυσικό αέριο (συνδυασμένες τεχνολογίες (20), συμπαραγωγή (21)), αυξάνει τον κίνδυνο των επενδύσεων που πραγματοποιούνται σε δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας (η διανομή ηλεκτρικής ενέργειας αντικαθίσταται από τη μεταφορά φυσικού αερίου και την ανάπτυξη της συμπαραγωγής με φυσικό αέριο σε τοπικό επίπεδο, της συμπαραγωγής μικρής κλίμακας και της συμπαραγωγής πολύ μικρής κλίμακας). |
| --- | --- |

4.1.1

Η ανάπτυξη των τεχνολογιών παραγωγής με φυσικό αέριο (συνδυασμένες τεχνολογίες (20), συμπαραγωγή (21)), αυξάνει τον κίνδυνο των επενδύσεων που πραγματοποιούνται σε δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας (η διανομή ηλεκτρικής ενέργειας αντικαθίσταται από τη μεταφορά φυσικού αερίου και την ανάπτυξη της συμπαραγωγής με φυσικό αέριο σε τοπικό επίπεδο, της συμπαραγωγής μικρής κλίμακας και της συμπαραγωγής πολύ μικρής κλίμακας).

| 4.1.2 | Η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών για τη μεταφορά φυσικού αερίου αυξάνει τον κίνδυνο των επενδύσεων που πραγματοποιούνται σε δίκτυα φυσικού αερίου (η διανομή φυσικού αερίου μέσω δικτύου αντικαθίσταται από θαλάσσιες και οδικές μεταφορές με τη χρήση τεχνολογιών πεπιεσμένου φυσικού αερίου (22) και υγροποιημένου φυσικού αερίου). |
| --- | --- |

4.1.2

Η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών για τη μεταφορά φυσικού αερίου αυξάνει τον κίνδυνο των επενδύσεων που πραγματοποιούνται σε δίκτυα φυσικού αερίου (η διανομή φυσικού αερίου μέσω δικτύου αντικαθίσταται από θαλάσσιες και οδικές μεταφορές με τη χρήση τεχνολογιών πεπιεσμένου φυσικού αερίου (22) και υγροποιημένου φυσικού αερίου).

| 4.1.3 | Η σύγκλιση των τομέων ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου (των εταιρειών των εν λόγω τομέων), ήτοι η σύγκλιση σε επίπεδο ιδιοκτησίας, διαχείρισης και οργάνωσης, είναι προαπαιτούμενο για μια ολοκληρωμένη τεχνολογική προσέγγιση της χρήσης φυσικού αερίου και της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και θερμότητας. Ως εκ τούτου, υπάρχει επιτακτική ανάγκη κατάρριψης του τομεακού διαχωρισμού (απομάκρυνση από την αμοιβαία απομόνωση των βιομηχανιών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου). Ιδιαίτερα σημαντική είναι η επιτάχυνση της σύγκλισης των τομέων ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου στα νέα κράτη μέλη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, λαμβάνοντας ταυτόχρονα υπόψη τις αναπόφευκτες κοινωνικές συνέπειες τόσο στα «νέα» όσο και στα «παλαιά» κράτη μέλη. |
| --- | --- |

4.1.3

Η σύγκλιση των τομέων ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου (των εταιρειών των εν λόγω τομέων), ήτοι η σύγκλιση σε επίπεδο ιδιοκτησίας, διαχείρισης και οργάνωσης, είναι προαπαιτούμενο για μια ολοκληρωμένη τεχνολογική προσέγγιση της χρήσης φυσικού αερίου και της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και θερμότητας. Ως εκ τούτου, υπάρχει επιτακτική ανάγκη κατάρριψης του τομεακού διαχωρισμού (απομάκρυνση από την αμοιβαία απομόνωση των βιομηχανιών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου). Ιδιαίτερα σημαντική είναι η επιτάχυνση της σύγκλισης των τομέων ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου στα νέα κράτη μέλη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, λαμβάνοντας ταυτόχρονα υπόψη τις αναπόφευκτες κοινωνικές συνέπειες τόσο στα «νέα» όσο και στα «παλαιά» κράτη μέλη.

4.2   Ενοποιημένη θεώρηση για την ανάπτυξη δικτύων οπτικών ινών

| 4.2.1 | Σε ορισμένα κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων διάφορα νέα κράτη μέλη (π.χ. Πολωνία), έχουν κατασκευαστεί μεγάλα δίκτυα οπτικών ινών για την κάλυψη ειδικών τεχνολογικών αναγκών (δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας (23) και σιδηροδρόμων (24)). Παρόλο που η χρήση αυτών των δικτύων για εμπορικούς σκοπούς αυξάνεται (25), οι σημαντικές δυνατότητες ενοποίησης δεν έχουν αξιοποιηθεί ακόμα. Αυτές οι ανεκμετάλλευτες δυνατότητες εξακολουθούν να υπάρχουν, για παράδειγμα στη βιομηχανία φυσικού αερίου. Ωστόσο, οι κύριες δυνατότητες εντοπίζονται στην ενοποίηση των τεχνικών δικτύων οπτικών ινών διαφόρων υποδομών (ηλεκτρικής ενέργειας, σιδηροδρόμων) με το δίκτυο τηλεπικοινωνιών για τη δημιουργία ενός αποτελεσματικού δικτύου πρόσβασης. |
| --- | --- |

4.2.1

Σε ορισμένα κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων διάφορα νέα κράτη μέλη (π.χ. Πολωνία), έχουν κατασκευαστεί μεγάλα δίκτυα οπτικών ινών για την κάλυψη ειδικών τεχνολογικών αναγκών (δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας (23) και σιδηροδρόμων (24)). Παρόλο που η χρήση αυτών των δικτύων για εμπορικούς σκοπούς αυξάνεται (25), οι σημαντικές δυνατότητες ενοποίησης δεν έχουν αξιοποιηθεί ακόμα. Αυτές οι ανεκμετάλλευτες δυνατότητες εξακολουθούν να υπάρχουν, για παράδειγμα στη βιομηχανία φυσικού αερίου. Ωστόσο, οι κύριες δυνατότητες εντοπίζονται στην ενοποίηση των τεχνικών δικτύων οπτικών ινών διαφόρων υποδομών (ηλεκτρικής ενέργειας, σιδηροδρόμων) με το δίκτυο τηλεπικοινωνιών για τη δημιουργία ενός αποτελεσματικού δικτύου πρόσβασης.

| 4.2.2 | Πολλά κράτη μέλη της ΕΕ, ιδίως τα νέα κράτη μέλη, λαμβάνουν επί του παρόντος ενεργά μέτρα για την ανάπτυξη της τοπικής υποδομής, όπως δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης, με τη συγχρηματοδότηση της ΕΕ, κυρίως του Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης και του Ταμείου Συνοχής. Αυτό αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία για την ενοποίηση αυτής της υποδομής με δίκτυα πρόσβασης οπτικών ινών και θα συνιστούσε σημαντική πρόοδο για τις αγροτικές περιοχές και τις μικρές πόλεις της Ευρώπης. Αυτή η ενοποίηση θα μπορούσε να υποστηρίζεται με τη χρησιμοποίηση της συγχρηματοδότησης της ΕΕ ως κίνητρο για την ανάπτυξη τοπικής ολοκληρωμένης υποδομής. |
| --- | --- |

4.2.2

Πολλά κράτη μέλη της ΕΕ, ιδίως τα νέα κράτη μέλη, λαμβάνουν επί του παρόντος ενεργά μέτρα για την ανάπτυξη της τοπικής υποδομής, όπως δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης, με τη συγχρηματοδότηση της ΕΕ, κυρίως του Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης και του Ταμείου Συνοχής. Αυτό αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία για την ενοποίηση αυτής της υποδομής με δίκτυα πρόσβασης οπτικών ινών και θα συνιστούσε σημαντική πρόοδο για τις αγροτικές περιοχές και τις μικρές πόλεις της Ευρώπης. Αυτή η ενοποίηση θα μπορούσε να υποστηρίζεται με τη χρησιμοποίηση της συγχρηματοδότησης της ΕΕ ως κίνητρο για την ανάπτυξη τοπικής ολοκληρωμένης υποδομής.

| 4.2.3 | Το δίκτυο πρόσβασης οπτικών ινών θα μπορούσε να παρέχει τη βάση για την κατασκευή έξυπνης τοπικής υποδομής που καλύπτει τον (τεχνικό) έλεγχο διαφόρων στοιχείων (έξυπνης) υποδομής (δίκτυα ύδρευσης, αποχέτευσης, μεταφορών, θέρμανσης, δημόσιας ασφάλειας) και τη διαχείρισή τους (σε επίπεδο τεχνικής επίβλεψης και στην αγορά υπηρεσιών). Αναπόσπαστο μέρος της έξυπνης τοπικής υποδομής θα πρέπει να είναι ένας χάρτης συστήματος γεωγραφικών πληροφοριών (υπό τη διαχείριση της κοινότητας/συνοικίας και προσιτός σε εταιρείες υποδομής που δραστηριοποιούνται στην περιοχή). Ο χάρτης αυτός παρέχει επί του παρόντος τις μεγαλύτερες δυνατότητες ενοποίησης των τοπικών δικτύων υποδομής. |
| --- | --- |

4.2.3

Το δίκτυο πρόσβασης οπτικών ινών θα μπορούσε να παρέχει τη βάση για την κατασκευή έξυπνης τοπικής υποδομής που καλύπτει τον (τεχνικό) έλεγχο διαφόρων στοιχείων (έξυπνης) υποδομής (δίκτυα ύδρευσης, αποχέτευσης, μεταφορών, θέρμανσης, δημόσιας ασφάλειας) και τη διαχείρισή τους (σε επίπεδο τεχνικής επίβλεψης και στην αγορά υπηρεσιών). Αναπόσπαστο μέρος της έξυπνης τοπικής υποδομής θα πρέπει να είναι ένας χάρτης συστήματος γεωγραφικών πληροφοριών (υπό τη διαχείριση της κοινότητας/συνοικίας και προσιτός σε εταιρείες υποδομής που δραστηριοποιούνται στην περιοχή). Ο χάρτης αυτός παρέχει επί του παρόντος τις μεγαλύτερες δυνατότητες ενοποίησης των τοπικών δικτύων υποδομής.

4.3   Η ενοποιημένη θεώρηση και το θέμα των τεχνολογιών που συνδυάζουν ανανεώσιμο φυσικό αέριο και μια φιλική προς το περιβάλλον παραγωγή ενέργειας

| 4.3.1 | Οι τεχνολογίες ανανεώσιμου φυσικού αερίου (τεχνολογίες συμπαραγωγής μικρής κλίμακας (26), οι οποίες αεριοποιούν τη βιομάζα που παράγεται σε μεγάλες μονάδες) επιτρέπουν τον περιορισμό της εξάπλωσης των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και των απωλειών που συνεπάγονται και χρησιμοποιούν καλύτερα τις πρωτογενείς πηγές ενέργειας, μειώνοντας με τον τρόπο αυτό τις εκπομπές CO2. |
| --- | --- |

4.3.1

Οι τεχνολογίες ανανεώσιμου φυσικού αερίου (τεχνολογίες συμπαραγωγής μικρής κλίμακας (26), οι οποίες αεριοποιούν τη βιομάζα που παράγεται σε μεγάλες μονάδες) επιτρέπουν τον περιορισμό της εξάπλωσης των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και των απωλειών που συνεπάγονται και χρησιμοποιούν καλύτερα τις πρωτογενείς πηγές ενέργειας, μειώνοντας με τον τρόπο αυτό τις εκπομπές CO2.

| 4.3.2 | Μια πολύ σημαντική κατηγορία ολοκληρωμένων τεχνολογιών είναι οι φιλικές προς το περιβάλλον τεχνολογίες (οικολογικές μορφές/συμπαραγωγή), οι οποίες είναι σχεδιασμένες να παράγουν ενέργεια (ηλεκτρική ενέργεια και θερμότητα) και να χρησιμοποιούν τα απόβλητα (χρήση δημοτικών αποβλήτων, γεωργικών αποβλήτων και αποβλήτων από την επεξεργασία τροφίμων). |
| --- | --- |

4.3.2

Μια πολύ σημαντική κατηγορία ολοκληρωμένων τεχνολογιών είναι οι φιλικές προς το περιβάλλον τεχνολογίες (οικολογικές μορφές/συμπαραγωγή), οι οποίες είναι σχεδιασμένες να παράγουν ενέργεια (ηλεκτρική ενέργεια και θερμότητα) και να χρησιμοποιούν τα απόβλητα (χρήση δημοτικών αποβλήτων, γεωργικών αποβλήτων και αποβλήτων από την επεξεργασία τροφίμων).

4.4   Ενοποιημένη θεώρηση για τη χρηματοδότηση δικτύων υποδομής μέσω της σύμπραξης δημόσιου-ιδιωτικού τομέα

| 4.4.1 | Στόχος της σφαιρικής χρηματοδότησης έργων υποδομής μέσω συμπράξεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα είναι η πιο αποτελεσματική χρήση των κοινοτικών κονδυλίων για την ανάπτυξη της υποδομής, ιδίως στα νέα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

4.4.1

Στόχος της σφαιρικής χρηματοδότησης έργων υποδομής μέσω συμπράξεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα είναι η πιο αποτελεσματική χρήση των κοινοτικών κονδυλίων για την ανάπτυξη της υποδομής, ιδίως στα νέα κράτη μέλη.

| 4.4.2 | Οι συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα στα παλαιά κράτη μέλη (ΕΕ-15) χρησιμοποιούνταν για τη χρηματοδότηση σημαντικών έργων υποδομής. Στα νέα κράτη μέλη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, αυτές οι συμπράξεις θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση επενδύσεων υποδομής μικρής κλίμακας σε τοπικό επίπεδο. Για τον λόγο αυτό, έχει ιδιαίτερη σημασία η εφαρμογή της σχετικής εμπειρίας των παλαιών κρατών μελών στα νέα κράτη μέλη. Ωστόσο, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το γεγονός ότι η άμεση μεταφορά εμπειρίας δεν είναι δυνατή, καθώς δεν μπορούν να υπάρχουν άμεσοι παραλληλισμοί μεταξύ της χρηματοδότησης κύριων ενιαίων έργων υποδομής και της χρηματοδότησης πολλαπλών μικρών έργων). |
| --- | --- |

4.4.2

Οι συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα στα παλαιά κράτη μέλη (ΕΕ-15) χρησιμοποιούνταν για τη χρηματοδότηση σημαντικών έργων υποδομής. Στα νέα κράτη μέλη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, αυτές οι συμπράξεις θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση επενδύσεων υποδομής μικρής κλίμακας σε τοπικό επίπεδο. Για τον λόγο αυτό, έχει ιδιαίτερη σημασία η εφαρμογή της σχετικής εμπειρίας των παλαιών κρατών μελών στα νέα κράτη μέλη. Ωστόσο, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το γεγονός ότι η άμεση μεταφορά εμπειρίας δεν είναι δυνατή, καθώς δεν μπορούν να υπάρχουν άμεσοι παραλληλισμοί μεταξύ της χρηματοδότησης κύριων ενιαίων έργων υποδομής και της χρηματοδότησης πολλαπλών μικρών έργων).

| 4.4.3 | Ως αποτέλεσμα της διαθεσιμότητας κοινοτικών κονδυλίων, οι τοπικές αρχές σε ορισμένα κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων και οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, επιτρέπουν συχνά υπερεπενδύσεις σε έργα υποδομής, ιδίως δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης, χωρίς να αξιοποιούν τις δυνατότητες ολοκληρωμένων επενδύσεων ανά τομέα. Αυτό αποτελεί σοβαρό λόγο ανησυχίας διότι χάνονται ευκαιρίες μείωσης των δαπανών σε επενδύσεις υποδομής (με λιγότερο αποτελεσματική χρήση των κοινοτικών κονδυλίων), και οι τοπικές αρχές επιβαρύνονται ολοένα και περισσότερο με τις αδικαιολόγητες μελλοντικές δαπάνες λειτουργίας αυτής της υποδομής (αυξημένες τρέχουσες δαπάνες χρήσης της υποδομής, οι οποίες βαρύνουν τους κατοίκους της εκάστοτε περιοχής). Η χρήση ιδιωτικού κεφαλαίου για τη χρηματοδότηση έργων υποδομής είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος αξιοποίησης των δυνατοτήτων ολοκλήρωσης και μείωσης του κινδύνου υπερεπένδυσης. |
| --- | --- |

4.4.3

Ως αποτέλεσμα της διαθεσιμότητας κοινοτικών κονδυλίων, οι τοπικές αρχές σε ορισμένα κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων και οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, επιτρέπουν συχνά υπερεπενδύσεις σε έργα υποδομής, ιδίως δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης, χωρίς να αξιοποιούν τις δυνατότητες ολοκληρωμένων επενδύσεων ανά τομέα. Αυτό αποτελεί σοβαρό λόγο ανησυχίας διότι χάνονται ευκαιρίες μείωσης των δαπανών σε επενδύσεις υποδομής (με λιγότερο αποτελεσματική χρήση των κοινοτικών κονδυλίων), και οι τοπικές αρχές επιβαρύνονται ολοένα και περισσότερο με τις αδικαιολόγητες μελλοντικές δαπάνες λειτουργίας αυτής της υποδομής (αυξημένες τρέχουσες δαπάνες χρήσης της υποδομής, οι οποίες βαρύνουν τους κατοίκους της εκάστοτε περιοχής). Η χρήση ιδιωτικού κεφαλαίου για τη χρηματοδότηση έργων υποδομής είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος αξιοποίησης των δυνατοτήτων ολοκλήρωσης και μείωσης του κινδύνου υπερεπένδυσης.

Βρυξέλλες, 13 Μαρτίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Οργανωτική σύγκλιση των τομέων, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων.

1

(2)  Η έξυπνη υποδομή έχει συνδεδεμένα ή ενσωματωμένα στοιχεία ικανά να συλλέγουν και να διαβιβάζουν πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση της υποδομής σε έναν κεντρικό υπολογιστή, και σε ορισμένες περιπτώσεις να λαμβάνουν πίσω οδηγίες από τον υπολογιστή, ο οποίος ενεργοποιεί συσκευές ελέγχου. (U of T Civil Engineering — τελευταία ενημέρωση:9 Νοεμβρίου 2001).

2

έξυπνη υποδομή

U of T Civil Engineering

τελευταία ενημέρωση:9 Νοεμβρίου 2001

(3)  Βλέπε ειδικά σχόλια, σημείο 4.2.3

3

(4)  Άσκοπες δαπάνες: δαπάνες επενδύσεων και υποχρεώσεων αποκλειστικά του παρελθόντος (ιστορικές δαπάνες), οι οποίες πρέπει να εισπραχθούν από επενδυτές μέσω της πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας και άλλων υπηρεσιών και οι οποίες δεν μπορούν να εισπραχθούν στην ανταγωνιστική αγορά. Η οριακή ημερομηνία είναι γενικά η ημερομηνία δημιουργίας ή απελευθέρωσης της αγοράς ενέργειας.

4

(5)  Άρθρα 154, 155 και 156 της Συνθήκης.

5

(6)  Κατευθυντήριες γραμμές για την ανάπτυξη και την απασχόληση (2005-2008) αριθ. 9, 10, 11 και 16.

6

(7)  COM(2007) 32 της 31.1.2007.

7

(8)  Η σταθερή ζεύξη Σουηδίας και Δανίας που ολοκληρώθηκε το 2000, το αεροδρόμιο Malpensa που ολοκληρώθηκε το 2001, η σιδηροδρομική γραμμή Betuwe που συνδέει το Ρότερνταμ με τα γερμανικά σύνορα και ολοκληρώθηκε το 2007, και το σχέδιο PBKAL (ΤΜΤ για Παρίσι-Βρυξέλλες/Βρυξέλλες-Κολωνία-Άμστερνταμ-Λονδίνο που ολοκληρώθηκε το 2007).

8

(9)  ΕΕ C 157 της 28ης Ιουνίου 2005, σ. 130.

9

ης

(10)  Synergies between Trans-European Networks, Evaluations of potential areas for synergetic impacts, ECORYS, Αύγουστος 2006.

10

Synergies between Trans-European Networks, Evaluations of potential areas for synergetic impacts

(11)  Aleksandra Gawlikowska-Fryk: Trans-European Energy Networks, 2007.

11

Trans-European Energy Networks

(12)  ΥΦΑ: υγροποιημένο φυσικό αέριο.

12

(13)  Ορισμένα κράτη μέλη εισήγαγαν τη νομική υποχρέωση αναζήτησης συνέργειας, ιδίως η Γερμανία (ομοσπονδιακός νόμος για την προστασία της φύσης, παράγραφος 2, υποχρέωση ομαδοποίησης).

13

(14)  COM(2007) 32 της 31.1.2007.

14

(15)  Synergies between Trans-European Networks, Evaluations of potential areas for synergetic impacts, ECORYS, Αύγουστος 2006.

15

(16)  Άρθρο 8 της προαναφερθείσας απόφασης αριθ. 884/2004/EΚ.

16

(17)  Οδηγία 2001/42/EΚ σχετικά με την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων.

17

(18)  Οδηγία 85/337/ΕΟΚ, όπως τροποποιήθηκε από τις οδηγίες 97/11/EΚ και 2003/35/EΚ, για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων στο περιβάλλον.

18

(19)  Οδηγία για τα πτηνά (79/409/ΕΟΚ), οδηγία για τους οικότοπους (92/43/ΕΟΚ) και οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα (2000/60/ΕΚ).

19

(20)  «Gas/steam units each capable of generating between a few dozen and 200 MW» Jan Popczyk, «What next for electricity?», μηνιαίο περιοδικό της πολωνικής ένωσης ηλεκτρολόγων, VI 2000.

20

(21)  Βλέπε υποσημείωση αριθ. 25.

21

(22)  CNG — πεπιεσμένο φυσικό αέριο (20-25 MPa).

22

(23)  Ένα παράδειγμα είναι το πολωνικό δίκτυο οπτικών ινών TelEnergo.

23

TelEnergo

(24)  Ένα παράδειγμα είναι το πολωνικό δίκτυο οπτικών ινών Telekomunikacja Kolejowa — Grupa PKP.

24

Telekomunikacja Kolejowa

Grupa PKP.

(25)  Ένα σχετικό παράδειγμα στην Πολωνία είναι η συγχώνευση των TelEnergo και Telbank, η οποία οδήγησε στη δημιουργία της Exatel, μιας σύγχρονης εταιρείας στην αγορά υπηρεσιών τηλεπικοινωνιών και πληροφορικής.

25

TelEnergo

Telbank

(26)  Η συμπαραγωγή (επίσης συνδυασμός θερμότητας και ενέργειας) είναι μια τεχνική διαδικασία που περιλαμβάνει την ταυτόχρονη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και χρήσιμης θερμότητας σε σταθμό παραγωγής ενέργειας.

26

συμπαραγωγή

---

| 9.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 204/31 |
| --- | --- | --- | --- |

9.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 204/31

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τους κοινούς κανόνες πρόσβασης στην αγορά διεθνών οδικών εμπορευματικών μεταφορών» (Αναδιατύπωση)

COM(2007) 265 τελικό/3 — 2007/0099 (COD)

(2008/C 204/09)

Στις 16 Ιουλίου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 71 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα την:

«Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τους κοινούς κανόνες πρόσβασης στην αγορά διεθνών οδικών εμπορευματικών μεταφορών (Αναδιατύπωση)»

Το ειδικευμένο τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 19 Φεβρουαρίου 2008 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Chagas.

Κατά την 443η σύνοδο ολομέλειάς της, της 12ης και 13ης Μαρτίου 2008 (συνεδρίαση της 12ης Μαρτίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 65 ψήφους υπέρ, 21 ψήφους κατά και 6 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ εξετάζει με ενδιαφέρον την πρόταση κανονισμού για τους κοινούς κανόνες πρόσβασης στην αγορά διεθνών οδικών εμπορευματικών μεταφορών. Η Επιτροπή επέλεξε στην πρόταση αυτή τη λύση μιας εναρμόνισης της εφαρμογής του κανονισμού που να επιτρέπει την επιβολή σαφούς και εύκολα εφαρμόσιμου ορισμού των ενδομεταφορών προκειμένου να βελτιωθούν σημαντικά οι κανόνες συμμόρφωσης και ελέγχου της εφαρμογής. Η λύση αυτή ανταποκρίνεται στα αιτήματα των ενδιαφερομένων μερών. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ εξετάζει με ενδιαφέρον την πρόταση κανονισμού για τους κοινούς κανόνες πρόσβασης στην αγορά διεθνών οδικών εμπορευματικών μεταφορών. Η Επιτροπή επέλεξε στην πρόταση αυτή τη λύση μιας εναρμόνισης της εφαρμογής του κανονισμού που να επιτρέπει την επιβολή σαφούς και εύκολα εφαρμόσιμου ορισμού των ενδομεταφορών προκειμένου να βελτιωθούν σημαντικά οι κανόνες συμμόρφωσης και ελέγχου της εφαρμογής. Η λύση αυτή ανταποκρίνεται στα αιτήματα των ενδιαφερομένων μερών.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι χρήζει μεγαλύτερης προσοχής η κοινωνική διάσταση της πρόσβασης στην αγορά διεθνών οδικών εμπορευματικών μεταφορών. Οι ενδομεταφορές καθώς και οι γραμμές μεταξύ τρίτων κρατών (1) μπορούν να προκαλέσουν αθέμιτο ανταγωνισμό και κοινωνικό ντάμπινγκ στον τομέα λόγω της μισθολογικής διαφοράς μεταξύ των οδηγών από τα νέα και τα παλιά κράτη μέλη. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι χρήζει μεγαλύτερης προσοχής η κοινωνική διάσταση της πρόσβασης στην αγορά διεθνών οδικών εμπορευματικών μεταφορών. Οι ενδομεταφορές καθώς και οι γραμμές μεταξύ τρίτων κρατών (1) μπορούν να προκαλέσουν αθέμιτο ανταγωνισμό και κοινωνικό ντάμπινγκ στον τομέα λόγω της μισθολογικής διαφοράς μεταξύ των οδηγών από τα νέα και τα παλιά κράτη μέλη.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο καθορισμός επταήμερης προθεσμίας για τις ενδομεταφορές διευκολύνει τον έλεγχο. Ο έλεγχος μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο μετά από διεθνείς μεταφορές. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο καθορισμός επταήμερης προθεσμίας για τις ενδομεταφορές διευκολύνει τον έλεγχο. Ο έλεγχος μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο μετά από διεθνείς μεταφορές.

| 1.4 | Ο έλεγχος των ενδομεταφορών πρέπει να αποτελέσει, αφενός, τμήμα μιας εθνικής συνεκτικής στρατηγικής ελέγχου της νομοθεσίας σχετικά με τις οδικές μεταφορές και, αφετέρου, αντικείμενο συντονισμού σε επίπεδο Επιτροπής. Η ΕΟΚΕ τάσσεται κατά του πολλαπλασιασμού των επιτροπών και ζητεί τη σύσταση μιας μόνο επιτροπής αποτελούμενης από εκπροσώπους των κρατών μελών και από κοινωνικούς εταίρους με την ιδιότητα του παρατηρητή. |
| --- | --- |

1.4

Ο έλεγχος των ενδομεταφορών πρέπει να αποτελέσει, αφενός, τμήμα μιας εθνικής συνεκτικής στρατηγικής ελέγχου της νομοθεσίας σχετικά με τις οδικές μεταφορές και, αφετέρου, αντικείμενο συντονισμού σε επίπεδο Επιτροπής. Η ΕΟΚΕ τάσσεται κατά του πολλαπλασιασμού των επιτροπών και ζητεί τη σύσταση μιας μόνο επιτροπής αποτελούμενης από εκπροσώπους των κρατών μελών και από κοινωνικούς εταίρους με την ιδιότητα του παρατηρητή.

| 1.5 | Όσον αφορά το απώτερο μέλλον, η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να διενεργήσει περαιτέρω ανάλυση ενόψει της καλύτερης υλοποίησης της εσωτερικής αγοράς, σε συνδυασμό με τη μεγαλύτερη εναρμόνιση των προτύπων ποιότητας, της προστασίας των εργαζομένων, καθώς και του φορολογικού και του κοινωνικού πλαισίου, συμπεριλαμβανομένου του περιορισμού του χάσματος των αμοιβών. |
| --- | --- |

1.5

Όσον αφορά το απώτερο μέλλον, η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να διενεργήσει περαιτέρω ανάλυση ενόψει της καλύτερης υλοποίησης της εσωτερικής αγοράς, σε συνδυασμό με τη μεγαλύτερη εναρμόνιση των προτύπων ποιότητας, της προστασίας των εργαζομένων, καθώς και του φορολογικού και του κοινωνικού πλαισίου, συμπεριλαμβανομένου του περιορισμού του χάσματος των αμοιβών.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Η υπό εξέταση πρόταση κανονισμού σχετικά με τους κοινούς κανόνες πρόσβασης στην αγορά διεθνών οδικών εμπορευματικών μεταφορών, αφορά τα στοιχεία που αποτελούν πυλώνες της εσωτερικής αγοράς των οδικών μεταφορών. |
| --- | --- |

2.1

Η υπό εξέταση πρόταση κανονισμού σχετικά με τους κοινούς κανόνες πρόσβασης στην αγορά διεθνών οδικών εμπορευματικών μεταφορών, αφορά τα στοιχεία που αποτελούν πυλώνες της εσωτερικής αγοράς των οδικών μεταφορών.

| 2.2 | Συγκεκριμένα, οι πυλώνες αυτοί αποτελούνται από ένα νομικό πλαίσιο που θεσπίζει τους ευρωπαϊκούς κανόνες που εφαρμόζονται στις διεθνείς οδικές εμπορευματικές και επιβατικές μεταφορές στο έδαφος της ΕΕ, (δηλαδή αυτές που πραγματοποιούνται με αφετηρία ή προορισμό την επικράτεια ενός κράτους μέλους ή που διασχίζουν την επικράτεια ενός ή περισσοτέρων κρατών μελών). |
| --- | --- |

2.2

Συγκεκριμένα, οι πυλώνες αυτοί αποτελούνται από ένα νομικό πλαίσιο που θεσπίζει τους ευρωπαϊκούς κανόνες που εφαρμόζονται στις διεθνείς οδικές εμπορευματικές και επιβατικές μεταφορές στο έδαφος της ΕΕ, (δηλαδή αυτές που πραγματοποιούνται με αφετηρία ή προορισμό την επικράτεια ενός κράτους μέλους ή που διασχίζουν την επικράτεια ενός ή περισσοτέρων κρατών μελών).

| 2.3 | Το πλαίσιο αυτό:






  — | ορίζει τους ελάχιστους κανόνες ποιότητας που πρέπει να τηρούνται για την πρόσβαση στο επάγγελμα· |
| --- | --- | --- |

2.3

Το πλαίσιο αυτό:

—

ορίζει τους ελάχιστους κανόνες ποιότητας που πρέπει να τηρούνται για την πρόσβαση στο επάγγελμα·

| — | ελευθερώνει τις έκτακτες διεθνείς οδικές εμπορευματικές και οδικές μεταφορές· |
| --- | --- |

—

ελευθερώνει τις έκτακτες διεθνείς οδικές εμπορευματικές και οδικές μεταφορές·

| — | θεσπίζει έναν ελεγχόμενο ανταγωνισμό για τη χορήγηση άδειας εκτέλεσης τακτικών μεταφορών επιβατών και εμπορευμάτων καθώς και ορισμένων δραστηριοτήτων μεταφοράς εμπορευμάτων από μη εγκατεστημένους μεταφορείς. |
| --- | --- |

—

θεσπίζει έναν ελεγχόμενο ανταγωνισμό για τη χορήγηση άδειας εκτέλεσης τακτικών μεταφορών επιβατών και εμπορευμάτων καθώς και ορισμένων δραστηριοτήτων μεταφοράς εμπορευμάτων από μη εγκατεστημένους μεταφορείς.

| 2.4 | Στόχος του νομικού αυτού πλαισίου παραμένει η καλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς μεταφορών. Το νομικό πλαίσιο θεσπίστηκε χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ο κοινωνικός αντίκτυπος του, δηλαδή ο αντίκτυπος στις συνθήκες απασχόλησης και εργασίας των επαγγελματιών οδηγών λεωφορείων ή φορτηγών. Στο παρελθόν (η πρώτη οδηγία χρονολογείται από το 1962), η κοινωνική διάσταση της εσωτερικής αγοράς οδικών μεταφορών ή οι βιώσιμες μεταφορές δεν αποτέλεσαν αντικείμενο πολιτικής μέριμνας. |
| --- | --- |

2.4

Στόχος του νομικού αυτού πλαισίου παραμένει η καλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς μεταφορών. Το νομικό πλαίσιο θεσπίστηκε χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ο κοινωνικός αντίκτυπος του, δηλαδή ο αντίκτυπος στις συνθήκες απασχόλησης και εργασίας των επαγγελματιών οδηγών λεωφορείων ή φορτηγών. Στο παρελθόν (η πρώτη οδηγία χρονολογείται από το 1962), η κοινωνική διάσταση της εσωτερικής αγοράς οδικών μεταφορών ή οι βιώσιμες μεταφορές δεν αποτέλεσαν αντικείμενο πολιτικής μέριμνας.

3.   Πρόταση της Επιτροπής

| 3.1 | Στην πρόταση της Επιτροπής προσδιορίζονται πέντε πολιτικές επιλογές που κυμαίνονται από την επιλογή «χωρίς αλλαγή» έως την επιλογή της «ελευθέρωσης», η οποία δεν θα έθετε σχεδόν κανέναν ποσοτικό περιορισμό στις ενδομεταφορές. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αυτή τη στιγμή τα πρότυπα ποικίλλουν υπερβολικά πολύ εντός της Ευρώπης, κατά τρόπο ώστε να μην καθίσταται δυνατή η ελευθέρωση χωρίς να επέλθει αλλοίωση των προτύπων και της ποιότητας των υπηρεσιών, καθώς και των από μακρού χρόνου καθιερωμένων κανόνων για την προστασία της υγείας, της ασφάλειας και των συνθηκών εργασίας στον εν λόγω τομέα. Επομένως προτείνει επί του παρόντος μια πιο περιορισμένη μέση επιλογή, την επιλογή της «εναρμόνισης», η οποία θα περιελάμβανε έναν σαφή και εφαρμοστέο ορισμό των περιστάσεων κατά τις οποίες θα πρέπει να επιτραπούν οι ενδομεταφορές, σε συνδυασμό με βελτιωμένες διαδικασίες για την εξασφάλιση της συμμόρφωσης και της τήρησης των κανόνων επιβολής, καθώς και για την τυποποίηση και την απλοποίηση των σχετικών γραφειοκρατικών διατυπώσεων. |
| --- | --- |

3.1

Στην πρόταση της Επιτροπής προσδιορίζονται πέντε πολιτικές επιλογές που κυμαίνονται από την επιλογή «χωρίς αλλαγή» έως την επιλογή της «ελευθέρωσης», η οποία δεν θα έθετε σχεδόν κανέναν ποσοτικό περιορισμό στις ενδομεταφορές. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αυτή τη στιγμή τα πρότυπα ποικίλλουν υπερβολικά πολύ εντός της Ευρώπης, κατά τρόπο ώστε να μην καθίσταται δυνατή η ελευθέρωση χωρίς να επέλθει αλλοίωση των προτύπων και της ποιότητας των υπηρεσιών, καθώς και των από μακρού χρόνου καθιερωμένων κανόνων για την προστασία της υγείας, της ασφάλειας και των συνθηκών εργασίας στον εν λόγω τομέα. Επομένως προτείνει επί του παρόντος μια πιο περιορισμένη μέση επιλογή, την επιλογή της «εναρμόνισης», η οποία θα περιελάμβανε έναν σαφή και εφαρμοστέο ορισμό των περιστάσεων κατά τις οποίες θα πρέπει να επιτραπούν οι ενδομεταφορές, σε συνδυασμό με βελτιωμένες διαδικασίες για την εξασφάλιση της συμμόρφωσης και της τήρησης των κανόνων επιβολής, καθώς και για την τυποποίηση και την απλοποίηση των σχετικών γραφειοκρατικών διατυπώσεων.

| 3.2 | Η πρόταση αποτελεί τμήμα νομοθετικής δέσμης που αποτελείται, αφενός, από τρεις προτάσεις κανονισμού με τις οποίες επιδιώκεται ο εκσυγχρονισμός, η απλούστευση και η σύνοψη των κανόνων για την πρόσβαση στο επάγγελμα και στην αγορά οδικών εμπορευματικών και επιβατικών μεταφορών και, αφετέρου, από έκθεση με θέμα την εφαρμογή της οδηγίας για την οργάνωση του χρόνου εργασίας στους αυτοαπασχολούμενους οδηγούς. Συνεπώς, χρειάζεται να παρουσιαστεί η πρόταση αυτή στο συνολικό της πλαίσιο. |
| --- | --- |

3.2

Η πρόταση αποτελεί τμήμα νομοθετικής δέσμης που αποτελείται, αφενός, από τρεις προτάσεις κανονισμού με τις οποίες επιδιώκεται ο εκσυγχρονισμός, η απλούστευση και η σύνοψη των κανόνων για την πρόσβαση στο επάγγελμα και στην αγορά οδικών εμπορευματικών και επιβατικών μεταφορών και, αφετέρου, από έκθεση με θέμα την εφαρμογή της οδηγίας για την οργάνωση του χρόνου εργασίας στους αυτοαπασχολούμενους οδηγούς. Συνεπώς, χρειάζεται να παρουσιαστεί η πρόταση αυτή στο συνολικό της πλαίσιο.

| 3.3 | Με την οπτική αυτή, η Επιτροπή αιτιολογεί την πρόταση κανονισμού από την ανάγκη να καταστούν οι υφιστάμενοι κανόνες πιο σαφείς, πιο κατανοητοί και πιο εύκολοι στην εφαρμογή τους. Τόσο η εφαρμογή όσο και ο έλεγχος για την εφαρμογή ορισμένων κανόνων αυτού του νομοθετικού πλαισίου είναι άνισοι λόγω της ασαφούς και ελλιπούς νομοθεσίας. |
| --- | --- |

3.3

Με την οπτική αυτή, η Επιτροπή αιτιολογεί την πρόταση κανονισμού από την ανάγκη να καταστούν οι υφιστάμενοι κανόνες πιο σαφείς, πιο κατανοητοί και πιο εύκολοι στην εφαρμογή τους. Τόσο η εφαρμογή όσο και ο έλεγχος για την εφαρμογή ορισμένων κανόνων αυτού του νομοθετικού πλαισίου είναι άνισοι λόγω της ασαφούς και ελλιπούς νομοθεσίας.

| 3.4 | Συγκεκριμένα, πρόβλημα αποτελούν οι ακόλουθες πτυχές κατά την εφαρμογή τους και κατά τον έλεγχο της εφαρμογής αυτής:






  — | το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού για τις μεταφορές από κοινοτικούς μεταφορείς από και προς τρίτες χώρες· |
| --- | --- | --- |

3.4

Συγκεκριμένα, πρόβλημα αποτελούν οι ακόλουθες πτυχές κατά την εφαρμογή τους και κατά τον έλεγχο της εφαρμογής αυτής:

—

το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού για τις μεταφορές από κοινοτικούς μεταφορείς από και προς τρίτες χώρες·

| — | οι δυσκολίες στην εφαρμογή της έννοιας των ενδομεταφορών προσωρινού χαρακτήρα· παρά την ερμηνευτική ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε το 2005 με βάση τον ορισμό που περιλαμβάνεται στην απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για τον «προσωρινό χαρακτήρα» σε συνάρτηση με την ελευθερία παροχής υπηρεσιών, οι δυσκολίες παρέμειναν και τα κράτη μέλη τείνουν να εφαρμόζουν κανόνες οι οποίοι αποκλίνουν, είναι δύσκολοι στην επιβολή τους ή επιφέρουν επιπρόσθετο διοικητικό φόρτο· |
| --- | --- |

—

οι δυσκολίες στην εφαρμογή της έννοιας των ενδομεταφορών προσωρινού χαρακτήρα· παρά την ερμηνευτική ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε το 2005 με βάση τον ορισμό που περιλαμβάνεται στην απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για τον «προσωρινό χαρακτήρα» σε συνάρτηση με την ελευθερία παροχής υπηρεσιών, οι δυσκολίες παρέμειναν και τα κράτη μέλη τείνουν να εφαρμόζουν κανόνες οι οποίοι αποκλίνουν, είναι δύσκολοι στην επιβολή τους ή επιφέρουν επιπρόσθετο διοικητικό φόρτο·

| — | η αναποτελεσματικότητα στην ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ κρατών μελών· αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι επιχειρήσεις μεταφορών, οι οποίες εκτελούν μεταφορές στο έδαφος κράτους μέλους άλλου από το κράτος μέλος εγκατάστασής τους, σπανίως να κινδυνεύουν να υποστούν διοικητικές κυρώσεις, και ως εκ τούτου ενδέχεται να υπάρξει στρέβλωση του ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων μεταφορών που έχουν την τάση να συμμορφώνονται λιγότερο προς τους κανόνες και των υπολοίπων· |
| --- | --- |

—

η αναποτελεσματικότητα στην ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ κρατών μελών· αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι επιχειρήσεις μεταφορών, οι οποίες εκτελούν μεταφορές στο έδαφος κράτους μέλους άλλου από το κράτος μέλος εγκατάστασής τους, σπανίως να κινδυνεύουν να υποστούν διοικητικές κυρώσεις, και ως εκ τούτου ενδέχεται να υπάρξει στρέβλωση του ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων μεταφορών που έχουν την τάση να συμμορφώνονται λιγότερο προς τους κανόνες και των υπολοίπων·

| — | η ανομοιογένεια των διαφόρων εγγράφων ελέγχου (κοινοτική άδεια, επικυρωμένα αντίγραφα και βεβαίωση οδηγού), η οποία δημιουργεί προβλήματα στους καθ' οδόν ελέγχους και συχνά οδηγεί σε σημαντικές απώλειες χρόνου για τους μεταφορείς. |
| --- | --- |

—

η ανομοιογένεια των διαφόρων εγγράφων ελέγχου (κοινοτική άδεια, επικυρωμένα αντίγραφα και βεβαίωση οδηγού), η οποία δημιουργεί προβλήματα στους καθ' οδόν ελέγχους και συχνά οδηγεί σε σημαντικές απώλειες χρόνου για τους μεταφορείς.

| 3.5 | Με την πρόταση επιδιώκεται η αναθεώρηση και ενοποίηση των κανονισμών (ΕΟΚ) 881/92 και (ΕΟΚ) 3118/93 και της οδηγίας 2006/94/ΕΚ. Ωστόσο, δεν πρόκειται για μια απλή αναδιατύπωση διότι η πρόταση περιλαμβάνει νέα στοιχεία όπως, για παράδειγμα, όσον αφορά τις ενδομεταφορές. Βασίζεται στο άρθρο 71 της συνθήκης το οποίο αναφέρεται στους κοινούς κανόνες εφαρμοστέους στις διεθνείς μεταφορές καθώς και τους όρους υπό τους οποίους γίνονται δεκτοί στις εθνικές μεταφορές ενός κράτους μέλους μεταφορείς μη εγκατεστημένοι σ' αυτό (2). |
| --- | --- |

3.5

Με την πρόταση επιδιώκεται η αναθεώρηση και ενοποίηση των κανονισμών (ΕΟΚ) 881/92 και (ΕΟΚ) 3118/93 και της οδηγίας 2006/94/ΕΚ. Ωστόσο, δεν πρόκειται για μια απλή αναδιατύπωση διότι η πρόταση περιλαμβάνει νέα στοιχεία όπως, για παράδειγμα, όσον αφορά τις ενδομεταφορές. Βασίζεται στο άρθρο 71 της συνθήκης το οποίο αναφέρεται στους κοινούς κανόνες εφαρμοστέους στις διεθνείς μεταφορές καθώς και τους όρους υπό τους οποίους γίνονται δεκτοί στις εθνικές μεταφορές ενός κράτους μέλους μεταφορείς μη εγκατεστημένοι σ' αυτό (2).

| 3.6 | Η Επιτροπή θεωρεί ότι η πρότασή της είναι συνεκτική με την ανάγκη μιας καλής λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς, ότι συμβάλει στην υλοποίηση των στόχων της στρατηγικής της Λισαβόνας, στην ενίσχυση της οδικής ασφάλειας και στην επιδίωξη της βελτίωσης της νομοθεσίας καθώς και στη βελτίωση των κανόνων κοινωνικής προστασίας. |
| --- | --- |

3.6

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η πρότασή της είναι συνεκτική με την ανάγκη μιας καλής λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς, ότι συμβάλει στην υλοποίηση των στόχων της στρατηγικής της Λισαβόνας, στην ενίσχυση της οδικής ασφάλειας και στην επιδίωξη της βελτίωσης της νομοθεσίας καθώς και στη βελτίωση των κανόνων κοινωνικής προστασίας.

| 3.7 | Η προτεινόμενη πράξη παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ (Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο) και, ως εκ τούτου, πρέπει να επεκταθεί σε αυτόν. |
| --- | --- |

3.7

Η προτεινόμενη πράξη παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ (Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο) και, ως εκ τούτου, πρέπει να επεκταθεί σε αυτόν.

4.   Γενικές παρατηρήσεις

| 4.1 | Η ΕΟΚΕ υποδέχεται με ενδιαφέρον την πρόταση κανονισμού για τους κοινούς κανόνες πρόσβασης στην αγορά διεθνών οδικών εμπορευματικών μεταφορών. Κατ' αρχήν η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο απώτερος στόχος θα πρέπει να συνίσταται στην περαιτέρω ελευθέρωση της αγοράς οδικών εμπορευματικών μεταφορών εντός της Ευρώπης, σε συνδυασμό με την ενδεδειγμένη επιβολή πανευρωπαϊκών προτύπων για την προστασία της υγείας, της ασφάλειας και των εργαζομένων, καθώς και την επίτευξη περαιτέρω εναρμόνισης στον φορολογικό και τον κοινωνικό τομέα, συμπεριλαμβανομένου του περιορισμού του χάσματος των αμοιβών, δηλ. προτείνεται η στροφή προς την κατεύθυνση της πέμπτης επιλογής της Επιτροπής. Αυτή η επιλογή είναι σύμφωνη με τον ισχύοντα κανονισμό αριθ. 3118/93 και με την πολιτική για την εσωτερική αγορά. Κατ' αυτόν τον τρόπο ο εν λόγω τομέας μπορεί να καταστεί ανταγωνιστικότερος προς όφελος όλων των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, ως χρηστών των υπηρεσιών εμπορευματικών μεταφορών, και να αποφέρει περιβαλλοντικά πλεονεκτήματα με τη μείωση του αριθμού των μετακινήσεων των κενών ή των μερικώς φορτωμένων οχημάτων που πραγματοποιούνται επί του παρόντος λόγω των περιορισμών που επιβάλλονται στις ενδομεταφορές. |
| --- | --- |

4.1

Η ΕΟΚΕ υποδέχεται με ενδιαφέρον την πρόταση κανονισμού για τους κοινούς κανόνες πρόσβασης στην αγορά διεθνών οδικών εμπορευματικών μεταφορών. Κατ' αρχήν η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο απώτερος στόχος θα πρέπει να συνίσταται στην περαιτέρω ελευθέρωση της αγοράς οδικών εμπορευματικών μεταφορών εντός της Ευρώπης, σε συνδυασμό με την ενδεδειγμένη επιβολή πανευρωπαϊκών προτύπων για την προστασία της υγείας, της ασφάλειας και των εργαζομένων, καθώς και την επίτευξη περαιτέρω εναρμόνισης στον φορολογικό και τον κοινωνικό τομέα, συμπεριλαμβανομένου του περιορισμού του χάσματος των αμοιβών, δηλ. προτείνεται η στροφή προς την κατεύθυνση της πέμπτης επιλογής της Επιτροπής. Αυτή η επιλογή είναι σύμφωνη με τον ισχύοντα κανονισμό αριθ. 3118/93 και με την πολιτική για την εσωτερική αγορά. Κατ' αυτόν τον τρόπο ο εν λόγω τομέας μπορεί να καταστεί ανταγωνιστικότερος προς όφελος όλων των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, ως χρηστών των υπηρεσιών εμπορευματικών μεταφορών, και να αποφέρει περιβαλλοντικά πλεονεκτήματα με τη μείωση του αριθμού των μετακινήσεων των κενών ή των μερικώς φορτωμένων οχημάτων που πραγματοποιούνται επί του παρόντος λόγω των περιορισμών που επιβάλλονται στις ενδομεταφορές.

| 4.2 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί εντούτοις με την Επιτροπή όσον αφορά το γεγονός ότι η πλήρης ελευθέρωση της αγοράς εμπορευματικών μεταφορών σε ολόκληρη την Ευρώπη θα λειτουργούσε αποσταθεροποιητικά επί του παρόντος και θα εγκυμονούσε έναν σοβαρό κίνδυνο αλλοίωσης των κοινωνικών προτύπων και των προτύπων ποιότητας, αλλά και θα περιόριζε τη συμμόρφωση προς τα πρότυπα αυτά. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Επιτροπή θα πρέπει να ενθαρρυνθεί προκειμένου να διενεργήσει την ενδελεχέστερη ανάλυση η οποία, όπως έχει προταθεί, κρίνεται αναγκαία για τη μετάβαση προς την περαιτέρω ελευθέρωση στο μέλλον· συμφωνεί ωστόσο με την Επιτροπή ότι η επιλογή της «εναρμόνισης» αποτελεί την καλύτερη ακολουθητέα οδό στο άμεσο μέλλον. |
| --- | --- |

4.2

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί εντούτοις με την Επιτροπή όσον αφορά το γεγονός ότι η πλήρης ελευθέρωση της αγοράς εμπορευματικών μεταφορών σε ολόκληρη την Ευρώπη θα λειτουργούσε αποσταθεροποιητικά επί του παρόντος και θα εγκυμονούσε έναν σοβαρό κίνδυνο αλλοίωσης των κοινωνικών προτύπων και των προτύπων ποιότητας, αλλά και θα περιόριζε τη συμμόρφωση προς τα πρότυπα αυτά. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Επιτροπή θα πρέπει να ενθαρρυνθεί προκειμένου να διενεργήσει την ενδελεχέστερη ανάλυση η οποία, όπως έχει προταθεί, κρίνεται αναγκαία για τη μετάβαση προς την περαιτέρω ελευθέρωση στο μέλλον· συμφωνεί ωστόσο με την Επιτροπή ότι η επιλογή της «εναρμόνισης» αποτελεί την καλύτερη ακολουθητέα οδό στο άμεσο μέλλον.

| 4.3 | Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι στη βελτίωση της σαφήνειας και της εφαρμογής των μέτρων συμβάλλουν τα εξής:






  — | ο νέος ορισμός των ενδομεταφορών, ο οποίος διέπει τους κανόνες πρόσβασης των μη εγκατεστημένων οδικών μεταφορέων στις οδικές εμπορευματικές μεταφορές σε ένα κράτος μέλος· |
| --- | --- | --- |

4.3

Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι στη βελτίωση της σαφήνειας και της εφαρμογής των μέτρων συμβάλλουν τα εξής:

—

ο νέος ορισμός των ενδομεταφορών, ο οποίος διέπει τους κανόνες πρόσβασης των μη εγκατεστημένων οδικών μεταφορέων στις οδικές εμπορευματικές μεταφορές σε ένα κράτος μέλος·

| — | η απαίτηση μιας απλουστευμένης και τυποποιημένης παρουσίασης της κοινοτικής άδειας, των επικυρωμένων αντιγράφων και της βεβαίωσης οδηγού· |
| --- | --- |

—

η απαίτηση μιας απλουστευμένης και τυποποιημένης παρουσίασης της κοινοτικής άδειας, των επικυρωμένων αντιγράφων και της βεβαίωσης οδηγού·

| — | η ενίσχυση των υφιστάμενων διατάξεων που υποχρεώνουν ένα κράτος μέλος να λάβει μέτρα κατόπιν αιτήσεως άλλου κράτους μέλους, |
| --- | --- |

—

η ενίσχυση των υφιστάμενων διατάξεων που υποχρεώνουν ένα κράτος μέλος να λάβει μέτρα κατόπιν αιτήσεως άλλου κράτους μέλους,

όταν ένας μεταφορέας στον οποίον χορηγήθηκε κοινοτική άδεια διαπράττει παράβαση στο κράτος μέλος της εγκατάστασης του ή σε άλλο κράτος μέλος·

| 4.4 | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι σύμφωνα με τη διαβούλευση που διοργάνωσε η Επιτροπή, πριν από την υποβολή της νομοθετικής δέσμης και, ειδικότερα, της υπό εξέταση πρότασης, η πλειονότητα των ενδιαφερομένων επαγγελματιών θεωρεί ότι είναι απαραίτητο να υπάρχουν σαφείς, απλοί, εφαρμόσιμοι, ταυτόσημοι και εύκολα ελεγχόμενοι κανόνες σε όλα τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή επέλεξε στην πρόταση αυτή τη λύση μιας εναρμόνισης που να επιτρέπει την επιβολή σαφούς και εύκολα εφαρμόσιμου ορισμού των ενδομεταφορών προκειμένου να βελτιωθούν σημαντικά οι κανόνες συμμόρφωσης και ελέγχου της εφαρμογής. Η λύση αυτή ανταποκρίνεται στα αιτήματα των ενδιαφερομένων μερών. |
| --- | --- |

4.4

Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι σύμφωνα με τη διαβούλευση που διοργάνωσε η Επιτροπή, πριν από την υποβολή της νομοθετικής δέσμης και, ειδικότερα, της υπό εξέταση πρότασης, η πλειονότητα των ενδιαφερομένων επαγγελματιών θεωρεί ότι είναι απαραίτητο να υπάρχουν σαφείς, απλοί, εφαρμόσιμοι, ταυτόσημοι και εύκολα ελεγχόμενοι κανόνες σε όλα τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή επέλεξε στην πρόταση αυτή τη λύση μιας εναρμόνισης που να επιτρέπει την επιβολή σαφούς και εύκολα εφαρμόσιμου ορισμού των ενδομεταφορών προκειμένου να βελτιωθούν σημαντικά οι κανόνες συμμόρφωσης και ελέγχου της εφαρμογής. Η λύση αυτή ανταποκρίνεται στα αιτήματα των ενδιαφερομένων μερών.

| 4.5 | Πράγματι, αν και το προοίμιο του κανονισμού 881/92 πραγματοποιεί αναφορά στην κατάργηση «... όλων των περιορισμών που ισχύουν, για τους παρέχοντες τις υπηρεσίες, λόγω ιθαγένειας ή λόγω του ότι είναι εγκατεστημένοι σε κράτος μέλος άλλο από αυτό στο οποίο πρόκειται να παρασχεθεί η υπηρεσία», η διατήρηση, αν και προσωρινή, της παρέκκλισης σύμφωνα με την παράγραφο 2 του άρθρου 71 της συνθήκης είναι πλήρως αιτιολογημένη: μια πλήρης ελευθέρωση της αγοράς «θα ήταν δυνατόν να επηρεάσει σοβαρά το βιοτικό επίπεδο και την απασχόληση σε ορισμένες περιοχές, όπως και την εκμετάλλευση του εξοπλισμού των μεταφορών, ...». |
| --- | --- |

4.5

Πράγματι, αν και το προοίμιο του κανονισμού 881/92 πραγματοποιεί αναφορά στην κατάργηση «... όλων των περιορισμών που ισχύουν, για τους παρέχοντες τις υπηρεσίες, λόγω ιθαγένειας ή λόγω του ότι είναι εγκατεστημένοι σε κράτος μέλος άλλο από αυτό στο οποίο πρόκειται να παρασχεθεί η υπηρεσία», η διατήρηση, αν και προσωρινή, της παρέκκλισης σύμφωνα με την παράγραφο 2 του άρθρου 71 της συνθήκης είναι πλήρως αιτιολογημένη: μια πλήρης ελευθέρωση της αγοράς «θα ήταν δυνατόν να επηρεάσει σοβαρά το βιοτικό επίπεδο και την απασχόληση σε ορισμένες περιοχές, όπως και την εκμετάλλευση του εξοπλισμού των μεταφορών, ...».

| 4.6 | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι χρήζει μεγαλύτερης προσοχής η κοινωνική διάσταση της πρόσβασης στην αγορά διεθνών οδικών εμπορευματικών μεταφορών. Ωστόσο, στην αιτιολογική σκέψη 12 πραγματοποιείται μνεία στην οδηγία σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων στο πλαίσιο παροχής υπηρεσιών (οδηγία 96/71), η οποία εφαρμόζεται στην περίπτωση όπου, για την παροχή υπηρεσιών ενδομεταφορών, οι μεταφορείς αποσπούν από το κράτος μέλος συνήθους εργασίας τους, εργαζόμενους με τους οποίους υφίσταται εργασιακή σχέση. Η αιτιολογική αυτή σκέψη δεν περιλαμβάνεται ούτε στα άρθρα ούτε στην αιτιολογική έκθεση. |
| --- | --- |

4.6

Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι χρήζει μεγαλύτερης προσοχής η κοινωνική διάσταση της πρόσβασης στην αγορά διεθνών οδικών εμπορευματικών μεταφορών. Ωστόσο, στην αιτιολογική σκέψη 12 πραγματοποιείται μνεία στην οδηγία σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων στο πλαίσιο παροχής υπηρεσιών (οδηγία 96/71), η οποία εφαρμόζεται στην περίπτωση όπου, για την παροχή υπηρεσιών ενδομεταφορών, οι μεταφορείς αποσπούν από το κράτος μέλος συνήθους εργασίας τους, εργαζόμενους με τους οποίους υφίσταται εργασιακή σχέση. Η αιτιολογική αυτή σκέψη δεν περιλαμβάνεται ούτε στα άρθρα ούτε στην αιτιολογική έκθεση.

| 4.7 | Τούτο είναι ακόμη σημαντικότερο δεδομένου ότι δεν έχει τεθεί σε ισχύ η εφαρμογή των κοινοτικών νομικών διατάξεων για τον τομέα των οδικών μεταφορών, κυρίως αυτών που αφορούν την κοινωνική πτυχή. |
| --- | --- |

4.7

Τούτο είναι ακόμη σημαντικότερο δεδομένου ότι δεν έχει τεθεί σε ισχύ η εφαρμογή των κοινοτικών νομικών διατάξεων για τον τομέα των οδικών μεταφορών, κυρίως αυτών που αφορούν την κοινωνική πτυχή.

5.   Ειδικές παρατηρήσεις

5.1   Πεδίο εφαρμογής (άρθρο 1)

| 5.1.1 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι ο κανονισμός δεν εφαρμόζεται στις διεθνείς μεταφορές μικρότερες τον 3,5 τόνων. Δεδομένης της ανάπτυξης και στις συνοριακές περιφέρειες, του τομέα των ταχυμεταφορών και της παράδοσης κατ' οίκον, αιτιολογείται η συμπερίληψη στον κανονισμό των οχημάτων κάτω των 3,5 τόνων που χρησιμοποιούνται στον τομέα αυτό προκειμένου να αποφεύγονται καταστάσεις αθέμιτου ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

5.1.1

Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι ο κανονισμός δεν εφαρμόζεται στις διεθνείς μεταφορές μικρότερες τον 3,5 τόνων. Δεδομένης της ανάπτυξης και στις συνοριακές περιφέρειες, του τομέα των ταχυμεταφορών και της παράδοσης κατ' οίκον, αιτιολογείται η συμπερίληψη στον κανονισμό των οχημάτων κάτω των 3,5 τόνων που χρησιμοποιούνται στον τομέα αυτό προκειμένου να αποφεύγονται καταστάσεις αθέμιτου ανταγωνισμού.

| 5.1.2 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει ανησυχίες όσον αφορά τη μη εφαρμογή στις διεθνείς μεταφορές από ένα κράτος μέλος προς τρίτη χώρα και αντίστροφα τόσο της συμφωνίας μεταξύ της Κοινότητας και των τρίτων χωρών, αφής στιγμής δεν έχει συναφθεί διμερής συμφωνία μεταξύ της Κοινότητας και της εκάστοτε τρίτης χώρας. Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να καταβάλει προσπάθειες για τη σύναψη των συμφωνιών αυτών και ειδικότερα με τις χώρες που συνορεύουν με την Ευρωπαϊκή Ένωση. |
| --- | --- |

5.1.2

Η ΕΟΚΕ εκφράζει ανησυχίες όσον αφορά τη μη εφαρμογή στις διεθνείς μεταφορές από ένα κράτος μέλος προς τρίτη χώρα και αντίστροφα τόσο της συμφωνίας μεταξύ της Κοινότητας και των τρίτων χωρών, αφής στιγμής δεν έχει συναφθεί διμερής συμφωνία μεταξύ της Κοινότητας και της εκάστοτε τρίτης χώρας. Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να καταβάλει προσπάθειες για τη σύναψη των συμφωνιών αυτών και ειδικότερα με τις χώρες που συνορεύουν με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

5.2   Ορισμοί (άρθρο 2)

| 5.2.1 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τους νέους σαφέστερους ορισμούς σχετικά με το κράτος μέλος υποδοχής, τους μη εγκατεστημένους μεταφορείς και τις ενδομεταφορές. |
| --- | --- |

5.2.1

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τους νέους σαφέστερους ορισμούς σχετικά με το κράτος μέλος υποδοχής, τους μη εγκατεστημένους μεταφορείς και τις ενδομεταφορές.

5.3   Επιχειρησιακός ορισμός των ενδομεταφορών (άρθρα 2 και 8)

| 5.3.1 | Σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής, οι μεταφορείς μπορούν να εκτελούν έως και τρεις ενδομεταφορές μετά από διεθνές δρομολόγιο, από τη στιγμή που παραδοθούν τα εμπορεύματα που μεταφέρθηκαν κατά την διεθνή μεταφορά εισόδου. Οι τελευταίες ενδομεταφορές πρέπει να πραγματοποιούνται εντός επτά ημερών. |
| --- | --- |

5.3.1

Σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής, οι μεταφορείς μπορούν να εκτελούν έως και τρεις ενδομεταφορές μετά από διεθνές δρομολόγιο, από τη στιγμή που παραδοθούν τα εμπορεύματα που μεταφέρθηκαν κατά την διεθνή μεταφορά εισόδου. Οι τελευταίες ενδομεταφορές πρέπει να πραγματοποιούνται εντός επτά ημερών.

| 5.3.2 | Το πλεονέκτημα αυτό του επιχειρησιακού ορισμού είναι ότι απαγορεύει στους μη εγκατεστημένους μεταφορείς να εισέρχονται με άδειο όχημα. Οι ενδομεταφορές επιτρέπονται μόνον όταν προηγούνται ή ακολουθούν μια διεθνή μεταφορά εμπορευμάτων. |
| --- | --- |

5.3.2

Το πλεονέκτημα αυτό του επιχειρησιακού ορισμού είναι ότι απαγορεύει στους μη εγκατεστημένους μεταφορείς να εισέρχονται με άδειο όχημα. Οι ενδομεταφορές επιτρέπονται μόνον όταν προηγούνται ή ακολουθούν μια διεθνή μεταφορά εμπορευμάτων.

| 5.3.3 | Το μειονέκτημα έγκειται στο γεγονός ότι, θεωρητικά, ο μεταφορέας μπορεί να επαναλάβει την επιχείρηση μετά την προθεσμία των 7 ημερών για την ίδια εταιρία, τον ίδιο τύπο εμπορευμάτων, τις ίδιες διαδρομές. Πώς στην περίπτωση αυτή μπορεί να διασφαλιστεί, ο έκτακτος χαρακτήρας των ενδομεταφορών; |
| --- | --- |

5.3.3

Το μειονέκτημα έγκειται στο γεγονός ότι, θεωρητικά, ο μεταφορέας μπορεί να επαναλάβει την επιχείρηση μετά την προθεσμία των 7 ημερών για την ίδια εταιρία, τον ίδιο τύπο εμπορευμάτων, τις ίδιες διαδρομές. Πώς στην περίπτωση αυτή μπορεί να διασφαλιστεί, ο έκτακτος χαρακτήρας των ενδομεταφορών;

| 5.3.4 | Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ ζητεί να συμπεριληφθεί και να υπογραμμιστεί στο νέο κείμενο ότι ο «έκτακτος χαρακτήρας» αποτελεί ουσιαστικό χαρακτηριστικό των ενδομεταφορών (3). |
| --- | --- |

5.3.4

Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ ζητεί να συμπεριληφθεί και να υπογραμμιστεί στο νέο κείμενο ότι ο «έκτακτος χαρακτήρας» αποτελεί ουσιαστικό χαρακτηριστικό των ενδομεταφορών (3).

| 5.3.5 | Παρότι οι ενδομεταφορές αντιστοιχούν μόλις στο 3 % των διεθνών εμπορευματικών μεταφορών (4), είναι εντούτοις σημαντικές για τα πιο μικρά κράτη μέλη, όπου οι περιορισμένες εθνικές αγορές ωθούν τους μεταφορείς να αναζητήσουν δυνατότητες μεταφοράς φορτίου στο εξωτερικό. Οι στατιστικές ίσως να μην είναι 100 % αξιόπιστες (οι ενδομεταφορές δηλώνονται στη χώρα όπου ο μεταφορέας είναι καταχωρισμένος), αλλά πάντως δείχνουν ότι το φαινόμενο αυτό τελεί υπό αύξηση (5). |
| --- | --- |

5.3.5

Παρότι οι ενδομεταφορές αντιστοιχούν μόλις στο 3 % των διεθνών εμπορευματικών μεταφορών (4), είναι εντούτοις σημαντικές για τα πιο μικρά κράτη μέλη, όπου οι περιορισμένες εθνικές αγορές ωθούν τους μεταφορείς να αναζητήσουν δυνατότητες μεταφοράς φορτίου στο εξωτερικό. Οι στατιστικές ίσως να μην είναι 100 % αξιόπιστες (οι ενδομεταφορές δηλώνονται στη χώρα όπου ο μεταφορέας είναι καταχωρισμένος), αλλά πάντως δείχνουν ότι το φαινόμενο αυτό τελεί υπό αύξηση (5).

| 5.3.6 | Ακόμη και εάν οι στατιστικές επιδέχονται συζήτηση ωστόσο καταδεικνύουν ότι οι ενδομεταφορές αποτελούν σημαντικό τμήμα των διεθνών μεταφορών κυρίως στις μικρότερες χώρες μεταξύ των παλιών κρατών μελών. Οι Ολλανδοί μεταφορείς είναι οι πλέον δραστήριοι στην αγορά των ενδομεταφορών, ακολουθούμενοι από αυτούς του Λουξεμβούργου και της Γερμανίας. Οι τρεις αυτές χώρες είναι υπεύθυνες για το ήμισυ των συνολικών ενδομεταφορών που πραγματοποιήθηκαν από τους μεταφορείς το 2005 στην ΕΕ-25. Αν και ο βαθμός διείσδυσης ανά χώρα (ο βαθμός αυτός είναι το ποσοστό της εγχώριας αγοράς = εθνικές μεταφορές + ενδομεταφορές) σημειώνει, αντίστροφα, αργή αλλά σταθερή πρόοδο, παραμένει εντούτοις περιορισμένος και είναι ικανός να προξενήσει στρεβλώσεις. Το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο και η Γαλλία παρουσιάζουν τους υψηλότερους βαθμούς διείσδυσης από το 1999 και μετά: 2,87 % για το Βέλγιο, 2,50 % για τη Γαλλία και 1,99 % για το Λουξεμβούργο (6). Στα νέα κράτη μέλη, ο βαθμός διείσδυσης των ενδομεταφορών είναι γενικά μικρότερος από 0,3 % με εξαίρεση τη Λετονία (0,8 %). |
| --- | --- |

5.3.6

Ακόμη και εάν οι στατιστικές επιδέχονται συζήτηση ωστόσο καταδεικνύουν ότι οι ενδομεταφορές αποτελούν σημαντικό τμήμα των διεθνών μεταφορών κυρίως στις μικρότερες χώρες μεταξύ των παλιών κρατών μελών. Οι Ολλανδοί μεταφορείς είναι οι πλέον δραστήριοι στην αγορά των ενδομεταφορών, ακολουθούμενοι από αυτούς του Λουξεμβούργου και της Γερμανίας. Οι τρεις αυτές χώρες είναι υπεύθυνες για το ήμισυ των συνολικών ενδομεταφορών που πραγματοποιήθηκαν από τους μεταφορείς το 2005 στην ΕΕ-25. Αν και ο βαθμός διείσδυσης ανά χώρα (ο βαθμός αυτός είναι το ποσοστό της εγχώριας αγοράς = εθνικές μεταφορές + ενδομεταφορές) σημειώνει, αντίστροφα, αργή αλλά σταθερή πρόοδο, παραμένει εντούτοις περιορισμένος και είναι ικανός να προξενήσει στρεβλώσεις. Το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο και η Γαλλία παρουσιάζουν τους υψηλότερους βαθμούς διείσδυσης από το 1999 και μετά: 2,87 % για το Βέλγιο, 2,50 % για τη Γαλλία και 1,99 % για το Λουξεμβούργο (6). Στα νέα κράτη μέλη, ο βαθμός διείσδυσης των ενδομεταφορών είναι γενικά μικρότερος από 0,3 % με εξαίρεση τη Λετονία (0,8 %).

| 5.3.7 | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για τις αρνητικές επιπτώσεις των ενδομεταφορών στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις του τομέα, επιπτώσεις που θα γίνουν σοβαρότερες όταν οι ενδομεταφορές θα πραγματοποιούνται στα άλλα κράτη μέλη από μεταφορείς προερχόμενους από νέα κράτη μέλη, εφόσον οι μεταφορείς θα αποστέλλουν οδηγούς αμειβόμενους με πολύ χαμηλότερους μισθούς από εκείνους της χώρας υποδοχής προκειμένου να πραγματοποιούν ενδομεταφορές (7). |
| --- | --- |

5.3.7

Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για τις αρνητικές επιπτώσεις των ενδομεταφορών στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις του τομέα, επιπτώσεις που θα γίνουν σοβαρότερες όταν οι ενδομεταφορές θα πραγματοποιούνται στα άλλα κράτη μέλη από μεταφορείς προερχόμενους από νέα κράτη μέλη, εφόσον οι μεταφορείς θα αποστέλλουν οδηγούς αμειβόμενους με πολύ χαμηλότερους μισθούς από εκείνους της χώρας υποδοχής προκειμένου να πραγματοποιούν ενδομεταφορές (7).

| 5.3.8 | Είναι σαφές ότι η ΕΟΚΕ δεν αντιτίθεται στην είσοδο στην αγορά μεταφορέων από τα νέα κράτη μέλη αλλά θέτει το ερώτημα του περιορισμού και ελέγχου των ενδομεταφορών έτσι ώστε να αποφευχθεί ο αθέμιτος ανταγωνισμός και το κοινωνικό ντάμπινγκ. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της επιλογής της Επιτροπής, η οποία είναι να θεσπιστεί ένα νομικό πλαίσιο που να ευνοεί τον ελεγχόμενο ανταγωνισμό και όχι την πλήρη ελευθέρωση των ενδομεταφορών |
| --- | --- |

5.3.8

Είναι σαφές ότι η ΕΟΚΕ δεν αντιτίθεται στην είσοδο στην αγορά μεταφορέων από τα νέα κράτη μέλη αλλά θέτει το ερώτημα του περιορισμού και ελέγχου των ενδομεταφορών έτσι ώστε να αποφευχθεί ο αθέμιτος ανταγωνισμός και το κοινωνικό ντάμπινγκ. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της επιλογής της Επιτροπής, η οποία είναι να θεσπιστεί ένα νομικό πλαίσιο που να ευνοεί τον ελεγχόμενο ανταγωνισμό και όχι την πλήρη ελευθέρωση των ενδομεταφορών

| 5.3.9 | Η αξιολόγηση των επιπτώσεων των μέτρων που προτείνει η Επιτροπή τονίζει επίσης την πρόοδο που σημειώνουν οι γραμμές μεταξύ τρίτων κρατών ( ορισμένοι μιλούν για «μεγάλες ενδομεταφορές») (8). Επιπλέον, ολοένα και περισσότερες επιχειρήσεις μεταφορών και εφοδιαστικής προβαίνουν σε εγκατάσταση θυγατρικών επιχειρήσεων στα νέα κράτη μέλη και αποστέλλουν από αυτά τα κράτη μέλη, οδηγούς για να πραγματοποιούν διεθνείς μεταφορές μεταξύ των παλαιών κρατών-μελών, προσφέροντας ασυναγώνιστες τιμές διότι βασίζονται τη σημαντική μισθολογική διαφορά μεταξύ οδηγών στα παλαιά και στα νέα κράτη μέλη. Πρόκειται για μια άλλη πτυχή του αθέμιτου ανταγωνισμού και του κοινωνικού ντάμπινγκ που δεν εξετάζονται στην πρόταση κανονισμού. |
| --- | --- |

5.3.9

Η αξιολόγηση των επιπτώσεων των μέτρων που προτείνει η Επιτροπή τονίζει επίσης την πρόοδο που σημειώνουν οι γραμμές μεταξύ τρίτων κρατών ( ορισμένοι μιλούν για «μεγάλες ενδομεταφορές») (8). Επιπλέον, ολοένα και περισσότερες επιχειρήσεις μεταφορών και εφοδιαστικής προβαίνουν σε εγκατάσταση θυγατρικών επιχειρήσεων στα νέα κράτη μέλη και αποστέλλουν από αυτά τα κράτη μέλη, οδηγούς για να πραγματοποιούν διεθνείς μεταφορές μεταξύ των παλαιών κρατών-μελών, προσφέροντας ασυναγώνιστες τιμές διότι βασίζονται τη σημαντική μισθολογική διαφορά μεταξύ οδηγών στα παλαιά και στα νέα κράτη μέλη. Πρόκειται για μια άλλη πτυχή του αθέμιτου ανταγωνισμού και του κοινωνικού ντάμπινγκ που δεν εξετάζονται στην πρόταση κανονισμού.

| 5.3.10 | Συνεπώς, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για την απουσία της κοινωνικής διάστασης στη νομοθετική δέσμη και ειδικότερα στην υπό εξέταση πρόταση. Δεν λαμβάνεται υπόψη η μεγάλη μισθολογική διαφορά που υφίσταται μεταξύ των νέων και των παλιών κρατών μελών στον τομέα, ούτε των αρνητικών επιπτώσεων στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, στην απασχόληση και στους μισθούς των οδηγών. |
| --- | --- |

5.3.10

Συνεπώς, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για την απουσία της κοινωνικής διάστασης στη νομοθετική δέσμη και ειδικότερα στην υπό εξέταση πρόταση. Δεν λαμβάνεται υπόψη η μεγάλη μισθολογική διαφορά που υφίσταται μεταξύ των νέων και των παλιών κρατών μελών στον τομέα, ούτε των αρνητικών επιπτώσεων στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, στην απασχόληση και στους μισθούς των οδηγών.

| 5.3.11 | Έλεγχος των ενδομεταφορών (άρθρο 8). Σύμφωνα με την Επιτροπή, τα όργανα επιβολής είναι σε θέση να ελέγχουν ευκολότερα κατά πόσο μια ενδομεταφορά είναι νόμιμη ελέγχοντας τις φορτωτικές CMR στις οποίες αναγράφονται οι ημερομηνίες φόρτωσης και εκφόρτωσης στο πλαίσιο μιας διεθνούς μεταφοράς. Επιπλέον, πρέπει να προσδιορίζονται για κάθε ενδομεταφορά τα δεδομένα σχετικά με τον αποστολέα, τον μεταφορέα, τον παραλήπτη· πρέπει να αναστέλλονται ο τόπος και η ημερομηνία φόρτωσης των εμπορευμάτων και ο προβλεπόμενος τόπος παράδοσης, η κοινή ονομασία του εμπορεύματος και ο τρόπος συσκευασίας, καθώς και για τα επικίνδυνα εμπορεύματα, η κοινώς αποδεκτή περιγραφή της φύσης των εμπορευμάτων, ο αριθμός των δεμάτων, τα ειδικά τους σήματα, οι αριθμοί τους, το μικτό βάρος των εμπορευμάτων ή η ποσότητα τους εκφρασμένη με άλλο τρόπο, ο αριθμός των πινακίδων κυκλοφορίας του οχήματος και του ρυμουλκούμενου. Πράγματι, τα στοιχεία αυτά επιτρέπουν τον καλύτερο έλεγχο της ενδομεταφοράς, έλεγχος που προβλέπεται να πραγματοποιείται σε διάστημα εφτά ημερών.
  Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι μια επταήμερη προθεσμία για μια ενδομεταφορά διευκολύνει τον έλεγχο. |
| --- | --- |

5.3.11

Έλεγχος των ενδομεταφορών (άρθρο 8). Σύμφωνα με την Επιτροπή, τα όργανα επιβολής είναι σε θέση να ελέγχουν ευκολότερα κατά πόσο μια ενδομεταφορά είναι νόμιμη ελέγχοντας τις φορτωτικές CMR στις οποίες αναγράφονται οι ημερομηνίες φόρτωσης και εκφόρτωσης στο πλαίσιο μιας διεθνούς μεταφοράς. Επιπλέον, πρέπει να προσδιορίζονται για κάθε ενδομεταφορά τα δεδομένα σχετικά με τον αποστολέα, τον μεταφορέα, τον παραλήπτη· πρέπει να αναστέλλονται ο τόπος και η ημερομηνία φόρτωσης των εμπορευμάτων και ο προβλεπόμενος τόπος παράδοσης, η κοινή ονομασία του εμπορεύματος και ο τρόπος συσκευασίας, καθώς και για τα επικίνδυνα εμπορεύματα, η κοινώς αποδεκτή περιγραφή της φύσης των εμπορευμάτων, ο αριθμός των δεμάτων, τα ειδικά τους σήματα, οι αριθμοί τους, το μικτό βάρος των εμπορευμάτων ή η ποσότητα τους εκφρασμένη με άλλο τρόπο, ο αριθμός των πινακίδων κυκλοφορίας του οχήματος και του ρυμουλκούμενου. Πράγματι, τα στοιχεία αυτά επιτρέπουν τον καλύτερο έλεγχο της ενδομεταφοράς, έλεγχος που προβλέπεται να πραγματοποιείται σε διάστημα εφτά ημερών.

Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι μια επταήμερη προθεσμία για μια ενδομεταφορά διευκολύνει τον έλεγχο.

6.   Οδηγία για την απόσπαση εργαζομένων

| 6.1 | Η οδηγία σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων στο πλαίσιο παροχής υπηρεσιών (οδηγία 96/71) Πρέπει να εφαρμόζεται στην περίπτωση που, για την παροχή υπηρεσιών ενδομεταφορών, οι μεταφορείς αποσπούν από το κράτος μέλος συνήθους εργασίας τους, εργαζόμενους με τους οποίους υφίσταται εργασιακή σχέση. |
| --- | --- |

6.1

Η οδηγία σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων στο πλαίσιο παροχής υπηρεσιών (οδηγία 96/71) Πρέπει να εφαρμόζεται στην περίπτωση που, για την παροχή υπηρεσιών ενδομεταφορών, οι μεταφορείς αποσπούν από το κράτος μέλος συνήθους εργασίας τους, εργαζόμενους με τους οποίους υφίσταται εργασιακή σχέση.

| 6.2 | Η δυσκολία έγκειται στο γεγονός ότι η οδηγία αυτή έχει μετατεθεί στις εθνικές νομοθεσίες ... γεγονός που στην παρούσα περίπτωση έχει ως συνέπεια διαφορές στην εφαρμογή σχετικά με τους τομείς και τη διάρκεια της παροχής της υπηρεσίας. Έτσι, σε ορισμένες χώρες εφαρμόζεται η οδηγία αποκλειστικά στον οικοδομικό τομέα, ενώ σε άλλες χώρες είναι υποχρεωτική η εφαρμογή της οδηγίας ήδη από την πρώτη ημέρα της παροχής των υπηρεσιών (9). Επιπλέον, η οδηγία επιτρέπει στα κράτη μέλη την παρέκκλιση από την εφαρμογή μέσω συλλογικών συμβάσεων όταν η διάρκεια της απόσπασης δεν υπερβαίνει τον ένα μήνα (10). |
| --- | --- |

6.2

Η δυσκολία έγκειται στο γεγονός ότι η οδηγία αυτή έχει μετατεθεί στις εθνικές νομοθεσίες ... γεγονός που στην παρούσα περίπτωση έχει ως συνέπεια διαφορές στην εφαρμογή σχετικά με τους τομείς και τη διάρκεια της παροχής της υπηρεσίας. Έτσι, σε ορισμένες χώρες εφαρμόζεται η οδηγία αποκλειστικά στον οικοδομικό τομέα, ενώ σε άλλες χώρες είναι υποχρεωτική η εφαρμογή της οδηγίας ήδη από την πρώτη ημέρα της παροχής των υπηρεσιών (9). Επιπλέον, η οδηγία επιτρέπει στα κράτη μέλη την παρέκκλιση από την εφαρμογή μέσω συλλογικών συμβάσεων όταν η διάρκεια της απόσπασης δεν υπερβαίνει τον ένα μήνα (10).

| 6.3 | Στην περίπτωση των ενδομεταφορών, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι σήμερα η εφαρμογή της οδηγίας παρουσιάζει διαφορές ανάλογα με το κράτος, ακόμα και αν αυτή εφαρμόζεται πραγματικά, δεν μπορεί να λύσει τα προβλήματα που συνδέονται με τον θεμιτό ανταγωνισμό και το κοινωνικό ντάμπινγκ. |
| --- | --- |

6.3

Στην περίπτωση των ενδομεταφορών, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι σήμερα η εφαρμογή της οδηγίας παρουσιάζει διαφορές ανάλογα με το κράτος, ακόμα και αν αυτή εφαρμόζεται πραγματικά, δεν μπορεί να λύσει τα προβλήματα που συνδέονται με τον θεμιτό ανταγωνισμό και το κοινωνικό ντάμπινγκ.

| 6.4 | Επιπλέον, δεν υπάρχουν έλεγχοι εφαρμογής της οδηγίας για την απόσπαση εργαζομένων (11). Πρόκειται για σημαντική παράλειψη δεδομένου ότι, σύμφωνα με την οδηγία, τα κράτη μέλη προβλέπουν τη συνεργασία μεταξύ των δημόσιων διοικητικών υπηρεσιών οι οποίες, σύμφωνα με την εθνική κοινωνική νομοθεσία, είναι αρμόδιες για την εποπτεία των όρων εργασίας και απασχόλησης (12). |
| --- | --- |

6.4

Επιπλέον, δεν υπάρχουν έλεγχοι εφαρμογής της οδηγίας για την απόσπαση εργαζομένων (11). Πρόκειται για σημαντική παράλειψη δεδομένου ότι, σύμφωνα με την οδηγία, τα κράτη μέλη προβλέπουν τη συνεργασία μεταξύ των δημόσιων διοικητικών υπηρεσιών οι οποίες, σύμφωνα με την εθνική κοινωνική νομοθεσία, είναι αρμόδιες για την εποπτεία των όρων εργασίας και απασχόλησης (12).

| 6.5 | Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ ζήτησε να ενημερωθεί για τα αποτελέσματα του Ευρωπαϊκού κοινωνικού διαλόγου του τομέα των οδικών μεταφορών για το θέμα αυτό. |
| --- | --- |

6.5

Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ ζήτησε να ενημερωθεί για τα αποτελέσματα του Ευρωπαϊκού κοινωνικού διαλόγου του τομέα των οδικών μεταφορών για το θέμα αυτό.

7.   Βεβαίωση του οδηγού (άρθρο 5)

| 7.1 | Η ΕΟΚΕ ζητεί να περιλαμβάνεται στην βεβαίωση του οδηγού υπηκόου τρίτης χώρας και η εγγραφή του τελευταίου σε σύστημα κοινωνικής ασφάλισης. |
| --- | --- |

7.1

Η ΕΟΚΕ ζητεί να περιλαμβάνεται στην βεβαίωση του οδηγού υπηκόου τρίτης χώρας και η εγγραφή του τελευταίου σε σύστημα κοινωνικής ασφάλισης.

8.   Έλεγχος (άρθρα 10 à 15)

| 8.1 | Η πρόταση κανονισμού υποχρεώνει τα κράτη μέλη να ανταλλάσσουν πληροφορίες μέσω εθνικών κέντρων επαφής τα οποία πρόκειται να δημιουργηθούν σύμφωνα με τον κανονισμό για την πρόσβαση στο επάγγελμα του οδικού μεταφορέα. Πρόκειται για διορισμένους διοικητικούς φορείς ή αρχές που είναι επιφορτισμένοι με την διενέργεια της ανταλλαγής πληροφοριών με τους ομολόγους τους των άλλων κρατών μελών. |
| --- | --- |

8.1

Η πρόταση κανονισμού υποχρεώνει τα κράτη μέλη να ανταλλάσσουν πληροφορίες μέσω εθνικών κέντρων επαφής τα οποία πρόκειται να δημιουργηθούν σύμφωνα με τον κανονισμό για την πρόσβαση στο επάγγελμα του οδικού μεταφορέα. Πρόκειται για διορισμένους διοικητικούς φορείς ή αρχές που είναι επιφορτισμένοι με την διενέργεια της ανταλλαγής πληροφοριών με τους ομολόγους τους των άλλων κρατών μελών.

| 8.2 | Εξάλλου, προβλέπεται ότι τα κράτη μέλη να καταχωρίσουν στο εθνικό τους μητρώο επιχειρήσεων οδικών μεταφορών όλες τις σοβαρές παραβάσεις και τις επανειλημμένες παραβάσεις ήσσονος σημασίας, οι οποίες διαπράχθηκαν από δικό τους μεταφορέα και οδήγησαν σε επιβολή κύρωσης. |
| --- | --- |

8.2

Εξάλλου, προβλέπεται ότι τα κράτη μέλη να καταχωρίσουν στο εθνικό τους μητρώο επιχειρήσεων οδικών μεταφορών όλες τις σοβαρές παραβάσεις και τις επανειλημμένες παραβάσεις ήσσονος σημασίας, οι οποίες διαπράχθηκαν από δικό τους μεταφορέα και οδήγησαν σε επιβολή κύρωσης.

| 8.3 | Η πρόταση κανονισμού εισάγει νέα διαδικασία, την οποία πρέπει να τηρεί το κράτος μέλος το οποίο βεβαιώνει μια παράβαση που διαπράχθηκε από μη εγκατεστημένο μεταφορέα. Το εν λόγω κράτος μέλος έχει προθεσμία ενός μηνός προκειμένου να κοινοποιήσει τις πληροφορίες, σύμφωνα με ένα στοιχειωδώς τυποποιημένο μορφότυπο. Μπορεί να ζητήσει από το κράτος μέλος εγκατάστασης να επιβάλλει διοικητικές κυρώσεις. Το κράτος μέλος εγκατάστασης του εμπλεκόμενου μεταφορέα έχει στη διάθεσή του τρεις μήνες να ενημερώσει το άλλο κράτος μέλος για τη συνέχεια που δόθηκε στην υπόθεση. |
| --- | --- |

8.3

Η πρόταση κανονισμού εισάγει νέα διαδικασία, την οποία πρέπει να τηρεί το κράτος μέλος το οποίο βεβαιώνει μια παράβαση που διαπράχθηκε από μη εγκατεστημένο μεταφορέα. Το εν λόγω κράτος μέλος έχει προθεσμία ενός μηνός προκειμένου να κοινοποιήσει τις πληροφορίες, σύμφωνα με ένα στοιχειωδώς τυποποιημένο μορφότυπο. Μπορεί να ζητήσει από το κράτος μέλος εγκατάστασης να επιβάλλει διοικητικές κυρώσεις. Το κράτος μέλος εγκατάστασης του εμπλεκόμενου μεταφορέα έχει στη διάθεσή του τρεις μήνες να ενημερώσει το άλλο κράτος μέλος για τη συνέχεια που δόθηκε στην υπόθεση.

| 8.4 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι νέες αυτές διατάξεις αποτελούν πρόοδο. Ωστόσο, εκφράζει τη λύπη της για τον κατακερματισμό και την διαφοροποίηση των αρχών και των διαδικασιών όσον αφορά τον έλεγχο και την εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας σχετικά με τις οδικές μεταφορές. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η αρχή της ετεροδικίας που εφαρμόζεται στην περίπτωση της νομοθεσίας για το χρόνο ανάπαυσης και οδήγησης (κανονισμός 561/2006), πρέπει επίσης να εφαρμόζεται στις περιπτώσεις παραβάσεων της νομοθεσίας για τις ενδομεταφορές. Τούτο θα αποτελούσε δυνατότερο κίνητρο για την τήρηση της νομοθεσίας. |
| --- | --- |

8.4

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι νέες αυτές διατάξεις αποτελούν πρόοδο. Ωστόσο, εκφράζει τη λύπη της για τον κατακερματισμό και την διαφοροποίηση των αρχών και των διαδικασιών όσον αφορά τον έλεγχο και την εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας σχετικά με τις οδικές μεταφορές. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η αρχή της ετεροδικίας που εφαρμόζεται στην περίπτωση της νομοθεσίας για το χρόνο ανάπαυσης και οδήγησης (κανονισμός 561/2006), πρέπει επίσης να εφαρμόζεται στις περιπτώσεις παραβάσεων της νομοθεσίας για τις ενδομεταφορές. Τούτο θα αποτελούσε δυνατότερο κίνητρο για την τήρηση της νομοθεσίας.

| 8.5 | Η οδηγία 2006/22 απαιτεί μια εθνική συνεκτική στρατηγική ελέγχου και καλεί τα κράτη μέλη να ορίσουν έναν οργανισμό για το συντονισμό του ελέγχου της νομοθεσίας σχετικά με το χρόνο οδήγησης και ανάπαυσης. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο έλεγχος των ενδομεταφορών πρέπει να αποτελεί τμήμα αυτής της στρατηγικής. |
| --- | --- |

8.5

Η οδηγία 2006/22 απαιτεί μια εθνική συνεκτική στρατηγική ελέγχου και καλεί τα κράτη μέλη να ορίσουν έναν οργανισμό για το συντονισμό του ελέγχου της νομοθεσίας σχετικά με το χρόνο οδήγησης και ανάπαυσης. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο έλεγχος των ενδομεταφορών πρέπει να αποτελεί τμήμα αυτής της στρατηγικής.

| 8.6 | Τέλος, όσον αφορά τη συμβουλευτική επιτροπή για τη συνδρομή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η ΕΟΚΕ τάσσεται κατά του πολλαπλασιασμού αυτού του είδους των επιτροπών και ζητεί τη σύσταση μιας μόνο επιτροπής αποτελούμενης από εκπροσώπους των κρατών μελών και από κοινωνικούς εταίρους με την ιδιότητα του παρατηρητή, η οποία θα έχει ως έργο να συνδράμει την Επιτροπή στον τομέα του ελέγχου και της εφαρμογής της ευρωπαϊκής νομοθεσίας σχετικά με τις οδικές μεταφορές. |
| --- | --- |

8.6

Τέλος, όσον αφορά τη συμβουλευτική επιτροπή για τη συνδρομή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η ΕΟΚΕ τάσσεται κατά του πολλαπλασιασμού αυτού του είδους των επιτροπών και ζητεί τη σύσταση μιας μόνο επιτροπής αποτελούμενης από εκπροσώπους των κρατών μελών και από κοινωνικούς εταίρους με την ιδιότητα του παρατηρητή, η οποία θα έχει ως έργο να συνδράμει την Επιτροπή στον τομέα του ελέγχου και της εφαρμογής της ευρωπαϊκής νομοθεσίας σχετικά με τις οδικές μεταφορές.

Βρυξέλλες, 12 Μαρτίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Ως γραμμές μεταξύ τρίτων κρατών θεωρούνται οι μεταφορές από μια χώρα Α σε χώρα Β οι οποίες πραγματοποιούνται από μεταφορέα εγκατεστημένο σε μια χώρα Γ.

1

(2)  Άρθρο 71, ΕΕ C 325, 24.12.2002, σελ. 61

2

| «1. | Για την εφαρμογή του άρθρου 70 και λαμβάνοντας υπόψη την ιδιομορφία των μεταφορών, το Συμβούλιο, αποφασίζοντας με τη διαδικασία του άρθρου 251 και μετά από διαβούλευση με την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, θεσπίζει:






  α) | κοινούς κανόνες εφαρμοστέους στις διεθνείς μεταφορές που εκτελούνται από ή προς την επικράτεια ενός κράτους μέλους ή που διέρχονται από την επικράτεια ενός ή περισσοτέρων κρατών μελών· |
| --- | --- | --- |

«1.

Για την εφαρμογή του άρθρου 70 και λαμβάνοντας υπόψη την ιδιομορφία των μεταφορών, το Συμβούλιο, αποφασίζοντας με τη διαδικασία του άρθρου 251 και μετά από διαβούλευση με την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, θεσπίζει:

α)

κοινούς κανόνες εφαρμοστέους στις διεθνείς μεταφορές που εκτελούνται από ή προς την επικράτεια ενός κράτους μέλους ή που διέρχονται από την επικράτεια ενός ή περισσοτέρων κρατών μελών·

| β) | τους όρους υπό τους οποίους γίνονται δεκτοί στις εθνικές μεταφορές ενός κράτους μέλους μεταφορείς μη εγκατεστημένοι σ' αυτό· |
| --- | --- |

β)

τους όρους υπό τους οποίους γίνονται δεκτοί στις εθνικές μεταφορές ενός κράτους μέλους μεταφορείς μη εγκατεστημένοι σ' αυτό·

| γ) | μέτρα για τη βελτίωση της ασφάλειας των μεταφορών· |
| --- | --- |

γ)

μέτρα για τη βελτίωση της ασφάλειας των μεταφορών·

| δ) | κάθε άλλη χρήσιμη διάταξη. |
| --- | --- |

δ)

κάθε άλλη χρήσιμη διάταξη.

| 2. | Κατά παρέκκλιση από τη διαδικασία που προβλέπεται στην παράγραφο 1, το Συμβούλιο θεσπίζει ομοφώνως, προτάσεις της Επιτροπής και μετά από διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και με την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, διατάξεις που αφορούν τις αρχές του καθεστώτος των μεταφορών και των οποίων η εφαρμογή θα ήταν δυνατόν να επηρεάσει σοβαρά το βιοτικό επίπεδο και την απασχόληση σε ορισμένες περιοχές, όπως και την εκμετάλλευση του εξοπλισμού των μεταφορών, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη προσαρμογής στην οικονομική ανάπτυξη, που προκύπτει από την εγκαθίδρυση της κοινής αγοράς.» |
| --- | --- |

2.

Κατά παρέκκλιση από τη διαδικασία που προβλέπεται στην παράγραφο 1, το Συμβούλιο θεσπίζει ομοφώνως, προτάσεις της Επιτροπής και μετά από διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και με την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, διατάξεις που αφορούν τις αρχές του καθεστώτος των μεταφορών και των οποίων η εφαρμογή θα ήταν δυνατόν να επηρεάσει σοβαρά το βιοτικό επίπεδο και την απασχόληση σε ορισμένες περιοχές, όπως και την εκμετάλλευση του εξοπλισμού των μεταφορών, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη προσαρμογής στην οικονομική ανάπτυξη, που προκύπτει από την εγκαθίδρυση της κοινής αγοράς.»

(3)  Με βάση τον Κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 3118/93 του Συμβουλίου της 25ης Οκτωβρίου 1993 για τον καθορισμό των όρων υπό τους οποίους γίνονται δεκτοί στις εθνικές οδικές εμπορευματικές μεταφορές σ'ένα κράτος μέλος μεταφορείς μη εγκατεστημένοι σ'αυτό (ΕΕ L 279,12.11.93, σ.1) και την Ερμηνευτική ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τον προσωρινό χαρακτήρα των οδικών εμπορευματικών ενδομεταφορών (καμποτάζ) — Δεκέμβριος 2004.

3

(4)  Statistiques en bref, Mathieu Yves, 77/2007, «données essentielles du Panorama des transports 1990-2005», σελίδα 4.

4

(5)  Statistiques en bref, Simon Pasi, 27/2007, «tendances du transport routier de marchandises de 1999 à 2005», σελίδα 6· το 2005, υπήρξε αύξηση 2 % σε σχέση με το 2004.

5

(6)  Statistiques en bref, Simon Pasi, 27/2007, «tendances du transport routier de marchandises de 1999 à 2005», σελίδα 6· το 2005, υπήρξε αύξηση 2 % σε σχέση με το 2004.

6

.

(7)  Στο έγγραφο εργασίας της Επιτροπής, αξιολόγηση των επιπτώσεων SEC(2007)635/2 αναφέρεται ότι το εργατικό κόστος (οδηγοί) ειδικότερα μπορεί να κυμαίνεται από 1 έως 3 και, σε ορισμένες περιπτώσεις, από 1 έως 6. (σελίδα 6).

7

(8)  Στο έγγραφο εργασίας της Επιτροπής, αξιολόγηση των επιπτώσεων, SEC (2007)635/2, σελίδα 6 αναφέρεται ότι: «το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών αυξήθηκε σταθερά με μέσο ετήσιο ρυθμό 4,4 % μεταξύ 1999 και 2003.Ο ρυθμός αυτός αυξήθηκε σε πάνω από 20 % μεταξύ 2004 και 2005» (ελεύθερη απόδοση).

8

(9)  Jan Cremers, Peter Donders, Editors, «The free movement of workers in the European Union», European Institute for Construction Labour Research, CLR studies 4, 2004. Πρόκειται συγκεκριμένα για την περίπτωση των Κάτω Χωρών που εφαρμόζουν την οδηγία στον οικοδομικό τομέα και αποκλείουν όλους τους άλλους ενώ το Βέλγιο εφαρμόζει την οδηγία απόσπασης από την πρώτη ημέρα της παροχής υπηρεσιών.

9

(10)  Άρθρο 3, παράγραφος 4, της οδηγίας 96/71/EΚ.

10

(11)  Ecorys, «study on road cabotage in the freight transport market», έκθεση για την ΓΔ TREN, σελίδα 8.

11

(12)  Οδηγία 96/71/EΚ, άρθρο 3.

12

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Οι ακόλουθες τροπολογίες, που έλαβαν πάνω από το ένα τέταρτο των ψήφων, απορρίφθηκαν κατά τη συζήτηση:

Σημεία 4.5 και 4.6

Να διαγραφούν τα σημεία 4.5 και 4.6:

| «4.5 | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι χρήζει μεγαλύτερης προσοχής η κοινωνική διάσταση της πρόσβασης στην αγορά διεθνών οδικών εμπορευματικών μεταφορών. Ωστόσο, στην αιτιολογική σκέψη 12 πραγματοποιείται μνεία στην οδηγία σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων στο πλαίσιο παροχής υπηρεσιών (οδηγία 96/71), η οποία εφαρμόζεται στην περίπτωση όπου, για την παροχή υπηρεσιών ενδομεταφορών, οι μεταφορείς αποσπούν από το κράτος μέλος συνήθους εργασίας τους, εργαζόμενους με τους οποίους υφίσταται εργασιακή σχέση. Η αιτιολογική αυτή σκέψη δεν περιλαμβάνεται ούτε στα άρθρα ούτε στην αιτιολογική έκθεση. |
| --- | --- |

«4.5

| 4.6 | Τούτο είναι ακόμη σημαντικότερο δεδομένου ότι δεν έχει τεθεί σε ισχύ η εφαρμογή των κοινοτικών νομικών διατάξεων για τον τομέα των οδικών μεταφορών, κυρίως αυτών που αφορούν την κοινωνική πτυχή.
  » |
| --- | --- |

4.6

Αιτιολογία

Η κοινωνική διάσταση σε σχέση με την εφαρμογή των ενδομεταφορών ρυθμίζεται ήδη, σε μεγάλο βαθμό, από τον Κανονισμό 561/2006, σχετικά με τη ρύθμιση των χρόνων οδήγησης και ανάπαυσης των οδηγών, και από την αντίστοιχη μεταφορά στην έννομη τάξη των διαφόρων κρατών της Οδηγίας 2002/15/ΕΚ για την οργάνωση του χρόνου εργασίας, αλλά και από τον ίδιο τον εποχικό χαρακτήρα της δραστηριότητας, που διαμορφώνει την οργάνωση των ενδομεταφορών.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 27, Ψήφοι κατά: 41, Αποχές: 5

Σημείο 4.6

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| 4.6 | Τούτο είναι ακόμη σημαντικότερο δεδομένου ότι δεν έχει τεθεί σε ισχύ η εφαρμογή των κοινοτικών νομικών διατάξεων για τον τομέα των οδικών μεταφορών, κυρίως αυτών που αφορούν την κοινωνική πτυχή.
  Εν κατακλείδι, θα ήταν σκόπιμο να προστεθεί μια σύντομη αναφορά στο υποτιθέμενο φαινόμενο των ενδομεταφορέων από τα νέα κράτη μέλη, εφόσον υπάρχουν μεταβατικά μέτρα μετά τις Συνθήκες Προσχώρησης που συνάφθηκαν με αυτά τα κράτη, εάν δεν ήταν αληθές ότι όλα τα μεταβατικά μέτρα θα λήξουν το αργότερο το 2009 και θα επιτραπούν οι ενδομεταφορές. |
| --- | --- |

4.6

Αιτιολογία

Τα μεταβατικά μέτρα που εφαρμόζονται από τα κράτη μέλη θα λήξουν στα τέλη του 2009. Συνεπώς, όλες οι χώρες θα έχουν την ίδια μεταχείριση σε σχέση με τον ανωτέρω κανονισμό, ο οποίος εκ των πραγμάτων θα τεθεί σε ισχύ μετά το 2009. Αυτό πρέπει να αναφερθεί γιατί θα βοηθήσει να πάψουν οι εικασίες περί αθέμιτου ανταγωνισμού και κοινωνικού ντάμπινγκ από τα νέα κράτη μέλη.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 27, Ψήφοι κατά: 47, Αποχές: 4

Σημείο 5.3.9

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| 5.3.9 | Είναι σαφές ότι η ΕΟΚΕ δεν αντιτίθεται στην είσοδο στην αγορά μεταφορέων από τα νέα κράτη μέλη αλλά θέτει το ερώτημα του περιορισμού και ελέγχου των ενδομεταφορών έτσι ώστε να αποφευχθεί ο αθέμιτος ανταγωνισμός και το κοινωνικό ντάμπινγκ. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της επιλογής της Επιτροπής, η οποία είναι να θεσπιστεί ένα νομικό πλαίσιο που να ευνοεί τον ελεγχόμενο ανταγωνισμό και όχι την πλήρη ελευθέρωση των ενδομεταφορών.
  Η αξιολόγηση των επιπτώσεων του αντικτύπου των μέτρων που προτείνει η Επιτροπή τονίζει την αύξηση των μεταφορών εμπορευμάτων μεταξύ τρίτων κρατών με διέλευση από την εσωτερική αγορά
   (1)
  . Επιπλέον, ολοένα και περισσότερες επιχειρήσεις μεταφορών και εφοδιαστικής προβαίνουν σε εγκατάσταση θυγατρικών επιχειρήσεων στα νέα κράτη μέλη και αποστέλλουν από αυτά τα κράτη μέλη οδηγούς για να πραγματοποιούν διεθνείς μεταφορές μεταξύ των παλαιών κρατών μελών. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, ωστόσο, το φαινόμενο αυτό είναι εγγενές στη διεύρυνση της ΕΕ και στους στόχους της εσωτερικής αγοράς. |
| --- | --- |

5.3.9

Αιτιολογία

Εγείρονται και πάλι φόβοι για το ενδεχόμενο αθέμιτου ανταγωνισμού και κοινωνικού ντάμπινγκ, ενώ επαναλαμβάνεται αυτό που έχει ήδη λεχθεί επανειλημμένα. Είναι προτιμότερο να λεχθεί ότι αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία για την ΕΕ είναι η ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 31, Ψήφοι κατά: 61, Αποχές: 0

Σημείο 5.3.10

Να διαγραφεί το σημείο 5.3.10:

| 5.3.10 | Η αξιολόγηση των επιπτώσεων των μέτρων που προτείνει η Επιτροπή τονίζει επίσης την πρόοδο που σημειώνουν οι γραμμές μεταξύ τρίτων κρατών ( ορισμένοι μιλούν για
  «
  μεγάλες ενδομεταφορές
  »)
   (2)
  . Επιπλέον, ολοένα και περισσότερες επιχειρήσεις μεταφορών και εφοδιαστικής προβαίνουν σε εγκατάσταση θυγατρικών επιχειρήσεων στα νέα κράτη μέλη και αποστέλλουν από αυτά τα κράτη μέλη, οδηγούς για να πραγματοποιούν διεθνείς μεταφορές μεταξύ των παλαιών κρατών-μελών, προσφέροντας ασυναγώνιστες τιμές διότι βασίζονται τη σημαντική μισθολογική διαφορά μεταξύ οδηγών στα παλαιά και στα νέα κράτη μέλη. Πρόκειται για μια άλλη πτυχή του αθέμιτου ανταγωνισμού και του κοινωνικού ντάμπινγκ που δεν εξετάζονται στην πρόταση κανονισμού. |
| --- | --- |

5.3.10

Αιτιολογία

Ο λόγος για τον οποίο τονίζονται οι κοινωνικές πτυχές του κανονισμού δεν πρέπει να είναι πάντα και μόνον τα νέα κράτη μέλη.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 33, Ψήφοι κατά: 58, Αποχές: 5

Σημείο 5.3.11

Να διαγραφεί το σημείο 5.3.11:

| 5.3.11 | Συνεπώς, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για την απουσία της κοινωνικής διάστασης στη νομοθετική δέσμη και ειδικότερα στην υπό εξέταση πρόταση. Δεν λαμβάνεται υπόψη η μεγάλη μισθολογική διαφορά που υφίσταται μεταξύ των νέων και των παλιών κρατών μελών στον τομέα, ούτε των αρνητικών επιπτώσεων στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, στην απασχόληση και στους μισθούς των οδηγών. |
| --- | --- |

5.3.11

Αιτιολογία

Ο λόγος για τον οποίο τονίζονται οι κοινωνικές πτυχές του κανονισμού δεν πρέπει να είναι πάντα και μόνον τα νέα κράτη μέλη.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 27, Ψήφοι κατά: 62, Αποχές: 1

Σημείο 6

Να διαγραφεί ολόκληρο το σημείο 6:

6.   Οδηγία για την απόσπαση εργαζομένων

| 6.1 | Η οδηγία σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων στο πλαίσιο παροχής υπηρεσιών (οδηγία 96/71) Πρέπει να εφαρμόζεται στην περίπτωση που, για την παροχή υπηρεσιών ενδομεταφορών, οι μεταφορείς αποσπούν από το κράτος μέλος συνήθους εργασίας τους, εργαζόμενους με τους οποίους υφίσταται εργασιακή σχέση. |
| --- | --- |

6.1

| 6.2 | Η δυσκολία έγκειται στο γεγονός ότι η οδηγία αυτή έχει μετατεθεί στις εθνικές νομοθεσίες ... γεγονός που στην παρούσα περίπτωση έχει ως συνέπεια διαφορές στην εφαρμογή σχετικά με τους τομείς και τη διάρκεια της παροχής της υπηρεσίας. Έτσι, σε ορισμένες χώρες εφαρμόζεται η οδηγία αποκλειστικά στον οικοδομικό τομέα, ενώ σε άλλες χώρες είναι υποχρεωτική η εφαρμογή της οδηγίας ήδη από την πρώτη ημέρα της παροχής των υπηρεσιών. Επιπλέον, η οδηγία επιτρέπει στα κράτη μέλη την παρέκκλιση από την εφαρμογή μέσω συλλογικών συμβάσεων όταν η διάρκεια της απόσπασης δεν υπερβαίνει τον ένα μήνα. |
| --- | --- |

6.2

| 6.3 | Στην περίπτωση των ενδομεταφορών, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι σήμερα η εφαρμογή της οδηγίας παρουσιάζει διαφορές ανάλογα με το κράτος, ακόμα και αν αυτή εφαρμόζεται πραγματικά, δεν μπορεί να λύσει τα προβλήματα που συνδέονται με τον θεμιτό ανταγωνισμό και το κοινωνικό ντάμπινγκ. |
| --- | --- |

6.3

| 6.4 | Επιπλέον, δεν υπάρχουν έλεγχοι εφαρμογής της οδηγίας για την απόσπαση εργαζομένων. Πρόκειται για σημαντική παράλειψη δεδομένου ότι, σύμφωνα με την οδηγία, τα κράτη μέλη προβλέπουν τη συνεργασία μεταξύ των δημόσιων διοικητικών υπηρεσιών οι οποίες, σύμφωνα με την εθνική κοινωνική νομοθεσία, είναι αρμόδιες για την εποπτεία των όρων εργασίας και απασχόλησης. |
| --- | --- |

6.4

| 6.5 | Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ ζήτησε να ενημερωθεί για τα αποτελέσματα του Ευρωπαϊκού κοινωνικού διαλόγου του τομέα των οδικών μεταφορών για το θέμα αυτό. |
| --- | --- |

6.5

Αιτιολογία

Για τον κλάδο των μεταφορών, λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του, οι κοινωνικές πτυχές ρυθμίζονται ήδη από την οδηγία 2002/15/ΕΚ, για την οργάνωση του χρόνου εργασίας, και από τον Κανονισμό 561/2006, σχετικά με τη ρύθμιση των χρόνων οδήγησης και ανάπαυσης των οδηγών, καθώς και από τη χρήση του ψηφιακού ταχογράφου.

Όσον αφορά άλλες κοινωνικές πτυχές, είναι διαφορετικό να εφαρμόζεται η οδηγία 96/71 σε έναν κλάδο όπως η οικοδομή, με σταθερές μετακινήσεις εργαζομένων, απ' ότι στον κλάδο των μεταφορών εμπορευμάτων για τις περιστασιακές υπηρεσίες ενδομεταφοράς ως συνέχεια μιας διεθνούς μεταφοράς. Στην τελευταία περίπτωση, η μετακίνηση του οδηγού δεν θεωρείται ως τέτοια, αλλά συνιστά μέρος της εργασίας του ως οδηγού διεθνών μεταφορών, που καλύπτεται από κοινοτική άδεια μεταφορών.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 24, Ψήφοι κατά: 63, Αποχές: 2

Σημείο 6.3

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| 6.3 | Στην περίπτωση των ενδομεταφορών, Λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι σήμερα η εφαρμογή της οδηγίας παρουσιάζει διαφορές ανάλογα με το κράτος, ακόμα και αν αυτή εφαρμόζεται πραγματικά, δεν μπορεί να λύσει τα προβλήματα που συνδέονται με τον θεμιτό ανταγωνισμό και το κοινωνικό ντάμπινγκ. |
| --- | --- |

6.3

Στην περίπτωση των ενδομεταφορών, Λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι σήμερα η εφαρμογή της οδηγίας παρουσιάζει διαφορές ανάλογα με το κράτος, ακόμα και αν αυτή εφαρμόζεται πραγματικά, δεν μπορεί να λύσει τα προβλήματα που συνδέονται με τον θεμιτό ανταγωνισμό και το κοινωνικό ντάμπινγκ.

Αιτιολογία

Ο λόγος για τον οποίο τονίζονται οι κοινωνικές πτυχές του κανονισμού δεν πρέπει να είναι πάντα και μόνον τα νέα κράτη μέλη.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 32, Ψήφοι κατά: 57, Αποχές: 2

Σημείο 1.2

Να αντικατασταθεί ως εξής:

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί, ωστόσο, ότι χρήζει ίσως μεγαλύτερης προσοχής η κοινωνική διάσταση της πρόσβασης στην αγορά διεθνών οδικών εμπορευματικών μεταφορών. Οι ενδομεταφορές καθώς και οι γραμμές μεταξύ τρίτων κρατών
   (3)
  μπορούν να προκαλέσουν αθέμιτο ανταγωνισμό και κοινωνικό ντάμπινγκ στον τομέα λόγω της μισθολογικής διαφοράς μεταξύ των οδηγών από τα νέα και τα παλaιά κράτη. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ θεωρεί, ωστόσο, ότι χρήζει ίσως μεγαλύτερης προσοχής η κοινωνική διάσταση της πρόσβασης στην αγορά διεθνών οδικών εμπορευματικών μεταφορών. Οι ενδομεταφορές καθώς και οι γραμμές μεταξύ τρίτων κρατών
   (3)
  μπορούν να προκαλέσουν αθέμιτο ανταγωνισμό και κοινωνικό ντάμπινγκ στον τομέα λόγω της μισθολογικής διαφοράς μεταξύ των οδηγών από τα νέα και τα παλaιά κράτη.

Αιτιολογία

Εάν η πρόθεση είναι να τονιστούν οι κοινωνικές πτυχές του ανωτέρω κανονισμού, αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να γίνει εξαιτίας τω νέων κρατών μελών. Αθέμιτος ανταγωνισμός μπορεί να προκύψει εντός και εκ μέρους οποιουδήποτε κράτους μέλους. Επιπλέον, δεν μπορεί να γίνεται λόγος περί κοινωνικού ντάμπινγκ στην ΕΕ όταν επιχειρήσεις και πρόσωπα συμπεριφέρονται με τρόπο απόλυτα σύννομο.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 28, Ψήφοι κατά: 61, Αποχές: 1

---

(1)  Στο έγγραφο εργασίας της Επιτροπής, αξιολόγηση των επιπτώσεων, SEC (2007)635/2, σελίδα 6 αναφέρεται ότι: «το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών αυξήθηκε σταθερά με μέσο ετήσιο ρυθμό 4,4 % μεταξύ 1999 και 2003.Ο ρυθμός αυτός αυξήθηκε σε πάνω από 20 % μεταξύ 2004 και 2005» (ελεύθερη απόδοση).

1

(2)  Το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής «Εκτίμηση αντικτύπου», SEC (2007) 635/2 [διατίθεται μόνο στα αγγλικά], αναφέρει στη σελ. 6 ότι: «οι μεταφορές μεταξύ τρίτων κρατών με διέλευση από την εσωτερική αγορά (cross-trade) αυξήθηκαν σταθερά με μέσο ετήσιο ρυθμό 4,4 % μεταξύ 1999 και 2003. Το ποσοστό αυτό υπερέβη το 20 % για το 2004 και το 2005».

2

Το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής «Εκτίμηση αντικτύπου», SEC (2007) 635/2 [διατίθεται μόνο στα αγγλικά], αναφέρει στη σελ. 6 ότι: «οι μεταφορές μεταξύ τρίτων κρατών με διέλευση από την εσωτερική αγορά (cross-trade) αυξήθηκαν σταθερά με μέσο ετήσιο ρυθμό 4,4 % μεταξύ 1999 και 2003. Το ποσοστό αυτό υπερέβη το 20 % για το 2004 και το 2005».

(3)  Ως γραμμές μεταξύ τρίτων κρατών θεωρούνται οι μεταφορές από μια χώρα Α σε χώρα Β οι οποίες πραγματοποιούνται από μεταφορέα εγκατεστημένο σε μια χώρα Γ.

3

Ως γραμμές μεταξύ τρίτων κρατών θεωρούνται οι μεταφορές από μια χώρα Α σε χώρα Β οι οποίες πραγματοποιούνται από μεταφορέα εγκατεστημένο σε μια χώρα Γ.

---

| 9.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 204/39 |
| --- | --- | --- | --- |

9.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 204/39

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Μείωση των εκπομπών CO2 μέσω μιας νέας μεθόδου διαχείρισης των αερολιμένων

(2008/C 204/10)

Με επιστολή της 4ης Ιουλίου 2007 και στο πλαίσιο της πορτογαλικής προεδρίας της ΕΕ, το Υπουργείο Μεταφορών της Πορτογαλίας ζήτησε από την ΕΟΚΕ, δυνάμει του άρθρου 262 της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να προβεί στην κατάρτιση διερευνητικής γνωμοδότησης με θέμα:

Μείωση των εκπομπών CO2 μέσω μιας νέας μεθόδου διαχείρισης των αερολιμένων.

Το τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών», στο οποίο ανατέθηκαν οι προπαρασκευαστικές εργασίες της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 19 Φεβρουαρίου 2008 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. McDonogh.

Κατά την 443η σύνοδο ολομέλειάς της, που πραγματοποιήθηκε στις 12 και 13 Μαρτίου 2008 (συνεδρίαση της 13ης Μαρτίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, με 103 ψήφους υπέρ και 5 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Συστάσεις

| — | Ενθάρρυνση της υιοθέτησης, εκ μέρους των αρχών των αερολιμένων, στρατηγικών διαχείρισης οι οποίες συμβάλλουν στην μείωση των εκπομπών CO2, μέσω της εισαγωγής ενός μοντέλου εκτίμησης της ποιότητας του αέρα χάρη στο οποίο θα μπορούν να εντοπίζονται όλες οι πηγές NOx και να τίθενται στόχοι μείωσης των εκπομπών CO2. Για τη βαθμονόμηση του μοντέλου αυτού θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν σημεία επιτόπιας παρακολούθησης της ποιότητας του αέρα. Οι κύριοι χώροι που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη στο πλαίσιο του μοντέλου αυτού είναι οι διάδρομοι των αεροδρομίων, τα κτήρια (αεροσταθμοί και λοιπές εγκαταστάσεις παροχής υπηρεσιών και εξυπηρέτησης), οι χώροι στάθμευσης αυτοκινήτων και τα σημεία πρόσβασης στα αεροδρόμια. |
| --- | --- |

—

Ενθάρρυνση της υιοθέτησης, εκ μέρους των αρχών των αερολιμένων, στρατηγικών διαχείρισης οι οποίες συμβάλλουν στην μείωση των εκπομπών CO2, μέσω της εισαγωγής ενός μοντέλου εκτίμησης της ποιότητας του αέρα χάρη στο οποίο θα μπορούν να εντοπίζονται όλες οι πηγές NOx και να τίθενται στόχοι μείωσης των εκπομπών CO2. Για τη βαθμονόμηση του μοντέλου αυτού θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν σημεία επιτόπιας παρακολούθησης της ποιότητας του αέρα. Οι κύριοι χώροι που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη στο πλαίσιο του μοντέλου αυτού είναι οι διάδρομοι των αεροδρομίων, τα κτήρια (αεροσταθμοί και λοιπές εγκαταστάσεις παροχής υπηρεσιών και εξυπηρέτησης), οι χώροι στάθμευσης αυτοκινήτων και τα σημεία πρόσβασης στα αεροδρόμια.

| — | Ενθάρρυνση της υιοθέτησης αναγνωρισμένων οικοδομικών προδιαγραφών και διεθνών ορθών πρακτικών στον τομέα της κατασκευής και λειτουργίας των υποδομών αεροδρομίων ώστε να ελαχιστοποιηθεί το «αποτύπωμα άνθρακα» που συνδέεται με αυτές. Κύρια τέτοια παραδείγματα είναι η μόνωση, η μέγιστη δυνατή αξιοποίηση του φυσικού φωτός και της ηλιακής ακτινοβολίας, η συλλογή των ομβρίων υδάτων, η αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας, καθώς και η χρήση συστημάτων συμπαραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας (ΣΠΗΘ), συστημάτων αυτοματισμού και εναλλακτών θερμότητας στα κτήρια. |
| --- | --- |

—

Ενθάρρυνση της υιοθέτησης αναγνωρισμένων οικοδομικών προδιαγραφών και διεθνών ορθών πρακτικών στον τομέα της κατασκευής και λειτουργίας των υποδομών αεροδρομίων ώστε να ελαχιστοποιηθεί το «αποτύπωμα άνθρακα» που συνδέεται με αυτές. Κύρια τέτοια παραδείγματα είναι η μόνωση, η μέγιστη δυνατή αξιοποίηση του φυσικού φωτός και της ηλιακής ακτινοβολίας, η συλλογή των ομβρίων υδάτων, η αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας, καθώς και η χρήση συστημάτων συμπαραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας (ΣΠΗΘ), συστημάτων αυτοματισμού και εναλλακτών θερμότητας στα κτήρια.

| — | Ενθάρρυνση της χρήσης, εκ μέρους των αεροδρομίων, ενέργειας που προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές. |
| --- | --- |

—

Ενθάρρυνση της χρήσης, εκ μέρους των αεροδρομίων, ενέργειας που προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές.

| — | Ενθάρρυνση της χρήσης οικολογικών οχημάτων εξυπηρέτησης στους αερολιμένες με σημαντική δραστηριότητα οχημάτων που συνδέονται με τον κύκλο εξυπηρέτησης των αεροσκαφών. Οι αρχές των αερολιμένων θα μπορούσαν, επίσης, να ενθαρρύνουν την χρήση οικολογικών οχημάτων εκ μέρους των επιβατών, διαμέσου διαφοροποιημένων τελών στάθμευσης και προνομιακών χώρων στάθμευσης. |
| --- | --- |

—

Ενθάρρυνση της χρήσης οικολογικών οχημάτων εξυπηρέτησης στους αερολιμένες με σημαντική δραστηριότητα οχημάτων που συνδέονται με τον κύκλο εξυπηρέτησης των αεροσκαφών. Οι αρχές των αερολιμένων θα μπορούσαν, επίσης, να ενθαρρύνουν την χρήση οικολογικών οχημάτων εκ μέρους των επιβατών, διαμέσου διαφοροποιημένων τελών στάθμευσης και προνομιακών χώρων στάθμευσης.

| — | Ενθάρρυνση των αερολιμένων να περιορίσουν στο ελάχιστο την παραγωγή αποβλήτων με τη βοήθεια εξελιγμένων εγκαταστάσεων ανακύκλωσης. Θα ήταν σκόπιμος ο προσδιορισμός της ποσότητας των αποβλήτων που παράγεται ανά επιβάτη και η χρησιμοποίησή της ως βασικού οικολογικού δείκτη. |
| --- | --- |

—

Ενθάρρυνση των αερολιμένων να περιορίσουν στο ελάχιστο την παραγωγή αποβλήτων με τη βοήθεια εξελιγμένων εγκαταστάσεων ανακύκλωσης. Θα ήταν σκόπιμος ο προσδιορισμός της ποσότητας των αποβλήτων που παράγεται ανά επιβάτη και η χρησιμοποίησή της ως βασικού οικολογικού δείκτη.

| — | Ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων των μεταφορών με αυτοκίνητο από και προς τους αερολιμένες με την πρόβλεψη βιώσιμων εναλλακτικών τρόπων μεταφοράς για τους επιβάτες και το προσωπικό, όπως, για παράδειγμα, συνδέσεις τρένων και λεωφορείων και πρωτοβουλίες ομαδικής μεταφοράς με αυτοκίνητο και χρήσης ποδηλάτων. |
| --- | --- |

—

Ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων των μεταφορών με αυτοκίνητο από και προς τους αερολιμένες με την πρόβλεψη βιώσιμων εναλλακτικών τρόπων μεταφοράς για τους επιβάτες και το προσωπικό, όπως, για παράδειγμα, συνδέσεις τρένων και λεωφορείων και πρωτοβουλίες ομαδικής μεταφοράς με αυτοκίνητο και χρήσης ποδηλάτων.

| — | Ενθάρρυνση των αρχών των αεροδρομίων να βελτιώσουν τις διαδικασίες διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας στο αεροδρόμιο και στην γύρω από αυτό περιοχή, ώστε να περιοριστεί η κατανάλωση καυσίμων των αεροσκαφών. |
| --- | --- |

—

Ενθάρρυνση των αρχών των αεροδρομίων να βελτιώσουν τις διαδικασίες διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας στο αεροδρόμιο και στην γύρω από αυτό περιοχή, ώστε να περιοριστεί η κατανάλωση καυσίμων των αεροσκαφών.

| — | Όποτε τούτο είναι δυνατόν, οι βοηθητικοί κινητήρες να μην παραμένουν σε λειτουργία επί του εδάφους. Ο αεροσταθμός πρέπει να παρέχει ηλεκτρική ισχύ και προ-κλιματισμένο αέρα από το έδαφος. |
| --- | --- |

—

Όποτε τούτο είναι δυνατόν, οι βοηθητικοί κινητήρες να μην παραμένουν σε λειτουργία επί του εδάφους. Ο αεροσταθμός πρέπει να παρέχει ηλεκτρική ισχύ και προ-κλιματισμένο αέρα από το έδαφος.

| — | Αποθάρρυνση ή απαγόρευση της χρήσης αεροσκαφών με πεπαλαιωμένους κινητήρες, οι οποίοι δεν είναι αποδοτικοί από ενεργειακή άποψη, μέσω της αύξησης των τελών προσγείωσης και απογείωσης που επιβάλλονται στα εν λόγω αεροσκάφη μέσω διαφοροποιημένων χρεώσεων. |
| --- | --- |

—

Αποθάρρυνση ή απαγόρευση της χρήσης αεροσκαφών με πεπαλαιωμένους κινητήρες, οι οποίοι δεν είναι αποδοτικοί από ενεργειακή άποψη, μέσω της αύξησης των τελών προσγείωσης και απογείωσης που επιβάλλονται στα εν λόγω αεροσκάφη μέσω διαφοροποιημένων χρεώσεων.

| — | Αποθάρρυνση της χρήσης θορυβωδών αεροσκαφών μέσω της υιοθέτησης συστημάτων ταξινόμησης θορύβου και συναφών συστημάτων ποσοστώσεων θορύβου στους αερολιμένες. |
| --- | --- |

—

Αποθάρρυνση της χρήσης θορυβωδών αεροσκαφών μέσω της υιοθέτησης συστημάτων ταξινόμησης θορύβου και συναφών συστημάτων ποσοστώσεων θορύβου στους αερολιμένες.

| — | Μείωση των εκπομπών αερίων μέσω μιας προσέγγισης συστημάτων — μολονότι η ασφάλεια πρέπει να συνεχίσει να αποτελεί την ύψιστη προτεραιότητα, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όλοι οι παράγοντες, όπως ο σχεδιασμός του αεροσκάφους και των κινητήρων του, καθώς και οι λειτουργίες του, τα ανταλλακτικά, τα εναλλακτικά καύσιμα, οι υπηρεσίες εδάφους, η χωρητικότητα του αεροδρομίου, και η διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας. |
| --- | --- |

—

Μείωση των εκπομπών αερίων μέσω μιας προσέγγισης συστημάτων — μολονότι η ασφάλεια πρέπει να συνεχίσει να αποτελεί την ύψιστη προτεραιότητα, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όλοι οι παράγοντες, όπως ο σχεδιασμός του αεροσκάφους και των κινητήρων του, καθώς και οι λειτουργίες του, τα ανταλλακτικά, τα εναλλακτικά καύσιμα, οι υπηρεσίες εδάφους, η χωρητικότητα του αεροδρομίου, και η διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας.

| — | Υιοθέτηση της προσέγγισης σταθερής καθόδου (CDA) βάσει της οποίας τα αεροσκάφη αρχίζουν την κάθοδό τους από μεγάλο ύψος κινούμενα σταθερά προς το έδαφος, αντί της προσέγγισης της κλιμακωτής καθόδου η οποία απαιτεί να ίπταται το αεροσκάφος οριζοντίως και, κατά συνέπεια, προϋποθέτει μεγαλύτερη προωθητική δύναμη για την διατήρηση σταθερής ταχύτητας με αποτέλεσμα την κατανάλωση μεγαλύτερης ποσότητας καυσίμων. Η συνεχής κάθοδος συνεπάγεται κάθοδο του αεροσκάφους με αποτελεσματικότερη ταχύτητα, πράγμα που οδηγεί σε μείωση της κατανάλωσης καυσίμων. Η προσέγγιση αυτή μπορεί να έχει συνέπειες στην ποιότητα του αέρα σε μια περίμετρο 15 έως 20 μιλίων γύρω από τους αερολιμένες. |
| --- | --- |

—

Υιοθέτηση της προσέγγισης σταθερής καθόδου (CDA) βάσει της οποίας τα αεροσκάφη αρχίζουν την κάθοδό τους από μεγάλο ύψος κινούμενα σταθερά προς το έδαφος, αντί της προσέγγισης της κλιμακωτής καθόδου η οποία απαιτεί να ίπταται το αεροσκάφος οριζοντίως και, κατά συνέπεια, προϋποθέτει μεγαλύτερη προωθητική δύναμη για την διατήρηση σταθερής ταχύτητας με αποτέλεσμα την κατανάλωση μεγαλύτερης ποσότητας καυσίμων. Η συνεχής κάθοδος συνεπάγεται κάθοδο του αεροσκάφους με αποτελεσματικότερη ταχύτητα, πράγμα που οδηγεί σε μείωση της κατανάλωσης καυσίμων. Η προσέγγιση αυτή μπορεί να έχει συνέπειες στην ποιότητα του αέρα σε μια περίμετρο 15 έως 20 μιλίων γύρω από τους αερολιμένες.

| — | Χρήση στροβιλοκίνητων αεροσκαφών για όλα τα ταξίδια κάτω των 500 χλμ και στις περιπτώσεις όπου ο αριθμός των επιβατών είναι μικρότερος των 70, ανά πτήση, και εφόσον το επιτρέπει η αυτονομία του αεροσκάφους. |
| --- | --- |

—

Χρήση στροβιλοκίνητων αεροσκαφών για όλα τα ταξίδια κάτω των 500 χλμ και στις περιπτώσεις όπου ο αριθμός των επιβατών είναι μικρότερος των 70, ανά πτήση, και εφόσον το επιτρέπει η αυτονομία του αεροσκάφους.

| — | Περιορισμός της κατανάλωσης καυσίμων με το σβήσιμο ενός ή δύο κινητήρων του αεροσκάφους κατά την τροχοδρόμηση προς και από τον αεροδιάδρομο. |
| --- | --- |

—

Περιορισμός της κατανάλωσης καυσίμων με το σβήσιμο ενός ή δύο κινητήρων του αεροσκάφους κατά την τροχοδρόμηση προς και από τον αεροδιάδρομο.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Ο αεροπορικός κλάδος συμβάλλει σε σημαντικό βαθμό στην παραγωγή εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Οι εκπομπές αυτές ισοδυναμούν σήμερα με το 3 % (1) περίπου των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της ΕΕ και από το 1990 έχουν αυξηθεί κατά 87 %. Η ταχεία αύξηση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που παράγει ο κλάδος της αεροπορίας έρχεται σε αντίθεση με τις επιτυχίες που σημειώνονται σε πολλούς άλλους κλάδους της οικονομίας όσον αφορά ακριβώς την μείωση των εκπομπών αυτών. Εάν δεν αναληφθεί δράση, η αύξηση των εκπομπών αερίων που θα οφείλονται στις πτήσεις από και προς αεροδρόμια της ΕΕ θα ακυρώσει, έως το 2012, ποσοστό μεγαλύτερο του

  της μείωσης κατά 8 % των εκπομπών αερίων, την οποία η ΕΕ των 15 πρέπει να επιτύχει για να καλύψει τον στόχο που έχει θέσει στο πλαίσιο του Πρωτοκόλλου του Κιότο. Προβλέπεται δε ότι, έως το 2020, οι εκπομπές αερίων πιθανόν να υπερδιπλασιαστούν σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα. |
| --- | --- |

2.1

Formula

| 2.2 | Ο αεροπορικός κλάδος προωθεί την οικονομία, το εμπόριο και τον τουρισμό, παρέχει ευκαιρίες ανάπτυξης επιχειρηματικής δραστηριότητας και αυξάνει τις δυνατότητες βελτίωσης της ποιότητας ζωής στις αναπτυγμένες και στις αναπτυσσόμενες περιοχές. |
| --- | --- |

2.2

Ο αεροπορικός κλάδος προωθεί την οικονομία, το εμπόριο και τον τουρισμό, παρέχει ευκαιρίες ανάπτυξης επιχειρηματικής δραστηριότητας και αυξάνει τις δυνατότητες βελτίωσης της ποιότητας ζωής στις αναπτυγμένες και στις αναπτυσσόμενες περιοχές.

| 2.3 | Ο αεροπορικός κλάδος μεταφέρει ετησίως 2 δισεκατομμύρια επιβάτες και το 40 % των διαπεριφερειακών εξαγωγών εμπορευμάτων (κατ' αξία). Το 40 % των διεθνών τουριστών ταξιδεύουν με αεροσκάφη. Παράγει 29 εκατομμύρια θέσεις απασχόλησης παγκοσμίως. Εκτιμάται ότι ο παγκόσμιος οικονομικός αντίκτυπός της ανέρχεται σε 2.960 δισεκατομμύρια δολάρια, ποσό που αντιστοιχεί στο 8 % του παγκοσμίου ΑΕγχΠ. |
| --- | --- |

2.3

Ο αεροπορικός κλάδος μεταφέρει ετησίως 2 δισεκατομμύρια επιβάτες και το 40 % των διαπεριφερειακών εξαγωγών εμπορευμάτων (κατ' αξία). Το 40 % των διεθνών τουριστών ταξιδεύουν με αεροσκάφη. Παράγει 29 εκατομμύρια θέσεις απασχόλησης παγκοσμίως. Εκτιμάται ότι ο παγκόσμιος οικονομικός αντίκτυπός της ανέρχεται σε 2.960 δισεκατομμύρια δολάρια, ποσό που αντιστοιχεί στο 8 % του παγκοσμίου ΑΕγχΠ.

| 2.4 | Οι αερολιμένες πρέπει να είναι αναπόσπαστο τμήμα των τοπικών υποδομών και να είναι πρωτοπόροι όσον αφορά την προστασία του περιβάλλοντος των τοπικών κοινοτήτων. |
| --- | --- |

2.4

Οι αερολιμένες πρέπει να είναι αναπόσπαστο τμήμα των τοπικών υποδομών και να είναι πρωτοπόροι όσον αφορά την προστασία του περιβάλλοντος των τοπικών κοινοτήτων.

| 2.5 | Η αποτελεσματικότητα και η μέγιστη χρήση των υποδομών αερολιμένων εξαρτάται ιδιαίτερα από τον έλεγχο της εναέριας κυκλοφορίας. Η υιοθέτηση και ανάπτυξη αποτελεσματικών διαδικασιών ελέγχου της εναέριας κυκλοφορίας τόσο στο αεροδρόμιο όσο και στην γύρω από αυτό περιοχή μπορούν να οδηγήσουν σε μείωση της ποσότητας των καυσίμων που καταναλώνονται κατά την απογείωση, την προσγείωση και την τροχοδρόμηση στο αεροδρόμιο. |
| --- | --- |

2.5

Η αποτελεσματικότητα και η μέγιστη χρήση των υποδομών αερολιμένων εξαρτάται ιδιαίτερα από τον έλεγχο της εναέριας κυκλοφορίας. Η υιοθέτηση και ανάπτυξη αποτελεσματικών διαδικασιών ελέγχου της εναέριας κυκλοφορίας τόσο στο αεροδρόμιο όσο και στην γύρω από αυτό περιοχή μπορούν να οδηγήσουν σε μείωση της ποσότητας των καυσίμων που καταναλώνονται κατά την απογείωση, την προσγείωση και την τροχοδρόμηση στο αεροδρόμιο.

| 2.6 | Πολλοί αερολιμένες, όπως το Gatwick του Λονδίνου, το Orly του Παρισιού, το Linate του Μιλάνου, κλπ., αντιμετωπίζουν ήδη τεράστιες δυσκολίες λόγω έλλειψης χωρητικότητας. Έως το 2010, άλλοι 15 ευρωπαϊκοί αερολιμένες περίπου θα αντιμετωπίζουν το ίδιο πρόβλημα. Η Βρετανική Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας, μεταξύ άλλων, είναι της γνώμης ότι θα πρέπει να εφαρμοστούν οι χρονοθυρίδες στις αερογραμμές και, στη συνέχεια, να αποτελέσουν αντικείμενο εμπορίας σε μια διάφανη δευτερογενή αγορά ώστε να ενθαρρυνθεί η αποτελεσματικότερη χρήση ενός περιορισμένου πόρου. |
| --- | --- |

2.6

Πολλοί αερολιμένες, όπως το Gatwick του Λονδίνου, το Orly του Παρισιού, το Linate του Μιλάνου, κλπ., αντιμετωπίζουν ήδη τεράστιες δυσκολίες λόγω έλλειψης χωρητικότητας. Έως το 2010, άλλοι 15 ευρωπαϊκοί αερολιμένες περίπου θα αντιμετωπίζουν το ίδιο πρόβλημα. Η Βρετανική Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας, μεταξύ άλλων, είναι της γνώμης ότι θα πρέπει να εφαρμοστούν οι χρονοθυρίδες στις αερογραμμές και, στη συνέχεια, να αποτελέσουν αντικείμενο εμπορίας σε μια διάφανη δευτερογενή αγορά ώστε να ενθαρρυνθεί η αποτελεσματικότερη χρήση ενός περιορισμένου πόρου.

| 2.7 | Αποτελεσματικότερη χρήση των υποδομών των αερολιμένων και των συναφών εγκαταστάσεων εδάφους μπορεί να επιτευχθεί με τη χρήση μεγαλύτερων αεροσκαφών όπου αυτό είναι δυνατό. Μολονότι πολλές πτήσεις είναι πλήρεις, ο μέσος όρος των επιβατών ανά αεροσκάφος που κάνει χρήση πολλών αεροδρομίων, είναι μόλις 68. Τα αεροσκάφη είναι πολύ μικρά και οι αερογραμμές δεν διαθέτουν κανένα κίνητρο προκειμένου να χρησιμοποιήσουν μεγαλύτερα, πιο σύγχρονα, αεροσκάφη, διότι δε μπορούν να υπολογιστούν τα τέλη αεροδρομίου προκειμένου να ενθαρρυνθεί ο τύπος αυτός αποτελεσματικότητας. Ένας συνδυασμός μηχανισμών αγοράς και κανόνων αποδοτικότητας — όπως να χρησιμοποιούν οι μεταφορείς τις δικές τους πύλες αναχώρησης μια φορά την ώρα τουλάχιστον, ανάλογα με το είδος του χρησιμοποιούμενου αεροσκάφους, ή να τις θέτουν στη διάθεση άλλων μεταφορέων — θα μπορούσε να βελτιώσει την κατάσταση. |
| --- | --- |

2.7

Αποτελεσματικότερη χρήση των υποδομών των αερολιμένων και των συναφών εγκαταστάσεων εδάφους μπορεί να επιτευχθεί με τη χρήση μεγαλύτερων αεροσκαφών όπου αυτό είναι δυνατό. Μολονότι πολλές πτήσεις είναι πλήρεις, ο μέσος όρος των επιβατών ανά αεροσκάφος που κάνει χρήση πολλών αεροδρομίων, είναι μόλις 68. Τα αεροσκάφη είναι πολύ μικρά και οι αερογραμμές δεν διαθέτουν κανένα κίνητρο προκειμένου να χρησιμοποιήσουν μεγαλύτερα, πιο σύγχρονα, αεροσκάφη, διότι δε μπορούν να υπολογιστούν τα τέλη αεροδρομίου προκειμένου να ενθαρρυνθεί ο τύπος αυτός αποτελεσματικότητας. Ένας συνδυασμός μηχανισμών αγοράς και κανόνων αποδοτικότητας — όπως να χρησιμοποιούν οι μεταφορείς τις δικές τους πύλες αναχώρησης μια φορά την ώρα τουλάχιστον, ανάλογα με το είδος του χρησιμοποιούμενου αεροσκάφους, ή να τις θέτουν στη διάθεση άλλων μεταφορέων — θα μπορούσε να βελτιώσει την κατάσταση.

| 2.8 | Η πρόταση της Επιτροπής (SESAR) για τη δημιουργία ενιαίου ευρωπαϊκού εναέριου χώρου με την ενοποίηση των επί μέρους ρυθμίσεων για τον έλεγχο της εναέριας κυκλοφορίας που ισχύουν σήμερα προσφέρει τη δυνατότητα πολύ σημαντικής αύξησης της αποτελεσματικότητας σε ό,τι αφορά στη χρήση του εναέριου χώρου κατά την προσέγγιση ή την απογείωση, με αποτέλεσμα να μειωθεί η συμφόρηση ή η καθυστέρηση στο έδαφος, δηλαδή, η αναμονή για την προσγείωση ή την απογείωση, αντίστοιχα (η Διεθνής Ένωση Αεροπορικών Μεταφορών, ΙΑΤΑ, προβλέπει μείωση κατά 12 % των συνολικών εκπομπών CO2 των αεροσκαφών εάν αυξηθεί η αποτελεσματικότητα των συστημάτων ελέγχου της εναέριας κυκλοφορίας). Η ΕΟΚΕ καλεί τους αρμόδιους φορείς να προχωρήσουν ταχέως τις διαπραγματεύσεις για την καθιέρωση του νέου καθεστώτος και να μην επιτρέψουν την καθυστέρησή του μέσω τακτικών που υπαγορεύονται από τομεακά συμφέροντα. |
| --- | --- |

2.8

Η πρόταση της Επιτροπής (SESAR) για τη δημιουργία ενιαίου ευρωπαϊκού εναέριου χώρου με την ενοποίηση των επί μέρους ρυθμίσεων για τον έλεγχο της εναέριας κυκλοφορίας που ισχύουν σήμερα προσφέρει τη δυνατότητα πολύ σημαντικής αύξησης της αποτελεσματικότητας σε ό,τι αφορά στη χρήση του εναέριου χώρου κατά την προσέγγιση ή την απογείωση, με αποτέλεσμα να μειωθεί η συμφόρηση ή η καθυστέρηση στο έδαφος, δηλαδή, η αναμονή για την προσγείωση ή την απογείωση, αντίστοιχα (η Διεθνής Ένωση Αεροπορικών Μεταφορών, ΙΑΤΑ, προβλέπει μείωση κατά 12 % των συνολικών εκπομπών CO2 των αεροσκαφών εάν αυξηθεί η αποτελεσματικότητα των συστημάτων ελέγχου της εναέριας κυκλοφορίας). Η ΕΟΚΕ καλεί τους αρμόδιους φορείς να προχωρήσουν ταχέως τις διαπραγματεύσεις για την καθιέρωση του νέου καθεστώτος και να μην επιτρέψουν την καθυστέρησή του μέσω τακτικών που υπαγορεύονται από τομεακά συμφέροντα.

3.   Αεροπορικός κλάδος — Πηγή θορύβου και εκπομπών αερίων

| 3.1 | Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις της αεροπορίας εκτιμάται ότι οδηγούν σε αύξηση της τάξεως του 2 % των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ποσοστό που θα μπορούσε να διπλασιαστεί μέχρι το 2050. |
| --- | --- |

3.1

Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις της αεροπορίας εκτιμάται ότι οδηγούν σε αύξηση της τάξεως του 2 % των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ποσοστό που θα μπορούσε να διπλασιαστεί μέχρι το 2050.

| 3.2 | Ο αεροπορικός κλάδος προηγείται, τα τελευταία έτη, κατά πολύ των υπόλοιπων βιομηχανικών κλάδων όσον αφορά τη μείωση του θορύβου και τις εκπομπές ανά μονάδα προϊόντος. Σήμερα, η απόδοση των καυσίμων βελτιώνεται κατά 1-2 % ετησίως και οι εκπομπές αναλογούν στο 2 % του συνολικού όγκου. Ο αεροπορικός κλάδος αναπτύσσεται με ρυθμούς της τάξης του 5 % το χρόνο, ενώ η ενεργειακή αποδοτικότητα αποφέρει οικονομία της τάξης του 1,5 % περίπου. Ωστόσο, οι αερομεταφορές προβλέπεται να αυξηθούν ταχύτερα με αποτέλεσμα οι τεχνολογικές βελτιώσεις αυτές καθαυτές να μην επαρκούν για την επίλυση του προβλήματος. |
| --- | --- |

3.2

Ο αεροπορικός κλάδος προηγείται, τα τελευταία έτη, κατά πολύ των υπόλοιπων βιομηχανικών κλάδων όσον αφορά τη μείωση του θορύβου και τις εκπομπές ανά μονάδα προϊόντος. Σήμερα, η απόδοση των καυσίμων βελτιώνεται κατά 1-2 % ετησίως και οι εκπομπές αναλογούν στο 2 % του συνολικού όγκου. Ο αεροπορικός κλάδος αναπτύσσεται με ρυθμούς της τάξης του 5 % το χρόνο, ενώ η ενεργειακή αποδοτικότητα αποφέρει οικονομία της τάξης του 1,5 % περίπου. Ωστόσο, οι αερομεταφορές προβλέπεται να αυξηθούν ταχύτερα με αποτέλεσμα οι τεχνολογικές βελτιώσεις αυτές καθαυτές να μην επαρκούν για την επίλυση του προβλήματος.

4.   Θόρυβος και ποιότητα του αέρα γύρω από τους αερολιμένες

| 4.1 | Ο αεροπορικός κλάδος έχει δεσμευτεί να εφαρμόσει την ισορροπημένη προσέγγιση της Διεθνούς Οργάνωσης της Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO) όσον αφορά τη διαχείριση του θορύβου, η οποία προβλέπει τον περιορισμό της έκθεσης του πληθυσμού με τον πλέον οικονομικώς αποδοτικό τρόπο. |
| --- | --- |

4.1

Ο αεροπορικός κλάδος έχει δεσμευτεί να εφαρμόσει την ισορροπημένη προσέγγιση της Διεθνούς Οργάνωσης της Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO) όσον αφορά τη διαχείριση του θορύβου, η οποία προβλέπει τον περιορισμό της έκθεσης του πληθυσμού με τον πλέον οικονομικώς αποδοτικό τρόπο.

| 4.2 | Η μείωση του θορύβου στην πηγή με τη βοήθεια της τεχνολογικής προόδου είναι βασικό θέμα στην περίπτωση αυτή, τα τελευταία χρόνια μάλιστα έχουν σημειωθεί εντυπωσιακές βελτιώσεις, ενώ ο στόχος για τα προσεχή 15 χρόνια είναι η επίτευξη περαιτέρω προόδου. Η ΕΕ εξέδωσε οδηγία (2) η οποία θέτει αρχές για τη μείωση του θορύβου των αεροσκαφών και θεσπίζει όρους λειτουργίας, συμπεριλαμβανομένης μιας διάταξης για την απόσυρση των πλέον θορυβωδών αεροσκαφών του κεφαλαίου 3 στους αερολιμένες της Κοινότητας. Τα αποτελέσματα της εν λόγω οδηγίας πρέπει τώρα να επαναξιολογηθούν. |
| --- | --- |

4.2

Η μείωση του θορύβου στην πηγή με τη βοήθεια της τεχνολογικής προόδου είναι βασικό θέμα στην περίπτωση αυτή, τα τελευταία χρόνια μάλιστα έχουν σημειωθεί εντυπωσιακές βελτιώσεις, ενώ ο στόχος για τα προσεχή 15 χρόνια είναι η επίτευξη περαιτέρω προόδου. Η ΕΕ εξέδωσε οδηγία (2) η οποία θέτει αρχές για τη μείωση του θορύβου των αεροσκαφών και θεσπίζει όρους λειτουργίας, συμπεριλαμβανομένης μιας διάταξης για την απόσυρση των πλέον θορυβωδών αεροσκαφών του κεφαλαίου 3 στους αερολιμένες της Κοινότητας. Τα αποτελέσματα της εν λόγω οδηγίας πρέπει τώρα να επαναξιολογηθούν.

| 4.3 | Οι αερολιμένες και οι φορείς παροχής υπηρεσιών της αεροναυτιλίας δεσμεύονται να εφαρμόζουν την προσέγγιση σταθερής καθόδου, καθώς επίσης — εφόσον αυτό κρίνεται σκόπιμο — και άλλες διαδικασίες πτήσης χαμηλού θορύβου, εξασφαλίζοντας, ταυτόχρονα, ότι θα υπάρχει διαθέσιμη η απαραίτητη χωρητικότητα των τροχιοδρόμων. Έχει αναγνωριστεί ότι πρόκειται για έναν από τους κύριους τομείς όπου οι επιδόσεις όσον αφορά την μείωση των εκπομπών CO2 στα αεροδρόμια και στις γύρω από αυτά περιοχές μπορούν να βελτιωθούν. |
| --- | --- |

4.3

Οι αερολιμένες και οι φορείς παροχής υπηρεσιών της αεροναυτιλίας δεσμεύονται να εφαρμόζουν την προσέγγιση σταθερής καθόδου, καθώς επίσης — εφόσον αυτό κρίνεται σκόπιμο — και άλλες διαδικασίες πτήσης χαμηλού θορύβου, εξασφαλίζοντας, ταυτόχρονα, ότι θα υπάρχει διαθέσιμη η απαραίτητη χωρητικότητα των τροχιοδρόμων. Έχει αναγνωριστεί ότι πρόκειται για έναν από τους κύριους τομείς όπου οι επιδόσεις όσον αφορά την μείωση των εκπομπών CO2 στα αεροδρόμια και στις γύρω από αυτά περιοχές μπορούν να βελτιωθούν.

| 4.4 | Οι κυβερνήσεις θα πρέπει να διασφαλίσουν έναν προληπτικό χωροταξικό σχεδιασμό και να υιοθετήσουν μέτρα διαχείρισης γύρω από τους αερολιμένες. |
| --- | --- |

4.4

Οι κυβερνήσεις θα πρέπει να διασφαλίσουν έναν προληπτικό χωροταξικό σχεδιασμό και να υιοθετήσουν μέτρα διαχείρισης γύρω από τους αερολιμένες.

| 4.5 | Οι ανησυχίες για την ποιότητα του αέρα σε τοπικό επίπεδο απαιτούν την ανάληψη καθολικής δράσης η οποία να στοχεύει όλες τις πηγές εκπομπών αερίων στον αέρα και στο έδαφος, συμπεριλαμβανομένων και δραστηριοτήτων — όπως οι βιομηχανικές δραστηριότητες και η οδική κυκλοφορία, που δεν είναι μεν άμεσα συνυφασμένες με τις αερομεταφορές, συνδέονται όμως με την εξυπηρέτηση των αερολιμένων. Η διασύνδεση των αερολιμένων με τα σιδηροδρομικά δίκτυα πρέπει να ενθαρρυνθεί με τη δημιουργία περιβαλλοντικά βιώσιμων επιλογών μεταφοράς για τη μετάβαση στους αερολιμένες και τα προηγμένα δίκτυα λεωφορείων και σιδηροδρόμων αποτελούν βασικό παράγοντα από την άποψη αυτή. Οι αερολιμένες θα πρέπει να ενθαρρύνουν τη χρήση οικολογικών οχημάτων στους στόλους οχημάτων τους, διαμέσου διαφοροποιημένων τελών στάθμευσης και προνομιακών χώρων στάθμευσης. Η ελάχιστη προϋπόθεση την οποία θα πρέπει να πληρούν τα οχήματα εξυπηρέτησης των αερολιμένων πρέπει να είναι να λειτουργούν με καθαρότερες πηγές ενέργειας. Σήμερα, ορισμένοι τύποι οχημάτων κάνουν χρήση ηλεκτρικής ενέργειας που προέρχεται από συσσωρευτές. Τούτο πρέπει να επεκταθεί περαιτέρω, όπου αυτό είναι δυνατόν, για την κάλυψη των ειδικών επιχειρησιακών απαιτήσεων. Δεδομένου ότι για τη μεταφορά προσωπικού προς και από τους αερολιμένες χρειάζεται, ενίοτε, σημαντικός αριθμός μετακινήσεων με το αυτοκίνητο, πρέπει να ενθαρρυνθούν οι εναλλακτικές επιλογές όπως, π.χ., η δρομολόγηση λεωφορείων για το προσωπικό, η ομαδική μεταφορά με αυτοκίνητο, οι εναλλασσόμενες βάρδιες που επιτρέπουν να αποφεύγονται οι ώρες αιχμής και, αν είναι εφικτό, η χρήση ποδηλάτων από το προσωπικό των αερολιμένων. |
| --- | --- |

4.5

Οι ανησυχίες για την ποιότητα του αέρα σε τοπικό επίπεδο απαιτούν την ανάληψη καθολικής δράσης η οποία να στοχεύει όλες τις πηγές εκπομπών αερίων στον αέρα και στο έδαφος, συμπεριλαμβανομένων και δραστηριοτήτων — όπως οι βιομηχανικές δραστηριότητες και η οδική κυκλοφορία, που δεν είναι μεν άμεσα συνυφασμένες με τις αερομεταφορές, συνδέονται όμως με την εξυπηρέτηση των αερολιμένων. Η διασύνδεση των αερολιμένων με τα σιδηροδρομικά δίκτυα πρέπει να ενθαρρυνθεί με τη δημιουργία περιβαλλοντικά βιώσιμων επιλογών μεταφοράς για τη μετάβαση στους αερολιμένες και τα προηγμένα δίκτυα λεωφορείων και σιδηροδρόμων αποτελούν βασικό παράγοντα από την άποψη αυτή. Οι αερολιμένες θα πρέπει να ενθαρρύνουν τη χρήση οικολογικών οχημάτων στους στόλους οχημάτων τους, διαμέσου διαφοροποιημένων τελών στάθμευσης και προνομιακών χώρων στάθμευσης. Η ελάχιστη προϋπόθεση την οποία θα πρέπει να πληρούν τα οχήματα εξυπηρέτησης των αερολιμένων πρέπει να είναι να λειτουργούν με καθαρότερες πηγές ενέργειας. Σήμερα, ορισμένοι τύποι οχημάτων κάνουν χρήση ηλεκτρικής ενέργειας που προέρχεται από συσσωρευτές. Τούτο πρέπει να επεκταθεί περαιτέρω, όπου αυτό είναι δυνατόν, για την κάλυψη των ειδικών επιχειρησιακών απαιτήσεων. Δεδομένου ότι για τη μεταφορά προσωπικού προς και από τους αερολιμένες χρειάζεται, ενίοτε, σημαντικός αριθμός μετακινήσεων με το αυτοκίνητο, πρέπει να ενθαρρυνθούν οι εναλλακτικές επιλογές όπως, π.χ., η δρομολόγηση λεωφορείων για το προσωπικό, η ομαδική μεταφορά με αυτοκίνητο, οι εναλλασσόμενες βάρδιες που επιτρέπουν να αποφεύγονται οι ώρες αιχμής και, αν είναι εφικτό, η χρήση ποδηλάτων από το προσωπικό των αερολιμένων.

| 4.6 | Η τεχνολογική πρόοδος έχει πρακτικά εξαφανίσει τον ορατό καπνό και τους υδρογονάνθρακες, ενώ τα οξείδια του αζώτου που εκλύουν οι μηχανές των αεροσκαφών έχουν μειωθεί σταδιακά τα τελευταία 15 χρόνια, φθάνοντας σήμερα το 50 %. Στόχος είναι μια επιπλέον μείωση του αζώτου, της τάξεως του 80 % έως το 2020, στο πλαίσιο της τεχνολογίας των νέων κινητήρων. |
| --- | --- |

4.6

Η τεχνολογική πρόοδος έχει πρακτικά εξαφανίσει τον ορατό καπνό και τους υδρογονάνθρακες, ενώ τα οξείδια του αζώτου που εκλύουν οι μηχανές των αεροσκαφών έχουν μειωθεί σταδιακά τα τελευταία 15 χρόνια, φθάνοντας σήμερα το 50 %. Στόχος είναι μια επιπλέον μείωση του αζώτου, της τάξεως του 80 % έως το 2020, στο πλαίσιο της τεχνολογίας των νέων κινητήρων.

| 4.7 | Αυτή τη στιγμή αναπτύσσονται συστήματα στοιχείου καυσίμου τα οποία θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν τις ενσωματωμένες εφεδρικές μονάδες παραγωγής ισχύος (APU), με αποτέλεσμα την μείωση των εκπομπών έως και κατά 75 % ανά μονάδα. |
| --- | --- |

4.7

Αυτή τη στιγμή αναπτύσσονται συστήματα στοιχείου καυσίμου τα οποία θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν τις ενσωματωμένες εφεδρικές μονάδες παραγωγής ισχύος (APU), με αποτέλεσμα την μείωση των εκπομπών έως και κατά 75 % ανά μονάδα.

| 4.8 | Οι αερολιμένες και οι αερογραμμές έχουν δεσμευτεί να χρησιμοποιούν καθαρότερο και αποτελεσματικότερο εξοπλισμό και οχήματα για τις υπηρεσίες εδάφους τους, ενώ εξάλλου ασκούν πιέσεις στις κυβερνήσεις και στις τοπικές αρχές να παρέχουν πιο οικολογικά χερσαία μέσα πρόσβασης στους αερολιμένες — για παράδειγμα τρένα ή μετρό. |
| --- | --- |

4.8

Οι αερολιμένες και οι αερογραμμές έχουν δεσμευτεί να χρησιμοποιούν καθαρότερο και αποτελεσματικότερο εξοπλισμό και οχήματα για τις υπηρεσίες εδάφους τους, ενώ εξάλλου ασκούν πιέσεις στις κυβερνήσεις και στις τοπικές αρχές να παρέχουν πιο οικολογικά χερσαία μέσα πρόσβασης στους αερολιμένες — για παράδειγμα τρένα ή μετρό.

| 4.9 | Τα αεροσκάφη συνηθίζουν να κρατούν έναν από τους κινητήρες τους σε λειτουργία όταν βρίσκονται σε στάθμευση προκειμένου να παρέχουν ενέργεια στο αεροσκάφος. |
| --- | --- |

4.9

Τα αεροσκάφη συνηθίζουν να κρατούν έναν από τους κινητήρες τους σε λειτουργία όταν βρίσκονται σε στάθμευση προκειμένου να παρέχουν ενέργεια στο αεροσκάφος.

5.   Η συμβολή του αεροπορικού κλάδου στην κλιματική αλλαγή

| 5.1 | Ο αεροπορικός κλάδος ευθύνεται για το 2-4 % περίπου των ευρωπαϊκών εκπομπών CO2 δεδομένου ότι κάνει χρήση ορυκτών καυσίμων. Το ποσοστό αυτό ενδέχεται, το 2050, να φθάσει περίπου το 5 %, ή και υψηλότερο ποσοστό, σύμφωνα με τις προβλέψεις της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC). Εξάλλου, εκτιμάται ότι η αύξηση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου για τις οποίες ευθύνεται ο αεροπορικός κλάδος πιθανόν να αντισταθμίσει μερίδιο μεγαλύτερο του

  της μείωσης των εκπομπών CO2 που η ΕΕ έχει θέσει ως στόχο στο πλαίσιο του Πρωτοκόλλου του Κιότο. Η επίτευξη διεθνούς συμφωνίας αποδεικνύεται δύσκολη, πρόθεση ωστόσο της Επιτροπής είναι η πρόταση οδηγίας να παράσχει ένα πρότυπο δράσης σε διεθνή κλίμακα, πρόκειται δε για την μόνη πρωτοβουλία που προσφέρει αυτή τη δυνατότητα. |
| --- | --- |

5.1

Formula

| 5.2 | Το 80 % των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της αεροπορίας συνδέεται με τις επιβατικές πτήσεις που υπερβαίνουν την απόσταση των 1,500 χλμ./ 900 μιλίων, για τις οποίες δεν υπάρχει άλλη εναλλακτική λύση. |
| --- | --- |

5.2

Το 80 % των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της αεροπορίας συνδέεται με τις επιβατικές πτήσεις που υπερβαίνουν την απόσταση των 1,500 χλμ./ 900 μιλίων, για τις οποίες δεν υπάρχει άλλη εναλλακτική λύση.

| 5.3 | Η αεροπορία έχει δεσμευτεί να διερευνήσει κατά τρόπο διεξοδικό την περίπτωση της σταδιακής εισαγωγής εναλλακτικών καυσίμων, όπως η υγροποιημένη βιομάζα (BTL), για να μειωθούν περαιτέρω οι εκπομπές CO2. |
| --- | --- |

5.3

Η αεροπορία έχει δεσμευτεί να διερευνήσει κατά τρόπο διεξοδικό την περίπτωση της σταδιακής εισαγωγής εναλλακτικών καυσίμων, όπως η υγροποιημένη βιομάζα (BTL), για να μειωθούν περαιτέρω οι εκπομπές CO2.

| 5.4 | Η τεχνολογική πρόοδος, η βελτίωση των υποδομών και οι ορθές πρακτικές λειτουργίας στους αερολιμένες θεωρούνται σήμερα τα πλέον αποτελεσματικά και οικονομικά αποδοτικά μέσα αντιμετώπισης των ανησυχιών που γεννά η αλλαγή του κλίματος, μετά από τα αντίστοιχα μέτρα που βασίζονται στην αγορά. |
| --- | --- |

5.4

Η τεχνολογική πρόοδος, η βελτίωση των υποδομών και οι ορθές πρακτικές λειτουργίας στους αερολιμένες θεωρούνται σήμερα τα πλέον αποτελεσματικά και οικονομικά αποδοτικά μέσα αντιμετώπισης των ανησυχιών που γεννά η αλλαγή του κλίματος, μετά από τα αντίστοιχα μέτρα που βασίζονται στην αγορά.

| 5.5 | Οι αερολιμένες χρειάζονται διεθνή πρότυπα και γενικές πολιτικές, όχι μερικές ή προσωρινές λύσεις. |
| --- | --- |

5.5

Οι αερολιμένες χρειάζονται διεθνή πρότυπα και γενικές πολιτικές, όχι μερικές ή προσωρινές λύσεις.

| 5.6 | Ο σχεδιασμός των αερολιμένων μπορεί να διαδραματίσει θετικό ρόλο στη μείωση των εκπομπών, ιδιαίτερα ο επανασχεδιασμός των διαδρόμων τροχοδρόμησης και των βάθρων με σκοπό τον περιορισμό της συμφόρησης στους διαδρόμους των αεροδρομίων. Ο σχεδιασμός των αεροσταθμών θα πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα τον περιορισμό στο ελάχιστο των ενεργειακών απαιτήσεων, για παράδειγμα, της θέρμανσης και του κλιματισμού του αέρα, και να προβλέπει τη χρησιμοποίηση ηλιακών συλλεκτών, όποτε τούτο είναι δυνατόν, μεγιστοποιώντας τη χρήση του φυσικού φωτός και της ηλιακής ακτινοβολίας και τη χρήση συστημάτων συμπαραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας (ΣΠΗΘ) και μεταφοράς θερμότητας. Θα πρέπει επίσης να προβλέπει την ένταξη της συλλογής των όμβριων υδάτων στο σχεδιασμό των κτηρίων με σκοπό την αξιοποίησή τους στις τουαλέτες, στο πλύσιμο των αεροσκαφών κλπ. Η θερμοκρασία στους τερματικούς σταθμούς θα πρέπει να ελέγχεται αποτελεσματικά προκειμένου να περιορίζεται η σπατάλη ενέργειας, λόγω υπερβολικής θέρμανσης/ψύξης. |
| --- | --- |

5.6

Ο σχεδιασμός των αερολιμένων μπορεί να διαδραματίσει θετικό ρόλο στη μείωση των εκπομπών, ιδιαίτερα ο επανασχεδιασμός των διαδρόμων τροχοδρόμησης και των βάθρων με σκοπό τον περιορισμό της συμφόρησης στους διαδρόμους των αεροδρομίων. Ο σχεδιασμός των αεροσταθμών θα πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα τον περιορισμό στο ελάχιστο των ενεργειακών απαιτήσεων, για παράδειγμα, της θέρμανσης και του κλιματισμού του αέρα, και να προβλέπει τη χρησιμοποίηση ηλιακών συλλεκτών, όποτε τούτο είναι δυνατόν, μεγιστοποιώντας τη χρήση του φυσικού φωτός και της ηλιακής ακτινοβολίας και τη χρήση συστημάτων συμπαραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας (ΣΠΗΘ) και μεταφοράς θερμότητας. Θα πρέπει επίσης να προβλέπει την ένταξη της συλλογής των όμβριων υδάτων στο σχεδιασμό των κτηρίων με σκοπό την αξιοποίησή τους στις τουαλέτες, στο πλύσιμο των αεροσκαφών κλπ. Η θερμοκρασία στους τερματικούς σταθμούς θα πρέπει να ελέγχεται αποτελεσματικά προκειμένου να περιορίζεται η σπατάλη ενέργειας, λόγω υπερβολικής θέρμανσης/ψύξης.

| 5.7 | Η επιχειρησιακή διαχείριση των αερολιμένων οφείλει να στοχεύει στον περιορισμό των αποβλήτων που παράγονται κατά τη διακίνηση των επιβατών, χάρη στη χρήση προηγμένων πρωτοβουλιών ανακύκλωσης σε τομείς που βρίσκονται υπό τον άμεσο έλεγχο των αερολιμένων και στην ενσωμάτωση τους στις συμφωνίες επιπέδου υπηρεσιών με τις αερογραμμές και άλλους βασικούς φορείς παροχής υπηρεσιών. |
| --- | --- |

5.7

Η επιχειρησιακή διαχείριση των αερολιμένων οφείλει να στοχεύει στον περιορισμό των αποβλήτων που παράγονται κατά τη διακίνηση των επιβατών, χάρη στη χρήση προηγμένων πρωτοβουλιών ανακύκλωσης σε τομείς που βρίσκονται υπό τον άμεσο έλεγχο των αερολιμένων και στην ενσωμάτωση τους στις συμφωνίες επιπέδου υπηρεσιών με τις αερογραμμές και άλλους βασικούς φορείς παροχής υπηρεσιών.

| 5.8 | Η οδηγία για την ένταξη των αεροπορικών δραστηριοτήτων στο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Κοινότητας (ETS) (3) μπορεί να αυξήσει θετικά την ευαισθητοποίηση του κοινού, να προσφέρει σημαντικούς νέους πόρους για τη μείωση του διοξειδίου του άνθρακα και να παράσχει ένα μέσο για την εσωτερίκευση του εξωτερικού περιβαλλοντικού κόστους που η αεροπορική βιομηχανία κατάφερνε μέχρι σήμερα να αγνοεί. Δεδομένου του επιπέδου και της αστάθειας των τιμών του άνθρακα δεν είναι πιθανόν να ασκήσουν μεγαλύτερη επίδραση στην συνεχιζόμενη αύξηση της εναέριας κυκλοφορίας και των εκπομπών. |
| --- | --- |

5.8

Η οδηγία για την ένταξη των αεροπορικών δραστηριοτήτων στο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Κοινότητας (ETS) (3) μπορεί να αυξήσει θετικά την ευαισθητοποίηση του κοινού, να προσφέρει σημαντικούς νέους πόρους για τη μείωση του διοξειδίου του άνθρακα και να παράσχει ένα μέσο για την εσωτερίκευση του εξωτερικού περιβαλλοντικού κόστους που η αεροπορική βιομηχανία κατάφερνε μέχρι σήμερα να αγνοεί. Δεδομένου του επιπέδου και της αστάθειας των τιμών του άνθρακα δεν είναι πιθανόν να ασκήσουν μεγαλύτερη επίδραση στην συνεχιζόμενη αύξηση της εναέριας κυκλοφορίας και των εκπομπών.

6.   Συμπεράσματα — το επόμενο στάδιο

| 6.1 | Η αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της αεροπορίας με προληπτικό, έγκαιρο και οικονομικά αποδοτικό τρόπο, απαιτεί την πλήρη συνεργασία και συμφωνία των διεθνών οργανισμών, των κυβερνήσεων και των βιομηχανικών φορέων. |
| --- | --- |

6.1

Η αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της αεροπορίας με προληπτικό, έγκαιρο και οικονομικά αποδοτικό τρόπο, απαιτεί την πλήρη συνεργασία και συμφωνία των διεθνών οργανισμών, των κυβερνήσεων και των βιομηχανικών φορέων.

| 6.2 | Οι εκπομπές CO2 πρέπει να μειωθούν μέσω μιας προσέγγισης συστημάτων, ενώ η ασφάλεια πρέπει να συνεχίσει να αποτελεί την ύψιστη προτεραιότητα, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όλοι οι παράγοντες, όπως ο σχεδιασμός του αεροσκάφους και των κινητήρων του, καθώς και οι λειτουργίες του, τα ανταλλακτικά, τα εναλλακτικά καύσιμα, οι υπηρεσίες εδάφους, η χωρητικότητα του αεροδρομίου και η διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας. |
| --- | --- |

6.2

Οι εκπομπές CO2 πρέπει να μειωθούν μέσω μιας προσέγγισης συστημάτων, ενώ η ασφάλεια πρέπει να συνεχίσει να αποτελεί την ύψιστη προτεραιότητα, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όλοι οι παράγοντες, όπως ο σχεδιασμός του αεροσκάφους και των κινητήρων του, καθώς και οι λειτουργίες του, τα ανταλλακτικά, τα εναλλακτικά καύσιμα, οι υπηρεσίες εδάφους, η χωρητικότητα του αεροδρομίου και η διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας.

| 6.3 | Η καθιέρωση μακροπρόθεσμων περιβαλλοντικών στόχων για την αεροπορία που θα βασίζονται σε αξιόπιστα και επαληθεύσιμα δεδομένα αποτελεί επείγουσα προτεραιότητα. Όλες οι πτυχές των διαδικασιών που προβλέπονται για τα αεροδρόμια (εναέρια κυκλοφορία, κτήρια, πρόσβαση στους αερολιμένες) πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά τον προσδιορισμό των στόχων αυτών. |
| --- | --- |

6.3

Η καθιέρωση μακροπρόθεσμων περιβαλλοντικών στόχων για την αεροπορία που θα βασίζονται σε αξιόπιστα και επαληθεύσιμα δεδομένα αποτελεί επείγουσα προτεραιότητα. Όλες οι πτυχές των διαδικασιών που προβλέπονται για τα αεροδρόμια (εναέρια κυκλοφορία, κτήρια, πρόσβαση στους αερολιμένες) πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά τον προσδιορισμό των στόχων αυτών.

| 6.4 | Η δημιουργία νέων υποδομών αερολιμένων που επιτρέπουν την μείωση της κατανάλωσης καυσίμων πριν την απογείωση και μετά την προσγείωση πρέπει να αποτελεί βασική παράμετρο του σχεδιασμού όλων των μελλοντικών αερολιμένων. Πρωτοβουλίες όπως, π.χ., τα επίγεια συστήματα καθοδήγησης των αεροσκαφών στους μεγάλους αερολιμένες, πρέπει να εξεταστούν περαιτέρω και να αξιοποιούνται, όπου αυτό είναι δυνατό, ώστε τα εμπορικά αεροσκάφη να ρυμουλκούνται επάνω σε αυτά με απενεργοποιημένους κινητήρες πριν την απογείωση, και να τους θέτουν σε λειτουργία μόλις 10 λεπτά περίπου πριν την απογείωση. |
| --- | --- |

6.4

Η δημιουργία νέων υποδομών αερολιμένων που επιτρέπουν την μείωση της κατανάλωσης καυσίμων πριν την απογείωση και μετά την προσγείωση πρέπει να αποτελεί βασική παράμετρο του σχεδιασμού όλων των μελλοντικών αερολιμένων. Πρωτοβουλίες όπως, π.χ., τα επίγεια συστήματα καθοδήγησης των αεροσκαφών στους μεγάλους αερολιμένες, πρέπει να εξεταστούν περαιτέρω και να αξιοποιούνται, όπου αυτό είναι δυνατό, ώστε τα εμπορικά αεροσκάφη να ρυμουλκούνται επάνω σε αυτά με απενεργοποιημένους κινητήρες πριν την απογείωση, και να τους θέτουν σε λειτουργία μόλις 10 λεπτά περίπου πριν την απογείωση.

| 6.5 | Θα πρέπει να υιοθετηθεί η προσέγγιση σταθερής καθόδου με βάση την οποία τα αεροσκάφη αρχίζουν την κάθοδό τους από μεγάλο ύψος, κινούμενα, στη συνέχεια, σταθερά προς το έδαφος, αντί της προσέγγισης κλιμακωτής καθόδου με την οποία καταναλώνεται σημαντική ποσότητα καυσίμων. Η συνεχής κάθοδος συνεπάγεται κάθοδο του αεροσκάφους με αποτελεσματικότερη ταχύτητα, πράγμα που οδηγεί σε μείωση της κατανάλωσης καυσίμων. |
| --- | --- |

6.5

Θα πρέπει να υιοθετηθεί η προσέγγιση σταθερής καθόδου με βάση την οποία τα αεροσκάφη αρχίζουν την κάθοδό τους από μεγάλο ύψος, κινούμενα, στη συνέχεια, σταθερά προς το έδαφος, αντί της προσέγγισης κλιμακωτής καθόδου με την οποία καταναλώνεται σημαντική ποσότητα καυσίμων. Η συνεχής κάθοδος συνεπάγεται κάθοδο του αεροσκάφους με αποτελεσματικότερη ταχύτητα, πράγμα που οδηγεί σε μείωση της κατανάλωσης καυσίμων.

Βρυξέλλες, 13 Μαρτίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Βλ. http://ec.europa.eu/environment/climat/aviation_en.htm

1

(2)  Οδηγία 2002/30/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Μαρτίου 2002, περί της καθιέρωσης των κανόνων και διαδικασιών για τη θέσπιση περιορισμών λειτουργίας σε συνάρτηση με τον προκαλούμενο θόρυβο στους κοινοτικούς αερολιμένες (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) ΕΕ αριθ. L 85, 28.3.2002, σσ. 40–46.

2

(3)  COM(2006) 818 τελικό — 2006/0304 (COD) ΕΕ C 175, 27.7.2007, σ. 5.

3

---

| 9.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 204/43 |
| --- | --- | --- | --- |

9.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 204/43

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: «Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 81 της συνθήκης ΕΚ στις υπηρεσίες θαλασσίων μεταφορών»

(2008/C 204/11)

Στις 20 Νοεμβρίου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 29 του Εσωτερικού Κανονισμού της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, το Προεδρείο της ΕΟΚΕ απεφάσισε να ζητήσει την κατάρτιση πρόσθετης γνωμοδότησης με θέμα:

«Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 81 της συνθήκης ΕΚ στις υπηρεσίες θαλασσίων μεταφορών».

Το ειδικευμένο τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών» στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 19 Φεβρουαρίου 2008 με εισηγήτρια την δόκτορα Μπρεδήμα.

Κατά την 443η σύνοδο ολομέλειάς της, της 12ης και 13ης Μαρτίου 2008 (συνεδρίαση της 12ης Μαρτίου 2008), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 117 ψήφους υπέρ, και 6 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Συμπεράσματα

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η διάρθρωση και η προτεινόμενη διατύπωση του σχεδίου κατευθυντήριων γραμμών μπορούν, ως επί το πλείστον, να υποστηριχθούν. Ωστόσο, επισημαίνει ότι υφίστανται διαφορές, τα κεφάλαια που αναφέρονται στις μεταφορές τακτικών γραμμών (liner shipping) και αυτών που αναφέρονται στις μεταφορές με ελεύθερα φορτηγά πλοία (tramp shipping) και στις αντίστοιχες ομάδες συνεργασίας (pools). Το τμήμα που αφορά την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ μεταφορών τακτικών γραμμών είναι αρκετά αναλυτικό και φαίνεται να είναι σχετικά χρήσιμο όσον αφορά την περιγραφή και ερμηνεία της σχετικής νομολογίας και την πρακτική λήψης αποφάσεων στον τομέα αυτό. Σε γενικές γραμμές, το σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών για τις τακτικές γραμμές φαίνεται να είναι αρκετά σαφές, έχει δε βασιστεί στην υφιστάμενη νομολογία και σε μακρές, εμπεριστατωμένες συζητήσεις με την ναυτιλιακή βιομηχανία. Από την άλλη πλευρά, τα τμήματα που αφορούν, γενικά, τις μεταφορές tramp και, πιο ειδικά, τις ομάδες συνεργασίας στο πλαίσιο του τύπου αυτού μεταφορών, είναι πιο συνοπτικές. Η ΕΟΚΕ εικάζει ότι η απουσία αυτή διεξοδικών στοιχείων οφείλεται, κατά μεγάλο μέρος, στην έλλειψη σχετικής νομολογίας και, κατ' επέκταση, στην έλλειψη εμπειρίας των αντίστοιχων αρχών (δηλ. των αρχών ανταγωνισμού) — συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής — στον τομέα των μεταφορών tramp και των ομάδων συνεργασίας που συγκροτούνται στο πλαίσιο των μεταφορών αυτών, καθώς μέχρι σήμερα δεν έχουν διατυπωθεί επίσημες καταγγελίες εκ μέρους ναυλωτών. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η διάρθρωση και η προτεινόμενη διατύπωση του σχεδίου κατευθυντήριων γραμμών μπορούν, ως επί το πλείστον, να υποστηριχθούν. Ωστόσο, επισημαίνει ότι υφίστανται διαφορές, τα κεφάλαια που αναφέρονται στις μεταφορές τακτικών γραμμών (liner shipping) και αυτών που αναφέρονται στις μεταφορές με ελεύθερα φορτηγά πλοία (tramp shipping) και στις αντίστοιχες ομάδες συνεργασίας (pools). Το τμήμα που αφορά την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ μεταφορών τακτικών γραμμών είναι αρκετά αναλυτικό και φαίνεται να είναι σχετικά χρήσιμο όσον αφορά την περιγραφή και ερμηνεία της σχετικής νομολογίας και την πρακτική λήψης αποφάσεων στον τομέα αυτό. Σε γενικές γραμμές, το σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών για τις τακτικές γραμμές φαίνεται να είναι αρκετά σαφές, έχει δε βασιστεί στην υφιστάμενη νομολογία και σε μακρές, εμπεριστατωμένες συζητήσεις με την ναυτιλιακή βιομηχανία. Από την άλλη πλευρά, τα τμήματα που αφορούν, γενικά, τις μεταφορές tramp και, πιο ειδικά, τις ομάδες συνεργασίας στο πλαίσιο του τύπου αυτού μεταφορών, είναι πιο συνοπτικές. Η ΕΟΚΕ εικάζει ότι η απουσία αυτή διεξοδικών στοιχείων οφείλεται, κατά μεγάλο μέρος, στην έλλειψη σχετικής νομολογίας και, κατ' επέκταση, στην έλλειψη εμπειρίας των αντίστοιχων αρχών (δηλ. των αρχών ανταγωνισμού) — συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής — στον τομέα των μεταφορών tramp και των ομάδων συνεργασίας που συγκροτούνται στο πλαίσιο των μεταφορών αυτών, καθώς μέχρι σήμερα δεν έχουν διατυπωθεί επίσημες καταγγελίες εκ μέρους ναυλωτών.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τις εκκλήσεις που είχε απευθύνει στην ΕΕ, στο πλαίσιο προηγούμενων γνωμοδοτήσεών της (κατά τα έτη 2004, 2006 και 2007), να προβεί στην διεξαγωγή ουσιαστικών διαβουλεύσεων με άλλα κράτη με σκοπό να προσδιοριστεί η συμβατότητα μεταξύ των υφιστάμενων καθεστώτων που διέπουν τις θαλάσσιες μεταφορές τακτικών γραμμών σε διεθνή κλίμακα. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ διατυπώνει εκ νέου την σύσταση που περιελάμβαναν οι ίδιες γνωμοδοτήσεις της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λαμβάνει επίσης υπόψη και την πτυχή του ανθρώπινου δυναμικού (π.χ. τον αντίκτυπο των εν λόγω καθεστώτων στην απασχόληση των ευρωπαίων ναυτικών) — εκτός από τους παράγοντες με καθαρά ανταγωνιστικό χαρακτήρα — όταν εξετάζει τους κανόνες ανταγωνισμού στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τις εκκλήσεις που είχε απευθύνει στην ΕΕ, στο πλαίσιο προηγούμενων γνωμοδοτήσεών της (κατά τα έτη 2004, 2006 και 2007), να προβεί στην διεξαγωγή ουσιαστικών διαβουλεύσεων με άλλα κράτη με σκοπό να προσδιοριστεί η συμβατότητα μεταξύ των υφιστάμενων καθεστώτων που διέπουν τις θαλάσσιες μεταφορές τακτικών γραμμών σε διεθνή κλίμακα. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ διατυπώνει εκ νέου την σύσταση που περιελάμβαναν οι ίδιες γνωμοδοτήσεις της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λαμβάνει επίσης υπόψη και την πτυχή του ανθρώπινου δυναμικού (π.χ. τον αντίκτυπο των εν λόγω καθεστώτων στην απασχόληση των ευρωπαίων ναυτικών) — εκτός από τους παράγοντες με καθαρά ανταγωνιστικό χαρακτήρα — όταν εξετάζει τους κανόνες ανταγωνισμού στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ υποδεικνύει να γίνεται χρήση ενδεικτικών παραδειγμάτων για την καλύτερη αποσαφήνιση του περιεχομένου του σχεδίου κατευθυντήριων γραμμών, που αφορά τις τακτικές γραμμές θαλασσίων μεταφορών, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις εκείνες όπου τα δεδομένα που παρατίθενται έχουν «ιστορικό» χαρακτήρα. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ υποδεικνύει να γίνεται χρήση ενδεικτικών παραδειγμάτων για την καλύτερη αποσαφήνιση του περιεχομένου του σχεδίου κατευθυντήριων γραμμών, που αφορά τις τακτικές γραμμές θαλασσίων μεταφορών, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις εκείνες όπου τα δεδομένα που παρατίθενται έχουν «ιστορικό» χαρακτήρα.

| 1.4 | Δεδομένου ότι οι ενότητες που αφορούν τις μεταφορές tramp και τις ομάδες συνεργασίας (pools) που συγκροτούνται στο πλαίσιο των μεταφορών αυτών είναι λιγότερο αναλυτικές για τους λόγους που εικάζεται πιο πάνω, η ΕΟΚΕ διερωτάται κατά πόσον οι υπό εξέταση κατευθυντήριες γραμμές είναι σε θέση να παρέχουν στις ναυτιλιακές εταιρείες που πραγματοποιούν μεταφορές με ελεύθερα φορτηγά (στο πλαίσιο συμφωνιών ομαδικής συνεργασίας) την καθοδήγηση που τους είναι απαραίτητη προκειμένου να προβαίνουν σε αυτοεκτίμηση των συμφωνιών συνεργασίας τις οποίες συνάπτουν. Πιθανόν να χρειάζεται να προβλεφθεί περαιτέρω αποσαφήνιση ορισμένων σημείων του σχεδίου κατευθυντήριων γραμμών που αφορούν τις μεταφορές tramp (συγκεκριμένα τις ομάδες συνεργασίας). Αντίστοιχα, ίσως είναι επίσης σκόπιμο να εξεταστεί η περίπτωση επέκτασης του κανονισμού για τις κοινοπραξίες — ο οποίος αυτή τη στιγμή περιορίζεται αποκλειστικά στον τομέα των μεταφορών με εμπορευματοκιβώτια — ώστε να καλύπτει και άλλα σημαντικά τμήματα της διεθνούς ναυτιλιακής αγοράς. |
| --- | --- |

1.4

Δεδομένου ότι οι ενότητες που αφορούν τις μεταφορές tramp και τις ομάδες συνεργασίας (pools) που συγκροτούνται στο πλαίσιο των μεταφορών αυτών είναι λιγότερο αναλυτικές για τους λόγους που εικάζεται πιο πάνω, η ΕΟΚΕ διερωτάται κατά πόσον οι υπό εξέταση κατευθυντήριες γραμμές είναι σε θέση να παρέχουν στις ναυτιλιακές εταιρείες που πραγματοποιούν μεταφορές με ελεύθερα φορτηγά (στο πλαίσιο συμφωνιών ομαδικής συνεργασίας) την καθοδήγηση που τους είναι απαραίτητη προκειμένου να προβαίνουν σε αυτοεκτίμηση των συμφωνιών συνεργασίας τις οποίες συνάπτουν. Πιθανόν να χρειάζεται να προβλεφθεί περαιτέρω αποσαφήνιση ορισμένων σημείων του σχεδίου κατευθυντήριων γραμμών που αφορούν τις μεταφορές tramp (συγκεκριμένα τις ομάδες συνεργασίας). Αντίστοιχα, ίσως είναι επίσης σκόπιμο να εξεταστεί η περίπτωση επέκτασης του κανονισμού για τις κοινοπραξίες — ο οποίος αυτή τη στιγμή περιορίζεται αποκλειστικά στον τομέα των μεταφορών με εμπορευματοκιβώτια — ώστε να καλύπτει και άλλα σημαντικά τμήματα της διεθνούς ναυτιλιακής αγοράς.

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι ομάδες συνεργασίας ναυτιλιακών εταιρειών των μεταφορών tramp δεν αποτελούν την σημαντικότερη μερίδα των αγορών του τύπου αυτού μεταφορών. Πράγματι, η συντριπτική πλειοψηφία των υπηρεσιών με ελεύθερα φορτηγά πλοία παρέχεται από πολλές εταιρείες μικρού ή μεσαίου μεγέθους οι οποίες συναγωνίζονται μεταξύ τους για την εξασφάλιση της μεταφοράς εμπορευμάτων. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι είναι απαραίτητο να προβλεφθεί ειδική διευκρίνιση στις κατευθυντήριες γραμμές η οποία να λαμβάνει υπόψη το γεγονός αυτό. Επιπροσθέτως, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα έπρεπε να είχε δώσει περισσότερες οδηγίες όσον αφορά την εφαρμογή του κανόνα de minimis στις ομάδες συνεργασίας που είναι υπερβολικά μικρές ώστε να έχουν ένα αξιόλογο αντίκτυπο στις αγορές. |
| --- | --- |

1.5

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι ομάδες συνεργασίας ναυτιλιακών εταιρειών των μεταφορών tramp δεν αποτελούν την σημαντικότερη μερίδα των αγορών του τύπου αυτού μεταφορών. Πράγματι, η συντριπτική πλειοψηφία των υπηρεσιών με ελεύθερα φορτηγά πλοία παρέχεται από πολλές εταιρείες μικρού ή μεσαίου μεγέθους οι οποίες συναγωνίζονται μεταξύ τους για την εξασφάλιση της μεταφοράς εμπορευμάτων. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι είναι απαραίτητο να προβλεφθεί ειδική διευκρίνιση στις κατευθυντήριες γραμμές η οποία να λαμβάνει υπόψη το γεγονός αυτό. Επιπροσθέτως, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα έπρεπε να είχε δώσει περισσότερες οδηγίες όσον αφορά την εφαρμογή του κανόνα de minimis στις ομάδες συνεργασίας που είναι υπερβολικά μικρές ώστε να έχουν ένα αξιόλογο αντίκτυπο στις αγορές.

| 1.6 | Είναι απογοητευτικό το γεγονός ότι οι οδηγίες που αφορούν τις ομάδες συνεργασίας των μεταφορών tramp δεν δίδουν πλήρεις απαντήσεις στα ερωτήματα που προκαλούν αβεβαιότητα, έως και ανησυχία, στις ναυτιλιακές εταιρείες που πραγματοποιούν μεταφορές tramp στο πλαίσιο συμφωνιών ομαδικής συνεργασίας. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την εντύπωση που συνάγεται από το σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών ότι οι συμφωνίες ομαδικής συνεργασίας των μεταφορών tramp καθ' εαυτές δεν αντιτίθενται στην νομοθεσία περί ανταγωνισμού της ΕΚ, ζητεί ωστόσο από την Επιτροπή να παράσχει σαφέστερες οδηγίες στην οριστική διατύπωση των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 81(3) στην περίπτωση των συμφωνιών ομαδικής συνεργασίας των μεταφορών tramp ώστε οι σχετικές ναυτιλιακές εταιρείες να μπορούν να είναι σε θέση να πραγματοποιούν την αυτοεκτίμηση. |
| --- | --- |

1.6

Είναι απογοητευτικό το γεγονός ότι οι οδηγίες που αφορούν τις ομάδες συνεργασίας των μεταφορών tramp δεν δίδουν πλήρεις απαντήσεις στα ερωτήματα που προκαλούν αβεβαιότητα, έως και ανησυχία, στις ναυτιλιακές εταιρείες που πραγματοποιούν μεταφορές tramp στο πλαίσιο συμφωνιών ομαδικής συνεργασίας. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την εντύπωση που συνάγεται από το σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών ότι οι συμφωνίες ομαδικής συνεργασίας των μεταφορών tramp καθ' εαυτές δεν αντιτίθενται στην νομοθεσία περί ανταγωνισμού της ΕΚ, ζητεί ωστόσο από την Επιτροπή να παράσχει σαφέστερες οδηγίες στην οριστική διατύπωση των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 81(3) στην περίπτωση των συμφωνιών ομαδικής συνεργασίας των μεταφορών tramp ώστε οι σχετικές ναυτιλιακές εταιρείες να μπορούν να είναι σε θέση να πραγματοποιούν την αυτοεκτίμηση.

| 1.7 | Αξίζει να σημειωθεί ότι το σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών δεν προσδιορίζει πώς εννοεί τον όρο «tramp shipping» («μεταφορές με ελεύθερα φορτηγά πλοία») και συνεπώς δεν είναι σαφές κατά πόσον καλύπτει και τις θαλάσσιες μεταφορές επιβατών και/ή τις εξειδικευμένες θαλάσσιες μεταφορές. Θα ήταν χρήσιμο να δοθούν διευκρινίσεις και όσον αφορά το σημείο αυτό. |
| --- | --- |

1.7

Αξίζει να σημειωθεί ότι το σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών δεν προσδιορίζει πώς εννοεί τον όρο «tramp shipping» («μεταφορές με ελεύθερα φορτηγά πλοία») και συνεπώς δεν είναι σαφές κατά πόσον καλύπτει και τις θαλάσσιες μεταφορές επιβατών και/ή τις εξειδικευμένες θαλάσσιες μεταφορές. Θα ήταν χρήσιμο να δοθούν διευκρινίσεις και όσον αφορά το σημείο αυτό.

| 1.8 | Επιπλέον, όσον αφορά το κεφάλαιο που αναφέρεται στις μεταφορές tramp, η ΕΟΚΕ συνιστά οι κατευθυντήριες γραμμές να αποσαφηνίζουν ότι οι δραστηριότητες ενός ναυλομεσίτη δεν διαφέρουν, κατ' ουσία, από τις δραστηριότητες του επικεφαλής μιας ομάδας συνεργασίας όσον αφορά τον καθορισμό τιμών. Οι αγορές των μεταφορών tramp — στις οποίες συμπεριλαμβάνονται οι αγορές στο πλαίσιο των οποίων ασκούν δραστηριότητα ομάδες συνεργασίας των μεταφορών tramp — είναι αγορές οι οποίες βασίζονται σε διαγωνισμούς, δηλ. οι αποφάσεις για τις αντίστοιχες τιμές αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ των μερών και βασίζονται στην προσφορά και ζήτηση. Συνεπώς, το γεγονός ότι ένας επικεφαλής ομάδας συνεργασίας συμφωνεί απλώς μία τιμή με έναν εκναυλωτή για τη χρήση ενός σκάφους της εν λόγω ομάδας δεν αποτελεί «καθορισμό τιμών» με την έννοια του ιδιαίτερης σοβαρότητας περιορισμού του ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

1.8

Επιπλέον, όσον αφορά το κεφάλαιο που αναφέρεται στις μεταφορές tramp, η ΕΟΚΕ συνιστά οι κατευθυντήριες γραμμές να αποσαφηνίζουν ότι οι δραστηριότητες ενός ναυλομεσίτη δεν διαφέρουν, κατ' ουσία, από τις δραστηριότητες του επικεφαλής μιας ομάδας συνεργασίας όσον αφορά τον καθορισμό τιμών. Οι αγορές των μεταφορών tramp — στις οποίες συμπεριλαμβάνονται οι αγορές στο πλαίσιο των οποίων ασκούν δραστηριότητα ομάδες συνεργασίας των μεταφορών tramp — είναι αγορές οι οποίες βασίζονται σε διαγωνισμούς, δηλ. οι αποφάσεις για τις αντίστοιχες τιμές αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ των μερών και βασίζονται στην προσφορά και ζήτηση. Συνεπώς, το γεγονός ότι ένας επικεφαλής ομάδας συνεργασίας συμφωνεί απλώς μία τιμή με έναν εκναυλωτή για τη χρήση ενός σκάφους της εν λόγω ομάδας δεν αποτελεί «καθορισμό τιμών» με την έννοια του ιδιαίτερης σοβαρότητας περιορισμού του ανταγωνισμού.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Στις 13 Σεπτεμβρίου 2007, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε το πολυαναμενόμενο σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού ΕΚ στις υπηρεσίες θαλάσσιων μεταφορών. Οι κατευθυντήριες γραμμές αφορούν τις συμφωνίες συνεργασίας στους τομείς της παροχής υπηρεσιών θαλάσσιων μεταφορών που επηρεάζονται άμεσα από τις τροποποιήσεις που εισήγαγε ο Κανονισμός 1419/2006 όσον αφορά τις ενδομεταφορές, τις τακτικές γραμμές θαλασσίων μεταφορών και τις μεταφορές με ελεύθερα φορτηγά πλοία. Στόχος των κατευθυντήριων γραμμών αυτών είναι να παρασχεθεί η κατάλληλη καθοδήγηση ώστε οι ναυτιλιακές εταιρείες να μπορούν να προβαίνουν σε εκτιμήσεις με ίδια μέσα των συμφωνιών συνεργασίας που συνάπτουν, δηλ. να διασφαλιστεί ότι οι εν λόγω εταιρείες θα είναι σε θέση να προσδιορίζουν κατά πόσον οι συμφωνίες συνεργασίας αυτές είναι συμβατές με το άρθρο 81 της Συνθήκης ΕΚ. Οι κατευθυντήριες γραμμές θα έχουν, σε μία πρώτη φάση, πενταετή ισχύ. |
| --- | --- |

2.1

Στις 13 Σεπτεμβρίου 2007, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε το πολυαναμενόμενο σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού ΕΚ στις υπηρεσίες θαλάσσιων μεταφορών. Οι κατευθυντήριες γραμμές αφορούν τις συμφωνίες συνεργασίας στους τομείς της παροχής υπηρεσιών θαλάσσιων μεταφορών που επηρεάζονται άμεσα από τις τροποποιήσεις που εισήγαγε ο Κανονισμός 1419/2006 όσον αφορά τις ενδομεταφορές, τις τακτικές γραμμές θαλασσίων μεταφορών και τις μεταφορές με ελεύθερα φορτηγά πλοία. Στόχος των κατευθυντήριων γραμμών αυτών είναι να παρασχεθεί η κατάλληλη καθοδήγηση ώστε οι ναυτιλιακές εταιρείες να μπορούν να προβαίνουν σε εκτιμήσεις με ίδια μέσα των συμφωνιών συνεργασίας που συνάπτουν, δηλ. να διασφαλιστεί ότι οι εν λόγω εταιρείες θα είναι σε θέση να προσδιορίζουν κατά πόσον οι συμφωνίες συνεργασίας αυτές είναι συμβατές με το άρθρο 81 της Συνθήκης ΕΚ. Οι κατευθυντήριες γραμμές θα έχουν, σε μία πρώτη φάση, πενταετή ισχύ.

| 2.2 | Το σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών αποσκοπεί, συγκεκριμένα, στην αποσαφήνιση, αφενός, των προϋποθέσεων υπό τις οποίες οι ναυτιλιακές εταιρείες τακτικών γραμμών μπορούν νόμιμα να ανταλλάσουν πληροφορίες σχετικά με τους ναύλους μεταφοράς και, αφετέρου, των προϋποθέσεων υπό τις οποίες οι ναυτιλιακές εταιρείες μεταφορών tramp επιτρέπεται να συνάπτουν συμφωνίες ομαδικής συνεργασίας. Για να επιτευχθεί αυτό προτείνεται ένα περίπλοκο σύνολο παραμέτρων. Ωστόσο, η πραγματική προστιθέμενη αξία του σχεδίου κατευθυντήριων γραμμών θα μπορέσει, στην πράξη, να αξιολογηθεί μόνον στο μέλλον, όταν θα είναι δυνατό να καταδειχθεί κατά πόσον οι συγκεκριμένες κατευθυντήριες γραμμές μπόρεσαν όντως να παράσχουν, στις ενδιαφερόμενες ναυτιλιακές εταιρείες, την καθοδήγηση που τους είναι απαραίτητη προκειμένου να κρίνουν κατά πόσον η συμπεριφορά που προτίθενται να υιοθετήσουν στο πλαίσιο της αγοράς τους είναι νόμιμη. |
| --- | --- |

2.2

Το σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών αποσκοπεί, συγκεκριμένα, στην αποσαφήνιση, αφενός, των προϋποθέσεων υπό τις οποίες οι ναυτιλιακές εταιρείες τακτικών γραμμών μπορούν νόμιμα να ανταλλάσουν πληροφορίες σχετικά με τους ναύλους μεταφοράς και, αφετέρου, των προϋποθέσεων υπό τις οποίες οι ναυτιλιακές εταιρείες μεταφορών tramp επιτρέπεται να συνάπτουν συμφωνίες ομαδικής συνεργασίας. Για να επιτευχθεί αυτό προτείνεται ένα περίπλοκο σύνολο παραμέτρων. Ωστόσο, η πραγματική προστιθέμενη αξία του σχεδίου κατευθυντήριων γραμμών θα μπορέσει, στην πράξη, να αξιολογηθεί μόνον στο μέλλον, όταν θα είναι δυνατό να καταδειχθεί κατά πόσον οι συγκεκριμένες κατευθυντήριες γραμμές μπόρεσαν όντως να παράσχουν, στις ενδιαφερόμενες ναυτιλιακές εταιρείες, την καθοδήγηση που τους είναι απαραίτητη προκειμένου να κρίνουν κατά πόσον η συμπεριφορά που προτίθενται να υιοθετήσουν στο πλαίσιο της αγοράς τους είναι νόμιμη.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

Υπηρεσίες Μεταφορών Τακτικών Γραμμών

| 3.1 | Το σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών που αφορά τις μεταφορές τακτικών γραμμών — πέραν του ότι επιβεβαίωσε πράγματα ήδη γνωστά, δηλ. ότι οι ναυτιλιακές διασκέψεις σχετικά με τις μεταφορές προς και από την ΕΕ θα καταργηθούν στις 18 Οκτωβρίου 2008 — εξετάζει επίσης τα μέσα με βάση τα οποία επιτρέπεται η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των ναυτιλιακών εταιρειών που εκτελούν μεταφορές τακτικών γραμμών. Μολονότι ορισμένες λεπτομέρειες χρειάζονται περαιτέρω αποσαφήνιση, οι κατευθυντήριες γραμμές ως έχουν διατυπωθεί κατά πάσα πιθανότητα θα παράσχουν στην ναυτιλιακή βιομηχανία μεταφορών τακτικών γραμμών το είδος της ανταλλαγής πληροφοριών που της είναι απαραίτητο για να λειτουργεί ομαλά. |
| --- | --- |

3.1

Το σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών που αφορά τις μεταφορές τακτικών γραμμών — πέραν του ότι επιβεβαίωσε πράγματα ήδη γνωστά, δηλ. ότι οι ναυτιλιακές διασκέψεις σχετικά με τις μεταφορές προς και από την ΕΕ θα καταργηθούν στις 18 Οκτωβρίου 2008 — εξετάζει επίσης τα μέσα με βάση τα οποία επιτρέπεται η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των ναυτιλιακών εταιρειών που εκτελούν μεταφορές τακτικών γραμμών. Μολονότι ορισμένες λεπτομέρειες χρειάζονται περαιτέρω αποσαφήνιση, οι κατευθυντήριες γραμμές ως έχουν διατυπωθεί κατά πάσα πιθανότητα θα παράσχουν στην ναυτιλιακή βιομηχανία μεταφορών τακτικών γραμμών το είδος της ανταλλαγής πληροφοριών που της είναι απαραίτητο για να λειτουργεί ομαλά.

| 3.2 | Από τις 18 Οκτωβρίου 2008, εταιρείες μεταφορών τακτικών γραμμών που εκτελούν δρομολόγια προς ή/και από λιμένες της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να παύσουν κάθε δραστηριότητα σε επίπεδο διασκέψεων τακτικών γραμμών που αντίκειται στους κανόνες ανταγωνισμού, ανεξάρτητα από το εάν άλλα κράτη στην υφήλιο επιτρέπουν αυτού του είδους τις δραστηριότητες. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι θα είναι δύσκολο οι εταιρείες μεταφορών που εκτελούν διεθνείς τακτικές μεταφορές να εξασφαλίζουν κατά πόσον οι δραστηριότητες σε επίπεδο διασκέψεων τακτικών γραμμών που θεωρούνται παράνομες στην ΕΕ δεν επηρεάζουν αισθητά την αγορά της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.2

Από τις 18 Οκτωβρίου 2008, εταιρείες μεταφορών τακτικών γραμμών που εκτελούν δρομολόγια προς ή/και από λιμένες της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να παύσουν κάθε δραστηριότητα σε επίπεδο διασκέψεων τακτικών γραμμών που αντίκειται στους κανόνες ανταγωνισμού, ανεξάρτητα από το εάν άλλα κράτη στην υφήλιο επιτρέπουν αυτού του είδους τις δραστηριότητες. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι θα είναι δύσκολο οι εταιρείες μεταφορών που εκτελούν διεθνείς τακτικές μεταφορές να εξασφαλίζουν κατά πόσον οι δραστηριότητες σε επίπεδο διασκέψεων τακτικών γραμμών που θεωρούνται παράνομες στην ΕΕ δεν επηρεάζουν αισθητά την αγορά της ΕΕ.

| 3.3 | Όσον αφορά τις ναυτιλιακές εταιρείες τακτικών γραμμών, δίδεται έμφαση στα συστήματα ανταλλαγής πληροφοριών. Στις εταιρείες αυτές παρέχεται μία ορισμένη ελευθερία να ανταλλάσσουν πληροφορίες. Μεταξύ των στοιχείων που θεωρούνται σημαντικά περιλαμβάνονται η διάρθρωση της αγοράς, το είδος των πληροφοριών που ανταλλάσσονται, ο πρόσφατος ή όχι χαρακτήρας των στοιχείων αυτών και η συχνότητα της ανταλλαγής τους. Δικαιολογημένα στο σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στην ανταλλαγή στοιχείων που αφορούν μελλοντικές δραστηριότητες, πιο συγκεκριμένα δε στοιχείων που αφορούν τις προβλέψεις μεταφορικής ικανότητας και τους δείκτες τιμών. Ως φαίνεται, οι ανταλλαγές προβλέψεων μεταφορικής ικανότητας είναι, εκ πρώτης όψεως, πάντοτε πιθανό να έχουν παράνομο χαρακτήρα. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι τα αποτελέσματα των ανταλλαγών πληροφοριών πρέπει να εξετάζονται κατά περίπτωση. |
| --- | --- |

3.3

Όσον αφορά τις ναυτιλιακές εταιρείες τακτικών γραμμών, δίδεται έμφαση στα συστήματα ανταλλαγής πληροφοριών. Στις εταιρείες αυτές παρέχεται μία ορισμένη ελευθερία να ανταλλάσσουν πληροφορίες. Μεταξύ των στοιχείων που θεωρούνται σημαντικά περιλαμβάνονται η διάρθρωση της αγοράς, το είδος των πληροφοριών που ανταλλάσσονται, ο πρόσφατος ή όχι χαρακτήρας των στοιχείων αυτών και η συχνότητα της ανταλλαγής τους. Δικαιολογημένα στο σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στην ανταλλαγή στοιχείων που αφορούν μελλοντικές δραστηριότητες, πιο συγκεκριμένα δε στοιχείων που αφορούν τις προβλέψεις μεταφορικής ικανότητας και τους δείκτες τιμών. Ως φαίνεται, οι ανταλλαγές προβλέψεων μεταφορικής ικανότητας είναι, εκ πρώτης όψεως, πάντοτε πιθανό να έχουν παράνομο χαρακτήρα. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι τα αποτελέσματα των ανταλλαγών πληροφοριών πρέπει να εξετάζονται κατά περίπτωση.

| 3.4 | Όσον αφορά τους δείκτες τιμών, η ανταλλαγή πληροφοριών ως προς έναν συγκεντρωτικό δείκτη τιμών δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί παράβαση της νομοθεσίας, εκτός εάν οι πληροφορίες αυτές μπορούν στη συνέχεια να αναλυθούν κατά τρόπο που οι επιχειρήσεις να είναι σε θέση άμεσα ή έμμεσα να προσδιορίσουν τις ανταγωνιστικές στρατηγικές των ανταγωνιστών τους. Ο βαθμός συγκέντρωσης, ο «ιστορικός» ή ο «πρόσφατος» χαρακτήρας των στοιχείων και η συχνότητα της δημοσίευσής τους πρέπει να αποτελούν αντικείμενο ανάλυσης, το σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών ωστόσο δεν προσδιορίζει με ακρίβεια πόση σημασία πρέπει να αποδίδεται στους παράγοντες αυτούς. |
| --- | --- |

3.4

Όσον αφορά τους δείκτες τιμών, η ανταλλαγή πληροφοριών ως προς έναν συγκεντρωτικό δείκτη τιμών δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί παράβαση της νομοθεσίας, εκτός εάν οι πληροφορίες αυτές μπορούν στη συνέχεια να αναλυθούν κατά τρόπο που οι επιχειρήσεις να είναι σε θέση άμεσα ή έμμεσα να προσδιορίσουν τις ανταγωνιστικές στρατηγικές των ανταγωνιστών τους. Ο βαθμός συγκέντρωσης, ο «ιστορικός» ή ο «πρόσφατος» χαρακτήρας των στοιχείων και η συχνότητα της δημοσίευσής τους πρέπει να αποτελούν αντικείμενο ανάλυσης, το σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών ωστόσο δεν προσδιορίζει με ακρίβεια πόση σημασία πρέπει να αποδίδεται στους παράγοντες αυτούς.

| 3.5 | Όσον αφορά τις υπηρεσίες που παρέχουν οι ναυτιλιακές εταιρείες τακτικών γραμμών, οι κατευθυντήριες γραμμές δεν περιλαμβάνουν κανένα πραγματικά νέο στοιχείο, παρά φαίνεται να παραθέτουν εκ νέου τα γενικά κριτήρια που είχαν καθορίσει παλαιότερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα Ευρωπαϊκά Δικαστήρια. |
| --- | --- |

3.5

Όσον αφορά τις υπηρεσίες που παρέχουν οι ναυτιλιακές εταιρείες τακτικών γραμμών, οι κατευθυντήριες γραμμές δεν περιλαμβάνουν κανένα πραγματικά νέο στοιχείο, παρά φαίνεται να παραθέτουν εκ νέου τα γενικά κριτήρια που είχαν καθορίσει παλαιότερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα Ευρωπαϊκά Δικαστήρια.

| 3.6 | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τις εκκλήσεις που είχε απευθύνει στην ΕΕ, στο πλαίσιο παλαιότερων γνωμοδοτήσεών της (1), να προβεί στην διεξαγωγή ουσιαστικών διαβουλεύσεων με άλλα κράτη με σκοπό να προσδιοριστεί η συμβατότητα μεταξύ των υφιστάμενων καθεστώτων που διέπουν τις θαλάσσιες μεταφορές τακτικών γραμμών σε διεθνή κλίμακα. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ διατυπώνει εκ νέου την σύσταση που περιελάμβαναν οι ίδιες γνωμοδοτήσεις της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λαμβάνει επίσης υπόψη και την πτυχή του ανθρώπινου δυναμικού (π.χ. τον αντίκτυπο των εν λόγω καθεστώτων στην απασχόληση των ευρωπαίων ναυτικών) — εκτός από τους παράγοντες με καθαρά ανταγωνιστικό χαρακτήρα — όταν εξετάζει το ζήτημα των κανόνων ανταγωνισμού στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών. |
| --- | --- |

3.6

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τις εκκλήσεις που είχε απευθύνει στην ΕΕ, στο πλαίσιο παλαιότερων γνωμοδοτήσεών της (1), να προβεί στην διεξαγωγή ουσιαστικών διαβουλεύσεων με άλλα κράτη με σκοπό να προσδιοριστεί η συμβατότητα μεταξύ των υφιστάμενων καθεστώτων που διέπουν τις θαλάσσιες μεταφορές τακτικών γραμμών σε διεθνή κλίμακα. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ διατυπώνει εκ νέου την σύσταση που περιελάμβαναν οι ίδιες γνωμοδοτήσεις της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λαμβάνει επίσης υπόψη και την πτυχή του ανθρώπινου δυναμικού (π.χ. τον αντίκτυπο των εν λόγω καθεστώτων στην απασχόληση των ευρωπαίων ναυτικών) — εκτός από τους παράγοντες με καθαρά ανταγωνιστικό χαρακτήρα — όταν εξετάζει το ζήτημα των κανόνων ανταγωνισμού στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών.

Υπηρεσίες θαλασσίων μεταφορών με ελεύθερα φορτηγά πλοία (tramp shipping services)

| 3.7 | Οι υπηρεσίες θαλασσίων μεταφορών tramp έχουν διεθνή διάσταση και χαρακτηρίζονται από υψηλό επίπεδο ανταγωνισμού και, κατ' επέκταση, καλύπτουν πολλά από τα χαρακτηριστικά του προτύπου τέλειου ανταγωνισμού. Το βασικό τους εμπόρευμα είναι ομοιογενές και το κόστος έναρξης δραστηριότητας είναι γενικά πολύ χαμηλό. Πολλές εταιρείες συναγωνίζονται προκειμένου να εξασφαλίσουν την άσκηση δραστηριότητας στον συγκεκριμένο τομέα και, ανάλογα με τις συνθήκες της αγοράς, παρατηρούνται φαινόμενα υποκατάστασης μεταξύ των διαφόρων μεγεθών και τύπων σκαφών. Η ροή πληροφοριών, εξάλλου, εξασφαλίζει την ύπαρξη διαφάνειας στην αγορά. Η επιχειρηματική δραστηριότητα ασκείται, κατά κύριο λόγο, στο πλαίσιο συμβάσεων ναύλωσης ανά ταξίδι ή ναύλωσης διαδοχικών διαδρομών, συμβολαίων εργολαβικής μεταφοράς φορτίου ή συμβάσεων χρονοναύλωσης. Οι ναύλοι που επιτυγχάνονται σε αυτές τις αγορές παρουσιάζουν σημαντικές διακυμάνσεις ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν σε κάθε επιμέρους αγορά. Τέλος, οι αγορές των μεταφορών tramp είναι σε θέση να ανταποκριθούν ταχέως στις εξελίξεις που σημειώνονται στην αγορά και στις ανάγκες των ναυλωτών (2). |
| --- | --- |

3.7

Οι υπηρεσίες θαλασσίων μεταφορών tramp έχουν διεθνή διάσταση και χαρακτηρίζονται από υψηλό επίπεδο ανταγωνισμού και, κατ' επέκταση, καλύπτουν πολλά από τα χαρακτηριστικά του προτύπου τέλειου ανταγωνισμού. Το βασικό τους εμπόρευμα είναι ομοιογενές και το κόστος έναρξης δραστηριότητας είναι γενικά πολύ χαμηλό. Πολλές εταιρείες συναγωνίζονται προκειμένου να εξασφαλίσουν την άσκηση δραστηριότητας στον συγκεκριμένο τομέα και, ανάλογα με τις συνθήκες της αγοράς, παρατηρούνται φαινόμενα υποκατάστασης μεταξύ των διαφόρων μεγεθών και τύπων σκαφών. Η ροή πληροφοριών, εξάλλου, εξασφαλίζει την ύπαρξη διαφάνειας στην αγορά. Η επιχειρηματική δραστηριότητα ασκείται, κατά κύριο λόγο, στο πλαίσιο συμβάσεων ναύλωσης ανά ταξίδι ή ναύλωσης διαδοχικών διαδρομών, συμβολαίων εργολαβικής μεταφοράς φορτίου ή συμβάσεων χρονοναύλωσης. Οι ναύλοι που επιτυγχάνονται σε αυτές τις αγορές παρουσιάζουν σημαντικές διακυμάνσεις ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν σε κάθε επιμέρους αγορά. Τέλος, οι αγορές των μεταφορών tramp είναι σε θέση να ανταποκριθούν ταχέως στις εξελίξεις που σημειώνονται στην αγορά και στις ανάγκες των ναυλωτών (2).

| 3.8 | Ομάδες συνεργασίας ναυτιλιακών εταιρειών είναι παρούσες σε κάθε τομέα όπου ασκείται δραστηριότητα μεταφορών tramp. «Ομάδα συνεργασίας» (pool) είναι μία ομάδα παρόμοιων σκαφών διαφορετικής ιδιοκτησίας, την εκμετάλλευση των οποίων αναλαμβάνει ενιαία διοίκηση. Ο επικεφαλής της «ομάδας συνεργασίας» διαχειρίζεται τα σκάφη ως εάν επρόκειτο για έναν ενιαίο, συνεκτικό στόλο, εισπράττει τα έσοδά τους και τα κατανέμει σύμφωνα με ένα προκαθορισμένο σύστημα στάθμισης, ενώ ο εκάστοτε πλοιοκτήτης έχει απλώς την ευθύνη της ναυτικής/τεχνικής λειτουργίας των πλοίων του. Ομάδες συνεργασίας συγκροτούνται, κυρίως, για δύο λόγους: πρώτον, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι οι συμμετέχοντες θα έχουν τη δυνατότητα να παρέχουν το επίπεδο υπηρεσιών που με ολοένα μεγαλύτερη συχνότητα ζητούν οι μείζονες πελάτες τους· δεύτερον, προκειμένου να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα των μεταφορών μέσω ειδικών επενδύσεων και της αύξησης της χρήσης των πλοίων. Οι ομάδες συνεργασίας ασκούν δραστηριότητα σε ένα περιβάλλον προσφοράς και ζήτησης στο πλαίσιο του οποίου οι συμβάσεις συνάπτονται και οι τιμές καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό σύμφωνα με το σύστημα της υποβολής προσφορών, οι αγοραστές έχουν μεγάλη βαρύτητα και είναι απαιτητικοί, οι ναυλομεσίτες παρέχουν εξαιρετικές πληροφορίες περί της διαθέσιμης χωρητικότητας και όρων οιαδήποτε στιγμή αυτό χρειαστεί. |
| --- | --- |

3.8

Ομάδες συνεργασίας ναυτιλιακών εταιρειών είναι παρούσες σε κάθε τομέα όπου ασκείται δραστηριότητα μεταφορών tramp. «Ομάδα συνεργασίας» (pool) είναι μία ομάδα παρόμοιων σκαφών διαφορετικής ιδιοκτησίας, την εκμετάλλευση των οποίων αναλαμβάνει ενιαία διοίκηση. Ο επικεφαλής της «ομάδας συνεργασίας» διαχειρίζεται τα σκάφη ως εάν επρόκειτο για έναν ενιαίο, συνεκτικό στόλο, εισπράττει τα έσοδά τους και τα κατανέμει σύμφωνα με ένα προκαθορισμένο σύστημα στάθμισης, ενώ ο εκάστοτε πλοιοκτήτης έχει απλώς την ευθύνη της ναυτικής/τεχνικής λειτουργίας των πλοίων του. Ομάδες συνεργασίας συγκροτούνται, κυρίως, για δύο λόγους: πρώτον, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι οι συμμετέχοντες θα έχουν τη δυνατότητα να παρέχουν το επίπεδο υπηρεσιών που με ολοένα μεγαλύτερη συχνότητα ζητούν οι μείζονες πελάτες τους· δεύτερον, προκειμένου να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα των μεταφορών μέσω ειδικών επενδύσεων και της αύξησης της χρήσης των πλοίων. Οι ομάδες συνεργασίας ασκούν δραστηριότητα σε ένα περιβάλλον προσφοράς και ζήτησης στο πλαίσιο του οποίου οι συμβάσεις συνάπτονται και οι τιμές καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό σύμφωνα με το σύστημα της υποβολής προσφορών, οι αγοραστές έχουν μεγάλη βαρύτητα και είναι απαιτητικοί, οι ναυλομεσίτες παρέχουν εξαιρετικές πληροφορίες περί της διαθέσιμης χωρητικότητας και όρων οιαδήποτε στιγμή αυτό χρειαστεί.

| 3.9 | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι ομάδες συνεργασίας ναυτιλιακών εταιρειών που συγκροτούνται για την πραγματοποίηση μεταφορών tramp δεν αποτελούν την σημαντικότερη μερίδα των αγορών του τύπου αυτού μεταφορών. Πράγματι, η συντριπτική πλειοψηφία των υπηρεσιών με ελεύθερα φορτηγά πλοία παρέχεται από πολλές εταιρείες μικρού ή μεσαίου μεγέθους οι οποίες συναγωνίζονται μεταξύ τους για την εξασφάλιση της μεταφοράς εμπορευμάτων. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι είναι απαραίτητο να προβλεφθεί σχετική ειδική διευκρίνιση στις κατευθυντήριες γραμμές η οποία να λαμβάνει υπόψη το γεγονός αυτό. |
| --- | --- |

3.9

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι ομάδες συνεργασίας ναυτιλιακών εταιρειών που συγκροτούνται για την πραγματοποίηση μεταφορών tramp δεν αποτελούν την σημαντικότερη μερίδα των αγορών του τύπου αυτού μεταφορών. Πράγματι, η συντριπτική πλειοψηφία των υπηρεσιών με ελεύθερα φορτηγά πλοία παρέχεται από πολλές εταιρείες μικρού ή μεσαίου μεγέθους οι οποίες συναγωνίζονται μεταξύ τους για την εξασφάλιση της μεταφοράς εμπορευμάτων. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι είναι απαραίτητο να προβλεφθεί σχετική ειδική διευκρίνιση στις κατευθυντήριες γραμμές η οποία να λαμβάνει υπόψη το γεγονός αυτό.

| 3.10 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει, εξάλλου, ότι οι υπηρεσίες θαλάσσιων μεταφορών tramp, καθώς και οι ομάδες συνεργασίας ναυτιλιακών εταιρειών στο πλαίσιο των μεταφορών αυτών, υπόκειντο ανέκαθεν στο κοινοτικό δίκαιο περί ανταγωνισμού, αυτό δε μάλιστα πολύ πριν από την υιοθέτηση του κανονισμού 1419/2006 με τον οποίο οι εκτελεστικές εξουσίες όσον αφορά τις εν λόγω υπηρεσίες εκχωρούνται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής δεν διατυπώθηκαν επίσημες καταγγελίες εκ μέρους ναυλωτών στον συγκεκριμένο τομέα και συνεπώς δεν υφίσταται σχετική νομολογία. Η ΕΟΚΕ εικάζει ότι είναι ακριβώς η έλλειψη σχετικής νομολογίας και, κατ' επέκταση, η έλλειψη εμπειρίας των αντίστοιχων αρχών (δηλ. των αρχών ανταγωνισμού) — συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής — που εξηγούν γιατί τα σημεία του σχεδίου κατευθυντήριων γραμμών που αφορούν τις μεταφορές tramp (και ειδικότερα τις ομάδες συνεργασίας) είναι λιγότερο αναλυτικά από τα σημεία που αναφέρονται στις μεταφορές τακτικών γραμμών. Αξίζει να σημειωθεί ότι το σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών δεν προσδιορίζει πώς εννοεί τον όρο «tramp shipping» («μεταφορές με ελεύθερα φορτηγά πλοία») και συνεπώς δεν είναι σαφές κατά πόσον καλύπτει και τις θαλάσσιες μεταφορές επιβατών και/ή τις εξειδικευμένες θαλάσσιες μεταφορές. Θα ήταν χρήσιμο να δοθούν διευκρινίσεις και όσον αφορά το σημείο αυτό. |
| --- | --- |

3.10

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει, εξάλλου, ότι οι υπηρεσίες θαλάσσιων μεταφορών tramp, καθώς και οι ομάδες συνεργασίας ναυτιλιακών εταιρειών στο πλαίσιο των μεταφορών αυτών, υπόκειντο ανέκαθεν στο κοινοτικό δίκαιο περί ανταγωνισμού, αυτό δε μάλιστα πολύ πριν από την υιοθέτηση του κανονισμού 1419/2006 με τον οποίο οι εκτελεστικές εξουσίες όσον αφορά τις εν λόγω υπηρεσίες εκχωρούνται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής δεν διατυπώθηκαν επίσημες καταγγελίες εκ μέρους ναυλωτών στον συγκεκριμένο τομέα και συνεπώς δεν υφίσταται σχετική νομολογία. Η ΕΟΚΕ εικάζει ότι είναι ακριβώς η έλλειψη σχετικής νομολογίας και, κατ' επέκταση, η έλλειψη εμπειρίας των αντίστοιχων αρχών (δηλ. των αρχών ανταγωνισμού) — συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής — που εξηγούν γιατί τα σημεία του σχεδίου κατευθυντήριων γραμμών που αφορούν τις μεταφορές tramp (και ειδικότερα τις ομάδες συνεργασίας) είναι λιγότερο αναλυτικά από τα σημεία που αναφέρονται στις μεταφορές τακτικών γραμμών. Αξίζει να σημειωθεί ότι το σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών δεν προσδιορίζει πώς εννοεί τον όρο «tramp shipping» («μεταφορές με ελεύθερα φορτηγά πλοία») και συνεπώς δεν είναι σαφές κατά πόσον καλύπτει και τις θαλάσσιες μεταφορές επιβατών και/ή τις εξειδικευμένες θαλάσσιες μεταφορές. Θα ήταν χρήσιμο να δοθούν διευκρινίσεις και όσον αφορά το σημείο αυτό.

| 3.11 | Το σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη τις ιδιαιτερότητες του τομέα των μεταφορών tramp και φαίνεται να ακολουθεί τις χωρίς τομεακό χαρακτήρα κατευθυντήριες γραμμές που ισχύουν, γενικώς, για τις οριζόντιες συνεργασίες. Κατά συνέπεια, οι ομάδες συνεργασίας ναυτιλιακών εταιρειών θα πρέπει να συμμορφώνονται προς τις ίδιες κατευθυντήριες γραμμές που ισχύουν για άλλους τομείς της βιομηχανίας προκειμένου να διασφαλίζεται ότι δεν παρακωλύουν τον ελεύθερο ανταγωνισμό ή ότι δεν συμπεριφέρονται ως καρτέλ. |
| --- | --- |

3.11

Το σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη τις ιδιαιτερότητες του τομέα των μεταφορών tramp και φαίνεται να ακολουθεί τις χωρίς τομεακό χαρακτήρα κατευθυντήριες γραμμές που ισχύουν, γενικώς, για τις οριζόντιες συνεργασίες. Κατά συνέπεια, οι ομάδες συνεργασίας ναυτιλιακών εταιρειών θα πρέπει να συμμορφώνονται προς τις ίδιες κατευθυντήριες γραμμές που ισχύουν για άλλους τομείς της βιομηχανίας προκειμένου να διασφαλίζεται ότι δεν παρακωλύουν τον ελεύθερο ανταγωνισμό ή ότι δεν συμπεριφέρονται ως καρτέλ.

| 3.12 | Το σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών έχει αρκετά γενικό χαρακτήρα και δεν παρέχει σαφή νομική ασφάλεια. Δεν αναφέρει ρητά ότι οι ομάδες συνεργασίας ναυτιλιακών εταιρειών είναι ασύμβατες με το δίκαιο περί ανταγωνισμού της ΕΕ, ταυτόχρονα ωστόσο δεν παρέχει εξηγήσεις ως προς το πότε ενδέχεται να θεωρούνται αυτές ασύμβατες. |
| --- | --- |

3.12

Το σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών έχει αρκετά γενικό χαρακτήρα και δεν παρέχει σαφή νομική ασφάλεια. Δεν αναφέρει ρητά ότι οι ομάδες συνεργασίας ναυτιλιακών εταιρειών είναι ασύμβατες με το δίκαιο περί ανταγωνισμού της ΕΕ, ταυτόχρονα ωστόσο δεν παρέχει εξηγήσεις ως προς το πότε ενδέχεται να θεωρούνται αυτές ασύμβατες.

| 3.13 | Το πλέον καίριο τμήμα του σχεδίου κατευθυντήριων γραμμών είναι το τμήμα που είναι αφιερωμένο στην ανάλυση και στην ταξινόμηση των ομάδων συνεργασίας ναυτιλιακών εταιρειών. Το σημείο εκκίνησης είναι η διαπίστωση ότι οι εν λόγω ομάδες συνεργασίας χαρακτηρίζονται συνήθως από πρακτική κοινής εμπορίας και από στοιχεία από κοινού παραγωγής. |
| --- | --- |

3.13

Το πλέον καίριο τμήμα του σχεδίου κατευθυντήριων γραμμών είναι το τμήμα που είναι αφιερωμένο στην ανάλυση και στην ταξινόμηση των ομάδων συνεργασίας ναυτιλιακών εταιρειών. Το σημείο εκκίνησης είναι η διαπίστωση ότι οι εν λόγω ομάδες συνεργασίας χαρακτηρίζονται συνήθως από πρακτική κοινής εμπορίας και από στοιχεία από κοινού παραγωγής.

| 3.14 | Όσον αφορά την σχετική αγορά, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι οι κατευθυντήριες γραμμές οφείλουν να λαμβάνουν περισσότερο υπόψη το γεγονός ότι στις μεταφορές tramp, τόσο από την πλευρά της προσφοράς όσο και της ζήτησης, υφίστανται σημαντικές δυνατότητες υποκατάστασης ή εναλλαγής (π.χ. τύπου ή μεγέθους σκάφους, είδους συμβάσεων μεταφοράς και γεωγραφικής αγοράς). Επιπλέον, όταν μία ομάδα συνεργασίας χρειάζεται να προβεί σε αυτοεκτίμηση, τα μερίδια αγοράς δεν είναι δυνατό να προσδιοριστούν για κάθε σύμβαση ξεχωριστά, παρά πρέπει να υπολογίζονται για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. |
| --- | --- |

3.14

Όσον αφορά την σχετική αγορά, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι οι κατευθυντήριες γραμμές οφείλουν να λαμβάνουν περισσότερο υπόψη το γεγονός ότι στις μεταφορές tramp, τόσο από την πλευρά της προσφοράς όσο και της ζήτησης, υφίστανται σημαντικές δυνατότητες υποκατάστασης ή εναλλαγής (π.χ. τύπου ή μεγέθους σκάφους, είδους συμβάσεων μεταφοράς και γεωγραφικής αγοράς). Επιπλέον, όταν μία ομάδα συνεργασίας χρειάζεται να προβεί σε αυτοεκτίμηση, τα μερίδια αγοράς δεν είναι δυνατό να προσδιοριστούν για κάθε σύμβαση ξεχωριστά, παρά πρέπει να υπολογίζονται για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

| 3.15 | Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι θα χρειαστεί να γίνουν βελτιώσεις όσον αφορά την εξακρίβωση της σημασίας και του ορισμού των μεριδίων αγοράς που κατέχουν οι ομάδες συνεργασίας ναυτιλιακών εταιρειών και τις περιπτώσεις «υποκατάστασης» μεταξύ τύπων μεταφορών και τύπων πλοίων. Διαπιστώνει ότι δεν παρέχονται πρακτικές οδηγίες σχετικά με τον ορισμό της σχετικής αγοράς. Ωστόσο, τα μερίδια αγοράς μπορούν να προκύψουν διαφορετικά ανάλογα με την μεθοδολογία που θα χρησιμοποιηθεί. |
| --- | --- |

3.15

Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι θα χρειαστεί να γίνουν βελτιώσεις όσον αφορά την εξακρίβωση της σημασίας και του ορισμού των μεριδίων αγοράς που κατέχουν οι ομάδες συνεργασίας ναυτιλιακών εταιρειών και τις περιπτώσεις «υποκατάστασης» μεταξύ τύπων μεταφορών και τύπων πλοίων. Διαπιστώνει ότι δεν παρέχονται πρακτικές οδηγίες σχετικά με τον ορισμό της σχετικής αγοράς. Ωστόσο, τα μερίδια αγοράς μπορούν να προκύψουν διαφορετικά ανάλογα με την μεθοδολογία που θα χρησιμοποιηθεί.

| 3.16 | Κατά την εξέταση κατά πόσον συμφωνίες ομαδικής συνεργασίας εταιρειών μεταφορών tramp συμβιβάζονται με το άρθρο 81 της Συνθήκης, θα πρέπει να δίδεται έμφαση στο γεγονός ότι ο επικεφαλής της «ομάδας συνεργασίας» φέρει την ευθύνη τόσο της λειτουργικής όσο και της εμπορικής διαχείρισης των σκαφών της ομάδας συνεργασίας και, συνεπώς, προσφέρει ένα συνδυασμένο προϊόν μέσω ενός ενιαίου φορέα συνεργασίας. Η διαχείριση των εκάστοτε διαδικασιών υποβολής προσφορών για σκάφη στην αγορά αποτελεί, εκ των πραγμάτων, συμπληρωματική δραστηριότητα του επικεφαλής της ομάδας συνεργασίας. Οι πλοιοκτήτες διατηρούν, από την πλευρά τους, την ευθύνη της καθαρά ναυτικής/τεχνικής λειτουργίας των πλοίων. Οι ομάδες συνεργασίας παρέχουν μία υπηρεσία που «παράγεται» από κοινού και η οποία είναι αποτέλεσμα ολοκλήρωσης, σε σημαντικό βαθμό, των δραστηριοτήτων των συμβαλλομένων μερών (3). Κατά συνέπεια, οι συμφωνίες ομαδικής συνεργασίας θα πρέπει να αξιολογούνται σε ισότιμη βάση με άλλους τύπους από κοινού παραγωγής ή συμφωνιών εξειδίκευσης. |
| --- | --- |

3.16

Κατά την εξέταση κατά πόσον συμφωνίες ομαδικής συνεργασίας εταιρειών μεταφορών tramp συμβιβάζονται με το άρθρο 81 της Συνθήκης, θα πρέπει να δίδεται έμφαση στο γεγονός ότι ο επικεφαλής της «ομάδας συνεργασίας» φέρει την ευθύνη τόσο της λειτουργικής όσο και της εμπορικής διαχείρισης των σκαφών της ομάδας συνεργασίας και, συνεπώς, προσφέρει ένα συνδυασμένο προϊόν μέσω ενός ενιαίου φορέα συνεργασίας. Η διαχείριση των εκάστοτε διαδικασιών υποβολής προσφορών για σκάφη στην αγορά αποτελεί, εκ των πραγμάτων, συμπληρωματική δραστηριότητα του επικεφαλής της ομάδας συνεργασίας. Οι πλοιοκτήτες διατηρούν, από την πλευρά τους, την ευθύνη της καθαρά ναυτικής/τεχνικής λειτουργίας των πλοίων. Οι ομάδες συνεργασίας παρέχουν μία υπηρεσία που «παράγεται» από κοινού και η οποία είναι αποτέλεσμα ολοκλήρωσης, σε σημαντικό βαθμό, των δραστηριοτήτων των συμβαλλομένων μερών (3). Κατά συνέπεια, οι συμφωνίες ομαδικής συνεργασίας θα πρέπει να αξιολογούνται σε ισότιμη βάση με άλλους τύπους από κοινού παραγωγής ή συμφωνιών εξειδίκευσης.

| 3.17 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι οιαδήποτε αναφορά, στις κατευθυντήριες γραμμές, στον «καθορισμό τιμών» ως χαρακτηριστική πρακτική του τρόπου λειτουργίας των ομάδων συνεργασίας (και, κατ' επέκταση, ως ιδιαίτερης σοβαρότητας περιορισμό του ανταγωνισμού) δεν είναι δυνατόν να διατηρηθεί, για το λόγο ότι η συμφωνία των τιμών μεταξύ του επικεφαλής της ομάδας συνεργασίας και του πελάτη αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της παρεχόμενης υπηρεσίας και είναι αποτέλεσμα διαπραγμάτευσης των προς εφαρμογή τιμών σε σκάφος της ομάδας συνεργασίας, στο πλαίσιο μιας διαδικασίας μειοδοτικού διαγωνισμού. |
| --- | --- |

3.17

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι οιαδήποτε αναφορά, στις κατευθυντήριες γραμμές, στον «καθορισμό τιμών» ως χαρακτηριστική πρακτική του τρόπου λειτουργίας των ομάδων συνεργασίας (και, κατ' επέκταση, ως ιδιαίτερης σοβαρότητας περιορισμό του ανταγωνισμού) δεν είναι δυνατόν να διατηρηθεί, για το λόγο ότι η συμφωνία των τιμών μεταξύ του επικεφαλής της ομάδας συνεργασίας και του πελάτη αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της παρεχόμενης υπηρεσίας και είναι αποτέλεσμα διαπραγμάτευσης των προς εφαρμογή τιμών σε σκάφος της ομάδας συνεργασίας, στο πλαίσιο μιας διαδικασίας μειοδοτικού διαγωνισμού.

| 3.18 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι ο λόγος ύπαρξης των ομάδων συνεργασίας και τα κύρια χαρακτηριστικά τους πληρούν, από τυπική άποψη, τις τέσσερεις προϋποθέσεις που προβλέπει το άρθρο 81(3) ΕΚ. Το γεγονός ότι οι ομάδες συνεργασίας συστάθηκαν προκειμένου να ανταποκριθούν στις ανάγκες και τις απαιτήσεις των ναυλωτών και ότι λειτουργούν επί δεκαετίες χωρίς να έχουν διατυπωθεί καταγγελίες επιβεβαιώνει αυτή την άποψη. |
| --- | --- |

3.18

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι ο λόγος ύπαρξης των ομάδων συνεργασίας και τα κύρια χαρακτηριστικά τους πληρούν, από τυπική άποψη, τις τέσσερεις προϋποθέσεις που προβλέπει το άρθρο 81(3) ΕΚ. Το γεγονός ότι οι ομάδες συνεργασίας συστάθηκαν προκειμένου να ανταποκριθούν στις ανάγκες και τις απαιτήσεις των ναυλωτών και ότι λειτουργούν επί δεκαετίες χωρίς να έχουν διατυπωθεί καταγγελίες επιβεβαιώνει αυτή την άποψη.

| 3.19 | Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μεριμνήσει ώστε οι κατευθυντήριες γραμμές να υπόκεινται σε τακτικές αναθεωρήσεις με βάση την εμπειρία που θα αποκτάται συν τω χρόνω και, εάν κρίνεται απαραίτητο, να εμπλουτίζονται με πρόσθετες οδηγίες ή με διευκρινίσεις, μόλις αυτές είναι διαθέσιμες, δίχως να αναμένεται η λήξη της προβλεπόμενης πενταετούς περιόδου. |
| --- | --- |

3.19

Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μεριμνήσει ώστε οι κατευθυντήριες γραμμές να υπόκεινται σε τακτικές αναθεωρήσεις με βάση την εμπειρία που θα αποκτάται συν τω χρόνω και, εάν κρίνεται απαραίτητο, να εμπλουτίζονται με πρόσθετες οδηγίες ή με διευκρινίσεις, μόλις αυτές είναι διαθέσιμες, δίχως να αναμένεται η λήξη της προβλεπόμενης πενταετούς περιόδου.

| 3.20 | Η Επιτροπή θα πρέπει να κινήσει, το ταχύτερο δυνατό, μία διαδικασία αναθεώρησης του πεδίου απαλλαγής των συμπράξεων μεταφορών τακτικών γραμμών και, με την ευκαιρία αυτή, να εξετάσει κατά πόσον είναι απαραίτητο να συμπεριληφθούν σε αυτό και άλλα ανάλογα τμήματα της διεθνούς αγοράς ναυτιλίας, ιδιαίτερα μάλιστα οι μεταφορές εκείνες που εκτελούνται με ελεύθερα φορτηγά πλοία σε τακτική βάση και σε τακτικές διαδρομές, πράγμα το οποίο αποτελεί χαρακτηριστικό στοιχείο αρκετών εξειδικευμένων τύπων μεταφοράς (βλ., π.χ., τα συμβατικά πλοία-ψυγεία, τα πλοία που μεταφέρουν ξυλεία, τα ειδικά φορτηγά οχηματαγωγά πλοία και τα επιβατηγά οχηματαγωγά πλοία [ro-ro]). |
| --- | --- |

3.20

Η Επιτροπή θα πρέπει να κινήσει, το ταχύτερο δυνατό, μία διαδικασία αναθεώρησης του πεδίου απαλλαγής των συμπράξεων μεταφορών τακτικών γραμμών και, με την ευκαιρία αυτή, να εξετάσει κατά πόσον είναι απαραίτητο να συμπεριληφθούν σε αυτό και άλλα ανάλογα τμήματα της διεθνούς αγοράς ναυτιλίας, ιδιαίτερα μάλιστα οι μεταφορές εκείνες που εκτελούνται με ελεύθερα φορτηγά πλοία σε τακτική βάση και σε τακτικές διαδρομές, πράγμα το οποίο αποτελεί χαρακτηριστικό στοιχείο αρκετών εξειδικευμένων τύπων μεταφοράς (βλ., π.χ., τα συμβατικά πλοία-ψυγεία, τα πλοία που μεταφέρουν ξυλεία, τα ειδικά φορτηγά οχηματαγωγά πλοία και τα επιβατηγά οχηματαγωγά πλοία [ro-ro]).

Βρυξέλλες, 12 Μαρτίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Βλ. ΕΕ C 256, της 27.10.2007, σσ. 62-65· ΕΕ C 309, της 16.12.2006, σσ. 46-50· ΕΕ C 157, της 28.06.2005, σσ. 130-136.

1

(2)  Βλ. την έκθεση των Fearnley Consultants AS, Legal And Economic Analysis Of Tramp Maritime Services, Φεβρουάριος 2007, σσ. 14-31: http://ec.europa.eu/comm/competition/antitrust/legislation/maritime/tramp_report.pdf.

2

Legal And Economic Analysis Of Tramp Maritime Services

(3)  Οι συντάκτες της έκθεσης των Fearnley Consultants AS (2007) κατέληξαν στο ίδιο συμπέρασμα.

3

---

| 9.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 204/47 |
| --- | --- | --- | --- |

9.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 204/47

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί αμοιβαίας αναγνωρίσεως των πιστοποιητικών αξιοπλοΐας πλοίων εσωτερικής ναυσιπλοΐας (κωδικοποιημένη έκδοση)

COM(2008) 37 τελικό — 2008/0021 (COD)

(2008/C 204/12)

Στις 13 Φεβρουαρίου 2008, και σύμφωνα με το άρθρο 80 (2) της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε να ζητήσει τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την

«Πρόταση οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί αμοιβαίας αναγνωρίσεως των πιστοποιητικών αξιοπλοΐας πλοίων εσωτερικής ναυσιπλοΐας» (Κωδικοποιημένη έκδοση)

Η ΕΟΚΕ, επειδή θεωρεί ότι η πρόταση είναι απολύτως ικανοποιητική και δεν χρήζει περαιτέρω σχολίων εκ μέρους της, κατά την 443η σύνοδο ολομέλειάς της, της 12ης και 13ης Μαρτίου 2008 (συνεδρίαση της 12ης Μαρτίου 2008) απεφάσισε, με 121 ψήφους υπέρ, και 6 αποχές, να εκδώσει θετική γνωμοδότηση για το προτεινόμενο κείμενο.

Βρυξέλλες, 12 Μαρτίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

| 9.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 204/47 |
| --- | --- | --- | --- |

9.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 204/47

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία ουσιών και μειγμάτων και για την τροποποίηση της οδηγίας 67/548/EΟΚ και του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1907/2006

COM(2007) 355 τελικό — 2007/0121 (COD)

(2008/C 204/13)

Στις 13 Ιουλίου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 95 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την

«Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία ουσιών και μειγμάτων και για την τροποποίηση της οδηγίας 67/548/EΟΚ και του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1907/2006»

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 26 Φεβρουαρίου με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. David Sears.

Κατά την 443 σύνοδο ολομέλειάς της, της 12ης και 13ης Μαρτίου 2008 (συνεδρίαση της 12ης Μαρτίου 2008), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 124 ψήφους υπέρ, και 2 αποχές.

1.   Σύνοψη και συστάσεις

| 1.1 | Τα Ηνωμένα Έθνη, ενεργώντας εξ ονόματος όλων των χωρών μελών τους, πρότειναν ένα πρότυπο σχετικά με ένα «σύστημα οικουμενικής εναρμόνισης» (GHS) για τα κριτήρια και τις διαδικασίες που χρησιμοποιούνται στην ταξινόμηση, τη συσκευασία και την επισήμανση των «χημικών προϊόντων». Το σύστημα αυτό αποσκοπεί να στηρίξει το παγκόσμιο εμπόριο και να συνδράμει τις λιγότερο ανεπτυγμένες οικονομίες στις προσπάθειές τους για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων και των καταναλωτών. |
| --- | --- |

1.1

Τα Ηνωμένα Έθνη, ενεργώντας εξ ονόματος όλων των χωρών μελών τους, πρότειναν ένα πρότυπο σχετικά με ένα «σύστημα οικουμενικής εναρμόνισης» (GHS) για τα κριτήρια και τις διαδικασίες που χρησιμοποιούνται στην ταξινόμηση, τη συσκευασία και την επισήμανση των «χημικών προϊόντων». Το σύστημα αυτό αποσκοπεί να στηρίξει το παγκόσμιο εμπόριο και να συνδράμει τις λιγότερο ανεπτυγμένες οικονομίες στις προσπάθειές τους για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων και των καταναλωτών.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά το στόχο της παγκόσμιας εναρμόνισης, τη μορφή και τη νομική βάση της νομοθεσίας εφαρμογής που προτείνει η Επιτροπή, καθώς και το γεγονός ότι το προτεινόμενο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής για τους κατασκευαστές και τους προμηθευτές συμπίπτει με την πρώτη μείζονα προθεσμία για την καταχώρισης των ουσιών που προβλέπει ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 (REACH). |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά το στόχο της παγκόσμιας εναρμόνισης, τη μορφή και τη νομική βάση της νομοθεσίας εφαρμογής που προτείνει η Επιτροπή, καθώς και το γεγονός ότι το προτεινόμενο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής για τους κατασκευαστές και τους προμηθευτές συμπίπτει με την πρώτη μείζονα προθεσμία για την καταχώρισης των ουσιών που προβλέπει ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 (REACH).

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί επίσης με την εκτίμηση της Επιτροπής ότι, μολονότι οι αλλαγές στο σύστημα που αναπτύχθηκε στην ΕΕ τα τελευταία 40 χρόνια είναι αναπόφευκτες και ευρέως αποδεκτές, τα βραχυπρόθεσμα οφέλη στην ΕΕ μπορεί να αποδειχθούν αμελητέα και το κόστος ενδεχομένως να είναι υψηλό. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι, στην αρχική αξιολόγηση αντικτύπου, θα έπρεπε να είχε δοθεί μεγαλύτερη προσοχή σε αυτές τις αρκετά ασυνήθιστες περιστάσεις. Εφόσον δεν υπάρχει κανένα σημαντικό συνολικό όφελος, οποιαδήποτε προσθήκη ή τροποποίηση στην υπάρχουσα νομοθεσία, η οποία δεν είναι απολύτως απαραίτητη για την εφαρμογή της πρότασης των Ηνωμένων Εθνών, θα πρέπει να συνοδεύεται από ξεχωριστή αιτιολόγηση όσον αφορά πτυχές της υγείας, της ασφάλειας και της οικονομίας. Πάνω απ' όλα, πρέπει να καταβληθεί κάθε προσπάθεια προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα υφιστάμενα πρότυπα δεν τίθενται σε κίνδυνο κατά τη διάρκεια της αναπόφευκτα μακράς μεταβατικής περιόδου μεταξύ αυτών των δύο, σε μεγάλο βαθμό ισοδύναμων, συστημάτων. Η εκπαίδευση στα σημεία πώλησης θα αποτελέσει βασική απαίτηση. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί επίσης με την εκτίμηση της Επιτροπής ότι, μολονότι οι αλλαγές στο σύστημα που αναπτύχθηκε στην ΕΕ τα τελευταία 40 χρόνια είναι αναπόφευκτες και ευρέως αποδεκτές, τα βραχυπρόθεσμα οφέλη στην ΕΕ μπορεί να αποδειχθούν αμελητέα και το κόστος ενδεχομένως να είναι υψηλό. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι, στην αρχική αξιολόγηση αντικτύπου, θα έπρεπε να είχε δοθεί μεγαλύτερη προσοχή σε αυτές τις αρκετά ασυνήθιστες περιστάσεις. Εφόσον δεν υπάρχει κανένα σημαντικό συνολικό όφελος, οποιαδήποτε προσθήκη ή τροποποίηση στην υπάρχουσα νομοθεσία, η οποία δεν είναι απολύτως απαραίτητη για την εφαρμογή της πρότασης των Ηνωμένων Εθνών, θα πρέπει να συνοδεύεται από ξεχωριστή αιτιολόγηση όσον αφορά πτυχές της υγείας, της ασφάλειας και της οικονομίας. Πάνω απ' όλα, πρέπει να καταβληθεί κάθε προσπάθεια προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα υφιστάμενα πρότυπα δεν τίθενται σε κίνδυνο κατά τη διάρκεια της αναπόφευκτα μακράς μεταβατικής περιόδου μεταξύ αυτών των δύο, σε μεγάλο βαθμό ισοδύναμων, συστημάτων. Η εκπαίδευση στα σημεία πώλησης θα αποτελέσει βασική απαίτηση.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι, δεδομένων του πολύ αυστηρού χρονοδιαγράμματος και της ανάγκης να περιοριστεί το κόστος εκκίνησης, υπάρχουν περιθώρια ευελιξίας για την πρόταση και για την άμεση εφαρμογή της. Χρειάστηκαν πολλά χρόνια προκειμένου να αναπτυχθεί το τρέχον σύστημα σε σημείο ώστε να εξασφαλίζει την επαρκή προστασία της υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων και των καταναλωτών σε ολόκληρη την ΕΕ, και το ίδιο ενδέχεται να ισχύσει για το νέο σύστημα οικουμενικής εναρμόνισης. Κεντρικής σημασίας, ωστόσο, είναι να δεσμευτούν μακροπρόθεσμοι χρηματοδοτικοί πόροι τόσο στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών όσο και της Επιτροπής, ούτως ώστε να διασφαλιστεί η συνέχιση της διαδικασίας εναρμόνισης — και, εν τέλει, η επέκτασή της στην πραγματική ταξινόμηση και επισήμανση των αγαθών ευρείας εμπορίας, και όχι ο περιορισμός της απλώς στα κριτήρια πάνω στα οποία στηρίζονται αυτές οι ταξινομήσεις. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι, δεδομένων του πολύ αυστηρού χρονοδιαγράμματος και της ανάγκης να περιοριστεί το κόστος εκκίνησης, υπάρχουν περιθώρια ευελιξίας για την πρόταση και για την άμεση εφαρμογή της. Χρειάστηκαν πολλά χρόνια προκειμένου να αναπτυχθεί το τρέχον σύστημα σε σημείο ώστε να εξασφαλίζει την επαρκή προστασία της υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων και των καταναλωτών σε ολόκληρη την ΕΕ, και το ίδιο ενδέχεται να ισχύσει για το νέο σύστημα οικουμενικής εναρμόνισης. Κεντρικής σημασίας, ωστόσο, είναι να δεσμευτούν μακροπρόθεσμοι χρηματοδοτικοί πόροι τόσο στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών όσο και της Επιτροπής, ούτως ώστε να διασφαλιστεί η συνέχιση της διαδικασίας εναρμόνισης — και, εν τέλει, η επέκτασή της στην πραγματική ταξινόμηση και επισήμανση των αγαθών ευρείας εμπορίας, και όχι ο περιορισμός της απλώς στα κριτήρια πάνω στα οποία στηρίζονται αυτές οι ταξινομήσεις.

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για την έκταση της παρούσας πρότασης, αυτή καθαυτή και σε συνδυασμό με πρόσφατες προτάσεις όπως η REACH, το πλήθος άλλων κοινοτικών νομοθετικών πράξεων με τις οποίες αλληλεπιδρούν αυτές οι δύο προτάσεις, καθώς και τον διαρκώς αυξανόμενο όγκο των διευκρινιστικών σημειωμάτων που θεωρούνται πλέον αναγκαία. Είναι ζωτικό να υιοθετηθεί μια νέα προσέγγιση, προκειμένου η ευρωπαϊκή βιομηχανία (για να μην αναφερθούν οι διαδικασίες παρακολούθησης και τροποποίησης της νομοθεσίας) να μην υποστεί ανεπανόρθωτες ζημιές. Απλούστατα δεν είναι λογικό να θεωρούμε ότι όλοι οι φορείς, από τον ιδιοκτήτη της μικρότερης επιχείρησης μέχρι τις, σε γενικές γραμμές περισσότερο πολυάριθμες, ομάδες υπαλλήλων που εργάζονται σε μια αρμόδια εθνική αρχή, θα πρέπει να συμβουλεύονται σε καθημερινή βάση 20.000 σελίδες αλληλοσυνδεόμενων εγγράφων μόνο για αυτά τα θέματα. Πρέπει να βρεθεί καλύτερος τρόπος. |
| --- | --- |

1.5

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για την έκταση της παρούσας πρότασης, αυτή καθαυτή και σε συνδυασμό με πρόσφατες προτάσεις όπως η REACH, το πλήθος άλλων κοινοτικών νομοθετικών πράξεων με τις οποίες αλληλεπιδρούν αυτές οι δύο προτάσεις, καθώς και τον διαρκώς αυξανόμενο όγκο των διευκρινιστικών σημειωμάτων που θεωρούνται πλέον αναγκαία. Είναι ζωτικό να υιοθετηθεί μια νέα προσέγγιση, προκειμένου η ευρωπαϊκή βιομηχανία (για να μην αναφερθούν οι διαδικασίες παρακολούθησης και τροποποίησης της νομοθεσίας) να μην υποστεί ανεπανόρθωτες ζημιές. Απλούστατα δεν είναι λογικό να θεωρούμε ότι όλοι οι φορείς, από τον ιδιοκτήτη της μικρότερης επιχείρησης μέχρι τις, σε γενικές γραμμές περισσότερο πολυάριθμες, ομάδες υπαλλήλων που εργάζονται σε μια αρμόδια εθνική αρχή, θα πρέπει να συμβουλεύονται σε καθημερινή βάση 20.000 σελίδες αλληλοσυνδεόμενων εγγράφων μόνο για αυτά τα θέματα. Πρέπει να βρεθεί καλύτερος τρόπος.

| 1.6 | Στο ίδιο πνεύμα, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για την απουσία βασικών ορισμών και, ιδίως, τη μεταστροφή από τη χρήση του όρου «παρασκευάσματα», ο οποίος έχει ειδική τοξικολογική σημασία, στον όρο «μείγματα», που δεν έχει τέτοια σημασία. Η συνεχιζόμενη απουσία ενός ευρωπαϊκού ορισμού για τον όρο «χημικά προϊόντα» ή για το επίθετο «χημικά» εξακολουθεί να προκαλεί σύγχυση σε εργαζομένους, καταναλωτές, διαχειριστές και νομοθέτες. Η παρούσα πρόταση οφείλει να έχει ουδέτερο χαρακτήρα και αδιαμφισβήτητο περιεχόμενο. Αποτελεί μία σπουδαία ευκαιρία για τη διόρθωση σφαλμάτων σε επίπεδο λεπτομερειών. Τούτο έχει ήδη δρομολογηθεί τόσο στα τεχνικά παραρτήματα. Η παροχή εννοιολογικών προτύπων, που εφαρμόζονται σε όλο το φάσμα της σχετικής νομοθεσίας, είναι ένα ζήτημα, που θα πρέπει να αντιμετωπιστεί αμέσως, μέσω της οριστικής εκπόνησης ενός γλωσσάριου των λέξεων-κλειδιών σε όλες τις γλώσσες, στο οποίο θα προσδιορίζονται οι λέξεις εκείνες που είναι ταυτόσημες (όπως πιθανώς οι όροι «χημικός», «χημική ουσία» και «ουσία») και εκείνες που, είτε έχουν διαφορετική έννοια, είτε δεν σχετίζονται μεταξύ τους (π.χ. «είδος» και «προϊόν»). Θα πρέπει επίσης να επισημανθούν και να αποφευχθούν οι τυχόν πολιτιστικές συγχύσεις, ή οι συσχετισμοί, που παρατηρούνται σε ορισμένες γλώσσες όσον αφορά τη σημασία της λέξης «ουσίες» (στην οποία αποδίδεται η έννοια ναρκωτικά, οινόπνευμα ή καπνός) ή της λέξης «χημικά» (με την οποία υποδηλώνονται τρομοκρατικές ή άλλες παράνομες δραστηριότητες). |
| --- | --- |

1.6

Στο ίδιο πνεύμα, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για την απουσία βασικών ορισμών και, ιδίως, τη μεταστροφή από τη χρήση του όρου «παρασκευάσματα», ο οποίος έχει ειδική τοξικολογική σημασία, στον όρο «μείγματα», που δεν έχει τέτοια σημασία. Η συνεχιζόμενη απουσία ενός ευρωπαϊκού ορισμού για τον όρο «χημικά προϊόντα» ή για το επίθετο «χημικά» εξακολουθεί να προκαλεί σύγχυση σε εργαζομένους, καταναλωτές, διαχειριστές και νομοθέτες. Η παρούσα πρόταση οφείλει να έχει ουδέτερο χαρακτήρα και αδιαμφισβήτητο περιεχόμενο. Αποτελεί μία σπουδαία ευκαιρία για τη διόρθωση σφαλμάτων σε επίπεδο λεπτομερειών. Τούτο έχει ήδη δρομολογηθεί τόσο στα τεχνικά παραρτήματα. Η παροχή εννοιολογικών προτύπων, που εφαρμόζονται σε όλο το φάσμα της σχετικής νομοθεσίας, είναι ένα ζήτημα, που θα πρέπει να αντιμετωπιστεί αμέσως, μέσω της οριστικής εκπόνησης ενός γλωσσάριου των λέξεων-κλειδιών σε όλες τις γλώσσες, στο οποίο θα προσδιορίζονται οι λέξεις εκείνες που είναι ταυτόσημες (όπως πιθανώς οι όροι «χημικός», «χημική ουσία» και «ουσία») και εκείνες που, είτε έχουν διαφορετική έννοια, είτε δεν σχετίζονται μεταξύ τους (π.χ. «είδος» και «προϊόν»). Θα πρέπει επίσης να επισημανθούν και να αποφευχθούν οι τυχόν πολιτιστικές συγχύσεις, ή οι συσχετισμοί, που παρατηρούνται σε ορισμένες γλώσσες όσον αφορά τη σημασία της λέξης «ουσίες» (στην οποία αποδίδεται η έννοια ναρκωτικά, οινόπνευμα ή καπνός) ή της λέξης «χημικά» (με την οποία υποδηλώνονται τρομοκρατικές ή άλλες παράνομες δραστηριότητες).

| 1.7 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης τους διττούς κινδύνους της υπερβολικής ταξινόμησης και επισήμανσης, λόγω των οποίων εκμηδενίζεται στο τέλος ο αντίκτυπος των προειδοποιήσεων εκείνων που έχουν απολύτως ουσιώδη χαρακτήρα, καθώς επίσης της χρήσης των ετικετών ως αποκλειστικών πηγών πληροφόρησης για εργαζομένους και καταναλωτές. Οι καίριες πληροφορίες θα πρέπει ασφαλώς να συμπεριλαμβάνονται. Εξίσου σημαντικές είναι οι παραπομπές σε άλλες άμεσα διαθέσιμες πηγές. Η αυξανόμενη χρήση των διαδικτυακών αγορών και η έρευνα στο διαδίκτυο, τόσο των πλεονεκτημάτων, όσο και των κινδύνων που παρουσιάζουν συγκεκριμένα προϊόντα, υποδεικνύει ότι πρέπει να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες σε αυτόν τον τομέα. Οι ανάγκες των παροχέων βοήθειας έκτακτης ανάγκης και των κέντρων δηλητηριάσεων δεν καλύπτονται από τους μακρούς καταλόγους τυποποιημένων και ελάχιστα γνωστών ονομασιών των συστατικών σύνθετων μειγμάτων. Οι ενδείξεις σχετικά με τους συνολικούς κινδύνους και τις απαραίτητες προφυλάξεις, σε συνδυασμό με τα στοιχεία επικοινωνίας ενός κέντρου εξυπηρέτησης που να λειτουργεί σε 24ωρη βάση, αποτελούν την καλύτερη προστασία για όλους τους ενδιαφερόμενους. Σε ειδικές περιπτώσεις όπου γίνεται χρήση μιας αποκλειστικής τεχνολογίας, ο κατασκευαστής προστατεύεται επίσης από αυτή την προσέγγιση, όπως συμβαίνει και στην ισχύουσα νομοθεσία. |
| --- | --- |

1.7

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης τους διττούς κινδύνους της υπερβολικής ταξινόμησης και επισήμανσης, λόγω των οποίων εκμηδενίζεται στο τέλος ο αντίκτυπος των προειδοποιήσεων εκείνων που έχουν απολύτως ουσιώδη χαρακτήρα, καθώς επίσης της χρήσης των ετικετών ως αποκλειστικών πηγών πληροφόρησης για εργαζομένους και καταναλωτές. Οι καίριες πληροφορίες θα πρέπει ασφαλώς να συμπεριλαμβάνονται. Εξίσου σημαντικές είναι οι παραπομπές σε άλλες άμεσα διαθέσιμες πηγές. Η αυξανόμενη χρήση των διαδικτυακών αγορών και η έρευνα στο διαδίκτυο, τόσο των πλεονεκτημάτων, όσο και των κινδύνων που παρουσιάζουν συγκεκριμένα προϊόντα, υποδεικνύει ότι πρέπει να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες σε αυτόν τον τομέα. Οι ανάγκες των παροχέων βοήθειας έκτακτης ανάγκης και των κέντρων δηλητηριάσεων δεν καλύπτονται από τους μακρούς καταλόγους τυποποιημένων και ελάχιστα γνωστών ονομασιών των συστατικών σύνθετων μειγμάτων. Οι ενδείξεις σχετικά με τους συνολικούς κινδύνους και τις απαραίτητες προφυλάξεις, σε συνδυασμό με τα στοιχεία επικοινωνίας ενός κέντρου εξυπηρέτησης που να λειτουργεί σε 24ωρη βάση, αποτελούν την καλύτερη προστασία για όλους τους ενδιαφερόμενους. Σε ειδικές περιπτώσεις όπου γίνεται χρήση μιας αποκλειστικής τεχνολογίας, ο κατασκευαστής προστατεύεται επίσης από αυτή την προσέγγιση, όπως συμβαίνει και στην ισχύουσα νομοθεσία.

| 1.8 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι δεν προβλέπεται καμία ετικέτα για τις συχνά πολύ μικρές ποσότητες που μεταφέρονται μεταξύ εργαστηρίων για τους σκοπούς της ακαδημαϊκής έρευνας ή της επιχειρηματικής έρευνας και ανάπτυξης. Μια τέτοια ετικέτα θα μπορούσε εύκολα να προστεθεί στον μακρύ κατάλογο ετικετών που προτείνεται από τα Ηνωμένα Έθνη. Αυτή η προσέγγιση προτιμάται έναντι της υπερβολικά περιοριστικής, δυσανάλογης και δαπανηρής εξαίρεσης που προτείνεται επί του παρόντος. |
| --- | --- |

1.8

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι δεν προβλέπεται καμία ετικέτα για τις συχνά πολύ μικρές ποσότητες που μεταφέρονται μεταξύ εργαστηρίων για τους σκοπούς της ακαδημαϊκής έρευνας ή της επιχειρηματικής έρευνας και ανάπτυξης. Μια τέτοια ετικέτα θα μπορούσε εύκολα να προστεθεί στον μακρύ κατάλογο ετικετών που προτείνεται από τα Ηνωμένα Έθνη. Αυτή η προσέγγιση προτιμάται έναντι της υπερβολικά περιοριστικής, δυσανάλογης και δαπανηρής εξαίρεσης που προτείνεται επί του παρόντος.

| 1.9 | Τέλος, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι θα αυξάνεται ολοένα και περισσότερο η ανάγκη επανεξέτασης της ποιότητας των δεδομένων που χρησιμοποιούνται και των αποφάσεων που λαμβάνονται σε διαφορετικές δικαιοδοσίες ανά τον κόσμο. Οι πιέσεις για την έγκριση των αποτελεσμάτων της ταξινόμησης, και όχι μόνο των κριτηρίων και των διαδικασιών που οδηγούν σε αυτά, ασφαλώς θα συνεχιστούν. Πράγματι, οι παγκόσμιες ανάγκες και ωφέλειες αυτής της προσέγγισης είναι ευκολότερα κατανοητές. |
| --- | --- |

1.9

Τέλος, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι θα αυξάνεται ολοένα και περισσότερο η ανάγκη επανεξέτασης της ποιότητας των δεδομένων που χρησιμοποιούνται και των αποφάσεων που λαμβάνονται σε διαφορετικές δικαιοδοσίες ανά τον κόσμο. Οι πιέσεις για την έγκριση των αποτελεσμάτων της ταξινόμησης, και όχι μόνο των κριτηρίων και των διαδικασιών που οδηγούν σε αυτά, ασφαλώς θα συνεχιστούν. Πράγματι, οι παγκόσμιες ανάγκες και ωφέλειες αυτής της προσέγγισης είναι ευκολότερα κατανοητές.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Σκοπός της παρούσας πρότασης είναι η ευθυγράμμιση της ισχύουσας κοινοτικής νομοθεσίας με το πρότυπο που συμφωνήθηκε πρόσφατα από τα Ηνωμένα Έθνη όσον αφορά ένα «σύστημα οικουμενικής εναρμόνισης» για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία πρώτων υλών, ενδιάμεσων και τελικών προϊόντων, τα οποία ορίζονται ως «επικίνδυνα» και περιγράφονται ποικιλοτρόπως ως «χημικά προϊόντα», «ουσίες», «μείγματα» ή «παρασκευάσματα». Η ευρωπαϊκή νομοθεσία, η οποία χρονολογείται από το 1967, θα αντικατασταθεί. Θα χρειαστεί να τροποποιηθούν πολλές άλλες οδηγίες και πολλοί άλλοι κανονισμοί, συμπεριλαμβανομένου του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 (REACH), ο οποίος εφαρμόζεται σήμερα. Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην ΕΕ αναμένεται να είναι θετικές, με την προϋπόθεση ότι μπορεί να συγκρατηθεί το κόστος και να επιτευχθούν ορισμένα, μάλλον δευτερεύουσας σημασίας, οφέλη. Συνολικά, η παρούσα πρόταση θα πρέπει να διευκολύνει το παγκόσμιο εμπόριο, διατηρώντας ταυτόχρονα υψηλά πρότυπα προστασίας της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

2.1

Σκοπός της παρούσας πρότασης είναι η ευθυγράμμιση της ισχύουσας κοινοτικής νομοθεσίας με το πρότυπο που συμφωνήθηκε πρόσφατα από τα Ηνωμένα Έθνη όσον αφορά ένα «σύστημα οικουμενικής εναρμόνισης» για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία πρώτων υλών, ενδιάμεσων και τελικών προϊόντων, τα οποία ορίζονται ως «επικίνδυνα» και περιγράφονται ποικιλοτρόπως ως «χημικά προϊόντα», «ουσίες», «μείγματα» ή «παρασκευάσματα». Η ευρωπαϊκή νομοθεσία, η οποία χρονολογείται από το 1967, θα αντικατασταθεί. Θα χρειαστεί να τροποποιηθούν πολλές άλλες οδηγίες και πολλοί άλλοι κανονισμοί, συμπεριλαμβανομένου του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 (REACH), ο οποίος εφαρμόζεται σήμερα. Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην ΕΕ αναμένεται να είναι θετικές, με την προϋπόθεση ότι μπορεί να συγκρατηθεί το κόστος και να επιτευχθούν ορισμένα, μάλλον δευτερεύουσας σημασίας, οφέλη. Συνολικά, η παρούσα πρόταση θα πρέπει να διευκολύνει το παγκόσμιο εμπόριο, διατηρώντας ταυτόχρονα υψηλά πρότυπα προστασίας της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος.

| 2.2 | Η οδηγία που θα αντικατασταθεί και η οποία θεσπίστηκε πριν από 40 χρόνια είναι η οδηγία περί επικίνδυνων ουσιών αριθ. 67/548/ΕΟΚ. Σε γενικές γραμμές θεωρείται η πρώτη πράξη πανευρωπαϊκής νομοθεσίας για τα χημικά προϊόντα, η οποία αποσκοπεί, ιδίως, στην προστασία της ασφάλειας των εργαζομένων. Η ανωτέρω οδηγία, καθώς και οι μεταγενέστερες οδηγίες που την τροποποιούν και οι προσαρμογές στην τεχνολογική πρόοδο, παρέχουν σήμερα στους κατασκευαστές και στους εμπόρους, στους εργαζομένους, στους διανομείς και στους καταναλωτές, εντός και εκτός της ΕΕ, ένα εναρμονισμένο σύστημα για την ταξινόμηση των «επικίνδυνων ουσιών», με τη χρήση καθορισμένων δοκιμών βάσει καθορισμένων παραμέτρων και κριτηρίων επικινδυνότητας· την ορθή επισήμανσή τους, μέσω περιορισμένου αριθμού εικονογραμμάτων και τυποποιημένων φράσεων προκειμένου να προσδιοριστούν πιθανοί κίνδυνοι και να διατυπωθούν συστάσεις σχετικά με διαδικασίες για τον ασφαλή χειρισμό· και για τη συσκευασία τους, ούτως ώστε να προστατευθούν οι τακτικοί χρήστες και οι ευάλωτες ομάδες, ιδιαίτερα, τα μικρά παιδιά. |
| --- | --- |

2.2

Η οδηγία που θα αντικατασταθεί και η οποία θεσπίστηκε πριν από 40 χρόνια είναι η οδηγία περί επικίνδυνων ουσιών αριθ. 67/548/ΕΟΚ. Σε γενικές γραμμές θεωρείται η πρώτη πράξη πανευρωπαϊκής νομοθεσίας για τα χημικά προϊόντα, η οποία αποσκοπεί, ιδίως, στην προστασία της ασφάλειας των εργαζομένων. Η ανωτέρω οδηγία, καθώς και οι μεταγενέστερες οδηγίες που την τροποποιούν και οι προσαρμογές στην τεχνολογική πρόοδο, παρέχουν σήμερα στους κατασκευαστές και στους εμπόρους, στους εργαζομένους, στους διανομείς και στους καταναλωτές, εντός και εκτός της ΕΕ, ένα εναρμονισμένο σύστημα για την ταξινόμηση των «επικίνδυνων ουσιών», με τη χρήση καθορισμένων δοκιμών βάσει καθορισμένων παραμέτρων και κριτηρίων επικινδυνότητας· την ορθή επισήμανσή τους, μέσω περιορισμένου αριθμού εικονογραμμάτων και τυποποιημένων φράσεων προκειμένου να προσδιοριστούν πιθανοί κίνδυνοι και να διατυπωθούν συστάσεις σχετικά με διαδικασίες για τον ασφαλή χειρισμό· και για τη συσκευασία τους, ούτως ώστε να προστατευθούν οι τακτικοί χρήστες και οι ευάλωτες ομάδες, ιδιαίτερα, τα μικρά παιδιά.

| 2.3 | Είκοσι ένα χρόνια έπειτα από την υιοθέτηση της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ, η οδηγία περί επικίνδυνων παρασκευασμάτων 88/379/ΕΟΚ επέκτεινε τη διαδικασία από τις ουσίες (ένας σχετικά πεπερασμένος κατάλογος «στοιχείων και των ενώσεών τους») στον θεωρητικά άπειρο κατάλογο παρασκευασμάτων (μείγματα αποτελούμενα από δύο ή περισσότερες ουσίες). Αναγνωρίζοντας ότι οι δοκιμές στα ζώα είναι ανεπιθύμητες ή αδύνατον να πραγματοποιηθούν σε τέτοια κλίμακα, η εν λόγω οδηγία εισήγαγε για πρώτη φορά στο ευρωπαϊκό δίκαιο μια θεωρητική σχέση μεταξύ των γνωστών ή προσδιορίσιμων κινδύνων των συστατικών ουσιών και του πιο πιθανού κινδύνου που συνεπάγεται το τελικό μείγμα.. Αυτό μπορούσε στη συνέχεια να χρησιμοποιηθεί για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία ενός παρασκευάσματος χωρίς να είναι αναγκαίες περαιτέρω δοκιμές. |
| --- | --- |

2.3

Είκοσι ένα χρόνια έπειτα από την υιοθέτηση της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ, η οδηγία περί επικίνδυνων παρασκευασμάτων 88/379/ΕΟΚ επέκτεινε τη διαδικασία από τις ουσίες (ένας σχετικά πεπερασμένος κατάλογος «στοιχείων και των ενώσεών τους») στον θεωρητικά άπειρο κατάλογο παρασκευασμάτων (μείγματα αποτελούμενα από δύο ή περισσότερες ουσίες). Αναγνωρίζοντας ότι οι δοκιμές στα ζώα είναι ανεπιθύμητες ή αδύνατον να πραγματοποιηθούν σε τέτοια κλίμακα, η εν λόγω οδηγία εισήγαγε για πρώτη φορά στο ευρωπαϊκό δίκαιο μια θεωρητική σχέση μεταξύ των γνωστών ή προσδιορίσιμων κινδύνων των συστατικών ουσιών και του πιο πιθανού κινδύνου που συνεπάγεται το τελικό μείγμα.. Αυτό μπορούσε στη συνέχεια να χρησιμοποιηθεί για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία ενός παρασκευάσματος χωρίς να είναι αναγκαίες περαιτέρω δοκιμές.

| 2.4 | Δεδομένου ότι η μεγάλη πλειονότητα των προϊόντων που πωλούνται στους καταναλωτές είναι πράγματι «παρασκευάσματα» (ή ακόμη και «είδη»), αυτό αποτέλεσε ένα σημαντικό βήμα για τη διαφύλαξη της ασφάλειας των καταναλωτών σχετικά με προϊόντα που δεν καλύπτονταν ήδη από ειδικές και πιο περιοριστικές οδηγίες, παραδείγματος χάρη, οι οδηγίες που ισχύουν για την πώληση φυτοφαρμάκων, απορρυπαντικών ή καλλυντικών προϊόντων. Η οδηγία του 1988 τροποποιήθηκε σε σημαντικό βαθμό από την οδηγία 1999/45/EK. |
| --- | --- |

2.4

Δεδομένου ότι η μεγάλη πλειονότητα των προϊόντων που πωλούνται στους καταναλωτές είναι πράγματι «παρασκευάσματα» (ή ακόμη και «είδη»), αυτό αποτέλεσε ένα σημαντικό βήμα για τη διαφύλαξη της ασφάλειας των καταναλωτών σχετικά με προϊόντα που δεν καλύπτονταν ήδη από ειδικές και πιο περιοριστικές οδηγίες, παραδείγματος χάρη, οι οδηγίες που ισχύουν για την πώληση φυτοφαρμάκων, απορρυπαντικών ή καλλυντικών προϊόντων. Η οδηγία του 1988 τροποποιήθηκε σε σημαντικό βαθμό από την οδηγία 1999/45/EK.

| 2.5 | Οι ανωτέρω οδηγίες, σε συνδυασμό με την οδηγία περί δελτίων δεδομένων ασφαλείας 91/155/ΕΟΚ, η οποία τροποποιήθηκε επίσης εν συνεχεία, αποτέλεσαν για πολλά χρόνια τους ακρογωνιαίους λίθους της προστασίας των εργαζομένων και των καταναλωτών σε ολόκληρη την ΕΕ. Οι οδηγίες αυτές αλληλεπιδρούν με και, στην πράξη, συμβάλλουν καθοριστικά σε όλες τις νομοθετικές πράξεις της ΕΕ που στοχεύουν στην προστασία της ανθρώπινης υγείας, της ασφάλειας και του περιβάλλοντος. Η διαρκής επικαιροποίηση απαιτείται προκειμένου να συνεκτιμηθούν επαρκώς οι όποιες αλλαγές στο πεδίο εφαρμογής, στην μεταποιητική τεχνολογία και τις μεθόδους δοκιμής, στη διαθεσιμότητα των προϊόντων και τη δυνατή τους χρήση και για να ληφθούν υπόψη οι πλέον πρόσφατες επιστημονικές γνώσεις αναφορικά με τον αντίκτυπο όλων αυτών των αλλαγών και με τρόπους για την άμβλυνση τυχόν ανεπιθύμητων επιπτώσεων. |
| --- | --- |

2.5

Οι ανωτέρω οδηγίες, σε συνδυασμό με την οδηγία περί δελτίων δεδομένων ασφαλείας 91/155/ΕΟΚ, η οποία τροποποιήθηκε επίσης εν συνεχεία, αποτέλεσαν για πολλά χρόνια τους ακρογωνιαίους λίθους της προστασίας των εργαζομένων και των καταναλωτών σε ολόκληρη την ΕΕ. Οι οδηγίες αυτές αλληλεπιδρούν με και, στην πράξη, συμβάλλουν καθοριστικά σε όλες τις νομοθετικές πράξεις της ΕΕ που στοχεύουν στην προστασία της ανθρώπινης υγείας, της ασφάλειας και του περιβάλλοντος. Η διαρκής επικαιροποίηση απαιτείται προκειμένου να συνεκτιμηθούν επαρκώς οι όποιες αλλαγές στο πεδίο εφαρμογής, στην μεταποιητική τεχνολογία και τις μεθόδους δοκιμής, στη διαθεσιμότητα των προϊόντων και τη δυνατή τους χρήση και για να ληφθούν υπόψη οι πλέον πρόσφατες επιστημονικές γνώσεις αναφορικά με τον αντίκτυπο όλων αυτών των αλλαγών και με τρόπους για την άμβλυνση τυχόν ανεπιθύμητων επιπτώσεων.

| 2.6 | Εξίσου σημαντικό είναι το γεγονός ότι αυτές οι οδηγίες «επιδιώκουν στόχους της εσωτερικής αγοράς», δηλαδή επιζητούν τη δημιουργία μιας ενιαίας αγοράς στην ΕΕ για τα διάφορα προϊόντα που εντάσσονται σε αυτόν τον τομέα. Τα προϊόντα, ανεξαρτήτως εάν πρόκειται για πρώτες ύλες, φυσικά ή συνθετικά προϊόντα, ενδιάμεσα προϊόντα ή ροές αποβλήτων, τελικά προϊόντα ή είδη, μπορούν να εισάγονται ή να πωλούνται με ασφάλεια εντός και μεταξύ των κρατών μελών, υπό τον όρο ότι συμβαδίζουν με τις ανωτέρω οδηγίες και άλλες συναφείς νομοθετικές πράξεις της κοινοτικής νομοθεσίας. |
| --- | --- |

2.6

Εξίσου σημαντικό είναι το γεγονός ότι αυτές οι οδηγίες «επιδιώκουν στόχους της εσωτερικής αγοράς», δηλαδή επιζητούν τη δημιουργία μιας ενιαίας αγοράς στην ΕΕ για τα διάφορα προϊόντα που εντάσσονται σε αυτόν τον τομέα. Τα προϊόντα, ανεξαρτήτως εάν πρόκειται για πρώτες ύλες, φυσικά ή συνθετικά προϊόντα, ενδιάμεσα προϊόντα ή ροές αποβλήτων, τελικά προϊόντα ή είδη, μπορούν να εισάγονται ή να πωλούνται με ασφάλεια εντός και μεταξύ των κρατών μελών, υπό τον όρο ότι συμβαδίζουν με τις ανωτέρω οδηγίες και άλλες συναφείς νομοθετικές πράξεις της κοινοτικής νομοθεσίας.

| 2.7 | Το 2001, η Επιτροπή εξέδωσε Λευκή Βίβλο με τίτλο «Στρατηγική για μια μελλοντική πολιτική για τα χημικά προϊόντα». Αυτή η διαδικασία κορυφώθηκε την περασμένη χρονιά με τη θέσπιση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 για την καταχώριση, την αξιολόγηση και την αδειοδότηση των χημικών προϊόντων και για τους περιορισμούς των χημικών προϊόντων, ευρέως γνωστός ως REACH. Παράλληλα, δημοσιεύτηκε και θεσπίστηκε μια συνοδευτική οδηγία αριθ. 2006/121/ΕΚ, η οποία εισήγαγε περαιτέρω τροποποιήσεις στην οδηγία 67/548/ΕΟΚ με στόχο την ευθυγράμμιση των δύο νομοθετικών πράξεων. Αυτή η διαδικασία πιθανότατα θα συνεχιστεί όσο περισσότερα δεδομένα καθίστανται διαθέσιμα ή όσο μεταβάλλονται οι νομοθετικές ανάγκες. |
| --- | --- |

2.7

Το 2001, η Επιτροπή εξέδωσε Λευκή Βίβλο με τίτλο «Στρατηγική για μια μελλοντική πολιτική για τα χημικά προϊόντα». Αυτή η διαδικασία κορυφώθηκε την περασμένη χρονιά με τη θέσπιση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 για την καταχώριση, την αξιολόγηση και την αδειοδότηση των χημικών προϊόντων και για τους περιορισμούς των χημικών προϊόντων, ευρέως γνωστός ως REACH. Παράλληλα, δημοσιεύτηκε και θεσπίστηκε μια συνοδευτική οδηγία αριθ. 2006/121/ΕΚ, η οποία εισήγαγε περαιτέρω τροποποιήσεις στην οδηγία 67/548/ΕΟΚ με στόχο την ευθυγράμμιση των δύο νομοθετικών πράξεων. Αυτή η διαδικασία πιθανότατα θα συνεχιστεί όσο περισσότερα δεδομένα καθίστανται διαθέσιμα ή όσο μεταβάλλονται οι νομοθετικές ανάγκες.

| 2.8 | Όλα τα εν λόγω μέσα αφορούν και επηρεάζουν την παρασκευή, τη διανομή και την εμπορία συγκεκριμένων προϊόντων εντός της ΕΕ και στις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ της ΕΕ και των εισαγωγικών και εξαγωγικών της εταίρων. Αναπόφευκτα, στο ίδιο χρονικό πλαίσιο αναπτύχθηκαν παρόμοια αλλά όχι πανομοιότυπα συστήματα σε πολλές άλλες οικονομίες παγκοσμίως με τις οποίες η ΕΕ πραγματοποιεί τακτικές εμπορικές συναλλαγές, μέσω των πολλαπλών μεγάλων, μεσαίων και μικρών επιχειρήσεων που είναι εγκατεστημένες εντός και εκτός των συνόρων της. |
| --- | --- |

2.8

Όλα τα εν λόγω μέσα αφορούν και επηρεάζουν την παρασκευή, τη διανομή και την εμπορία συγκεκριμένων προϊόντων εντός της ΕΕ και στις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ της ΕΕ και των εισαγωγικών και εξαγωγικών της εταίρων. Αναπόφευκτα, στο ίδιο χρονικό πλαίσιο αναπτύχθηκαν παρόμοια αλλά όχι πανομοιότυπα συστήματα σε πολλές άλλες οικονομίες παγκοσμίως με τις οποίες η ΕΕ πραγματοποιεί τακτικές εμπορικές συναλλαγές, μέσω των πολλαπλών μεγάλων, μεσαίων και μικρών επιχειρήσεων που είναι εγκατεστημένες εντός και εκτός των συνόρων της.

| 2.9 | Πολλές άλλες χώρες, που σε γενικές γραμμές είναι λιγότερο ανεπτυγμένες σε ό,τι αφορά τις οικονομικές και νομοθετικές δομές τους, έχουν αναγνωρίσει την ανάγκη θέσπισης αυτού του συστήματος για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία «επικίνδυνων ουσιών», αλλά αναμένουν την επίτευξη συμφωνίας επί ενός παγκοσμίως αναγνωρισμένου προτύπου, προκειμένου να το εφαρμόσουν σε τοπικό επίπεδο. |
| --- | --- |

2.9

Πολλές άλλες χώρες, που σε γενικές γραμμές είναι λιγότερο ανεπτυγμένες σε ό,τι αφορά τις οικονομικές και νομοθετικές δομές τους, έχουν αναγνωρίσει την ανάγκη θέσπισης αυτού του συστήματος για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία «επικίνδυνων ουσιών», αλλά αναμένουν την επίτευξη συμφωνίας επί ενός παγκοσμίως αναγνωρισμένου προτύπου, προκειμένου να το εφαρμόσουν σε τοπικό επίπεδο.

| 2.10 | Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, τα Ηνωμένα Έθνη, αναγνωρίζοντας ότι αυτά τα εθνικά ή περιφερειακά συστήματα που είχαν αναπτυχθεί σε τοπικό επίπεδο, μολονότι ήταν ζωτικής σημασίας για την προστασία της ανθρώπινης υγείας, της ασφάλειας και του περιβάλλοντος, μπορούσαν να δημιουργήσουν φραγμούς στο παγκόσμιο εμπόριο, επιδίωξαν την κατάρτιση πρότασης σχετικά με ένα σύστημα οικουμενικής εναρμόνισης (GHS) για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία χημικών προϊόντων και την κατάρτιση δελτίων δεδομένων ασφαλείας. Πρότυπα εναρμόνισης υπήρχαν ήδη στον τομέα των μεταφορών, κυρίως σε ό,τι αφορά τους φυσικούς κινδύνους και την οξεία τοξικότητα. |
| --- | --- |

2.10

Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, τα Ηνωμένα Έθνη, αναγνωρίζοντας ότι αυτά τα εθνικά ή περιφερειακά συστήματα που είχαν αναπτυχθεί σε τοπικό επίπεδο, μολονότι ήταν ζωτικής σημασίας για την προστασία της ανθρώπινης υγείας, της ασφάλειας και του περιβάλλοντος, μπορούσαν να δημιουργήσουν φραγμούς στο παγκόσμιο εμπόριο, επιδίωξαν την κατάρτιση πρότασης σχετικά με ένα σύστημα οικουμενικής εναρμόνισης (GHS) για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία χημικών προϊόντων και την κατάρτιση δελτίων δεδομένων ασφαλείας. Πρότυπα εναρμόνισης υπήρχαν ήδη στον τομέα των μεταφορών, κυρίως σε ό,τι αφορά τους φυσικούς κινδύνους και την οξεία τοξικότητα.

| 2.11 | Η έγκριση να αναπτυχθεί αυτή η ευρύτερη προσέγγιση δόθηκε στο κεφάλαιο 19 του Προγράμματος Δράσης 21 (Agenda 21), το οποίο υιοθετήθηκε στη Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη (UNCED) το 1992. Οι τεχνικές συμβολές έμελλε να συγκεντρωθούν από τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ) και την υποεπιτροπή εμπειρογνωμόνων των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με τις μεταφορές επικίνδυνων εμπορευμάτων (UNSCETDG). |
| --- | --- |

2.11

Η έγκριση να αναπτυχθεί αυτή η ευρύτερη προσέγγιση δόθηκε στο κεφάλαιο 19 του Προγράμματος Δράσης 21 (Agenda 21), το οποίο υιοθετήθηκε στη Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη (UNCED) το 1992. Οι τεχνικές συμβολές έμελλε να συγκεντρωθούν από τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ) και την υποεπιτροπή εμπειρογνωμόνων των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με τις μεταφορές επικίνδυνων εμπορευμάτων (UNSCETDG).

| 2.12 | Έπειτα από σχεδόν μία δεκαετία εργασιών, εκπρόσωποι των περίπου 160 κρατών μελών του ΟΗΕ κατέληξαν σε συμφωνία όσον αφορά το τεχνικό περιεχόμενο του νέου GHS τον Δεκέμβριο του 2002. Η Παγκόσμια Διάσκεψη Κορυφής για την Αειφόρο Ανάπτυξη που πραγματοποιήθηκε στο Γιοχάνεσμπουργκ τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους ενθάρρυνε τις συμβαλλόμενες χώρες να εφαρμόσουν το GHS το ταχύτερο δυνατό, ώστε το σύστημα να έχει καταστεί πλήρως επιχειρησιακό έως το 2008. Το GHS των Ηνωμένων Εθνών, στο οποίο προβλεπόταν πλέον ως ημερομηνία στόχος το 2008 για την εφαρμογή του, υιοθετήθηκε από το Οικονομικό και Κοινωνικό Συμβούλιο των Ηνωμένων Εθνών τον Ιούλιο του 2003. Αυτές οι συμφωνίες υπογράφηκαν από αντιπροσώπους όλων των 27 κρατών μελών της διευρυμένης πλέον ΕΕ. |
| --- | --- |

2.12

Έπειτα από σχεδόν μία δεκαετία εργασιών, εκπρόσωποι των περίπου 160 κρατών μελών του ΟΗΕ κατέληξαν σε συμφωνία όσον αφορά το τεχνικό περιεχόμενο του νέου GHS τον Δεκέμβριο του 2002. Η Παγκόσμια Διάσκεψη Κορυφής για την Αειφόρο Ανάπτυξη που πραγματοποιήθηκε στο Γιοχάνεσμπουργκ τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους ενθάρρυνε τις συμβαλλόμενες χώρες να εφαρμόσουν το GHS το ταχύτερο δυνατό, ώστε το σύστημα να έχει καταστεί πλήρως επιχειρησιακό έως το 2008. Το GHS των Ηνωμένων Εθνών, στο οποίο προβλεπόταν πλέον ως ημερομηνία στόχος το 2008 για την εφαρμογή του, υιοθετήθηκε από το Οικονομικό και Κοινωνικό Συμβούλιο των Ηνωμένων Εθνών τον Ιούλιο του 2003. Αυτές οι συμφωνίες υπογράφηκαν από αντιπροσώπους όλων των 27 κρατών μελών της διευρυμένης πλέον ΕΕ.

| 2.13 | Μια σειρά τροποποιήσεων στην αρχική πρόταση των Ηνωμένων Εθνών υιοθετήθηκε το 2004 και ενσωματώθηκε στις συστάσεις σχετικά με ένα σύστημα οικουμενικής εναρμόνισης για την ταξινόμηση και την επισήμανση των χημικών ουσιών (GHS), οι οποίες δημοσιεύτηκαν από τα Ηνωμένα Έθνη το 2005. Αυτό το έγγραφο 540 σελίδων και οι μεταγενέστερες αναθεωρήσεις του έχουν γίνει γενικά γνωστές ως «Το μωβ βιβλίο» (Purple Book), λόγω του χρώματος που επιλέχθηκε για το εξώφυλλό της έκδοσής του. Λεπτομέρειες σχετικά με την πρόοδο ως προς την ημερομηνία στόχο του 2008 για 65 χώρες, συμπεριλαμβανομένων των 27 κρατών μελών της ΕΕ, διατίθενται στον σχετικό ιστότοπο των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

2.13

Μια σειρά τροποποιήσεων στην αρχική πρόταση των Ηνωμένων Εθνών υιοθετήθηκε το 2004 και ενσωματώθηκε στις συστάσεις σχετικά με ένα σύστημα οικουμενικής εναρμόνισης για την ταξινόμηση και την επισήμανση των χημικών ουσιών (GHS), οι οποίες δημοσιεύτηκαν από τα Ηνωμένα Έθνη το 2005. Αυτό το έγγραφο 540 σελίδων και οι μεταγενέστερες αναθεωρήσεις του έχουν γίνει γενικά γνωστές ως «Το μωβ βιβλίο» (Purple Book), λόγω του χρώματος που επιλέχθηκε για το εξώφυλλό της έκδοσής του. Λεπτομέρειες σχετικά με την πρόοδο ως προς την ημερομηνία στόχο του 2008 για 65 χώρες, συμπεριλαμβανομένων των 27 κρατών μελών της ΕΕ, διατίθενται στον σχετικό ιστότοπο των Ηνωμένων Εθνών.

| 2.14 | Πρόσθετες τεχνικές τροποποιήσεις εγκρίθηκαν από τα Ηνωμένα Έθνη το 2006 και συμπεριλήφθηκαν σε αναθεωρημένη έκδοση του «μωβ βιβλίου» (Purple Book), η οποία δημοσιεύτηκε το 2007. Είναι συνεπώς αναπόφευκτο για μια τόσο εκτεταμένη και περίπλοκη διαδικασία οικουμενικής εναρμόνισης των υφιστάμενων συστημάτων, οι εν λόγω προτάσεις να περιέχουν ένα μείγμα παλαιών και νέων κριτηρίων δοκιμής και τελικών σημείων, εικονογραμμάτων, εγκεκριμένων φράσεων και σχεδίων ετικέτας. Επιπροσθέτως, εισήχθη μια προσέγγιση «συστατικών στοιχείων», ώστε να διευκολυνθεί η συνύπαρξη διαφορετικών απόψεων και να καταστεί δυνατή η επίτευξη συμφωνίας μεταξύ των συμμετεχουσών χωρών (παρά το γεγονός ότι η υπερβολική αξιοποίηση της εν λόγω προσέγγισης θα καταργούσε ασφαλώς πολλά από τα επιδιωκόμενα οφέλη). |
| --- | --- |

2.14

Πρόσθετες τεχνικές τροποποιήσεις εγκρίθηκαν από τα Ηνωμένα Έθνη το 2006 και συμπεριλήφθηκαν σε αναθεωρημένη έκδοση του «μωβ βιβλίου» (Purple Book), η οποία δημοσιεύτηκε το 2007. Είναι συνεπώς αναπόφευκτο για μια τόσο εκτεταμένη και περίπλοκη διαδικασία οικουμενικής εναρμόνισης των υφιστάμενων συστημάτων, οι εν λόγω προτάσεις να περιέχουν ένα μείγμα παλαιών και νέων κριτηρίων δοκιμής και τελικών σημείων, εικονογραμμάτων, εγκεκριμένων φράσεων και σχεδίων ετικέτας. Επιπροσθέτως, εισήχθη μια προσέγγιση «συστατικών στοιχείων», ώστε να διευκολυνθεί η συνύπαρξη διαφορετικών απόψεων και να καταστεί δυνατή η επίτευξη συμφωνίας μεταξύ των συμμετεχουσών χωρών (παρά το γεγονός ότι η υπερβολική αξιοποίηση της εν λόγω προσέγγισης θα καταργούσε ασφαλώς πολλά από τα επιδιωκόμενα οφέλη).

| 2.15 | Εντούτοις, το πρότυπο που προτείνουν τα Ηνωμένα Έθνη δεν έχει την αναγκαία νομική ισχύ και οι χώρες που επιθυμούν να ακολουθήσουν τις συστάσεις τους πρέπει να θεσπίσουν σχετική νομοθεσία για την εφαρμογή τους. Για τα κράτη μέλη της ΕΕ, απαιτείται η κατάρτιση πρότασης από την Επιτροπή. |
| --- | --- |

2.15

Εντούτοις, το πρότυπο που προτείνουν τα Ηνωμένα Έθνη δεν έχει την αναγκαία νομική ισχύ και οι χώρες που επιθυμούν να ακολουθήσουν τις συστάσεις τους πρέπει να θεσπίσουν σχετική νομοθεσία για την εφαρμογή τους. Για τα κράτη μέλη της ΕΕ, απαιτείται η κατάρτιση πρότασης από την Επιτροπή.

| 2.16 | Η Επιτροπή ξεκίνησε εργασίες για την κατάρτιση πρότασης εφαρμογής το 2004, εκδίδοντας το 2006 ένα πρώτο σχέδιο σχετικά με ένα κοινοτικό σύστημα, ευθυγραμμισμένο με το GHS. Την ίδια περίοδο διενεργήθηκαν και δημοσιεύτηκαν αξιολογήσεις αντίκτυπου. Οι διαβουλεύσεις με τους ενδιαφερόμενους φορείς που διεξήχθησαν μέσω του Διαδικτύου κατά το 3ο τρίμηνο του 2006, σε συνδυασμό με μια σειρά προβληματισμών που εκφράστηκαν από την πλευρά της Νομικής Υπηρεσίας της Επιτροπής οδήγησαν σε εκτεταμένη αναδιατύπωση της αρχικής πρότασης. Τελικά, η πρόταση υιοθετήθηκε και δημοσιεύτηκε από την Επιτροπή τον Ιούνιο του 2007. Οι τεχνικές αναθεωρήσεις έχουν ήδη ξεκινήσει στην αρμόδια ομάδα εργασίας του Συμβουλίου. Ως συνήθως, τώρα αναμένονται η γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και οι γνωμοδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής και της Επιτροπής των Περιφερειών. |
| --- | --- |

2.16

Η Επιτροπή ξεκίνησε εργασίες για την κατάρτιση πρότασης εφαρμογής το 2004, εκδίδοντας το 2006 ένα πρώτο σχέδιο σχετικά με ένα κοινοτικό σύστημα, ευθυγραμμισμένο με το GHS. Την ίδια περίοδο διενεργήθηκαν και δημοσιεύτηκαν αξιολογήσεις αντίκτυπου. Οι διαβουλεύσεις με τους ενδιαφερόμενους φορείς που διεξήχθησαν μέσω του Διαδικτύου κατά το 3ο τρίμηνο του 2006, σε συνδυασμό με μια σειρά προβληματισμών που εκφράστηκαν από την πλευρά της Νομικής Υπηρεσίας της Επιτροπής οδήγησαν σε εκτεταμένη αναδιατύπωση της αρχικής πρότασης. Τελικά, η πρόταση υιοθετήθηκε και δημοσιεύτηκε από την Επιτροπή τον Ιούνιο του 2007. Οι τεχνικές αναθεωρήσεις έχουν ήδη ξεκινήσει στην αρμόδια ομάδα εργασίας του Συμβουλίου. Ως συνήθως, τώρα αναμένονται η γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και οι γνωμοδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής και της Επιτροπής των Περιφερειών.

| 2.17 | Υπάρχει η ευρεία επιθυμία οι τρέχουσες αναθεωρήσεις να μην καθυστερήσουν αλλά ούτε να τροποποιήσουν σημαντικά τις προτάσεις εναρμόνισης. Σε γενικές γραμμές αναγνωρίζεται ότι τα οφέλη είναι διάσπαρτα, συνδέονται πρωτίστως με το παγκόσμιο εμπόριο και θα περιοριστούν εάν δεν επιτευχθεί εναρμόνιση. Το κόστος εντός της ΕΕ (ή για όσους πραγματοποιούν εμπορικές συναλλαγές με την ΕΕ) θα αυξηθεί ραγδαία εάν το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής διαφοροποιείται από το αντίστοιχο που καθορίστηκε ήδη για τον REACH. Τα οφέλη για την υγεία, την ασφάλεια και το περιβάλλον θα γίνουν πρωτίστως αντιληπτά εκτός της ΕΕ, σε χώρες που δεν διαθέτουν επί του παρόντος δικά τους αποτελεσματικά συστήματα. |
| --- | --- |

2.17

Υπάρχει η ευρεία επιθυμία οι τρέχουσες αναθεωρήσεις να μην καθυστερήσουν αλλά ούτε να τροποποιήσουν σημαντικά τις προτάσεις εναρμόνισης. Σε γενικές γραμμές αναγνωρίζεται ότι τα οφέλη είναι διάσπαρτα, συνδέονται πρωτίστως με το παγκόσμιο εμπόριο και θα περιοριστούν εάν δεν επιτευχθεί εναρμόνιση. Το κόστος εντός της ΕΕ (ή για όσους πραγματοποιούν εμπορικές συναλλαγές με την ΕΕ) θα αυξηθεί ραγδαία εάν το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής διαφοροποιείται από το αντίστοιχο που καθορίστηκε ήδη για τον REACH. Τα οφέλη για την υγεία, την ασφάλεια και το περιβάλλον θα γίνουν πρωτίστως αντιληπτά εκτός της ΕΕ, σε χώρες που δεν διαθέτουν επί του παρόντος δικά τους αποτελεσματικά συστήματα.

| 2.18 | Η εφαρμογή του GHS θα έχει παρεπόμενες συνέπειες για την κοινοτική νομοθεσία και για μια σειρά από συναφείς μεταγενέστερες νομοθετικές πράξεις της ΕΕ, οι οποίες αφορούν τα καταναλωτικά προϊόντα, τη χρήση χημικών προϊόντων για ειδικούς σκοπούς, τον έλεγχο επικίνδυνων χημικών προϊόντων, την επαγγελματική υγεία και ασφάλεια, τα απόβλητα και τα προϊόντα που βρίσκονται στο τέλος του κύκλου ζωής τους. Τα επόμενα χρόνια θα διατυπωθούν περαιτέρω προτάσεις για την κάλυψη των ανωτέρω θεμάτων, όπου αυτό κριθεί αναγκαίο. Ένας πλήρης κατάλογος των νομοθετικών πράξεων στις οποίες ενδεχομένως να υπάρξει αντίκτυπος δημοσιεύτηκε από τις υπηρεσίες της Επιτροπής τον Αύγουστο του 2006. Τροποποιήσεις του κανονισμού (ΕΚ) 1907/2006 (REACH) συμπεριλαμβάνονται στην παρούσα πρόταση. |
| --- | --- |

2.18

Η εφαρμογή του GHS θα έχει παρεπόμενες συνέπειες για την κοινοτική νομοθεσία και για μια σειρά από συναφείς μεταγενέστερες νομοθετικές πράξεις της ΕΕ, οι οποίες αφορούν τα καταναλωτικά προϊόντα, τη χρήση χημικών προϊόντων για ειδικούς σκοπούς, τον έλεγχο επικίνδυνων χημικών προϊόντων, την επαγγελματική υγεία και ασφάλεια, τα απόβλητα και τα προϊόντα που βρίσκονται στο τέλος του κύκλου ζωής τους. Τα επόμενα χρόνια θα διατυπωθούν περαιτέρω προτάσεις για την κάλυψη των ανωτέρω θεμάτων, όπου αυτό κριθεί αναγκαίο. Ένας πλήρης κατάλογος των νομοθετικών πράξεων στις οποίες ενδεχομένως να υπάρξει αντίκτυπος δημοσιεύτηκε από τις υπηρεσίες της Επιτροπής τον Αύγουστο του 2006. Τροποποιήσεις του κανονισμού (ΕΚ) 1907/2006 (REACH) συμπεριλαμβάνονται στην παρούσα πρόταση.

3.   Κύρια σημεία του εγγράφου της Επιτροπής

| 3.1 | Η εν λόγω πρόταση παρουσιάζεται σε 3 «Τόμους» και 7 «Παραρτήματα». Η αγγλική έκδοση αριθμεί κάτι παραπάνω από 2100 σελίδες συνολικά. Μολονότι τα κύρια σημεία της πρότασης περιέχονται στον σχετικά σύντομο τόμο Ι, που αποτελείται από 64 μόλις σελίδες, νέο υλικό ή νέες ή αναθεωρημένες ερμηνείες παλαιότερου υλικού εντοπίζονται διάσπαρτες σε ολόκληρο το έγγραφο. Επομένως, η ανωτέρω πρόταση πρέπει να θεωρηθεί στο σύνολό της ως ζωτική πράξη της πρωτογενούς κοινοτικής και εθνικής νομοθεσίας που επηρεάζει τις ρυθμιστικές αρχές, τους κατασκευαστές, τους προμηθευτές, τους διανομείς, τους εμπόρους, τους εργαζομένους και τους καταναλωτές εντός και εκτός της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.1

Η εν λόγω πρόταση παρουσιάζεται σε 3 «Τόμους» και 7 «Παραρτήματα». Η αγγλική έκδοση αριθμεί κάτι παραπάνω από 2100 σελίδες συνολικά. Μολονότι τα κύρια σημεία της πρότασης περιέχονται στον σχετικά σύντομο τόμο Ι, που αποτελείται από 64 μόλις σελίδες, νέο υλικό ή νέες ή αναθεωρημένες ερμηνείες παλαιότερου υλικού εντοπίζονται διάσπαρτες σε ολόκληρο το έγγραφο. Επομένως, η ανωτέρω πρόταση πρέπει να θεωρηθεί στο σύνολό της ως ζωτική πράξη της πρωτογενούς κοινοτικής και εθνικής νομοθεσίας που επηρεάζει τις ρυθμιστικές αρχές, τους κατασκευαστές, τους προμηθευτές, τους διανομείς, τους εμπόρους, τους εργαζομένους και τους καταναλωτές εντός και εκτός της ΕΕ.

| 3.2 | Στον τόμο ΙΙ, που περιλαμβάνει το παράρτημα Ι, καθορίζονται οι λεπτομερείς απαιτήσεις ταξινόμησης και επισήμανσης των επικίνδυνων ουσιών και μειγμάτων (154 σελίδες). |
| --- | --- |

3.2

Στον τόμο ΙΙ, που περιλαμβάνει το παράρτημα Ι, καθορίζονται οι λεπτομερείς απαιτήσεις ταξινόμησης και επισήμανσης των επικίνδυνων ουσιών και μειγμάτων (154 σελίδες).

| 3.3 | Ο τόμος ΙΙΙ, που αποτελείται από τα παραρτήματα ΙΙ έως VII, περιέχει μια σειρά ειδικών κανόνων για συγκεκριμένες ουσίες και μείγματα· καταλόγους νέων δηλώσεων κινδύνου και προφυλάξεων· νέα εικονογράμματα κινδύνου· λεπτομερή στοιχεία σχετικά με την εναρμονισμένη ταξινόμηση και επισήμανση για συγκεκριμένες επικίνδυνες ουσίες· και έναν πίνακα ισοδυναμίας που παρέχεται στους χρήστες και αποσκοπεί να καταδείξει τις αλλαγές ανάμεσα στις απαιτήσεις ταξινόμησης και επισήμανσης που προβλέπει η οδηγία 67/548/ΕΟΚ και στις νέες απαιτήσεις και τις δηλώσεις επικινδυνότητας που περιέχονται στον προτεινόμενο κανονισμό (430 σελίδες). Επιπλέον, στο τέλος αυτού του τόμου, περιλαμβάνεται, ή ενδεχομένως είναι «κρυμμένο», ένα «νομοθετικό δημοσιονομικό δελτίο» για το σύνολο της πρότασης, το οποίο απαιτείται για την ορθή αξιολόγηση της πρότασης, χωρίς ωστόσο να έχει σταθερή αξία ή να παρουσιάζει μόνιμο ενδιαφέρον ως πρωτογενής νομοθεσία. |
| --- | --- |

3.3

Ο τόμος ΙΙΙ, που αποτελείται από τα παραρτήματα ΙΙ έως VII, περιέχει μια σειρά ειδικών κανόνων για συγκεκριμένες ουσίες και μείγματα· καταλόγους νέων δηλώσεων κινδύνου και προφυλάξεων· νέα εικονογράμματα κινδύνου· λεπτομερή στοιχεία σχετικά με την εναρμονισμένη ταξινόμηση και επισήμανση για συγκεκριμένες επικίνδυνες ουσίες· και έναν πίνακα ισοδυναμίας που παρέχεται στους χρήστες και αποσκοπεί να καταδείξει τις αλλαγές ανάμεσα στις απαιτήσεις ταξινόμησης και επισήμανσης που προβλέπει η οδηγία 67/548/ΕΟΚ και στις νέες απαιτήσεις και τις δηλώσεις επικινδυνότητας που περιέχονται στον προτεινόμενο κανονισμό (430 σελίδες). Επιπλέον, στο τέλος αυτού του τόμου, περιλαμβάνεται, ή ενδεχομένως είναι «κρυμμένο», ένα «νομοθετικό δημοσιονομικό δελτίο» για το σύνολο της πρότασης, το οποίο απαιτείται για την ορθή αξιολόγηση της πρότασης, χωρίς ωστόσο να έχει σταθερή αξία ή να παρουσιάζει μόνιμο ενδιαφέρον ως πρωτογενής νομοθεσία.

| 3.4 | Οι τόμοι ΙΙΙα και ΙΙΙβ περιέχουν τους πίνακες 3.1 και 3.2 ως τμήματα του παραρτήματος VI, όπως προσδιορίζεται ανωτέρω στον τόμο ΙΙΙ. Όλα αυτά συνιστούν τη μετάβαση από το παράρτημα 1 της υπάρχουσας οδηγίας 67/548/ΕΟΚ στο νέο ρυθμιστικό πλαίσιο. Πρόκειται για σχεδόν 1500 σελίδες στις οποίες καταγράφονται οι αποφάσεις όσον αφορά την ταξινόμηση και την επισήμανση συγκεκριμένων επικίνδυνων ουσιών που συσσωρεύτηκαν μέσα σε 40 χρόνια αξιολόγησης προϊόντων στην ΕΕ. |
| --- | --- |

3.4

Οι τόμοι ΙΙΙα και ΙΙΙβ περιέχουν τους πίνακες 3.1 και 3.2 ως τμήματα του παραρτήματος VI, όπως προσδιορίζεται ανωτέρω στον τόμο ΙΙΙ. Όλα αυτά συνιστούν τη μετάβαση από το παράρτημα 1 της υπάρχουσας οδηγίας 67/548/ΕΟΚ στο νέο ρυθμιστικό πλαίσιο. Πρόκειται για σχεδόν 1500 σελίδες στις οποίες καταγράφονται οι αποφάσεις όσον αφορά την ταξινόμηση και την επισήμανση συγκεκριμένων επικίνδυνων ουσιών που συσσωρεύτηκαν μέσα σε 40 χρόνια αξιολόγησης προϊόντων στην ΕΕ.

| 3.5 | Η αξιολόγηση αντίκτυπου της Επιτροπής, η οποία πρέπει να εξεταστεί σε συνδυασμό με τα προαναφερόμενα στοιχεία, στηρίζεται σε εκθέσεις που εκπονήθηκαν από συμβούλους της RPA και από την London Economics και είναι σχετικά σύντομη (34 σελίδες). |
| --- | --- |

3.5

Η αξιολόγηση αντίκτυπου της Επιτροπής, η οποία πρέπει να εξεταστεί σε συνδυασμό με τα προαναφερόμενα στοιχεία, στηρίζεται σε εκθέσεις που εκπονήθηκαν από συμβούλους της RPA και από την London Economics και είναι σχετικά σύντομη (34 σελίδες).

| 3.6 | Η πρόταση παρουσιάζεται ως κανονισμός βάσει του άρθρου 95 της συνθήκης ΕΚ προκειμένου να εξασφαλιστούν ισότιμοι όροι για όλους τους προμηθευτές ουσιών και μειγμάτων στην εσωτερική αγορά, καθώς και ένα υψηλό επίπεδο προστασίας της υγείας, της ασφάλειας, του περιβάλλοντος και των καταναλωτών. |
| --- | --- |

3.6

Η πρόταση παρουσιάζεται ως κανονισμός βάσει του άρθρου 95 της συνθήκης ΕΚ προκειμένου να εξασφαλιστούν ισότιμοι όροι για όλους τους προμηθευτές ουσιών και μειγμάτων στην εσωτερική αγορά, καθώς και ένα υψηλό επίπεδο προστασίας της υγείας, της ασφάλειας, του περιβάλλοντος και των καταναλωτών.

| 3.7 | Η παρούσα πρόταση αναγνωρίζει ότι το πεδίο εφαρμογής της υφιστάμενης κοινοτικής νομοθεσίας και το αντίστοιχο της πρότασης για το GHS των Ηνωμένων Εθνών δεν συμπίπτουν. Και οι δύο προτάσεις διαφέρουν ως προς τις λεπτομέρειες από τους ήδη ευρέως εναρμονισμένους κανονισμούς στον τομέα των μεταφορών όσον αφορά την ταξινόμηση και την επισήμανση. Στο μέτρο του δυνατού, οι αλλαγές που προτείνονται με την παρούσα πρόταση διατηρήθηκαν στο ελάχιστο επίπεδο. Σε ορισμένες περιπτώσεις θα χρειαστούν συμπληρωματικές προτάσεις, ιδίως κατά τις φάσεις εφαρμογής του REACH. |
| --- | --- |

3.7

Η παρούσα πρόταση αναγνωρίζει ότι το πεδίο εφαρμογής της υφιστάμενης κοινοτικής νομοθεσίας και το αντίστοιχο της πρότασης για το GHS των Ηνωμένων Εθνών δεν συμπίπτουν. Και οι δύο προτάσεις διαφέρουν ως προς τις λεπτομέρειες από τους ήδη ευρέως εναρμονισμένους κανονισμούς στον τομέα των μεταφορών όσον αφορά την ταξινόμηση και την επισήμανση. Στο μέτρο του δυνατού, οι αλλαγές που προτείνονται με την παρούσα πρόταση διατηρήθηκαν στο ελάχιστο επίπεδο. Σε ορισμένες περιπτώσεις θα χρειαστούν συμπληρωματικές προτάσεις, ιδίως κατά τις φάσεις εφαρμογής του REACH.

| 3.8 | Η παρούσα πρόταση υιοθετεί ορισμένους νέους όρους και ορισμούς από το GHS των Ηνωμένων Εθνών, κυρίως τη χρήση του όρου «μείγμα» αντί του όρου «παρασκεύασμα». |
| --- | --- |

3.8

Η παρούσα πρόταση υιοθετεί ορισμένους νέους όρους και ορισμούς από το GHS των Ηνωμένων Εθνών, κυρίως τη χρήση του όρου «μείγμα» αντί του όρου «παρασκεύασμα».

| 3.9 | Στην πρόταση αναγνωρίζεται ότι οποιοδήποτε νέο σύστημα ταξινόμησης θα μπορούσε να οδηγήσει σε εκτεταμένη χρήση πειραματόζωων. Όπου είναι δυνατόν, θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν εναλλακτικές μέθοδοι. Η πρόταση της Επιτροπής φαίνεται να απαγορεύει ρητώς τα πειράματα σε ανθρώπους και σε άλλα πρωτεύοντα για τους σκοπούς της ταξινόμησης (ανάλογα με την ανεπίλυτη νομική και γλωσσική διάκριση στις διάφορες επίσημες γλώσσες της ΕΕ μεταξύ της διατύπωσης «δεν θα πρέπει να εκτελούνται» και της διατύπωσης «δεν εκτελούνται»), μολονότι τέτοιου είδους δοκιμές επιτρέπονται στο πρότυπο GHS των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

3.9

Στην πρόταση αναγνωρίζεται ότι οποιοδήποτε νέο σύστημα ταξινόμησης θα μπορούσε να οδηγήσει σε εκτεταμένη χρήση πειραματόζωων. Όπου είναι δυνατόν, θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν εναλλακτικές μέθοδοι. Η πρόταση της Επιτροπής φαίνεται να απαγορεύει ρητώς τα πειράματα σε ανθρώπους και σε άλλα πρωτεύοντα για τους σκοπούς της ταξινόμησης (ανάλογα με την ανεπίλυτη νομική και γλωσσική διάκριση στις διάφορες επίσημες γλώσσες της ΕΕ μεταξύ της διατύπωσης «δεν θα πρέπει να εκτελούνται» και της διατύπωσης «δεν εκτελούνται»), μολονότι τέτοιου είδους δοκιμές επιτρέπονται στο πρότυπο GHS των Ηνωμένων Εθνών.

| 3.10 | Τα προβλήματα που συνδέονται με την ταξινόμηση «μειγμάτων» αναγνωρίζονται. Οι «αρχές παρεκβολής» αποσκοπούν στη διευκόλυνση της σύγκρισης με άλλα προϊόντα, η χρήση των οποίων πιθανόν να έχει παρόμοιες επιπτώσεις. |
| --- | --- |

3.10

Τα προβλήματα που συνδέονται με την ταξινόμηση «μειγμάτων» αναγνωρίζονται. Οι «αρχές παρεκβολής» αποσκοπούν στη διευκόλυνση της σύγκρισης με άλλα προϊόντα, η χρήση των οποίων πιθανόν να έχει παρόμοιες επιπτώσεις.

| 3.11 | Η πρόταση προβλέπει επίσης τη δυνατότητα χρησιμοποίησης πιο σύντομων κοινών ονομασιών για ουσίες, είτε μεμονωμένες, είτε ως συστατικά στοιχεία μειγμάτων, στις περιπτώσεις όπου οι επίσημες ονομασίες, όπως αυτές ορίζονται από τη Διεθνή Ένωση Θεωρητικής και Εφαρμοσμένης Χημείας (IUPAC), υπερβαίνουν τους 100 χαρακτήρες. Θα συνεχιστεί επίσης η χρήση αναγνωριστικών κωδικών προϊόντος (αριθμός και ονομασία) που χορηγούνται από την Chemical Abstracts Service (CAS) της American Chemical Society. Η ελεγχόμενη χρήση των γενικών ονομασιών, οι οποίες εντοπίζουν ορθά τους πιθανούς κινδύνους χωρίς να θέτουν σε κίνδυνο κανένα συναφές δικαίωμα διανοητικής ιδιοκτησίας που συνδέονται με την ακριβή σύνθεση ενός μείγματος, διατηρείται σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία. |
| --- | --- |

3.11

Η πρόταση προβλέπει επίσης τη δυνατότητα χρησιμοποίησης πιο σύντομων κοινών ονομασιών για ουσίες, είτε μεμονωμένες, είτε ως συστατικά στοιχεία μειγμάτων, στις περιπτώσεις όπου οι επίσημες ονομασίες, όπως αυτές ορίζονται από τη Διεθνή Ένωση Θεωρητικής και Εφαρμοσμένης Χημείας (IUPAC), υπερβαίνουν τους 100 χαρακτήρες. Θα συνεχιστεί επίσης η χρήση αναγνωριστικών κωδικών προϊόντος (αριθμός και ονομασία) που χορηγούνται από την Chemical Abstracts Service (CAS) της American Chemical Society. Η ελεγχόμενη χρήση των γενικών ονομασιών, οι οποίες εντοπίζουν ορθά τους πιθανούς κινδύνους χωρίς να θέτουν σε κίνδυνο κανένα συναφές δικαίωμα διανοητικής ιδιοκτησίας που συνδέονται με την ακριβή σύνθεση ενός μείγματος, διατηρείται σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία.

| 3.12 | Η αναγκαία περίοδος μετάβασης από το ένα σύστημα στο άλλο εξετάζεται αναλυτικά. Αναγνωρίζεται σαφώς ότι τα νέα κριτήρια πρέπει κατ' αρχάς να εφαρμοστούν στις «ουσίες» και μετέπειτα στα «μείγματα». Προκειμένου να αποφευχθεί άσκοπη επιβάρυνση των επιχειρήσεων, θα καταργηθεί η υποχρέωση μιας επιχείρησης να προβαίνει σε ανάκληση ή νέα επισήμανση προϊόντων (είτε «ουσιών» είτε «μειγμάτων») που κυκλοφορούν ήδη στην αλυσίδα εφοδιασμού όταν τεθεί σε ισχύ η σχετική νομοθεσία. |
| --- | --- |

3.12

Η αναγκαία περίοδος μετάβασης από το ένα σύστημα στο άλλο εξετάζεται αναλυτικά. Αναγνωρίζεται σαφώς ότι τα νέα κριτήρια πρέπει κατ' αρχάς να εφαρμοστούν στις «ουσίες» και μετέπειτα στα «μείγματα». Προκειμένου να αποφευχθεί άσκοπη επιβάρυνση των επιχειρήσεων, θα καταργηθεί η υποχρέωση μιας επιχείρησης να προβαίνει σε ανάκληση ή νέα επισήμανση προϊόντων (είτε «ουσιών» είτε «μειγμάτων») που κυκλοφορούν ήδη στην αλυσίδα εφοδιασμού όταν τεθεί σε ισχύ η σχετική νομοθεσία.

| 3.13 | Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ορίσουν αρμόδιες αρχές για την εφαρμογή και την επιβολή του παρόντος κανονισμού — και, επιπλέον, να θεσπίσουν «αναλογικές κυρώσεις για τη μη συμμόρφωση με τον παρόντα κανονισμό». Σημειώνεται ότι η «καλή συνεργασία μεταξύ όλων των αρμόδιων αρχών είναι απαραίτητη». |
| --- | --- |

3.13

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ορίσουν αρμόδιες αρχές για την εφαρμογή και την επιβολή του παρόντος κανονισμού — και, επιπλέον, να θεσπίσουν «αναλογικές κυρώσεις για τη μη συμμόρφωση με τον παρόντα κανονισμό». Σημειώνεται ότι η «καλή συνεργασία μεταξύ όλων των αρμόδιων αρχών είναι απαραίτητη».

| 3.14 | Ο παρών κανονισμός θα εφαρμοστεί, κατά γενική αρχή, σε όλες τις ουσίες και τα μείγματα, πέραν των περιπτώσεων όπου άλλες κοινοτικές νομοθετικές πράξεις καθορίζουν πιο συγκεκριμένους κανόνες. Όλα τα ακόλουθα προϊόντα εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής του παρόντος κανονισμού: καλλυντικά, αρτυματικές ύλες, πρόσθετα τροφίμων, ζωοτροφές και κτηνιατρικά προϊόντα, συγκεκριμένα ιατρικά βοηθήματα/ιατροτεχνολογικά προϊόντα· προϊόντα που διέπονται από κανόνες που σχετίζονται με την πολιτική αεροπορία, τις οδικές ή τις σιδηροδρομικές μεταφορές και πυρομαχικά (αλλά όχι «τα εκρηκτικά που διατίθενται στην αγορά για τη δημιουργία εκρηκτικού ή πυροτεχνικού αποτελέσματος», παραδείγματος χάρη πυροτεχνήματα). |
| --- | --- |

3.14

Ο παρών κανονισμός θα εφαρμοστεί, κατά γενική αρχή, σε όλες τις ουσίες και τα μείγματα, πέραν των περιπτώσεων όπου άλλες κοινοτικές νομοθετικές πράξεις καθορίζουν πιο συγκεκριμένους κανόνες. Όλα τα ακόλουθα προϊόντα εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής του παρόντος κανονισμού: καλλυντικά, αρτυματικές ύλες, πρόσθετα τροφίμων, ζωοτροφές και κτηνιατρικά προϊόντα, συγκεκριμένα ιατρικά βοηθήματα/ιατροτεχνολογικά προϊόντα· προϊόντα που διέπονται από κανόνες που σχετίζονται με την πολιτική αεροπορία, τις οδικές ή τις σιδηροδρομικές μεταφορές και πυρομαχικά (αλλά όχι «τα εκρηκτικά που διατίθενται στην αγορά για τη δημιουργία εκρηκτικού ή πυροτεχνικού αποτελέσματος», παραδείγματος χάρη πυροτεχνήματα).

| 3.15 | Τα απόβλητα, όπως ορίζονται στην οδηγία 2006/12/EΚ, δεν μπορούν, βάσει της παρούσας πρότασης, να ταξινομηθούν ούτε ως «ουσία», ούτε ως «μείγμα», ούτε ως «είδος», κατά την έννοια του παρόντος κανονισμού και, ως εκ τούτου, εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής του. |
| --- | --- |

3.15

Τα απόβλητα, όπως ορίζονται στην οδηγία 2006/12/EΚ, δεν μπορούν, βάσει της παρούσας πρότασης, να ταξινομηθούν ούτε ως «ουσία», ούτε ως «μείγμα», ούτε ως «είδος», κατά την έννοια του παρόντος κανονισμού και, ως εκ τούτου, εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής του.

| 3.16 | Παρόλα αυτά, τα κράματα ορίζονται ως «μείγματα», σύμφωνα με το σημείο 41 του άρθρου 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 (REACH) και, συνεπώς, συμπεριλαμβάνονται στον παρόντα κανονισμό, δεδομένου ότι πρόκειται για γνήσια «μείγματα» (αλλά σε καμία περίπτωση για «παρασκευάσματα») ουσιών που απαντούν στη φύση, όπως λόγου χάρη τα μεταλλεύματα, τα ορυκτά και τα εκχυλίσματα φυτών. |
| --- | --- |

3.16

Παρόλα αυτά, τα κράματα ορίζονται ως «μείγματα», σύμφωνα με το σημείο 41 του άρθρου 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 (REACH) και, συνεπώς, συμπεριλαμβάνονται στον παρόντα κανονισμό, δεδομένου ότι πρόκειται για γνήσια «μείγματα» (αλλά σε καμία περίπτωση για «παρασκευάσματα») ουσιών που απαντούν στη φύση, όπως λόγου χάρη τα μεταλλεύματα, τα ορυκτά και τα εκχυλίσματα φυτών.

| 3.17 | Οι απαιτήσεις επισήμανσης τροποποιούνται σε σύγκριση με το τρέχον σύστημα της ΕΕ, τόσο όσον αφορά τη μορφή όσο και το περιεχόμενο. Ορισμένα υφιστάμενα εικονογράμματα αντικαθίστανται· άλλα προστίθενται για πρώτη φορά. Οι υπάρχουσες επιτρεπόμενες τυποποιημένες φράσεις σε ό,τι αφορά τους «κινδύνους» και την «ασφάλεια» αντικαθίστανται πλέον με νέες «προειδοποιητικές λέξεις», «δηλώσεις επικινδυνότητας» και «δηλώσεις προφυλάξεων». |
| --- | --- |

3.17

Οι απαιτήσεις επισήμανσης τροποποιούνται σε σύγκριση με το τρέχον σύστημα της ΕΕ, τόσο όσον αφορά τη μορφή όσο και το περιεχόμενο. Ορισμένα υφιστάμενα εικονογράμματα αντικαθίστανται· άλλα προστίθενται για πρώτη φορά. Οι υπάρχουσες επιτρεπόμενες τυποποιημένες φράσεις σε ό,τι αφορά τους «κινδύνους» και την «ασφάλεια» αντικαθίστανται πλέον με νέες «προειδοποιητικές λέξεις», «δηλώσεις επικινδυνότητας» και «δηλώσεις προφυλάξεων».

| 3.18 | Όλες οι προαναφερόμενες εγκεκριμένες λέξεις και δηλώσεις ορίζονται σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ και πρέπει να χρησιμοποιηθούν, εφόσον κριθεί απαραίτητο, σε κάθε ετικέτα, ανάλογα με τη χώρα στην οποία πωλείται το εκάστοτε προϊόν στον τελικό χρήστη. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν πολλαπλές γλώσσες, μολονότι ο διαθέσιμος χώρος γίνεται όλο και πιο περιορισμένος. (Σε ορισμένες ειδικές περιπτώσεις μπορεί ασφαλώς να χρειαστεί πρόσθετη μετάφραση των ετικετών και των συνοδευτικών εγγράφων προς μη «επίσημες», αλλά νομικώς αναγκαίες, γλώσσες, όπως τα ουαλικά, ή προς άλλες γλώσσες, παραδείγματος χάρη, ρωσικά, τουρκικά, αραβικά και ινδικά, προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες συγκεκριμένων ομάδων αυτόχθονων ή μεταναστών). |
| --- | --- |

3.18

Όλες οι προαναφερόμενες εγκεκριμένες λέξεις και δηλώσεις ορίζονται σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ και πρέπει να χρησιμοποιηθούν, εφόσον κριθεί απαραίτητο, σε κάθε ετικέτα, ανάλογα με τη χώρα στην οποία πωλείται το εκάστοτε προϊόν στον τελικό χρήστη. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν πολλαπλές γλώσσες, μολονότι ο διαθέσιμος χώρος γίνεται όλο και πιο περιορισμένος. (Σε ορισμένες ειδικές περιπτώσεις μπορεί ασφαλώς να χρειαστεί πρόσθετη μετάφραση των ετικετών και των συνοδευτικών εγγράφων προς μη «επίσημες», αλλά νομικώς αναγκαίες, γλώσσες, όπως τα ουαλικά, ή προς άλλες γλώσσες, παραδείγματος χάρη, ρωσικά, τουρκικά, αραβικά και ινδικά, προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες συγκεκριμένων ομάδων αυτόχθονων ή μεταναστών).

| 3.19 | Στην παρούσα πρόταση αναγνωρίζεται ότι η διαδικασία ταξινόμησης και, συνεπώς, επισήμανσης και συσκευασίας επικαιροποιείται συνεχώς στην ΕΕ, καθότι αποκτούνται νέες πληροφορίες και γνώσεις ή καθώς οι μέθοδοι δοκιμής ή οι νομοθετικές απαιτήσεις μεταβάλλονται. Το παρόν κείμενο προσδιορίζει τις τροποποιήσεις για τις οποίες είναι αναγκαία η ανάληψη δράσης και τις αντίστοιχες διαδικασίες που πρέπει να ακολουθηθούν. |
| --- | --- |

3.19

Στην παρούσα πρόταση αναγνωρίζεται ότι η διαδικασία ταξινόμησης και, συνεπώς, επισήμανσης και συσκευασίας επικαιροποιείται συνεχώς στην ΕΕ, καθότι αποκτούνται νέες πληροφορίες και γνώσεις ή καθώς οι μέθοδοι δοκιμής ή οι νομοθετικές απαιτήσεις μεταβάλλονται. Το παρόν κείμενο προσδιορίζει τις τροποποιήσεις για τις οποίες είναι αναγκαία η ανάληψη δράσης και τις αντίστοιχες διαδικασίες που πρέπει να ακολουθηθούν.

| 3.20 | Ο παρών κανονισμός προβλέπεται να τεθεί σε ισχύ 20 ημέρες μετά την δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα. Η ισχύουσα νομοθεσία σε ό,τι αφορά την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία των ουσιών μπορεί να εφαρμοστεί το αργότερο έως την 1η Δεκεμβρίου 2010 (προκειμένου να συμπέσει με τις προθεσμίες καταχώρισης που προβλέπεται από τον REACH). Για τα μείγματα, η ισχύουσα νομοθεσία όσον αφορά την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία μπορεί να χρησιμοποιηθεί το αργότερο έως την 1η Ιουνίου 2015. Ύστερα από αυτήν την ημερομηνία, θα ισχύει μόνο η νέα νομοθεσία. |
| --- | --- |

3.20

Ο παρών κανονισμός προβλέπεται να τεθεί σε ισχύ 20 ημέρες μετά την δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα. Η ισχύουσα νομοθεσία σε ό,τι αφορά την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία των ουσιών μπορεί να εφαρμοστεί το αργότερο έως την 1η Δεκεμβρίου 2010 (προκειμένου να συμπέσει με τις προθεσμίες καταχώρισης που προβλέπεται από τον REACH). Για τα μείγματα, η ισχύουσα νομοθεσία όσον αφορά την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία μπορεί να χρησιμοποιηθεί το αργότερο έως την 1η Ιουνίου 2015. Ύστερα από αυτήν την ημερομηνία, θα ισχύει μόνο η νέα νομοθεσία.

4.   Γενικές παρατηρήσεις

| 4.1 | Τα Ηνωμένα Έθνη, ενεργώντας εξ ονόματος όλων των χωρών μελών τους, πρότειναν ένα πρότυπο σχετικά με ένα «σύστημα οικουμενικής εναρμόνισης» για τα κριτήρια και τις διαδικασίες ταξινόμησης, συσκευασίας και επισήμανσης των «χημικών προϊόντων». Τα κράτη μέλη της ΕΕ συμφώνησαν το συγκεκριμένο πρότυπο να εφαρμοστεί, στην ιδανική περίπτωση, έως το 2008. Η Επιτροπή πρότεινε αυτή η εφαρμογή να λάβει τη μορφή του υπό εξέταση κανονισμού. |
| --- | --- |

4.1

Τα Ηνωμένα Έθνη, ενεργώντας εξ ονόματος όλων των χωρών μελών τους, πρότειναν ένα πρότυπο σχετικά με ένα «σύστημα οικουμενικής εναρμόνισης» για τα κριτήρια και τις διαδικασίες ταξινόμησης, συσκευασίας και επισήμανσης των «χημικών προϊόντων». Τα κράτη μέλη της ΕΕ συμφώνησαν το συγκεκριμένο πρότυπο να εφαρμοστεί, στην ιδανική περίπτωση, έως το 2008. Η Επιτροπή πρότεινε αυτή η εφαρμογή να λάβει τη μορφή του υπό εξέταση κανονισμού.

| 4.2 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά το στόχο της παγκόσμιας εναρμόνισης, τη μορφή και τη νομική βάση της προτεινόμενης νομοθεσίας, καθώς και το γεγονός ότι το προτεινόμενο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής συμπίπτει με την πρώτη μείζονα προθεσμία για την καταχώρισης των ουσιών που προβλέπει ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 (REACH). |
| --- | --- |

4.2

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά το στόχο της παγκόσμιας εναρμόνισης, τη μορφή και τη νομική βάση της προτεινόμενης νομοθεσίας, καθώς και το γεγονός ότι το προτεινόμενο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής συμπίπτει με την πρώτη μείζονα προθεσμία για την καταχώρισης των ουσιών που προβλέπει ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 (REACH).

| 4.3 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης ότι πρέπει να υπάρχει ευελιξία για την παράλληλη λειτουργία των δύο συστημάτων, ιδίως όσον αφορά τα «μείγματα», τα οποία συχνά αποτελούν «μείγματα»«μειγμάτων», καθένα εκ των οποίων διαθέτει προσδιορισμένη και, μερικές φορές, μακρά διάρκεια ζωής, η οποία μετριέται σε μήνες ή ακόμη και σε έτη. Είναι μάλλον απίθανο η μετάβαση να ολοκληρωθεί πλήρως στο προτεινόμενο χρονικό πλαίσιο — ευτυχώς όμως αυτό δεν σημαίνει ότι αμφισβητείται η αποτελεσματικότητα της διαδικασίας. Εάν δεν υπάρξει αυτή η ευελιξία, το κόστος εκκίνησης θα αυξηθεί και τα επιδιωκόμενα μακροπρόθεσμα οφέλη ενδεχομένως να μην υλοποιηθούν. |
| --- | --- |

4.3

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης ότι πρέπει να υπάρχει ευελιξία για την παράλληλη λειτουργία των δύο συστημάτων, ιδίως όσον αφορά τα «μείγματα», τα οποία συχνά αποτελούν «μείγματα»«μειγμάτων», καθένα εκ των οποίων διαθέτει προσδιορισμένη και, μερικές φορές, μακρά διάρκεια ζωής, η οποία μετριέται σε μήνες ή ακόμη και σε έτη. Είναι μάλλον απίθανο η μετάβαση να ολοκληρωθεί πλήρως στο προτεινόμενο χρονικό πλαίσιο — ευτυχώς όμως αυτό δεν σημαίνει ότι αμφισβητείται η αποτελεσματικότητα της διαδικασίας. Εάν δεν υπάρξει αυτή η ευελιξία, το κόστος εκκίνησης θα αυξηθεί και τα επιδιωκόμενα μακροπρόθεσμα οφέλη ενδεχομένως να μην υλοποιηθούν.

| 4.4 | Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης και συμφωνεί με τις εισαγωγικές παρατηρήσεις της αξιολόγησης αντίκτυπου της Επιτροπής ότι «μακροπρόθεσμα, η εφαρμογή του GHS φαίνεται να αξίζει τον κόπο ... καθώς η εξοικονόμηση κόστους θα υπερβεί τελικά το εφάπαξ κόστος της εφαρμογής» ... μολονότι ... «το κόστος της εφαρμογής πρέπει να ελέγχεται συνεχώς έτσι ώστε να καταλήξουμε σε καθαρά οφέλη ... στο εγγύς μέλλον και να αποφευχθεί περιττό κόστος και διοικητική επιβάρυνση για τις ΜΜΕ». |
| --- | --- |

4.4

Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης και συμφωνεί με τις εισαγωγικές παρατηρήσεις της αξιολόγησης αντίκτυπου της Επιτροπής ότι «μακροπρόθεσμα, η εφαρμογή του GHS φαίνεται να αξίζει τον κόπο ... καθώς η εξοικονόμηση κόστους θα υπερβεί τελικά το εφάπαξ κόστος της εφαρμογής» ... μολονότι ... «το κόστος της εφαρμογής πρέπει να ελέγχεται συνεχώς έτσι ώστε να καταλήξουμε σε καθαρά οφέλη ... στο εγγύς μέλλον και να αποφευχθεί περιττό κόστος και διοικητική επιβάρυνση για τις ΜΜΕ».

| 4.5 | Η ΕΟΚΕ σημειώνει επίσης τις απόψεις που εκφράζει η Επιτροπή στο νομοθετικό δημοσιονομικό δελτίο, όπου αναφέρεται ότι η παρούσα νομοθετική πρόταση αφορά την εφαρμογή μιας διεθνούς συμφωνίας. Ακόμη και μια αρνητική εκ των προτέρων αξιολόγηση, δεν θα είχε ως αποτέλεσμα η Επιτροπή να μην υποβάλει νομοθετική πρόταση, επειδή άλλη επιλογή πολιτικής δεν υπάρχει. Μια αρνητική εκ των υστέρων αξιολόγηση δεν θα οδηγούσε την Επιτροπή σε υπαναχώρηση από τη δέσμευσή της να εφαρμόσει το διεθνώς συμφωνημένο σύστημα ταξινόμησης και επισήμανσης. |
| --- | --- |

4.5

Η ΕΟΚΕ σημειώνει επίσης τις απόψεις που εκφράζει η Επιτροπή στο νομοθετικό δημοσιονομικό δελτίο, όπου αναφέρεται ότι η παρούσα νομοθετική πρόταση αφορά την εφαρμογή μιας διεθνούς συμφωνίας. Ακόμη και μια αρνητική εκ των προτέρων αξιολόγηση, δεν θα είχε ως αποτέλεσμα η Επιτροπή να μην υποβάλει νομοθετική πρόταση, επειδή άλλη επιλογή πολιτικής δεν υπάρχει. Μια αρνητική εκ των υστέρων αξιολόγηση δεν θα οδηγούσε την Επιτροπή σε υπαναχώρηση από τη δέσμευσή της να εφαρμόσει το διεθνώς συμφωνημένο σύστημα ταξινόμησης και επισήμανσης.

| 4.6 | Με απλά λόγια, η Επιτροπή φρονεί ότι δεν είχε άλλη επιλογή από το να υποβάλει την παρούσα πρόταση, ανεξάρτητα από την προβλεπόμενη ή πραγματική ισορροπία κόστους και πιθανών οφελών. Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη ότι αυτή η προσέγγιση είναι ρεαλιστική δεδομένων των περιστάσεων, εκφράζει ωστόσο τη λύπη της για το ότι στην αξιολόγηση αντίκτυπου, ακόμη κι αν αυτή δεν συνιστά ζωτικό στοιχείο της διαδικασίας λήψης αποφάσεων, δεν διερευνήθηκε περαιτέρω το πιθανό κόστος εφαρμογής, έτσι ώστε να αμβλυνθούν οι εν λόγω επιπτώσεις κατά τη φάση κατάρτισης. Το γεγονός ότι οι ίδιοι σύμβουλοι (RPA) εκπόνησαν μια λεπτομερή (και αντιφατική) ανάλυση για έναν μόνο θιγόμενο τομέα (ορισμένα καταναλωτικά προϊόντα) υποδηλώνει ότι αυτή η ανάλυση θα μπορούσε να είχε διενεργηθεί σε πολύ ευρύτερη κλίμακα και σαφώς πιο αποτελεσματικά, εάν υπήρχαν οι αναγκαίοι χρηματοδοτικοί πόροι, ο χρόνος και η βούληση. Όπως συμβαίνει με όλες τις διαδικασίες εναρμόνισης, ο κίνδυνος κλιμάκωσης των δαπανών και κατάργησης των πλεονεκτημάτων είναι πολύ ορατός. |
| --- | --- |

4.6

Με απλά λόγια, η Επιτροπή φρονεί ότι δεν είχε άλλη επιλογή από το να υποβάλει την παρούσα πρόταση, ανεξάρτητα από την προβλεπόμενη ή πραγματική ισορροπία κόστους και πιθανών οφελών. Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη ότι αυτή η προσέγγιση είναι ρεαλιστική δεδομένων των περιστάσεων, εκφράζει ωστόσο τη λύπη της για το ότι στην αξιολόγηση αντίκτυπου, ακόμη κι αν αυτή δεν συνιστά ζωτικό στοιχείο της διαδικασίας λήψης αποφάσεων, δεν διερευνήθηκε περαιτέρω το πιθανό κόστος εφαρμογής, έτσι ώστε να αμβλυνθούν οι εν λόγω επιπτώσεις κατά τη φάση κατάρτισης. Το γεγονός ότι οι ίδιοι σύμβουλοι (RPA) εκπόνησαν μια λεπτομερή (και αντιφατική) ανάλυση για έναν μόνο θιγόμενο τομέα (ορισμένα καταναλωτικά προϊόντα) υποδηλώνει ότι αυτή η ανάλυση θα μπορούσε να είχε διενεργηθεί σε πολύ ευρύτερη κλίμακα και σαφώς πιο αποτελεσματικά, εάν υπήρχαν οι αναγκαίοι χρηματοδοτικοί πόροι, ο χρόνος και η βούληση. Όπως συμβαίνει με όλες τις διαδικασίες εναρμόνισης, ο κίνδυνος κλιμάκωσης των δαπανών και κατάργησης των πλεονεκτημάτων είναι πολύ ορατός.

| 4.7 | Για παράδειγμα, είναι δύσκολο να καταστούν ορατά τα πιθανά άμεσα οφέλη στους τομείς της υγείας, της ασφάλειας και του περιβάλλοντος εντός της ΕΕ που μπορεί να συνεπάγεται η μετάβαση από ένα εδραιωμένο και πλήρως λειτουργικό σύστημα σε ένα άλλο ισοδύναμο, αλλά άγνωστο σύστημα. Βραχυπρόθεσμα, η παράλληλη λειτουργία των δύο συστημάτων με αποκλίνουσες λέξεις, φράσεις και εικονογράμματα, μπορεί να αποβεί σε βάρος της προστασίας των καταναλωτών. Ένα συντονισμένο πρόγραμμα εκπαίδευσης και κατάρτισης, το οποίο θα εστιάζεται στον τομέα του λιανικού εμπορίου θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στη μείωση αυτού του κινδύνου. |
| --- | --- |

4.7

Για παράδειγμα, είναι δύσκολο να καταστούν ορατά τα πιθανά άμεσα οφέλη στους τομείς της υγείας, της ασφάλειας και του περιβάλλοντος εντός της ΕΕ που μπορεί να συνεπάγεται η μετάβαση από ένα εδραιωμένο και πλήρως λειτουργικό σύστημα σε ένα άλλο ισοδύναμο, αλλά άγνωστο σύστημα. Βραχυπρόθεσμα, η παράλληλη λειτουργία των δύο συστημάτων με αποκλίνουσες λέξεις, φράσεις και εικονογράμματα, μπορεί να αποβεί σε βάρος της προστασίας των καταναλωτών. Ένα συντονισμένο πρόγραμμα εκπαίδευσης και κατάρτισης, το οποίο θα εστιάζεται στον τομέα του λιανικού εμπορίου θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στη μείωση αυτού του κινδύνου.

| 4.8 | Εντοπίζονται επίσης εννοιολογικές δυσκολίες στην κατανόηση του πώς τα οφέλη για το παγκόσμιο εμπόριο μπορούν να υλοποιηθούν πλήρως σε χώρες που εφαρμόζουν την πρόταση των Ηνωμένων Εθνών σε διαφορετικά χρονικά πλαίσια και με διαφορετική ερμηνεία των βασικών απαιτήσεων. Η πρόωρη εφαρμογή από την Ιαπωνία και τη Νέα Ζηλανδία έχει ήδη αποτελέσει αιτία προβληματισμών στην Ευρώπη. Στις ΗΠΑ, όπου, επί του παρόντος, χρησιμοποιούνται 4 ή 5 συστήματα παράλληλα, η εφαρμογή κάθε άλλο παρά έχει ολοκληρωθεί. Οι διαφορετικές γλωσσικές εκδόσεις θα εξακολουθήσουν βεβαίως να είναι αναγκαίες για τα αγαθά του παγκόσμιου εμπορίου, μολονότι οι απαιτούμενες ετικέτες και τα δελτία δεδομένων ασφαλείας είναι εναρμονισμένες. |
| --- | --- |

4.8

Εντοπίζονται επίσης εννοιολογικές δυσκολίες στην κατανόηση του πώς τα οφέλη για το παγκόσμιο εμπόριο μπορούν να υλοποιηθούν πλήρως σε χώρες που εφαρμόζουν την πρόταση των Ηνωμένων Εθνών σε διαφορετικά χρονικά πλαίσια και με διαφορετική ερμηνεία των βασικών απαιτήσεων. Η πρόωρη εφαρμογή από την Ιαπωνία και τη Νέα Ζηλανδία έχει ήδη αποτελέσει αιτία προβληματισμών στην Ευρώπη. Στις ΗΠΑ, όπου, επί του παρόντος, χρησιμοποιούνται 4 ή 5 συστήματα παράλληλα, η εφαρμογή κάθε άλλο παρά έχει ολοκληρωθεί. Οι διαφορετικές γλωσσικές εκδόσεις θα εξακολουθήσουν βεβαίως να είναι αναγκαίες για τα αγαθά του παγκόσμιου εμπορίου, μολονότι οι απαιτούμενες ετικέτες και τα δελτία δεδομένων ασφαλείας είναι εναρμονισμένες.

| 4.9 | Επομένως, στην καλύτερη περίπτωση, πρόκειται για την αρχή μιας διαδικασίας οικουμενικής εναρμόνισης, η οποία αντικατοπτρίζει όσα έχουν ήδη εφαρμοστεί στα κράτη μέλη της ΕΕ και για τα οποία απαιτείται πλέον το ίδιο επίπεδο πόρων, συστημάτων υποστήριξης και διαδικασιών, προκειμένου να διατηρηθεί μια παγκόσμια βάση. Η Επιτροπή δεν είναι εξοικειωμένη με αυτόν τον ρόλο και, ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να αφιερώσει επαρκείς πόρους για να καταστεί δυνατή η έγκαιρη και αποτελεσματική υιοθέτηση των αναπόφευκτων αλλαγών, επικαιροποιήσεων και προσαρμογών στην τεχνολογική πρόοδο στην τρέχουσα πρόταση. Δεν είναι σαφές κατά πόσο το δημοσιονομικό δελτίο ή οι προτάσεις επιτροπολογίας και ο μεταγενέστερος ενδελεχής έλεγχος είναι κατάλληλα ως προς αυτό το σκοπό. |
| --- | --- |

4.9

Επομένως, στην καλύτερη περίπτωση, πρόκειται για την αρχή μιας διαδικασίας οικουμενικής εναρμόνισης, η οποία αντικατοπτρίζει όσα έχουν ήδη εφαρμοστεί στα κράτη μέλη της ΕΕ και για τα οποία απαιτείται πλέον το ίδιο επίπεδο πόρων, συστημάτων υποστήριξης και διαδικασιών, προκειμένου να διατηρηθεί μια παγκόσμια βάση. Η Επιτροπή δεν είναι εξοικειωμένη με αυτόν τον ρόλο και, ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να αφιερώσει επαρκείς πόρους για να καταστεί δυνατή η έγκαιρη και αποτελεσματική υιοθέτηση των αναπόφευκτων αλλαγών, επικαιροποιήσεων και προσαρμογών στην τεχνολογική πρόοδο στην τρέχουσα πρόταση. Δεν είναι σαφές κατά πόσο το δημοσιονομικό δελτίο ή οι προτάσεις επιτροπολογίας και ο μεταγενέστερος ενδελεχής έλεγχος είναι κατάλληλα ως προς αυτό το σκοπό.

| 4.10 | Παρόμοιες παρατηρήσεις θα πρέπει να απευθυνθούν στα Ηνωμένα Έθνη ώστε να διασφαλιστεί η όσο το δυνατόν ταχύτερη επίτευξη της πλήρους εναρμόνισης όχι μόνο των κριτηρίων ταξινόμησης, αλλά των πραγματικών ταξινομήσεων που προσδιορίζονται και χρησιμοποιούνται ως βάση για την μεταγενέστερη επισήμανση και συσκευασία όσον αφορά τα «βασικά χημικά προϊόντα», που αποτελούν αντικείμενο υψηλού όγκου εμπορικών συναλλαγών στην παγκόσμια αγορά, — και, εν τέλει, για την πλειονότητα των καταναλωτικών προϊόντων που αποτελούν αντικείμενο υψηλού όγκου εμπορικών συναλλαγών στην παγκόσμια αγορά. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις η στενή και διαρκής συνεργασία μεταξύ των κατασκευαστών των προϊόντων και των αρμόδιων ρυθμιστικών αρχών θα είναι ζωτικής σημασίας. |
| --- | --- |

4.10

Παρόμοιες παρατηρήσεις θα πρέπει να απευθυνθούν στα Ηνωμένα Έθνη ώστε να διασφαλιστεί η όσο το δυνατόν ταχύτερη επίτευξη της πλήρους εναρμόνισης όχι μόνο των κριτηρίων ταξινόμησης, αλλά των πραγματικών ταξινομήσεων που προσδιορίζονται και χρησιμοποιούνται ως βάση για την μεταγενέστερη επισήμανση και συσκευασία όσον αφορά τα «βασικά χημικά προϊόντα», που αποτελούν αντικείμενο υψηλού όγκου εμπορικών συναλλαγών στην παγκόσμια αγορά, — και, εν τέλει, για την πλειονότητα των καταναλωτικών προϊόντων που αποτελούν αντικείμενο υψηλού όγκου εμπορικών συναλλαγών στην παγκόσμια αγορά. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις η στενή και διαρκής συνεργασία μεταξύ των κατασκευαστών των προϊόντων και των αρμόδιων ρυθμιστικών αρχών θα είναι ζωτικής σημασίας.

| 4.11 | Στην ΕΕ, η Επιτροπή πρέπει ακόμη να αντιμετωπίσει ένα διττό πρόβλημα: από τη μια πλευρά πρέπει να διαχειριστεί το πλήθος αλληλεπιδράσεων, οι οποίες προσδιορίζονται εν μέρει μόνον με τη μεταγενέστερη νομοθεσία της, και, από την άλλη πλευρά, πρέπει να αναγνωρίσει και να ικανοποιήσει τις ανάγκες συγκεκριμένων τομέων, ιδίως σε ό,τι αφορά τα καταναλωτικά προϊόντα. Δεδομένου ότι και τα δύο συστήματα θεωρούνται εξίσου αποτελεσματικά, πρέπει να προβλεφθούν κάποια περιθώρια ευελιξίας προκειμένου να διασφαλιστεί ότι το ευρύ πλαίσιο της πρότασης μπορεί να καθοριστεί όσο το δυνατόν ταχύτερα. |
| --- | --- |

4.11

Στην ΕΕ, η Επιτροπή πρέπει ακόμη να αντιμετωπίσει ένα διττό πρόβλημα: από τη μια πλευρά πρέπει να διαχειριστεί το πλήθος αλληλεπιδράσεων, οι οποίες προσδιορίζονται εν μέρει μόνον με τη μεταγενέστερη νομοθεσία της, και, από την άλλη πλευρά, πρέπει να αναγνωρίσει και να ικανοποιήσει τις ανάγκες συγκεκριμένων τομέων, ιδίως σε ό,τι αφορά τα καταναλωτικά προϊόντα. Δεδομένου ότι και τα δύο συστήματα θεωρούνται εξίσου αποτελεσματικά, πρέπει να προβλεφθούν κάποια περιθώρια ευελιξίας προκειμένου να διασφαλιστεί ότι το ευρύ πλαίσιο της πρότασης μπορεί να καθοριστεί όσο το δυνατόν ταχύτερα.

| 4.12 | Ομοίως, στους «εργαζομένους» (στο χώρο εργασίας) και στους «καταναλωτές» (σε κατάστημα λιανικού εμπορίου, στις αγορές μέσω διαδικτύου ή, στη συνέχεια, στο σπίτι) θα πρέπει ασφαλώς να εξακολουθήσει να παρέχεται η μέγιστη δυνατή προστασία, αναφορικά με την υγεία και την ασφάλειά τους. Ωστόσο, τα δύο προαναφερόμενα περιβάλλοντα, οι ανάγκες πληροφόρησης και οι υπηρεσίες υποστήριξης που διατίθενται στους ενδιαφερόμενους διαφέρουν αρκετά. Αυτό αναγνωρίζεται εν μέρει μόνο στην παρούσα πρόταση. Δεν κρίνεται σκόπιμη η υιοθέτηση μιας ενιαίας προσέγγισης. Θα πρέπει να αναγνωρισθούν οι πρόσφατες εξελίξεις, όσον αφορά τα καταναλωτικά πρότυπα, ιδιαιτέρα τις αγορές μέσω διαδικτύου. Οι επαγγελματικές ανάγκες των παροχέων βοήθειας έκτακτης ανάγκης, των υπηρεσιών υγείας πρώτης γραμμής και των κέντρων δηλητηριάσεων θα πρέπει επίσης να ληφθούν πλήρως υπόψη, όσον αφορά το περιεχόμενο των ετικετών και τη συνάφεια των παρεχόμενων πληροφοριών. |
| --- | --- |

4.12

Ομοίως, στους «εργαζομένους» (στο χώρο εργασίας) και στους «καταναλωτές» (σε κατάστημα λιανικού εμπορίου, στις αγορές μέσω διαδικτύου ή, στη συνέχεια, στο σπίτι) θα πρέπει ασφαλώς να εξακολουθήσει να παρέχεται η μέγιστη δυνατή προστασία, αναφορικά με την υγεία και την ασφάλειά τους. Ωστόσο, τα δύο προαναφερόμενα περιβάλλοντα, οι ανάγκες πληροφόρησης και οι υπηρεσίες υποστήριξης που διατίθενται στους ενδιαφερόμενους διαφέρουν αρκετά. Αυτό αναγνωρίζεται εν μέρει μόνο στην παρούσα πρόταση. Δεν κρίνεται σκόπιμη η υιοθέτηση μιας ενιαίας προσέγγισης. Θα πρέπει να αναγνωρισθούν οι πρόσφατες εξελίξεις, όσον αφορά τα καταναλωτικά πρότυπα, ιδιαιτέρα τις αγορές μέσω διαδικτύου. Οι επαγγελματικές ανάγκες των παροχέων βοήθειας έκτακτης ανάγκης, των υπηρεσιών υγείας πρώτης γραμμής και των κέντρων δηλητηριάσεων θα πρέπει επίσης να ληφθούν πλήρως υπόψη, όσον αφορά το περιεχόμενο των ετικετών και τη συνάφεια των παρεχόμενων πληροφοριών.

| 4.13 | Θα πρέπει επίσης να αναγνωριστεί η διαθεσιμότητα και η αξία άλλων πηγών πληροφόρησης εκτός από την επισήμανση, κατ' εξοχήν για τους καταναλωτές, οι οποίοι μπορούν να κάνουν ενημερωμένες επιλογές αξιοποιώντας τις συμβουλές οργανώσεων καταναλωτών ή τις επιγραμμικές πληροφορίες που παρέχουν οι περισσότεροι παραγωγοί ή διανομείς. Η τολμηρή δήλωση της Επιτροπής ότι «η επισήμανση είναι το μοναδικό μέσο κοινοποίησης στους καταναλωτές» αποτελεί, ως εκ τούτου, μια υπεραπλούστευση. Για όσους βασίζονται μόνο στην επισήμανση, πιθανόν αρκετό καιρό μετά την αρχική αγορά, η ανάγκη για εστιασμένες, κατανοητές και συναφείς πληροφορίες καταστεί πρωταρχικής σημασίας. Άλλοι πάλι, που επιθυμούν να εμβαθύνουν περισσότερο, μπορούν ήδη να αποκτήσουν πρόσθετες πληροφορίες δυνάμει της υφιστάμενης κοινοτικής νομοθεσίας ή της ορθής εμπορικής πρακτικής Το πλήθος των προσωπικών αγοραστικών επιλογών που γίνονται αποκλειστικά βάσει της πίστης σε μια μάρκα προϊόντος μπορεί να λειτουργήσει και προς τις δύο κατευθύνσεις: ένα προϊόν μπορεί να θεωρηθεί ασφαλές απλώς και μόνο επειδή κατασκευάζεται από την επιχείρηση Χ· και, από την άλλη πλευρά, η αξία της πελατειακής πίστης στην επιχείρηση Χ εγγυάται ότι τα προϊόντα της παραμένουν όντως ασφαλή, επανασχεδιάζονται, επανακατασκευάζονται ή αποσύρονται από την αγορά σε αντίθετη περίπτωση. (Ορισμένες πρόσφατες και, αναμφισβήτητα, δαπανηρές εθελοντικές αποσύρσεις παιχνιδιών και άλλων καταναλωτικών αγαθών λόγω έλλειψης εσωτερικών ποιοτικών ελέγχων καταδεικνύουν με μεγάλη σαφήνεια το ανωτέρω σημείο.) |
| --- | --- |

4.13

Θα πρέπει επίσης να αναγνωριστεί η διαθεσιμότητα και η αξία άλλων πηγών πληροφόρησης εκτός από την επισήμανση, κατ' εξοχήν για τους καταναλωτές, οι οποίοι μπορούν να κάνουν ενημερωμένες επιλογές αξιοποιώντας τις συμβουλές οργανώσεων καταναλωτών ή τις επιγραμμικές πληροφορίες που παρέχουν οι περισσότεροι παραγωγοί ή διανομείς. Η τολμηρή δήλωση της Επιτροπής ότι «η επισήμανση είναι το μοναδικό μέσο κοινοποίησης στους καταναλωτές» αποτελεί, ως εκ τούτου, μια υπεραπλούστευση. Για όσους βασίζονται μόνο στην επισήμανση, πιθανόν αρκετό καιρό μετά την αρχική αγορά, η ανάγκη για εστιασμένες, κατανοητές και συναφείς πληροφορίες καταστεί πρωταρχικής σημασίας. Άλλοι πάλι, που επιθυμούν να εμβαθύνουν περισσότερο, μπορούν ήδη να αποκτήσουν πρόσθετες πληροφορίες δυνάμει της υφιστάμενης κοινοτικής νομοθεσίας ή της ορθής εμπορικής πρακτικής Το πλήθος των προσωπικών αγοραστικών επιλογών που γίνονται αποκλειστικά βάσει της πίστης σε μια μάρκα προϊόντος μπορεί να λειτουργήσει και προς τις δύο κατευθύνσεις: ένα προϊόν μπορεί να θεωρηθεί ασφαλές απλώς και μόνο επειδή κατασκευάζεται από την επιχείρηση Χ· και, από την άλλη πλευρά, η αξία της πελατειακής πίστης στην επιχείρηση Χ εγγυάται ότι τα προϊόντα της παραμένουν όντως ασφαλή, επανασχεδιάζονται, επανακατασκευάζονται ή αποσύρονται από την αγορά σε αντίθετη περίπτωση. (Ορισμένες πρόσφατες και, αναμφισβήτητα, δαπανηρές εθελοντικές αποσύρσεις παιχνιδιών και άλλων καταναλωτικών αγαθών λόγω έλλειψης εσωτερικών ποιοτικών ελέγχων καταδεικνύουν με μεγάλη σαφήνεια το ανωτέρω σημείο.)

| 4.14 | Για τους εργαζομένους και για όλους όσοι εισέρχονται σε έναν χώρο εργασίας, όπου η έκθεση είναι σε γενικές γραμμές μεγαλύτερη ή/και πιο εκτεταμένη, και όπου η ανάγκη διατήρησης των υψηλότερων δυνατών προδιαγραφών σε θέματα υγείας και ασφάλειας αποτελεί καθημερινή προτεραιότητα για όλους τους ενδιαφερόμενους, οι συσκευασίες και οι ποσότητες που περιέχονται σε αυτές είναι γενικά μεγαλύτερες και οι επισημάνσεις μπορεί να είναι πιο λεπτομερείς. Και σε αυτή την περίπτωση, δεν υπάρχει έλλειψη συμπληρωματικών πληροφοριών, μεγάλο μέρος των οποίων πρέπει να παρέχεται βάσει της ισχύουσας κοινοτικής ή άλλης νομοθεσίας πριν από ή κατά την παράδοση της πρώτης ύλης ή ενός ενδιάμεσου προϊόντος που προορίζεται για περαιτέρω επεξεργασία. Μια ιστοσελίδα των ΗΠΑ, στην οποία γινόταν αναφορά σε προηγούμενη ενημερωτική έκθεση της ΕΟΚΕ για τον REACH (Φεβρουάριος 2005) και διέθετε την περίοδο εκείνη 1,4 εκατομμύρια δελτία δεδομένων ασφαλείας για τα υλικά, σήμερα διαθέτει πάνω από 3,5 εκατομμύρια δελτία, ενώ διαβεβαιώνει ότι προστίθενται σε αυτήν 10 000 δελτία καθημερινά. Δελτία δεδομένων ασφαλείας με το ευρωπαϊκό μορφότυπο και στις αντίστοιχες εθνικές γλώσσες τόσο για τις ουσίες όσο και για τα παρασκευάσματα διατίθενται από τους περισσότερους κατασκευαστές και προμηθευτές και από ορισμένες συγκεντρωτικές πηγές και πρέπει να παρέχονται στους ευρωπαίους καταναλωτές πριν από οποιαδήποτε πώληση προϊόντος. Δεδομένου ότι τα δελτία αυτά πρέπει να διατίθενται σε όλες τις αντίστοιχες γλώσσες και από όλους τους κατασκευαστές και προμηθευτές για το σύνολο των προϊόντων τους, απαιτείται ένας πολύ μεγάλος αριθμός επιμέρους δελτίων δεδομένων — τα οποία πρέπει να επικαιροποιούνται σε τακτική βάση ή ανάλογα με τις απαιτήσεις της εκάστοτε νέας νομοθεσίας, όπως η παρούσα. |
| --- | --- |

4.14

Για τους εργαζομένους και για όλους όσοι εισέρχονται σε έναν χώρο εργασίας, όπου η έκθεση είναι σε γενικές γραμμές μεγαλύτερη ή/και πιο εκτεταμένη, και όπου η ανάγκη διατήρησης των υψηλότερων δυνατών προδιαγραφών σε θέματα υγείας και ασφάλειας αποτελεί καθημερινή προτεραιότητα για όλους τους ενδιαφερόμενους, οι συσκευασίες και οι ποσότητες που περιέχονται σε αυτές είναι γενικά μεγαλύτερες και οι επισημάνσεις μπορεί να είναι πιο λεπτομερείς. Και σε αυτή την περίπτωση, δεν υπάρχει έλλειψη συμπληρωματικών πληροφοριών, μεγάλο μέρος των οποίων πρέπει να παρέχεται βάσει της ισχύουσας κοινοτικής ή άλλης νομοθεσίας πριν από ή κατά την παράδοση της πρώτης ύλης ή ενός ενδιάμεσου προϊόντος που προορίζεται για περαιτέρω επεξεργασία. Μια ιστοσελίδα των ΗΠΑ, στην οποία γινόταν αναφορά σε προηγούμενη ενημερωτική έκθεση της ΕΟΚΕ για τον REACH (Φεβρουάριος 2005) και διέθετε την περίοδο εκείνη 1,4 εκατομμύρια δελτία δεδομένων ασφαλείας για τα υλικά, σήμερα διαθέτει πάνω από 3,5 εκατομμύρια δελτία, ενώ διαβεβαιώνει ότι προστίθενται σε αυτήν 10 000 δελτία καθημερινά. Δελτία δεδομένων ασφαλείας με το ευρωπαϊκό μορφότυπο και στις αντίστοιχες εθνικές γλώσσες τόσο για τις ουσίες όσο και για τα παρασκευάσματα διατίθενται από τους περισσότερους κατασκευαστές και προμηθευτές και από ορισμένες συγκεντρωτικές πηγές και πρέπει να παρέχονται στους ευρωπαίους καταναλωτές πριν από οποιαδήποτε πώληση προϊόντος. Δεδομένου ότι τα δελτία αυτά πρέπει να διατίθενται σε όλες τις αντίστοιχες γλώσσες και από όλους τους κατασκευαστές και προμηθευτές για το σύνολο των προϊόντων τους, απαιτείται ένας πολύ μεγάλος αριθμός επιμέρους δελτίων δεδομένων — τα οποία πρέπει να επικαιροποιούνται σε τακτική βάση ή ανάλογα με τις απαιτήσεις της εκάστοτε νέας νομοθεσίας, όπως η παρούσα.

| 4.15 | Συμπληρωματικά προς τα παραπάνω, μια νέα δικτυακή πύλη του ΟΟΣΑ eChemPortal (Ιούνιος 2007) εξασφαλίζει εύκολη πρόσβαση σε ένα ευρύ φάσμα βάσεων δεδομένων που διαχειρίζονται οι κυβερνήσεις και οι οργανισμοί, οι οποίοι είναι μέλη της, συμπεριλαμβανομένου, για την ΕΕ, του Ευρωπαϊκού Γραφείου Χημικών Προϊόντων. Αυτές οι βάσεις δεδομένων παρέχουν πληροφορίες σχετικά με δεκάδες χιλιάδες διαφορετικές ουσίες, οι οποίες παρασκευάζονται και διατίθενται στην αγορά της ΕΕ, και εκτείνονται σε μια σειρά από αρτικόλεξα όπως: ESIS (ΕΕ), CHRIP (Ιαπωνία), ΟΟΣΑ HPV (ΟΟΣΑ), SIDS HVPC (Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον), HPVIS (Υπηρεσία προστασίας περιβάλλοντος των ΗΠΑ), INCHEM (Διεθνές πρόγραμμα για την ασφάλεια των χημικών ουσιών — IPCS), καθώς και σε πιο ευρέως γνωστές πηγές της ΕΕ που χρησιμοποιούνται τακτικά όπως οι IUCLID, ORATS, HPVCS, LPVCS, ELINCS και EINECS, καθώς και ιστοσελίδες για ειδικούς τομείς ξεχωριστά όπως οι SEED, EUROPHYT, PHYSAN και CAT. Ορισμένα προγράμματα στήριξης που συντονίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο, όπως το pharmacovigilence (φαρμακοεπαγρύπνηση) και το cosmetovigilance (επαγρύπνηση για τα καλλυντικά προϊόντα) διασφαλίζουν την κεντρική και γρήγορη καταγραφή τυχόν αρνητικών επιδράσεων συγκεκριμένων προϊόντων. Συνιστάται να ενθαρρυνθεί η επέκταση αυτών των προγραμμάτων έγκαιρης προειδοποίησης, τα οποία διαχειρίζονται από κοινού η βιομηχανία και οι ρυθμιστικές αρχές σε άλλα προϊόντα ευρείας κατανάλωσης. |
| --- | --- |

4.15

Συμπληρωματικά προς τα παραπάνω, μια νέα δικτυακή πύλη του ΟΟΣΑ eChemPortal (Ιούνιος 2007) εξασφαλίζει εύκολη πρόσβαση σε ένα ευρύ φάσμα βάσεων δεδομένων που διαχειρίζονται οι κυβερνήσεις και οι οργανισμοί, οι οποίοι είναι μέλη της, συμπεριλαμβανομένου, για την ΕΕ, του Ευρωπαϊκού Γραφείου Χημικών Προϊόντων. Αυτές οι βάσεις δεδομένων παρέχουν πληροφορίες σχετικά με δεκάδες χιλιάδες διαφορετικές ουσίες, οι οποίες παρασκευάζονται και διατίθενται στην αγορά της ΕΕ, και εκτείνονται σε μια σειρά από αρτικόλεξα όπως: ESIS (ΕΕ), CHRIP (Ιαπωνία), ΟΟΣΑ HPV (ΟΟΣΑ), SIDS HVPC (Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον), HPVIS (Υπηρεσία προστασίας περιβάλλοντος των ΗΠΑ), INCHEM (Διεθνές πρόγραμμα για την ασφάλεια των χημικών ουσιών — IPCS), καθώς και σε πιο ευρέως γνωστές πηγές της ΕΕ που χρησιμοποιούνται τακτικά όπως οι IUCLID, ORATS, HPVCS, LPVCS, ELINCS και EINECS, καθώς και ιστοσελίδες για ειδικούς τομείς ξεχωριστά όπως οι SEED, EUROPHYT, PHYSAN και CAT. Ορισμένα προγράμματα στήριξης που συντονίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο, όπως το pharmacovigilence (φαρμακοεπαγρύπνηση) και το cosmetovigilance (επαγρύπνηση για τα καλλυντικά προϊόντα) διασφαλίζουν την κεντρική και γρήγορη καταγραφή τυχόν αρνητικών επιδράσεων συγκεκριμένων προϊόντων. Συνιστάται να ενθαρρυνθεί η επέκταση αυτών των προγραμμάτων έγκαιρης προειδοποίησης, τα οποία διαχειρίζονται από κοινού η βιομηχανία και οι ρυθμιστικές αρχές σε άλλα προϊόντα ευρείας κατανάλωσης.

| 4.16 | Αποτελεί σαφώς ευχάριστη είδηση το γεγονός ότι αυτές οι πηγές δεδομένων υπάρχουν και είναι άμεσα διαθέσιμες — το καλύτερο όλων όμως θα ήταν όλες οι παραπάνω πηγές να επικαιροποιούνται πράγματι, κάθε δελτίο δεδομένων ασφαλείας και κάθε οδηγός προϊόντος χωριστά, προκειμένου να ληφθούν λεπτομερώς υπόψη οι απαιτούμενες αλλαγές στο πλαίσιο των διαφορετικών εφαρμογών του GHS σε εθνικό και σε περιφερειακό επίπεδο χωρίς να προκύψουν υπερβολικές δαπάνες για όλους τους ενδιαφερόμενους. Πάρα ταύτα εξακολουθεί να μην είναι σαφές εάν αυτό έχει συνεκτιμηθεί πλήρως στην αξιολόγηση αντίκτυπου. |
| --- | --- |

4.16

Αποτελεί σαφώς ευχάριστη είδηση το γεγονός ότι αυτές οι πηγές δεδομένων υπάρχουν και είναι άμεσα διαθέσιμες — το καλύτερο όλων όμως θα ήταν όλες οι παραπάνω πηγές να επικαιροποιούνται πράγματι, κάθε δελτίο δεδομένων ασφαλείας και κάθε οδηγός προϊόντος χωριστά, προκειμένου να ληφθούν λεπτομερώς υπόψη οι απαιτούμενες αλλαγές στο πλαίσιο των διαφορετικών εφαρμογών του GHS σε εθνικό και σε περιφερειακό επίπεδο χωρίς να προκύψουν υπερβολικές δαπάνες για όλους τους ενδιαφερόμενους. Πάρα ταύτα εξακολουθεί να μην είναι σαφές εάν αυτό έχει συνεκτιμηθεί πλήρως στην αξιολόγηση αντίκτυπου.

| 4.17 | Ωστόσο, αυτός ο πλούτος ηλεκτρονικών πληροφοριών σε συνδυασμό με την έκταση της νομοθεσίας εφαρμογής δημιουργεί επιβάρυνση, ενώ αποτελεί ταυτόχρονα μια νομική και πνευματική πρόκληση τόσο για τις ρυθμιστικές αρχές όσο και για τους χρήστες. Η έκταση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 (REACH) στην τελική του έκδοση στην αγγλική γλώσσα είναι 850 σελίδες. Σύμφωνα με πληροφορίες, τα σχέδια εφαρμογής του REACH (RIP) και τα διευκρινιστικά σημειώματα, που δεν έχουν ολοκληρωθεί ακόμη, υπερβαίνουν σε έκταση τις 10 000 σελίδες. Η τελική τους μορφή και το τελικό νομικό καθεστώς τους δεν είναι ακόμη γνωστά. Η πρόταση GHS που εξετάζεται επί του παρόντος ξεπερνά τις 2 000 σελίδες. Θα χρειαστούν και πάλι σημειώσεις καθοδήγησης για τον παρόντα κανονισμό και για την προώθηση της εφαρμογής 20 περίπου βασικών πράξεων της μεταγενέστερης νομοθεσίας, συμπεριλαμβανομένης της οδηγίας 1996/82/ΕΚ (Seveso II), στις οποίες θα έχει αντίκτυπο ο κανονισμός. Κατ' αυτόν τον τρόπο, τα αρμόδια θεσμικά όργανα και οι αντίστοιχοι οργανισμοί της ΕΕ θα έχουν παραγάγει ή αναθεωρήσει μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα σχεδόν 20 000 σελίδες νομοθεσίας ή υλικού τεκμηρίωσης αποκλειστικά στο συγκεκριμένο τομέα. Είναι δύσκολο αυτό να θεωρηθεί ως πρότυπο βελτίωσης της νομοθεσίας — ή ως ο ιδανικός τρόπος προώθησης των στόχων της Λισσαβώνας — ή ως συνιστώσα που προβάλλει μια κεντρικώς διοικούμενη ΕΕ που αφουγκράζεται τους ευρωπαίους πολίτες και τους παρέχει στήριξη. |
| --- | --- |

4.17

Ωστόσο, αυτός ο πλούτος ηλεκτρονικών πληροφοριών σε συνδυασμό με την έκταση της νομοθεσίας εφαρμογής δημιουργεί επιβάρυνση, ενώ αποτελεί ταυτόχρονα μια νομική και πνευματική πρόκληση τόσο για τις ρυθμιστικές αρχές όσο και για τους χρήστες. Η έκταση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 (REACH) στην τελική του έκδοση στην αγγλική γλώσσα είναι 850 σελίδες. Σύμφωνα με πληροφορίες, τα σχέδια εφαρμογής του REACH (RIP) και τα διευκρινιστικά σημειώματα, που δεν έχουν ολοκληρωθεί ακόμη, υπερβαίνουν σε έκταση τις 10 000 σελίδες. Η τελική τους μορφή και το τελικό νομικό καθεστώς τους δεν είναι ακόμη γνωστά. Η πρόταση GHS που εξετάζεται επί του παρόντος ξεπερνά τις 2 000 σελίδες. Θα χρειαστούν και πάλι σημειώσεις καθοδήγησης για τον παρόντα κανονισμό και για την προώθηση της εφαρμογής 20 περίπου βασικών πράξεων της μεταγενέστερης νομοθεσίας, συμπεριλαμβανομένης της οδηγίας 1996/82/ΕΚ (Seveso II), στις οποίες θα έχει αντίκτυπο ο κανονισμός. Κατ' αυτόν τον τρόπο, τα αρμόδια θεσμικά όργανα και οι αντίστοιχοι οργανισμοί της ΕΕ θα έχουν παραγάγει ή αναθεωρήσει μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα σχεδόν 20 000 σελίδες νομοθεσίας ή υλικού τεκμηρίωσης αποκλειστικά στο συγκεκριμένο τομέα. Είναι δύσκολο αυτό να θεωρηθεί ως πρότυπο βελτίωσης της νομοθεσίας — ή ως ο ιδανικός τρόπος προώθησης των στόχων της Λισσαβώνας — ή ως συνιστώσα που προβάλλει μια κεντρικώς διοικούμενη ΕΕ που αφουγκράζεται τους ευρωπαίους πολίτες και τους παρέχει στήριξη.

| 4.18 | Ωστόσο, μπορούν πράγματι να επιτευχθούν εξαιρετικά οφέλη, εάν επιλυθούν εγκαίρως αυτά τα ζωτικά επικοινωνιακά προβλήματα (ενδεχομένως με τη διαίρεση της νομοθεσίας στα βασικά συστατικά στοιχεία: ορισμοί με σαφές και καθορισμένο περιεχόμενο· μέθοδοι δοκιμής τελικά σημεία· αποτελέσματα· απαιτούμενες διεργασίες και διαδικασίες κ.ο.κ.· όλες οι ανωτέρω παράμετροι μπορούν να δημοσιευτούν και να επικαιροποιηθούν χωριστά βάσει κατάλληλων αλλά διαφορετικών χρονοδιαγραμμάτων, τα οποία δεν απαιτούν την ταυτόχρονη δημοσίευση όλων των πράξεων, όπως συμβαίνει στην περίπτωση της πρωτογενούς νομοθεσίας). Τελικώς, κρίνεται σκόπιμο το σύστημα GHS, το οποίο στηρίζεται σε δεδομένα και είναι καθολικά εφαρμόσιμο, να επηρεάσει και να καθοδηγήσει όλους τους φορείς που διατυπώνουν παρατηρήσεις σχετικά με τους βέλτιστους τρόπους προστασίας της ανθρώπινης υγείας, της ασφάλειας και του περιβάλλοντος. Τα οφέλη αυτής της προσέγγισης μπορεί να αποδειχτούν πολύ μεγαλύτερα απ' ό,τι η σχετικά περιορισμένη αύξηση του παγκόσμιου εμπορίου ή της τοπικής απασχόλησης που χρησιμοποιείται επί του παρόντος ως οικονομική αιτιολόγηση για την παρούσα πρόταση. |
| --- | --- |

4.18

Ωστόσο, μπορούν πράγματι να επιτευχθούν εξαιρετικά οφέλη, εάν επιλυθούν εγκαίρως αυτά τα ζωτικά επικοινωνιακά προβλήματα (ενδεχομένως με τη διαίρεση της νομοθεσίας στα βασικά συστατικά στοιχεία: ορισμοί με σαφές και καθορισμένο περιεχόμενο· μέθοδοι δοκιμής τελικά σημεία· αποτελέσματα· απαιτούμενες διεργασίες και διαδικασίες κ.ο.κ.· όλες οι ανωτέρω παράμετροι μπορούν να δημοσιευτούν και να επικαιροποιηθούν χωριστά βάσει κατάλληλων αλλά διαφορετικών χρονοδιαγραμμάτων, τα οποία δεν απαιτούν την ταυτόχρονη δημοσίευση όλων των πράξεων, όπως συμβαίνει στην περίπτωση της πρωτογενούς νομοθεσίας). Τελικώς, κρίνεται σκόπιμο το σύστημα GHS, το οποίο στηρίζεται σε δεδομένα και είναι καθολικά εφαρμόσιμο, να επηρεάσει και να καθοδηγήσει όλους τους φορείς που διατυπώνουν παρατηρήσεις σχετικά με τους βέλτιστους τρόπους προστασίας της ανθρώπινης υγείας, της ασφάλειας και του περιβάλλοντος. Τα οφέλη αυτής της προσέγγισης μπορεί να αποδειχτούν πολύ μεγαλύτερα απ' ό,τι η σχετικά περιορισμένη αύξηση του παγκόσμιου εμπορίου ή της τοπικής απασχόλησης που χρησιμοποιείται επί του παρόντος ως οικονομική αιτιολόγηση για την παρούσα πρόταση.

5.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 5.1 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει το αυστηρό χρονοδιάγραμμα που προβλέπεται για την υιοθέτηση του προτεινόμενου κανονισμού, ούτως ώστε η εφαρμογή να συμπέσει με τις προθεσμίες που έχουν καθοριστεί για τον REACH, γεγονός που θα μειώσει το εφάπαξ κόστος εκκίνησης. Η ΕΟΚΕ σημειώνει, επίσης, ότι αυτό είναι μόνο η αρχή μιας παγκόσμιας διαδικασίας για την οποία θα απαιτηθούν διαρκείς αλλαγές από όλους τους συμμετέχοντες ρυθμιστικούς οργανισμούς, από τις επιχειρήσεις και από άλλους άμεσα θιγόμενους φορείς. Ως εκ τούτου, είναι καταφανής η ανάγκη κατανόησης και αποκατάστασης όσο το δυνατόν περισσότερων προβλημάτων και εφαρμογής του πυρήνα της παρούσας πρότασης με τη μεγαλύτερη δυνατή ευελιξία. Καθώς ένα ποιοτικό και δοκιμασμένο σύστημα αντικαθίσταται με ένα άλλο, ας το ελπίσουμε εξίσου καλό σύστημα, οι κίνδυνοι που συνδέονται με τυχόν ειδικές παρεκκλίσεις, προκειμένου να εξασφαλιστεί χρόνος για την επίλυση προβλημάτων, είναι μικροί. |
| --- | --- |

5.1

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει το αυστηρό χρονοδιάγραμμα που προβλέπεται για την υιοθέτηση του προτεινόμενου κανονισμού, ούτως ώστε η εφαρμογή να συμπέσει με τις προθεσμίες που έχουν καθοριστεί για τον REACH, γεγονός που θα μειώσει το εφάπαξ κόστος εκκίνησης. Η ΕΟΚΕ σημειώνει, επίσης, ότι αυτό είναι μόνο η αρχή μιας παγκόσμιας διαδικασίας για την οποία θα απαιτηθούν διαρκείς αλλαγές από όλους τους συμμετέχοντες ρυθμιστικούς οργανισμούς, από τις επιχειρήσεις και από άλλους άμεσα θιγόμενους φορείς. Ως εκ τούτου, είναι καταφανής η ανάγκη κατανόησης και αποκατάστασης όσο το δυνατόν περισσότερων προβλημάτων και εφαρμογής του πυρήνα της παρούσας πρότασης με τη μεγαλύτερη δυνατή ευελιξία. Καθώς ένα ποιοτικό και δοκιμασμένο σύστημα αντικαθίσταται με ένα άλλο, ας το ελπίσουμε εξίσου καλό σύστημα, οι κίνδυνοι που συνδέονται με τυχόν ειδικές παρεκκλίσεις, προκειμένου να εξασφαλιστεί χρόνος για την επίλυση προβλημάτων, είναι μικροί.

| 5.2 | Παράδειγμα αυτού αποτελεί η εκ μέρους της Επιτροπής και των εθνικών εμπειρογνωμόνων προετοιμασία και ένταξη ενός «πίνακα μετάφρασης» του παραρτήματος 1 της τρέχουσας οδηγίας στο παράρτημα VI του νέου κανονισμού, ο οποίος συνιστά μεν χρήσιμο οδηγό όσον αφορά τη μεταφορά από τα παλαιές στις νέες απαιτήσεις, αποτελεί ωστόσο και παράκαμψη όλων των προβλεπόμενων διαδικασιών αναθεώρησης και έγκρισης, στις οποίες θεμελιώθηκαν αρχικά οι 1 000 και παραπάνω σελίδες αποφάσεων. Εάν αυτό το έγγραφο πρόκειται να γίνει νόμος με άμεση εφαρμογή, τότε πρέπει να επενδυθούν πόροι για τον λεπτομερή έλεγχό του, τη στιγμή που η πλειονότητα των επιχειρήσεων καταβάλλουν έντονες προσπάθειες να ανταποκριθούν πλήρως στις απαιτήσεις καταχώρισης του REACH. Καθότι αποτελεί συχνό φαινόμενο η κοινοτική νομοθεσία να θεσπίζεται με ορισμένα ή όλα τα παραρτήματα ακόμη κενά, στην προκειμένη περίπτωση μπορεί να ακολουθηθεί η ίδια πρακτική, προκειμένου να διατηρηθεί το συνολικό χρονοδιάγραμμα. Έτσι αποφεύγονται τα προβλήματα ευθύνης για λανθασμένη «μετάφραση» ή «μεταφορά» των απαιτήσεων, η οποία, επί του παρόντος, θα επιρριπτόταν, δυστυχώς, στις αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής. Το γεγονός ότι η διαδικασία αυτή φέρεται να εντοπίζει πολλά λάθη στην ισχύουσα νομοθεσία, ιδιαίτερα με την εισαγωγή πολλών νέων γλωσσών, κατά την οποία η «μετάφραση» — υπό την κανονική της γλωσσική έννοια —έχει μεγάλη σημασία, αφήνει μικρά περιθώρια επανάπαυσης. Δεδομένου του όγκου των στοιχείων, υπολογίζεται ότι εισάγονται συγχρόνως νέα λάθη, τα οποία θα ανακαλυφθούν εν ευθέτω χρόνω μόνον από τον κατασκευαστή ή τον προμηθευτή του εκάστοτε προϊόντος. |
| --- | --- |

5.2

Παράδειγμα αυτού αποτελεί η εκ μέρους της Επιτροπής και των εθνικών εμπειρογνωμόνων προετοιμασία και ένταξη ενός «πίνακα μετάφρασης» του παραρτήματος 1 της τρέχουσας οδηγίας στο παράρτημα VI του νέου κανονισμού, ο οποίος συνιστά μεν χρήσιμο οδηγό όσον αφορά τη μεταφορά από τα παλαιές στις νέες απαιτήσεις, αποτελεί ωστόσο και παράκαμψη όλων των προβλεπόμενων διαδικασιών αναθεώρησης και έγκρισης, στις οποίες θεμελιώθηκαν αρχικά οι 1 000 και παραπάνω σελίδες αποφάσεων. Εάν αυτό το έγγραφο πρόκειται να γίνει νόμος με άμεση εφαρμογή, τότε πρέπει να επενδυθούν πόροι για τον λεπτομερή έλεγχό του, τη στιγμή που η πλειονότητα των επιχειρήσεων καταβάλλουν έντονες προσπάθειες να ανταποκριθούν πλήρως στις απαιτήσεις καταχώρισης του REACH. Καθότι αποτελεί συχνό φαινόμενο η κοινοτική νομοθεσία να θεσπίζεται με ορισμένα ή όλα τα παραρτήματα ακόμη κενά, στην προκειμένη περίπτωση μπορεί να ακολουθηθεί η ίδια πρακτική, προκειμένου να διατηρηθεί το συνολικό χρονοδιάγραμμα. Έτσι αποφεύγονται τα προβλήματα ευθύνης για λανθασμένη «μετάφραση» ή «μεταφορά» των απαιτήσεων, η οποία, επί του παρόντος, θα επιρριπτόταν, δυστυχώς, στις αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής. Το γεγονός ότι η διαδικασία αυτή φέρεται να εντοπίζει πολλά λάθη στην ισχύουσα νομοθεσία, ιδιαίτερα με την εισαγωγή πολλών νέων γλωσσών, κατά την οποία η «μετάφραση» — υπό την κανονική της γλωσσική έννοια —έχει μεγάλη σημασία, αφήνει μικρά περιθώρια επανάπαυσης. Δεδομένου του όγκου των στοιχείων, υπολογίζεται ότι εισάγονται συγχρόνως νέα λάθη, τα οποία θα ανακαλυφθούν εν ευθέτω χρόνω μόνον από τον κατασκευαστή ή τον προμηθευτή του εκάστοτε προϊόντος.

| 5.3 | Παρόμοιες παρατηρήσεις ισχύουν για όλες τις περιπτώσεις στις οποίες το νέο GHS θα ενισχύσει, χωρίς δέουσα συνεκτίμηση του αντίκτυπου, την αυστηρότητα της τρέχουσας ταξινόμησης και, ως εκ τούτου, της επισήμανσης και της συσκευασίας και, πιθανόν να έχει άλλες συνέπειες στο πλαίσιο της συναφούς νομοθεσίας στον τομέα των μεταφορών ή άλλων μεταγενέστερων νομοθετικών πράξεων. Αυτό θα μπορούσε να συμβεί, παραδείγματος χάρη, για ορισμένα καταναλωτικά προϊόντα ευρείας χρήσης, όπως τα οικιακά απορρυπαντικά, για τα οποία το νέο GHS φαίνεται να απαιτεί υπερβολική επισήμανση. Ένα παράδειγμα που συχνά αναφέρεται ότι «εάν ο χρήστης χύσει κατά λάθος ένα κοινώς χρησιμοποιούμενο απορρυπαντικό, τότε θα πρέπει να απομακρύνει όλα του τα ρούχα και να τα πλύνει με το ίδιο απορρυπαντικό» θα οδηγούσε απλώς σε απαξίωση του συστήματος και όσων το εφαρμόζουν. Σαφώς, αυτό δεν θα οδηγούσε στην επίτευξη των υψηλότερων προδιαγραφών στους τομείς της προστασίας της ανθρώπινης υγείας, της ασφάλειας και του περιβάλλοντος. Κρίνεται ζωτικής σημασίας η προσεκτική χρήση της παρέκκλισης που προβλέπεται στο άρθρο 30, παράγραφος 1, σύμφωνα με την οποία «... ορισμένες δηλώσεις προφυλάξεων ... είναι σαφώς περιττές ... αυτές παραλείπονται από την ετικέτα». |
| --- | --- |

5.3

Παρόμοιες παρατηρήσεις ισχύουν για όλες τις περιπτώσεις στις οποίες το νέο GHS θα ενισχύσει, χωρίς δέουσα συνεκτίμηση του αντίκτυπου, την αυστηρότητα της τρέχουσας ταξινόμησης και, ως εκ τούτου, της επισήμανσης και της συσκευασίας και, πιθανόν να έχει άλλες συνέπειες στο πλαίσιο της συναφούς νομοθεσίας στον τομέα των μεταφορών ή άλλων μεταγενέστερων νομοθετικών πράξεων. Αυτό θα μπορούσε να συμβεί, παραδείγματος χάρη, για ορισμένα καταναλωτικά προϊόντα ευρείας χρήσης, όπως τα οικιακά απορρυπαντικά, για τα οποία το νέο GHS φαίνεται να απαιτεί υπερβολική επισήμανση. Ένα παράδειγμα που συχνά αναφέρεται ότι «εάν ο χρήστης χύσει κατά λάθος ένα κοινώς χρησιμοποιούμενο απορρυπαντικό, τότε θα πρέπει να απομακρύνει όλα του τα ρούχα και να τα πλύνει με το ίδιο απορρυπαντικό» θα οδηγούσε απλώς σε απαξίωση του συστήματος και όσων το εφαρμόζουν. Σαφώς, αυτό δεν θα οδηγούσε στην επίτευξη των υψηλότερων προδιαγραφών στους τομείς της προστασίας της ανθρώπινης υγείας, της ασφάλειας και του περιβάλλοντος. Κρίνεται ζωτικής σημασίας η προσεκτική χρήση της παρέκκλισης που προβλέπεται στο άρθρο 30, παράγραφος 1, σύμφωνα με την οποία «... ορισμένες δηλώσεις προφυλάξεων ... είναι σαφώς περιττές ... αυτές παραλείπονται από την ετικέτα».

| 5.4 | Ανησυχία προκαλούν και οι απαιτήσεις για υπερβολική ταξινόμηση. Αυτή είναι μια πρακτική σε ορισμένες δικαιοδοσίες που έχει σχεδιαστεί για να περιορίσει την ευθύνη των κατασκευαστών, ωστόσο, δεν συμβάλει πραγματικά στη δέουσα προστασία εργαζομένων και καταναλωτών. Συγκεκριμένα, η τρέχουσα πρόταση δεν κατορθώνει να κάνει την ορθή διάκριση ανάμεσα σε προϊόντα που μπορούν να είναι «ερεθιστικά» (π.χ. μπορεί να προκαλέσουν σε ορισμένες περιπτώσεις προσωρινή ή αναστρέψιμη κοκκινίλα ή πρήξιμο στο δέρμα) και σε εκείνα που είναι «διαβρωτικά» (π.χ. τα προϊόντα αυτά μπορούν να προκαλέσουν μόνιμη και πιθανόν μη αναστρέψιμη φθορά του δέρματος, όπως λόγου χάρη τα ισχυρά οξέα ή τα αλκάλια ή το οξυγόνο). Το ενδεχόμενο «οφθαλμικής βλάβης» και μόνο είναι ασφαλώς μάλλον πιο συχνό και, σε ορισμένες περιπτώσεις, πιθανόν πιο σοβαρό, λόγω του κινδύνου να προκληθεί τύφλωση, και θα πρέπει να υποδεικνύεται όπου κρίνεται αναγκαίο από το κατάλληλο και εύκολα αναγνωρίσιμο σύμβολο. Όλη αυτή η κατάσταση επιδεινώνεται από επιβεβλημένους ή εθελοντικούς περιορισμούς στη χρήση ζώων για δοκιμές προϊόντων, οι οποίοι βρίσκονται σήμερα, κατόπιν αναθεωρήσεων, κοντά σε ένα τελικό σημείο, με αποτέλεσμα η επισήμανση και η συσκευασία προϊόντων που προορίζονται για πώληση στους καταναλωτές να εξαρτάται από την ταξινόμηση υιοθετείται. Δεδομένου ότι τα προϊόντα που θίγονται με αυτό τον τρόπο αποτελούν μάλλον την εξαίρεση παρά τον κανόνα, οι βραχυπρόθεσμες παρεκκλίσεις θα καθιστούσαν δυνατή την υιοθέτηση της πρότασης ως συνόλου το ταχύτερο δυνατό. |
| --- | --- |

5.4

Ανησυχία προκαλούν και οι απαιτήσεις για υπερβολική ταξινόμηση. Αυτή είναι μια πρακτική σε ορισμένες δικαιοδοσίες που έχει σχεδιαστεί για να περιορίσει την ευθύνη των κατασκευαστών, ωστόσο, δεν συμβάλει πραγματικά στη δέουσα προστασία εργαζομένων και καταναλωτών. Συγκεκριμένα, η τρέχουσα πρόταση δεν κατορθώνει να κάνει την ορθή διάκριση ανάμεσα σε προϊόντα που μπορούν να είναι «ερεθιστικά» (π.χ. μπορεί να προκαλέσουν σε ορισμένες περιπτώσεις προσωρινή ή αναστρέψιμη κοκκινίλα ή πρήξιμο στο δέρμα) και σε εκείνα που είναι «διαβρωτικά» (π.χ. τα προϊόντα αυτά μπορούν να προκαλέσουν μόνιμη και πιθανόν μη αναστρέψιμη φθορά του δέρματος, όπως λόγου χάρη τα ισχυρά οξέα ή τα αλκάλια ή το οξυγόνο). Το ενδεχόμενο «οφθαλμικής βλάβης» και μόνο είναι ασφαλώς μάλλον πιο συχνό και, σε ορισμένες περιπτώσεις, πιθανόν πιο σοβαρό, λόγω του κινδύνου να προκληθεί τύφλωση, και θα πρέπει να υποδεικνύεται όπου κρίνεται αναγκαίο από το κατάλληλο και εύκολα αναγνωρίσιμο σύμβολο. Όλη αυτή η κατάσταση επιδεινώνεται από επιβεβλημένους ή εθελοντικούς περιορισμούς στη χρήση ζώων για δοκιμές προϊόντων, οι οποίοι βρίσκονται σήμερα, κατόπιν αναθεωρήσεων, κοντά σε ένα τελικό σημείο, με αποτέλεσμα η επισήμανση και η συσκευασία προϊόντων που προορίζονται για πώληση στους καταναλωτές να εξαρτάται από την ταξινόμηση υιοθετείται. Δεδομένου ότι τα προϊόντα που θίγονται με αυτό τον τρόπο αποτελούν μάλλον την εξαίρεση παρά τον κανόνα, οι βραχυπρόθεσμες παρεκκλίσεις θα καθιστούσαν δυνατή την υιοθέτηση της πρότασης ως συνόλου το ταχύτερο δυνατό.

| 5.5 | Η υπερβολική επισήμανση έχει επίσης ανεπιθύμητο πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα σε ό,τι αφορά τη συσκευασία, καθώς οι συσκευασίες ασφαλείας για τα παιδιά αποδεικνύονται εξίσου δύσκολες στο άνοιγμά τους από ηλικιωμένους ή ανάπηρους χρήστες. Οι συμβουλές σχετικά με τον προσεκτικό χειρισμό και την ασφαλή αποθήκευση των προϊόντων στην καθημερινή ζωή έχουν γενικά μεγαλύτερη αξία απ' ό,τι οι συσκευές που τα καθιστούν μη προσβάσιμα στους χρήστες ή έχουν ως συνέπεια τα δοχεία να μένουν ανοιχτά ή το περιεχόμενο να μεταφέρεται σε λιγότερο ασφαλείς εναλλακτικούς χώρους. Οι καταναλωτές, με τη βοήθεια κατάλληλης επισήμανσης, όπως επίσης με βάση την κοινή λογική και την καθημερινή παρακολούθηση, κατανοούν ότι προϊόντα, όπως τα καθαριστικά φούρνου και αποχέτευσης πρέπει να χρησιμοποιούνται με μεγάλη προσοχή· είναι επίσης, στις περισσότερες περιπτώσεις, σε θέση να χειρίζονται απορρυπαντική σκόνη πλυσίματος ή ταμπλέτες απορρυπαντικού πιάτων χωρίς να τραυματιστούν. Η επισήμανση όλων αυτών των προϊόντων ως «διαβρωτικά» με τη λέξη-κλειδί «ΚΙΝΔΥΝΟΣ» δεν εξυπηρετεί κανένα σκοπό και υπονομεύει εκ νέου ολόκληρη τη διαδικασία. |
| --- | --- |

5.5

Η υπερβολική επισήμανση έχει επίσης ανεπιθύμητο πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα σε ό,τι αφορά τη συσκευασία, καθώς οι συσκευασίες ασφαλείας για τα παιδιά αποδεικνύονται εξίσου δύσκολες στο άνοιγμά τους από ηλικιωμένους ή ανάπηρους χρήστες. Οι συμβουλές σχετικά με τον προσεκτικό χειρισμό και την ασφαλή αποθήκευση των προϊόντων στην καθημερινή ζωή έχουν γενικά μεγαλύτερη αξία απ' ό,τι οι συσκευές που τα καθιστούν μη προσβάσιμα στους χρήστες ή έχουν ως συνέπεια τα δοχεία να μένουν ανοιχτά ή το περιεχόμενο να μεταφέρεται σε λιγότερο ασφαλείς εναλλακτικούς χώρους. Οι καταναλωτές, με τη βοήθεια κατάλληλης επισήμανσης, όπως επίσης με βάση την κοινή λογική και την καθημερινή παρακολούθηση, κατανοούν ότι προϊόντα, όπως τα καθαριστικά φούρνου και αποχέτευσης πρέπει να χρησιμοποιούνται με μεγάλη προσοχή· είναι επίσης, στις περισσότερες περιπτώσεις, σε θέση να χειρίζονται απορρυπαντική σκόνη πλυσίματος ή ταμπλέτες απορρυπαντικού πιάτων χωρίς να τραυματιστούν. Η επισήμανση όλων αυτών των προϊόντων ως «διαβρωτικά» με τη λέξη-κλειδί «ΚΙΝΔΥΝΟΣ» δεν εξυπηρετεί κανένα σκοπό και υπονομεύει εκ νέου ολόκληρη τη διαδικασία.

| 5.6 | Βάσει των παραπάνω παραδειγμάτων εγείρεται επίσης το ερώτημα σε ποιο βαθμό τα διάφορα νέα (και παλαιά) εικονογράμματα, οι νέες (και παλιές) λέξεις και φράσεις κλειδιά έχουν δοκιμαστεί απέναντι στις αντιλήψεις διαφορετικών αποδεκτών ανά τον κόσμο. Μολονότι είναι πολύ αργά για να μεταβληθούν οι υπάρχουσες προτάσεις των Ηνωμένων Εθνών για το GHS, μερικές συμπληρωματικές λέξεις ή φράσεις θα μπορούσαν να αποδειχθούν χρήσιμες· από την άλλη πλευρά, θα μπορούσαν να προταθούν τροποποιήσεις για τη βελτίωση της σαφήνειας. Εκφράζεται ιδιαίτερα η λύπη για την απώλεια του ευρέως αναγνωρισμένου συμβόλου του «σταυρού του Αγ. Ανδρέα», μαύρου χρώματος σε πορτοκαλί φόντο. Θα απαιτηθεί μεγάλο χρονικό διάστημα έως ότου αναγνωρίζονται ορθά τα σύμβολα που έχουν αντικατασταθεί. Ως εκ τούτου, οι κίνδυνοι για τους καταναλωτές θα είναι αυξημένοι, ιδίως έως ότου εδραιωθούν πλήρως τα νέα σύμβολα. Συνεπώς, θα πρέπει να εφαρμοστούν (και να λάβουν κεντρική χρηματοδότηση), όσο το δυνατόν ταχύτερα, προγράμματα επικοινωνίας εντός των καταστημάτων (in-store) για την ενημέρωση όλων των καταναλωτών κατά τις συνηθισμένες λιανικές τους αγορές. Οι ανάγκες όλων εκείνων που αγοράζουν καταναλωτικά προϊόντα μέσω διαδικτύου, περίπτωση κατά την οποία σπανίως είναι ορατή η επισήμανση τη στιγμή της αγοράς, πρέπει να μελετηθούν περαιτέρω. |
| --- | --- |

5.6

Βάσει των παραπάνω παραδειγμάτων εγείρεται επίσης το ερώτημα σε ποιο βαθμό τα διάφορα νέα (και παλαιά) εικονογράμματα, οι νέες (και παλιές) λέξεις και φράσεις κλειδιά έχουν δοκιμαστεί απέναντι στις αντιλήψεις διαφορετικών αποδεκτών ανά τον κόσμο. Μολονότι είναι πολύ αργά για να μεταβληθούν οι υπάρχουσες προτάσεις των Ηνωμένων Εθνών για το GHS, μερικές συμπληρωματικές λέξεις ή φράσεις θα μπορούσαν να αποδειχθούν χρήσιμες· από την άλλη πλευρά, θα μπορούσαν να προταθούν τροποποιήσεις για τη βελτίωση της σαφήνειας. Εκφράζεται ιδιαίτερα η λύπη για την απώλεια του ευρέως αναγνωρισμένου συμβόλου του «σταυρού του Αγ. Ανδρέα», μαύρου χρώματος σε πορτοκαλί φόντο. Θα απαιτηθεί μεγάλο χρονικό διάστημα έως ότου αναγνωρίζονται ορθά τα σύμβολα που έχουν αντικατασταθεί. Ως εκ τούτου, οι κίνδυνοι για τους καταναλωτές θα είναι αυξημένοι, ιδίως έως ότου εδραιωθούν πλήρως τα νέα σύμβολα. Συνεπώς, θα πρέπει να εφαρμοστούν (και να λάβουν κεντρική χρηματοδότηση), όσο το δυνατόν ταχύτερα, προγράμματα επικοινωνίας εντός των καταστημάτων (in-store) για την ενημέρωση όλων των καταναλωτών κατά τις συνηθισμένες λιανικές τους αγορές. Οι ανάγκες όλων εκείνων που αγοράζουν καταναλωτικά προϊόντα μέσω διαδικτύου, περίπτωση κατά την οποία σπανίως είναι ορατή η επισήμανση τη στιγμή της αγοράς, πρέπει να μελετηθούν περαιτέρω.

| 5.7 | Όσον αφορά τον προσδιορισμό των συστατικών ενός παρασκευάσματος ή μείγματος, η παρούσα πρόταση ορθώς προβλέπει τη χρήση των αριθμών μητρώου CAS (οι οποίοι καλύπτουν σήμερα πάνω από 32 εκατομμύρια οργανικές και ανόργανες ουσίες με μερικώς ή πλήρως καθορισμένες δομές, από τις οποίες περίπου 13 εκατομμύρια ταξινομούνται ως διαθέσιμες στην αγορά, συχνά σε πολύ μικρές ποσότητες) και τη χρήση της ονοματολογίας IUPAC, CAS ή άλλων ονομασιών για να συμπληρωθεί ο προσδιορισμός. Κρίνεται ωστόσο ορθό να επισημανθεί ότι αυτές οι ονομασίες αποσκοπούν στον καθορισμό δομών και όχι στον προσδιορισμό κινδύνων ή επικινδυνότητας. Χρησιμοποιούνται σπάνια από παροχείς βοήθειας έκτακτης ανάγκης ή από κέντρα δηλητηριάσεων, δεδομένου ότι, σε γενικές γραμμές, δεν υπάρχουν ειδικά αντίδοτα. Εντούτοις, η επιλογή μεταξύ της πρόκλησης εμετού ή της εξουδετέρωσης ενός προϊόντος μέσα στο στομάχι μπορεί να αποβεί κρίσιμη για την παροχή πρώτων βοηθειών στον χρήστη που έχει προσβληθεί. Η δυνατότητα επικοινωνίας με τον κατασκευαστή, οποιαδήποτε ώρα της ημέρας ή νύχτας, επτά ημέρες την εβδομάδα, για περισσότερες, πιο ειδικές συμβουλές μπορεί επίσης να αποδειχθεί ζωτικής σημασίας. Αυτές, και όχι η επίσημη χημική ονομασία του προϊόντος και η μοριακή δομή ενός ή περισσότερων συστατικών ενός σύνθετου μείγματος, είναι οι πληροφορίες που θα πρέπει να συμπεριληφθούν στην επισήμανση για χρήση σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης. |
| --- | --- |

5.7

Όσον αφορά τον προσδιορισμό των συστατικών ενός παρασκευάσματος ή μείγματος, η παρούσα πρόταση ορθώς προβλέπει τη χρήση των αριθμών μητρώου CAS (οι οποίοι καλύπτουν σήμερα πάνω από 32 εκατομμύρια οργανικές και ανόργανες ουσίες με μερικώς ή πλήρως καθορισμένες δομές, από τις οποίες περίπου 13 εκατομμύρια ταξινομούνται ως διαθέσιμες στην αγορά, συχνά σε πολύ μικρές ποσότητες) και τη χρήση της ονοματολογίας IUPAC, CAS ή άλλων ονομασιών για να συμπληρωθεί ο προσδιορισμός. Κρίνεται ωστόσο ορθό να επισημανθεί ότι αυτές οι ονομασίες αποσκοπούν στον καθορισμό δομών και όχι στον προσδιορισμό κινδύνων ή επικινδυνότητας. Χρησιμοποιούνται σπάνια από παροχείς βοήθειας έκτακτης ανάγκης ή από κέντρα δηλητηριάσεων, δεδομένου ότι, σε γενικές γραμμές, δεν υπάρχουν ειδικά αντίδοτα. Εντούτοις, η επιλογή μεταξύ της πρόκλησης εμετού ή της εξουδετέρωσης ενός προϊόντος μέσα στο στομάχι μπορεί να αποβεί κρίσιμη για την παροχή πρώτων βοηθειών στον χρήστη που έχει προσβληθεί. Η δυνατότητα επικοινωνίας με τον κατασκευαστή, οποιαδήποτε ώρα της ημέρας ή νύχτας, επτά ημέρες την εβδομάδα, για περισσότερες, πιο ειδικές συμβουλές μπορεί επίσης να αποδειχθεί ζωτικής σημασίας. Αυτές, και όχι η επίσημη χημική ονομασία του προϊόντος και η μοριακή δομή ενός ή περισσότερων συστατικών ενός σύνθετου μείγματος, είναι οι πληροφορίες που θα πρέπει να συμπεριληφθούν στην επισήμανση για χρήση σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.

| 5.8 | Συνεπώς, όταν ο προσδιορισμός ενός συγκεκριμένου συστατικού, ως προς την απόλυτη χημική δομή του, έχει αξία μόνο για τον ανταγωνιστή και συνεπάγεται απώλεια των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας του αρχικού κατασκευαστή, κρίνεται ορθό να διατηρηθούν οι διασφαλίσεις που περιλαμβάνονται στην υπάρχουσα οδηγία περί παρασκευασμάτων. Σε γενικές γραμμές, αυτό συνιστά πρόβλημα μόνο για «υγρά επιδόσεων» (performance fluids), όπως τα λιπαντικά ορυκτέλαια και άλλα παρασκευάσματα υψηλής τεχνολογίας, περιπτώσεις όπου η έκθεση του καταναλωτή είναι γενικά περιορισμένη και οι γενικοί κίνδυνοι είναι εμφανείς, ανεξάρτητα από τα ειδικά συστατικά που περιέχονται σε αυτά. |
| --- | --- |

5.8

Συνεπώς, όταν ο προσδιορισμός ενός συγκεκριμένου συστατικού, ως προς την απόλυτη χημική δομή του, έχει αξία μόνο για τον ανταγωνιστή και συνεπάγεται απώλεια των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας του αρχικού κατασκευαστή, κρίνεται ορθό να διατηρηθούν οι διασφαλίσεις που περιλαμβάνονται στην υπάρχουσα οδηγία περί παρασκευασμάτων. Σε γενικές γραμμές, αυτό συνιστά πρόβλημα μόνο για «υγρά επιδόσεων» (performance fluids), όπως τα λιπαντικά ορυκτέλαια και άλλα παρασκευάσματα υψηλής τεχνολογίας, περιπτώσεις όπου η έκθεση του καταναλωτή είναι γενικά περιορισμένη και οι γενικοί κίνδυνοι είναι εμφανείς, ανεξάρτητα από τα ειδικά συστατικά που περιέχονται σε αυτά.

| 5.9 | Λόγω του ανωτέρω ζητήματος προκύπτει επίσης το πρόβλημα της προτεινόμενης χρήσης της λέξης «μείγμα», η οποία θα πρέπει να αναφέρεται μόνο σε ένα σύστημα ουσιών που μπορούν να διαχωριστούν με φυσικά μέσα, προκειμένου να διακρίνεται από τις «ενώσεις» ή τις «ουσίες» (οι οποίες δεν μπορούν να διαχωριστούν με αυτό τον τρόπο). Ο ορισμός που χρησιμοποιείται εν προκειμένω φαίνεται να δημιουργεί ένα αμάλγαμα ανάμεσα σε αρκετά διαφορετικά υλικά συστήματα (φυσικά μεταλλεύματα, ορυκτά, συμπυκνώματα και εκχυλίσματα φυτών) και «παρασκευάσματα». Σε αυτόν τον ορισμό περιέχεται η βασική ιδέα ενός τεχνητά παρασκευασμένου μείγματος γνωστών συστατικών, η επικινδυνότητα του οποίου μπορεί εύλογα να καθοριστεί. Τα κράματα (και η ύαλος) δεν κατατάσσονται φυσικά σε καμία από τις ανωτέρω κατηγορίες και θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο χωριστής και καταλληλότερης ρύθμισης, τόσο στον παρόντα κανονισμό όσο και στον REACH. Είναι επίσης ασαφές για ποιο λόγο οι ροές αποβλήτων αποκλείονται ως κατηγορία, παρόλο που συμπεριλαμβάνονται σε ορισμένες περιπτώσεις στον κατάλογο EINECS ως «ουσίες» στη στήλη «ιλύες» και «υδαρείς κονίες». Αυτό υποδηλώνει ότι τα μεικτά μεταλλεύματα στη φυσική τους κατάσταση πρέπει να ταξινομούνται (χωρίς προφανή λόγο, δεδομένου ότι δεν υπάρχει πιθανότητα επαφής με τους καταναλωτές και καμία δυνατότητα εύρεσης υποκατάστατου), ενώ ο σίδηρος απορρίμματος ή τα μεικτά απόβλητα χάρτου, τα οποία πρέπει να επεξεργάζονται «ως έχουν» μέσω διαρκούς κατεργασίας και διεργασιών ανακύκλωσης, εξαιρούνται. Όλα τα παραπάνω πρέπει να χρησιμοποιούνται με προσοχή στο χώρο εργασίας. Ωστόσο, αυτός δεν είναι ο πρωταρχικός στόχος της ταξινόμησης, τα εν λόγω δε προϊόντα σπανίως είναι συσκευασμένα ή διαθέτουν επισήμανση. Οι κανονισμοί του συγκεκριμένου εκάστοτε τομέα ή χώρου εργασίας προσφέρουν συνήθως ένα καλύτερο πλέγμα προστασίας. |
| --- | --- |

5.9

Λόγω του ανωτέρω ζητήματος προκύπτει επίσης το πρόβλημα της προτεινόμενης χρήσης της λέξης «μείγμα», η οποία θα πρέπει να αναφέρεται μόνο σε ένα σύστημα ουσιών που μπορούν να διαχωριστούν με φυσικά μέσα, προκειμένου να διακρίνεται από τις «ενώσεις» ή τις «ουσίες» (οι οποίες δεν μπορούν να διαχωριστούν με αυτό τον τρόπο). Ο ορισμός που χρησιμοποιείται εν προκειμένω φαίνεται να δημιουργεί ένα αμάλγαμα ανάμεσα σε αρκετά διαφορετικά υλικά συστήματα (φυσικά μεταλλεύματα, ορυκτά, συμπυκνώματα και εκχυλίσματα φυτών) και «παρασκευάσματα». Σε αυτόν τον ορισμό περιέχεται η βασική ιδέα ενός τεχνητά παρασκευασμένου μείγματος γνωστών συστατικών, η επικινδυνότητα του οποίου μπορεί εύλογα να καθοριστεί. Τα κράματα (και η ύαλος) δεν κατατάσσονται φυσικά σε καμία από τις ανωτέρω κατηγορίες και θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο χωριστής και καταλληλότερης ρύθμισης, τόσο στον παρόντα κανονισμό όσο και στον REACH. Είναι επίσης ασαφές για ποιο λόγο οι ροές αποβλήτων αποκλείονται ως κατηγορία, παρόλο που συμπεριλαμβάνονται σε ορισμένες περιπτώσεις στον κατάλογο EINECS ως «ουσίες» στη στήλη «ιλύες» και «υδαρείς κονίες». Αυτό υποδηλώνει ότι τα μεικτά μεταλλεύματα στη φυσική τους κατάσταση πρέπει να ταξινομούνται (χωρίς προφανή λόγο, δεδομένου ότι δεν υπάρχει πιθανότητα επαφής με τους καταναλωτές και καμία δυνατότητα εύρεσης υποκατάστατου), ενώ ο σίδηρος απορρίμματος ή τα μεικτά απόβλητα χάρτου, τα οποία πρέπει να επεξεργάζονται «ως έχουν» μέσω διαρκούς κατεργασίας και διεργασιών ανακύκλωσης, εξαιρούνται. Όλα τα παραπάνω πρέπει να χρησιμοποιούνται με προσοχή στο χώρο εργασίας. Ωστόσο, αυτός δεν είναι ο πρωταρχικός στόχος της ταξινόμησης, τα εν λόγω δε προϊόντα σπανίως είναι συσκευασμένα ή διαθέτουν επισήμανση. Οι κανονισμοί του συγκεκριμένου εκάστοτε τομέα ή χώρου εργασίας προσφέρουν συνήθως ένα καλύτερο πλέγμα προστασίας.

| 5.10 | Οποιοιδήποτε και να είναι οι ορισμοί πρέπει να συμπεριληφθούν πλήρως στην παρούσα πρόταση, και όχι απλώς να λαμβάνονται από το GHS ή να γίνονται παραπομπές σε άλλα έγγραφα. Αυτό θα ήταν μια καλή ευκαιρία να οριστεί για πρώτη φορά ο όρος «χημικό προϊόν» καθώς και ο όρος «χημικό». Εάν ο όρος «χημικό προϊόν» είναι ισοδύναμος της «χημικής ουσίας», πράγμα που μάλλον συμβαίνει, αυτό θα πρέπει να καταστεί πιο σαφές. Αυτό θα διασαφήνιζε ακόμη περισσότερο το πεδίο εφαρμογής της παρούσας πρότασης και άλλων οδηγιών και κανονισμών, η ισχύς των οποίων εκτείνεται πολύ πέρα από τα προϊόντα της «χημικής» βιομηχανίας, με τη στενή σημασία του όρου. Επιπροσθέτως, θα καθιστούσε σαφές ότι η μετάφραση του αγγλικού ουσιαστικού «chemical» («χημικό προϊόν» στα ελληνικά) ως «χημική ουσία» σε γλώσσες όπου δεν υπάρχει μια μοναδική ισοδύναμη λέξη δεν υποδηλώνει την ύπαρξη εναλλακτικών (και ενδεχομένως μη τοξικών;) «μη χημικών ουσιών». Αυτό ελπίζεται ότι θα περιορίσει επίσης τη χρήση καλοπροαίρετων, αλλά άνευ σημασίας δηλώσεων όπως λόγου χάρη «τα περισσότερα προϊόντα περιέχουν χημικές ουσίες» (1) (τι περιέχουν δηλαδή τα υπόλοιπα προϊόντα;) ή «οι χημικές ουσίες χρησιμοποιούνται σε όλους σχεδόν τους χώρους εργασίας (2)» (τι χρησιμοποιείται δηλαδή στους υπόλοιπους χώρους εργασίας;). Η ΕΟΚΕ κατανοεί ασφαλώς ότι οι όποιοι ορισμοί χρησιμοποιούνται πρέπει να είναι συνεκτικοί στο σύνολο της νομοθεσίας. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ απορρίπτει την άποψη ότι ορισμένες νομοθετικές πράξεις είναι περισσότερο «θεμελιώδεις» σε σχέση με άλλες (εάν όμως αυτό ισχύει, τότε η παρούσα πρόταση κανονισμού είναι σε κάθε περίπτωση «θεμελιώδης») και σαφώς δεν αποδέχεται την άποψη ότι το σύνολο της σχετικής νομοθεσίας θα πρέπει να αναγιγνώσκεται από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, απλώς για να προσδιορίσουν τι σημαίνει και τι όχι μία λέξη. Τα παραπάνω αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, δεδομένου ότι κατά τη μετάφραση σε διαφορετικές γλώσσες προκύπτουν διαφορές, οι οποίες δεν υπήρχαν στην πρωτότυπη διατύπωση — ή απαλείφονται διακρίσεις που είχαν ουσιώδη χαρακτήρα. Παραδείγματος χάρη, η λέξη «προϊόν» χρησιμοποιείται εν προκειμένω με ουδέτερη χροιά και αναφέρεται σε κάθε είδους αγαθό, το οποίο ενδέχεται να αγοράσει ο καταναλωτής ή να το χρησιμοποιήσει στο χώρο εργασίας. Δεν υπάρχει καμία απολύτως πρόθεση να του αποτελέσει συνώνυμο της λέξης «είδος», στην οποία η κοινοτική και μη νομοθεσία αποδίδει συγκεκριμένη σημασία. Το παραπάνω είναι αρκετά σαφές στα Αγγλικά, ενδέχεται ωστόσο να είναι λιγότερο σαφές σε άλλες γλώσσες. Σε κάθε περίπτωση, η διάκριση θα πρέπει να διατηρείται. Θα πρέπει επίσης να επισημαίνονται και να αποφεύγονται τυχόν άλλες γλωσσολογικές και πολιτιστικές συγχύσεις. Λόγου χάρη, ένα «περιβάλλον ελεύθερο από ουσίες» (substance-free environment) στην Ευρώπη θα παρέπεμπε πιθανώς στο διάστημα. Στις ΗΠΑ αναφέρεται σε σχολεία, στα οποία απαγορεύεται το κάπνισμα και η κατανάλωση οινοπνεύματος. Σύμφωνα με λαϊκά έντυπα πολλών χωρών, εάν στα χέρια κάποιου ανιχνευθούν ίχνη «χημικών», τότε αυτός θεωρείται τρομοκράτης. |
| --- | --- |

5.10

Οποιοιδήποτε και να είναι οι ορισμοί πρέπει να συμπεριληφθούν πλήρως στην παρούσα πρόταση, και όχι απλώς να λαμβάνονται από το GHS ή να γίνονται παραπομπές σε άλλα έγγραφα. Αυτό θα ήταν μια καλή ευκαιρία να οριστεί για πρώτη φορά ο όρος «χημικό προϊόν» καθώς και ο όρος «χημικό». Εάν ο όρος «χημικό προϊόν» είναι ισοδύναμος της «χημικής ουσίας», πράγμα που μάλλον συμβαίνει, αυτό θα πρέπει να καταστεί πιο σαφές. Αυτό θα διασαφήνιζε ακόμη περισσότερο το πεδίο εφαρμογής της παρούσας πρότασης και άλλων οδηγιών και κανονισμών, η ισχύς των οποίων εκτείνεται πολύ πέρα από τα προϊόντα της «χημικής» βιομηχανίας, με τη στενή σημασία του όρου. Επιπροσθέτως, θα καθιστούσε σαφές ότι η μετάφραση του αγγλικού ουσιαστικού «chemical» («χημικό προϊόν» στα ελληνικά) ως «χημική ουσία» σε γλώσσες όπου δεν υπάρχει μια μοναδική ισοδύναμη λέξη δεν υποδηλώνει την ύπαρξη εναλλακτικών (και ενδεχομένως μη τοξικών;) «μη χημικών ουσιών». Αυτό ελπίζεται ότι θα περιορίσει επίσης τη χρήση καλοπροαίρετων, αλλά άνευ σημασίας δηλώσεων όπως λόγου χάρη «τα περισσότερα προϊόντα περιέχουν χημικές ουσίες» (1) (τι περιέχουν δηλαδή τα υπόλοιπα προϊόντα;) ή «οι χημικές ουσίες χρησιμοποιούνται σε όλους σχεδόν τους χώρους εργασίας (2)» (τι χρησιμοποιείται δηλαδή στους υπόλοιπους χώρους εργασίας;). Η ΕΟΚΕ κατανοεί ασφαλώς ότι οι όποιοι ορισμοί χρησιμοποιούνται πρέπει να είναι συνεκτικοί στο σύνολο της νομοθεσίας. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ απορρίπτει την άποψη ότι ορισμένες νομοθετικές πράξεις είναι περισσότερο «θεμελιώδεις» σε σχέση με άλλες (εάν όμως αυτό ισχύει, τότε η παρούσα πρόταση κανονισμού είναι σε κάθε περίπτωση «θεμελιώδης») και σαφώς δεν αποδέχεται την άποψη ότι το σύνολο της σχετικής νομοθεσίας θα πρέπει να αναγιγνώσκεται από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, απλώς για να προσδιορίσουν τι σημαίνει και τι όχι μία λέξη. Τα παραπάνω αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, δεδομένου ότι κατά τη μετάφραση σε διαφορετικές γλώσσες προκύπτουν διαφορές, οι οποίες δεν υπήρχαν στην πρωτότυπη διατύπωση — ή απαλείφονται διακρίσεις που είχαν ουσιώδη χαρακτήρα. Παραδείγματος χάρη, η λέξη «προϊόν» χρησιμοποιείται εν προκειμένω με ουδέτερη χροιά και αναφέρεται σε κάθε είδους αγαθό, το οποίο ενδέχεται να αγοράσει ο καταναλωτής ή να το χρησιμοποιήσει στο χώρο εργασίας. Δεν υπάρχει καμία απολύτως πρόθεση να του αποτελέσει συνώνυμο της λέξης «είδος», στην οποία η κοινοτική και μη νομοθεσία αποδίδει συγκεκριμένη σημασία. Το παραπάνω είναι αρκετά σαφές στα Αγγλικά, ενδέχεται ωστόσο να είναι λιγότερο σαφές σε άλλες γλώσσες. Σε κάθε περίπτωση, η διάκριση θα πρέπει να διατηρείται. Θα πρέπει επίσης να επισημαίνονται και να αποφεύγονται τυχόν άλλες γλωσσολογικές και πολιτιστικές συγχύσεις. Λόγου χάρη, ένα «περιβάλλον ελεύθερο από ουσίες» (substance-free environment) στην Ευρώπη θα παρέπεμπε πιθανώς στο διάστημα. Στις ΗΠΑ αναφέρεται σε σχολεία, στα οποία απαγορεύεται το κάπνισμα και η κατανάλωση οινοπνεύματος. Σύμφωνα με λαϊκά έντυπα πολλών χωρών, εάν στα χέρια κάποιου ανιχνευθούν ίχνη «χημικών», τότε αυτός θεωρείται τρομοκράτης.

| 5.11 | Σε κάθε περίπτωση πρέπει να καταστεί σαφές σε όλους, συμπεριλαμβανομένου και του ευρέως κοινού, η ιδιαίτερη σημασία που επιδιώκουν να μεταφέρουν οι διάφοροι χρησιμοποιούμενοι όροι. Η απαγόρευση χρήσης της λέξης «κίνδυνος» σε σύνδεση με τη λέξη «προειδοποίηση» μπορεί να παρουσιάζει ενδιαφέρον για τους εμπειρογνώμονες στον τομέα της επισήμανσης, μολονότι οι δύο λέξεις χρησιμοποιούνται συχνά από κοινού σε άλλες ανακοινώσεις που αποσκοπούν να περιορίσουν τους κινδύνους. Εάν η λέξη «dangerous» έχει διαφορετική σημασία από τη λέξη «hazardous», σε όλες τις γλώσσες της ΕΕ (και των εμπορικών της εταίρων) αυτό θα πρέπει να διασαφηνιστεί. Είναι σαφώς δύσκολη η διάκριση μεταξύ τους στην αγγλική γλώσσα. Θα πρέπει να αποφεύγεται η χρήση συντομογραφιών, όπως η «συντελεστής m», η οποία έχει σημασία μόνο στις γλώσσες στις οποίες η μετάφραση του όρου «πολλαπλασιασμού» (multiplying) όντως αρχίζει με το γράμμα «m». Το γεγονός ότι, βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας, γίνεται διαρκώς αναφορά σε φράσεις «R» και σε φράσεις «S», για τις λέξεις «risk» [κίνδυνος] και «safety» [ασφάλεια] αντιστοίχως, καταδεικνύει απλώς ότι η νομοθεσία έχει συνταχθεί στην αγγλική γλώσσα, χωρίς να λαμβάνονται επαρκώς υπόψη οι ανάγκες των χρηστών άλλων γλωσσών.) |
| --- | --- |

5.11

Σε κάθε περίπτωση πρέπει να καταστεί σαφές σε όλους, συμπεριλαμβανομένου και του ευρέως κοινού, η ιδιαίτερη σημασία που επιδιώκουν να μεταφέρουν οι διάφοροι χρησιμοποιούμενοι όροι. Η απαγόρευση χρήσης της λέξης «κίνδυνος» σε σύνδεση με τη λέξη «προειδοποίηση» μπορεί να παρουσιάζει ενδιαφέρον για τους εμπειρογνώμονες στον τομέα της επισήμανσης, μολονότι οι δύο λέξεις χρησιμοποιούνται συχνά από κοινού σε άλλες ανακοινώσεις που αποσκοπούν να περιορίσουν τους κινδύνους. Εάν η λέξη «dangerous» έχει διαφορετική σημασία από τη λέξη «hazardous», σε όλες τις γλώσσες της ΕΕ (και των εμπορικών της εταίρων) αυτό θα πρέπει να διασαφηνιστεί. Είναι σαφώς δύσκολη η διάκριση μεταξύ τους στην αγγλική γλώσσα. Θα πρέπει να αποφεύγεται η χρήση συντομογραφιών, όπως η «συντελεστής m», η οποία έχει σημασία μόνο στις γλώσσες στις οποίες η μετάφραση του όρου «πολλαπλασιασμού» (multiplying) όντως αρχίζει με το γράμμα «m». Το γεγονός ότι, βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας, γίνεται διαρκώς αναφορά σε φράσεις «R» και σε φράσεις «S», για τις λέξεις «risk» [κίνδυνος] και «safety» [ασφάλεια] αντιστοίχως, καταδεικνύει απλώς ότι η νομοθεσία έχει συνταχθεί στην αγγλική γλώσσα, χωρίς να λαμβάνονται επαρκώς υπόψη οι ανάγκες των χρηστών άλλων γλωσσών.)

| 5.12 | Όσον αφορά το συνολικό πεδίο εφαρμογής της παρούσας πρότασης, και προκειμένου να αποφευχθεί ο κατακλυσμός της διαδικασίας με δεδομένα σχετικά με τα πολλά εκατομμύρια ουσιών που μεταφέρονται σε μικρές ή ακόμη και απειροελάχιστες ποσότητες, κρίνεται σκόπιμο να επανεισαχθεί ένα ανώτατο όριο, βάσει των ετήσιων πωλήσεων, του μεγέθους ή του βάρους της συσκευασίας ή της γνωστής τοξικότητας. Συνιστάται επίσης να συμπληρωθεί στο φάσμα των ετικετών που υπάρχουν σήμερα μια επισήμανση κατάλληλη για τη μεταφορά, γενικά μεταξύ εργαστηρίων, μικρών ποσοτήτων ως δειγμάτων για την έρευνα και την ανάπτυξη, στην οποία θα αναφέρεται ότι «το προϊόν δεν έχει δοκιμαστεί ούτε έχει ταξινομηθεί» και «προορίζεται μόνο για επαγγελματική χρήση». (Η εναλλακτική νέα πρόταση να εξαιρεθούν «ουσίες και μείγματα που προορίζονται για επιστημονική έρευνα και ανάπτυξη», ωστόσο, μόνον εφόσον χρησιμοποιούνται υπό συνθήκες σύμφωνα με τις οποίες «περιέχουν καρκινογόνους, μεταλλαξιογόνους ουσίες και ουσίες τοξικές στην αναπαραγωγή» είναι ακατάλληλη και θα πρέπει να διαγραφεί. Δεν υπάρχουν αποδείξεις που να υποδεικνύουν ότι οι εργαστηριακοί κίνδυνοι πρέπει να αντιμετωπίζονται κατά προτεραιότητα ή ότι, σε αντίθεση με αυτό θα ανέμενε κανείς κανονικά, όσοι εργάζονται σε εργαστήριο διατρέχουν κίνδυνο λόγω άγνοιας. Εάν παρόλα αυτά, αυτό φαίνεται να ισχύει, κρίνεται καλύτερη επιλογή η τροποποίηση της κοινοτικής νομοθεσίας σχετικά με την ορθή εργαστηριακή πρακτική.) |
| --- | --- |

5.12

Όσον αφορά το συνολικό πεδίο εφαρμογής της παρούσας πρότασης, και προκειμένου να αποφευχθεί ο κατακλυσμός της διαδικασίας με δεδομένα σχετικά με τα πολλά εκατομμύρια ουσιών που μεταφέρονται σε μικρές ή ακόμη και απειροελάχιστες ποσότητες, κρίνεται σκόπιμο να επανεισαχθεί ένα ανώτατο όριο, βάσει των ετήσιων πωλήσεων, του μεγέθους ή του βάρους της συσκευασίας ή της γνωστής τοξικότητας. Συνιστάται επίσης να συμπληρωθεί στο φάσμα των ετικετών που υπάρχουν σήμερα μια επισήμανση κατάλληλη για τη μεταφορά, γενικά μεταξύ εργαστηρίων, μικρών ποσοτήτων ως δειγμάτων για την έρευνα και την ανάπτυξη, στην οποία θα αναφέρεται ότι «το προϊόν δεν έχει δοκιμαστεί ούτε έχει ταξινομηθεί» και «προορίζεται μόνο για επαγγελματική χρήση». (Η εναλλακτική νέα πρόταση να εξαιρεθούν «ουσίες και μείγματα που προορίζονται για επιστημονική έρευνα και ανάπτυξη», ωστόσο, μόνον εφόσον χρησιμοποιούνται υπό συνθήκες σύμφωνα με τις οποίες «περιέχουν καρκινογόνους, μεταλλαξιογόνους ουσίες και ουσίες τοξικές στην αναπαραγωγή» είναι ακατάλληλη και θα πρέπει να διαγραφεί. Δεν υπάρχουν αποδείξεις που να υποδεικνύουν ότι οι εργαστηριακοί κίνδυνοι πρέπει να αντιμετωπίζονται κατά προτεραιότητα ή ότι, σε αντίθεση με αυτό θα ανέμενε κανείς κανονικά, όσοι εργάζονται σε εργαστήριο διατρέχουν κίνδυνο λόγω άγνοιας. Εάν παρόλα αυτά, αυτό φαίνεται να ισχύει, κρίνεται καλύτερη επιλογή η τροποποίηση της κοινοτικής νομοθεσίας σχετικά με την ορθή εργαστηριακή πρακτική.)

| 5.13 | Είναι επίσης σημαντικό να διασφαλιστεί ότι η προτεινόμενη διαδικασία ταξινόμησης και επισήμανσης αντικατοπτρίζει πλήρως, όπως επί του παρόντος, τις εγγενείς επικίνδυνες ιδιότητες των επιμέρους ουσιών και παρασκευασμάτων ή μειγμάτων όπως αυτά διατίθενται στην αγορά. Θα πρέπει να διαγραφεί οποιαδήποτε επέκταση σε ανεπίσημες ή μη ελεγχόμενες αξιολογήσεις μικρών κινδύνων που διεξάγουν οι κατασκευαστές ή προμηθευτές προκειμένου να καλυφθεί οποιαδήποτε πιθανή ή προβλεπόμενη μελλοντική χρήση, καθότι δεν συνάδει ούτε με την υφιστάμενη κοινοτική νομοθεσία, αλλά ούτε με την πρόταση GHS των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

5.13

Είναι επίσης σημαντικό να διασφαλιστεί ότι η προτεινόμενη διαδικασία ταξινόμησης και επισήμανσης αντικατοπτρίζει πλήρως, όπως επί του παρόντος, τις εγγενείς επικίνδυνες ιδιότητες των επιμέρους ουσιών και παρασκευασμάτων ή μειγμάτων όπως αυτά διατίθενται στην αγορά. Θα πρέπει να διαγραφεί οποιαδήποτε επέκταση σε ανεπίσημες ή μη ελεγχόμενες αξιολογήσεις μικρών κινδύνων που διεξάγουν οι κατασκευαστές ή προμηθευτές προκειμένου να καλυφθεί οποιαδήποτε πιθανή ή προβλεπόμενη μελλοντική χρήση, καθότι δεν συνάδει ούτε με την υφιστάμενη κοινοτική νομοθεσία, αλλά ούτε με την πρόταση GHS των Ηνωμένων Εθνών.

| 5.14 | Σε ό,τι αφορά την εφαρμογή, την υποβολή εκθέσεων και τις κυρώσεις για τη μη συμμόρφωση, η παρούσα πρόταση εύλογα αναθέτει την ευθύνη στα κράτη μέλη, με την απαίτηση ότι «οι προβλεπόμενες κυρώσεις πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές» και ότι οι εν λόγω διατάξεις κοινοποιούνται στην Επιτροπή το αργότερο δεκαοχτώ μήνες μετά την έναρξη ισχύος του παρόντος κανονισμού. Εντούτοις, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η παρούσα πρόταση αποσκοπεί, όπως στην ισχύουσα νομοθεσία, να εναρμονίσει τα κριτήρια και τις διαδικασίες που χρησιμοποιούνται σε οποιαδήποτε ταξινόμηση, αλλά δεν στοχεύει στην εναρμόνιση των αποτελεσμάτων της ταξινόμησης. Συνεπώς, οι κυρώσεις πιθανόν να είναι περιορισμένες ως προς το μέγεθος, το αποτέλεσμα και την εκτελεστότητά τους σε σύγκριση με την επιθυμία των κατασκευαστών για πλήρη και δέουσα προστασία των εργαζομένων και καταναλωτών στους οποίους βασίζονται οι επιχειρήσεις τους. Με βάση αυτά τα δεδομένα, η σκοπιμότητα της συνολικής πρότασης, σε συνδυασμό με άλλες νομοθετικές πράξεις, όπως ο κανονισμός REACH, παραμένει ζωτικής σημασίας. |
| --- | --- |

5.14

Σε ό,τι αφορά την εφαρμογή, την υποβολή εκθέσεων και τις κυρώσεις για τη μη συμμόρφωση, η παρούσα πρόταση εύλογα αναθέτει την ευθύνη στα κράτη μέλη, με την απαίτηση ότι «οι προβλεπόμενες κυρώσεις πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές» και ότι οι εν λόγω διατάξεις κοινοποιούνται στην Επιτροπή το αργότερο δεκαοχτώ μήνες μετά την έναρξη ισχύος του παρόντος κανονισμού. Εντούτοις, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η παρούσα πρόταση αποσκοπεί, όπως στην ισχύουσα νομοθεσία, να εναρμονίσει τα κριτήρια και τις διαδικασίες που χρησιμοποιούνται σε οποιαδήποτε ταξινόμηση, αλλά δεν στοχεύει στην εναρμόνιση των αποτελεσμάτων της ταξινόμησης. Συνεπώς, οι κυρώσεις πιθανόν να είναι περιορισμένες ως προς το μέγεθος, το αποτέλεσμα και την εκτελεστότητά τους σε σύγκριση με την επιθυμία των κατασκευαστών για πλήρη και δέουσα προστασία των εργαζομένων και καταναλωτών στους οποίους βασίζονται οι επιχειρήσεις τους. Με βάση αυτά τα δεδομένα, η σκοπιμότητα της συνολικής πρότασης, σε συνδυασμό με άλλες νομοθετικές πράξεις, όπως ο κανονισμός REACH, παραμένει ζωτικής σημασίας.

| 5.15 | Τέλος, θα χρειαστεί να αξιολογηθεί η ποιότητα των δεδομένων που προέρχονται από διαφορετικές δικαιοδοσίες, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι είναι συγκρίσιμα και συναφή για τον καθορισμό εγγενών κινδύνων που συνεπάγονται νέες και περίπλοκες ουσίες, συμπεριλαμβανομένων των ουσιών «άγνωστης ή μεταβλητής σύνθεσης». Για το σκοπό αυτό υπάρχουν συστήματα αξιολόγησης, όπως λόγου χάρη το σύστημα της Society of Chemical Hazard Communication. Δεδομένα που έχουν αναθεωρηθεί από ομότιμους ειδικούς διατίθενται επίσης στο Register of Toxic Effects of Chemical Substances (Μητρώο τοξικών επιπτώσεων των χημικών ουσιών). Διαφαίνεται ότι η δέουσα διαδικασία για την επίτευξη των ανωτέρω στόχου, ενδεχομένως στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, δεν προσδιορίζεται πλήρως, ενώ δεν προβλέπονται οι πόροι και οι αντίστοιχοι προϋπολογισμοί. |
| --- | --- |

5.15

Τέλος, θα χρειαστεί να αξιολογηθεί η ποιότητα των δεδομένων που προέρχονται από διαφορετικές δικαιοδοσίες, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι είναι συγκρίσιμα και συναφή για τον καθορισμό εγγενών κινδύνων που συνεπάγονται νέες και περίπλοκες ουσίες, συμπεριλαμβανομένων των ουσιών «άγνωστης ή μεταβλητής σύνθεσης». Για το σκοπό αυτό υπάρχουν συστήματα αξιολόγησης, όπως λόγου χάρη το σύστημα της Society of Chemical Hazard Communication. Δεδομένα που έχουν αναθεωρηθεί από ομότιμους ειδικούς διατίθενται επίσης στο Register of Toxic Effects of Chemical Substances (Μητρώο τοξικών επιπτώσεων των χημικών ουσιών). Διαφαίνεται ότι η δέουσα διαδικασία για την επίτευξη των ανωτέρω στόχου, ενδεχομένως στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, δεν προσδιορίζεται πλήρως, ενώ δεν προβλέπονται οι πόροι και οι αντίστοιχοι προϋπολογισμοί.

Βρυξέλλες, 12 Μαρτίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Από τις «συχνές ερωτήσεις» της Επιτροπής αναφορικά με το πρόγραμμα REACH

1

(2)  Από τα διευκρινιστικά σημειώματα του UK DEFRA προς τους Ευρωβουλευτές αναφορικά με την εν λόγω πρόταση

2

---

| 9.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 204/57 |
| --- | --- | --- | --- |

9.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 204/57

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: «Ονομασίες προέλευσης και γεωγραφικές ενδείξεις»

(2008/C 204/14)

Στις 27 Σεπτεμβρίου 2007, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 29, παράγραφος 2, του Εσωτερικού Κανονισμού της, να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα:

«Ονομασίες προέλευσης και γεωγραφικές ενδείξεις»

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 26 Φεβρουαρίου 2008 με εισηγητή τον κ. CAMPLI.

Κατά την 443η σύνοδο ολομέλειάς της, της 12ης και 13ης Μαρτίου 2008 (συνεδρίαση της 12ης Μαρτίου 2008), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 124 ψήφους υπέρ, 1 ψήφο κατά και 3 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Συστάσεις και συμπεράσματα

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι έχει στρατηγική σημασία να ανοίξει εκ νέου και να εμβαθυνθεί ο διάλογος σχετικά με το σύνολο της πολιτικής της ΕΕ για την ποιότητα, με στόχο την διασφάλιση μιας αρμονικής συνύπαρξης των κανονιστικών απαιτήσεων όσον αφορά την ασφάλεια των τροφίμων, το περιβάλλον και τα κοινωνικά προβλήματα και, ενδεχομένως, την καθιέρωση μιας ευρωπαϊκής σήμανσης ποιότητας, και των ρυθμίσεων που αποσκοπούν στην αξιοποίηση των ιδιαιτεροτήτων της παραγωγής και των τροφίμων των διαφόρων περιφερειών της Ένωσης με βάση υψηλά πρότυπα. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι έχει στρατηγική σημασία να ανοίξει εκ νέου και να εμβαθυνθεί ο διάλογος σχετικά με το σύνολο της πολιτικής της ΕΕ για την ποιότητα, με στόχο την διασφάλιση μιας αρμονικής συνύπαρξης των κανονιστικών απαιτήσεων όσον αφορά την ασφάλεια των τροφίμων, το περιβάλλον και τα κοινωνικά προβλήματα και, ενδεχομένως, την καθιέρωση μιας ευρωπαϊκής σήμανσης ποιότητας, και των ρυθμίσεων που αποσκοπούν στην αξιοποίηση των ιδιαιτεροτήτων της παραγωγής και των τροφίμων των διαφόρων περιφερειών της Ένωσης με βάση υψηλά πρότυπα.

| 1.1.1 | Όσον αφορά το ζήτημα της αποτελεσματικότητας των ονομασιών προέλευσης και των γεωγραφικών ενδείξεων (ΓΕ), η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι απαραίτητα τα εξής:






  — | αύξηση της διαφάνειας και περαιτέρω απλοποίηση των διαδικασιών υποβολής αιτήσεων· |
| --- | --- | --- |

1.1.1

Όσον αφορά το ζήτημα της αποτελεσματικότητας των ονομασιών προέλευσης και των γεωγραφικών ενδείξεων (ΓΕ), η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι απαραίτητα τα εξής:

—

αύξηση της διαφάνειας και περαιτέρω απλοποίηση των διαδικασιών υποβολής αιτήσεων·

| — | αναγνώριση για τις δραστηριότητες του ελέγχου δημόσιες και/ή ιδιωτικές αρχές, μόνον εάν είναι ανεξάρτητες και διαπιστευμένες (σύμφωνα με τα όσα προβλέπουν, μεταξύ άλλων, οι κανόνες ISO/ΕΝ (1) σχετικά με την διαπίστευση των οργανισμών πιστοποίησης)· |
| --- | --- |

—

αναγνώριση για τις δραστηριότητες του ελέγχου δημόσιες και/ή ιδιωτικές αρχές, μόνον εάν είναι ανεξάρτητες και διαπιστευμένες (σύμφωνα με τα όσα προβλέπουν, μεταξύ άλλων, οι κανόνες ISO/ΕΝ (1) σχετικά με την διαπίστευση των οργανισμών πιστοποίησης)·

| — | περαιτέρω τροποποιήσεις του κανονιστικού πλαισίου στον τομέα των ενστάσεων, με σκοπό την πρόληψή τους ή την διαχείριση των προβλημάτων που προκύπτουν από αυτές ώστε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο μακρών και εξαντλητικών δικαστικών αγώνων, πρόβλεψη, για παράδειγμα, ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να ενεργούν καταλλήλως όταν διαπιστώνεται παράβαση των κοινοτικών κανόνων (2), καθώς και σύσταση εξωδικαστικών οργάνων επίλυσης διαφορών, κλπ. |
| --- | --- |

—

περαιτέρω τροποποιήσεις του κανονιστικού πλαισίου στον τομέα των ενστάσεων, με σκοπό την πρόληψή τους ή την διαχείριση των προβλημάτων που προκύπτουν από αυτές ώστε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο μακρών και εξαντλητικών δικαστικών αγώνων, πρόβλεψη, για παράδειγμα, ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να ενεργούν καταλλήλως όταν διαπιστώνεται παράβαση των κοινοτικών κανόνων (2), καθώς και σύσταση εξωδικαστικών οργάνων επίλυσης διαφορών, κλπ.

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι δυσλειτουργίες αυτού του τύπου ελήφθησαν μόνον εν μέρει υπόψη κατά την διαδικασία επανεξέτασης που κατέληξε στην έκδοση του κανονισμού ΕΚ 510/06 και ότι θα πρέπει να εξομαλυνθούν διότι, σε αντίθετη περίπτωση, ενδέχεται να αποδειχθούν ακόμη πιο σοβαρές όταν το σύστημα επεκταθεί σε χώρες που δεν είναι μέλη της ΕΕ.

| 1.1.2 | Όσον αφορά την αποτελεσματικότητα, η ΕΟΚΕ προτείνει να προβλεφθούν μέτρα για την εξασφάλιση της φήμης των προϊόντων στην αγορά, μέσω της ενίσχυσης των οργανισμών που διαχειρίζονται τις ΓΕ και για την υιοθέτηση σαφώς καθορισμένων και αξιόπιστων προδιαγραφών, η τήρηση των οποίων θα πρέπει να υποστηρίζεται από πραγματικά ανεξάρτητες, αποτελεσματικές και αποδοτικές δράσεις ελέγχου. |
| --- | --- |

1.1.2

Όσον αφορά την αποτελεσματικότητα, η ΕΟΚΕ προτείνει να προβλεφθούν μέτρα για την εξασφάλιση της φήμης των προϊόντων στην αγορά, μέσω της ενίσχυσης των οργανισμών που διαχειρίζονται τις ΓΕ και για την υιοθέτηση σαφώς καθορισμένων και αξιόπιστων προδιαγραφών, η τήρηση των οποίων θα πρέπει να υποστηρίζεται από πραγματικά ανεξάρτητες, αποτελεσματικές και αποδοτικές δράσεις ελέγχου.

| 1.1.3 | Η ΕΟΚΕ συνιστά, εξάλλου, η απαιτούμενη συναίνεση όσον αφορά το περιεχόμενο των προδιαγραφών να διασφαλίζεται κατά τη στιγμή που υποβάλλονται οι αιτήσεις εγγραφής με βάση συγκεκριμένα κριτήρια αντιπροσωπευτικότητας τα οποία θα πρέπει να πληροί η οργάνωση που υποβάλλει την αίτηση, ώστε να μπορεί να διασφαλιστεί ότι ακόμη και πτυχές περίπλοκες και αμφισβητούμενες να έχουν την απαραίτητη συγκέντρωση. |
| --- | --- |

1.1.3

Η ΕΟΚΕ συνιστά, εξάλλου, η απαιτούμενη συναίνεση όσον αφορά το περιεχόμενο των προδιαγραφών να διασφαλίζεται κατά τη στιγμή που υποβάλλονται οι αιτήσεις εγγραφής με βάση συγκεκριμένα κριτήρια αντιπροσωπευτικότητας τα οποία θα πρέπει να πληροί η οργάνωση που υποβάλλει την αίτηση, ώστε να μπορεί να διασφαλιστεί ότι ακόμη και πτυχές περίπλοκες και αμφισβητούμενες να έχουν την απαραίτητη συγκέντρωση.

| 1.1.4 | Εξάλλου, σχετικά με την αποτελεσματικότητα επίσης, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι ΓΕ πρέπει να συμπεριλαμβάνονται, ολοένα και περισσότερο, μεταξύ των βασικών μέσων αγροτικής ανάπτυξης στα κράτη μέλη και η υιοθέτησή τους να συσχετίζεται με κάθε δυνατό τρόπο με τις δράσεις που προβλέπονται σχετικά με τον δεύτερο πυλώνα, με ιδιαίτερη έμφαση στα νέα κράτη μέλη και γενικά στις μειονεκτικές περιοχές. |
| --- | --- |

1.1.4

Εξάλλου, σχετικά με την αποτελεσματικότητα επίσης, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι ΓΕ πρέπει να συμπεριλαμβάνονται, ολοένα και περισσότερο, μεταξύ των βασικών μέσων αγροτικής ανάπτυξης στα κράτη μέλη και η υιοθέτησή τους να συσχετίζεται με κάθε δυνατό τρόπο με τις δράσεις που προβλέπονται σχετικά με τον δεύτερο πυλώνα, με ιδιαίτερη έμφαση στα νέα κράτη μέλη και γενικά στις μειονεκτικές περιοχές.

| 1.1.5 | Τέλος, και πάλι όσον αφορά την αποτελεσματικότητα, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι το σύστημα ΓΕ — το οποίο πρέπει να νοείται ως μία ευκαιρία ανάπτυξης των αγροτικών περιοχών — πρέπει να μπορέσει να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες προσδοκίες, ακόμη και δεοντολογικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής φύσεως, των καταναλωτών. Η προσέγγιση αυτή, εάν μετατραπεί σε μία στρατηγική ανάπτυξης εταιρικών σχέσεων με άλλες περιοχές της υφηλίου, θα μπορούσε να συμβάλει σε μία αύξηση της συναίνεσης στον τομέα των ονομασιών προέλευσης και να αποδειχθεί θετική για τις πολυμερείς διαπραγματεύσεις. |
| --- | --- |

1.1.5

Τέλος, και πάλι όσον αφορά την αποτελεσματικότητα, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι το σύστημα ΓΕ — το οποίο πρέπει να νοείται ως μία ευκαιρία ανάπτυξης των αγροτικών περιοχών — πρέπει να μπορέσει να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες προσδοκίες, ακόμη και δεοντολογικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής φύσεως, των καταναλωτών. Η προσέγγιση αυτή, εάν μετατραπεί σε μία στρατηγική ανάπτυξης εταιρικών σχέσεων με άλλες περιοχές της υφηλίου, θα μπορούσε να συμβάλει σε μία αύξηση της συναίνεσης στον τομέα των ονομασιών προέλευσης και να αποδειχθεί θετική για τις πολυμερείς διαπραγματεύσεις.

| 1.1.6 | Όσον αφορά το ζήτημα της αξιοποίησης των προϊόντων που φέρουν ΓΕ, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι πρέπει να υποστηρίζονται οι δράσεις προώθησης των κοινοτικών σημάτων, παρέχοντας περισσότερες πληροφορίες στους σχετικούς φορείς και διασφαλίζοντας μία αποτελεσματικότερη επικοινωνία με τους καταναλωτές, κυρίως στις χώρες εκείνες όπου η ανάπτυξη των προϊόντων αυτών είναι πιο περιορισμένη, ώστε τα προϊόντα ΓΕ να αυξηθούν, να διασφαλιστεί μία πιο ομοιογενής διάδοσή τους στην ΕΕ και να αυξηθεί η σχετική ζήτηση της αγοράς. |
| --- | --- |

1.1.6

Όσον αφορά το ζήτημα της αξιοποίησης των προϊόντων που φέρουν ΓΕ, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι πρέπει να υποστηρίζονται οι δράσεις προώθησης των κοινοτικών σημάτων, παρέχοντας περισσότερες πληροφορίες στους σχετικούς φορείς και διασφαλίζοντας μία αποτελεσματικότερη επικοινωνία με τους καταναλωτές, κυρίως στις χώρες εκείνες όπου η ανάπτυξη των προϊόντων αυτών είναι πιο περιορισμένη, ώστε τα προϊόντα ΓΕ να αυξηθούν, να διασφαλιστεί μία πιο ομοιογενής διάδοσή τους στην ΕΕ και να αυξηθεί η σχετική ζήτηση της αγοράς.

| 1.1.7 | Όσον αφορά την έρευνα και την διάδοση των γνώσεων που σχετίζονται με τον αντίκτυπο του συστήματος στις περιφέρειες της Ένωσης και στις αγορές, η ΕΟΚΕ συνιστά την κατάλληλη και ενιαία διάδοση των θετικών αποτελεσμάτων των ερευνών που έχουν διεξαγάγει διάφορες υπηρεσίες της Επιτροπής, σε όλα τα κράτη μέλη και σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. |
| --- | --- |

1.1.7

Όσον αφορά την έρευνα και την διάδοση των γνώσεων που σχετίζονται με τον αντίκτυπο του συστήματος στις περιφέρειες της Ένωσης και στις αγορές, η ΕΟΚΕ συνιστά την κατάλληλη και ενιαία διάδοση των θετικών αποτελεσμάτων των ερευνών που έχουν διεξαγάγει διάφορες υπηρεσίες της Επιτροπής, σε όλα τα κράτη μέλη και σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη.

| 1.1.8 | Η ΕΟΚΕ προτείνει, επιπλέον, οι δράσεις που αναλαμβάνονται στον τομέα των διαπραγματεύσεων με αντικείμενο τις διεθνείς συναλλαγές και αφορούν τις ονομασίες προέλευσης και τις γεωγραφικές ενδείξεις, να ενταχθούν στο πλαίσιο μιας ευρύτερης πολιτικής διεθνούς συνεργασίας. Για τον σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητο να προωθηθεί με ακόμη μεγαλύτερο δυναμισμό και αποφασιστικότητα το σχετικό διαπραγματευτικό 'πακέτο' σε πολυμερή κλίμακα (επέκταση του άρθρου 23 της Συμφωνίας για τα Δικαιώματα Πνευματικής Ιδιοκτησίας στον Τομέα του Εμπορίου, TRIPS, σε όλα τα προϊόντα ΓΕ· διεθνές μητρώο· παροχή τεχνικής βοήθειας στις αναπτυσσόμενες χώρες), ενώ ταυτόχρονα θα συνεχίζονται κατά τρόπο αποτελεσματικό οι διμερείς διαπραγματεύσεις. |
| --- | --- |

1.1.8

Η ΕΟΚΕ προτείνει, επιπλέον, οι δράσεις που αναλαμβάνονται στον τομέα των διαπραγματεύσεων με αντικείμενο τις διεθνείς συναλλαγές και αφορούν τις ονομασίες προέλευσης και τις γεωγραφικές ενδείξεις, να ενταχθούν στο πλαίσιο μιας ευρύτερης πολιτικής διεθνούς συνεργασίας. Για τον σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητο να προωθηθεί με ακόμη μεγαλύτερο δυναμισμό και αποφασιστικότητα το σχετικό διαπραγματευτικό 'πακέτο' σε πολυμερή κλίμακα (επέκταση του άρθρου 23 της Συμφωνίας για τα Δικαιώματα Πνευματικής Ιδιοκτησίας στον Τομέα του Εμπορίου, TRIPS, σε όλα τα προϊόντα ΓΕ· διεθνές μητρώο· παροχή τεχνικής βοήθειας στις αναπτυσσόμενες χώρες), ενώ ταυτόχρονα θα συνεχίζονται κατά τρόπο αποτελεσματικό οι διμερείς διαπραγματεύσεις.

| 1.2 | Με ιδιαίτερη αναφορά στα ακόλουθα έξι θέματα που αναφέρθηκαν στη Δήλωση της Επιτροπής για την μελλοντική επανεξέταση της πολιτικής (πβλ. την 2720η σύνοδο του Συμβουλίου της ΕΕ — 20 Μαρτίου 2006): |
| --- | --- |

1.2

Με ιδιαίτερη αναφορά στα ακόλουθα έξι θέματα που αναφέρθηκαν στη Δήλωση της Επιτροπής για την μελλοντική επανεξέταση της πολιτικής (πβλ. την 2720η σύνοδο του Συμβουλίου της ΕΕ — 20 Μαρτίου 2006):

| 1.2.1 | Πρώτο θέμα: «Προσδιορισμός προστατευόμενων γεωγραφικών ενδείξεων και προστατευόμενων ονομασιών προέλευσης ως συστατικών στοιχείων». Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι απαραίτητο να καθοριστούν, σε συνεργασία με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη (κοινοπραξίες, κλπ.), κριτήρια και παράμετροι για το περιεχόμενο των συστατικών ΓΕ ώστε να είναι δυνατή η χρήση των σημάτων ονομασίας προέλευσης και γεωγραφικής ένδειξης στο τελικό προϊόν. |
| --- | --- |

1.2.1

Πρώτο θέμα: «Προσδιορισμός προστατευόμενων γεωγραφικών ενδείξεων και προστατευόμενων ονομασιών προέλευσης ως συστατικών στοιχείων». Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι απαραίτητο να καθοριστούν, σε συνεργασία με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη (κοινοπραξίες, κλπ.), κριτήρια και παράμετροι για το περιεχόμενο των συστατικών ΓΕ ώστε να είναι δυνατή η χρήση των σημάτων ονομασίας προέλευσης και γεωγραφικής ένδειξης στο τελικό προϊόν.

| 1.2.2 | Δεύτερο θέμα: «Χρήση εναλλακτικών μέσων όπως τα σήματα για την προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων και των ονομασιών προέλευσης». Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η χρήση καταχωρισμένων σημάτων για την προστασία των ΓΕ εκτός της ΕΕ είναι σαφώς μία αποδεκτή και ενδιαφέρουσα πρακτική, δεν μπορεί, ωστόσο, να αποτελέσει τη λύση στο πρόβλημα της διεθνούς προστασίας των ονομασιών εφόσον πρόκειται για μία περίπλοκη πρακτική (εάν ληφθεί υπόψη ο αριθμός των χωρών που θα μπορούσαν να εκδηλώσουν το ενδιαφέρον τους σχετικά), πολυδάπανη (εφόσον μπορεί να εφαρμοστεί μόνον από μεγάλες εμπορικές οργανώσεις με επαρκή οικονομική επιφάνεια) και όχι εντελώς ασφαλής. |
| --- | --- |

1.2.2

Δεύτερο θέμα: «Χρήση εναλλακτικών μέσων όπως τα σήματα για την προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων και των ονομασιών προέλευσης». Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η χρήση καταχωρισμένων σημάτων για την προστασία των ΓΕ εκτός της ΕΕ είναι σαφώς μία αποδεκτή και ενδιαφέρουσα πρακτική, δεν μπορεί, ωστόσο, να αποτελέσει τη λύση στο πρόβλημα της διεθνούς προστασίας των ονομασιών εφόσον πρόκειται για μία περίπλοκη πρακτική (εάν ληφθεί υπόψη ο αριθμός των χωρών που θα μπορούσαν να εκδηλώσουν το ενδιαφέρον τους σχετικά), πολυδάπανη (εφόσον μπορεί να εφαρμοστεί μόνον από μεγάλες εμπορικές οργανώσεις με επαρκή οικονομική επιφάνεια) και όχι εντελώς ασφαλής.

| 1.2.3 | Τρίτο θέμα: «Δέσμη των προϊόντων που καλύπτονται από τον κανονισμό, με ιδιαίτερη προσοχή στο αλάτι, τα μείγματα χορταρικών, τα προϊόντα λυγαριάς και τα καρυκεύματα». Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι το κοινοτικό σύστημα ταξινόμησης εξελίσσεται κατά τρόπο που να γίνεται πλέον αποδεκτή η υποβολή αιτήσεων πιστοποίησης προέλευσης και για προϊόντα που δεν είναι αποκλειστικά γεωργικά (αλάτι, μείγματα χορταρικών, προϊόντα από λυγαριά, καρυκεύματα, κλπ), στο πλαίσιο μίας αξιοποίησης του αγροτικού πλούτου ενός τόπου. Συνιστά δε να επεκταθεί σε όλα τα γεωργικά προϊόντα που δεν έχουν ακόμη εξεταστεί. |
| --- | --- |

1.2.3

Τρίτο θέμα: «Δέσμη των προϊόντων που καλύπτονται από τον κανονισμό, με ιδιαίτερη προσοχή στο αλάτι, τα μείγματα χορταρικών, τα προϊόντα λυγαριάς και τα καρυκεύματα». Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι το κοινοτικό σύστημα ταξινόμησης εξελίσσεται κατά τρόπο που να γίνεται πλέον αποδεκτή η υποβολή αιτήσεων πιστοποίησης προέλευσης και για προϊόντα που δεν είναι αποκλειστικά γεωργικά (αλάτι, μείγματα χορταρικών, προϊόντα από λυγαριά, καρυκεύματα, κλπ), στο πλαίσιο μίας αξιοποίησης του αγροτικού πλούτου ενός τόπου. Συνιστά δε να επεκταθεί σε όλα τα γεωργικά προϊόντα που δεν έχουν ακόμη εξεταστεί.

| 1.2.4 | Τέταρτο θέμα: «Προσδιορισμός της προέλευσης πρώτων υλών». Η ΕΟΚΕ, στο ευρύτερο πλαίσιο των εθελούσιων διεπαγγελματικών συμφωνιών μεταξύ όλων των ενδιαφερόμενων μερών όπως προβλέπεται από την τρέχουσα διαδικασία υποβολής αιτήσεων για τις ονομασίες προέλευσης, προτείνει, στην περίπτωση των ΠΟΠ να αξιολογηθούν προσεκτικότερα οι πτυχές που αφορούν τη χρήση των πρώτων υλών, ακόμη και με την υποχρέωση να προέρχονται όλες από συγκεκριμένες περιοχές με ονομασία προέλευσης. |
| --- | --- |

1.2.4

Τέταρτο θέμα: «Προσδιορισμός της προέλευσης πρώτων υλών». Η ΕΟΚΕ, στο ευρύτερο πλαίσιο των εθελούσιων διεπαγγελματικών συμφωνιών μεταξύ όλων των ενδιαφερόμενων μερών όπως προβλέπεται από την τρέχουσα διαδικασία υποβολής αιτήσεων για τις ονομασίες προέλευσης, προτείνει, στην περίπτωση των ΠΟΠ να αξιολογηθούν προσεκτικότερα οι πτυχές που αφορούν τη χρήση των πρώτων υλών, ακόμη και με την υποχρέωση να προέρχονται όλες από συγκεκριμένες περιοχές με ονομασία προέλευσης.

| 1.2.5 | Πέμπτο θέμα: «Κριτήρια που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση του γενικού καθεστώτος της ονομασίας προέλευσης». Η ΕΟΚΕ, λαμβανομένων υπόψη των διαφορών που έχουν προκύψει μέχρι σήμερα, προτείνει να θεσπιστούν καταλληλότερα μέσα ώστε να διασφαλιστεί ο ευκολότερος προσδιορισμός της παράδοσης και/ή της φήμης μιας ονομασίας προέλευσης όπως, για παράδειγμα, η σύσταση μιας αρχής (μιας εξεταστικής επιτροπής), η οποία να λειτουργεί ως κέντρο προώθησης και/ή παρακολούθησης των πιθανών ονομασιών προέλευσης που ήδη υφίστανται στα διάφορα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή η σύσταση άλλων εξωδικαστικών οργάνων επίλυσης διαφορών. |
| --- | --- |

1.2.5

Πέμπτο θέμα: «Κριτήρια που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση του γενικού καθεστώτος της ονομασίας προέλευσης». Η ΕΟΚΕ, λαμβανομένων υπόψη των διαφορών που έχουν προκύψει μέχρι σήμερα, προτείνει να θεσπιστούν καταλληλότερα μέσα ώστε να διασφαλιστεί ο ευκολότερος προσδιορισμός της παράδοσης και/ή της φήμης μιας ονομασίας προέλευσης όπως, για παράδειγμα, η σύσταση μιας αρχής (μιας εξεταστικής επιτροπής), η οποία να λειτουργεί ως κέντρο προώθησης και/ή παρακολούθησης των πιθανών ονομασιών προέλευσης που ήδη υφίστανται στα διάφορα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή η σύσταση άλλων εξωδικαστικών οργάνων επίλυσης διαφορών.

| 1.2.6 | Έκτο θέμα: «Σχεδιασμός των κοινοτικών συμβόλων που δηλώνουν γεωγραφικές ενδείξεις και προστατευόμενες ονομασίες προέλευσης». Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η ενοποίηση των σημάτων ΠΟΠ και ΠΓΕ πιθανόν να οδηγήσει στην εδραίωση μιας ανισότητας μεταξύ δύο πραγματικοτήτων με ίσο κύρος, οι οποίες υφίστανται και είναι ριζωμένες στις επιμέρους περιφέρειες της ΕΕ. Ωστόσο, δεδομένης της ανάγκης της αποτελεσματικότερης επικοινωνίας με τους καταναλωτές, ενδείκνυται να ενθαρρυνθεί η διαφοροποίηση της γραφικής απεικόνισης των ΠΟΠ και ΠΓΕ από αυτή που ισχύει σήμερα (για παράδειγμα, διαφορετικά χρώματα), ενώ για τα άλλα εμπορικά σήματα (ΕΠΙΠ {εγγυημένα παραδοσιακά ιδιότυπα προϊόντα} και Βιολογική Γεωργία), η διαφοροποίηση της γραφικής τους απεικόνισης θα πρέπει να είναι ακόμη πιο έντονη (ακόμη και με διαφορετικά σήματα). |
| --- | --- |

1.2.6

Έκτο θέμα: «Σχεδιασμός των κοινοτικών συμβόλων που δηλώνουν γεωγραφικές ενδείξεις και προστατευόμενες ονομασίες προέλευσης». Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η ενοποίηση των σημάτων ΠΟΠ και ΠΓΕ πιθανόν να οδηγήσει στην εδραίωση μιας ανισότητας μεταξύ δύο πραγματικοτήτων με ίσο κύρος, οι οποίες υφίστανται και είναι ριζωμένες στις επιμέρους περιφέρειες της ΕΕ. Ωστόσο, δεδομένης της ανάγκης της αποτελεσματικότερης επικοινωνίας με τους καταναλωτές, ενδείκνυται να ενθαρρυνθεί η διαφοροποίηση της γραφικής απεικόνισης των ΠΟΠ και ΠΓΕ από αυτή που ισχύει σήμερα (για παράδειγμα, διαφορετικά χρώματα), ενώ για τα άλλα εμπορικά σήματα (ΕΠΙΠ {εγγυημένα παραδοσιακά ιδιότυπα προϊόντα} και Βιολογική Γεωργία), η διαφοροποίηση της γραφικής τους απεικόνισης θα πρέπει να είναι ακόμη πιο έντονη (ακόμη και με διαφορετικά σήματα).

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί, συνεπώς, ότι κατά την επανέναρξη, περί το 2013, της συζήτησης σχετικά με την εξέλιξη της ΚΓΠ, η συνολική στρατηγική της ΕΕ να βασιστεί σε μία ολοκληρωμένη και οργανική θεώρηση όλων των προκλήσεων τις οποίες θα κληθεί να αντιμετωπίσει ο κλάδος της γεωργίας και των τροφίμων της ΕΕ: μία πολιτική αγοράς η οποία να παραμείνει κοινή και να επιδιώκει επίσης την αντιμετώπιση των αυξανόμενων κινδύνων που τίθενται στο εισόδημα εξαιτίας της αστάθειας των γεωργικών αγορών, καθώς αποκτούν ολοένα πιο ανοικτό και παγκοσμιοποιημένο χαρακτήρα· μία πολιτική αγροτικής ανάπτυξης πιο ισχυρή και πιο αποφασιστική· μία πολιτική για την ποιότητα η οποία να νοείται ως θεμελιώδης πυλώνας για το μέλλον του συνόλου της ευρωπαϊκής γεωργίας· και μία πολιτική για τους φυσικούς και ενεργειακούς πόρους η οποία να είναι ισορροπημένη και σταθερή. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί, συνεπώς, ότι κατά την επανέναρξη, περί το 2013, της συζήτησης σχετικά με την εξέλιξη της ΚΓΠ, η συνολική στρατηγική της ΕΕ να βασιστεί σε μία ολοκληρωμένη και οργανική θεώρηση όλων των προκλήσεων τις οποίες θα κληθεί να αντιμετωπίσει ο κλάδος της γεωργίας και των τροφίμων της ΕΕ: μία πολιτική αγοράς η οποία να παραμείνει κοινή και να επιδιώκει επίσης την αντιμετώπιση των αυξανόμενων κινδύνων που τίθενται στο εισόδημα εξαιτίας της αστάθειας των γεωργικών αγορών, καθώς αποκτούν ολοένα πιο ανοικτό και παγκοσμιοποιημένο χαρακτήρα· μία πολιτική αγροτικής ανάπτυξης πιο ισχυρή και πιο αποφασιστική· μία πολιτική για την ποιότητα η οποία να νοείται ως θεμελιώδης πυλώνας για το μέλλον του συνόλου της ευρωπαϊκής γεωργίας· και μία πολιτική για τους φυσικούς και ενεργειακούς πόρους η οποία να είναι ισορροπημένη και σταθερή.

| 1.4 | Τέλος, η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να αναπτύξουν πρωτοβουλίες με στόχο τη μέγιστη αξιοποίηση του ευρωπαϊκού συστήματος των ΠΟΠ και των ΠΓΕ προκειμένου να προωθηθούν καλύτερα τόσο τα γεωργικά προϊόντα τους όσο και το ευρωπαϊκό γεωργικό πρότυπο. |
| --- | --- |

1.4

Τέλος, η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να αναπτύξουν πρωτοβουλίες με στόχο τη μέγιστη αξιοποίηση του ευρωπαϊκού συστήματος των ΠΟΠ και των ΠΓΕ προκειμένου να προωθηθούν καλύτερα τόσο τα γεωργικά προϊόντα τους όσο και το ευρωπαϊκό γεωργικό πρότυπο.

2.   Εισαγωγή: Το ευρωπαϊκό σύστημα ονομασιών προέλευσης και γεωγραφικών ενδείξεων: σύσταση και εξέλιξη

| 2.1 | Στην ευρωπαϊκή κοινωνία των πολιτών διαπιστώνεται από καιρό μία προοδευτική και συνεχής αύξηση της ευαισθησίας των καταναλωτών έναντι των χαρακτηριστικών των γεωργικών προϊόντων και τροφίμων, πράγμα που έχει ως αποτέλεσμα μία άνοδο της ζήτησης ποιοτικών προϊόντων. Στο αίτημα αυτό των καταναλωτών, η ΕΕ ανταποκρίνεται προτείνοντας μία ρυθμιστική πολιτική αξιοποίησης των ποιοτικών γεωργικών προϊόντων και τροφίμων, η οποία θα καλύπτει τόσο τις πτυχές που άπτονται της ασφάλειας των τροφίμων («υγειονομική νομοθεσία», ιχνηλασιμότητα, κλπ), όσο και αυτές που άπτονται του διακριτικού χαρακτήρα των εν λόγω προϊόντων (σήματα ποιότητας, βιολογική γεωργία, ΓΕ). Ο όρος 'ποιότητα' νοείται, στην παρούσα γνωμοδότηση, κατ' αυτόν τον τρόπο. |
| --- | --- |

2.1

Στην ευρωπαϊκή κοινωνία των πολιτών διαπιστώνεται από καιρό μία προοδευτική και συνεχής αύξηση της ευαισθησίας των καταναλωτών έναντι των χαρακτηριστικών των γεωργικών προϊόντων και τροφίμων, πράγμα που έχει ως αποτέλεσμα μία άνοδο της ζήτησης ποιοτικών προϊόντων. Στο αίτημα αυτό των καταναλωτών, η ΕΕ ανταποκρίνεται προτείνοντας μία ρυθμιστική πολιτική αξιοποίησης των ποιοτικών γεωργικών προϊόντων και τροφίμων, η οποία θα καλύπτει τόσο τις πτυχές που άπτονται της ασφάλειας των τροφίμων («υγειονομική νομοθεσία», ιχνηλασιμότητα, κλπ), όσο και αυτές που άπτονται του διακριτικού χαρακτήρα των εν λόγω προϊόντων (σήματα ποιότητας, βιολογική γεωργία, ΓΕ). Ο όρος 'ποιότητα' νοείται, στην παρούσα γνωμοδότηση, κατ' αυτόν τον τρόπο.

| 2.2 | Στο πλαίσιο αυτό, η ευρωπαϊκή πολιτική θέσπισε ειδικές κανονιστικές διατάξεις με σκοπό την αναγνώριση των τοπικών προϊόντων τα οποία συνδέονται με έναν συγκεκριμένο τόπο προέλευσης: για παράδειγμα, των τοπικών προϊόντων η ποιότητα ή η φήμη των οποίων συνδέεται με μία συγκεκριμένη περιοχή ή περιφέρεια παραγωγής ή με τις πρώτες ύλες ή με τις μεθόδους παραγωγής που χρησιμοποιούνται εντός μιας καθορισμένης γεωγραφικής περιοχής. |
| --- | --- |

2.2

Στο πλαίσιο αυτό, η ευρωπαϊκή πολιτική θέσπισε ειδικές κανονιστικές διατάξεις με σκοπό την αναγνώριση των τοπικών προϊόντων τα οποία συνδέονται με έναν συγκεκριμένο τόπο προέλευσης: για παράδειγμα, των τοπικών προϊόντων η ποιότητα ή η φήμη των οποίων συνδέεται με μία συγκεκριμένη περιοχή ή περιφέρεια παραγωγής ή με τις πρώτες ύλες ή με τις μεθόδους παραγωγής που χρησιμοποιούνται εντός μιας καθορισμένης γεωγραφικής περιοχής.

| 2.3 | Στις ευρωπαϊκές χώρες του μεσογειακού χώρου, η προστασία των ονομασιών που συνδέονται με τον τόπο προέλευσης ως τρόπος αναγνώρισης ενός προϊόντος διατροφής ανάγεται στις αρχές του εικοστού αιώνα και εφαρμόστηκε αρχικά στον τομέα του οίνου και στη συνέχεια επεκτάθηκε στα γεωργικά προϊόντα και στα τρόφιμα. |
| --- | --- |

2.3

Στις ευρωπαϊκές χώρες του μεσογειακού χώρου, η προστασία των ονομασιών που συνδέονται με τον τόπο προέλευσης ως τρόπος αναγνώρισης ενός προϊόντος διατροφής ανάγεται στις αρχές του εικοστού αιώνα και εφαρμόστηκε αρχικά στον τομέα του οίνου και στη συνέχεια επεκτάθηκε στα γεωργικά προϊόντα και στα τρόφιμα.

| 2.4 | Το 1992, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέσπισε ένα πρώτο κοινό νομοθετικό πλαίσιο σχετικά με τις ονομασίες προέλευσης των γεωργικών προϊόντων και τροφίμων, το οποίο εφαρμόστηκε σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. Οι νέες αυτές νομοθετικές ρυθμίσεις δανείστηκαν ορισμούς, απαιτήσεις και διαδικασίες από τις ήδη υφιστάμενες εθνικές νομοθεσίες, όπως φαίνεται εξάλλου από την στενή σχέση μεταξύ του ευρωπαϊκού όρου «Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης» και του αντίστοιχου γαλλικού (appellation d'origine contrôlée), ισπανικού (denominacion de origen) και ιταλικού όρου (denominazione di origine controllata). |
| --- | --- |

2.4

Το 1992, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέσπισε ένα πρώτο κοινό νομοθετικό πλαίσιο σχετικά με τις ονομασίες προέλευσης των γεωργικών προϊόντων και τροφίμων, το οποίο εφαρμόστηκε σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. Οι νέες αυτές νομοθετικές ρυθμίσεις δανείστηκαν ορισμούς, απαιτήσεις και διαδικασίες από τις ήδη υφιστάμενες εθνικές νομοθεσίες, όπως φαίνεται εξάλλου από την στενή σχέση μεταξύ του ευρωπαϊκού όρου «Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης» και του αντίστοιχου γαλλικού (appellation d'origine contrôlée), ισπανικού (denominacion de origen) και ιταλικού όρου (denominazione di origine controllata).

| 2.5 | Η νομοθεσία αυτή συνίσταται από τον Κανονισμό (ΕΟΚ) 2081/92 για την προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων και των ονομασιών προέλευσης των γεωργικών προϊόντων και των τροφίμων και τον Κανονισμό (ΕΟΚ) 2082/92 για τις βεβαιώσεις ιδιοτυπίας των γεωργικών προϊόντων και τροφίμων. Και οι δύο κανονισμοί αυτοί έχουν αποτελέσει αντικείμενο αναπροσαρμογής στα νέα δεδομένα, τον Μάρτιο του 2006, και φέρουν πλέον τους αριθμούς (ΕΚ) 510/2006 και 509/2006, αντίστοιχα. |
| --- | --- |

2.5

Η νομοθεσία αυτή συνίσταται από τον Κανονισμό (ΕΟΚ) 2081/92 για την προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων και των ονομασιών προέλευσης των γεωργικών προϊόντων και των τροφίμων και τον Κανονισμό (ΕΟΚ) 2082/92 για τις βεβαιώσεις ιδιοτυπίας των γεωργικών προϊόντων και τροφίμων. Και οι δύο κανονισμοί αυτοί έχουν αποτελέσει αντικείμενο αναπροσαρμογής στα νέα δεδομένα, τον Μάρτιο του 2006, και φέρουν πλέον τους αριθμούς (ΕΚ) 510/2006 και 509/2006, αντίστοιχα.

| 2.6 | Ο Κανονισμός (ΕΚ) 510/2006 αφορά την προστασία των ονομασιών προέλευσης των προϊόντων εκείνων ο ειδικός χαρακτήρας των οποίων καθορίζεται από την γεωγραφική τους προέλευση, ήτοι των Προστατευόμενων Ονομασιών Προέλευσης (ΠΟΠ) και των Προστατευόμενων Γεωγραφικών Ενδείξεων (ΠΓΕ). |
| --- | --- |

2.6

Ο Κανονισμός (ΕΚ) 510/2006 αφορά την προστασία των ονομασιών προέλευσης των προϊόντων εκείνων ο ειδικός χαρακτήρας των οποίων καθορίζεται από την γεωγραφική τους προέλευση, ήτοι των Προστατευόμενων Ονομασιών Προέλευσης (ΠΟΠ) και των Προστατευόμενων Γεωγραφικών Ενδείξεων (ΠΓΕ).

| 2.6.1 | Τα προϊόντα που φέρουν την ετικέτα ΠΟΠ, διαθέτουν χαρακτηριστικά τα οποία οφείλονται αποκλειστικά στο φυσικό περιβάλλον και στις ικανότητες των παραγωγών της περιοχής από την οποία προέρχονται. Συνεπώς, στην περίπτωση των ΠΟΠ, είναι απαραίτητο όλες οι φάσεις της διαδικασίας παραγωγής — παραγωγή πρώτων υλών, μεταποίηση και παρασκευή — να λαμβάνουν χώρα στην εν λόγω ζώνη, πρέπει δε να υφίσταται στενή σχέση μεταξύ των χαρακτηριστικών ενός προϊόντος και της γεωγραφικής του προέλευσης. Το ελαιόλαδο huile d'olive de Nyons, η παρμεζάνα parmigiano reggiano ή το αρνίσιο κρέας shetland lamb είναι παραδείγματα ΠΟΠ. |
| --- | --- |

2.6.1

Τα προϊόντα που φέρουν την ετικέτα ΠΟΠ, διαθέτουν χαρακτηριστικά τα οποία οφείλονται αποκλειστικά στο φυσικό περιβάλλον και στις ικανότητες των παραγωγών της περιοχής από την οποία προέρχονται. Συνεπώς, στην περίπτωση των ΠΟΠ, είναι απαραίτητο όλες οι φάσεις της διαδικασίας παραγωγής — παραγωγή πρώτων υλών, μεταποίηση και παρασκευή — να λαμβάνουν χώρα στην εν λόγω ζώνη, πρέπει δε να υφίσταται στενή σχέση μεταξύ των χαρακτηριστικών ενός προϊόντος και της γεωγραφικής του προέλευσης. Το ελαιόλαδο huile d'olive de Nyons, η παρμεζάνα parmigiano reggiano ή το αρνίσιο κρέας shetland lamb είναι παραδείγματα ΠΟΠ.

| 2.6.2 | Όσον αφορά τα προϊόντα με το λογότυπο ΠΓΕ, διαθέτουν και αυτά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τα οποία τα συνδέουν με μία συγκεκριμένη περιοχή, στην περίπτωση αυτή όμως αρκεί μία μόνον φάση της διαδικασίας παραγωγής να έχει λάβει χώρα στην εν λόγω ζώνη, ενώ, π.χ., οι πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται κατά την παραγωγή μπορούν να προέρχονται από άλλη περιοχή. Παραδείγματα ΠΓΕ είναι ο σολομός Clare Island salmon, τα πορτοκάλια arancia rossa di Sicilia και η μπύρα Dortmund Bier. |
| --- | --- |

2.6.2

Όσον αφορά τα προϊόντα με το λογότυπο ΠΓΕ, διαθέτουν και αυτά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τα οποία τα συνδέουν με μία συγκεκριμένη περιοχή, στην περίπτωση αυτή όμως αρκεί μία μόνον φάση της διαδικασίας παραγωγής να έχει λάβει χώρα στην εν λόγω ζώνη, ενώ, π.χ., οι πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται κατά την παραγωγή μπορούν να προέρχονται από άλλη περιοχή. Παραδείγματα ΠΓΕ είναι ο σολομός Clare Island salmon, τα πορτοκάλια arancia rossa di Sicilia και η μπύρα Dortmund Bier.

| 2.7 | Ο Κανονισμός (ΕΚ) 509/2006 αφορά τα εγγυημένα παραδοσιακά ιδιότυπα προϊόντα (ΕΠΙΠ), το δε αντίστοιχο λογότυπο χρησιμοποιείται για την σήμανση προϊόντων που παρουσιάζουν ιδιότυπα χαρακτηριστικά τα οποία οφείλονται, είτε σε ορισμένα συστατικά τους, είτε σε παραδοσιακές μεθόδους παραγωγής, όχι όμως στην γεωγραφική τους προέλευση. Παραδείγματα ΕΠΙΠ είναι το ζαμπόν Jamon Serrano, η μπύρα Kriek και το ψωμί Kalakukko. |
| --- | --- |

2.7

Ο Κανονισμός (ΕΚ) 509/2006 αφορά τα εγγυημένα παραδοσιακά ιδιότυπα προϊόντα (ΕΠΙΠ), το δε αντίστοιχο λογότυπο χρησιμοποιείται για την σήμανση προϊόντων που παρουσιάζουν ιδιότυπα χαρακτηριστικά τα οποία οφείλονται, είτε σε ορισμένα συστατικά τους, είτε σε παραδοσιακές μεθόδους παραγωγής, όχι όμως στην γεωγραφική τους προέλευση. Παραδείγματα ΕΠΙΠ είναι το ζαμπόν Jamon Serrano, η μπύρα Kriek και το ψωμί Kalakukko.

| 2.8 | Οι κανονισμοί 509 και 510/2006 υιοθετήθηκαν από το Συμβούλιο στις 20 Μαρτίου 2006. Κατά την ίδια σύνοδο, η Επιτροπή προέβη σε δήλωση για την μελλοντική επανεξέταση της πολιτικής σχετικά με την λειτουργία του κανονισμού 510 και την μελλοντική του εξέλιξη (3). |
| --- | --- |

2.8

Οι κανονισμοί 509 και 510/2006 υιοθετήθηκαν από το Συμβούλιο στις 20 Μαρτίου 2006. Κατά την ίδια σύνοδο, η Επιτροπή προέβη σε δήλωση για την μελλοντική επανεξέταση της πολιτικής σχετικά με την λειτουργία του κανονισμού 510 και την μελλοντική του εξέλιξη (3).

| 2.9 | Η νέα νομοθεσία για τις ποιοτικές ονομασίες προέλευσης απλοποιεί σημαντικά το σύστημα. Στο παρελθόν, π.χ., οι αιτούντες υπέβαλλαν την αίτηση καταχώρισης στις αρμόδιες αρχές της χώρας τους και αυτές, αφού την εξέταζαν, διαβίβαζαν τον πλήρη φάκελο στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία προέβαινε, με τη σειρά της, σε πλήρη εξέταση του φακέλου. Τώρα, αντίθετα, η εξέταση των αιτήσεων αποτελεί καθήκον των κρατών μελών, στο πλαίσιο των κανονισμών και των κατευθυντήριων γραμμών που έχουν καθοριστεί σε κοινοτικό επίπεδο. Ο ρόλος της Επιτροπής περιορίζεται σε μία ανάλυση των βασικών στοιχείων, τα οποία συγκεντρώνονται σε ένα ενιαίο έγγραφο, το οποίο δημοσιεύεται, στη συνέχεια, στην ΕΕΕΚ. Ένας άλλος νεωτερισμός είναι το γεγονός ότι οι παραγωγοί των τρίτων χωρών μπορούν να αποστέλλουν αιτήσεις καταχώρισης απευθείας στην Επιτροπή. Στο παρελθόν, αντίθετα, οι αιτήσεις έπρεπε υποχρεωτικά να υποβάλλονται κατά πρώτο λόγο στις εθνικές αρχές, οι οποίες δεν ήταν πάντοτε διατεθειμένες ή κατάλληλα προετοιμασμένες να τις εξετάσουν. |
| --- | --- |

2.9

Η νέα νομοθεσία για τις ποιοτικές ονομασίες προέλευσης απλοποιεί σημαντικά το σύστημα. Στο παρελθόν, π.χ., οι αιτούντες υπέβαλλαν την αίτηση καταχώρισης στις αρμόδιες αρχές της χώρας τους και αυτές, αφού την εξέταζαν, διαβίβαζαν τον πλήρη φάκελο στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία προέβαινε, με τη σειρά της, σε πλήρη εξέταση του φακέλου. Τώρα, αντίθετα, η εξέταση των αιτήσεων αποτελεί καθήκον των κρατών μελών, στο πλαίσιο των κανονισμών και των κατευθυντήριων γραμμών που έχουν καθοριστεί σε κοινοτικό επίπεδο. Ο ρόλος της Επιτροπής περιορίζεται σε μία ανάλυση των βασικών στοιχείων, τα οποία συγκεντρώνονται σε ένα ενιαίο έγγραφο, το οποίο δημοσιεύεται, στη συνέχεια, στην ΕΕΕΚ. Ένας άλλος νεωτερισμός είναι το γεγονός ότι οι παραγωγοί των τρίτων χωρών μπορούν να αποστέλλουν αιτήσεις καταχώρισης απευθείας στην Επιτροπή. Στο παρελθόν, αντίθετα, οι αιτήσεις έπρεπε υποχρεωτικά να υποβάλλονται κατά πρώτο λόγο στις εθνικές αρχές, οι οποίες δεν ήταν πάντοτε διατεθειμένες ή κατάλληλα προετοιμασμένες να τις εξετάσουν.

| 2.10 | Στις 5 Φεβρουαρίου 2007, η Επιτροπή διοργάνωσε διάσκεψη με θέμα «Πιστοποίηση της ποιότητας των τροφίμων», επεκτείνοντας σημαντικά το φάσμα της προς εξέταση θεματολογίας (συστήματα πιστοποίησης, συστήματα επισήμανσης) και, κυρίως, εντάσσοντας σε αυτήν το καίριο ζήτημα της ασφάλειας των τροφίμων, της ποιότητας, δηλαδή, ως συστήματος που εγγυάται την ασφάλεια των τροφίμων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι το πρώτο συμπέρασμα της εν λόγω διάσκεψης αναφέρει: «Κάθε είδος τροφίμων, είτε παράγεται στην ΕΕ είτε εισάγεται, πληροί υψηλές προδιαγραφές παραγωγής όσον αφορά την ασφάλεια και την υγιεινή» (4). |
| --- | --- |

2.10

Στις 5 Φεβρουαρίου 2007, η Επιτροπή διοργάνωσε διάσκεψη με θέμα «Πιστοποίηση της ποιότητας των τροφίμων», επεκτείνοντας σημαντικά το φάσμα της προς εξέταση θεματολογίας (συστήματα πιστοποίησης, συστήματα επισήμανσης) και, κυρίως, εντάσσοντας σε αυτήν το καίριο ζήτημα της ασφάλειας των τροφίμων, της ποιότητας, δηλαδή, ως συστήματος που εγγυάται την ασφάλεια των τροφίμων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι το πρώτο συμπέρασμα της εν λόγω διάσκεψης αναφέρει: «Κάθε είδος τροφίμων, είτε παράγεται στην ΕΕ είτε εισάγεται, πληροί υψηλές προδιαγραφές παραγωγής όσον αφορά την ασφάλεια και την υγιεινή» (4).

| 2.10.1 | Πρέπει να τονιστεί, ωστόσο, ότι η «Μόνιμη επιτροπή για την τροφική αλυσίδα και την υγεία των ζώων», την οποία συνέστησαν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη, στις 20 Δεκεμβρίου 2004 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η απαίτηση της ιχνηλασιμότητας δεν αφορά τα εισαγόμενα τρόφιμα. Η ΕΟΚΕ δεν συμφωνεί με αυτήν την δήλωση. |
| --- | --- |

2.10.1

Πρέπει να τονιστεί, ωστόσο, ότι η «Μόνιμη επιτροπή για την τροφική αλυσίδα και την υγεία των ζώων», την οποία συνέστησαν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη, στις 20 Δεκεμβρίου 2004 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η απαίτηση της ιχνηλασιμότητας δεν αφορά τα εισαγόμενα τρόφιμα. Η ΕΟΚΕ δεν συμφωνεί με αυτήν την δήλωση.

| 2.11 | Με βάση τα αποτελέσματα και τα συμπεράσματα που προέκυψαν κατά τη λήξη της διάσκεψης του μηνός Φεβρουαρίου 2007, η Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει μία «Πράσινη Βίβλο σχετικά με την πολιτική για την ποιότητα της ευρωπαϊκής γεωργικής παραγωγής», η οποία προβλέπεται να εκδοθεί τον Οκτώβριο του 2008 και στην οποία το θέμα των ΓΕ θα έχει σημαίνουσα θέση. Μετά την υποβολή της Πράσινης Βίβλου, προβλέπεται η υποβολή νομοθετικών προτάσεων. |
| --- | --- |

2.11

Με βάση τα αποτελέσματα και τα συμπεράσματα που προέκυψαν κατά τη λήξη της διάσκεψης του μηνός Φεβρουαρίου 2007, η Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει μία «Πράσινη Βίβλο σχετικά με την πολιτική για την ποιότητα της ευρωπαϊκής γεωργικής παραγωγής», η οποία προβλέπεται να εκδοθεί τον Οκτώβριο του 2008 και στην οποία το θέμα των ΓΕ θα έχει σημαίνουσα θέση. Μετά την υποβολή της Πράσινης Βίβλου, προβλέπεται η υποβολή νομοθετικών προτάσεων.

| 2.12 | Ταυτόχρονα, η Επιτροπή (και, πιο συγκεκριμένα, η ΓΔ «Γεωργία και Αγροτική ανάπτυξη») προωθεί μία εσωτερική αξιολόγηση του τρέχοντος συστήματος προστασίας των ονομασιών προέλευσης, τα αποτελέσματα της οποίας αναμένονται τον Ιούλιο του 2008. |
| --- | --- |

2.12

Ταυτόχρονα, η Επιτροπή (και, πιο συγκεκριμένα, η ΓΔ «Γεωργία και Αγροτική ανάπτυξη») προωθεί μία εσωτερική αξιολόγηση του τρέχοντος συστήματος προστασίας των ονομασιών προέλευσης, τα αποτελέσματα της οποίας αναμένονται τον Ιούλιο του 2008.

| 2.13 | Η ΕΟΚΕ συμβάλλει στο γενικό αυτό πλαίσιο με την παρούσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας, η οποία δεν έχει την φιλοδοξία να αναλύσει τις πολλαπλές πτυχές και προβληματικές της πολιτικής για την ποιότητα που προαναφέρθηκαν, παρά επικεντρώνεται στις πτυχές της αποδοτικότητας και αποτελεσματικότητας του ευρωπαϊκού συστήματος ονομασιών προέλευσης και γεωγραφικών ενδείξεων και στο δύσκολο πρόβλημα των πολυμερών και διμερών εμπορικών διαπραγματεύσεων που συνδέονται με τον τομέα αυτό. |
| --- | --- |

2.13

Η ΕΟΚΕ συμβάλλει στο γενικό αυτό πλαίσιο με την παρούσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας, η οποία δεν έχει την φιλοδοξία να αναλύσει τις πολλαπλές πτυχές και προβληματικές της πολιτικής για την ποιότητα που προαναφέρθηκαν, παρά επικεντρώνεται στις πτυχές της αποδοτικότητας και αποτελεσματικότητας του ευρωπαϊκού συστήματος ονομασιών προέλευσης και γεωγραφικών ενδείξεων και στο δύσκολο πρόβλημα των πολυμερών και διμερών εμπορικών διαπραγματεύσεων που συνδέονται με τον τομέα αυτό.

| 2.14 | Οι εργασίες που διεξήχθησαν μέχρι σήμερα και η θέση της ΕΟΚΕ επί του θέματος αντικατοπτρίζονται στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με τίτλο «Η αξιοποίηση των τυπικών γεωργικών προϊόντων ποιότητας ως μέσο ανάπτυξης στο πλαίσιο της νέας ΚΓΠ» (Εισηγήτρια: η κα Santiago) (5). Εξάλλου, στη γνωμοδότησή της με τίτλο «Το μέλλον της ΚΓΠ» (Εισηγητής: ο κ. Ribbe) (6), η ΕΟΚΕ επιμένει ότι είναι αναγκαίο η ευρωπαϊκή γεωργία να προσανατολιστεί προς μία ασφαλή και υψηλής ποιότητας παραγωγή. |
| --- | --- |

2.14

Οι εργασίες που διεξήχθησαν μέχρι σήμερα και η θέση της ΕΟΚΕ επί του θέματος αντικατοπτρίζονται στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με τίτλο «Η αξιοποίηση των τυπικών γεωργικών προϊόντων ποιότητας ως μέσο ανάπτυξης στο πλαίσιο της νέας ΚΓΠ» (Εισηγήτρια: η κα Santiago) (5). Εξάλλου, στη γνωμοδότησή της με τίτλο «Το μέλλον της ΚΓΠ» (Εισηγητής: ο κ. Ribbe) (6), η ΕΟΚΕ επιμένει ότι είναι αναγκαίο η ευρωπαϊκή γεωργία να προσανατολιστεί προς μία ασφαλή και υψηλής ποιότητας παραγωγή.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

3.1   Εφαρμογή και αποτελέσματα του συστήματος: αποδοτικότητα και αποτελεσματικότητα

| 3.1.1 | Το σύστημα που τέθηκε σε εφαρμογή με τον Κανονισμό (ΕΟΚ) 2081/92 φαίνεται, σε γενικές γραμμές, να είναι αποτελεσματικό. Ωστόσο, από λειτουργική άποψη, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επιστήσει την προσοχή της Επιτροπής σε ορισμένα κρίσιμα θέματα που προέκυψαν με την πάροδο του χρόνου, ιδιαίτερα δε όσον αφορά τους εξής τρεις τομείς:






  — | τη διαδικασία έγκρισης των προδιαγραφών, η οποία συχνά είναι εξαιρετικά αργή και ασύμβατη με τις ανάγκες των αιτούντων (δυσκολία προγραμματισμού των πωλήσεων, στρατηγικές επικοινωνίας, κλπ), και συνεπώς ζημιογόνα κυρίως για τις ονομασίες προέλευσης εκείνες που έχουν τη δυνατότητα καλύτερης διείσδυσης και προβολής στην αγορά· |
| --- | --- | --- |

3.1.1

Το σύστημα που τέθηκε σε εφαρμογή με τον Κανονισμό (ΕΟΚ) 2081/92 φαίνεται, σε γενικές γραμμές, να είναι αποτελεσματικό. Ωστόσο, από λειτουργική άποψη, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επιστήσει την προσοχή της Επιτροπής σε ορισμένα κρίσιμα θέματα που προέκυψαν με την πάροδο του χρόνου, ιδιαίτερα δε όσον αφορά τους εξής τρεις τομείς:

—

τη διαδικασία έγκρισης των προδιαγραφών, η οποία συχνά είναι εξαιρετικά αργή και ασύμβατη με τις ανάγκες των αιτούντων (δυσκολία προγραμματισμού των πωλήσεων, στρατηγικές επικοινωνίας, κλπ), και συνεπώς ζημιογόνα κυρίως για τις ονομασίες προέλευσης εκείνες που έχουν τη δυνατότητα καλύτερης διείσδυσης και προβολής στην αγορά·

| — | τους ελέγχους, τους οποίους στο παρελθόν διεξήγαγαν επιχειρήσεις που δεν ήταν πάντοτε δυνατόν να αποφεύγουν τις περιπτώσεις σύγκρουσης συμφερόντων ή που δεν ενεργούσαν με την ιδιότητα τρίτου, πράγμα απαραίτητο για την ορθή εκτέλεση καθηκόντων ανεξάρτητου ελέγχου· |
| --- | --- |

—

τους ελέγχους, τους οποίους στο παρελθόν διεξήγαγαν επιχειρήσεις που δεν ήταν πάντοτε δυνατόν να αποφεύγουν τις περιπτώσεις σύγκρουσης συμφερόντων ή που δεν ενεργούσαν με την ιδιότητα τρίτου, πράγμα απαραίτητο για την ορθή εκτέλεση καθηκόντων ανεξάρτητου ελέγχου·

| — | τα κριτήρια αξιολόγησης των ονομασιών προέλευσης, που βασίζονται στον ιστορικό χαρακτήρα, τη φήμη, την διάδοση, και στο ζήτημα του ενδεχόμενου γενικού καθεστώτος, για τα οποία προκύπτουν συχνά προβλήματα διαδοχικών αμφισβητήσεων και προσφυγών, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό της ΕΕ. |
| --- | --- |

—

τα κριτήρια αξιολόγησης των ονομασιών προέλευσης, που βασίζονται στον ιστορικό χαρακτήρα, τη φήμη, την διάδοση, και στο ζήτημα του ενδεχόμενου γενικού καθεστώτος, για τα οποία προκύπτουν συχνά προβλήματα διαδοχικών αμφισβητήσεων και προσφυγών, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό της ΕΕ.

| 3.1.2 | Το εν λόγω σύστημα είναι αποδοτικό συνολικά. Τα συγκεκριμένα προϊόντα προέρχονται ουσιαστικά από όλες τις κατηγορίες προϊόντων, πρόκειται δηλ. για προϊόντα τόσο φυτικής όσο και ζωικής προέλευσης, τόσο νωπά όσο και επεξεργασμένα, για ποτά, προϊόντα αλιείας, μπαχαρικά, κλπ., όπως προκύπτει από τον πίνακα που ακολουθεί, τα στοιχεία του οποίου έχουν ενημερωθεί τον Δεκέμβριο του 2007 και από τα οποία προκύπτει ότι ο συνολικός αριθμός των ΠΟΠ και των ΠΓΕ έχει φθάσει τις 772 μονάδες. Η ανάλυση ειδικότερα του αριθμού των προϊόντων που έχουν καταχωρισθεί δείχνει, για παράδειγμα, ότι κατά την περίοδο 2000-2006, οι ΠΟΠ αυξήθηκαν κατά 22 % και οι ΠΓΕ κατά 40 %, με μέση συνολική αύξηση 29 % στο διάστημα μόνον 5 ετών.
  ΠΙΝΑΚΑΣ I: Ενδείξεις και ονομασίες που η ΓΔ «Γεωργία» καταχώρισε έως τις 15/12/2007 (http://ec.europa.eu/agriculture/qual/el/1bbaa_fr.htm) | DE | AT | BE | CY | DK | ES | FI | FR | EL | HU | IE | IT | LU | NL | PL | PT | CZ | UK | SK | SI | SE | CO | Συν. |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Φρούτα, λαχανικά και δημητριακά | 3 | 3 | 0 | 0 | 1 | 34 | 1 | 27 | 32 | 0 | 0 | 53 | 0 | 2 | 0 | 22 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 179 |
| Τυριά | 4 | 6 | 1 | 0 | 2 | 19 | 0 | 45 | 20 | 0 | 1 | 33 | 0 | 4 | 1 | 12 | 0 | 12 | 0 | 0 | 1 | 0 | 161 |
| Νωπό κρέας (και εντόσθια) | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | 13 | 0 | 50 | 0 | 0 | 1 | 2 | 1 | 0 | 0 | 27 | 0 | 7 | 0 | 0 | 0 | 0 | 104 |
| Έλαια και άλλες λιπαρές ουσίες/ελαιόλαδο | 1 | 1 | 1 | 0 | 0 | 20 | 0 | 9 | 26 | 0 | 0 | 38 | 1 | 0 | 0 | 6 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 104 |
| Προϊόντα με βάση το κρέας | 8 | 2 | 2 | 0 | 0 | 10 | 0 | 4 | 0 | 1 | 1 | 29 | 1 | 0 | 0 | 28 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 86 |
| Μεταλλικά νερά | 31 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 31 |
| Προϊόντα αρτοποιίας, ζαχαροπλαστικής και, μπισκοτοποιίας | 4 | 0 | 1 | 1 | 0 | 7 | 0 | 3 | 1 | 0 | 0 | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | 4 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 | 26 |
| Άλλα προϊόντα ζωικής προέλευσης (αυγά, μέλι, διάφορα γαλακτοκομικά προϊόντα πλην του βουτύρου, κλπ.) | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | 0 | 6 | 1 | 0 | 0 | 2 | 1 | 0 | 0 | 10 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 24 |
| Άλλα προϊόντα του Παραρτήματος Ι (μπαχαρικά,...) | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 4 | 0 | 7 | 1 | 0 | 0 | 4 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 3 | 0 | 0 | 0 | 1 (7) | 21 |
| Ζύθος | 12 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 17 |
| Ψάρια, μαλάκια και καρκινοειδή | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 2 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | 13 |
| Αιθέρια έλαια | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 |
| Κόμμι και φυσικές ρητίνες | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 |
| Σανός | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 |
| ΣΥΝΟΛΟ | 69 | 12 | 5 | 1 | 3 | 111 | 1 | 155 | 85 | 1 | 4 | 165 | 4 | 6 | 1 | 105 | 10 | 29 | 1 | 1 | 2 | 1 | 772 |

3.1.2

Το εν λόγω σύστημα είναι αποδοτικό συνολικά. Τα συγκεκριμένα προϊόντα προέρχονται ουσιαστικά από όλες τις κατηγορίες προϊόντων, πρόκειται δηλ. για προϊόντα τόσο φυτικής όσο και ζωικής προέλευσης, τόσο νωπά όσο και επεξεργασμένα, για ποτά, προϊόντα αλιείας, μπαχαρικά, κλπ., όπως προκύπτει από τον πίνακα που ακολουθεί, τα στοιχεία του οποίου έχουν ενημερωθεί τον Δεκέμβριο του 2007 και από τα οποία προκύπτει ότι ο συνολικός αριθμός των ΠΟΠ και των ΠΓΕ έχει φθάσει τις 772 μονάδες. Η ανάλυση ειδικότερα του αριθμού των προϊόντων που έχουν καταχωρισθεί δείχνει, για παράδειγμα, ότι κατά την περίοδο 2000-2006, οι ΠΟΠ αυξήθηκαν κατά 22 % και οι ΠΓΕ κατά 40 %, με μέση συνολική αύξηση 29 % στο διάστημα μόνον 5 ετών.

ΠΙΝΑΚΑΣ I: Ενδείξεις και ονομασίες που η ΓΔ «Γεωργία» καταχώρισε έως τις 15/12/2007 (http://ec.europa.eu/agriculture/qual/el/1bbaa_fr.htm)

DE

AT

BE

CY

DK

ES

FI

FR

EL

HU

IE

IT

LU

NL

PL

PT

CZ

UK

SK

SI

SE

CO

Συν.

Φρούτα, λαχανικά και δημητριακά

3

3

0

0

1

34

1

27

32

0

0

53

0

2

0

22

0

1

0

0

0

0

179

Τυριά

4

6

1

0

2

19

0

45

20

0

1

33

0

4

1

12

0

12

0

0

1

0

161

Νωπό κρέας (και εντόσθια)

3

0

0

0

0

13

0

50

0

0

1

2

1

0

0

27

0

7

0

0

0

0

104

Έλαια και άλλες λιπαρές ουσίες/ελαιόλαδο

1

1

1

0

0

20

0

9

26

0

0

38

1

0

0

6

0

0

0

1

0

0

104

Προϊόντα με βάση το κρέας

8

2

2

0

0

10

0

4

0

1

1

29

1

0

0

28

0

0

0

0

0

0

86

Μεταλλικά νερά

31

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

31

Προϊόντα αρτοποιίας, ζαχαροπλαστικής και, μπισκοτοποιίας

4

0

1

1

0

7

0

3

1

0

0

3

0

0

0

0

4

0

1

0

1

0

26

Άλλα προϊόντα ζωικής προέλευσης (αυγά, μέλι, διάφορα γαλακτοκομικά προϊόντα πλην του βουτύρου, κλπ.)

0

0

0

0

0

3

0

6

1

0

0

2

1

0

0

10

0

1

0

0

0

0

24

Άλλα προϊόντα του Παραρτήματος Ι (μπαχαρικά,...)

0

0

0

0

0

4

0

7

1

0

0

4

0

0

0

0

1

3

0

0

0

1 (7)

21

Ζύθος

12

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

3

2

0

0

0

0

17

Ψάρια, μαλάκια και καρκινοειδή

3

0

0

0

0

1

0

2

1

0

1

0

0

0

0

0

2

3

0

0

0

0

13

Αιθέρια έλαια

0

0

0

0

0

0

0

1

1

0

0

1

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

3

Κόμμι και φυσικές ρητίνες

0

0

0

0

0

0

0

0

2

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

2

Σανός

0

0

0

0

0

0

0

1

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

1

ΣΥΝΟΛΟ

69

12

5

1

3

111

1

155

85

1

4

165

4

6

1

105

10

29

1

1

2

1

772

| 3.1.3 | Το σύστημα γεωγραφικών ενδείξεων (ΓΕ) έχει αποτελέσει αντικείμενο ειδικών μελετών και ερευνών, οι οποίες το έχουν αναλύσει από πολλές απόψεις — βλ. π.χ. τα σχέδια DOLPHINS 1999-2003 και SINER-GI 2004-2008, που χρηματοδοτεί η ΓΔ «Έρευνα» (8). Τα σχέδια αυτά, τα οποία τέθηκαν σε εφαρμογή διαδοχικά, έχουν φέρει στο φως σημαντικά στοιχεία όσον αφορά την αποδοτικότητα του κοινοτικού συστήματος ΓΕ. |
| --- | --- |

3.1.3

Το σύστημα γεωγραφικών ενδείξεων (ΓΕ) έχει αποτελέσει αντικείμενο ειδικών μελετών και ερευνών, οι οποίες το έχουν αναλύσει από πολλές απόψεις — βλ. π.χ. τα σχέδια DOLPHINS 1999-2003 και SINER-GI 2004-2008, που χρηματοδοτεί η ΓΔ «Έρευνα» (8). Τα σχέδια αυτά, τα οποία τέθηκαν σε εφαρμογή διαδοχικά, έχουν φέρει στο φως σημαντικά στοιχεία όσον αφορά την αποδοτικότητα του κοινοτικού συστήματος ΓΕ.

| 3.1.3.1 | Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ επισημαίνει κυρίως ένα σύνολο προβλημάτων το οποίο έχει σχέση με την οργάνωση και την διαχείριση του συστήματος ΓΕ (για το θέμα αυτό, έχουν πραγματοποιηθεί ειδικές έρευνες και μελέτες, τον συντονισμό των οποίων ανέλαβαν οι καθηγητές Bertil Sylvander του INRA των Παρισίων και Filippo Arfini του Πανεπιστημίου της Πάρμας, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή) και το οποίο καταδεικνύει ότι υφίστανται τρεις τύποι διαχείρισης:






  — | διαχείριση σε τοπικό επίπεδο, η οποία ευνοεί την συμμετοχή όλων των παραγόντων ενός συγκεκριμένου τόπου (όργανα, υπηρεσίες, ενώσεις κλπ)· |
| --- | --- | --- |

3.1.3.1

Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ επισημαίνει κυρίως ένα σύνολο προβλημάτων το οποίο έχει σχέση με την οργάνωση και την διαχείριση του συστήματος ΓΕ (για το θέμα αυτό, έχουν πραγματοποιηθεί ειδικές έρευνες και μελέτες, τον συντονισμό των οποίων ανέλαβαν οι καθηγητές Bertil Sylvander του INRA των Παρισίων και Filippo Arfini του Πανεπιστημίου της Πάρμας, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή) και το οποίο καταδεικνύει ότι υφίστανται τρεις τύποι διαχείρισης:

—

διαχείριση σε τοπικό επίπεδο, η οποία ευνοεί την συμμετοχή όλων των παραγόντων ενός συγκεκριμένου τόπου (όργανα, υπηρεσίες, ενώσεις κλπ)·

| — | διαχείριση σε τομεακό επίπεδο, η οποία ευνοεί αποκλειστικά τους παράγοντες ενός συγκεκριμένου τομέα (ο τόπος, στην περίπτωση αυτή, νοείται απλώς ως «περιέχον»)· |
| --- | --- |

—

διαχείριση σε τομεακό επίπεδο, η οποία ευνοεί αποκλειστικά τους παράγοντες ενός συγκεκριμένου τομέα (ο τόπος, στην περίπτωση αυτή, νοείται απλώς ως «περιέχον»)·

| — | διαχείριση σε συντεχνιακό επίπεδο, η οποία ευνοεί μόνον ορισμένους παράγοντες ενός συγκεκριμένου τομέα, οι οποίοι πιθανόν να εντάσσονται στο σύστημα για ευκαιριακούς και μόνον λόγους. |
| --- | --- |

—

διαχείριση σε συντεχνιακό επίπεδο, η οποία ευνοεί μόνον ορισμένους παράγοντες ενός συγκεκριμένου τομέα, οι οποίοι πιθανόν να εντάσσονται στο σύστημα για ευκαιριακούς και μόνον λόγους.

Ωστόσο, για να είναι το σύστημα αποδοτικό, προβλέπεται διάκριση μεταξύ «ισχυρής» και «αδύναμης» διαχείρισης, όπου ισχυρή νοείται μία διαχείριση που είναι σε θέση να εγγυηθεί την φήμη του προϊόντος έναντι των διαφόρων χρηστών και, ιδιαίτερα, των καταναλωτών.

| 3.1.3.2 | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί, εξάλλου, ότι η εμπορική επιτυχία των ΓΕ εξακολουθεί να είναι περιορισμένη και κατορθώνει να είναι αξιόλογη μόνον στις περιπτώσεις εκείνες όπου υφίστανται ήδη κατάλληλα διαρθρωμένες πραγματικότητες, με προϊόντα με σημαντικό περιεχόμενο, τις οποίες διαχειρίζονται οργανώσεις οι οποίες είναι σε θέση να συγκροτούν δίκτυα επιχειρήσεων και να υιοθετούν αποτελεσματικές εμπορικές στρατηγικές. Η διάδοση του περιεχόμενου και της ποιότητας ενός προϊόντος ΓΕ, όπως ενδεχομένως και του τοπικού χαρακτήρα του, αποδεικνύεται, πράγματι, καθοριστικό στοιχείο για την επιτυχία μιας ονομασίας προέλευσης. Φυσικά, η ύπαρξη ήδη μιας εδραιωμένης παράδοσης συμβάλλει στην επιτυχία ενός προϊόντος ΓΕ, ωστόσο δεν δύναται να υποκαταστήσει την ανάγκη ανάληψης μιας πιο δυναμικής δράσης για την στήριξη των οργανώσεων και την βελτίωση της επικοινωνίας. |
| --- | --- |

3.1.3.2

Η ΕΟΚΕ παρατηρεί, εξάλλου, ότι η εμπορική επιτυχία των ΓΕ εξακολουθεί να είναι περιορισμένη και κατορθώνει να είναι αξιόλογη μόνον στις περιπτώσεις εκείνες όπου υφίστανται ήδη κατάλληλα διαρθρωμένες πραγματικότητες, με προϊόντα με σημαντικό περιεχόμενο, τις οποίες διαχειρίζονται οργανώσεις οι οποίες είναι σε θέση να συγκροτούν δίκτυα επιχειρήσεων και να υιοθετούν αποτελεσματικές εμπορικές στρατηγικές. Η διάδοση του περιεχόμενου και της ποιότητας ενός προϊόντος ΓΕ, όπως ενδεχομένως και του τοπικού χαρακτήρα του, αποδεικνύεται, πράγματι, καθοριστικό στοιχείο για την επιτυχία μιας ονομασίας προέλευσης. Φυσικά, η ύπαρξη ήδη μιας εδραιωμένης παράδοσης συμβάλλει στην επιτυχία ενός προϊόντος ΓΕ, ωστόσο δεν δύναται να υποκαταστήσει την ανάγκη ανάληψης μιας πιο δυναμικής δράσης για την στήριξη των οργανώσεων και την βελτίωση της επικοινωνίας.

| 3.1.3.3 | Η ΕΟΚΕ, ωστόσο, υπογραμμίζει ότι η σημασία και ο οικονομικός και κοινωνικός αντίκτυπος του συστήματος των ΓΕ δεν είναι δυνατόν να υπολογιστούν αποκλειστικά με τη βοήθεια των αριθμητικών και στατιστικών δεικτών που αφορούν τη συμμετοχή στην ακαθάριστη εμπορεύσιμη παραγωγή, δεδομένου ότι τα αποτελέσματα και ο αντίκτυπος που γίνονται αισθητά, είτε σε τοπικό επίπεδο είτε στο επίπεδο του εμπορικού ισοζυγίου μιας χώρας και της ΕΕ, αφορούν ένα ευρύ φάσμα παραγόντων της εκάστοτε κοινωνικοοικονομικής πραγματικότητας, το οποίο υπερβαίνει κατά πολύ τον γεωργικό τομέα. |
| --- | --- |

3.1.3.3

Η ΕΟΚΕ, ωστόσο, υπογραμμίζει ότι η σημασία και ο οικονομικός και κοινωνικός αντίκτυπος του συστήματος των ΓΕ δεν είναι δυνατόν να υπολογιστούν αποκλειστικά με τη βοήθεια των αριθμητικών και στατιστικών δεικτών που αφορούν τη συμμετοχή στην ακαθάριστη εμπορεύσιμη παραγωγή, δεδομένου ότι τα αποτελέσματα και ο αντίκτυπος που γίνονται αισθητά, είτε σε τοπικό επίπεδο είτε στο επίπεδο του εμπορικού ισοζυγίου μιας χώρας και της ΕΕ, αφορούν ένα ευρύ φάσμα παραγόντων της εκάστοτε κοινωνικοοικονομικής πραγματικότητας, το οποίο υπερβαίνει κατά πολύ τον γεωργικό τομέα.

| 3.1.4 | Κατά την ΕΟΚΕ, μία πτυχή των ΓΕ που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι η σχέση τους με την αγροτική ανάπτυξη. Πράγματι, ενώ αρχικά λειτουργούσαν ως απλά μέσα προστασίας, τα σήματα που δηλώνουν την προέλευση ενός προϊόντος μετατράπηκαν, συχνά, σε πραγματικές ευκαιρίες προβολής των τυπικών πολιτισμικών χαρακτηριστικών μιας ολόκληρης γεωγραφικής περιοχής. Με τον τρόπο αυτό, καθίσταται σαφές πόσες ευκαιρίες μπορούν να δημιουργηθούν με την επέκταση του συστήματος των ΓΕ σε μη γεωργικά προϊόντα και πόσο αυτό είναι απόλυτα συνεπές προς τους προϋπάρχοντες, από σειρά ετών, κοινοτικούς προσανατολισμούς στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης (βλ. την Πράσινη Βίβλο του 1985· την Ανακοίνωση «Το μέλλον του αγροτικού κόσμου» του 1988· την Δήλωση του Cork του 1995). |
| --- | --- |

3.1.4

Κατά την ΕΟΚΕ, μία πτυχή των ΓΕ που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι η σχέση τους με την αγροτική ανάπτυξη. Πράγματι, ενώ αρχικά λειτουργούσαν ως απλά μέσα προστασίας, τα σήματα που δηλώνουν την προέλευση ενός προϊόντος μετατράπηκαν, συχνά, σε πραγματικές ευκαιρίες προβολής των τυπικών πολιτισμικών χαρακτηριστικών μιας ολόκληρης γεωγραφικής περιοχής. Με τον τρόπο αυτό, καθίσταται σαφές πόσες ευκαιρίες μπορούν να δημιουργηθούν με την επέκταση του συστήματος των ΓΕ σε μη γεωργικά προϊόντα και πόσο αυτό είναι απόλυτα συνεπές προς τους προϋπάρχοντες, από σειρά ετών, κοινοτικούς προσανατολισμούς στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης (βλ. την Πράσινη Βίβλο του 1985· την Ανακοίνωση «Το μέλλον του αγροτικού κόσμου» του 1988· την Δήλωση του Cork του 1995).

| 3.1.4.1 | Τα τυπικά προϊόντα ως μέσα προώθησης πολιτισμικών αξιών μπορούν και πρέπει να μετατραπούν σε κινητήρια δύναμη μιας οικονομικής ανάκαμψης των αγροτικών περιοχών, κυρίως δε των λιγότερο προνομιούχων. Το ζήτημα αυτό, ωστόσο, δεν πρέπει να εξεταστεί μόνον από κοινοτική σκοπιά. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι με βάση το σημερινό ευρωπαϊκό σύστημα και το γεγονός ότι τα ευρωπαϊκά σήματα πιθανόν να χρησιμοποιηθούν και από χώρες που δεν ανήκουν στην Ένωση, ο συσχετισμός των εννοιών ΓΕ και αγροτική ανάπτυξη, και η επακόλουθη εφαρμογή του στην πράξη αποδεικνύεται ιδιαίτερα ελκυστικός για τις αναπτυσσόμενες χώρες. Έχει όντως διατυπωθεί η έγκυρη άποψη σε διεθνή κλίμακα (FAO, Διεθνής Τράπεζα) ότι υφίσταται ένας εύλογος παραλληλισμός μεταξύ της έννοιας των ΓΕ και της έννοιας αυτής που στις αναπτυσσόμενες χώρες αποκαλείται «τοπική γνώση» ή, απλούστερα, παράδοση. Προς αυτή την κατεύθυνση βαίνουν οι «Οδηγίες χρήσης των ΓΕ» (με βάση τις διαδικασίες και το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ) τις οποίες καταρτίζουν και διανέμουν στις αναπτυσσόμενες χώρες ο FAO και η Διεθνής Τράπεζα. |
| --- | --- |

3.1.4.1

Τα τυπικά προϊόντα ως μέσα προώθησης πολιτισμικών αξιών μπορούν και πρέπει να μετατραπούν σε κινητήρια δύναμη μιας οικονομικής ανάκαμψης των αγροτικών περιοχών, κυρίως δε των λιγότερο προνομιούχων. Το ζήτημα αυτό, ωστόσο, δεν πρέπει να εξεταστεί μόνον από κοινοτική σκοπιά. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι με βάση το σημερινό ευρωπαϊκό σύστημα και το γεγονός ότι τα ευρωπαϊκά σήματα πιθανόν να χρησιμοποιηθούν και από χώρες που δεν ανήκουν στην Ένωση, ο συσχετισμός των εννοιών ΓΕ και αγροτική ανάπτυξη, και η επακόλουθη εφαρμογή του στην πράξη αποδεικνύεται ιδιαίτερα ελκυστικός για τις αναπτυσσόμενες χώρες. Έχει όντως διατυπωθεί η έγκυρη άποψη σε διεθνή κλίμακα (FAO, Διεθνής Τράπεζα) ότι υφίσταται ένας εύλογος παραλληλισμός μεταξύ της έννοιας των ΓΕ και της έννοιας αυτής που στις αναπτυσσόμενες χώρες αποκαλείται «τοπική γνώση» ή, απλούστερα, παράδοση. Προς αυτή την κατεύθυνση βαίνουν οι «Οδηγίες χρήσης των ΓΕ» (με βάση τις διαδικασίες και το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ) τις οποίες καταρτίζουν και διανέμουν στις αναπτυσσόμενες χώρες ο FAO και η Διεθνής Τράπεζα.

| 3.1.5 | Κατά την ΕΟΚΕ, ένα επιπλέον ζήτημα το οποίο δεν θα πρέπει να αποσιωπάται είναι οι θετικές συνέπειες των ΓΕ στο περιβάλλον των περιοχών από τις οποίες τα προϊόντα αυτά προέρχονται. Πράγματι, τα τυπικά προϊόντα συνεπάγονται πρακτικές παραγωγής και/ή επεξεργασίας οι οποίες βασίζονται, σε μεγάλο βαθμό, σε διαδικασίες που, καθώς ανάγονται σε συγκεκριμένες παραδόσεις, προβλέπουν περιορισμένη ή καθόλου χρήση τεχνικών μέσων (τα οποία θα μπορούσαν, ενδεχομένως, να αποδειχθούν ζημιογόνα για το περιβάλλον), και/ή μη εντατικά αγροτικά συστήματα, πράγμα που κατά συνέπεια συμβάλλει στην διασφάλιση της βιοποικιλότητας και στην προστασία του τοπίου και του περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

3.1.5

Κατά την ΕΟΚΕ, ένα επιπλέον ζήτημα το οποίο δεν θα πρέπει να αποσιωπάται είναι οι θετικές συνέπειες των ΓΕ στο περιβάλλον των περιοχών από τις οποίες τα προϊόντα αυτά προέρχονται. Πράγματι, τα τυπικά προϊόντα συνεπάγονται πρακτικές παραγωγής και/ή επεξεργασίας οι οποίες βασίζονται, σε μεγάλο βαθμό, σε διαδικασίες που, καθώς ανάγονται σε συγκεκριμένες παραδόσεις, προβλέπουν περιορισμένη ή καθόλου χρήση τεχνικών μέσων (τα οποία θα μπορούσαν, ενδεχομένως, να αποδειχθούν ζημιογόνα για το περιβάλλον), και/ή μη εντατικά αγροτικά συστήματα, πράγμα που κατά συνέπεια συμβάλλει στην διασφάλιση της βιοποικιλότητας και στην προστασία του τοπίου και του περιβάλλοντος.

| 3.1.6 | Από την άποψη της αποδοτικότητας, πρέπει να επίσης να ληφθεί υπόψη το ενδεχόμενο αλλαγής των μελλοντικών σεναρίων. Κατά την ΕΟΚΕ, υπάρχουν πράγματι ενδείξεις ότι καταστάσεις που μέχρι σήμερα πιστευόταν ότι δεν είναι δυνατό να αλλάξουν, πιθανόν να εξελιχθούν. Πολλές πολυεθνικές βιομηχανίες και αλυσίδες διανομής του κλάδου των τροφίμων, π.χ., αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες με σκοπό την ένταξη και προϊόντων ΓΕ στο φάσμα των προσφερόμενων προϊόντων τους, υπερβαίνοντας εν μέρει τις διεθνείς πολιτικές στον τομέα των εμπορικών σημάτων και τις στρατηγικές παγκόσμιας αγοράς που μέχρι σήμερα αμφισβητούσαν την ανάγκη, καθώς και το θεμιτό, της υιοθέτησης ενός συστήματος γεωγραφικών ενδείξεων. Το φαινόμενο αυτό συνιστά ένα ιδιαίτερα σημαντικό προηγούμενο, καθώς οι εξελίξεις που πιθανόν προκύψουν από αυτό ενδέχεται να αποδειχθούν πολύ σημαντικές για τους σκοπούς της ανάπτυξης των ΓΕ. |
| --- | --- |

3.1.6

Από την άποψη της αποδοτικότητας, πρέπει να επίσης να ληφθεί υπόψη το ενδεχόμενο αλλαγής των μελλοντικών σεναρίων. Κατά την ΕΟΚΕ, υπάρχουν πράγματι ενδείξεις ότι καταστάσεις που μέχρι σήμερα πιστευόταν ότι δεν είναι δυνατό να αλλάξουν, πιθανόν να εξελιχθούν. Πολλές πολυεθνικές βιομηχανίες και αλυσίδες διανομής του κλάδου των τροφίμων, π.χ., αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες με σκοπό την ένταξη και προϊόντων ΓΕ στο φάσμα των προσφερόμενων προϊόντων τους, υπερβαίνοντας εν μέρει τις διεθνείς πολιτικές στον τομέα των εμπορικών σημάτων και τις στρατηγικές παγκόσμιας αγοράς που μέχρι σήμερα αμφισβητούσαν την ανάγκη, καθώς και το θεμιτό, της υιοθέτησης ενός συστήματος γεωγραφικών ενδείξεων. Το φαινόμενο αυτό συνιστά ένα ιδιαίτερα σημαντικό προηγούμενο, καθώς οι εξελίξεις που πιθανόν προκύψουν από αυτό ενδέχεται να αποδειχθούν πολύ σημαντικές για τους σκοπούς της ανάπτυξης των ΓΕ.

| 3.1.7 | Ως προς το θέμα αυτό, ορισμένες μελέτες αποκαλύπτουν ότι η αντίσταση των ΗΠΑ στο ευρωπαϊκό πρότυπο ΓΕ (η οποία οφείλεται στο γεγονός ότι, στον τομέα των γεωργικών προϊόντων και των προϊόντων διατροφής, η πραγματικότητα στις ΗΠΑ είναι πολύ διαφορετική από αυτήν της ΕΕ και οι εμπορικές στρατηγικές τους συχνά αντίθετες) αρχίζει πλέον να κάμπτεται χάρη στην εξέλιξη της εσωτερικής τυπολογίας προϊόντων. Αρχίζουν τώρα να εμφανίζονται, και στο έδαφος ακόμη των ΗΠΑ, οι πρώτες περιπτώσεις εταιριών παραγωγής οι οποίες συνδέουν πλέον την επιτυχία των προϊόντων τους και με την προέλευσή τους, διαμαρτυρόμενες μάλιστα ότι δεν υφίσταται η κατάλληλη προστασία. Είναι, π.χ., γνωστή η περίπτωση των οίνων της Napa Valley στην Καλιφόρνια, στην οποία προσετέθησαν και οι περιπτώσεις άλλων προϊόντων από διάφορες πολιτείες των ΗΠΑ και του Καναδά (βλ. τα πορτοκάλια «Florida Orange», το φυτό «Bleuet du Lac Saint-Jean»), όπου οι ενδιαφερόμενοι βρίσκονται αντιμέτωποι με πρακτικές σφετερισμού της ονομασίας προέλευσης και στρέβλωσης του εσωτερικού ή του μεθοριακού ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

3.1.7

Ως προς το θέμα αυτό, ορισμένες μελέτες αποκαλύπτουν ότι η αντίσταση των ΗΠΑ στο ευρωπαϊκό πρότυπο ΓΕ (η οποία οφείλεται στο γεγονός ότι, στον τομέα των γεωργικών προϊόντων και των προϊόντων διατροφής, η πραγματικότητα στις ΗΠΑ είναι πολύ διαφορετική από αυτήν της ΕΕ και οι εμπορικές στρατηγικές τους συχνά αντίθετες) αρχίζει πλέον να κάμπτεται χάρη στην εξέλιξη της εσωτερικής τυπολογίας προϊόντων. Αρχίζουν τώρα να εμφανίζονται, και στο έδαφος ακόμη των ΗΠΑ, οι πρώτες περιπτώσεις εταιριών παραγωγής οι οποίες συνδέουν πλέον την επιτυχία των προϊόντων τους και με την προέλευσή τους, διαμαρτυρόμενες μάλιστα ότι δεν υφίσταται η κατάλληλη προστασία. Είναι, π.χ., γνωστή η περίπτωση των οίνων της Napa Valley στην Καλιφόρνια, στην οποία προσετέθησαν και οι περιπτώσεις άλλων προϊόντων από διάφορες πολιτείες των ΗΠΑ και του Καναδά (βλ. τα πορτοκάλια «Florida Orange», το φυτό «Bleuet du Lac Saint-Jean»), όπου οι ενδιαφερόμενοι βρίσκονται αντιμέτωποι με πρακτικές σφετερισμού της ονομασίας προέλευσης και στρέβλωσης του εσωτερικού ή του μεθοριακού ανταγωνισμού.

| 3.1.8 | Τέλος, η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι υπάρχει γενικά η τάση οι καταναλωτές να αποδίδουν πλέον σημασία στην προέλευση των προϊόντων, η οποία με τον τρόπο αυτό καθίσταται ένα χαρακτηριστικό το οποίο επηρεάζει τις αγοραστικές επιλογές τους (βλ., π.χ., ορισμένα αποτελέσματα του ευρωπαϊκού σχεδίου TYPIC-2005 και DOLPHINS-2002). Αντίστοιχα, οι καταναλωτές φαίνονται διατεθειμένοι να πληρώσουν μεγαλύτερη τιμή για την πιστοποίηση των προϊόντων προέλευσης τα οποία θεωρείται, γενικά, ότι είναι ποιοτικά και πιο ασφαλή. Στο πλαίσιο αυτό μπορεί να εξεταστεί και το ζήτημα του προσδιορισμού της προέλευσης των πρώτων υλών και η χρήση προϊόντων ΓΕ ως συστατικών των τροφίμων. |
| --- | --- |

3.1.8

Τέλος, η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι υπάρχει γενικά η τάση οι καταναλωτές να αποδίδουν πλέον σημασία στην προέλευση των προϊόντων, η οποία με τον τρόπο αυτό καθίσταται ένα χαρακτηριστικό το οποίο επηρεάζει τις αγοραστικές επιλογές τους (βλ., π.χ., ορισμένα αποτελέσματα του ευρωπαϊκού σχεδίου TYPIC-2005 και DOLPHINS-2002). Αντίστοιχα, οι καταναλωτές φαίνονται διατεθειμένοι να πληρώσουν μεγαλύτερη τιμή για την πιστοποίηση των προϊόντων προέλευσης τα οποία θεωρείται, γενικά, ότι είναι ποιοτικά και πιο ασφαλή. Στο πλαίσιο αυτό μπορεί να εξεταστεί και το ζήτημα του προσδιορισμού της προέλευσης των πρώτων υλών και η χρήση προϊόντων ΓΕ ως συστατικών των τροφίμων.

| 3.1.8.1 | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει, ωστόσο, ότι η αναγνώριση των ευρωπαϊκών συστημάτων πιστοποίησης, των αντίστοιχων λογοτύπων και ετικετών, εξακολουθεί να είναι περιορισμένη και πολύ ανομοιογενής. Μία έρευνα του Διεθνούς Κέντρου Ανωτάτων Αγρονομικών Μεσογειακών Σπουδών (CIHEAM) με τίτλο «Ταυτότητα και ποιότητα των μεσογειακών ειδών διατροφής (Παρίσι, 2007)», αποκαλύπτει ότι το 80 % των ευρωπαίων πολιτών δεν είχαν ακούσει ποτέ να γίνεται λόγος για τις ΠΟΠ και το 86 % για τις ΠΓΕ. Ωστόσο, όταν τίθεται το ίδιο ερώτημα με αναφορά στις αντίστοιχες εθνικές ονομασίες (denominación de origen στην Ισπανία ή appellation d'origine contrôlée στη Γαλλία), το ποσοστό αυτό μειώνεται αισθητά. Η κατάσταση αυτή δημιουργεί στον καταναλωτή ένα προφανές πρόβλημα επικοινωνίας και προώθησης σε κοινοτικό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.1.8.1

Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει, ωστόσο, ότι η αναγνώριση των ευρωπαϊκών συστημάτων πιστοποίησης, των αντίστοιχων λογοτύπων και ετικετών, εξακολουθεί να είναι περιορισμένη και πολύ ανομοιογενής. Μία έρευνα του Διεθνούς Κέντρου Ανωτάτων Αγρονομικών Μεσογειακών Σπουδών (CIHEAM) με τίτλο «Ταυτότητα και ποιότητα των μεσογειακών ειδών διατροφής (Παρίσι, 2007)», αποκαλύπτει ότι το 80 % των ευρωπαίων πολιτών δεν είχαν ακούσει ποτέ να γίνεται λόγος για τις ΠΟΠ και το 86 % για τις ΠΓΕ. Ωστόσο, όταν τίθεται το ίδιο ερώτημα με αναφορά στις αντίστοιχες εθνικές ονομασίες (denominación de origen στην Ισπανία ή appellation d'origine contrôlée στη Γαλλία), το ποσοστό αυτό μειώνεται αισθητά. Η κατάσταση αυτή δημιουργεί στον καταναλωτή ένα προφανές πρόβλημα επικοινωνίας και προώθησης σε κοινοτικό επίπεδο.

3.2   Το ευρωπαϊκό σύστημα και οι πολυμερείς και διμερείς εμπορικές διαπραγματεύσεις

3.2.1   Ενδιαφέρον στρατηγικής σημασίας

| 3.2.1.1 | Τον Σεπτέμβριο του 2003, η διεξαγωγή, και στη συνέχεια, η αρνητική κατάληξη της Υπουργικής Διάσκεψης του Κανκούν κατέδειξαν ότι οι εμπορικές διαπραγματεύσεις δεν αποτελούν πλέον μόνον το πλαίσιο όπου εξετάζονται οι τιμές και τα τιμολόγια με σκοπό την διευκόλυνση της πρόσβασης των ενδιαφερομένων στις διάφορες αντίστοιχες αγορές, αλλά είναι ταυτόχρονα και το πλαίσιο όπου έρχονται αντιμέτωπα παραγωγικά πρότυπα (δηλ. ιστορίες, παραδόσεις και τυπολογίες παραγωγής και επεξεργασίας τροφίμων). Η γνώση και η αμοιβαία αναγνώριση των αντίστοιχων παραδόσεων παραγωγής και επεξεργασίας τροφίμων αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχία ακόμη και των εμπορικών διαπραγματεύσεων. |
| --- | --- |

3.2.1.1

Τον Σεπτέμβριο του 2003, η διεξαγωγή, και στη συνέχεια, η αρνητική κατάληξη της Υπουργικής Διάσκεψης του Κανκούν κατέδειξαν ότι οι εμπορικές διαπραγματεύσεις δεν αποτελούν πλέον μόνον το πλαίσιο όπου εξετάζονται οι τιμές και τα τιμολόγια με σκοπό την διευκόλυνση της πρόσβασης των ενδιαφερομένων στις διάφορες αντίστοιχες αγορές, αλλά είναι ταυτόχρονα και το πλαίσιο όπου έρχονται αντιμέτωπα παραγωγικά πρότυπα (δηλ. ιστορίες, παραδόσεις και τυπολογίες παραγωγής και επεξεργασίας τροφίμων). Η γνώση και η αμοιβαία αναγνώριση των αντίστοιχων παραδόσεων παραγωγής και επεξεργασίας τροφίμων αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχία ακόμη και των εμπορικών διαπραγματεύσεων.

| 3.2.1.2 | Ωστόσο, όταν η Ευρωπαϊκή Κοινότητα παρευρίσκεται στο τραπέζι των εμπορικών διαπραγματεύσεων, συγκρίνει το δικό της κοινωνικό και οικονομικό πρότυπο με άλλα έγκυρα πρότυπα. Η ΕΟΚΕ φρονεί, εντούτοις, ότι οι σημαντικές και αξιοποιήσιμες πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στον τομέα των διαπραγματεύσεων μπορούν να αποφέρουν καρπούς μόνον εάν αποτελέσουν αναπόσπαστο μέρος μιας πολιτικής εξωτερικών σχέσεων στην οποία θα εντάσσεται και το ζήτημα των διαπραγματεύσεων για την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας και τις εμπορικές συναλλαγές. Εάν οι εν λόγω πρωτοβουλίες ενταχθούν σε αυτό το πλαίσιο, ακόμη και οι πολιτικές για την ποιότητα θα μπορέσουν να διαρθρωθούν σε ένα σύστημα κανόνων συμβατό με μία ευρύτερη και γενικότερη πολιτική διεθνούς συνεργασίας, η οποία είναι σήμερα ολοένα και πιο ζωτικής σημασίας για την σταθερότητα στον κόσμο. |
| --- | --- |

3.2.1.2

Ωστόσο, όταν η Ευρωπαϊκή Κοινότητα παρευρίσκεται στο τραπέζι των εμπορικών διαπραγματεύσεων, συγκρίνει το δικό της κοινωνικό και οικονομικό πρότυπο με άλλα έγκυρα πρότυπα. Η ΕΟΚΕ φρονεί, εντούτοις, ότι οι σημαντικές και αξιοποιήσιμες πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στον τομέα των διαπραγματεύσεων μπορούν να αποφέρουν καρπούς μόνον εάν αποτελέσουν αναπόσπαστο μέρος μιας πολιτικής εξωτερικών σχέσεων στην οποία θα εντάσσεται και το ζήτημα των διαπραγματεύσεων για την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας και τις εμπορικές συναλλαγές. Εάν οι εν λόγω πρωτοβουλίες ενταχθούν σε αυτό το πλαίσιο, ακόμη και οι πολιτικές για την ποιότητα θα μπορέσουν να διαρθρωθούν σε ένα σύστημα κανόνων συμβατό με μία ευρύτερη και γενικότερη πολιτική διεθνούς συνεργασίας, η οποία είναι σήμερα ολοένα και πιο ζωτικής σημασίας για την σταθερότητα στον κόσμο.

3.2.2   Η κανονιστική διαδικασία

| 3.2.2.1 | Μία από τις αρχές του κοινοτικού συστήματος οργάνωσης αφορά, όπως είναι γνωστό, την ελεύθερη κυκλοφορία των προϊόντων στην ευρωπαϊκή ενιαία αγορά (άρθρο 23 της Συνθήκης ΕΚ). Η εφαρμογή της αρχής έχει αποδειχθεί δυσχερής λόγω των πολλών και διαφορετικών κανονισμών των κρατών μελών. Εξάλλου, η ποικιλομορφία αυτή εντασσόταν ανέκαθεν σε ένα πλαίσιο διεθνών συμφωνιών και κανόνων το οποίο είναι περίπλοκο, αντιφατικό, μη αρμονικό και ιδιαίτερα ανησυχητικό στο πλαίσιο των παγκοσμιοποιημένων αγορών. Ωστόσο είναι στρατηγικής σημασίας η ανάγκη να εξασφαλιστεί θεμιτός ανταγωνισμός μεταξύ των οικονομικών φορέων σε μια ολοένα και πιο ανοικτή αγορά· για τον σκοπό αυτό, μια θετική συνεισφορά μπορεί να προέλθει ακόμη και από μια συνεκτική ρύθμιση των ΓΕ. |
| --- | --- |

3.2.2.1

Μία από τις αρχές του κοινοτικού συστήματος οργάνωσης αφορά, όπως είναι γνωστό, την ελεύθερη κυκλοφορία των προϊόντων στην ευρωπαϊκή ενιαία αγορά (άρθρο 23 της Συνθήκης ΕΚ). Η εφαρμογή της αρχής έχει αποδειχθεί δυσχερής λόγω των πολλών και διαφορετικών κανονισμών των κρατών μελών. Εξάλλου, η ποικιλομορφία αυτή εντασσόταν ανέκαθεν σε ένα πλαίσιο διεθνών συμφωνιών και κανόνων το οποίο είναι περίπλοκο, αντιφατικό, μη αρμονικό και ιδιαίτερα ανησυχητικό στο πλαίσιο των παγκοσμιοποιημένων αγορών. Ωστόσο είναι στρατηγικής σημασίας η ανάγκη να εξασφαλιστεί θεμιτός ανταγωνισμός μεταξύ των οικονομικών φορέων σε μια ολοένα και πιο ανοικτή αγορά· για τον σκοπό αυτό, μια θετική συνεισφορά μπορεί να προέλθει ακόμη και από μια συνεκτική ρύθμιση των ΓΕ.

| 3.2.2.2 | Στο εσωτερικό επίπεδο, έχει ήδη σημειωθεί, σιγά-σιγά, σημαντική πρόοδος προς μία εναρμόνιση, με τη μέθοδο της νομολογίας, δηλ. των αποφάσεων του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων της ΕΕ, οι οποίες βασίζονταν αρχικά στην αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης. |
| --- | --- |

3.2.2.2

Στο εσωτερικό επίπεδο, έχει ήδη σημειωθεί, σιγά-σιγά, σημαντική πρόοδος προς μία εναρμόνιση, με τη μέθοδο της νομολογίας, δηλ. των αποφάσεων του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων της ΕΕ, οι οποίες βασίζονταν αρχικά στην αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης.

| 3.2.2.3 | Σε διεθνή κλίμακα, η διαδρομή προς μία κοινή προσέγγιση στον τομέα των γεωγραφικών ενδείξεων περνά μέσα από διαπραγματεύσεις και συμφωνίες που αποσκοπούν στην προστασία, κατά πρώτο λόγο, της βιομηχανικής ιδιοκτησίας και, κατά δεύτερο, της πνευματικής. Από την Σύμβαση των Παρισίων (1883 — 169 κράτη μέλη), στην Συμφωνία της Μαδρίτης (1891 — 34 κράτη μέλη), στη Συμφωνία της Λισσαβώνας (1958 — 23 κράτη μέλη) η αρχή ότι το προϊόν συνδέεται με τον τόπο από τον οποίο πηγάζει αναγνωρίζεται μεν, αλλά εντός ενός πλαισίου το οποίο παραμένει κατά πολύ μη ικανοποιητικό από την άποψη της αξιοπιστίας των προτύπων και των ελέγχων, καθώς και των δυνατοτήτων δόλιας απομίμησης. |
| --- | --- |

3.2.2.3

Σε διεθνή κλίμακα, η διαδρομή προς μία κοινή προσέγγιση στον τομέα των γεωγραφικών ενδείξεων περνά μέσα από διαπραγματεύσεις και συμφωνίες που αποσκοπούν στην προστασία, κατά πρώτο λόγο, της βιομηχανικής ιδιοκτησίας και, κατά δεύτερο, της πνευματικής. Από την Σύμβαση των Παρισίων (1883 — 169 κράτη μέλη), στην Συμφωνία της Μαδρίτης (1891 — 34 κράτη μέλη), στη Συμφωνία της Λισσαβώνας (1958 — 23 κράτη μέλη) η αρχή ότι το προϊόν συνδέεται με τον τόπο από τον οποίο πηγάζει αναγνωρίζεται μεν, αλλά εντός ενός πλαισίου το οποίο παραμένει κατά πολύ μη ικανοποιητικό από την άποψη της αξιοπιστίας των προτύπων και των ελέγχων, καθώς και των δυνατοτήτων δόλιας απομίμησης.

3.2.3   TRIPS (Συμφωνία για τα Δικαιώματα Πνευματικής Ιδιοκτησίας στον Τομέα του Εμπορίου): τέλος μιας πορείας και σημερινό αδιέξοδο της διαδικασίας

| 3.2.3.1 | Η Συμφωνία TRIPS συνήφθη το 1994 και περιλαμβάνει ένα ειδικό τμήμα για τις πτυχές των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας που αφορούν το εμπόριο, το οποίο είναι αφιερωμένο στις γεωγραφικές ενδείξεις. Οι πτυχές αυτές είναι οι εξής:






  α) | ορισμός των ΓΕ (άρθ. 22)· |
| --- | --- | --- |

3.2.3.1

Η Συμφωνία TRIPS συνήφθη το 1994 και περιλαμβάνει ένα ειδικό τμήμα για τις πτυχές των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας που αφορούν το εμπόριο, το οποίο είναι αφιερωμένο στις γεωγραφικές ενδείξεις. Οι πτυχές αυτές είναι οι εξής:

α)

ορισμός των ΓΕ (άρθ. 22)·

| β) | πρότυπα γενικής προστασίας των ΓΕ όλων των προϊόντων (άρθ. 22.2-22.4)· |
| --- | --- |

β)

πρότυπα γενικής προστασίας των ΓΕ όλων των προϊόντων (άρθ. 22.2-22.4)·

| γ) | πρόσθετη προστασία των ΓΕ των οίνων και των οινοπνευματωδών (άρθ. 23)· |
| --- | --- |

γ)

πρόσθετη προστασία των ΓΕ των οίνων και των οινοπνευματωδών (άρθ. 23)·

| δ) | μελλοντικές διαπραγματεύσεις και εξαιρέσεις (άρθ. 24). |
| --- | --- |

δ)

μελλοντικές διαπραγματεύσεις και εξαιρέσεις (άρθ. 24).

| 3.2.3.2 | Οι διεθνείς συμφωνίες έχουν υιοθετήσει μία ορολογία που αποδίδει τη σχέση μεταξύ ενός «τόπου» κι ενός «προϊόντος», σύμφωνα με την αύξουσα διαβάθμιση του «βαθμού σχέσης»: την ένδειξη προέλευσης (Μαδρίτη, 1891)· την γεωγραφική ένδειξη (Trips, 1994)· την ονομασία προέλευσης (Λισσαβώνα, 1958). Σε τελική ανάλυση, μπορεί να λεχθεί ότι όλες οι ονομασίες προέλευσης αποτελούν γεωγραφικές ενδείξεις, ενώ οι γεωγραφικές ενδείξεις δεν είναι όλες απαραίτητα ονομασίες προέλευσης. Μία αναδιάρθρωση της ταξινόμησης των διαφόρων τύπων προϊόντων που συνδέονται με τον τόπο προέλευσής τους, με βάση τις διάφορες διεθνείς συμφωνίες, πραγματοποιείται στη διδακτορική διατριβή με τίτλο «Ανάλυση της πολιτικής διεθνούς αναγνώρισης των γεωγραφικών ενδείξεων» της Sabrina Cernicchiaro (Πανεπιστήμιο της Πάρμας). |
| --- | --- |

3.2.3.2

Οι διεθνείς συμφωνίες έχουν υιοθετήσει μία ορολογία που αποδίδει τη σχέση μεταξύ ενός «τόπου» κι ενός «προϊόντος», σύμφωνα με την αύξουσα διαβάθμιση του «βαθμού σχέσης»: την ένδειξη προέλευσης (Μαδρίτη, 1891)· την γεωγραφική ένδειξη (Trips, 1994)· την ονομασία προέλευσης (Λισσαβώνα, 1958). Σε τελική ανάλυση, μπορεί να λεχθεί ότι όλες οι ονομασίες προέλευσης αποτελούν γεωγραφικές ενδείξεις, ενώ οι γεωγραφικές ενδείξεις δεν είναι όλες απαραίτητα ονομασίες προέλευσης. Μία αναδιάρθρωση της ταξινόμησης των διαφόρων τύπων προϊόντων που συνδέονται με τον τόπο προέλευσής τους, με βάση τις διάφορες διεθνείς συμφωνίες, πραγματοποιείται στη διδακτορική διατριβή με τίτλο «Ανάλυση της πολιτικής διεθνούς αναγνώρισης των γεωγραφικών ενδείξεων» της Sabrina Cernicchiaro (Πανεπιστήμιο της Πάρμας).

| 3.2.3.3 | Η Συμφωνία TRIPS αποτέλεσε σημαντικό στάδιο της ιστορίας των συμφωνιών προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας των προϊόντων που κυκλοφορούν διεθνώς αλλά, παράλληλα, άφησε άλυτα πολλά σημαντικά θέματα. Εισήγαγε έναν κοινό ορισμό της ΓΕ, ο οποίος ισχύει σήμερα στις 151 χώρες που την έχουν προσυπογράψει, και καθόρισε ένα ενιαίο σύστημα επίλυσης των διαφορών. Ταυτόχρονα, είναι σκόπιμο να τονιστούν τουλάχιστον τρεις σοβαρές ελλείψεις:






  α) | η εισαγωγή μιας αρχής αρνητικής προστασίας (τα κράτη διαθέτουν τα μέσα να εμποδίσουν μία ακατάλληλη χρήση ΓΕ)· |
| --- | --- | --- |

3.2.3.3

Η Συμφωνία TRIPS αποτέλεσε σημαντικό στάδιο της ιστορίας των συμφωνιών προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας των προϊόντων που κυκλοφορούν διεθνώς αλλά, παράλληλα, άφησε άλυτα πολλά σημαντικά θέματα. Εισήγαγε έναν κοινό ορισμό της ΓΕ, ο οποίος ισχύει σήμερα στις 151 χώρες που την έχουν προσυπογράψει, και καθόρισε ένα ενιαίο σύστημα επίλυσης των διαφορών. Ταυτόχρονα, είναι σκόπιμο να τονιστούν τουλάχιστον τρεις σοβαρές ελλείψεις:

α)

η εισαγωγή μιας αρχής αρνητικής προστασίας (τα κράτη διαθέτουν τα μέσα να εμποδίσουν μία ακατάλληλη χρήση ΓΕ)·

| β) | η αδύναμη και ασαφής εισαγωγή του «πολυμερούς συστήματος κοινοποίησης και καταχώρισης» (σε σημείο που ακόμη και σήμερα παραμένουν δύο διαφορετικές και αντίθετες αντιλήψεις των προτύπων: η μία τα θεωρεί υποχρεωτικά και δεσμευτικά, ενώ η άλλη θεωρεί ότι πρέπει να γίνονται αποδεκτά σε εθελοντική βάση)· |
| --- | --- |

β)

η αδύναμη και ασαφής εισαγωγή του «πολυμερούς συστήματος κοινοποίησης και καταχώρισης» (σε σημείο που ακόμη και σήμερα παραμένουν δύο διαφορετικές και αντίθετες αντιλήψεις των προτύπων: η μία τα θεωρεί υποχρεωτικά και δεσμευτικά, ενώ η άλλη θεωρεί ότι πρέπει να γίνονται αποδεκτά σε εθελοντική βάση)·

| γ) | η καθιέρωση, στην πράξη, μιας διαφορετικής μεταχείρισης (στο πλαίσιο του ιδίου νομικού πλαισίου), καθώς αναγνωρίζονται μία γενική προστασία των γεωργικών προϊόντων και μια πρόσθετη προστασία. |
| --- | --- |

γ)

η καθιέρωση, στην πράξη, μιας διαφορετικής μεταχείρισης (στο πλαίσιο του ιδίου νομικού πλαισίου), καθώς αναγνωρίζονται μία γενική προστασία των γεωργικών προϊόντων και μια πρόσθετη προστασία.

| 3.2.3.4 | Υφίστανται και άλλες περιφερειακές συμφωνίες οι οποίες αφορούν την προστασία των ΓΕ, όπως, π.χ.: η Συμφωνία της Αφρικανικής Οργάνωσης Πνευματικής Ιδιοκτησίας του Μαρτίου 1977 και το Πρωτόκολλο του Banjul για τα σήματα της Περιφερειακής Αφρικανικής Οργάνωσης για την Πνευματική Ιδιοκτησία του Μαρτίου 1997. |
| --- | --- |

3.2.3.4

Υφίστανται και άλλες περιφερειακές συμφωνίες οι οποίες αφορούν την προστασία των ΓΕ, όπως, π.χ.: η Συμφωνία της Αφρικανικής Οργάνωσης Πνευματικής Ιδιοκτησίας του Μαρτίου 1977 και το Πρωτόκολλο του Banjul για τα σήματα της Περιφερειακής Αφρικανικής Οργάνωσης για την Πνευματική Ιδιοκτησία του Μαρτίου 1997.

3.2.4   Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαίοι παραγωγοί και τα καίρια θέματα για έναν θεμιτό διεθνή ανταγωνισμό

| 3.2.4.1 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η ακαταλληλότητα των κανόνων που υφίστανται σε διεθνή κλίμακα θέτει σημαντικές δυσκολίες στους ευρωπαίους παραγωγούς προϊόντων ΓΕ. Η ολοένα και πιο ακατάλληλη χρήση σημάτων ΓΕ και το γεγονός ότι το νομικό πλαίσιο διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα έχουν ως αποτέλεσμα την εμφάνιση φαινομένων αθέμιτου ανταγωνισμού και αθέμιτων εμπορικών πρακτικών στις χώρες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ). |
| --- | --- |

3.2.4.1

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η ακαταλληλότητα των κανόνων που υφίστανται σε διεθνή κλίμακα θέτει σημαντικές δυσκολίες στους ευρωπαίους παραγωγούς προϊόντων ΓΕ. Η ολοένα και πιο ακατάλληλη χρήση σημάτων ΓΕ και το γεγονός ότι το νομικό πλαίσιο διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα έχουν ως αποτέλεσμα την εμφάνιση φαινομένων αθέμιτου ανταγωνισμού και αθέμιτων εμπορικών πρακτικών στις χώρες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ).

| 3.2.4.2 | Συχνά, η πρώτη δυσκολία συνίσταται στην ορθή ερμηνεία των προτύπων που ισχύουν εντός της σχετικής αγοράς. Ορισμένοι ευρωπαίοι παραγωγοί ΓΕ επέτυχαν να εξασφαλίσουν την προστασία του ονόματός τους έξω από την ΕΕ, αλλά και στις περιπτώσεις αυτές εξακολουθούν να υφίστανται περιπτώσεις κατάχρησης και παράνομης απομίμησης καθώς και σημαντικές γραφειοκρατικές δυσκολίες στην διαχείριση του εμπορίου. Οι περιπτώσεις κατάχρησης είναι ανάλογες της φήμης του προϊόντος ΓΕ: οι οικονομικές επιπτώσεις είναι σημαντικές και δεν φαίνεται να είναι δυνατή η υιοθέτηση μιας στρατηγικής εμπορικής προώθησης εκ μέρους της θιγόμενης ευρωπαϊκής επιχείρησης με σκοπό την εξασφάλιση της πίστης του καταναλωτή στο σχετικό προϊόν. Η κατάσταση αυτή αποτελεί, σε γενικές γραμμές, ένας είδος εξαπάτησης των εκτός της ΕΕ καταναλωτών και ζημιώνει γενικότερα την εικόνα του προτύπου της ευρωπαϊκής γεωργίας και των ευρωπαϊκών προϊόντων διατροφής. |
| --- | --- |

3.2.4.2

Συχνά, η πρώτη δυσκολία συνίσταται στην ορθή ερμηνεία των προτύπων που ισχύουν εντός της σχετικής αγοράς. Ορισμένοι ευρωπαίοι παραγωγοί ΓΕ επέτυχαν να εξασφαλίσουν την προστασία του ονόματός τους έξω από την ΕΕ, αλλά και στις περιπτώσεις αυτές εξακολουθούν να υφίστανται περιπτώσεις κατάχρησης και παράνομης απομίμησης καθώς και σημαντικές γραφειοκρατικές δυσκολίες στην διαχείριση του εμπορίου. Οι περιπτώσεις κατάχρησης είναι ανάλογες της φήμης του προϊόντος ΓΕ: οι οικονομικές επιπτώσεις είναι σημαντικές και δεν φαίνεται να είναι δυνατή η υιοθέτηση μιας στρατηγικής εμπορικής προώθησης εκ μέρους της θιγόμενης ευρωπαϊκής επιχείρησης με σκοπό την εξασφάλιση της πίστης του καταναλωτή στο σχετικό προϊόν. Η κατάσταση αυτή αποτελεί, σε γενικές γραμμές, ένας είδος εξαπάτησης των εκτός της ΕΕ καταναλωτών και ζημιώνει γενικότερα την εικόνα του προτύπου της ευρωπαϊκής γεωργίας και των ευρωπαϊκών προϊόντων διατροφής.

| 3.2.4.3 | Στις χώρες με ιδιάζον σύστημα καταχώρισης των προϊόντων ΓΕ, οι ευρωπαίοι παραγωγοί συναντούν λιγότερες δυσκολίες· ωστόσο, παραμένουν σημαντικά προβλήματα όταν η προστασία αφορά ονομασίες που συνδυάζονται με όρους όπως «τύπου», «στυλ» κλπ. Γενικά, οι ευρωπαίοι παραγωγοί χρειάζεται συχνά να καταβάλλουν υψηλό κόστος και να αντιμετωπίσουν σημαντικά νομικά προβλήματα για να αποδείξουν ότι το προϊόν τους ΓΕ δεν φέρει, κατ' ουσία, «κοινή ονομασία». |
| --- | --- |

3.2.4.3

Στις χώρες με ιδιάζον σύστημα καταχώρισης των προϊόντων ΓΕ, οι ευρωπαίοι παραγωγοί συναντούν λιγότερες δυσκολίες· ωστόσο, παραμένουν σημαντικά προβλήματα όταν η προστασία αφορά ονομασίες που συνδυάζονται με όρους όπως «τύπου», «στυλ» κλπ. Γενικά, οι ευρωπαίοι παραγωγοί χρειάζεται συχνά να καταβάλλουν υψηλό κόστος και να αντιμετωπίσουν σημαντικά νομικά προβλήματα για να αποδείξουν ότι το προϊόν τους ΓΕ δεν φέρει, κατ' ουσία, «κοινή ονομασία».

| 3.2.4.4 | Ελλείψει ενός σαφούς και αναγνωρισμένου διεθνούς νομικού πλαισίου, οι ευρωπαίοι παραγωγοί καταφεύγουν στην πρακτική της πρόσβασης σε αγορές όπου υφίσταται προστασία των σημάτων (ιδιωτικά εταιρικά σήματα, συλλογικά σήματα και σήματα πιστοποίησης). Ωστόσο, ακόμη και αυτή η στρατηγική συναντά σημαντικές δυσκολίες. Πράγματι, συχνά στις διεθνείς αγορές υφίστανται σήματα κατατεθέντα στα οποία ήδη αναγράφεται το όνομα της ΓΕ που οι ευρωπαίοι παραγωγοί επιθυμούν να καταχωρίσουν (στην περίπτωση αυτή, είναι σκόπιμο να ακολουθηθεί η δύσκολη οδός της νομικής αμφισβήτησης της χρήσης του σήματος). Εξάλλου, μολονότι μπορεί να έχουν εξασφαλίσει την καταχώριση του σήματός τους, οι παραγωγοί είναι πιθανό να χάσουν την προστασία του εάν, για υγειονομικούς λόγους, η σχετική αγορά κλείσει ή το σήμα δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε συνεχή βάση. |
| --- | --- |

3.2.4.4

Ελλείψει ενός σαφούς και αναγνωρισμένου διεθνούς νομικού πλαισίου, οι ευρωπαίοι παραγωγοί καταφεύγουν στην πρακτική της πρόσβασης σε αγορές όπου υφίσταται προστασία των σημάτων (ιδιωτικά εταιρικά σήματα, συλλογικά σήματα και σήματα πιστοποίησης). Ωστόσο, ακόμη και αυτή η στρατηγική συναντά σημαντικές δυσκολίες. Πράγματι, συχνά στις διεθνείς αγορές υφίστανται σήματα κατατεθέντα στα οποία ήδη αναγράφεται το όνομα της ΓΕ που οι ευρωπαίοι παραγωγοί επιθυμούν να καταχωρίσουν (στην περίπτωση αυτή, είναι σκόπιμο να ακολουθηθεί η δύσκολη οδός της νομικής αμφισβήτησης της χρήσης του σήματος). Εξάλλου, μολονότι μπορεί να έχουν εξασφαλίσει την καταχώριση του σήματός τους, οι παραγωγοί είναι πιθανό να χάσουν την προστασία του εάν, για υγειονομικούς λόγους, η σχετική αγορά κλείσει ή το σήμα δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε συνεχή βάση.

3.2.5   Διμερείς διαπραγματεύσεις και συμφωνίες

| 3.2.5.1 | Καθώς οι πολυμερείς διαπραγματεύσεις καταλήγουν ενίοτε σε κρίση ή σε στασιμότητα (πράγμα που καθιστά απαραίτητη την εξεύρεση λύσης), στη σκηνή των διεθνών εμπορικών διαπραγματεύσεων αρχίζουν σιγά-σιγά να κυριαρχούν οι διμερείς συμφωνίες. Σε διεθνή κλίμακα αριθμούνται σήμερα 300 διμερείς συμφωνίες, μέχρι δε το 2010 οι συμφωνίες αυτές πιθανόν να φθάσουν τις 400. Το φαινόμενο γεννά ανησυχίες διότι ο τύπος αυτός συμφωνιών θα έπρεπε, από τη φύση του, να συμπληρώνει, κατ' ουσία, την πολυφωνία που εκφράζεται στο επίπεδο του ΠΟΕ, σύμφωνα με μία στρατηγική κατανομή του εξής τύπου: το πολυμερές σύστημα πρέπει να έχει το καθήκον να επιλύει τα ιδιαίτερα περίπλοκα ζητήματα, όπως οι επιδοτήσεις, το αντιντάμπιγκ και οι κανόνες προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας, το διμερές, αντίθετα, πρέπει να αναλαμβάνει τα απλούστερα ζητήματα και την υιοθέτηση προτιμησιακών κριτήριων στο πλαίσιο των εμπορικών συναλλαγών μεταξύ κρατών. |
| --- | --- |

3.2.5.1

Καθώς οι πολυμερείς διαπραγματεύσεις καταλήγουν ενίοτε σε κρίση ή σε στασιμότητα (πράγμα που καθιστά απαραίτητη την εξεύρεση λύσης), στη σκηνή των διεθνών εμπορικών διαπραγματεύσεων αρχίζουν σιγά-σιγά να κυριαρχούν οι διμερείς συμφωνίες. Σε διεθνή κλίμακα αριθμούνται σήμερα 300 διμερείς συμφωνίες, μέχρι δε το 2010 οι συμφωνίες αυτές πιθανόν να φθάσουν τις 400. Το φαινόμενο γεννά ανησυχίες διότι ο τύπος αυτός συμφωνιών θα έπρεπε, από τη φύση του, να συμπληρώνει, κατ' ουσία, την πολυφωνία που εκφράζεται στο επίπεδο του ΠΟΕ, σύμφωνα με μία στρατηγική κατανομή του εξής τύπου: το πολυμερές σύστημα πρέπει να έχει το καθήκον να επιλύει τα ιδιαίτερα περίπλοκα ζητήματα, όπως οι επιδοτήσεις, το αντιντάμπιγκ και οι κανόνες προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας, το διμερές, αντίθετα, πρέπει να αναλαμβάνει τα απλούστερα ζητήματα και την υιοθέτηση προτιμησιακών κριτήριων στο πλαίσιο των εμπορικών συναλλαγών μεταξύ κρατών.

| 3.2.5.2 | Η ΕΟΚΕ φρονεί, εξάλλου, ότι η ΕΕ δεν μπορεί να παραμείνει θεατής όταν οι μεγάλοι διεθνείς πρωταγωνιστές πραγματοποιούν διαπραγματεύσεις και «γράφουν» σημαντικές σελίδες που περιλαμβάνουν κανόνες και συναλλαγές, σε διμερές επίπεδο. Όσον αφορά, ιδιαίτερα, τα προϊόντα διατροφής διαπιστώνεται γενικά ότι η ευελιξία που χαρακτηρίζει τις διμερείς σχέσεις αποτελεί μία καλή αφετηρία για την έναρξη διαπραγματεύσεων και την επίτευξη μιας αποδεκτής και επαληθεύσιμης λύσης. Η πείρα, εξάλλου, καταδεικνύει ότι τα αποτελέσματα αυτά μπορούν όντως να επιτευχθούν και για τον πρόσθετο λόγο ότι οι διμερείς συμφωνίες προβλέπουν την παροχή τεχνικής βοήθειας στα ανεπαρκή ακόμη διοικητικά συστήματα ορισμένων από τις χώρες που υπογράφουν τις συμφωνίες για την εκπόνηση των αναγκαίων νομοθετικών πράξεων. Εξάλλου, ανάλογη απαίτηση προβλέπεται και στο πλαίσιο των πολυμερών διαπραγματεύσεων. |
| --- | --- |

3.2.5.2

Η ΕΟΚΕ φρονεί, εξάλλου, ότι η ΕΕ δεν μπορεί να παραμείνει θεατής όταν οι μεγάλοι διεθνείς πρωταγωνιστές πραγματοποιούν διαπραγματεύσεις και «γράφουν» σημαντικές σελίδες που περιλαμβάνουν κανόνες και συναλλαγές, σε διμερές επίπεδο. Όσον αφορά, ιδιαίτερα, τα προϊόντα διατροφής διαπιστώνεται γενικά ότι η ευελιξία που χαρακτηρίζει τις διμερείς σχέσεις αποτελεί μία καλή αφετηρία για την έναρξη διαπραγματεύσεων και την επίτευξη μιας αποδεκτής και επαληθεύσιμης λύσης. Η πείρα, εξάλλου, καταδεικνύει ότι τα αποτελέσματα αυτά μπορούν όντως να επιτευχθούν και για τον πρόσθετο λόγο ότι οι διμερείς συμφωνίες προβλέπουν την παροχή τεχνικής βοήθειας στα ανεπαρκή ακόμη διοικητικά συστήματα ορισμένων από τις χώρες που υπογράφουν τις συμφωνίες για την εκπόνηση των αναγκαίων νομοθετικών πράξεων. Εξάλλου, ανάλογη απαίτηση προβλέπεται και στο πλαίσιο των πολυμερών διαπραγματεύσεων.

| 3.2.5.3 | Η ΕΕ έχει από καιρό αρχίσει να κινεί διαδικασίες διαπραγμάτευσης και να προσυπογράφει διμερείς συμφωνίες για τα γεωργικά προϊόντα και τα προϊόντα διατροφής ΓΕ που σήμερα θεωρούνται ανοικτά σε όλους σχεδόν τους μη ευρωπαίους εμπορικούς εταίρους και σε κάθε κατηγορία προϊόντος διατροφής με την εισαγωγή του θέματος της προστασίας των ΓΕ η οποία πραγματοποιείται συστηματικά. |
| --- | --- |

3.2.5.3

Η ΕΕ έχει από καιρό αρχίσει να κινεί διαδικασίες διαπραγμάτευσης και να προσυπογράφει διμερείς συμφωνίες για τα γεωργικά προϊόντα και τα προϊόντα διατροφής ΓΕ που σήμερα θεωρούνται ανοικτά σε όλους σχεδόν τους μη ευρωπαίους εμπορικούς εταίρους και σε κάθε κατηγορία προϊόντος διατροφής με την εισαγωγή του θέματος της προστασίας των ΓΕ η οποία πραγματοποιείται συστηματικά.

3.2.6   Οι ΓΕ στον γύρο της Ντόχα: η διασφάλιση της κατάλληλης προστασίας αποτελεί ένα στόχο που συμφέρει τους πάντες

| 3.2.6.1 | Η δήλωση της Ντόχα (Νοέμβριος 2001) αναφέρεται, στο σημείο 18, σε μία διπλή και διαφοροποιημένη διαπραγματευτική θέση:






  α) | όσον αφορά την καθιέρωση ενός πολυμερούς συστήματος κοινοποίησης και καταχώρισης των ΓΕ για τους οίνους και τα οινοπνευματώδη ποτά, η εν λόγω Δήλωση προβλέπει ρητά («Συμφωνούμε να προβούμε σε διαπραγματεύσεις πριν από την Πέμπτη Υπουργική Διάσκεψη...») την ένταξη του θέματος αυτού στην ημερήσια διάταξη των διαπραγματεύσεων TRIPS· |
| --- | --- | --- |

3.2.6.1

Η δήλωση της Ντόχα (Νοέμβριος 2001) αναφέρεται, στο σημείο 18, σε μία διπλή και διαφοροποιημένη διαπραγματευτική θέση:

α)

όσον αφορά την καθιέρωση ενός πολυμερούς συστήματος κοινοποίησης και καταχώρισης των ΓΕ για τους οίνους και τα οινοπνευματώδη ποτά, η εν λόγω Δήλωση προβλέπει ρητά («Συμφωνούμε να προβούμε σε διαπραγματεύσεις πριν από την Πέμπτη Υπουργική Διάσκεψη...») την ένταξη του θέματος αυτού στην ημερήσια διάταξη των διαπραγματεύσεων TRIPS·

| β) | όσον αφορά, αντίθετα, την επέκταση της προστασίας των ΓΕ στα διάφορα παράγωγα του οίνου, η Δήλωση περιορίζεται απλώς στο να παραπέμψει στο Συμβούλιο TRIPS την διεξαγωγή της σχετικής συζήτησης («Παρατηρούμε ότι τα θέματα που σχετίζονται με την επέκταση [...] θα εξεταστούν από το Συμβούλιο TRIPS»). |
| --- | --- |

β)

όσον αφορά, αντίθετα, την επέκταση της προστασίας των ΓΕ στα διάφορα παράγωγα του οίνου, η Δήλωση περιορίζεται απλώς στο να παραπέμψει στο Συμβούλιο TRIPS την διεξαγωγή της σχετικής συζήτησης («Παρατηρούμε ότι τα θέματα που σχετίζονται με την επέκταση [...] θα εξεταστούν από το Συμβούλιο TRIPS»).

| 3.2.6.2 | Σχετικά με το πρώτο σημείο, οι διαπραγματεύσεις της Ντόχα δεν έδωσαν καμία συνέχεια, παρά τη διαπραγματευτική δράση της Επιτροπής της ΕΕ. Εξακολουθούν να βρίσκονται αντιμέτωπες δύο ξεχωριστές αντιλήψεις αυτής καθαυτής της Δήλωσης: αυτή (την οποία συμμερίζονται η ΕΕ, η Ελβετία, η Ινδία, η Τουρκία και άλλες χώρες) η οποία θεωρεί απαραίτητη την σύναψη συμφωνίας για την υποχρεωτική υιοθέτηση του σχετικού Μητρώου από όλες τις χώρες που είναι μέλη του ΠΟΕ· η άλλη (την οποία συμμερίζονται οι ΗΠΑ, η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία, κ.ά.), η οποία κρίνει ότι οι διαπραγματεύσεις και η αντίστοιχη συμφωνία πρέπει να περιοριστούν στην σύσταση σε εθελοντική βάση του μέσου αυτού, μάλιστα δε μόνον στις χώρες που έχουν θεσπίσει στο εσωτερικό τους ένα νομικό σύστημα προστασίας των ονομασιών προέλευσης: ένα είδος βάσης δεδομένων. |
| --- | --- |

3.2.6.2

Σχετικά με το πρώτο σημείο, οι διαπραγματεύσεις της Ντόχα δεν έδωσαν καμία συνέχεια, παρά τη διαπραγματευτική δράση της Επιτροπής της ΕΕ. Εξακολουθούν να βρίσκονται αντιμέτωπες δύο ξεχωριστές αντιλήψεις αυτής καθαυτής της Δήλωσης: αυτή (την οποία συμμερίζονται η ΕΕ, η Ελβετία, η Ινδία, η Τουρκία και άλλες χώρες) η οποία θεωρεί απαραίτητη την σύναψη συμφωνίας για την υποχρεωτική υιοθέτηση του σχετικού Μητρώου από όλες τις χώρες που είναι μέλη του ΠΟΕ· η άλλη (την οποία συμμερίζονται οι ΗΠΑ, η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία, κ.ά.), η οποία κρίνει ότι οι διαπραγματεύσεις και η αντίστοιχη συμφωνία πρέπει να περιοριστούν στην σύσταση σε εθελοντική βάση του μέσου αυτού, μάλιστα δε μόνον στις χώρες που έχουν θεσπίσει στο εσωτερικό τους ένα νομικό σύστημα προστασίας των ονομασιών προέλευσης: ένα είδος βάσης δεδομένων.

| 3.2.6.3 | Όσον αφορά το δεύτερο σημείο — την επέκταση της προστασίας σε προϊόντα άλλα πλην του οίνου — δεν έχουν ακόμη αρχίσει αυτές καθαυτές οι διαπραγματεύσεις. |
| --- | --- |

3.2.6.3

Όσον αφορά το δεύτερο σημείο — την επέκταση της προστασίας σε προϊόντα άλλα πλην του οίνου — δεν έχουν ακόμη αρχίσει αυτές καθαυτές οι διαπραγματεύσεις.

| 3.2.6.4 | Η Ευρωπαϊκή Ένωση, ακριβώς πριν από τη Διάσκεψη του Κανκούν το 2003, καθώς δεν φαινόταν να υπάρχει ρεαλιστική προοπτική εξέλιξης των διαπραγματεύσεων TRIPS, επεχείρησε — ανεπιτυχώς — να συμπεριλάβει στην ημερήσια διάταξη των γεωργικών διαπραγματεύσεων την πολυμερή προστασία 41 ονομασιών προέλευσης, με σκοπό την αποκατάσταση της νομιμότητας στην πρόσβαση στην αγορά προϊόντων διατροφής το όνομα των οποίων έχει συχνά αποτελέσει αντικείμενο καταχρήσεων σε διεθνή κλίμακα. Η αποτυχία της Υπουργικής Διάσκεψης του Κανκούν έγινε αιτία οι διαπραγματεύσεις να διακοπούν σε αυτό το σημείο. |
| --- | --- |

3.2.6.4

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, ακριβώς πριν από τη Διάσκεψη του Κανκούν το 2003, καθώς δεν φαινόταν να υπάρχει ρεαλιστική προοπτική εξέλιξης των διαπραγματεύσεων TRIPS, επεχείρησε — ανεπιτυχώς — να συμπεριλάβει στην ημερήσια διάταξη των γεωργικών διαπραγματεύσεων την πολυμερή προστασία 41 ονομασιών προέλευσης, με σκοπό την αποκατάσταση της νομιμότητας στην πρόσβαση στην αγορά προϊόντων διατροφής το όνομα των οποίων έχει συχνά αποτελέσει αντικείμενο καταχρήσεων σε διεθνή κλίμακα. Η αποτυχία της Υπουργικής Διάσκεψης του Κανκούν έγινε αιτία οι διαπραγματεύσεις να διακοπούν σε αυτό το σημείο.

| 3.2.6.5 | Οι τελευταίες επίσημες προσπάθειες που κατεβλήθησαν στο επίπεδο του ΠΟΕ με σκοπό την επίτευξη προόδου στον τομέα του πολυμερούς μητρώου και την επέκταση της ενισχυμένης προστασίας που παρέχεται στους οίνους και στα οινοπνευματώδη ποτά και σε άλλα προϊόντα, ανάγονται στο 2005 (9). Οι συζητήσεις τεχνικής φύσεως που συνεχίζονται ακόμη και σήμερα στη βάση ανεπίσημων έγγραφων που υπέβαλε η ΕΕ επικεντρώνονταν στην πρόταση σύμφωνα με την οποία η εγγραφή στο πολυμερές μητρώο να αποτελεί «τεκμήριο» ότι οι ΓΕ προστατεύονται σε όλες τις άλλες χώρες και, παράλληλα, να προβλέπεται προθεσμία 18 μηνών για την διατύπωση αντίθεσης εκ μέρους των ενδιαφερόμενων. Σύμφωνα με το «τεκμήριο» αυτό, το βάρος της αποδείξεως αναλαμβάνει η πλευρά που αμφισβητεί την προστασία. Πιο συγκεκριμένα ωστόσο, όσον αφορά το μητρώο, υφίστανται δύο εμπόδια: οι ΗΠΑ και άλλες αγγλοσαξονικές χώρες θεωρούν ότι τα νομικά του αποτελέσματα αντιτίθενται στην αρχή της εδαφικότητας· ενώ, το πρόβλημα που απαντάται στις αναπτυσσόμενες χώρες είναι η δυσκολία τους, από διοικητική άποψη, να σεβαστούν την προθεσμία που προβλέπεται για την διατύπωση αντίθεσης όσον αφορά την εγγραφή στο μητρώο η οποία περιορίζεται σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ζητήσει επισήμως, τον Δεκέμβριο του 2007, την υποβολή ενός κειμένου που να αποτελέσει τη βάση ενός διεθνούς μητρώου. |
| --- | --- |

3.2.6.5

Οι τελευταίες επίσημες προσπάθειες που κατεβλήθησαν στο επίπεδο του ΠΟΕ με σκοπό την επίτευξη προόδου στον τομέα του πολυμερούς μητρώου και την επέκταση της ενισχυμένης προστασίας που παρέχεται στους οίνους και στα οινοπνευματώδη ποτά και σε άλλα προϊόντα, ανάγονται στο 2005 (9). Οι συζητήσεις τεχνικής φύσεως που συνεχίζονται ακόμη και σήμερα στη βάση ανεπίσημων έγγραφων που υπέβαλε η ΕΕ επικεντρώνονταν στην πρόταση σύμφωνα με την οποία η εγγραφή στο πολυμερές μητρώο να αποτελεί «τεκμήριο» ότι οι ΓΕ προστατεύονται σε όλες τις άλλες χώρες και, παράλληλα, να προβλέπεται προθεσμία 18 μηνών για την διατύπωση αντίθεσης εκ μέρους των ενδιαφερόμενων. Σύμφωνα με το «τεκμήριο» αυτό, το βάρος της αποδείξεως αναλαμβάνει η πλευρά που αμφισβητεί την προστασία. Πιο συγκεκριμένα ωστόσο, όσον αφορά το μητρώο, υφίστανται δύο εμπόδια: οι ΗΠΑ και άλλες αγγλοσαξονικές χώρες θεωρούν ότι τα νομικά του αποτελέσματα αντιτίθενται στην αρχή της εδαφικότητας· ενώ, το πρόβλημα που απαντάται στις αναπτυσσόμενες χώρες είναι η δυσκολία τους, από διοικητική άποψη, να σεβαστούν την προθεσμία που προβλέπεται για την διατύπωση αντίθεσης όσον αφορά την εγγραφή στο μητρώο η οποία περιορίζεται σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ζητήσει επισήμως, τον Δεκέμβριο του 2007, την υποβολή ενός κειμένου που να αποτελέσει τη βάση ενός διεθνούς μητρώου.

| 3.2.6.6 | Η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητο να προωθηθεί εκ νέου το διαπραγματευτικό 'πακέτο' (επέκταση του άρθρου 23 της συμφωνίας TRIPS σε όλα τα προϊόντα ΓΕ· διεθνές μητρώο· παροχή τεχνικής βοήθειας στις αναπτυσσόμενες χώρες), θεωρώντας ενθαρρυντικό το γεγονός ότι το κοινό εμφανίζεται σήμερα ευαισθητοποιημένο έναντι των προϊόντων ονομασίας προέλευσης που αρχίζουν να εμφανίζονται στις εσωτερικές αγορές ορισμένων τρίτων χωρών και των αναπτυσσόμενων χωρών, καθώς και ότι παρατηρείται ένας κάποιος δυναμισμός στην τράπεζα των διαπραγματεύσεων όπου, π.χ., με πρωτοβουλία της Ελβετίας, συγκροτήθηκε αυθόρμητα μία ομάδα κρατών με την επωνυμία «Φίλοι των ΓΕ», πράγμα που ενδέχεται να οδηγήσει σε λύση του αδιεξόδου. |
| --- | --- |

3.2.6.6

Η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητο να προωθηθεί εκ νέου το διαπραγματευτικό 'πακέτο' (επέκταση του άρθρου 23 της συμφωνίας TRIPS σε όλα τα προϊόντα ΓΕ· διεθνές μητρώο· παροχή τεχνικής βοήθειας στις αναπτυσσόμενες χώρες), θεωρώντας ενθαρρυντικό το γεγονός ότι το κοινό εμφανίζεται σήμερα ευαισθητοποιημένο έναντι των προϊόντων ονομασίας προέλευσης που αρχίζουν να εμφανίζονται στις εσωτερικές αγορές ορισμένων τρίτων χωρών και των αναπτυσσόμενων χωρών, καθώς και ότι παρατηρείται ένας κάποιος δυναμισμός στην τράπεζα των διαπραγματεύσεων όπου, π.χ., με πρωτοβουλία της Ελβετίας, συγκροτήθηκε αυθόρμητα μία ομάδα κρατών με την επωνυμία «Φίλοι των ΓΕ», πράγμα που ενδέχεται να οδηγήσει σε λύση του αδιεξόδου.

| 3.2.6.7 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει, πράγματι, ότι οι γεωγραφικές ενδείξεις αποτελούν την μόνη μορφή πνευματικής ιδιοκτησίας που οι τοπικές κοινότητες, σε οιοδήποτε σημείο του κόσμου, είναι σε θέση να διαθέτουν. Συνεπώς, από την άποψη αυτή φαίνεται αδιανόητο να καθιερωθεί ένας διχασμός Βορρά/Νότου στον ΠΟΕ. |
| --- | --- |

3.2.6.7

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει, πράγματι, ότι οι γεωγραφικές ενδείξεις αποτελούν την μόνη μορφή πνευματικής ιδιοκτησίας που οι τοπικές κοινότητες, σε οιοδήποτε σημείο του κόσμου, είναι σε θέση να διαθέτουν. Συνεπώς, από την άποψη αυτή φαίνεται αδιανόητο να καθιερωθεί ένας διχασμός Βορρά/Νότου στον ΠΟΕ.

Βρυξέλλες, 12 Μαρτίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Διεθνής Οργανισμός Τυποποίησης.

1

Διεθνής Οργανισμός Τυποποίησης.

(2)  Βλ. Απόφαση του Δικαστηρίου της 26ης Φεβρουαρίου 2008 (υπόθεση «Parmesan»).

2

(3)  Βλ. Το έγγραφο του Συμβουλίου της ΕΕ αρ. 7702/06 ADD 1: Προσθήκη στο σχέδιο πρακτικών· 2720ή Σύνοδος του Συμβουλίου της ΕΕ (Γεωργία και αλιεία), Βρυξέλλες, 20 Μαρτίου 2006, σελ. 4.

3

(4)  http://ec.europa.eu/agriculture/events/qualityconference/conclusions_en.pdf.

4

(5)  EE C 284 της 14.9.1998, σελ. 62.

5

(6)  EE C 125 της 27.5.2002, σελ. 87.

6

(7)  Καφές Κολομβίας

7

(8)  Βλ. www.origin-food.org.

8

(9)  Έγγραφο του ΠΟΕ με τα στοιχεία TN/IP/W/11 της 14ης Ιουνίου 2005.

9

ης

---

| 9.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 204/66 |
| --- | --- | --- | --- |

9.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 204/66

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: «Βελτίωση του κοινοτικού μηχανισμού πολιτικής προστασίας — Αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών»

(2008/C 204/15)

Στις 25 Σεπτεμβρίου 2007, σύμφωνα με το άρθρο 29Α των διατάξεων εφαρμογής του Εσωτερικού Κανονισμού της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει πρόσθετη γνωμοδότηση με θέμα:

«Βελτίωση του κοινοτικού μηχανισμού πολιτικής προστασίας — Αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών».

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον», στο οποίο ανατέθηκαν οι προπαρασκευαστικές εργασίες για το θέμα, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 26 Φεβρουαρίου 2008 με βάση εισηγητική έκθεση της κ. SÁNCHEZ MIGUEL.

Κατά την 443η σύνοδο ολομέλειάς της, της 12ης και 13ης Μαρτίου 2008 (συνεδρίαση της 13ης Μαρτίου 2008), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 108 ψήφους υπέρ και 2 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ, ως εκπρόσωπος της κοινωνίας των πολιτών, θεωρεί ότι οφείλει να συμβάλει στη συζήτηση που αναπτύσσεται αυτόν τον καιρό στο εσωτερικό της ΕΕ σχετικά με την αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών από τη σκοπιά της πρόληψης, της επέμβασης και της απαίτησης καταλογισμού της ευθύνης, όταν αυτές απορρέουν από ανθρώπινη ενέργεια ή παράλειψη. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ, ως εκπρόσωπος της κοινωνίας των πολιτών, θεωρεί ότι οφείλει να συμβάλει στη συζήτηση που αναπτύσσεται αυτόν τον καιρό στο εσωτερικό της ΕΕ σχετικά με την αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών από τη σκοπιά της πρόληψης, της επέμβασης και της απαίτησης καταλογισμού της ευθύνης, όταν αυτές απορρέουν από ανθρώπινη ενέργεια ή παράλειψη.

| 1.2 | Πρέπει να ληφθεί υπόψη, εν προκειμένω, ότι η ισχύουσα ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει αρκετούς κανόνες για την αποτροπή ή την ελάφρυνση των πιθανών συνεπειών των φυσικών καταστροφών. Ως εκ τούτου, είναι απαραίτητο να επιμείνουμε για άλλη μια φορά στις αρμόδιες αρχές ότι πρέπει να ελέγχουν την εφαρμογή τους σε όλη την επικράτεια της ΕΕ. Πιστεύουμε δε ότι η ανάπτυξη της οδηγίας-πλαίσιο για τα ύδατα και των συμπληρωματικών της κανόνων, ιδίως της οδηγίας για τις πλημμύρες, θα μετρίαζαν τις επιπτώσεις αυτών των καταστροφών οι οποίες, μολονότι αναπόφευκτες, μπορούν ωστόσο να ελαφρυνθούν με την εκπόνηση των σχεδίων διαχείρισης των κινδύνων πλημμύρας, που προβλέπονται στα σχέδια διαχείρισης των λεκανών απορροής των ποταμών. Εξίσου σημαντικοί μπορεί να είναι και οι κανόνες για την πρόληψη των δασικών πυρκαγιών. |
| --- | --- |

1.2

Πρέπει να ληφθεί υπόψη, εν προκειμένω, ότι η ισχύουσα ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει αρκετούς κανόνες για την αποτροπή ή την ελάφρυνση των πιθανών συνεπειών των φυσικών καταστροφών. Ως εκ τούτου, είναι απαραίτητο να επιμείνουμε για άλλη μια φορά στις αρμόδιες αρχές ότι πρέπει να ελέγχουν την εφαρμογή τους σε όλη την επικράτεια της ΕΕ. Πιστεύουμε δε ότι η ανάπτυξη της οδηγίας-πλαίσιο για τα ύδατα και των συμπληρωματικών της κανόνων, ιδίως της οδηγίας για τις πλημμύρες, θα μετρίαζαν τις επιπτώσεις αυτών των καταστροφών οι οποίες, μολονότι αναπόφευκτες, μπορούν ωστόσο να ελαφρυνθούν με την εκπόνηση των σχεδίων διαχείρισης των κινδύνων πλημμύρας, που προβλέπονται στα σχέδια διαχείρισης των λεκανών απορροής των ποταμών. Εξίσου σημαντικοί μπορεί να είναι και οι κανόνες για την πρόληψη των δασικών πυρκαγιών.

| 1.3 | Ένα θέμα που πρέπει να τονιστεί είναι η σχέση μεταξύ της πρόληψης των καταστροφών και της εκπαίδευσης και κατάρτισης, όπως και η απαραίτητη καθιέρωση ενός συστήματος επαρκούς ενημέρωσης, που θα επιτρέπει στους επαγγελματίες και στους πολίτες να γνωρίζουν τις μεθόδους δράσης ενώπιον οιουδήποτε ενδεχομένου μπορεί να συμβεί σε μια περιοχή. Θεωρούμε πολύ θετικό, εν προκειμένω, το σύστημα διαπεριφερειακών κέντρων κατάρτισης για την πολιτική προστασία, που έχει τεθεί σε λειτουργία από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |
| --- | --- |

1.3

Ένα θέμα που πρέπει να τονιστεί είναι η σχέση μεταξύ της πρόληψης των καταστροφών και της εκπαίδευσης και κατάρτισης, όπως και η απαραίτητη καθιέρωση ενός συστήματος επαρκούς ενημέρωσης, που θα επιτρέπει στους επαγγελματίες και στους πολίτες να γνωρίζουν τις μεθόδους δράσης ενώπιον οιουδήποτε ενδεχομένου μπορεί να συμβεί σε μια περιοχή. Θεωρούμε πολύ θετικό, εν προκειμένω, το σύστημα διαπεριφερειακών κέντρων κατάρτισης για την πολιτική προστασία, που έχει τεθεί σε λειτουργία από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

| 1.4. | Όσον αφορά την πολιτική προστασία, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να συγχαρεί την Επιτροπή, η οποία, σε μικρό χρονικό διάστημα, θέσπισε ένα ευρωπαϊκό σύστημα αλληλεγγύης όχι μόνο διαπεριφερειακής, αλλά διεθνούς εμβέλειας, με ίδιους πόρους που του επιτρέπουν να δρα αποτελεσματικά όχι μόνο τη στιγμή της καταστροφής, αλλά και κατά την αποκατάσταση των περιοχών που επλήγησαν. Το νέο άρθρο 176 Γ της Συνθήκης της Λισαβόνας ενισχύει μάλιστα τους στόχους που είχαν θέσει σχετικά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. |
| --- | --- |

1.4.

Όσον αφορά την πολιτική προστασία, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να συγχαρεί την Επιτροπή, η οποία, σε μικρό χρονικό διάστημα, θέσπισε ένα ευρωπαϊκό σύστημα αλληλεγγύης όχι μόνο διαπεριφερειακής, αλλά διεθνούς εμβέλειας, με ίδιους πόρους που του επιτρέπουν να δρα αποτελεσματικά όχι μόνο τη στιγμή της καταστροφής, αλλά και κατά την αποκατάσταση των περιοχών που επλήγησαν. Το νέο άρθρο 176 Γ της Συνθήκης της Λισαβόνας ενισχύει μάλιστα τους στόχους που είχαν θέσει σχετικά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.

| 1.5. | Τέλος, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να εφαρμοστεί το σύστημα της περιβαλλοντικής ευθύνης, όπως προβλέπεται στην οδηγία σχετικά με την περιβαλλοντική ευθύνη όσον αφορά την πρόληψη και την αποκατάσταση περιβαλλοντικής ζημίας, ούτως ώστε να αναγνωρίζεται σαφώς η ευθύνη των υπαιτίων ορισμένων καταστροφών, όπως στην περίπτωση των πυρκαγιών. Πιστεύουμε ότι η καλύτερη εφαρμογή των εθνικών διατάξεων, μαζί με την ενημέρωση για τις συνέπειες τόσο της αθέτησης των μέτρων πρόληψης όσο και των δόλιων ενεργειών, από πλευράς όχι μόνο των πολιτών, αλλά και των αρμόδιων αρχών, θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην ελάφρυνση των συνεπειών των φυσικών καταστροφών. |
| --- | --- |

1.5.

Τέλος, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να εφαρμοστεί το σύστημα της περιβαλλοντικής ευθύνης, όπως προβλέπεται στην οδηγία σχετικά με την περιβαλλοντική ευθύνη όσον αφορά την πρόληψη και την αποκατάσταση περιβαλλοντικής ζημίας, ούτως ώστε να αναγνωρίζεται σαφώς η ευθύνη των υπαιτίων ορισμένων καταστροφών, όπως στην περίπτωση των πυρκαγιών. Πιστεύουμε ότι η καλύτερη εφαρμογή των εθνικών διατάξεων, μαζί με την ενημέρωση για τις συνέπειες τόσο της αθέτησης των μέτρων πρόληψης όσο και των δόλιων ενεργειών, από πλευράς όχι μόνο των πολιτών, αλλά και των αρμόδιων αρχών, θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην ελάφρυνση των συνεπειών των φυσικών καταστροφών.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Όλο και πιο συχνά συντελούνται καταστροφές στην επικράτεια της ΕΕ και γενικά σε ολόκληρο τον κόσμο. Ορισμένες οφείλονται σε φυσικά φαινόμενα (πλημμύρες, σεισμούς, πυρκαγιές κλπ.), ενώ άλλες σε τρομοκρατικές ενέργειες που σκορπίζουν τον φόβο ανάμεσα στους πολίτες. Και στις δύο περιπτώσεις υπεύθυνη είναι σε κάποιο βαθμό, άμεσα ή έμμεσα, η ανθρώπινη δραστηριότητα, παρότι δεν είναι συγκρίσιμος ο βαθμός κατά τον οποίο τούτο γίνεται εσκεμμένα. |
| --- | --- |

2.1

Όλο και πιο συχνά συντελούνται καταστροφές στην επικράτεια της ΕΕ και γενικά σε ολόκληρο τον κόσμο. Ορισμένες οφείλονται σε φυσικά φαινόμενα (πλημμύρες, σεισμούς, πυρκαγιές κλπ.), ενώ άλλες σε τρομοκρατικές ενέργειες που σκορπίζουν τον φόβο ανάμεσα στους πολίτες. Και στις δύο περιπτώσεις υπεύθυνη είναι σε κάποιο βαθμό, άμεσα ή έμμεσα, η ανθρώπινη δραστηριότητα, παρότι δεν είναι συγκρίσιμος ο βαθμός κατά τον οποίο τούτο γίνεται εσκεμμένα.

| 2.2 | Η ΕΕ έχει δεσμευθεί να αναλάβει προληπτική δράση για την αντιμετώπιση της αλλαγής του κλίματος, όχι μόνο εφαρμόζοντας τις υποχρεώσεις που υπέχει βάσει του πρωτοκόλλου του Κιότο, αλλά και μέσω ορισμένων αποφάσεων που αποσκοπούν στην προστασία των εδαφών, των υδάτων και του αέρα. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία προληπτικού χαρακτήρα, που θα μπορούσε να χρησιμεύσει όχι μόνο για τη διατήρηση και την αναζωογόνηση των εδαφών, των θαλασσών και της ατμόσφαιράς μας, αλλά και για την ενθάρρυνση της ανάληψης δράσης και σε άλλες χώρες. Επιπροσθέτως, η Επιτροπή διεξάγει αυτόν τον καιρό προπαρασκευαστικές εργασίες για την ανάπτυξη, μέχρι το τέλος του 2008, μιας ολοκληρωμένης ευρωπαϊκής προσέγγισης της πρόληψης των φυσικών καταστροφών. |
| --- | --- |

2.2

Η ΕΕ έχει δεσμευθεί να αναλάβει προληπτική δράση για την αντιμετώπιση της αλλαγής του κλίματος, όχι μόνο εφαρμόζοντας τις υποχρεώσεις που υπέχει βάσει του πρωτοκόλλου του Κιότο, αλλά και μέσω ορισμένων αποφάσεων που αποσκοπούν στην προστασία των εδαφών, των υδάτων και του αέρα. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία προληπτικού χαρακτήρα, που θα μπορούσε να χρησιμεύσει όχι μόνο για τη διατήρηση και την αναζωογόνηση των εδαφών, των θαλασσών και της ατμόσφαιράς μας, αλλά και για την ενθάρρυνση της ανάληψης δράσης και σε άλλες χώρες. Επιπροσθέτως, η Επιτροπή διεξάγει αυτόν τον καιρό προπαρασκευαστικές εργασίες για την ανάπτυξη, μέχρι το τέλος του 2008, μιας ολοκληρωμένης ευρωπαϊκής προσέγγισης της πρόληψης των φυσικών καταστροφών.

| 2.3 | Επιπλέον αυτών των προληπτικών μέτρων, η ΕΕ έχει θεσπίσει ένα κοινοτικό σύστημα αρωγής για οποιαδήποτε καταστροφή τύχει να συμβεί στην επικράτειά της. Πρόκειται για ένα σύστημα αλληλοβοήθειας όχι μόνο για τις χώρες της ΕΕ, όπου έχει ήδη τεθεί πολλές φορές σε λειτουργία, αλλά και για καταστροφές στον Ινδικό Ωκεανό, στη Νότια Αμερική κλπ. |
| --- | --- |

2.3

Επιπλέον αυτών των προληπτικών μέτρων, η ΕΕ έχει θεσπίσει ένα κοινοτικό σύστημα αρωγής για οποιαδήποτε καταστροφή τύχει να συμβεί στην επικράτειά της. Πρόκειται για ένα σύστημα αλληλοβοήθειας όχι μόνο για τις χώρες της ΕΕ, όπου έχει ήδη τεθεί πολλές φορές σε λειτουργία, αλλά και για καταστροφές στον Ινδικό Ωκεανό, στη Νότια Αμερική κλπ.

| 2.4 | Είναι σημαντικό να διασαφηνιστούν οι συμπληρωματικότητες μεταξύ των επεμβάσεων σε περιπτώσεις καταστροφών και της ανθρωπιστικής βοήθειας. Τα δύο μέσα έχουν εν πολλοίς τον ίδιο πρωταρχικό στόχο, που είναι η ελάφρυνση του αντίκτυπου των καταστροφών και άλλων συμβάντων στον πληθυσμό. Η επέμβαση σε περιπτώσεις καταστροφών εμπίπτει στο πεδίο της πολιτικής προστασίας, η οποία συντελεί επίσης στον περιορισμό των επιπτώσεων των καταστροφών στο περιβάλλον και στις περιουσίες εντός και εκτός της ΕΕ, με την κινητοποίηση πόρων και ομάδων από τα κράτη μέλη της ΕΕ. Η ανθρωπιστική βοήθεια, από την άλλη πλευρά, αναπτύσσει τις δραστηριότητές της σε συγκεκριμένες τρίτες χώρες μέσω ΜΚΟ και άλλων ανθρωπιστικών οργανώσεων. Και τα δύο μέσα συνεργάζονται με τους οργανισμούς των ΗΕ. |
| --- | --- |

2.4

Είναι σημαντικό να διασαφηνιστούν οι συμπληρωματικότητες μεταξύ των επεμβάσεων σε περιπτώσεις καταστροφών και της ανθρωπιστικής βοήθειας. Τα δύο μέσα έχουν εν πολλοίς τον ίδιο πρωταρχικό στόχο, που είναι η ελάφρυνση του αντίκτυπου των καταστροφών και άλλων συμβάντων στον πληθυσμό. Η επέμβαση σε περιπτώσεις καταστροφών εμπίπτει στο πεδίο της πολιτικής προστασίας, η οποία συντελεί επίσης στον περιορισμό των επιπτώσεων των καταστροφών στο περιβάλλον και στις περιουσίες εντός και εκτός της ΕΕ, με την κινητοποίηση πόρων και ομάδων από τα κράτη μέλη της ΕΕ. Η ανθρωπιστική βοήθεια, από την άλλη πλευρά, αναπτύσσει τις δραστηριότητές της σε συγκεκριμένες τρίτες χώρες μέσω ΜΚΟ και άλλων ανθρωπιστικών οργανώσεων. Και τα δύο μέσα συνεργάζονται με τους οργανισμούς των ΗΕ.

| 2.5 | Πρέπει να σημειωθεί ότι το ταμείο για τα θύματα καταστροφών, που συστάθηκε μετά τις σοβαρές πλημμύρες στη λεκάνη του Ρήνου, συνέβαλε στη βελτίωση των επεμβάσεων στην ΕΕ. Εξίσου σημαντικός είναι ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας (1), που δημιουργήθηκε το 2001 και αναδιαμορφώθηκε αργότερα (2), προκειμένου να παράσχει ταχεία αντίδραση στις καταστροφές που ενδέχεται να πλήξουν τα κράτη μέλη ή τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

2.5

Πρέπει να σημειωθεί ότι το ταμείο για τα θύματα καταστροφών, που συστάθηκε μετά τις σοβαρές πλημμύρες στη λεκάνη του Ρήνου, συνέβαλε στη βελτίωση των επεμβάσεων στην ΕΕ. Εξίσου σημαντικός είναι ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας (1), που δημιουργήθηκε το 2001 και αναδιαμορφώθηκε αργότερα (2), προκειμένου να παράσχει ταχεία αντίδραση στις καταστροφές που ενδέχεται να πλήξουν τα κράτη μέλη ή τρίτες χώρες.

3.   Προληπτικά μέτρα

| 3.1 | Η πρόληψη είναι ουσιώδης παράγοντας για την προστασία και τη διατήρηση του περιβάλλοντος και την αποτροπή των ζημιών για τους πολίτες. Ο στόχος είναι η βιώσιμη χρήση των φυσικών πόρων. Οι προβλέψεις για συρρίκνωση και απώλεια της βιοποικιλότητας σε ευρεία κλίμακα έχουν γίνει πραγματικότητα, σε βαθμό που ξεπερνά ακόμη και τις πιο απαισιόδοξες προγνώσεις. Εάν προστεθεί σ' αυτήν την εξίσωση και η ανθρώπινη — συχνά εσκεμμένη — επέμβαση, βρισκόμαστε σήμερα αντιμέτωποι με επαναλαμβανόμενες καταστροφές, οι οποίες, παρότι φυσικές, δεν είναι φυσιολογικές, με τη συχνότητα που έχουν και προπαντός με την έκταση του αντίκτυπού τους. |
| --- | --- |

3.1

Η πρόληψη είναι ουσιώδης παράγοντας για την προστασία και τη διατήρηση του περιβάλλοντος και την αποτροπή των ζημιών για τους πολίτες. Ο στόχος είναι η βιώσιμη χρήση των φυσικών πόρων. Οι προβλέψεις για συρρίκνωση και απώλεια της βιοποικιλότητας σε ευρεία κλίμακα έχουν γίνει πραγματικότητα, σε βαθμό που ξεπερνά ακόμη και τις πιο απαισιόδοξες προγνώσεις. Εάν προστεθεί σ' αυτήν την εξίσωση και η ανθρώπινη — συχνά εσκεμμένη — επέμβαση, βρισκόμαστε σήμερα αντιμέτωποι με επαναλαμβανόμενες καταστροφές, οι οποίες, παρότι φυσικές, δεν είναι φυσιολογικές, με τη συχνότητα που έχουν και προπαντός με την έκταση του αντίκτυπού τους.

| 3.2 | Τα μέτρα πρόληψης που θα αναφερθούν στην παρούσα γνωμοδότηση είναι εκείνα που προβλέπονται από την ισχύουσα νομοθεσία, δηλαδή εκείνα που θα έπρεπε να εφαρμόζονται και να παρακολουθούνται από τις αρμόδιες αρχές κάθε κράτους μέλους. Γενικά μιλώντας, ορισμένες καταστροφές μπορούν να αποτραπούν ή να περιοριστούν στο ελάχιστο· από αυτό συνάγεται ότι θα πρέπει να εξασφαλίζονται παρόμοιες συνθήκες προστασίας του περιβάλλοντος σε όλη την ΕΕ, μέσω της συμμόρφωσης με τους ισχύοντες κανόνες. |
| --- | --- |

3.2

Τα μέτρα πρόληψης που θα αναφερθούν στην παρούσα γνωμοδότηση είναι εκείνα που προβλέπονται από την ισχύουσα νομοθεσία, δηλαδή εκείνα που θα έπρεπε να εφαρμόζονται και να παρακολουθούνται από τις αρμόδιες αρχές κάθε κράτους μέλους. Γενικά μιλώντας, ορισμένες καταστροφές μπορούν να αποτραπούν ή να περιοριστούν στο ελάχιστο· από αυτό συνάγεται ότι θα πρέπει να εξασφαλίζονται παρόμοιες συνθήκες προστασίας του περιβάλλοντος σε όλη την ΕΕ, μέσω της συμμόρφωσης με τους ισχύοντες κανόνες.

| 3.2.1 | Ένα προληπτικό νομοθετικό μέτρο το οποίο είχε τις περισσότερες συνέπειες για τις φυσικές καταστροφές είναι αυτό που αναφέρεται στη ρύπανση των θαλασσών και των ωκεανών από τους υδρογονάνθρακες, όχι μόνο εξ αιτίας των όρων μεταφοράς (πλοία διπλού τοιχώματος) αλλά και εξ αιτίας των μέτρων ναυσιπλοΐας που προβλέπονται στα πρότυπα Erika I και Erika II που συνέβαλαν στην ελαχιστοποίηση των επιπτώσεών τους. |
| --- | --- |

3.2.1

Ένα προληπτικό νομοθετικό μέτρο το οποίο είχε τις περισσότερες συνέπειες για τις φυσικές καταστροφές είναι αυτό που αναφέρεται στη ρύπανση των θαλασσών και των ωκεανών από τους υδρογονάνθρακες, όχι μόνο εξ αιτίας των όρων μεταφοράς (πλοία διπλού τοιχώματος) αλλά και εξ αιτίας των μέτρων ναυσιπλοΐας που προβλέπονται στα πρότυπα Erika I και Erika II που συνέβαλαν στην ελαχιστοποίηση των επιπτώσεών τους.

| 3.3 | Οι περιβαλλοντικές έρευνες έχουν σημασία για το ζήτημα της πρόληψης και η ΕΟΚΕ έχει ήδη κάνει έκκληση για βελτίωση και ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ των ερευνητικών και των περιβαλλοντικών προγραμμάτων (3), ούτως ώστε μέρος των ερευνητικών κονδυλίων να προορίζεται αποκλειστικά για πρακτικές έρευνες περιβαλλοντικού περιεχομένου. |
| --- | --- |

3.3

Οι περιβαλλοντικές έρευνες έχουν σημασία για το ζήτημα της πρόληψης και η ΕΟΚΕ έχει ήδη κάνει έκκληση για βελτίωση και ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ των ερευνητικών και των περιβαλλοντικών προγραμμάτων (3), ούτως ώστε μέρος των ερευνητικών κονδυλίων να προορίζεται αποκλειστικά για πρακτικές έρευνες περιβαλλοντικού περιεχομένου.

| 3.4 | Η πρόληψη συνδέεται επίσης με την κατάρτιση και την ενημέρωση, όχι μόνο των μελών των ομάδων πολιτικής προστασίας, αλλά γενικά του κοινού, ώστε να είναι πιο αποτελεσματική η επέμβαση σε περίπτωση φυσικής καταστροφής. Οι περιβαλλοντικές πολιτικές θα πρέπει να διαδοθούν και να γίνουν ευρύτερα γνωστές σε όλα τα κράτη μέλη· γι' αυτό, θα πρέπει να διδάσκονται και στα σχολεία και όχι μόνο στα πανεπιστήμια. |
| --- | --- |

3.4

Η πρόληψη συνδέεται επίσης με την κατάρτιση και την ενημέρωση, όχι μόνο των μελών των ομάδων πολιτικής προστασίας, αλλά γενικά του κοινού, ώστε να είναι πιο αποτελεσματική η επέμβαση σε περίπτωση φυσικής καταστροφής. Οι περιβαλλοντικές πολιτικές θα πρέπει να διαδοθούν και να γίνουν ευρύτερα γνωστές σε όλα τα κράτη μέλη· γι' αυτό, θα πρέπει να διδάσκονται και στα σχολεία και όχι μόνο στα πανεπιστήμια.

3.5   Μέτρα για την πρόληψη των πλημμυρών

| 3.5.1 | Ο πρώτος τομέας στον οποίο πρέπει να αναφερθούμε είναι το νερό. Το νερό συχνά σχετίζεται με τις φυσικές καταστροφές, όχι μόνο με τη μορφή των πλημμυρών, των παλιρροϊκών κυμάτων (τσουνάμι) ή άλλων θαλάσσιων φαινομένων, αλλά και λόγω της έλλειψής του (4), η οποία μπορεί να επιφέρει σοβαρές αλλαγές, όπως απερήμωση μεγάλων εκτάσεων της Νότιας Ευρώπης. |
| --- | --- |

3.5.1

Ο πρώτος τομέας στον οποίο πρέπει να αναφερθούμε είναι το νερό. Το νερό συχνά σχετίζεται με τις φυσικές καταστροφές, όχι μόνο με τη μορφή των πλημμυρών, των παλιρροϊκών κυμάτων (τσουνάμι) ή άλλων θαλάσσιων φαινομένων, αλλά και λόγω της έλλειψής του (4), η οποία μπορεί να επιφέρει σοβαρές αλλαγές, όπως απερήμωση μεγάλων εκτάσεων της Νότιας Ευρώπης.

| 3.5.2 | Πάντα κάτι έλειπε από την οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα (5): ο καθορισμός ενός στόχου για την πρόληψη, την προστασία και την προετοιμασία για τις πλημμύρες. Δεδομένου του μεγάλου αριθμού των καταστροφών που έχουν ενσκήψει σε λιγότερο από μία δεκαετία και των πολυάριθμων θυμάτων τους, η Επιτροπή δημοσίευσε μία ανακοίνωση και μία πρόταση οδηγίας (6) για τη ρύθμιση της αξιολόγησης και της διαχείρισης των κινδύνων πλημμύρας, όπου πρότεινε ανάλυση της κατάστασης και των μελλοντικών κινδύνων και ένα συντονισμένο, πανευρωπαϊκό σχέδιο δράσης και πρόληψης. |
| --- | --- |

3.5.2

Πάντα κάτι έλειπε από την οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα (5): ο καθορισμός ενός στόχου για την πρόληψη, την προστασία και την προετοιμασία για τις πλημμύρες. Δεδομένου του μεγάλου αριθμού των καταστροφών που έχουν ενσκήψει σε λιγότερο από μία δεκαετία και των πολυάριθμων θυμάτων τους, η Επιτροπή δημοσίευσε μία ανακοίνωση και μία πρόταση οδηγίας (6) για τη ρύθμιση της αξιολόγησης και της διαχείρισης των κινδύνων πλημμύρας, όπου πρότεινε ανάλυση της κατάστασης και των μελλοντικών κινδύνων και ένα συντονισμένο, πανευρωπαϊκό σχέδιο δράσης και πρόληψης.

| 3.5.3 | Οι πλημμύρες αυξάνονται στην ΕΕ για δύο κύριους λόγους: πρώτον, επειδή, όπως αναγνωρίζεται πλέον γενικά, η αλλαγή του κλίματος έχει αντίκτυπο στην ένταση και στη συχνότητα των πλημμυρών σε όλη την Ευρώπη (7), εν μέρει λόγω των άρρυθμων καταρρακτωδών βροχών και της δυνητικής ανόδου της στάθμης των θαλασσών· δεύτερον, επειδή οι ανθρώπινες δραστηριότητες, όπως τα οικοδομικά έργα στους ποταμούς, τα σχέδια εκτροπής της ροής τους και διοχέτευσής της σε αγωγούς και άλλες δραστηριότητες που στεγανοποιούν το έδαφος, μειώνουν τη φυσική ικανότητα της φύσης να αποθηκεύει τις περίσσειες ποσότητες υδάτων κατά τη διάρκεια μιας πλημμύρας εάν δεν υπάρχουν μέτρα για την εκτίμηση και την αποκατάσταση των περιβαλλοντικών τους επιπτώσεων. Οι κίνδυνοι αυξάνονται επίσης με την έννοια πως όσο περισσότερη είναι η οικιστική εγκατάσταση σε περιοχές με υψηλό κίνδυνο πλημμύρας, τόσο εκτενέστερες θα είναι και οι ζημιές από τις πλημμύρες. |
| --- | --- |

3.5.3

Οι πλημμύρες αυξάνονται στην ΕΕ για δύο κύριους λόγους: πρώτον, επειδή, όπως αναγνωρίζεται πλέον γενικά, η αλλαγή του κλίματος έχει αντίκτυπο στην ένταση και στη συχνότητα των πλημμυρών σε όλη την Ευρώπη (7), εν μέρει λόγω των άρρυθμων καταρρακτωδών βροχών και της δυνητικής ανόδου της στάθμης των θαλασσών· δεύτερον, επειδή οι ανθρώπινες δραστηριότητες, όπως τα οικοδομικά έργα στους ποταμούς, τα σχέδια εκτροπής της ροής τους και διοχέτευσής της σε αγωγούς και άλλες δραστηριότητες που στεγανοποιούν το έδαφος, μειώνουν τη φυσική ικανότητα της φύσης να αποθηκεύει τις περίσσειες ποσότητες υδάτων κατά τη διάρκεια μιας πλημμύρας εάν δεν υπάρχουν μέτρα για την εκτίμηση και την αποκατάσταση των περιβαλλοντικών τους επιπτώσεων. Οι κίνδυνοι αυξάνονται επίσης με την έννοια πως όσο περισσότερη είναι η οικιστική εγκατάσταση σε περιοχές με υψηλό κίνδυνο πλημμύρας, τόσο εκτενέστερες θα είναι και οι ζημιές από τις πλημμύρες.

| 3.5.4 | Σε συμφωνία με την παλαιότερη θέση της (8), η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να εφαρμοστούν τα μέτρα που προβλέπονται στην οδηγία για την αξιολόγηση και τη διαχείριση των κινδύνων πλημμύρας. Το γεγονός ότι η Επιτροπή δέχθηκε την πρόταση της ΕΟΚΕ (στη γνωμοδότησή της για την ανακοίνωση του 2004), να συμπεριληφθούν μέτρα για τις πλημμύρες στην εφαρμογή της οδηγίας-πλαισίου για τα ύδατα, συμβάλλει στην προώθηση της ενσωμάτωσης σχεδίων διαχείρισης των κινδύνων πλημμύρας στα σχέδια διαχείρισης των λεκανών απορροής των ποταμών, με αποτέλεσμα να διασφαλίζεται σχεδιασμός της απαραίτητης δράσης για ολόκληρη τη λεκάνη και λήψη αποτελεσματικών μέτρων από όλες τις αρμόδιες αρχές (τοπικές, εθνικές και διεθνικές). |
| --- | --- |

3.5.4

Σε συμφωνία με την παλαιότερη θέση της (8), η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να εφαρμοστούν τα μέτρα που προβλέπονται στην οδηγία για την αξιολόγηση και τη διαχείριση των κινδύνων πλημμύρας. Το γεγονός ότι η Επιτροπή δέχθηκε την πρόταση της ΕΟΚΕ (στη γνωμοδότησή της για την ανακοίνωση του 2004), να συμπεριληφθούν μέτρα για τις πλημμύρες στην εφαρμογή της οδηγίας-πλαισίου για τα ύδατα, συμβάλλει στην προώθηση της ενσωμάτωσης σχεδίων διαχείρισης των κινδύνων πλημμύρας στα σχέδια διαχείρισης των λεκανών απορροής των ποταμών, με αποτέλεσμα να διασφαλίζεται σχεδιασμός της απαραίτητης δράσης για ολόκληρη τη λεκάνη και λήψη αποτελεσματικών μέτρων από όλες τις αρμόδιες αρχές (τοπικές, εθνικές και διεθνικές).

| 3.5.5 | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει, επίσης, ότι θα πρέπει να διενεργείται προκαταρκτική αξιολόγηση των κινδύνων πλημμύρας σε κάθε λεκάνη, κατά την οποία να αξιολογείται ποια τμήματα κινδυνεύουν να πλημμυρίσουν, ώστε να μπορέσει να καταρτιστεί ένας χάρτης επέμβασης που θα διευκολύνει τα προληπτικά μέτρα, ιδίως όσον αφορά τη δάσωση και αναδάσωση των ορεινών περιοχών και την προστασία των υγροτόπων και των συναφών οικοσυστημάτων. Στο πλαίσιο αυτό, είναι σημαντική η ενημέρωση και η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών, διότι θα διευκολύνει την εφαρμογή των προληπτικών μέτρων. |
| --- | --- |

3.5.5

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει, επίσης, ότι θα πρέπει να διενεργείται προκαταρκτική αξιολόγηση των κινδύνων πλημμύρας σε κάθε λεκάνη, κατά την οποία να αξιολογείται ποια τμήματα κινδυνεύουν να πλημμυρίσουν, ώστε να μπορέσει να καταρτιστεί ένας χάρτης επέμβασης που θα διευκολύνει τα προληπτικά μέτρα, ιδίως όσον αφορά τη δάσωση και αναδάσωση των ορεινών περιοχών και την προστασία των υγροτόπων και των συναφών οικοσυστημάτων. Στο πλαίσιο αυτό, είναι σημαντική η ενημέρωση και η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών, διότι θα διευκολύνει την εφαρμογή των προληπτικών μέτρων.

3.6   Μέτρα για την πρόληψη των πυρκαγιών

| 3.6.1 | Οι πολιτικές πρόληψης πρέπει να ενισχυθούν. Μολονότι η πρόληψη αποτελεί κατά βάση ευθύνη των κρατών μελών, η ΕΕ μπορεί να τα βοηθήσει να αποτρέψουν και να περιορίσουν τις επιπτώσεις των φυσικών καταστροφών, συμπεριλαμβανομένων των δασικών πυρκαγιών. |
| --- | --- |

3.6.1

Οι πολιτικές πρόληψης πρέπει να ενισχυθούν. Μολονότι η πρόληψη αποτελεί κατά βάση ευθύνη των κρατών μελών, η ΕΕ μπορεί να τα βοηθήσει να αποτρέψουν και να περιορίσουν τις επιπτώσεις των φυσικών καταστροφών, συμπεριλαμβανομένων των δασικών πυρκαγιών.

| 3.6.2 | Η ΕΕ θα πρέπει να συνεχίσει να μελετά μέτρα που κυμαίνονται από την ευαισθητοποίηση του κοινού μέχρι τη διαχείριση των χρήσεων της γης. Τα μέτρα αυτά μπορούν να έχουν και άλλες θετικές συνέπειες, π.χ. να συμβάλουν στην προσαρμογή στην αλλαγή του κλίματος. |
| --- | --- |

3.6.2

Η ΕΕ θα πρέπει να συνεχίσει να μελετά μέτρα που κυμαίνονται από την ευαισθητοποίηση του κοινού μέχρι τη διαχείριση των χρήσεων της γης. Τα μέτρα αυτά μπορούν να έχουν και άλλες θετικές συνέπειες, π.χ. να συμβάλουν στην προσαρμογή στην αλλαγή του κλίματος.

| 3.6.3 | Θα πρέπει να υιοθετηθεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση, η οποία να λαμβάνει υπόψη τις αλληλεπιδράσεις των διάφορων τομέων. Η αστική ανάπτυξη σε περιοχές παραδοσιακά αφιερωμένες στη δασοκομία δεν αυξάνει μόνο τον κίνδυνο πυρκαγιάς και, κατά συνέπεια, καταστροφής του περιβάλλοντος, αλλά μπορεί να σημαίνει επίσης ότι θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στην εκκένωση των κατοίκων παρά στην απώλεια των δασών. |
| --- | --- |

3.6.3

Θα πρέπει να υιοθετηθεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση, η οποία να λαμβάνει υπόψη τις αλληλεπιδράσεις των διάφορων τομέων. Η αστική ανάπτυξη σε περιοχές παραδοσιακά αφιερωμένες στη δασοκομία δεν αυξάνει μόνο τον κίνδυνο πυρκαγιάς και, κατά συνέπεια, καταστροφής του περιβάλλοντος, αλλά μπορεί να σημαίνει επίσης ότι θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στην εκκένωση των κατοίκων παρά στην απώλεια των δασών.

| 3.6.4 | Τα διάφορα διαθέσιμα χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ για τη στήριξη των προσπαθειών πρόληψης των κρατών μελών θα πρέπει να επανεξεταστούν και να ενημερωθούν ούτως ώστε, όχι μόνο να προσαρμοστούν στη σημερινή πραγματικότητα, αλλά και να βρεθούν συνεργίες για την αποτελεσματικότερη προστασία των ανθρώπινων ζωών, του περιβάλλοντος και της πολιτικής κληρονομιάς. Όπου χορηγούνται κοινοτικά κονδύλια για την αποκατάσταση δασικών πυρκαγιών ή τη δάσωση και αναδάσωση, τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποχρεούνται να αποδείξουν ότι θα εφαρμοστούν ορθολογικά μέτρα πρόληψης των πυρκαγιών. |
| --- | --- |

3.6.4

Τα διάφορα διαθέσιμα χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ για τη στήριξη των προσπαθειών πρόληψης των κρατών μελών θα πρέπει να επανεξεταστούν και να ενημερωθούν ούτως ώστε, όχι μόνο να προσαρμοστούν στη σημερινή πραγματικότητα, αλλά και να βρεθούν συνεργίες για την αποτελεσματικότερη προστασία των ανθρώπινων ζωών, του περιβάλλοντος και της πολιτικής κληρονομιάς. Όπου χορηγούνται κοινοτικά κονδύλια για την αποκατάσταση δασικών πυρκαγιών ή τη δάσωση και αναδάσωση, τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποχρεούνται να αποδείξουν ότι θα εφαρμοστούν ορθολογικά μέτρα πρόληψης των πυρκαγιών.

| 3.6.5 | Ομοίως, η Επιτροπή θα πρέπει να συνεχίσει να προωθεί την ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειριών μεταξύ των κρατών μελών, προκειμένου να διασφαλίσει την ευρεία διάδοση των ορθών πρακτικών. Θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι διαφορετικές καταστάσεις που υπάρχουν στις διάφορες χώρες και να οργανωθεί η δράση κατά περιφερειακές ομάδες. |
| --- | --- |

3.6.5

Ομοίως, η Επιτροπή θα πρέπει να συνεχίσει να προωθεί την ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειριών μεταξύ των κρατών μελών, προκειμένου να διασφαλίσει την ευρεία διάδοση των ορθών πρακτικών. Θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι διαφορετικές καταστάσεις που υπάρχουν στις διάφορες χώρες και να οργανωθεί η δράση κατά περιφερειακές ομάδες.

| 3.6.6 | Τα μέτρα πρόληψης θα πρέπει να περιλαμβάνουν επίσης νομικές διατάξεις για την αστική και ποινική ευθύνη των υπαιτίων των πυρκαγιών, είτε τις προκάλεσαν εσκεμμένα είτε από ατύχημα. |
| --- | --- |

3.6.6

Τα μέτρα πρόληψης θα πρέπει να περιλαμβάνουν επίσης νομικές διατάξεις για την αστική και ποινική ευθύνη των υπαιτίων των πυρκαγιών, είτε τις προκάλεσαν εσκεμμένα είτε από ατύχημα.

4.   Πολιτική προστασία

| 4.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη συμπερίληψη στη συνθήκη της Λισαβόνας (9) του νέου άρθρου 176 Γ, με το οποίο ρυθμίζεται η πολιτική προστασία ως «συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών προκειμένου να ενισχύεται η αποτελεσματικότητα των συστημάτων πρόληψης των φυσικών ή ανθρωπογενών καταστροφών και προστασίας από αυτές». Είναι σημαντικό να υπογραμμιστεί ότι αυτή η δράση έχει ως στόχο, όχι μόνο να υποστηρίζει τη δράση των κρατών μελών, αλλά και να ευνοεί τη συνοχή των δράσεων που αναλαμβάνει η ΕΕ σε διεθνές επίπεδο. |
| --- | --- |

4.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη συμπερίληψη στη συνθήκη της Λισαβόνας (9) του νέου άρθρου 176 Γ, με το οποίο ρυθμίζεται η πολιτική προστασία ως «συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών προκειμένου να ενισχύεται η αποτελεσματικότητα των συστημάτων πρόληψης των φυσικών ή ανθρωπογενών καταστροφών και προστασίας από αυτές». Είναι σημαντικό να υπογραμμιστεί ότι αυτή η δράση έχει ως στόχο, όχι μόνο να υποστηρίζει τη δράση των κρατών μελών, αλλά και να ευνοεί τη συνοχή των δράσεων που αναλαμβάνει η ΕΕ σε διεθνές επίπεδο.

| 4.2 | Το πλαίσιο που ρυθμίζει τις δράσεις πολιτικής προστασίας αποτελείται από δύο μέσα: τον κοινοτικό μηχανισμό πολιτικής προστασίας και το χρηματοδοτικό μέσο πολιτικής προστασίας (10). Το κέντρο παρακολούθησης και πληροφοριών του κοινοτικού μηχανισμού πολιτικής προστασίας στεγάζεται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και λειτουργεί 24 ώρες την ημέρα. Έχει βάση δεδομένων με τις υπηρεσίες πολιτικής προστασίας όλων των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων περιεχομένων από στρατιωτικές βάσεις δεδομένων, τα οποία είναι πολύ χρήσιμα. Το κέντρο διαχειρίζεται επίσης τα κοινοτικά προγράμματα στον τομέα της προετοιμασίας, συμπεριλαμβανομένων των προγραμμάτων κατάρτισης και των ασκήσεων. |
| --- | --- |

4.2

Το πλαίσιο που ρυθμίζει τις δράσεις πολιτικής προστασίας αποτελείται από δύο μέσα: τον κοινοτικό μηχανισμό πολιτικής προστασίας και το χρηματοδοτικό μέσο πολιτικής προστασίας (10). Το κέντρο παρακολούθησης και πληροφοριών του κοινοτικού μηχανισμού πολιτικής προστασίας στεγάζεται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και λειτουργεί 24 ώρες την ημέρα. Έχει βάση δεδομένων με τις υπηρεσίες πολιτικής προστασίας όλων των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων περιεχομένων από στρατιωτικές βάσεις δεδομένων, τα οποία είναι πολύ χρήσιμα. Το κέντρο διαχειρίζεται επίσης τα κοινοτικά προγράμματα στον τομέα της προετοιμασίας, συμπεριλαμβανομένων των προγραμμάτων κατάρτισης και των ασκήσεων.

| 4.3 | Τα τελευταία χρόνια η πείρα έδειξε πόσο σημαντικό είναι το συντονιστικό έργο του κέντρου, όπως φάνηκε με τις πρόσφατες πυρκαγιές στην Ελλάδα. Ωστόσο, υπάρχουν ακόμη περιθώρια βελτίωσης· γι' αυτό, η ΕΟΚΕ ζητεί αύξηση του προϋπολογισμού του, ώστε να μπορέσει να αποκτήσει περισσότερα και καλύτερα μέσα για το έργο του. Το κέντρο παρακολούθησης και πληροφοριών θα πρέπει να γίνει πραγματικό επιχειρησιακό κέντρο με περισσότερο προσωπικό, ώστε να μπορεί να προβλέπει ενεργά την εμφάνιση κρίσεων, να παρακολουθεί την εξέλιξή τους, να οργανώνει δραστηριότητες προετοιμασίας και να διευκολύνει και να συντονίζει τη βοήθεια πολιτικής προστασίας της ΕΕ εντός και εκτός της επικράτειάς της. |
| --- | --- |

4.3

Τα τελευταία χρόνια η πείρα έδειξε πόσο σημαντικό είναι το συντονιστικό έργο του κέντρου, όπως φάνηκε με τις πρόσφατες πυρκαγιές στην Ελλάδα. Ωστόσο, υπάρχουν ακόμη περιθώρια βελτίωσης· γι' αυτό, η ΕΟΚΕ ζητεί αύξηση του προϋπολογισμού του, ώστε να μπορέσει να αποκτήσει περισσότερα και καλύτερα μέσα για το έργο του. Το κέντρο παρακολούθησης και πληροφοριών θα πρέπει να γίνει πραγματικό επιχειρησιακό κέντρο με περισσότερο προσωπικό, ώστε να μπορεί να προβλέπει ενεργά την εμφάνιση κρίσεων, να παρακολουθεί την εξέλιξή τους, να οργανώνει δραστηριότητες προετοιμασίας και να διευκολύνει και να συντονίζει τη βοήθεια πολιτικής προστασίας της ΕΕ εντός και εκτός της επικράτειάς της.

| 4.4 | Για να επιτευχθεί καλύτερη προετοιμασία για τις σημαντικές καταστροφές, είναι απαραίτητο να ενταθούν οι προσπάθειες της ΕΕ στον τομέα της κατάρτισης και των ασκήσεων πολιτικής προστασίας. Ο καλύτερος τρόπος να επιτευχθεί αυτό θα ήταν με τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού ιδρύματος κατάρτισης στην πολιτική προστασία, το οποίο θα διασυνδέει τα διάφορα εθνικά κέντρα. Τα ευρωπαϊκά όργανα θα πρέπει να προβούν επειγόντως στην εξέταση προτάσεων για τη δημιουργία ενός τέτοιου διαρθρωμένου δικτύου. |
| --- | --- |

4.4

Για να επιτευχθεί καλύτερη προετοιμασία για τις σημαντικές καταστροφές, είναι απαραίτητο να ενταθούν οι προσπάθειες της ΕΕ στον τομέα της κατάρτισης και των ασκήσεων πολιτικής προστασίας. Ο καλύτερος τρόπος να επιτευχθεί αυτό θα ήταν με τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού ιδρύματος κατάρτισης στην πολιτική προστασία, το οποίο θα διασυνδέει τα διάφορα εθνικά κέντρα. Τα ευρωπαϊκά όργανα θα πρέπει να προβούν επειγόντως στην εξέταση προτάσεων για τη δημιουργία ενός τέτοιου διαρθρωμένου δικτύου.

| 4.5 | Συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης υπάρχουν για τους περισσότερους μείζονες κινδύνους φυσικών καταστροφών στην Ευρώπη, αλλά η ανυπαρξία τέτοιων συστημάτων για τα παλιρροϊκά κύματα (τσουνάμι) είναι ένα σημαντικό κενό. Η ανυπαρξία κοινών συστημάτων προειδοποίησης και πρωτοκόλλων αποτελεί επίσης σημαντική ανησυχία, ενόψει της αυξανόμενης κινητικότητας των πολιτών ανά την Ευρώπη και προς τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

4.5

Συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης υπάρχουν για τους περισσότερους μείζονες κινδύνους φυσικών καταστροφών στην Ευρώπη, αλλά η ανυπαρξία τέτοιων συστημάτων για τα παλιρροϊκά κύματα (τσουνάμι) είναι ένα σημαντικό κενό. Η ανυπαρξία κοινών συστημάτων προειδοποίησης και πρωτοκόλλων αποτελεί επίσης σημαντική ανησυχία, ενόψει της αυξανόμενης κινητικότητας των πολιτών ανά την Ευρώπη και προς τρίτες χώρες.

| 4.6 | Οι βελτιώσεις που εισήγαγε η Επιτροπή το 2005 ενίσχυσαν την αποτελεσματικότητα του μηχανισμού πολιτικής προστασίας στην ΕΕ και του επέτρεψαν να λειτουργεί ως μέσο διαπεριφερειακής και διεθνούς αλληλεγγύης. Δεν πρέπει, συνεπώς, να φειδόμαστε προσπαθειών για να παρέχουμε την ταχύτερη και αποτελεσματικότερη αντίδραση στις καταστροφές με όλες τις μορφές τους. Προς τούτο, απαιτούνται προκαθορισμένες διαδικασίες ή σχέδια βοήθειας, τα οποία θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να δοκιμάζονται σε ασκήσεις και να αναπροσαρμόζονται με βάση την πείρα που θα αποκτηθεί από αυτές τις δοκιμές. |
| --- | --- |

4.6

Οι βελτιώσεις που εισήγαγε η Επιτροπή το 2005 ενίσχυσαν την αποτελεσματικότητα του μηχανισμού πολιτικής προστασίας στην ΕΕ και του επέτρεψαν να λειτουργεί ως μέσο διαπεριφερειακής και διεθνούς αλληλεγγύης. Δεν πρέπει, συνεπώς, να φειδόμαστε προσπαθειών για να παρέχουμε την ταχύτερη και αποτελεσματικότερη αντίδραση στις καταστροφές με όλες τις μορφές τους. Προς τούτο, απαιτούνται προκαθορισμένες διαδικασίες ή σχέδια βοήθειας, τα οποία θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να δοκιμάζονται σε ασκήσεις και να αναπροσαρμόζονται με βάση την πείρα που θα αποκτηθεί από αυτές τις δοκιμές.

| 4.7 | Τα σχέδια πρέπει να περιλαμβάνουν δορυφορικές επικοινωνίες, ενημερωμένους χάρτες και κατάλληλους πόρους για να επιτευχθεί ικανοποιητικός συντονισμός. Όλοι αυτοί οι πόροι θα πρέπει να ανήκουν στην ΕΕ. Τα σχέδια αυτά θα θέσουν ένα πρότυπο που θα ενισχύσει την εικόνα της αλληλεγγύης και της αποτελεσματικότητας σε διεθνές επίπεδο. |
| --- | --- |

4.7

Τα σχέδια πρέπει να περιλαμβάνουν δορυφορικές επικοινωνίες, ενημερωμένους χάρτες και κατάλληλους πόρους για να επιτευχθεί ικανοποιητικός συντονισμός. Όλοι αυτοί οι πόροι θα πρέπει να ανήκουν στην ΕΕ. Τα σχέδια αυτά θα θέσουν ένα πρότυπο που θα ενισχύσει την εικόνα της αλληλεγγύης και της αποτελεσματικότητας σε διεθνές επίπεδο.

| 4.8 | Η αναδιατυπωμένη απόφαση για τον κοινοτικό μηχανισμό πολιτικής προστασίας προβλέπει τη δημιουργία μονάδων πολιτικής προστασίας των κρατών μελών από εθνικούς πόρους. Αυτό θα συμβάλει στην ανάπτυξη μιας κοινοτικής δύναμης ταχείας αντίδρασης σε σημαντικές καταστροφές. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προσδιορίσουν και να καταρτίσουν επειγόντως τέτοιες μονάδες, κατά προτεραιότητα στον τομέα της κατάσβεσης των πυρκαγιών, και να διασφαλίσουν ότι είναι διαθέσιμες για ταχεία κινητοποίηση σε περίπτωση ενεργοποίησης του κοινοτικού μηχανισμού. |
| --- | --- |

4.8

Η αναδιατυπωμένη απόφαση για τον κοινοτικό μηχανισμό πολιτικής προστασίας προβλέπει τη δημιουργία μονάδων πολιτικής προστασίας των κρατών μελών από εθνικούς πόρους. Αυτό θα συμβάλει στην ανάπτυξη μιας κοινοτικής δύναμης ταχείας αντίδρασης σε σημαντικές καταστροφές. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προσδιορίσουν και να καταρτίσουν επειγόντως τέτοιες μονάδες, κατά προτεραιότητα στον τομέα της κατάσβεσης των πυρκαγιών, και να διασφαλίσουν ότι είναι διαθέσιμες για ταχεία κινητοποίηση σε περίπτωση ενεργοποίησης του κοινοτικού μηχανισμού.

| 4.9 | Οι πρόσφατες καταστροφές έδειξαν ότι, παρά την αλληλεγγύη της ΕΕ, οι πόροι που κινητοποιούνται δεν είναι πάντα επαρκείς. Πρέπει να αναληφθεί επειγόντως μια ανάλυση με βάση διάφορα σενάρια καταστροφών, για να εντοπιστούν τα υπάρχοντα κενά. Όπου οι αξιολογήσεις αυτές δείξουν ότι ορισμένοι πόροι στην ΕΕ είναι ανεπαρκείς ή ότι η συγκρότηση ενός ευρωπαϊκού αποθέματος πόρων πολιτικής προστασίας θα παρουσίαζε πλεονεκτήματα από άποψη αποτελεσματικότητας και οικονομικής αποδοτικότητας, η ΕΕ θα πρέπει να αναπτύξει ένα τέτοιο ευρωπαϊκό απόθεμα πόρων. |
| --- | --- |

4.9

Οι πρόσφατες καταστροφές έδειξαν ότι, παρά την αλληλεγγύη της ΕΕ, οι πόροι που κινητοποιούνται δεν είναι πάντα επαρκείς. Πρέπει να αναληφθεί επειγόντως μια ανάλυση με βάση διάφορα σενάρια καταστροφών, για να εντοπιστούν τα υπάρχοντα κενά. Όπου οι αξιολογήσεις αυτές δείξουν ότι ορισμένοι πόροι στην ΕΕ είναι ανεπαρκείς ή ότι η συγκρότηση ενός ευρωπαϊκού αποθέματος πόρων πολιτικής προστασίας θα παρουσίαζε πλεονεκτήματα από άποψη αποτελεσματικότητας και οικονομικής αποδοτικότητας, η ΕΕ θα πρέπει να αναπτύξει ένα τέτοιο ευρωπαϊκό απόθεμα πόρων.

| 4.10 | Επιπλέον, θα πρέπει να ζητείται η γνώμη των ομάδων αξιολόγησης και των συντονιστών της ΕΕ σε σχέση με την πληγείσα περιοχή, διότι η εμπειρογνωμοσύνη τους θα είναι χρήσιμη για την αποκατάστασή της. Θα μπορέσει έτσι να αποφευχθεί η κερδοσκοπική δραστηριότητα που δυστυχώς ανακύπτει καμιά φορά μετά τις πυρκαγιές. |
| --- | --- |

4.10

Επιπλέον, θα πρέπει να ζητείται η γνώμη των ομάδων αξιολόγησης και των συντονιστών της ΕΕ σε σχέση με την πληγείσα περιοχή, διότι η εμπειρογνωμοσύνη τους θα είναι χρήσιμη για την αποκατάστασή της. Θα μπορέσει έτσι να αποφευχθεί η κερδοσκοπική δραστηριότητα που δυστυχώς ανακύπτει καμιά φορά μετά τις πυρκαγιές.

| 4.11 | Όσον αφορά τη δράση σε χώρες εκτός ΕΕ, οι επεμβάσεις του μηχανισμού πρέπει να θεωρούνται αναπόσπαστο τμήμα της εξωτερικής πολιτικής και της ανθρωπιστικής βοήθειας της ΕΕ και να εκλαμβάνεται ως ένδειξη της αλληλεγγύης της ΕΕ με αυτές τις χώρες. |
| --- | --- |

4.11

Όσον αφορά τη δράση σε χώρες εκτός ΕΕ, οι επεμβάσεις του μηχανισμού πρέπει να θεωρούνται αναπόσπαστο τμήμα της εξωτερικής πολιτικής και της ανθρωπιστικής βοήθειας της ΕΕ και να εκλαμβάνεται ως ένδειξη της αλληλεγγύης της ΕΕ με αυτές τις χώρες.

| 4.12 | Τέλος, είναι σημαντικό να προσδιοριστεί ο συνεργατικός ρόλος που πρέπει να διαδραματίζουν οι ανθρωπιστικές οργανώσεις στην πολιτική προστασία. Οι επιχειρήσεις εκτός ΕΕ θα πρέπει να συντονίζονται με τους εταίρους της ανθρωπιστικής βοήθειας που δρουν υπό ειδική εντολή, όπως τα ΗΕ, το κίνημα του Ερυθρού Σταυρού/Ερυθράς Ημισελήνου, οι διεθνείς οργανισμοί και οι ΜΚΟ. |
| --- | --- |

4.12

Τέλος, είναι σημαντικό να προσδιοριστεί ο συνεργατικός ρόλος που πρέπει να διαδραματίζουν οι ανθρωπιστικές οργανώσεις στην πολιτική προστασία. Οι επιχειρήσεις εκτός ΕΕ θα πρέπει να συντονίζονται με τους εταίρους της ανθρωπιστικής βοήθειας που δρουν υπό ειδική εντολή, όπως τα ΗΕ, το κίνημα του Ερυθρού Σταυρού/Ερυθράς Ημισελήνου, οι διεθνείς οργανισμοί και οι ΜΚΟ.

5.   Περιβαλλοντική ευθύνη

| 5.1 | Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η προληπτική νομοθεσία δεν είχε τα επιθυμητά αποτελέσματα ως προς τις ζημίες που προκαλούνται από τις φυσικές καταστροφές. Η θέσπιση ενός νομικού καθεστώτος για την περιβαλλοντική ευθύνη (11) είχε υπερβολικές καθυστερήσεις, ενώ η νομοθεσία για την ποινική περιβαλλοντική ευθύνη (12) βρίσκεται ακόμη μόνο στο στάδιο του δεύτερου σχεδίου της. |
| --- | --- |

5.1

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η προληπτική νομοθεσία δεν είχε τα επιθυμητά αποτελέσματα ως προς τις ζημίες που προκαλούνται από τις φυσικές καταστροφές. Η θέσπιση ενός νομικού καθεστώτος για την περιβαλλοντική ευθύνη (11) είχε υπερβολικές καθυστερήσεις, ενώ η νομοθεσία για την ποινική περιβαλλοντική ευθύνη (12) βρίσκεται ακόμη μόνο στο στάδιο του δεύτερου σχεδίου της.

| 5.2 | Τα εθνικά δίκαια για αυτό το θέμα παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλία και αυτό μπορεί να στρεβλώσει την εφαρμοστέα νομοθεσία. Στην πράξη, δεν υπάρχει εναρμόνιση της περιβαλλοντικής ευθύνης στην ΕΕ, ούτε γενικές διατάξεις για την αποκατάσταση ή τον καθαρισμό των περιοχών που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές, διότι τα θέματα αυτά δεν εμπίπτουν στην κοινοτική δικαιοδοσία. Επιπροσθέτως, σε πολλές περιφέρειες της ΕΕ δεν εφαρμόζεται η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει». |
| --- | --- |

5.2

Τα εθνικά δίκαια για αυτό το θέμα παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλία και αυτό μπορεί να στρεβλώσει την εφαρμοστέα νομοθεσία. Στην πράξη, δεν υπάρχει εναρμόνιση της περιβαλλοντικής ευθύνης στην ΕΕ, ούτε γενικές διατάξεις για την αποκατάσταση ή τον καθαρισμό των περιοχών που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές, διότι τα θέματα αυτά δεν εμπίπτουν στην κοινοτική δικαιοδοσία. Επιπροσθέτως, σε πολλές περιφέρειες της ΕΕ δεν εφαρμόζεται η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει».

| 5.3 | Στο θέμα ενδέχεται να υπεισέλθουν και άλλοι παράγοντες, π.χ. το γεγονός ότι ορισμένοι τύποι ζημιών μπορούν να πλήξουν περισσότερες από μία χώρες, οπότε εφαρμόζονται διαφορετικά συστήματα δικαίου. Ο διαχωρισμός των αρμόδιων αρχών από το τοπικό ως το εθνικό επίπεδο αποτελεί επίσης σημαντικό πρόβλημα, επειδή δημιουργεί συγκρούσεις κατά τον καταλογισμό της ευθύνης, δεδομένου ότι οι αρχές αυτές ενδέχεται να συμμετέχουν επίσης στην αποκατάσταση. |
| --- | --- |

5.3

Στο θέμα ενδέχεται να υπεισέλθουν και άλλοι παράγοντες, π.χ. το γεγονός ότι ορισμένοι τύποι ζημιών μπορούν να πλήξουν περισσότερες από μία χώρες, οπότε εφαρμόζονται διαφορετικά συστήματα δικαίου. Ο διαχωρισμός των αρμόδιων αρχών από το τοπικό ως το εθνικό επίπεδο αποτελεί επίσης σημαντικό πρόβλημα, επειδή δημιουργεί συγκρούσεις κατά τον καταλογισμό της ευθύνης, δεδομένου ότι οι αρχές αυτές ενδέχεται να συμμετέχουν επίσης στην αποκατάσταση.

| 5.4 | Το πεδίο εφαρμογής της νομοθεσίας για την ευθύνη, όπως καθορίζεται στην οδηγία, εστιάζεται στην πρόληψη ή την αποκατάσταση των περιβαλλοντικών ζημιών, βάσει των νόμων που ισχύουν στην ΕΕ σχετικά με τη βιοποικιλότητα, το νερό και τη ρύπανση του εδάφους, οι οποίες ορίζονται σε μεγάλο βαθμό, αλλά όχι αποκλειστικά, με αναφορά στην ισχύουσα κοινοτική νομοθεσία. Είναι, συνεπώς, σημαντικό να τονιστεί ότι μόνο η μη συμμόρφωση με τους ισχύοντες κανόνες που αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙΙ της οδηγίας θα πρέπει να επιδέχεται αξιώσεις καταλογισμού της ευθύνης στους υπαιτίους της ζημίας. |
| --- | --- |

5.4

Το πεδίο εφαρμογής της νομοθεσίας για την ευθύνη, όπως καθορίζεται στην οδηγία, εστιάζεται στην πρόληψη ή την αποκατάσταση των περιβαλλοντικών ζημιών, βάσει των νόμων που ισχύουν στην ΕΕ σχετικά με τη βιοποικιλότητα, το νερό και τη ρύπανση του εδάφους, οι οποίες ορίζονται σε μεγάλο βαθμό, αλλά όχι αποκλειστικά, με αναφορά στην ισχύουσα κοινοτική νομοθεσία. Είναι, συνεπώς, σημαντικό να τονιστεί ότι μόνο η μη συμμόρφωση με τους ισχύοντες κανόνες που αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙΙ της οδηγίας θα πρέπει να επιδέχεται αξιώσεις καταλογισμού της ευθύνης στους υπαιτίους της ζημίας.

| 5.5 | Το πρώτο καθεστώς ευθύνης έχει εφαρμογή στις επικίνδυνες ή εν δυνάμει επικίνδυνες επαγγελματικές δραστηριότητες που απαριθμούνται στο παράρτημα III της οδηγίας. Πρόκειται κυρίως για τις γεωργικές ή βιομηχανικές δραστηριότητες που προϋποθέτουν άδεια σύμφωνα με την οδηγία σχετικά με την ολοκληρωμένη πρόληψη και τον έλεγχο της ρύπανσης, για δραστηριότητες που έχουν ως συνέπεια την απόρριψη βαρέων μετάλλων στα ύδατα ή στον ατμοσφαιρικό αέρα, δραστηριότητες παραγωγής επικίνδυνων χημικών ουσιών, δραστηριότητες διαχείρισης αποβλήτων (συμπεριλαμβανομένων των χώρων υγειονομικής ταφής και των μονάδων αποτέφρωσης) και δραστηριότητες που συνδέονται με γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς και μικροοργανισμούς. Σύμφωνα με το πρώτο αυτό καθεστώς, ο φορέας εκμετάλλευσης μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνος ακόμη και αν δεν έχει ενεργήσει εκ δόλου. Το δεύτερο καθεστώς ευθύνης έχει εφαρμογή σε όλες τις επαγγελματικές δραστηριότητες πλην εκείνων που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙΙ της οδηγίας, αλλά μόνο σε περίπτωση ζημίας ή επικείμενης απειλής ζημίας στα είδη ή στα φυσικά ενδιαιτήματα που προστατεύονται από την κοινοτική νομοθεσία. Σύμφωνα με το καθεστώς αυτό, ο φορέας εκμετάλλευσης θεωρείται υπεύθυνος μόνο αν έχει ενεργήσει εκ δόλου ή εξ αμελείας. Η οδηγία προβλέπει επίσης ορισμένες εξαιρέσεις από την περιβαλλοντική ευθύνη. |
| --- | --- |

5.5

Το πρώτο καθεστώς ευθύνης έχει εφαρμογή στις επικίνδυνες ή εν δυνάμει επικίνδυνες επαγγελματικές δραστηριότητες που απαριθμούνται στο παράρτημα III της οδηγίας. Πρόκειται κυρίως για τις γεωργικές ή βιομηχανικές δραστηριότητες που προϋποθέτουν άδεια σύμφωνα με την οδηγία σχετικά με την ολοκληρωμένη πρόληψη και τον έλεγχο της ρύπανσης, για δραστηριότητες που έχουν ως συνέπεια την απόρριψη βαρέων μετάλλων στα ύδατα ή στον ατμοσφαιρικό αέρα, δραστηριότητες παραγωγής επικίνδυνων χημικών ουσιών, δραστηριότητες διαχείρισης αποβλήτων (συμπεριλαμβανομένων των χώρων υγειονομικής ταφής και των μονάδων αποτέφρωσης) και δραστηριότητες που συνδέονται με γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς και μικροοργανισμούς. Σύμφωνα με το πρώτο αυτό καθεστώς, ο φορέας εκμετάλλευσης μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνος ακόμη και αν δεν έχει ενεργήσει εκ δόλου. Το δεύτερο καθεστώς ευθύνης έχει εφαρμογή σε όλες τις επαγγελματικές δραστηριότητες πλην εκείνων που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙΙ της οδηγίας, αλλά μόνο σε περίπτωση ζημίας ή επικείμενης απειλής ζημίας στα είδη ή στα φυσικά ενδιαιτήματα που προστατεύονται από την κοινοτική νομοθεσία. Σύμφωνα με το καθεστώς αυτό, ο φορέας εκμετάλλευσης θεωρείται υπεύθυνος μόνο αν έχει ενεργήσει εκ δόλου ή εξ αμελείας. Η οδηγία προβλέπει επίσης ορισμένες εξαιρέσεις από την περιβαλλοντική ευθύνη.

| 5.6 | Υπάρχουν δύο τρόποι αποκατάστασης της ζημίας: είτε ο φορέας εκμετάλλευσης λαμβάνει μόνος του τα απαραίτητα μέτρα αποκατάστασης, οπότε και τα χρηματοδοτεί άμεσα ο ίδιος, είτε η αρμόδια αρχή ζητά την εφαρμογή των μέτρων από τρίτο μέρος και ανακτά έπειτα το κόστος από τον φορέα εκμετάλλευσης, Συνδυασμός των δύο προσεγγίσεων είναι, επίσης, δυνατός, προς όφελος της μεγαλύτερης αποδοτικότητας. |
| --- | --- |

5.6

Υπάρχουν δύο τρόποι αποκατάστασης της ζημίας: είτε ο φορέας εκμετάλλευσης λαμβάνει μόνος του τα απαραίτητα μέτρα αποκατάστασης, οπότε και τα χρηματοδοτεί άμεσα ο ίδιος, είτε η αρμόδια αρχή ζητά την εφαρμογή των μέτρων από τρίτο μέρος και ανακτά έπειτα το κόστος από τον φορέα εκμετάλλευσης, Συνδυασμός των δύο προσεγγίσεων είναι, επίσης, δυνατός, προς όφελος της μεγαλύτερης αποδοτικότητας.

| 5.7 | Όταν οι υπαίτιοι της ζημίας είναι περισσότεροι του ενός, η οδηγία επιτρέπει στα κράτη μέλη να αποφασίσουν πώς θα κατανείμουν το κόστος. Οι δύο βασικές επιλογές είναι είτε ο καταλογισμός της ευθύνης από κοινού και εις ολόκληρον είτε η ποσοστιαία κατανομή της. Μολονότι με το διπλό αυτό σύστημα επιδιώκεται η προσαρμογή στα νομικά καθεστώτα των κρατών μελών, πρέπει εντούτοις να επισημανθεί ότι είναι εξαιρετικά δύσκολη η ποσοστιαία οριοθέτηση της περιβαλλοντικής ευθύνης, γεγονός που δυσχεραίνει τη χρήση του συστήματος αυτού στη πράξη. |
| --- | --- |

5.7

Όταν οι υπαίτιοι της ζημίας είναι περισσότεροι του ενός, η οδηγία επιτρέπει στα κράτη μέλη να αποφασίσουν πώς θα κατανείμουν το κόστος. Οι δύο βασικές επιλογές είναι είτε ο καταλογισμός της ευθύνης από κοινού και εις ολόκληρον είτε η ποσοστιαία κατανομή της. Μολονότι με το διπλό αυτό σύστημα επιδιώκεται η προσαρμογή στα νομικά καθεστώτα των κρατών μελών, πρέπει εντούτοις να επισημανθεί ότι είναι εξαιρετικά δύσκολη η ποσοστιαία οριοθέτηση της περιβαλλοντικής ευθύνης, γεγονός που δυσχεραίνει τη χρήση του συστήματος αυτού στη πράξη.

| 5.8 | Τέλος, θα πρέπει να τονιστεί ότι η απαίτηση οικονομικής ασφάλειας για τους φορείς εκμετάλλευσης που υπόκεινται στη νομοθεσία για το νερό, το έδαφος και τη βιοποικιλότητα συντελεί στην αποτελεσματικότερη εξασφάλιση της αποκατάστασης, ενώ ταυτόχρονα αποφεύγονται οι αρνητικές συνέπειες της χρεοκοπίας. |
| --- | --- |

5.8

Τέλος, θα πρέπει να τονιστεί ότι η απαίτηση οικονομικής ασφάλειας για τους φορείς εκμετάλλευσης που υπόκεινται στη νομοθεσία για το νερό, το έδαφος και τη βιοποικιλότητα συντελεί στην αποτελεσματικότερη εξασφάλιση της αποκατάστασης, ενώ ταυτόχρονα αποφεύγονται οι αρνητικές συνέπειες της χρεοκοπίας.

Βρυξέλλες, 13 Μαρτίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Απόφαση 2001/792/ΕΚ, Ευρατόμ, του Συμβουλίου.

1

(2)  Αρχικά υπήρχε ένα κοινοτικό πρόγραμμα δράσης στον τομέα της πολιτικής άμυνας, το οποίο θεσπίστηκε με την απόφαση 1999/847/EΚ του Συμβουλίου, της 9ης Δεκεμβρίου 1999. Η απόφαση αυτή τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 2005/52 του Συμβουλίου, της 6ης Απριλίου 2005, και στις 8 Νοεμβρίου 2007 υιοθετήθηκε η απόφαση του Συμβουλίου περί δημιουργίας κοινοτικού μηχανισμού πολιτικής προστασίας (Αναδιατύπωση).

2

(3)  Γνωμοδότηση CESE 578/2003, ΕΕ αριθ. C 208 της 3.9.2003, σ. 16-22.

3

(4)  Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο «Η αντιμετώπιση του προβλήματος της λειψυδρίας και της ξηρασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση», COM(2007) 414 τελικό.

4

(5)  ΕΕ αριθ. L 327 της 22.12.2000, σ. 72 κ.ε.

5

(6)  Ανακοίνωση με τίτλο «Διαχείριση του κινδύνου πλημμυρών — Πλημμύρες: πρόληψη, προστασία και μετριασμός των επιπτώσεών τους» (COM(2004) 472 τελικό). Γνωμοδότηση CESE 125/2005, ΕΕ αριθ. C 221 της 8.9.2005, σ. 35.

6

Πρόταση οδηγίας για την αξιολόγηση των πλημμυρών, COM (2006) 15 τελικό της 18.1.2006.

Οδηγία 2007/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2007, για την αξιολόγηση και τη διαχείριση των κινδύνων πλημμύρας. Γνωμοδότηση ΕΕ αριθ. C 195 της 18.08.2006, σ. 37.

(7)  Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος (IPCC) — Έκθεση της ομάδας εργασίας II «Επιπτώσεις, προσαρμογές, ευπάθεια»

7

(8)  Βλ. υποσημείωση 6.

8

(9)  ΕΕ C 306 της 17ης Δεκεμβρίου 2007

9

(10)  Εξάλλου, ορισμένα κράτη μέλη διαθέτουν ιδρύματα έρευνας και πληροφόρησης σχετικά με τις καταστροφές τα οποία συμβάλλουν σημαντικά στην πρόληψή τους.

10

(11)  Οδηγία σχετικά με την περιβαλλοντική ευθύνη όσον αφορά στην πρόληψη και αποκατάσταση των περιβαλλοντικών ζημιών.

11

(12)  Μια πρώτη πρόταση κανονισμού υποβλήθηκε το 2001 η οποία αποσύρθηκε από το Συμβούλιο. Αργότερα, υποβλήθηκε αίτηση γνωμοδότησης στην ΕΟΚΕ σχετικά με νέα πρόταση (COM(2007) 51 τελικό — 2007/0022 (COD) η οποία υπερασπιζόταν τη νομολογία του ΔΕΚ της 13ης Σεπτεμβρίου 2005, που επιβεβαιώθηκε με άλλη απόφαση της 27ης Οκτωβρίου 2007 σχετικά με την αρμοδιότητα της Επιτροπής να νομοθετεί στην περίπτωση περιβαλλοντικών εγκλημάτων

12

---

| 9.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 204/70 |
| --- | --- | --- | --- |

9.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 204/70

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την επιβολή κυρώσεων στους εργοδότες που απασχολούν παράνομα διαμένοντες υπηκόους τρίτων χωρών (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2008/C 204/16)

Στις 27 Σεπτεμβρίου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 29, εδάφιο 2 του Εσωτερικού της Κανονισμού η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα την

Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την επιβολή κυρώσεων στους εργοδότες που απασχολούν παράνομα διαμένοντες υπηκόους τρίτων χωρών

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, Κοινωνικές Υποθέσεις, Δικαιώματα του Πολίτη», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 21 Φεβρουαρίου 2008, με βάση την έκθεση της εισηγήτριας κας Roksandić και του συνεισηγητή κ. Almeida Freire.

Κατά την 443η σύνοδο ολομέλειας της 12ης και 13ης Μαρτίου 2008 (συνεδρίαση της 12ης Μαρτίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 118 ψήφους υπέρ, 56 κατά και 7 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι δεν της υποβλήθηκε αίτηση γνωμοδότησης σχετικά με την πρόταση οδηγίας για την επιβολή κυρώσεων στους εργοδότες που απασχολούν παράνομα διαμένοντες υπηκόους τρίτων χωρών, παρά το ότι στην εισαγωγή της οδηγίας αναφέρεται το αντίθετο. Είναι αλήθεια ότι η πρόταση οδηγίας δεν εμπίπτει σε έναν από τους τομείς για τους οποίους η διαβούλευση με την ΕΟΚΕ είναι υποχρεωτική. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι απαραίτητο να ζητηθεί η γνώμη των εκπροσώπων της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών επί του θέματος διότι αφορά την ρύθμιση βασικών τομέων οι οποίοι όχι μόνο εμπίπτουν στον τομέα της ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης αλλά επηρεάζουν και την απασχόληση και την κοινωνική πολιτική. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι δεν της υποβλήθηκε αίτηση γνωμοδότησης σχετικά με την πρόταση οδηγίας για την επιβολή κυρώσεων στους εργοδότες που απασχολούν παράνομα διαμένοντες υπηκόους τρίτων χωρών, παρά το ότι στην εισαγωγή της οδηγίας αναφέρεται το αντίθετο. Είναι αλήθεια ότι η πρόταση οδηγίας δεν εμπίπτει σε έναν από τους τομείς για τους οποίους η διαβούλευση με την ΕΟΚΕ είναι υποχρεωτική. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι απαραίτητο να ζητηθεί η γνώμη των εκπροσώπων της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών επί του θέματος διότι αφορά την ρύθμιση βασικών τομέων οι οποίοι όχι μόνο εμπίπτουν στον τομέα της ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης αλλά επηρεάζουν και την απασχόληση και την κοινωνική πολιτική.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας σχετικά με την πρόταση οδηγίας. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών, και ιδιαιτέρως οι κοινωνικοί εταίροι, μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο όσον αφορά την διατύπωση και την εφαρμογή της οδηγίας που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την επιβολή κυρώσεων στους εργοδότες που απασχολούν παράνομα διαμένοντες υπηκόους τρίτων χωρών. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας σχετικά με την πρόταση οδηγίας. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών, και ιδιαιτέρως οι κοινωνικοί εταίροι, μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο όσον αφορά την διατύπωση και την εφαρμογή της οδηγίας που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την επιβολή κυρώσεων στους εργοδότες που απασχολούν παράνομα διαμένοντες υπηκόους τρίτων χωρών.

| 1.3 | Στις γνωμοδοτήσεις που έχει καταρτίσει μέχρι σήμερα (1) η ΕΟΚΕ έχει τονίσει την ανάγκη να ληφθούν πολλαπλά μέτρα που θα δημιουργήσουν ευκαιρίες για την νόμιμη μετανάστευση και για την αντιμετώπιση των αιτιών της «παράτυπης» μετανάστευσης. |
| --- | --- |

1.3

Στις γνωμοδοτήσεις που έχει καταρτίσει μέχρι σήμερα (1) η ΕΟΚΕ έχει τονίσει την ανάγκη να ληφθούν πολλαπλά μέτρα που θα δημιουργήσουν ευκαιρίες για την νόμιμη μετανάστευση και για την αντιμετώπιση των αιτιών της «παράτυπης» μετανάστευσης.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση διότι όντως προωθεί το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ διατηρεί αμφιβολίες σχετικά με το περιεχόμενο της προτεινόμενης οδηγίας, με την χρονική στιγμή της υποβολής της πρότασης και με τη σειρά κατά την οποία υιοθετήθηκαν οι νομοθετικές προτάσεις. Η απασχόληση παράνομα διαμενόντων μεταναστών είναι ζήτημα που συνδέεται στενά με τη λειτουργία της αγοράς εργασίας και με την παράνομη απασχόληση γενικά και, επομένως, δεν μπορεί να προληφθεί αποκλειστικά και μόνο με την επιβολή κυρώσεων στους εργοδότες. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση διότι όντως προωθεί το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ διατηρεί αμφιβολίες σχετικά με το περιεχόμενο της προτεινόμενης οδηγίας, με την χρονική στιγμή της υποβολής της πρότασης και με τη σειρά κατά την οποία υιοθετήθηκαν οι νομοθετικές προτάσεις. Η απασχόληση παράνομα διαμενόντων μεταναστών είναι ζήτημα που συνδέεται στενά με τη λειτουργία της αγοράς εργασίας και με την παράνομη απασχόληση γενικά και, επομένως, δεν μπορεί να προληφθεί αποκλειστικά και μόνο με την επιβολή κυρώσεων στους εργοδότες.

| 1.5 | Όσον αφορά τη σύνδεση μεταξύ δύο διαφορετικών τομέων δράσεως της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που αφορούν τη μετανάστευση σε κοινοτική κλίμακα, δηλαδή του χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης και της κοινωνικής πολιτικής και της πολιτικής απασχόλησης, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της εναρμόνισης της υφιστάμενης νομοθεσίας της Ε.Ε. με κάθε νομοθεσία που αφορά την νόμιμη και την παράνομη μετανάστευση και βρίσκεται στο στάδιο της κατάρτισης. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι το πρόβλημα της παράνομης μετανάστευσης δεν μπορεί να επιλυθεί με το κλείσιμο, απλώς και μόνο, των συνόρων και με την εφαρμογή αποτρεπτικών μέτρων. |
| --- | --- |

1.5

Όσον αφορά τη σύνδεση μεταξύ δύο διαφορετικών τομέων δράσεως της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που αφορούν τη μετανάστευση σε κοινοτική κλίμακα, δηλαδή του χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης και της κοινωνικής πολιτικής και της πολιτικής απασχόλησης, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της εναρμόνισης της υφιστάμενης νομοθεσίας της Ε.Ε. με κάθε νομοθεσία που αφορά την νόμιμη και την παράνομη μετανάστευση και βρίσκεται στο στάδιο της κατάρτισης. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι το πρόβλημα της παράνομης μετανάστευσης δεν μπορεί να επιλυθεί με το κλείσιμο, απλώς και μόνο, των συνόρων και με την εφαρμογή αποτρεπτικών μέτρων.

| 1.6 | Πρέπει να προβλεφθούν νομοθετικές ρυθμίσεις για την νόμιμη μετανάστευση εντός και προς την Ε.Ε.. Η ΕΟΚΕ συνιστά να εξετάσει η Επιτροπή προσεκτικά την δυνατότητα περαιτέρω δράσεων για την καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας. |
| --- | --- |

1.6

Πρέπει να προβλεφθούν νομοθετικές ρυθμίσεις για την νόμιμη μετανάστευση εντός και προς την Ε.Ε.. Η ΕΟΚΕ συνιστά να εξετάσει η Επιτροπή προσεκτικά την δυνατότητα περαιτέρω δράσεων για την καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας.

| 1.7 | Η διεθνής εμπειρία φανερώνει ότι η καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας είναι πιο αποτελεσματική όταν βασίζεται σε μια σειρά παράλληλων και ταυτόχρονων δράσεων. Αντίστοιχα, πέραν της άδειας για τη νόμιμη μετανάστευση εργαζομένων στους τομείς της οικονομίας με τα υψηλότερα ποσοστά λαθρομεταναστών, είναι απαραίτητη η οργάνωση ενημερωτικών και εκπαιδευτικών εκστρατειών που υπογραμμίζουν τις επιπτώσεις της αδήλωτης εργασίας. Επιπλέον, θα πρέπει να υπάρχει μια πολιτική ομοιόμορφων κυρώσεων εις βάρος των εργοδοτών, ανεξαρτήτως της εθνικότητας των αδήλωτων εργαζομένων. Η προτεινόμενη οδηγία θα πρέπει, ως εκ τούτου, να αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης δέσμης μέτρων για την καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας, και μεταξύ των λαθρομεταναστών, και να μην αποτελεί ένα θεμελιώδες μέσο πολιτικής, όπως προτείνει η Επιτροπή |
| --- | --- |

1.7

Η διεθνής εμπειρία φανερώνει ότι η καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας είναι πιο αποτελεσματική όταν βασίζεται σε μια σειρά παράλληλων και ταυτόχρονων δράσεων. Αντίστοιχα, πέραν της άδειας για τη νόμιμη μετανάστευση εργαζομένων στους τομείς της οικονομίας με τα υψηλότερα ποσοστά λαθρομεταναστών, είναι απαραίτητη η οργάνωση ενημερωτικών και εκπαιδευτικών εκστρατειών που υπογραμμίζουν τις επιπτώσεις της αδήλωτης εργασίας. Επιπλέον, θα πρέπει να υπάρχει μια πολιτική ομοιόμορφων κυρώσεων εις βάρος των εργοδοτών, ανεξαρτήτως της εθνικότητας των αδήλωτων εργαζομένων. Η προτεινόμενη οδηγία θα πρέπει, ως εκ τούτου, να αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης δέσμης μέτρων για την καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας, και μεταξύ των λαθρομεταναστών, και να μην αποτελεί ένα θεμελιώδες μέσο πολιτικής, όπως προτείνει η Επιτροπή

| 1.8 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι έχει μεγάλη σημασία να εφαρμοστεί όντως η οδηγία στα κράτη μέλη, των οποίων η αποστολή δεν θα είναι εύκολη διότι τα όργανα παρακολούθησης δεν διαθέτουν επαρκές και κατάλληλο προσωπικό, ο καταμερισμός των αρμοδιοτήτων μεταξύ των σχετικών οργάνων είναι δυσχερής και η προβλεπόμενη παρακολούθηση αφορά μεγάλο αριθμό εταιρειών. |
| --- | --- |

1.8

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι έχει μεγάλη σημασία να εφαρμοστεί όντως η οδηγία στα κράτη μέλη, των οποίων η αποστολή δεν θα είναι εύκολη διότι τα όργανα παρακολούθησης δεν διαθέτουν επαρκές και κατάλληλο προσωπικό, ο καταμερισμός των αρμοδιοτήτων μεταξύ των σχετικών οργάνων είναι δυσχερής και η προβλεπόμενη παρακολούθηση αφορά μεγάλο αριθμό εταιρειών.

| 1.9 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να ενοποιηθούν οι προτάσεις της οδηγίας οι οποίες θα επιφέρουν οφέλη στην πράξη. Οι αλλαγές και προσθήκες που προτείνει η ΕΟΚΕ περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο «ειδικές παρατηρήσεις» και έχουν σκοπό να εξασφαλίσουν πιο ενδεδειγμένη κατανομή των αρμοδιοτήτων, καθώς και βελτίωση της κατάστασης των εργαζομένων που δεν έχουν τις απαιτούμενες άδειες. Σε περίπτωση που αγνοηθούν οι προτάσεις αυτές, οι εργαζόμενοι μπορεί να αποτελέσουν αντικείμενο ακόμα μεγαλύτερης εκμετάλλευσης. |
| --- | --- |

1.9

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να ενοποιηθούν οι προτάσεις της οδηγίας οι οποίες θα επιφέρουν οφέλη στην πράξη. Οι αλλαγές και προσθήκες που προτείνει η ΕΟΚΕ περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο «ειδικές παρατηρήσεις» και έχουν σκοπό να εξασφαλίσουν πιο ενδεδειγμένη κατανομή των αρμοδιοτήτων, καθώς και βελτίωση της κατάστασης των εργαζομένων που δεν έχουν τις απαιτούμενες άδειες. Σε περίπτωση που αγνοηθούν οι προτάσεις αυτές, οι εργαζόμενοι μπορεί να αποτελέσουν αντικείμενο ακόμα μεγαλύτερης εκμετάλλευσης.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Η προτεινόμενη οδηγία εντάσσεται στις νομοθετικές προτάσεις που υποβάλει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα πλαίσια των ανακοινώσεών της για το Σχέδιο πολιτικής για τη νόμιμη μετανάστευση του 2005 (2), και για τις Πολιτικές προτεραιότητες για την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης υπηκόων τρίτων χωρών (Ιούλιος 2006) (3). Στα έγγραφα αυτά, η Επιτροπή προτείνει να περιοριστούν οι παράγοντες που ενθαρρύνουν την παράνομη μετανάστευση προς την Ε.Ε. με σπουδαιότερο εξ αυτών την δυνατότητα εξεύρεσης εργασίας. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να θεσπίσουν παρόμοιες κυρώσεις για τους εργοδότες υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν παράνομα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και να τις θέσουν σε ισχύ. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υιοθέτησε την πρόταση της Επιτροπής (4) τον Δεκέμβριο του 2006. |
| --- | --- |

2.1

Η προτεινόμενη οδηγία εντάσσεται στις νομοθετικές προτάσεις που υποβάλει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα πλαίσια των ανακοινώσεών της για το Σχέδιο πολιτικής για τη νόμιμη μετανάστευση του 2005 (2), και για τις Πολιτικές προτεραιότητες για την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης υπηκόων τρίτων χωρών (Ιούλιος 2006) (3). Στα έγγραφα αυτά, η Επιτροπή προτείνει να περιοριστούν οι παράγοντες που ενθαρρύνουν την παράνομη μετανάστευση προς την Ε.Ε. με σπουδαιότερο εξ αυτών την δυνατότητα εξεύρεσης εργασίας. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να θεσπίσουν παρόμοιες κυρώσεις για τους εργοδότες υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν παράνομα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και να τις θέσουν σε ισχύ. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υιοθέτησε την πρόταση της Επιτροπής (4) τον Δεκέμβριο του 2006.

| 2.2 | Μετά την πρόταση οδηγίας ακολούθησαν το 2007 τα παρακάτω έγγραφα:






  — | ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την κυκλική μετανάστευση και τις εταιρικές σχέσεις κινητικότητας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τρίτων χωρών (5)· |
| --- | --- | --- |

2.2

Μετά την πρόταση οδηγίας ακολούθησαν το 2007 τα παρακάτω έγγραφα:

—

ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την κυκλική μετανάστευση και τις εταιρικές σχέσεις κινητικότητας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τρίτων χωρών (5)·

| — | πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τις προϋποθέσεις εισόδου και διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών με σκοπό την απασχόληση υψηλής ειδίκευσης (6)· |
| --- | --- |

—

πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τις προϋποθέσεις εισόδου και διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών με σκοπό την απασχόληση υψηλής ειδίκευσης (6)·

| — | πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με ενιαία διαδικασία υποβολής αίτησης για τη χορήγηση στους υπηκόους τρίτων χωρών ενιαίας άδειας διαμονής και εργασίας στην επικράτεια κράτους μέλους και σχετικά με κοινό σύνολο δικαιωμάτων για τους εργαζομένους τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα σε κράτος μέλος (7)· |
| --- | --- |

—

πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με ενιαία διαδικασία υποβολής αίτησης για τη χορήγηση στους υπηκόους τρίτων χωρών ενιαίας άδειας διαμονής και εργασίας στην επικράτεια κράτους μέλους και σχετικά με κοινό σύνολο δικαιωμάτων για τους εργαζομένους τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα σε κράτος μέλος (7)·

| — | ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την ενίσχυση της καταπολέμησης της αδήλωτης εργασίας (8). |
| --- | --- |

—

ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την ενίσχυση της καταπολέμησης της αδήλωτης εργασίας (8).

3.   Περίληψη της πρότασης οδηγίας

| 3.1 | Σκοπός της οδηγίας είναι να καταστήσει την εργασία που προσφέρουν οι εργοδότες λιγότερο ελκυστική για τους μετανάστες οι οποίοι δεν έχουν τις κατάλληλες άδειες (να μειώσει τον «παράγοντα έλξεως»). Βασιζόμενη στα μέτρα που υφίστανται στα κράτη μέλη, η οδηγία θα εξασφαλίσει ότι όλα τα κράτη μέλη θεσπίζουν παρόμοιες κυρώσεις για τους εργοδότες που απασχολούν υπηκόους τρίτων χωρών οι οποίοι δεν έχουν τις κατάλληλες άδειες διαμονής και ότι οι κυρώσεις όντως επιβάλλονται. |
| --- | --- |

3.1

Σκοπός της οδηγίας είναι να καταστήσει την εργασία που προσφέρουν οι εργοδότες λιγότερο ελκυστική για τους μετανάστες οι οποίοι δεν έχουν τις κατάλληλες άδειες (να μειώσει τον «παράγοντα έλξεως»). Βασιζόμενη στα μέτρα που υφίστανται στα κράτη μέλη, η οδηγία θα εξασφαλίσει ότι όλα τα κράτη μέλη θεσπίζουν παρόμοιες κυρώσεις για τους εργοδότες που απασχολούν υπηκόους τρίτων χωρών οι οποίοι δεν έχουν τις κατάλληλες άδειες διαμονής και ότι οι κυρώσεις όντως επιβάλλονται.

| 3.2 | Η παρούσα πρόταση ασχολείται με την πολιτική μετανάστευσης και όχι με την πολιτική απασχόλησης ή με την κοινωνική πολιτική. Ως νομική βάση έχει το άρθρο 63(3)(β) της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και αποβλέπει στη μείωση της παράνομης μετανάστευσης στην Ε.Ε.. |
| --- | --- |

3.2

Η παρούσα πρόταση ασχολείται με την πολιτική μετανάστευσης και όχι με την πολιτική απασχόλησης ή με την κοινωνική πολιτική. Ως νομική βάση έχει το άρθρο 63(3)(β) της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και αποβλέπει στη μείωση της παράνομης μετανάστευσης στην Ε.Ε..

| 3.3 | Η πρόταση δεν έχει ως αντικείμενο την νόμιμη μετανάστευση και απασχόληση που έρχεται σε σύγκρουση με το καθεστώς διαμονής (όπως στην περίπτωση φοιτητών η τουριστών) ή την αδήλωτη εργασίας εκ μέρους υπηκόων τρίτων χωρών. |
| --- | --- |

3.3

Η πρόταση δεν έχει ως αντικείμενο την νόμιμη μετανάστευση και απασχόληση που έρχεται σε σύγκρουση με το καθεστώς διαμονής (όπως στην περίπτωση φοιτητών η τουριστών) ή την αδήλωτη εργασίας εκ μέρους υπηκόων τρίτων χωρών.

4.   Περιεχόμενο της πρότασης

| 4.1 | Η οδηγία απαγορεύει την απασχόληση υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν παράνομα στην Ε.Ε.. Οι παραβάσεις θα πρέπει να τιμωρούνται με ποινές (οι οποίες μπορεί να είναι διοικητικού χαρακτήρα) που θα συνίστανται σε πρόστιμα και, στην περίπτωση των επιχειρήσεων, σε άλλα μέτρα, μεταξύ των οποίων ο αποκλεισμός από τη χορήγηση δημόσιων επιδοτήσεων ή η ανάκτηση τέτοιων επιδοτήσεων καθώς και ο αποκλεισμός από την συμμετοχή σε δημόσιες προμήθειες. Σε σοβαρές περιπτώσεις θα πρέπει να προβλέπονται ποινικές κυρώσεις. |
| --- | --- |

4.1

Η οδηγία απαγορεύει την απασχόληση υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν παράνομα στην Ε.Ε.. Οι παραβάσεις θα πρέπει να τιμωρούνται με ποινές (οι οποίες μπορεί να είναι διοικητικού χαρακτήρα) που θα συνίστανται σε πρόστιμα και, στην περίπτωση των επιχειρήσεων, σε άλλα μέτρα, μεταξύ των οποίων ο αποκλεισμός από τη χορήγηση δημόσιων επιδοτήσεων ή η ανάκτηση τέτοιων επιδοτήσεων καθώς και ο αποκλεισμός από την συμμετοχή σε δημόσιες προμήθειες. Σε σοβαρές περιπτώσεις θα πρέπει να προβλέπονται ποινικές κυρώσεις.

| 4.2 | Στο άρθρο 2 δίδεται ο ορισμός της απασχόλησης για τους σκοπούς της οδηγίας. Ως εργοδότες ορίζονται φυσικά και νομικά πρόσωπα για λογαριασμό των οποίων εργάζεται υπήκοος τρίτης χώρας επί πληρωμή. |
| --- | --- |

4.2

Στο άρθρο 2 δίδεται ο ορισμός της απασχόλησης για τους σκοπούς της οδηγίας. Ως εργοδότες ορίζονται φυσικά και νομικά πρόσωπα για λογαριασμό των οποίων εργάζεται υπήκοος τρίτης χώρας επί πληρωμή.

| 4.3 | Οι εργοδότες υποχρεούνται, πριν προσλάβουν υπήκοο τρίτης χώρας, να ελέγχουν εάν έχει νόμιμη άδεια παραμονής που να ισχύει τουλάχιστον για τη συγκεκριμένη περίοδο απασχόλησης και να διατηρούν αντίγραφο του τίτλου παραμονής για ενδεχόμενη επιθεώρηση. Οι εργοδότες θεωρείται ότι έχουν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις τους εκτός εάν το έγγραφο που τους παρουσιάστηκε είναι έκδηλα πλαστό. Μόνον οι επιχειρήσεις και τα νομικά πρόσωπα είναι υποχρεωμένα να ενημερώνουν τις αρμόδιες αρχές τόσο για την έναρξη όσο και για τη λήξη της απασχόλησης υπηκόου τρίτης χώρας εντός προθεσμίας οκτώ ημερών. |
| --- | --- |

4.3

Οι εργοδότες υποχρεούνται, πριν προσλάβουν υπήκοο τρίτης χώρας, να ελέγχουν εάν έχει νόμιμη άδεια παραμονής που να ισχύει τουλάχιστον για τη συγκεκριμένη περίοδο απασχόλησης και να διατηρούν αντίγραφο του τίτλου παραμονής για ενδεχόμενη επιθεώρηση. Οι εργοδότες θεωρείται ότι έχουν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις τους εκτός εάν το έγγραφο που τους παρουσιάστηκε είναι έκδηλα πλαστό. Μόνον οι επιχειρήσεις και τα νομικά πρόσωπα είναι υποχρεωμένα να ενημερώνουν τις αρμόδιες αρχές τόσο για την έναρξη όσο και για τη λήξη της απασχόλησης υπηκόου τρίτης χώρας εντός προθεσμίας οκτώ ημερών.

| 4.4 | Οι εργοδότες που δεν συμμορφώνονται προς την απαγόρευση και απασχολούν παράνομα διαμένοντες υπηκόους τρίτων χωρών θα τιμωρούνται με πραγματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές κυρώσεις. Οι εργοδότες τιμωρούνται για κάθε παράβαση με πρόστιμα και αναλαμβάνουν την υποχρέωση να καλύψουν τα έξοδα επαναπατρισμού (ο εργοδότης πρέπει να καταβάλει στους εν λόγω υπηκόους τρίτων χωρών όλες τις οφειλόμενες αμοιβές για την εργασία τους, και να καταβάλει όλες τις οφειλόμενες κοινωνικές εισφορές και φόρους). Σύμφωνα με το άρθρο 10, κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις η παράβαση αποτελεί ποινικό αδίκημα όταν διαπράττεται εκ προθέσεως. |
| --- | --- |

4.4

Οι εργοδότες που δεν συμμορφώνονται προς την απαγόρευση και απασχολούν παράνομα διαμένοντες υπηκόους τρίτων χωρών θα τιμωρούνται με πραγματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές κυρώσεις. Οι εργοδότες τιμωρούνται για κάθε παράβαση με πρόστιμα και αναλαμβάνουν την υποχρέωση να καλύψουν τα έξοδα επαναπατρισμού (ο εργοδότης πρέπει να καταβάλει στους εν λόγω υπηκόους τρίτων χωρών όλες τις οφειλόμενες αμοιβές για την εργασία τους, και να καταβάλει όλες τις οφειλόμενες κοινωνικές εισφορές και φόρους). Σύμφωνα με το άρθρο 10, κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις η παράβαση αποτελεί ποινικό αδίκημα όταν διαπράττεται εκ προθέσεως.

| 4.5 | Τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να επιβάλουν χρηματικές κυρώσεις (πρόστιμα και καταβολή του κόστους επαναπατρισμού των υπηκόων τρίτων χωρών) καθώς και άλλες κυρώσεις (προσωρινό αποκλεισμό από τις κρατικές ενισχύσεις καθώς και από την διαδικασία ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων, ανάκτηση χρηματοδοτήσεων της Ε.Ε. που έχουν ήδη διατεθεί, προσωρινό ή οριστικό κλείσιμο εγκαταστάσεων). Ορίζονται επίσης η ευθύνη των νομικών προσώπων και οι πιθανές κυρώσεις κατ' αυτών. Οι υφιστάμενες διατάξεις των κρατών μελών για την ευθύνη των νομικών προσώπων παραμένουν σε ισχύ. |
| --- | --- |

4.5

Τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να επιβάλουν χρηματικές κυρώσεις (πρόστιμα και καταβολή του κόστους επαναπατρισμού των υπηκόων τρίτων χωρών) καθώς και άλλες κυρώσεις (προσωρινό αποκλεισμό από τις κρατικές ενισχύσεις καθώς και από την διαδικασία ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων, ανάκτηση χρηματοδοτήσεων της Ε.Ε. που έχουν ήδη διατεθεί, προσωρινό ή οριστικό κλείσιμο εγκαταστάσεων). Ορίζονται επίσης η ευθύνη των νομικών προσώπων και οι πιθανές κυρώσεις κατ' αυτών. Οι υφιστάμενες διατάξεις των κρατών μελών για την ευθύνη των νομικών προσώπων παραμένουν σε ισχύ.

| 4.6 | Όταν ο εργοδότης είναι ένας υπεργολάβος, τα κράτη μέλη φροντίζουν να διασφαλίσουν ότι τόσο ο κύριος εργολάβος όσο και ο υπεργολάβος είναι από κοινού υπεύθυνοι για την καταβολή όλων των χρηματικών κυρώσεων και των καθυστερημένων οφειλών. |
| --- | --- |

4.6

Όταν ο εργοδότης είναι ένας υπεργολάβος, τα κράτη μέλη φροντίζουν να διασφαλίσουν ότι τόσο ο κύριος εργολάβος όσο και ο υπεργολάβος είναι από κοινού υπεύθυνοι για την καταβολή όλων των χρηματικών κυρώσεων και των καθυστερημένων οφειλών.

| 4.7 | Ο εργοδότης πρέπει να καταβάλει κάθε οφειλόμενη εισφορά και φόρο στον υπήκοο τρίτης χώρας. Επιπροσθέτως, τα κράτη μέλη πρέπει να θεσπίσουν μηχανισμούς που θα διασφαλίζουν ότι οι διαδικασίες ανάκτησης τίθενται σε κίνηση αυτομάτως, χωρίς να πρέπει ο υπήκοος τρίτης χώρας να υποβάλει αίτηση. Η σχέση εργασίας εικάζεται ότι διήρκησε τουλάχιστον έξι μήνες, εκτός εάν ο εργοδότης αποδείξει το αντίθετο. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι παρανόμως εργαζόμενοι υπήκοοι τρίτων χωρών εισπράττουν όλες τις οφειλόμενες αμοιβές που ανακτώνται, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων κατά τις οποίες έχουν επιστρέψει στη χώρα τους εκουσίως ή αναγκαστικώς. Σε περίπτωση ποινικής παράβασης, οι υπήκοοι τρίτων χωρών δεν επιστρέφουν στη χώρα τους μέχρι να εισπράξουν όλες τις οφειλόμενες αμοιβές που ανακτώνται. |
| --- | --- |

4.7

Ο εργοδότης πρέπει να καταβάλει κάθε οφειλόμενη εισφορά και φόρο στον υπήκοο τρίτης χώρας. Επιπροσθέτως, τα κράτη μέλη πρέπει να θεσπίσουν μηχανισμούς που θα διασφαλίζουν ότι οι διαδικασίες ανάκτησης τίθενται σε κίνηση αυτομάτως, χωρίς να πρέπει ο υπήκοος τρίτης χώρας να υποβάλει αίτηση. Η σχέση εργασίας εικάζεται ότι διήρκησε τουλάχιστον έξι μήνες, εκτός εάν ο εργοδότης αποδείξει το αντίθετο. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι παρανόμως εργαζόμενοι υπήκοοι τρίτων χωρών εισπράττουν όλες τις οφειλόμενες αμοιβές που ανακτώνται, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων κατά τις οποίες έχουν επιστρέψει στη χώρα τους εκουσίως ή αναγκαστικώς. Σε περίπτωση ποινικής παράβασης, οι υπήκοοι τρίτων χωρών δεν επιστρέφουν στη χώρα τους μέχρι να εισπράξουν όλες τις οφειλόμενες αμοιβές που ανακτώνται.

| 4.8 | Τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίσουν ότι κάθε χρόνο υποβάλλεται σε επιθεωρήσεις τουλάχιστον το 10 % των εταιρειών που είναι εγκατεστημένες στην επικράτειά τους προκειμένου να παρακολουθείται η απασχόληση υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν παράνομα στη χώρα. Η επιλογή των προς επιθεώρηση επιχειρήσεων πρέπει να βασίζεται σε αξιολόγηση του κινδύνου κατά την οποία λαμβάνονται υπόψη παράγοντες όπως ο εμπλεκόμενος τομέας και παλαιά στοιχεία παραβάσεων. |
| --- | --- |

4.8

Τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίσουν ότι κάθε χρόνο υποβάλλεται σε επιθεωρήσεις τουλάχιστον το 10 % των εταιρειών που είναι εγκατεστημένες στην επικράτειά τους προκειμένου να παρακολουθείται η απασχόληση υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν παράνομα στη χώρα. Η επιλογή των προς επιθεώρηση επιχειρήσεων πρέπει να βασίζεται σε αξιολόγηση του κινδύνου κατά την οποία λαμβάνονται υπόψη παράγοντες όπως ο εμπλεκόμενος τομέας και παλαιά στοιχεία παραβάσεων.

| 4.9 | Τα κράτη μέλη θέτουν σε εφαρμογή την οδηγία εντός δύο ετών από τη δημοσίευσή της στην επίσημη εφημερίδα της Ε.Ε.. |
| --- | --- |

4.9

Τα κράτη μέλη θέτουν σε εφαρμογή την οδηγία εντός δύο ετών από τη δημοσίευσή της στην επίσημη εφημερίδα της Ε.Ε..

5.   Γενικές παρατηρήσεις

| 5.1 | Η πρόταση οδηγίας αφορά δύο διαφορετικούς τομείς των εργασιών της Επιτροπής, οι οποίοι συνδέονται στενά όσον αφορά την εφαρμογή της μεταναστευτικής πολιτικής και συγκεκριμένα τον τομέα της ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης και τον τομέα της απασχόλησης και της κοινωνικής πολιτικής. Η ΕΟΚΕ δεν εναντιώνεται στην ιδέα που διατυπώνεται στην πρόταση να ασκηθούν πιέσεις τόσο στους ανέντιμους εργοδότες όσο και στις παράνομες οργανώσεις που χρησιμοποιούν άτομα που δεν διαθέτουν τις απαιτούμενες άδειες. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την προτεινόμενη οδηγία διότι προωθεί το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

5.1

Η πρόταση οδηγίας αφορά δύο διαφορετικούς τομείς των εργασιών της Επιτροπής, οι οποίοι συνδέονται στενά όσον αφορά την εφαρμογή της μεταναστευτικής πολιτικής και συγκεκριμένα τον τομέα της ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης και τον τομέα της απασχόλησης και της κοινωνικής πολιτικής. Η ΕΟΚΕ δεν εναντιώνεται στην ιδέα που διατυπώνεται στην πρόταση να ασκηθούν πιέσεις τόσο στους ανέντιμους εργοδότες όσο και στις παράνομες οργανώσεις που χρησιμοποιούν άτομα που δεν διαθέτουν τις απαιτούμενες άδειες. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την προτεινόμενη οδηγία διότι προωθεί το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

| 5.2 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα θα πρέπει απαραιτήτως να λάβουν υπόψη τις αποφάσεις που έχουν ληφθεί και:






  — | να διασφαλίσουν ότι η νομοθεσία για την νόμιμη και παράνομη μετανάστευση η οποία επί του παρόντος βρίσκεται στο στάδιο της κατάρτισης είναι συμβατή με την υφιστάμενη νομοθεσία της Ε.Ε.· |
| --- | --- | --- |

5.2

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα θα πρέπει απαραιτήτως να λάβουν υπόψη τις αποφάσεις που έχουν ληφθεί και:

—

να διασφαλίσουν ότι η νομοθεσία για την νόμιμη και παράνομη μετανάστευση η οποία επί του παρόντος βρίσκεται στο στάδιο της κατάρτισης είναι συμβατή με την υφιστάμενη νομοθεσία της Ε.Ε.·

| — | να διασαφηνίσει τις επιπτώσεις και τις συνέπειες τόσο για τα άτομα που μεταναστεύουν εντός της Ε.Ε. όσο και για τα άτομα που μεταναστεύουν προς την Ε.Ε. ερχόμενα από τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

—

να διασαφηνίσει τις επιπτώσεις και τις συνέπειες τόσο για τα άτομα που μεταναστεύουν εντός της Ε.Ε. όσο και για τα άτομα που μεταναστεύουν προς την Ε.Ε. ερχόμενα από τρίτες χώρες.

Απαιτείται μεγάλη σαφήνεια στον χειρισμό των ευαίσθητων αυτών θεμάτων, διότι δεν αφορούν μόνο την ασφάλεια, την δικαιοσύνη και την πολιτική στον τομέα του ανταγωνισμού, αλλά επίσης και τα ανθρώπινα δικαιώματα, που με τη σειρά τους επηρεάζουν την αγορά, τις «τέσσερις ελευθερίες» της ενιαίας αγοράς, το εργατικό δυναμικό, τόσο ως σύνολο όσο και κάθε εργαζόμενο χωριστά, καθώς και διότι η μετανάστευση είναι απαραίτητη για την Ε.Ε.. Στις γνωμοδοτήσεις της η ΕΟΚΕ έχει τονίσει την ανάγκη να ληφθούν μέτρα για την δημιουργία ευκαιριών για νόμιμη μετανάστευση και για να αντιμετωπιστούν οι αιτίες της παράτυπης μετανάστευσης.

| 5.3 | Είναι απαραίτητο να προβλεφθούν νομοθετικές ρυθμίσεις για την νόμιμη μετανάστευση προς και από την Ε.Ε.. Οι περιορισμοί που έθεσαν ορισμένα κράτη μέλη όσον αφορά τη μετανάστευση δημιούργησαν προβλήματα, εμπόδισαν την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων μεταξύ κρατών μελών και σαν αποτέλεσμα υπήκοοι τρίτων χωρών, καθώς και υπήκοοι της Ε.Ε. απασχολούνται κατά παράβαση των κανονισμών και κάτω από συνθήκες εκμετάλλευσης. Τα μέτρα για την καταπολέμηση της μη δηλωμένης εργασίας στην Ε.Ε. και στα επιμέρους κράτη μέλη θα πρέπει να αφορούν όλους τους εργαζόμενους εξίσου ανεξαρτήτως του αν πρόκειται για πολίτες της Ε.Ε. ή για πολίτες τρίτων χωρών. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εξετάσει εκ του σύνεγγυς τη δυνατότητα επέκτασης της νομικής βάσης της προτεινόμενης οδηγίας ώστε να καταστεί δυνατό να ληφθούν μέτρα και κατά της παράνομης απασχόλησης οιουδήποτε ατόμου δεν διαθέτει τις αναγκαίες άδειες ή έγγραφα. |
| --- | --- |

5.3

Είναι απαραίτητο να προβλεφθούν νομοθετικές ρυθμίσεις για την νόμιμη μετανάστευση προς και από την Ε.Ε.. Οι περιορισμοί που έθεσαν ορισμένα κράτη μέλη όσον αφορά τη μετανάστευση δημιούργησαν προβλήματα, εμπόδισαν την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων μεταξύ κρατών μελών και σαν αποτέλεσμα υπήκοοι τρίτων χωρών, καθώς και υπήκοοι της Ε.Ε. απασχολούνται κατά παράβαση των κανονισμών και κάτω από συνθήκες εκμετάλλευσης. Τα μέτρα για την καταπολέμηση της μη δηλωμένης εργασίας στην Ε.Ε. και στα επιμέρους κράτη μέλη θα πρέπει να αφορούν όλους τους εργαζόμενους εξίσου ανεξαρτήτως του αν πρόκειται για πολίτες της Ε.Ε. ή για πολίτες τρίτων χωρών. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εξετάσει εκ του σύνεγγυς τη δυνατότητα επέκτασης της νομικής βάσης της προτεινόμενης οδηγίας ώστε να καταστεί δυνατό να ληφθούν μέτρα και κατά της παράνομης απασχόλησης οιουδήποτε ατόμου δεν διαθέτει τις αναγκαίες άδειες ή έγγραφα.

| 5.4 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο «παράγοντας έλξεως» των μεταναστών που αναφέρεται στην οδηγία, και τον οποίο η Επιτροπή επιθυμεί να αποδυναμώσει, δεν είναι η δυνατότητα εξεύρεσης παράνομης απασχόλησης, αλλά η δυνατότητα εξεύρεσης εργασίας σε μια άλλη χώρα. Για το λόγο αυτό τα μέτρα για την απλοποίηση των διαδικασιών για την απόκτηση ενιαίας άδειας διαμονής και εργασίας θα μειώσουν αναμφισβήτητα τον «παράγοντα έλξεως». Ωστόσο, τα κράτη μέλη πρέπει επίσης να συμβάλουν στην απλοποίηση των διαδικασιών. |
| --- | --- |

5.4

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο «παράγοντας έλξεως» των μεταναστών που αναφέρεται στην οδηγία, και τον οποίο η Επιτροπή επιθυμεί να αποδυναμώσει, δεν είναι η δυνατότητα εξεύρεσης παράνομης απασχόλησης, αλλά η δυνατότητα εξεύρεσης εργασίας σε μια άλλη χώρα. Για το λόγο αυτό τα μέτρα για την απλοποίηση των διαδικασιών για την απόκτηση ενιαίας άδειας διαμονής και εργασίας θα μειώσουν αναμφισβήτητα τον «παράγοντα έλξεως». Ωστόσο, τα κράτη μέλη πρέπει επίσης να συμβάλουν στην απλοποίηση των διαδικασιών.

| 5.5 | Οι εργοδότες τονίζουν την ανάγκη για την καταπολέμηση της παράνομης εργασίας και του αθέμιτου ανταγωνισμού διότι ορισμένοι εργοδότες που απασχολούν παρανόμως εργαζόμενους δημιουργούν συνθήκες παράνομου και αθέμιτου ανταγωνισμού για άλλους τίμιους εργοδότες. |
| --- | --- |

5.5

Οι εργοδότες τονίζουν την ανάγκη για την καταπολέμηση της παράνομης εργασίας και του αθέμιτου ανταγωνισμού διότι ορισμένοι εργοδότες που απασχολούν παρανόμως εργαζόμενους δημιουργούν συνθήκες παράνομου και αθέμιτου ανταγωνισμού για άλλους τίμιους εργοδότες.

| 5.6 | Παρά το ότι η εφαρμογή της οδηγίας εμπίπτει στην αρμοδιότητα των κρατών μελών, η Επιτροπή θα πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι πρόκειται για δύσκολο έργο, διότι δεν υπάρχουν αρκετά διοικητικά όργανα παρακολούθησης, ο καταμερισμός των αρμοδιοτήτων μεταξύ των σχετικών οργάνων είναι δυσχερής και η προβλεπόμενη παρακολούθηση αφορά μεγάλο αριθμό εταιρειών. Η ισχύς της οδηγίας εξαρτάται από την πραγματική της εφαρμογή. |
| --- | --- |

5.6

Παρά το ότι η εφαρμογή της οδηγίας εμπίπτει στην αρμοδιότητα των κρατών μελών, η Επιτροπή θα πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι πρόκειται για δύσκολο έργο, διότι δεν υπάρχουν αρκετά διοικητικά όργανα παρακολούθησης, ο καταμερισμός των αρμοδιοτήτων μεταξύ των σχετικών οργάνων είναι δυσχερής και η προβλεπόμενη παρακολούθηση αφορά μεγάλο αριθμό εταιρειών. Η ισχύς της οδηγίας εξαρτάται από την πραγματική της εφαρμογή.

| 5.7 | Τα ευρωπαϊκά όργανα πρέπει να χρησιμοποιούν τους ίδιους όρους με αυτούς που χρησιμοποιούν οι διεθνείς και περιφερειακοί οργανισμοί και το διεθνές δίκαιο, οι οποίοι αναγνωρίζονται διεθνώς, όπως «παράτυπος» ή «διακινούμενος εργαζόμενος χωρίς άδεια» αντί για «παράνομος εργαζόμενος» και «παράνομη μετανάστευση». Ο όρος «παράνομος μετανάστης» έχει πολύ αρνητικές υποδηλώσεις. Η προτεινόμενη οδηγία μπορεί να επιτείνει τις έννοιες αυτές. Μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της διακριτικής μεταχείρισης και της ξενοφοβίας έναντι των διακινούμενων εργαζομένων οι οποίοι μπορεί να υποβάλλονται σε επιθεωρήσεις μόνο και μόνο λόγω της εξωτερικής τους εμφάνισης τους. |
| --- | --- |

5.7

Τα ευρωπαϊκά όργανα πρέπει να χρησιμοποιούν τους ίδιους όρους με αυτούς που χρησιμοποιούν οι διεθνείς και περιφερειακοί οργανισμοί και το διεθνές δίκαιο, οι οποίοι αναγνωρίζονται διεθνώς, όπως «παράτυπος» ή «διακινούμενος εργαζόμενος χωρίς άδεια» αντί για «παράνομος εργαζόμενος» και «παράνομη μετανάστευση». Ο όρος «παράνομος μετανάστης» έχει πολύ αρνητικές υποδηλώσεις. Η προτεινόμενη οδηγία μπορεί να επιτείνει τις έννοιες αυτές. Μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της διακριτικής μεταχείρισης και της ξενοφοβίας έναντι των διακινούμενων εργαζομένων οι οποίοι μπορεί να υποβάλλονται σε επιθεωρήσεις μόνο και μόνο λόγω της εξωτερικής τους εμφάνισης τους.

| 5.8 | Παρά τις τυχόν αμφιβολίες που διατυπώνονται σε σχέση με την προτεινόμενη οδηγία, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι προτάσεις της οδηγίας που μπορεί να οδηγήσουν σε πρακτικά οφέλη θα πρέπει να διατηρηθούν και να ενοποιηθούν. Οι προτάσεις αυτές συγκεντρώνονται στις ειδικές παρατηρήσεις. |
| --- | --- |

5.8

Παρά τις τυχόν αμφιβολίες που διατυπώνονται σε σχέση με την προτεινόμενη οδηγία, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι προτάσεις της οδηγίας που μπορεί να οδηγήσουν σε πρακτικά οφέλη θα πρέπει να διατηρηθούν και να ενοποιηθούν. Οι προτάσεις αυτές συγκεντρώνονται στις ειδικές παρατηρήσεις.

6.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 6.1 | Άρθρο 1 — Το άρθρο αυτό πρέπει να δίδει στα κράτη μέλη που έχουν ήδη λάβει μέτρα για να ρυθμίσουν την παράτυπη μετανάστευση τη δυνατότητα να διατηρήσουν τα εθνικά μέτρα που είναι περισσότερο ευνοϊκά έναντι των εργαζομένων. |
| --- | --- |

6.1

Άρθρο 1 — Το άρθρο αυτό πρέπει να δίδει στα κράτη μέλη που έχουν ήδη λάβει μέτρα για να ρυθμίσουν την παράτυπη μετανάστευση τη δυνατότητα να διατηρήσουν τα εθνικά μέτρα που είναι περισσότερο ευνοϊκά έναντι των εργαζομένων.

| 6.2 | Άρθρο 2 — οι ορισμοί θα πρέπει να τροποποιηθούν ως ακολούθως:






  — | 2(β) «απασχόληση» είναι η άσκηση δραστηριοτήτων που αμείβονται ή εκτελούνται κάτω από συνθήκες οικονομικής εξάρτησης για λογαριασμό και υπό τη διεύθυνση άλλου προσώπου· |
| --- | --- | --- |

6.2

Άρθρο 2 — οι ορισμοί θα πρέπει να τροποποιηθούν ως ακολούθως:

—

2(β) «απασχόληση» είναι η άσκηση δραστηριοτήτων που αμείβονται ή εκτελούνται κάτω από συνθήκες οικονομικής εξάρτησης για λογαριασμό και υπό τη διεύθυνση άλλου προσώπου·

| — | τα γραφεία εξεύρεσης προσωρινής απασχόλησης πρέπει να προστεθούν στον ορισμό του όρου «εργοδότης» 2(ε) και «υπεργολάβος» 2(στ), διότι ο παρών ορισμός είναι ασαφής. Πολλοί εργαζόμενοι από τρίτες χώρες απασχολούνται από ενδιάμεσους στους οποίους περιλαμβάνονται και γραφεία εξεύρεσης απασχόλησης. |
| --- | --- |

—

τα γραφεία εξεύρεσης προσωρινής απασχόλησης πρέπει να προστεθούν στον ορισμό του όρου «εργοδότης» 2(ε) και «υπεργολάβος» 2(στ), διότι ο παρών ορισμός είναι ασαφής. Πολλοί εργαζόμενοι από τρίτες χώρες απασχολούνται από ενδιάμεσους στους οποίους περιλαμβάνονται και γραφεία εξεύρεσης απασχόλησης.

| 6.3 | Άρθρο 4(1)(γ) — ο εργοδότης πρέπει να διατηρεί αντίγραφο της άδειας διαμονής για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από τη διάρκεια της περιόδου απασχόλησης, δεδομένου ότι σε ορισμένους τομείς η απασχόληση είναι βραχυπρόθεσμη και ο εργοδότης αλλάζει συχνά. |
| --- | --- |

6.3

Άρθρο 4(1)(γ) — ο εργοδότης πρέπει να διατηρεί αντίγραφο της άδειας διαμονής για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από τη διάρκεια της περιόδου απασχόλησης, δεδομένου ότι σε ορισμένους τομείς η απασχόληση είναι βραχυπρόθεσμη και ο εργοδότης αλλάζει συχνά.

| 6.4 | Άρθρο 5






  — | Σε περιπτώσεις κατά τις οποίες οι εργοδότες έχουν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις τους έναντι της παράνομης απασχόλησης και ελέγξει τις άδειες διαμονής και διατηρήσει τα απαιτούμενα αντίγραφα, και κατόπιν αποκαλύπτεται ότι τελικά η άδεια διαμονής υπηκόου τρίτης χώρας δεν είναι έγκυρη, οι εργοδότες είναι υποχρεωμένοι να καταβάλουν τις οφειλόμενες αμοιβές και να τηρήσουν τις λοιπές υποχρεώσεις που ορίζονται στο άρθρο 7 της οδηγίας. Για το λόγο αυτό θα πρέπει να προστεθούν τα ακόλουθα στο τέλος του άρθρου: «Αυτό δεν αναιρεί το καθήκον τους να καταβάλλουν όλες τις οφειλόμενες αμοιβές και να εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις που ορίζονται στο άρθρο 7». |
| --- | --- | --- |

6.4

Άρθρο 5

—

Σε περιπτώσεις κατά τις οποίες οι εργοδότες έχουν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις τους έναντι της παράνομης απασχόλησης και ελέγξει τις άδειες διαμονής και διατηρήσει τα απαιτούμενα αντίγραφα, και κατόπιν αποκαλύπτεται ότι τελικά η άδεια διαμονής υπηκόου τρίτης χώρας δεν είναι έγκυρη, οι εργοδότες είναι υποχρεωμένοι να καταβάλουν τις οφειλόμενες αμοιβές και να τηρήσουν τις λοιπές υποχρεώσεις που ορίζονται στο άρθρο 7 της οδηγίας. Για το λόγο αυτό θα πρέπει να προστεθούν τα ακόλουθα στο τέλος του άρθρου: «Αυτό δεν αναιρεί το καθήκον τους να καταβάλλουν όλες τις οφειλόμενες αμοιβές και να εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις που ορίζονται στο άρθρο 7».

| — | Πρέπει να προστεθεί διάταξη που να ορίζει ότι οι εργοδότες πρέπει να σέβονται τις διαδικασίες απασχόλησης που θεσπίζουν τα κράτη μέλη. Υπάρχει περίπτωση οι εργοδότες να ελέγχουν μόνο τις άδειες διαμονής και να αγνοούν τις άδειες εργασίας που απαιτούνται σε πολλά κράτη μέλη. Κατ' αυτό τον τρόπο η μη δηλωμένη εργασία υπηκόων τρίτων χωρών θα αυξηθεί, παρά το γεγονός ότι οι εργοδότες συμμορφώνονται προς τις διατάξεις της οδηγίας. |
| --- | --- |

—

Πρέπει να προστεθεί διάταξη που να ορίζει ότι οι εργοδότες πρέπει να σέβονται τις διαδικασίες απασχόλησης που θεσπίζουν τα κράτη μέλη. Υπάρχει περίπτωση οι εργοδότες να ελέγχουν μόνο τις άδειες διαμονής και να αγνοούν τις άδειες εργασίας που απαιτούνται σε πολλά κράτη μέλη. Κατ' αυτό τον τρόπο η μη δηλωμένη εργασία υπηκόων τρίτων χωρών θα αυξηθεί, παρά το γεγονός ότι οι εργοδότες συμμορφώνονται προς τις διατάξεις της οδηγίας.

| 6.5 | Άρθρο 6






  — | Στις κυρώσεις που περιλαμβάνονται στο εδάφιο 2(α) πρέπει να ορίζεται ότι οι χρηματικές κυρώσεις πρέπει να είναι επαρκώς υψηλές ώστε να καλύπτουν οιοδήποτε κέρδος πραγματοποίησε ο εργοδότης από κάθε παρανόμως απασχολούμενο υπήκοο τρίτης χώρας. Συνεπώς οι χρηματικές κυρώσεις πρέπει να προστίθενται στο ποσό που ορίζεται για ένα παρανόμως απασχολούμενο άτομο και να αυξάνονται αναλόγως προς τον αριθμό των παρανόμως απασχολουμένων υπηκόων τρίτων χωρών. Υπάρχει σαφής διαφορά μεταξύ των κερδών των εργοδοτών που απασχολούν παρανόμως εργαζόμενους ως οικιακούς βοηθούς ή σε αγροκτήματα, και των εργοδοτών που απασχολούν παρανόμως 3, 4 ή περισσότερους εργαζομένους σε κερδοσκοπικές δραστηριότητες. |
| --- | --- | --- |

6.5

Άρθρο 6

—

Στις κυρώσεις που περιλαμβάνονται στο εδάφιο 2(α) πρέπει να ορίζεται ότι οι χρηματικές κυρώσεις πρέπει να είναι επαρκώς υψηλές ώστε να καλύπτουν οιοδήποτε κέρδος πραγματοποίησε ο εργοδότης από κάθε παρανόμως απασχολούμενο υπήκοο τρίτης χώρας. Συνεπώς οι χρηματικές κυρώσεις πρέπει να προστίθενται στο ποσό που ορίζεται για ένα παρανόμως απασχολούμενο άτομο και να αυξάνονται αναλόγως προς τον αριθμό των παρανόμως απασχολουμένων υπηκόων τρίτων χωρών. Υπάρχει σαφής διαφορά μεταξύ των κερδών των εργοδοτών που απασχολούν παρανόμως εργαζόμενους ως οικιακούς βοηθούς ή σε αγροκτήματα, και των εργοδοτών που απασχολούν παρανόμως 3, 4 ή περισσότερους εργαζομένους σε κερδοσκοπικές δραστηριότητες.

| — | Πρέπει να προβλεφθεί η αύξηση των χρηματικών κυρώσεων για εργοδότες που εξακολουθούν να απασχολούν παρανόμως υπηκόους τρίτων χωρών ή για εργοδότες που πράττουν το αυτό εκ νέου. Οι κυρώσεις πρέπει να αυξάνονται αισθητά κάθε φορά που η παράνομη απασχόληση επαναλαμβάνεται ή εξακολουθεί προκειμένου να δράσουν αποτρεπτικώς. |
| --- | --- |

—

Πρέπει να προβλεφθεί η αύξηση των χρηματικών κυρώσεων για εργοδότες που εξακολουθούν να απασχολούν παρανόμως υπηκόους τρίτων χωρών ή για εργοδότες που πράττουν το αυτό εκ νέου. Οι κυρώσεις πρέπει να αυξάνονται αισθητά κάθε φορά που η παράνομη απασχόληση επαναλαμβάνεται ή εξακολουθεί προκειμένου να δράσουν αποτρεπτικώς.

| — | Είναι παράλογο αναμένεται από τους εργοδότες η κάλυψη του κόστους επιστροφής κάθε παρανόμως απασχολούμενου υπηκόου τρίτης χώρας καθώς και η καταβολή των χρηματικών κυρώσεων. Στην πραγματικότητα αυτό θα σήμαινε ότι μετακυλίεται η ευθύνη των αρμόδιων για την μετανάστευση αρχών των επιμέρους χωρών στους εργοδότες. Οι εργοδότες πρέπει να υποχρεούνται στην καταβολή αυτού του κόστους μόνον αν έχουν διαπράξει ποινικό αδίκημα σύμφωνα με το άρθρο 10. |
| --- | --- |

—

Είναι παράλογο αναμένεται από τους εργοδότες η κάλυψη του κόστους επιστροφής κάθε παρανόμως απασχολούμενου υπηκόου τρίτης χώρας καθώς και η καταβολή των χρηματικών κυρώσεων. Στην πραγματικότητα αυτό θα σήμαινε ότι μετακυλίεται η ευθύνη των αρμόδιων για την μετανάστευση αρχών των επιμέρους χωρών στους εργοδότες. Οι εργοδότες πρέπει να υποχρεούνται στην καταβολή αυτού του κόστους μόνον αν έχουν διαπράξει ποινικό αδίκημα σύμφωνα με το άρθρο 10.

| 6.6 | Άρθρο 7






  — | Πρέπει να ορίζεται επίσης ότι η υποχρέωση καταβολής ισχύει από την ημέρα που υποβάλλεται η αίτηση για την καταβολή της αμοιβής και όχι από την ημερομηνία που η αίτηση παράγει έννομο αποτέλεσμα. |
| --- | --- | --- |

6.6

Άρθρο 7

—

Πρέπει να ορίζεται επίσης ότι η υποχρέωση καταβολής ισχύει από την ημέρα που υποβάλλεται η αίτηση για την καταβολή της αμοιβής και όχι από την ημερομηνία που η αίτηση παράγει έννομο αποτέλεσμα.

| — | Τα δικαιώματα των εργαζομένων με σύμβαση εργασίας εξακολουθούν να ισχύουν ανεξάρτητα από το εάν οι εργαζόμενοι διαθέτουν ή όχι άδεια διαμονής ή εργασίας. |
| --- | --- |

—

Τα δικαιώματα των εργαζομένων με σύμβαση εργασίας εξακολουθούν να ισχύουν ανεξάρτητα από το εάν οι εργαζόμενοι διαθέτουν ή όχι άδεια διαμονής ή εργασίας.

| — | Στην πράξη μπορεί να προκύψουν δυσκολίες κατά την καταβολή των οφειλομένων μισθών σε εργαζόμενο που έχει ήδη επιστρέψει στη χώρα του και το γεγονός αυτό πρέπει να λαμβάνεται υπόψη. Επιπλέον, είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί ότι οι μισθοί καταβάλλονται στο σωστό άτομο. |
| --- | --- |

—

Στην πράξη μπορεί να προκύψουν δυσκολίες κατά την καταβολή των οφειλομένων μισθών σε εργαζόμενο που έχει ήδη επιστρέψει στη χώρα του και το γεγονός αυτό πρέπει να λαμβάνεται υπόψη. Επιπλέον, είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί ότι οι μισθοί καταβάλλονται στο σωστό άτομο.

| — | Επιπλέον, πρέπει να καταστεί σαφές ότι ο εργοδότης πρέπει να υπολογίζει τις ενδεχομένως οφειλόμενες αμοιβές σύμφωνα με τους νόμους, ρυθμίσεις, διοικητικές αποφάσεις και/ή συλλογικές συμφωνίες που συνήθως ισχύουν για παρόμοια απασχόληση. |
| --- | --- |

—

Επιπλέον, πρέπει να καταστεί σαφές ότι ο εργοδότης πρέπει να υπολογίζει τις ενδεχομένως οφειλόμενες αμοιβές σύμφωνα με τους νόμους, ρυθμίσεις, διοικητικές αποφάσεις και/ή συλλογικές συμφωνίες που συνήθως ισχύουν για παρόμοια απασχόληση.

| 6.7 | Το άρθρο 8 αναφέρεται στα άλλα μέτρα που πρέπει να υιοθετήσουν τα κράτη μέλη.






  — | Θα ήταν χρήσιμο να καταρτισθεί κατάλογος που θα περιλαμβάνει τα υποχρεωτικά μέτρα. |
| --- | --- | --- |

6.7

Το άρθρο 8 αναφέρεται στα άλλα μέτρα που πρέπει να υιοθετήσουν τα κράτη μέλη.

—

Θα ήταν χρήσιμο να καταρτισθεί κατάλογος που θα περιλαμβάνει τα υποχρεωτικά μέτρα.

| — | Το μέτρο που αναφέρεται στο γράμμα δ), και αφορά το προσωρινό ή οριστικό κλείσιμο εγκαταστάσεων που έχουν χρησιμεύσει για τη διάπραξη της παράβασης φαίνεται παράλογο ιδιαιτέρως εφόσον μπορεί επίσης να πλήξει τους νομίμως απασχολούμενους εργαζόμενους. Κατά την εφαρμογή του μέτρου αυτού θα πρέπει να γίνονται διαβουλεύσεις με τους εργαζόμενους που απασχολούνται στις συγκεκριμένες εγκαταστάσεις και με τους εκπροσώπους τους. |
| --- | --- |

—

Το μέτρο που αναφέρεται στο γράμμα δ), και αφορά το προσωρινό ή οριστικό κλείσιμο εγκαταστάσεων που έχουν χρησιμεύσει για τη διάπραξη της παράβασης φαίνεται παράλογο ιδιαιτέρως εφόσον μπορεί επίσης να πλήξει τους νομίμως απασχολούμενους εργαζόμενους. Κατά την εφαρμογή του μέτρου αυτού θα πρέπει να γίνονται διαβουλεύσεις με τους εργαζόμενους που απασχολούνται στις συγκεκριμένες εγκαταστάσεις και με τους εκπροσώπους τους.

| 6.8 | Στο άρθρο 9 ορίζεται η ευθύνη του κύριου εργολάβου ή κάθε ενδιάμεσου υπεργολάβου για την καταβολή χρηματικών κυρώσεων και οφειλόμενων πληρωμών. Θα ήταν χρήσιμο να διασαφηνιστεί κάτω από ποιες συνθήκες αυτό ισχύει ή δεν ισχύει. Σε ορισμένους κλάδους με μεγάλες αλυσίδες υπεργολάβων, όπως η κατασκευή αυτοκινήτων, οι βιοτεχνίες και οι υπεργολάβοι που παράγουν τα διάφορα τμήματα σε διάφορα μέρη και χώρες θα είναι δύσκολη η απόδειξη της ευθύνης. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να δίνεται στον κύριο εργολάβο η δυνατότητα να απαλλάσσεται από κάθε τυχόν παρόμοια ευθύνη μέσω εύλογων μέτρων πρόληψης. |
| --- | --- |

6.8

Στο άρθρο 9 ορίζεται η ευθύνη του κύριου εργολάβου ή κάθε ενδιάμεσου υπεργολάβου για την καταβολή χρηματικών κυρώσεων και οφειλόμενων πληρωμών. Θα ήταν χρήσιμο να διασαφηνιστεί κάτω από ποιες συνθήκες αυτό ισχύει ή δεν ισχύει. Σε ορισμένους κλάδους με μεγάλες αλυσίδες υπεργολάβων, όπως η κατασκευή αυτοκινήτων, οι βιοτεχνίες και οι υπεργολάβοι που παράγουν τα διάφορα τμήματα σε διάφορα μέρη και χώρες θα είναι δύσκολη η απόδειξη της ευθύνης. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να δίνεται στον κύριο εργολάβο η δυνατότητα να απαλλάσσεται από κάθε τυχόν παρόμοια ευθύνη μέσω εύλογων μέτρων πρόληψης.

| 6.9 | Άρθρο 10






  — | Σύμφωνα με το άρθρο αυτό μια παράβαση αποτελεί ποινικό αδίκημα (με βάση το άρθρο 3) όταν διαπράττεται «εκ προθέσεως». Ωστόσο, εφόσον αυτό είναι δύσκολο να αποδειχθεί, θα ήταν καλύτερα να ορισθεί ότι υπάρχει ποινικό αδίκημα όταν αποδεικνύεται ότι ο εργοδότης «γνώριζε» ή «μπορούσε να γνωρίζει» για το ποινικό αδίκημα. |
| --- | --- | --- |

6.9

Άρθρο 10

—

Σύμφωνα με το άρθρο αυτό μια παράβαση αποτελεί ποινικό αδίκημα (με βάση το άρθρο 3) όταν διαπράττεται «εκ προθέσεως». Ωστόσο, εφόσον αυτό είναι δύσκολο να αποδειχθεί, θα ήταν καλύτερα να ορισθεί ότι υπάρχει ποινικό αδίκημα όταν αποδεικνύεται ότι ο εργοδότης «γνώριζε» ή «μπορούσε να γνωρίζει» για το ποινικό αδίκημα.

| — | Όσον αφορά την παράβαση που ορίζεται στο εδάφιο 1(α), κάθε επαναλαμβανόμενη παράβαση του άρθρου 3 πρέπει να θεωρείται ποινικό αδίκημα. |
| --- | --- |

—

Όσον αφορά την παράβαση που ορίζεται στο εδάφιο 1(α), κάθε επαναλαμβανόμενη παράβαση του άρθρου 3 πρέπει να θεωρείται ποινικό αδίκημα.

| — | Στην περίπτωση που μια παράβαση θεωρείται εσκεμμένο ποινικό αδίκημα με βάση την παράγραφο 1(α), έχει σημασία να λαμβάνεται υπόψη ότι οι νομικές διαδικασίες μπορεί να είναι χρονοβόρες. Υπάρχει κίνδυνος να μην εφαρμοστεί η διάταξη εάν το κράτος μέλος αποφασίσει ότι θα κριθεί κατά πόσον υπήρξε παράβαση βάσει αποφάσεως δικαστηρίου ή εθνικής αρχής μέσα σε χρονικό διάστημα δύο ετών. Επειδή οι διαδικασίες αυτές μπορεί να είναι εξαιρετικά χρονοβόρες και επειδή μπορεί να χρησιμοποιηθούν όλα τα νομικά μέσα για την υποβολή έφεσης η διάταξη μπορεί να μην εφαρμοστεί καθόλου. |
| --- | --- |

—

Στην περίπτωση που μια παράβαση θεωρείται εσκεμμένο ποινικό αδίκημα με βάση την παράγραφο 1(α), έχει σημασία να λαμβάνεται υπόψη ότι οι νομικές διαδικασίες μπορεί να είναι χρονοβόρες. Υπάρχει κίνδυνος να μην εφαρμοστεί η διάταξη εάν το κράτος μέλος αποφασίσει ότι θα κριθεί κατά πόσον υπήρξε παράβαση βάσει αποφάσεως δικαστηρίου ή εθνικής αρχής μέσα σε χρονικό διάστημα δύο ετών. Επειδή οι διαδικασίες αυτές μπορεί να είναι εξαιρετικά χρονοβόρες και επειδή μπορεί να χρησιμοποιηθούν όλα τα νομικά μέσα για την υποβολή έφεσης η διάταξη μπορεί να μην εφαρμοστεί καθόλου.

| — | Κατά την εφαρμογή αυτού του άρθρου στα κράτη μέλη πρέπει να γίνει σαφής διαχωρισμός των αρμοδιοτήτων μεταξύ των διοικητικών οργάνων που επιβάλλουν τις κυρώσεις και των αρμόδιων δικαστηρίων προκειμένου να αποφευχθούν ενδεχόμενες συγκρούσεις αρμοδιοτήτων. |
| --- | --- |

—

Κατά την εφαρμογή αυτού του άρθρου στα κράτη μέλη πρέπει να γίνει σαφής διαχωρισμός των αρμοδιοτήτων μεταξύ των διοικητικών οργάνων που επιβάλλουν τις κυρώσεις και των αρμόδιων δικαστηρίων προκειμένου να αποφευχθούν ενδεχόμενες συγκρούσεις αρμοδιοτήτων.

| 6.10 | Άρθρο 14






  — | Τα κράτη μέλη πρέπει να προβλέψουν αποτελεσματικούς μηχανισμούς που θα διασφαλίζουν ότι οι διαδικασίες διεξάγονται ταχέως και χωρίς υψηλό κόστος. |
| --- | --- | --- |

6.10

Άρθρο 14

—

Τα κράτη μέλη πρέπει να προβλέψουν αποτελεσματικούς μηχανισμούς που θα διασφαλίζουν ότι οι διαδικασίες διεξάγονται ταχέως και χωρίς υψηλό κόστος.

| — | Παρομοίως, τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίσουν ότι τα όργανα που επιβάλλουν κυρώσεις θα παρέχουν πληροφορίες για την έναρξη των διαδικασιών στους ενδιαφερόμενους αντιπροσώπους χωρίς καθυστέρηση. |
| --- | --- |

—

Παρομοίως, τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίσουν ότι τα όργανα που επιβάλλουν κυρώσεις θα παρέχουν πληροφορίες για την έναρξη των διαδικασιών στους ενδιαφερόμενους αντιπροσώπους χωρίς καθυστέρηση.

| — | Στην παράγραφο 3, θα ήταν χρήσιμο να χορηγηθεί ειδικό καθεστώς όχι μόνο στους υπηκόους τρίτων χωρών οι οποίοι υποβάλλονται ή έχουν υποβληθεί σε καταχρηστικούς όρους εργασίας και οι οποίοι συνεργάζονται στις διώξεις που ασκούνται κατά του εργοδότη τους, αλλά και στους μάρτυρες. |
| --- | --- |

—

Στην παράγραφο 3, θα ήταν χρήσιμο να χορηγηθεί ειδικό καθεστώς όχι μόνο στους υπηκόους τρίτων χωρών οι οποίοι υποβάλλονται ή έχουν υποβληθεί σε καταχρηστικούς όρους εργασίας και οι οποίοι συνεργάζονται στις διώξεις που ασκούνται κατά του εργοδότη τους, αλλά και στους μάρτυρες.

| 6.11 | Άρθρο 15
  Επιδοκιμάζεται η διάταξη αυτή που ορίζει ότι τα κράτη μέλη φροντίζουν ώστε τουλάχιστον το 10 % των εταιριών υποβάλλεται σε επιθεώρηση κάθε χρόνο. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα της προτεινόμενης οδηγίας θα εξαρτηθεί από την πραγματική εφαρμογή αυτής της διάταξης. Στα περισσότερα κράτη μέλη, θα απαιτηθούν επιπλέον προσωπικό και οικονομικοί πόροι για την εφαρμογή της. Διαφορετικά, οι επιπρόσθετες αυτές υποχρεώσεις θα προκαλέσουν αναμφισβήτητα διακριτική μεταχείριση των ενδιαφερομένων. |
| --- | --- |

6.11

Άρθρο 15

Επιδοκιμάζεται η διάταξη αυτή που ορίζει ότι τα κράτη μέλη φροντίζουν ώστε τουλάχιστον το 10 % των εταιριών υποβάλλεται σε επιθεώρηση κάθε χρόνο. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα της προτεινόμενης οδηγίας θα εξαρτηθεί από την πραγματική εφαρμογή αυτής της διάταξης. Στα περισσότερα κράτη μέλη, θα απαιτηθούν επιπλέον προσωπικό και οικονομικοί πόροι για την εφαρμογή της. Διαφορετικά, οι επιπρόσθετες αυτές υποχρεώσεις θα προκαλέσουν αναμφισβήτητα διακριτική μεταχείριση των ενδιαφερομένων.

Βρυξέλλες, 12 Μαρτίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Βλέπε γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 15.12.2004 με θέμα«Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών Μελέτη για τις σχέσεις μεταξύ νόμιμης και παράνομης μετανάστευσης», εισηγητής ο κ. Pariza Castaños (ΕΕ C 157, 28.06.2005).

1

Βλέπε γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 09.06.2005 με θέμα «Πράσινη Βίβλος — Για μια κοινοτική προσέγγιση της διαχείρισης της οικονομικής μετανάστευσης», εισηγητής ο κ. Pariza Castaños (ΕΕ C 286, 17.11.2005).

Βλέπε γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 15.12.2005 με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο “Το πρόγραμμα της Χάγης: Δέκα προτεραιότητες για την επόμενη πενταετία — Η εταιρική σχέση για την ανανέωση της Ευρώπης στον τομέα της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης”», εισηγητής ο κ. Pariza Castaños (ΕΕ C 65, 17.03.2006).

(2)  COM (2005) 669 τελικό.

2

(3)  COM (2006) 402 τελικό.

3

(4)  Ανακοίνωση της Επιτροπής για τις προτεραιότητες πολιτικής για την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης υπηκόων τρίτων χωρών — COM (2006) 402 τελικό.

4

(5)  COM(2007) 248 τελικό.

5

(6)  COM(2007) 637 τελικό.

6

(7)  COM(2007) 638 τελικό.

7

(8)  COM(2007) 628 τελικό.

8

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Οι ακόλουθες τροπολογίες, που έλαβαν πάνω από το ένα τέταρτο των ψήφων, απορρίφθηκαν κατά τη διάρκεια των συζητήσεων στη σύνοδο ολομέλειας (άρθρο 54(3) του Εσωτερικού Κανονισμού):

Σημείο 1.7

Τροποποίηση ως ακολούθως:

«Η διεθνής εμπειρία φανερώνει ότι η καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας είναι πιο αποτελεσματική όταν βασίζεται σε μια σειρά παράλληλων και ταυτόχρονων δράσεων. Αντίστοιχα, πέραν της άδειας για τη νόμιμη μετανάστευση εργαζομένων στους τομείς της οικονομίας με τα υψηλότερα ποσοστά λαθρομεταναστών, είναι απαραίτητη η οργάνωση ενημερωτικών και εκπαιδευτικών εκστρατειών που υπογραμμίζουν τις επιπτώσεις της αδήλωτης εργασίας. Επιπλέον, θα πρέπει να υπάρχει μια πολιτική ομοιόμορφων κυρώσεων εις βάρος των εργοδοτών, ανεξαρτήτως της εθνικότητας των αδήλωτων εργαζομένων. Η προτεινόμενη οδηγία θα πρέπει, ως εκ τούτου, να συντονίζεται με μέτρα αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης δέσμης μέτρων για την καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας, μεταξύ και των λαθρομεταναστών, και να μην αποτελεί ένα θεμελιώδες μέσο πολιτικής, όπως προτείνει η Επιτροπή
  ».

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 64, Ψήφοι κατά: 101, Αποχές: 9

Σημείο 5.3

Τροποποίηση ως ακολούθως:

«Πρέπει επειγόντως να προβλεφθούν νομοθετικές ρυθμίσεις για την νόμιμη μετανάστευση προς και από την Ε.Ε.. Οι περιορισμοί που έθεσαν ορισμένα κράτη μέλη όσον αφορά τη μετανάστευση δημιούργησαν προβλήματα, εμπόδισαν την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων μεταξύ κρατών μελών και σαν αποτέλεσμα υπήκοοι τρίτων χωρών, καθώς και υπήκοοι της Ε.Ε. απασχολούνται κατά παράβαση των κανονισμών και κάτω από συνθήκες εκμετάλλευσης. Τα μέτρα για την καταπολέμηση της μη δηλωμένης εργασίας στην Ε.Ε. και στα επιμέρους κράτη μέλη θα πρέπει να αφορούν όλους τους εργαζόμενους εξίσου ανεξαρτήτως του αν πρόκειται για πολίτες της Ε.Ε. ή για πολίτες τρίτων χωρών. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εξετάσει εκ του σύνεγγυς τη δυνατότητα επέκτασης της νομικής βάσης της προτεινόμενης οδηγίας ώστε να καταστεί δυνατό να ληφθούν μέτρα και κατά της παράνομης απασχόλησης οιουδήποτε ατόμου δεν διαθέτει τις αναγκαίες άδειες ή έγγραφα
  είναι στο πρόγραμμα της Επιτροπής και των κοινωνικών εταίρων, ενώ συζητούνται και μέτρα για τον τρόπο καταπολέμησης αυτών των αρνητικών φαινομένων. Η ΕΟΚΕ συνιστά το στενό συντονισμό των μέτρων εξάλειψης της παράνομης μετανάστευσης και της αδήλωτης εργασίας».

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 56, Ψήφοι κατά: 102, Αποχές: 10

Σημείο 6.6

Προσθήκη:

«Άρθρο 7

| — | Πρέπει να ορίζεται επίσης ότι η υποχρέωση καταβολής ισχύει από την ημέρα που υποβάλλεται η αίτηση για την καταβολή της αμοιβής και όχι από την ημερομηνία που η αίτηση παράγει έννομο αποτέλεσμα. |
| --- | --- |

—

Πρέπει να ορίζεται επίσης ότι η υποχρέωση καταβολής ισχύει από την ημέρα που υποβάλλεται η αίτηση για την καταβολή της αμοιβής και όχι από την ημερομηνία που η αίτηση παράγει έννομο αποτέλεσμα.

| — | Τα δικαιώματα των εργαζομένων με σύμβαση εργασίας εξακολουθούν να ισχύουν ανεξάρτητα από το εάν οι εργαζόμενοι διαθέτουν ή όχι άδεια διαμονής ή εργασίας. |
| --- | --- |

—

Τα δικαιώματα των εργαζομένων με σύμβαση εργασίας εξακολουθούν να ισχύουν ανεξάρτητα από το εάν οι εργαζόμενοι διαθέτουν ή όχι άδεια διαμονής ή εργασίας.

| — | Στην πράξη μπορεί να προκύψουν δυσκολίες κατά την καταβολή των οφειλομένων μισθών σε εργαζόμενο που έχει ήδη επιστρέψει στη χώρα του και το γεγονός αυτό πρέπει να λαμβάνεται υπόψη. Επιπλέον, είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί ότι οι μισθοί καταβάλλονται στο σωστό άτομο. |
| --- | --- |

—

Στην πράξη μπορεί να προκύψουν δυσκολίες κατά την καταβολή των οφειλομένων μισθών σε εργαζόμενο που έχει ήδη επιστρέψει στη χώρα του και το γεγονός αυτό πρέπει να λαμβάνεται υπόψη. Επιπλέον, είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί ότι οι μισθοί καταβάλλονται στο σωστό άτομο.

| — | Επιπλέον, πρέπει να καταστεί σαφές ότι ο εργοδότης πρέπει να υπολογίζει τις ενδεχομένως οφειλόμενες αμοιβές σύμφωνα με τους νόμους, ρυθμίσεις, διοικητικές αποφάσεις και/ή συλλογικές συμφωνίες που συνήθως ισχύουν για παρόμοια απασχόληση |
| --- | --- |

—

Επιπλέον, πρέπει να καταστεί σαφές ότι ο εργοδότης πρέπει να υπολογίζει τις ενδεχομένως οφειλόμενες αμοιβές σύμφωνα με τους νόμους, ρυθμίσεις, διοικητικές αποφάσεις και/ή συλλογικές συμφωνίες που συνήθως ισχύουν για παρόμοια απασχόληση

| — | Στα περισσότερα κράτη μέλη της ΕΕ, οι εργαζόμενοι οφείλουν να υποβάλλουν διαμαρτυρία στον σχετικό οργανισμό, προκειμένου να εξασφαλίσουν την οφειλόμενη καταβολή. Η αναφορά του άρθρου 7 παράγραφος 2, εδάφιο α), ότι δεν υπάρχει καμία ανάγκη για τον παράνομα απασχολούμενο υπήκοο τρίτης χώρας να υποβάλει αίτηση προκειμένου να δρομολογηθούν οι απαραίτητες διαδικασίες για την εξόφληση του υπολοίπου ποσού, θα επιφέρει αδικαιολόγητη διάκριση μεταξύ αφενός των εν λόγω υπηκόων τρίτων χωρών και αφετέρου άλλων υπηκόων της ΕΕ ή νομίμως απασχολούμενων υπηκόων τρίτων χωρών |
| --- | --- |

—

Στα περισσότερα κράτη μέλη της ΕΕ, οι εργαζόμενοι οφείλουν να υποβάλλουν διαμαρτυρία στον σχετικό οργανισμό, προκειμένου να εξασφαλίσουν την οφειλόμενη καταβολή. Η αναφορά του άρθρου 7 παράγραφος 2, εδάφιο α), ότι δεν υπάρχει καμία ανάγκη για τον παράνομα απασχολούμενο υπήκοο τρίτης χώρας να υποβάλει αίτηση προκειμένου να δρομολογηθούν οι απαραίτητες διαδικασίες για την εξόφληση του υπολοίπου ποσού, θα επιφέρει αδικαιολόγητη διάκριση μεταξύ αφενός των εν λόγω υπηκόων τρίτων χωρών και αφετέρου άλλων υπηκόων της ΕΕ ή νομίμως απασχολούμενων υπηκόων τρίτων χωρών

| — | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ αποδέχεται ότι τα κράτη μέλη μπορούν να παρέχουν στους παράνομα διαμένοντες υπηκόους τρίτων χωρών κάθε βοήθεια που χρειάζονται για να διεκδικήσουν οποιοδήποτε υπόλοιπο αμοιβής και το άρθρο πρέπει να περιλαμβάνει σχετική εγγύηση. |
| --- | --- |

—

Ωστόσο, η ΕΟΚΕ αποδέχεται ότι τα κράτη μέλη μπορούν να παρέχουν στους παράνομα διαμένοντες υπηκόους τρίτων χωρών κάθε βοήθεια που χρειάζονται για να διεκδικήσουν οποιοδήποτε υπόλοιπο αμοιβής και το άρθρο πρέπει να περιλαμβάνει σχετική εγγύηση.

| — | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η υπόνοια όσον αφορά τη διάρκεια της σχέσης εργασίας (σε αυτήν την περίπτωση) έξι μήνες, όπως ορίζει το άρθρο 7, παρ. 2, εδ. β), μπορεί να ενεργήσει ως νέος, ισχυρός και ενδεχομένως αποφασιστικός παράγοντας παράνομης μετανάστευσης στην ΕΕ, στο μέτρο που τοποθετεί έναν παράνομα εργαζόμενο σε μια ιδιαίτερα συμφέρουσα θέση έναντι των υπολοίπων εργαζομένων. Επιπλέον, αυτό είναι σαφώς μια ακατάλληλη λύση για βραχυπρόθεσμες και πολύ βραχυπρόθεσμες σχέσεις εργασίας (π.χ. εποχιακή γεωργική εργασία).» |
| --- | --- |

—

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η υπόνοια όσον αφορά τη διάρκεια της σχέσης εργασίας (σε αυτήν την περίπτωση) έξι μήνες, όπως ορίζει το άρθρο 7, παρ. 2, εδ. β), μπορεί να ενεργήσει ως νέος, ισχυρός και ενδεχομένως αποφασιστικός παράγοντας παράνομης μετανάστευσης στην ΕΕ, στο μέτρο που τοποθετεί έναν παράνομα εργαζόμενο σε μια ιδιαίτερα συμφέρουσα θέση έναντι των υπολοίπων εργαζομένων. Επιπλέον, αυτό είναι σαφώς μια ακατάλληλη λύση για βραχυπρόθεσμες και πολύ βραχυπρόθεσμες σχέσεις εργασίας (π.χ. εποχιακή γεωργική εργασία).»

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 59, Ψήφοι κατά: 111, Αποχές: 11

Σημείο 6.8

Να προστεθεί το ακόλουθο κείμενο:

«Στο άρθρο 9
  ορίζεται η ευθύνη του κύριου εργολάβου ή κάθε ενδιάμεσου υπεργολάβου για την καταβολή χρηματικών κυρώσεων και οφειλόμενων πληρωμών. Θα ήταν χρήσιμο να διασαφηνιστεί κάτω από ποιες συνθήκες αυτό ισχύει ή δεν ισχύει.

  Ο κύριος εργολάβος και οι υπεργολάβοι οι οποίοι δεν απασχολούν απευθείας παρανόμως διαμένοντες υπηκόους τρίτων χωρών θα πρέπει να φέρουν συλλογική ευθύνη έναντι των κυρώσεων που ορίζονται στο άρθρο 6 και στο άρθρο 7 μόνον εάν αποδειχθεί ότι ήταν ενήμεροι σχετικά με το γεγονός ότι ο υπεργολάβος τους απασχολούσε παρανόμως διαμένοντες υπηκόους τρίτων χωρών.

  Σε ορισμένους κλάδους με μεγάλες αλυσίδες υπεργολάβων, όπως η κατασκευή αυτοκινήτων, οι βιοτεχνίες και οι υπεργολάβοι που παράγουν τα διάφορα τμήματα σε διάφορα μέρη και χώρες θα είναι δύσκολη η απόδειξη της

  κοινής

  ευθύνης.

  Το ίδιο ισχύει και στον κατασκευαστικό τομέα

  . Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να δίνεται στον κύριο εργολάβο η δυνατότητα να απαλλάσσεται από κάθε τυχόν παρόμοια ευθύνη μέσω εύλογων μέτρων πρόληψης.»

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 57, Ψήφοι κατά: 106, Αποχές: 8

Σημείο 6.9

Να διαγραφούν τα ακόλουθα:

«Άρθρο 10

| — | Σύμφωνα με το άρθρο αυτό μια παράβαση αποτελεί ποινικό αδίκημα (με βάση το άρθρο 3) όταν διαπράττεται “εκ προθέσεως”. Ωστόσο, εφόσον αυτό είναι δύσκολο να αποδειχθεί, θα ήταν καλύτερα να ορισθεί ότι υπάρχει ποινικό αδίκημα όταν αποδεικνύεται ότι ο εργοδότης
  γνώριζε
  ή
  μπορούσε να γνωρίζει
  για το ποινικό αδίκημα. |
| --- | --- |

—

Σύμφωνα με το άρθρο αυτό μια παράβαση αποτελεί ποινικό αδίκημα (με βάση το άρθρο 3) όταν διαπράττεται “εκ προθέσεως”. Ωστόσο, εφόσον αυτό είναι δύσκολο να αποδειχθεί, θα ήταν καλύτερα να ορισθεί ότι υπάρχει ποινικό αδίκημα όταν αποδεικνύεται ότι ο εργοδότης
  γνώριζε
  ή
  μπορούσε να γνωρίζει
  για το ποινικό αδίκημα.

| — | Όσον αφορά την παράβαση που ορίζεται στο εδάφιο 1(α), κάθε επαναλαμβανόμενη παράβαση του άρθρου 3 πρέπει να θεωρείται ποινικό αδίκημα. |
| --- | --- |

—

Όσον αφορά την παράβαση που ορίζεται στο εδάφιο 1(α), κάθε επαναλαμβανόμενη παράβαση του άρθρου 3 πρέπει να θεωρείται ποινικό αδίκημα.

| — | Στην περίπτωση που μια παράβαση θεωρείται εσκεμμένο ποινικό αδίκημα με βάση την παράγραφο 1(α), έχει σημασία να λαμβάνεται υπόψη ότι οι νομικές διαδικασίες μπορεί να είναι χρονοβόρες. Υπάρχει κίνδυνος να μην εφαρμοστεί η διάταξη εάν το κράτος μέλος αποφασίσει ότι θα κριθεί κατά πόσον υπήρξε παράβαση βάσει αποφάσεως δικαστηρίου ή εθνικής αρχής μέσα σε χρονικό διάστημα δύο ετών. Επειδή οι διαδικασίες αυτές μπορεί να είναι εξαιρετικά χρονοβόρες και επειδή μπορεί να χρησιμοποιηθούν όλα τα νομικά μέσα για την υποβολή έφεσης η διάταξη μπορεί να μην εφαρμοστεί καθόλου. |
| --- | --- |

—

Στην περίπτωση που μια παράβαση θεωρείται εσκεμμένο ποινικό αδίκημα με βάση την παράγραφο 1(α), έχει σημασία να λαμβάνεται υπόψη ότι οι νομικές διαδικασίες μπορεί να είναι χρονοβόρες. Υπάρχει κίνδυνος να μην εφαρμοστεί η διάταξη εάν το κράτος μέλος αποφασίσει ότι θα κριθεί κατά πόσον υπήρξε παράβαση βάσει αποφάσεως δικαστηρίου ή εθνικής αρχής μέσα σε χρονικό διάστημα δύο ετών. Επειδή οι διαδικασίες αυτές μπορεί να είναι εξαιρετικά χρονοβόρες και επειδή μπορεί να χρησιμοποιηθούν όλα τα νομικά μέσα για την υποβολή έφεσης η διάταξη μπορεί να μην εφαρμοστεί καθόλου.

| — | Κατά την εφαρμογή αυτού του άρθρου στα κράτη μέλη πρέπει να γίνει σαφής διαχωρισμός των αρμοδιοτήτων μεταξύ των διοικητικών οργάνων που επιβάλλουν τις κυρώσεις και των αρμόδιων δικαστηρίων προκειμένου να αποφευχθούν ενδεχόμενες συγκρούσεις αρμοδιοτήτων.» |
| --- | --- |

—

Κατά την εφαρμογή αυτού του άρθρου στα κράτη μέλη πρέπει να γίνει σαφής διαχωρισμός των αρμοδιοτήτων μεταξύ των διοικητικών οργάνων που επιβάλλουν τις κυρώσεις και των αρμόδιων δικαστηρίων προκειμένου να αποφευχθούν ενδεχόμενες συγκρούσεις αρμοδιοτήτων.»

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 66, Ψήφοι κατά: 100, Αποχές: 10

Σημείο 6.11

Να τροποποιηθεί ως ακολούθως:

«Άρθρο 15

Επιδοκιμάζεται
  Η αποτελεσματικότητα της
  η διάταξης
  αυτή που ορίζει ότι τα κράτη μέλη φροντίζουν ώστε τουλάχιστον το 10 % των εταιριών υποβάλλεται σε επιθεώρηση κάθε χρόνο. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα της προτεινόμενης οδηγίας θα εξαρτηθεί από την πραγματική εφαρμογή αυτής της διάταξης. Τα κράτη μέλη πρέπει να επιλέξουν ποιες επιχειρήσεις να επιθεωρήσουν βάσει μιας αξιολόγησης του κινδύνου που να λαμβάνει υπόψη, παράλληλα με άλλα κατάλληλα κριτήρια, παράγοντες όπως ο βαθμός της ευπάθειας του τομέα στην απασχόληση παράνομα διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών, ή ακόμη εάν οι επιχειρήσεις έχουν ήδη ιστορικό στον τομέα αυτό. Το άρθρο θα πρέπει να αντικατοπτρίζει τα ποιοτικά αυτά κριτήρια και να αναφέρει ότι θα ήταν επιθυμητό για τα κράτη μέλη να εξασφαλίζουν ότι τουλάχιστον το 3 % των επιχειρήσεων που επιλέγονται για το σκοπό αυτό, επιθεωρούνται κάθε έτος. Στα περισσότερα κράτη μέλη, θα απαιτηθούν
  ενδέχεται να χρειαστούν επιπλέον προσωπικό και οικονομικοί πόροι για την εφαρμογή της. Διαφορετικά, οι επιπρόσθετες αυτές υποχρεώσεις θα
  μπορεί να προκαλέσουν αναμφισβήτητα διακριτική μεταχείριση των ενδιαφερομένων.»

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 5, Ψήφοι κατά: 105, Αποχές: 8

---

| 9.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 204/77 |
| --- | --- | --- | --- |

9.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 204/77

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πράσινη Βίβλο σχετικά με το μέλλον του Κοινού Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασύλου

COM(2007) 301 τελικό

(2008/C 204/17)

Στις 6 Ιουνίου 2007 και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί Ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την

«Πράσινη Βίβλο σχετικά με το μέλλον του Κοινού Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασύλου»

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 21 Φεβρουαρίου 2008, με βάση εισηγητική έκθεση της κ. LE NOUAIL MARLIERE.

Κατά την 443η σύνοδο ολομέλειάς της της 12ης και 13ης Μαρτίου 2008 (συνεδρίαση της 12ης Μαρτίου 2008), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 118 ψήφους υπέρ, 1 ψήφο κατά και 9 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Εισαγωγή της διαβούλευσης για την «ΠΡΑΣΙΝΗ ΒΙΒΛΟ σχετικά με το μέλλον του Κοινού Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασύλου»

| 1.1 | Το μελλοντικό Κοινό Ευρωπαϊκό Σύστημα Ασύλου, βασίζεται νομικά στη Συνθήκη του Άμστερνταμ (1999), και συγκεκριμένα στον τίτλο IV, Θεωρήσεις, Άσυλο, Μετανάστευση και άλλες πολιτικές σχετικές με την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, καθώς και στις αποφάσεις της Συνόδου Κορυφής του Τάμπερε, Φινλανδία, 1999, και της Χάγης προσφάτως. Θα πρέπει επίσης να υπενθυμισθούν και οι «λειτουργικές» ρίζες του, δηλαδή ο κανονισμός του Δουβλίνου Ι, το 1997, και του Δουβλίνου ΙΙ, το 2003, ο οποίος άρχισε να ισχύει το 2006, και η Συμφωνία του Σένγκεν του 1985, η οποία επεκτάθηκε προσφάτως, το 2007, σε μία σειρά νέων κρατών μελών. Επίσης, δεν θα πρέπει να λησμονείται ότι ο βασικός στόχος ήταν η μεταφορά και η εφαρμογή της Διεθνούς Σύμβασης για την προστασία των προσφύγων της Γενεύης, του 1951, που έχουν επικυρώσει τα περισσότερα κράτη μέλη, κατά τρόπο ομοιόμορφο στο σύνολο της ΕΕ, διασφαλίζοντας ούτως την πραγματική παροχή διεθνούς προστασίας στα άτομα που τη χρειάζονται. Και αυτό με τη βούληση να καταστεί η ΕΕ ένας ενιαίος χώρος προστασίας για τους πρόσφυγες, βάσει της πλήρους και συνολικής εφαρμογής της Σύμβασης της Γενεύης και των κοινών ανθρωπιστικών αξιών του συνόλου των κρατών μελών. Το σχέδιο δράσης για την υλοποίηση του προγράμματος της Χάγης προβλέπει την υιοθέτηση της πρότασης για τη δημιουργία συστήματος ασύλου μέχρι τα τέλη του 2010. |
| --- | --- |

1.1

Το μελλοντικό Κοινό Ευρωπαϊκό Σύστημα Ασύλου, βασίζεται νομικά στη Συνθήκη του Άμστερνταμ (1999), και συγκεκριμένα στον τίτλο IV, Θεωρήσεις, Άσυλο, Μετανάστευση και άλλες πολιτικές σχετικές με την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, καθώς και στις αποφάσεις της Συνόδου Κορυφής του Τάμπερε, Φινλανδία, 1999, και της Χάγης προσφάτως. Θα πρέπει επίσης να υπενθυμισθούν και οι «λειτουργικές» ρίζες του, δηλαδή ο κανονισμός του Δουβλίνου Ι, το 1997, και του Δουβλίνου ΙΙ, το 2003, ο οποίος άρχισε να ισχύει το 2006, και η Συμφωνία του Σένγκεν του 1985, η οποία επεκτάθηκε προσφάτως, το 2007, σε μία σειρά νέων κρατών μελών. Επίσης, δεν θα πρέπει να λησμονείται ότι ο βασικός στόχος ήταν η μεταφορά και η εφαρμογή της Διεθνούς Σύμβασης για την προστασία των προσφύγων της Γενεύης, του 1951, που έχουν επικυρώσει τα περισσότερα κράτη μέλη, κατά τρόπο ομοιόμορφο στο σύνολο της ΕΕ, διασφαλίζοντας ούτως την πραγματική παροχή διεθνούς προστασίας στα άτομα που τη χρειάζονται. Και αυτό με τη βούληση να καταστεί η ΕΕ ένας ενιαίος χώρος προστασίας για τους πρόσφυγες, βάσει της πλήρους και συνολικής εφαρμογής της Σύμβασης της Γενεύης και των κοινών ανθρωπιστικών αξιών του συνόλου των κρατών μελών. Το σχέδιο δράσης για την υλοποίηση του προγράμματος της Χάγης προβλέπει την υιοθέτηση της πρότασης για τη δημιουργία συστήματος ασύλου μέχρι τα τέλη του 2010.

| 1.2 | Ενόψει της έναρξης της δεύτερης φάσης και πριν από την εγκαινίαση του σχεδίου δράσης της, το οποίο προτίθεται να δημοσιεύσει τον Ιούλιο του 2008, η Επιτροπή ανέλαβε ευρεία διαδικασία διαβούλευσης μέσω της δημοσίευσης της παρούσας Πράσινης Βίβλου, με σκοπό τον καθορισμό των διαφόρων δυνατοτήτων επιλογής που θα ήταν δυνατές βάσει του ισχύοντος κοινοτικού νομοθετικού πλαισίου. |
| --- | --- |

1.2

Ενόψει της έναρξης της δεύτερης φάσης και πριν από την εγκαινίαση του σχεδίου δράσης της, το οποίο προτίθεται να δημοσιεύσει τον Ιούλιο του 2008, η Επιτροπή ανέλαβε ευρεία διαδικασία διαβούλευσης μέσω της δημοσίευσης της παρούσας Πράσινης Βίβλου, με σκοπό τον καθορισμό των διαφόρων δυνατοτήτων επιλογής που θα ήταν δυνατές βάσει του ισχύοντος κοινοτικού νομοθετικού πλαισίου.

| 1.3 | Το πρόγραμμα του Τάμπερε, το οποία αργότερα επιβεβαιώθηκε από εκείνο της Χάγης, είναι δυνατόν να συνοψισθεί ως εξής: δημιουργία κοινής διαδικασίας ασύλου, ενιαίου συστήματος, ομοιογενούς πλαισίου και υψηλού επιπέδου εναρμονισμένης προστασίας σε όλα τα κράτη μέλη με σκοπό τη διασφάλιση της εφαρμογής της Σύμβασης της Γενεύης με ομοιόμορφο τρόπο. |
| --- | --- |

1.3

Το πρόγραμμα του Τάμπερε, το οποία αργότερα επιβεβαιώθηκε από εκείνο της Χάγης, είναι δυνατόν να συνοψισθεί ως εξής: δημιουργία κοινής διαδικασίας ασύλου, ενιαίου συστήματος, ομοιογενούς πλαισίου και υψηλού επιπέδου εναρμονισμένης προστασίας σε όλα τα κράτη μέλη με σκοπό τη διασφάλιση της εφαρμογής της Σύμβασης της Γενεύης με ομοιόμορφο τρόπο.

| 1.4 | Κατά τη διάρκεια της πρώτης φάσης, από το 1999 μέχρι το 2006, η θέσπιση των τεσσάρων βασικών νομοθετικών πράξεων αποτέλεσε το υφιστάμενο κεκτημένο και έθεσε τις βάσεις του κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου. Η Επιτροπή μεριμνά για τη μεταφορά και την εφαρμογή εντός των καθορισμένων προθεσμιών των νομοθετικών πράξεων που ήδη έχουν υιοθετηθεί. |
| --- | --- |

1.4

Κατά τη διάρκεια της πρώτης φάσης, από το 1999 μέχρι το 2006, η θέσπιση των τεσσάρων βασικών νομοθετικών πράξεων αποτέλεσε το υφιστάμενο κεκτημένο και έθεσε τις βάσεις του κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου. Η Επιτροπή μεριμνά για τη μεταφορά και την εφαρμογή εντός των καθορισμένων προθεσμιών των νομοθετικών πράξεων που ήδη έχουν υιοθετηθεί.

| 1.5 | Αν και η αξιολόγηση των οργάνων της πρώτης φάσης δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμη, η Επιτροπή λαμβάνοντας υπόψη της την ανάγκη για την έγκαιρη προώθηση των προτάσεων ενόψει της δεύτερης φάσης προκειμένου αυτές να υιοθετηθούν το 2010, κρίνει απαραίτητο να αρχίσει ήδη από τώρα μία σε βάθος μελέτη και συζήτηση σχετικά με τη μελλοντική αρχιτεκτονική του συστήματος ασύλου. |
| --- | --- |

1.5

Αν και η αξιολόγηση των οργάνων της πρώτης φάσης δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμη, η Επιτροπή λαμβάνοντας υπόψη της την ανάγκη για την έγκαιρη προώθηση των προτάσεων ενόψει της δεύτερης φάσης προκειμένου αυτές να υιοθετηθούν το 2010, κρίνει απαραίτητο να αρχίσει ήδη από τώρα μία σε βάθος μελέτη και συζήτηση σχετικά με τη μελλοντική αρχιτεκτονική του συστήματος ασύλου.

| 1.6 | Η Επιτροπή θέτει επίσης ως στόχο την επίτευξη μεγαλύτερης αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών, την ενίσχυση των δυνατοτήτων όλων των παραγόντων και της γενικής ποιότητας της διαδικασίας, την κάλυψη των υφιστάμενων κενών και την εναρμόνιση των ισχυουσών πρακτικών, χάρη στην εφαρμογή συνοδευτικών μέτρων σε θέματα πρακτικής συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.6

Η Επιτροπή θέτει επίσης ως στόχο την επίτευξη μεγαλύτερης αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών, την ενίσχυση των δυνατοτήτων όλων των παραγόντων και της γενικής ποιότητας της διαδικασίας, την κάλυψη των υφιστάμενων κενών και την εναρμόνιση των ισχυουσών πρακτικών, χάρη στην εφαρμογή συνοδευτικών μέτρων σε θέματα πρακτικής συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών.

| 1.7 | Η Επιτροπή διάρθρωσε τη διαβούλευση σε 4 κεφάλαια και 35 ερωτήσεις: νομοθετικές πράξεις, εφαρμογή, αλληλεγγύη και επιμερισμός των βαρών, εξωτερική διάσταση. |
| --- | --- |

1.7

Η Επιτροπή διάρθρωσε τη διαβούλευση σε 4 κεφάλαια και 35 ερωτήσεις: νομοθετικές πράξεις, εφαρμογή, αλληλεγγύη και επιμερισμός των βαρών, εξωτερική διάσταση.

2.   Σύνοψη των συμπερασμάτων και των συστάσεων

| 2.1 | Η ΕΟΚΕ, λαμβάνοντας υπόψη τις (πολυάριθμες) υιοθετηθείσες γνωμοδοτήσεις της σχετικά με το θέμα, τις συστάσεις των ΜΚΟ που ενεργοποιούνται στον τομέα της βοήθειας στους πρόσφυγες, καθώς και τις παρατηρήσεις που υπέβαλε η UNHCR (1) στην πορτογαλική και σλοβενική Προεδρία της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.1

Η ΕΟΚΕ, λαμβάνοντας υπόψη τις (πολυάριθμες) υιοθετηθείσες γνωμοδοτήσεις της σχετικά με το θέμα, τις συστάσεις των ΜΚΟ που ενεργοποιούνται στον τομέα της βοήθειας στους πρόσφυγες, καθώς και τις παρατηρήσεις που υπέβαλε η UNHCR (1) στην πορτογαλική και σλοβενική Προεδρία της ΕΕ.

| 2.2 | Υπενθυμίζοντας ότι τα θέματα ασύλου αντιμετωπίζονται πλέον με βάση την ειδική πλειοψηφία στους κόλπους του Συμβουλίου, ενώ εκείνα της μετανάστευσης απαιτούν ακόμη ομοφωνία εν αναμονή της υπαγωγής τους στο καθεστώς της ειδικής πλειοψηφίας στο πλαίσιο της Συνθήκης της Λισσαβώνας, η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή και το Συμβούλιο, κατά την εφαρμογή μίας κοινής διαδικασίας, να μεριμνούν για τον αποκλεισμό ή την αποφυγή της επίκλησης των εθνικών ρητρών εξαίρεσης, τις οποίες ορισμένα κράτη μέλη χρησιμοποιούν συχνά («pot out»). |
| --- | --- |

2.2

Υπενθυμίζοντας ότι τα θέματα ασύλου αντιμετωπίζονται πλέον με βάση την ειδική πλειοψηφία στους κόλπους του Συμβουλίου, ενώ εκείνα της μετανάστευσης απαιτούν ακόμη ομοφωνία εν αναμονή της υπαγωγής τους στο καθεστώς της ειδικής πλειοψηφίας στο πλαίσιο της Συνθήκης της Λισσαβώνας, η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή και το Συμβούλιο, κατά την εφαρμογή μίας κοινής διαδικασίας, να μεριμνούν για τον αποκλεισμό ή την αποφυγή της επίκλησης των εθνικών ρητρών εξαίρεσης, τις οποίες ορισμένα κράτη μέλη χρησιμοποιούν συχνά («pot out»).

| 2.3 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την υιοθέτηση ενός ισότιμου συστήματος ασύλου, δηλαδή με ανθρώπινο πρόσωπο, το οποίο να λαμβάνει υπόψη του τις ανάγκες προστασίας των αιτούντων άσυλο, ως έναν πραγματικό στόχο μεταξύ των στόχων για την οικοδόμηση μίας Ευρώπης που να είναι και κοινωνική. H EOKE υπενθυμίζει ότι αυτοί οι κοινωνικοί στόχοι δεν ανταγωνίζονται ούτε αποκλείουν τα συμφέροντα οικονομικής φύσεως ή ασφάλειας των πληθυσμών υποδοχής ή των κρατών μελών. |
| --- | --- |

2.3

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την υιοθέτηση ενός ισότιμου συστήματος ασύλου, δηλαδή με ανθρώπινο πρόσωπο, το οποίο να λαμβάνει υπόψη του τις ανάγκες προστασίας των αιτούντων άσυλο, ως έναν πραγματικό στόχο μεταξύ των στόχων για την οικοδόμηση μίας Ευρώπης που να είναι και κοινωνική. H EOKE υπενθυμίζει ότι αυτοί οι κοινωνικοί στόχοι δεν ανταγωνίζονται ούτε αποκλείουν τα συμφέροντα οικονομικής φύσεως ή ασφάλειας των πληθυσμών υποδοχής ή των κρατών μελών.

| 2.4 | Εκφράζει την επιθυμία της για τη δημιουργία συνθηκών που να ευνοούν το σεβασμό των διεθνών Συμβάσεων, των κοινοτικών οδηγιών σε συμφωνία με το διεθνές και το ανθρωπιστικό δίκαιο και της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Διαφύλαξης των Ανθρώπινων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης, για τον καλύτερο επιμερισμό των βαρών που επαφίενται στα κράτη μέλη, για την επανεγκατάσταση και την ταχεία ένταξη των ατόμων που τυγχάνουν προσφυγικής ή επικουρικής προστασίας, καθώς και για μία ειλικρινή πολιτική συνεργασίας και συν-ανάπτυξης που να βελτιώνει το πραγματικό επίπεδο δημοκρατίας ορισμένων τρίτων χωρών και να συμβάλει στη διεθνή αλληλεγγύη ως απάντηση στις ανάγκες όσον αφορά το άσυλο. |
| --- | --- |

2.4

Εκφράζει την επιθυμία της για τη δημιουργία συνθηκών που να ευνοούν το σεβασμό των διεθνών Συμβάσεων, των κοινοτικών οδηγιών σε συμφωνία με το διεθνές και το ανθρωπιστικό δίκαιο και της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Διαφύλαξης των Ανθρώπινων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης, για τον καλύτερο επιμερισμό των βαρών που επαφίενται στα κράτη μέλη, για την επανεγκατάσταση και την ταχεία ένταξη των ατόμων που τυγχάνουν προσφυγικής ή επικουρικής προστασίας, καθώς και για μία ειλικρινή πολιτική συνεργασίας και συν-ανάπτυξης που να βελτιώνει το πραγματικό επίπεδο δημοκρατίας ορισμένων τρίτων χωρών και να συμβάλει στη διεθνή αλληλεγγύη ως απάντηση στις ανάγκες όσον αφορά το άσυλο.

| 2.5 | Για το σκοπό αυτό, συνιστά μέτρα που θα πρέπει να θεωρούνται ως αδιαχώριστα και αλληλοσυμπληρωματικά: |
| --- | --- |

2.5

Για το σκοπό αυτό, συνιστά μέτρα που θα πρέπει να θεωρούνται ως αδιαχώριστα και αλληλοσυμπληρωματικά:

| 2.5.1 | Τα άτομα που χρήζουν διεθνούς προστασίας θα πρέπει να μπορούν σε κάθε περίπτωση να εισέρχονται στην επικράτεια της ΕΕ, ανεξάρτητα από το επίπεδο ενίσχυσης των ελέγχων, προκειμένου να γίνεται σεβαστό τουλάχιστον το δικαίωμα υποβολής αίτησης ασύλου, ανεξάρτητα από τη μορφή του, καθώς και η δυνατότητα πρόσβασης σε μία δίκαιη και αποτελεσματική διαδικασία. |
| --- | --- |

2.5.1

Τα άτομα που χρήζουν διεθνούς προστασίας θα πρέπει να μπορούν σε κάθε περίπτωση να εισέρχονται στην επικράτεια της ΕΕ, ανεξάρτητα από το επίπεδο ενίσχυσης των ελέγχων, προκειμένου να γίνεται σεβαστό τουλάχιστον το δικαίωμα υποβολής αίτησης ασύλου, ανεξάρτητα από τη μορφή του, καθώς και η δυνατότητα πρόσβασης σε μία δίκαιη και αποτελεσματική διαδικασία.

| 2.5.2 | Οι αιτήσεις για την αναγνώριση του καθεστώτος του πρόσφυγα θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να αποτελούν αντικείμενο εξέτασης και η απόφαση να αποδίδεται και να αιτιολογείται γραπτώς από την αρχή λήψης απόφασης πριν από την εξέταση της δυνατότητας παροχής επικουρικής προστασίας, συμπεριλαμβανομένης και της περίπτωσης των αιτήσεων που υποβλήθηκαν στα σύνορα. |
| --- | --- |

2.5.2

Οι αιτήσεις για την αναγνώριση του καθεστώτος του πρόσφυγα θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να αποτελούν αντικείμενο εξέτασης και η απόφαση να αποδίδεται και να αιτιολογείται γραπτώς από την αρχή λήψης απόφασης πριν από την εξέταση της δυνατότητας παροχής επικουρικής προστασίας, συμπεριλαμβανομένης και της περίπτωσης των αιτήσεων που υποβλήθηκαν στα σύνορα.

| 2.5.3 | Οι αιτούντες άσυλο θα πρέπει να είναι ελεύθεροι να επιλέξουν τη χώρα στην οποία θα απευθύνουν την αίτηση. |
| --- | --- |

2.5.3

Οι αιτούντες άσυλο θα πρέπει να είναι ελεύθεροι να επιλέξουν τη χώρα στην οποία θα απευθύνουν την αίτηση.

| 2.5.4 | Οι μη συνοδευόμενοι ανήλικοι και οι γυναίκες θα πρέπει να τυγχάνουν πραγματικής ειδικής προστασίας, όπως και τα ευάλωτα άτομα (2): αιτούντες άσυλο που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση από φυσικής, ψυχολογικής ή διανοητικής απόψεως και χρήζουν ειδικής βοήθειας: έγκυες, παιδιά, ηλικιωμένοι, ασθενείς, ανάπηροι, κλπ. |
| --- | --- |

2.5.4

Οι μη συνοδευόμενοι ανήλικοι και οι γυναίκες θα πρέπει να τυγχάνουν πραγματικής ειδικής προστασίας, όπως και τα ευάλωτα άτομα (2): αιτούντες άσυλο που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση από φυσικής, ψυχολογικής ή διανοητικής απόψεως και χρήζουν ειδικής βοήθειας: έγκυες, παιδιά, ηλικιωμένοι, ασθενείς, ανάπηροι, κλπ.

| 2.5.5 | Οι ιδιαίτερες διώξεις που υφίστανται ορισμένες γυναίκες θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και να θεωρούνται λόγοι παροχής προστασίας, σε προσωπικό επίπεδο και ανεξάρτητα από τα άτομα τα οποία συνοδεύουν ή από τα οποία συνοδεύονται (ανήλικα παιδιά ή σύζυγοι, γονείς, λοιποί) (3). |
| --- | --- |

2.5.5

Οι ιδιαίτερες διώξεις που υφίστανται ορισμένες γυναίκες θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και να θεωρούνται λόγοι παροχής προστασίας, σε προσωπικό επίπεδο και ανεξάρτητα από τα άτομα τα οποία συνοδεύουν ή από τα οποία συνοδεύονται (ανήλικα παιδιά ή σύζυγοι, γονείς, λοιποί) (3).

| 2.5.6 | Οι αιτήσεις όλων των αιτούντων άσυλο θα πρέπει να εξετάζονται πραγματικά και ατομικά, με τη βοήθεια διερμηνέα, δωρεάν νομικής συνδρομής και με τη διάθεση επαρκούς προθεσμίας για την υποβολή τους. |
| --- | --- |

2.5.6

Οι αιτήσεις όλων των αιτούντων άσυλο θα πρέπει να εξετάζονται πραγματικά και ατομικά, με τη βοήθεια διερμηνέα, δωρεάν νομικής συνδρομής και με τη διάθεση επαρκούς προθεσμίας για την υποβολή τους.

| 2.5.7 | Οι βασικές αρχές, στις οποίες οφείλει να υπακούει μία διαδικασία ασύλου, θα πρέπει να εφαρμόζονται σε όλες τις αιτήσεις ασύλου, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που είναι εμφανώς αβάσιμες. |
| --- | --- |

2.5.7

Οι βασικές αρχές, στις οποίες οφείλει να υπακούει μία διαδικασία ασύλου, θα πρέπει να εφαρμόζονται σε όλες τις αιτήσεις ασύλου, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που είναι εμφανώς αβάσιμες.

| 2.5.8 | Οι προσφυγές για αποφάσεις μη αναγνώρισης του καθεστώτος του πρόσφυγα ή του δικαιούχου επικουρικής προστασίας θα πρέπει να είναι πάντοτε ανασταλτικές ενδεχόμενων αποφάσεων επαναπροώθησης, κυρίως για τα άτομα που μετά από την επαναπροώθησή τους σε άλλη χώρα είναι δυνατόν να απειληθεί η ζωή ή η ελευθερία τους. |
| --- | --- |

2.5.8

Οι προσφυγές για αποφάσεις μη αναγνώρισης του καθεστώτος του πρόσφυγα ή του δικαιούχου επικουρικής προστασίας θα πρέπει να είναι πάντοτε ανασταλτικές ενδεχόμενων αποφάσεων επαναπροώθησης, κυρίως για τα άτομα που μετά από την επαναπροώθησή τους σε άλλη χώρα είναι δυνατόν να απειληθεί η ζωή ή η ελευθερία τους.

| 2.5.9 | Η ένταξη και η επανεγκατάσταση σε κανονικές και αξιοπρεπείς συνθήκες ζωής θα πρέπει να διασφαλίζονται μέσω της πρόσβασης στην αυτονομία, οι συνθήκες για την οποία θα πρέπει να διατίθενται το συντομότερο δυνατόν από τη στιγμή άφιξης και σε συμφωνία με τον ενδιαφερόμενο: πρόσβαση σε ιατρική μέριμνα, εξοικείωση και εκμάθηση της γλώσσας, επαφές με τις ενώσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα της βοήθειας στους πρόσφυγες και με τον τοπικό πληθυσμό, κατάρτιση, συμπεριλαμβανομένης και της αξιολόγησης και της αναγνώρισης προσόντων, πρόσβαση σε νόμιμη εργασία, κλπ. |
| --- | --- |

2.5.9

Η ένταξη και η επανεγκατάσταση σε κανονικές και αξιοπρεπείς συνθήκες ζωής θα πρέπει να διασφαλίζονται μέσω της πρόσβασης στην αυτονομία, οι συνθήκες για την οποία θα πρέπει να διατίθενται το συντομότερο δυνατόν από τη στιγμή άφιξης και σε συμφωνία με τον ενδιαφερόμενο: πρόσβαση σε ιατρική μέριμνα, εξοικείωση και εκμάθηση της γλώσσας, επαφές με τις ενώσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα της βοήθειας στους πρόσφυγες και με τον τοπικό πληθυσμό, κατάρτιση, συμπεριλαμβανομένης και της αξιολόγησης και της αναγνώρισης προσόντων, πρόσβαση σε νόμιμη εργασία, κλπ.

| 2.6 | Συνιστά οι ΜΚΟ και οι ενώσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα της νομικής, υλικής και ανθρωπιστικής βοήθειας στους πρόσφυγες να έχουν πάντοτε πρόσβαση στα κέντρα παραμονής και κράτησης, είτε αυτά είναι ανοιχτά είτε φυλασσόμενα, και όσον αφορά τις πιθανές λύσεις για την επανεγκατάσταση των ατόμων των οποίων αναγνωρίσθηκε το καθεστώς του πρόσφυγα, και υπό την προοπτική του επιμερισμού των βαρών μεταξύ των κρατών μελών, η ΕΤΠ παραπέμπει στη γνωμοδότησή της CESE 1643-2004 της 15ης Δεκεμβρίου 2004 και συγκεκριμένα στο σημείο 2.4, στο οποίο αναφέρεται: «Οι συνθήκες παρουσίας των ΜΚΟ και των ενώσεων βοήθειας προς τους πρόσφυγες στα κέντρα υποδοχής πρέπει να βελτιωθούν, με την συνομολόγηση συμφωνιών εταιρικής σχέσεις με τις αρχές της χώρας υποδοχής ή τουλάχιστον με την διασάφηση των δικαιωμάτων τους». |
| --- | --- |

2.6

Συνιστά οι ΜΚΟ και οι ενώσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα της νομικής, υλικής και ανθρωπιστικής βοήθειας στους πρόσφυγες να έχουν πάντοτε πρόσβαση στα κέντρα παραμονής και κράτησης, είτε αυτά είναι ανοιχτά είτε φυλασσόμενα, και όσον αφορά τις πιθανές λύσεις για την επανεγκατάσταση των ατόμων των οποίων αναγνωρίσθηκε το καθεστώς του πρόσφυγα, και υπό την προοπτική του επιμερισμού των βαρών μεταξύ των κρατών μελών, η ΕΤΠ παραπέμπει στη γνωμοδότησή της CESE 1643-2004 της 15ης Δεκεμβρίου 2004 και συγκεκριμένα στο σημείο 2.4, στο οποίο αναφέρεται: «Οι συνθήκες παρουσίας των ΜΚΟ και των ενώσεων βοήθειας προς τους πρόσφυγες στα κέντρα υποδοχής πρέπει να βελτιωθούν, με την συνομολόγηση συμφωνιών εταιρικής σχέσεις με τις αρχές της χώρας υποδοχής ή τουλάχιστον με την διασάφηση των δικαιωμάτων τους».

| 2.6.1 | Οι εν λόγω αξιοπρεπείς κανόνες υποδοχής θα πρέπει να ισχύουν αδιακρίτως για όλους τους αιτούντες άσυλο που είναι επιλέξιμοι για το καθεστώς του πρόσφυγα ή για επικουρική προστασία. |
| --- | --- |

2.6.1

Οι εν λόγω αξιοπρεπείς κανόνες υποδοχής θα πρέπει να ισχύουν αδιακρίτως για όλους τους αιτούντες άσυλο που είναι επιλέξιμοι για το καθεστώς του πρόσφυγα ή για επικουρική προστασία.

| 2.6.2 | Θα πρέπει να προτιμώνται εναλλακτικές λύσεις (στέγαση σε ανοιχτά κέντρα) από τη συστηματική κράτηση των αιτούντων άσυλο σε πλήρως κλειστά και απροσπέλαστα στις ΜΚΟ, και κάποτε και στον Ερυθρό Σταυρό, κέντρα. |
| --- | --- |

2.6.2

Θα πρέπει να προτιμώνται εναλλακτικές λύσεις (στέγαση σε ανοιχτά κέντρα) από τη συστηματική κράτηση των αιτούντων άσυλο σε πλήρως κλειστά και απροσπέλαστα στις ΜΚΟ, και κάποτε και στον Ερυθρό Σταυρό, κέντρα.

| 2.7 | Η ΕΟΚΕ συμβουλεύει να αποφεύγεται η χρήση καταλόγων με τις αποκαλούμενες ασφαλείς χώρες (τήρηση των διαδικασιών ατομικής εξέτασης που δικαιούνται οι αιτούντες άσυλο, σύμφωνα με την Συνθήκη της Γενεύης) και να επανεξετασθεί ο χαρακτηρισμός «ασφαλείς τρίτες χώρες», ο οποίος δόθηκε σε τρίτες χώρες καταγωγής ή διέλευσης και ο οποίος στερεί από τους αιτούντες άσυλο τη δυνατότητα εξέτασης της ατομικής κατάστασής τους και τα απορρέοντα σχετικά δικαιώματα (4). |
| --- | --- |

2.7

Η ΕΟΚΕ συμβουλεύει να αποφεύγεται η χρήση καταλόγων με τις αποκαλούμενες ασφαλείς χώρες (τήρηση των διαδικασιών ατομικής εξέτασης που δικαιούνται οι αιτούντες άσυλο, σύμφωνα με την Συνθήκη της Γενεύης) και να επανεξετασθεί ο χαρακτηρισμός «ασφαλείς τρίτες χώρες», ο οποίος δόθηκε σε τρίτες χώρες καταγωγής ή διέλευσης και ο οποίος στερεί από τους αιτούντες άσυλο τη δυνατότητα εξέτασης της ατομικής κατάστασής τους και τα απορρέοντα σχετικά δικαιώματα (4).

| 2.8 | Ωστόσο, και σε περίπτωση που διατηρηθούν οι κατάλογοι των χωρών των θεωρούμενων «ασφαλών», οι κατάλογοι αυτοί θα πρέπει να είναι κοινοί για τα κράτη μέλη και να έχουν εγκριθεί από το Ευρωκοινοβούλιο και τα εθνικά κοινοβούλια, λαμβανομένων υπόψη των πληροφοριών που έδωσαν οι ΜΚΟ μετά από τη δέουσα διαβούλευση και, εν πάση περιπτώσει, δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται πλέον εν αναμονή των ανωτέρω. |
| --- | --- |

2.8

Ωστόσο, και σε περίπτωση που διατηρηθούν οι κατάλογοι των χωρών των θεωρούμενων «ασφαλών», οι κατάλογοι αυτοί θα πρέπει να είναι κοινοί για τα κράτη μέλη και να έχουν εγκριθεί από το Ευρωκοινοβούλιο και τα εθνικά κοινοβούλια, λαμβανομένων υπόψη των πληροφοριών που έδωσαν οι ΜΚΟ μετά από τη δέουσα διαβούλευση και, εν πάση περιπτώσει, δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται πλέον εν αναμονή των ανωτέρω.

| 2.9 | Θα πρέπει να διατίθεται κατάρτιση όσον αφορά το δίκαιο για το άσυλο και το ανθρωπιστικό δίκαιο στους ακτοφύλακες και τους υπαλλήλους των δημόσιων αρχών και των δημόσιων ή ιδιωτικών υπηρεσιών που έρχονται σε επαφή με τους αιτούντες άσυλο στα πρώτα ή στα διαδοχικά στάδια (αστυνομία, τελωνεία, υγειονομικές αρχές, εκπαίδευση, απασχόληση). |
| --- | --- |

2.9

Θα πρέπει να διατίθεται κατάρτιση όσον αφορά το δίκαιο για το άσυλο και το ανθρωπιστικό δίκαιο στους ακτοφύλακες και τους υπαλλήλους των δημόσιων αρχών και των δημόσιων ή ιδιωτικών υπηρεσιών που έρχονται σε επαφή με τους αιτούντες άσυλο στα πρώτα ή στα διαδοχικά στάδια (αστυνομία, τελωνεία, υγειονομικές αρχές, εκπαίδευση, απασχόληση).

| 2.10 | Επαναλαμβάνει και επιμένει στη σύσταση να λαμβάνονται υπόψη οι υποχρεώσεις που αναλαμβάνουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές σε θέματα παροχής πρώτης βοήθειας και μόνιμης ένταξης, όταν αναγνωρίζεται στους αιτούντες το καθεστώς του πρόσφυγα ή του δικαιούχου διεθνούς προστασίας, και, κατά συνέπεια, να συμπεριλαμβάνονται κατά τρόπο ισότιμο στην επεξεργασία κοινής πολιτικής ασύλου, καθώς και να διατηρηθεί και να αποσαφηνισθεί η χρήση και η διάθεση των κονδυλίων του ΕΤΑ, όπως εξειδικεύεται κατωτέρω. |
| --- | --- |

2.10

Επαναλαμβάνει και επιμένει στη σύσταση να λαμβάνονται υπόψη οι υποχρεώσεις που αναλαμβάνουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές σε θέματα παροχής πρώτης βοήθειας και μόνιμης ένταξης, όταν αναγνωρίζεται στους αιτούντες το καθεστώς του πρόσφυγα ή του δικαιούχου διεθνούς προστασίας, και, κατά συνέπεια, να συμπεριλαμβάνονται κατά τρόπο ισότιμο στην επεξεργασία κοινής πολιτικής ασύλου, καθώς και να διατηρηθεί και να αποσαφηνισθεί η χρήση και η διάθεση των κονδυλίων του ΕΤΑ, όπως εξειδικεύεται κατωτέρω.

| 2.11 | Εγκρίνει τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού γραφείου υποστήριξης των κρατών μελών, εφόσον βέβαια αυτό συμπληρώνει την εργασία των περιφερειακών και τοπικών κέντρων της UNHCR και υπό την προϋπόθεση ότι ανταποκρίνεται στους στόχους — τη βελτίωση της ποιότητας και της συνοχής των αποφάσεων προκειμένου να διασφαλίζεται ότι τα άτομα που χρήζουν διεθνούς προστασίας βρίσκουν την εν λόγω προστασία, ανεξάρτητα από το σημείο που υποβάλουν την αίτηση στην ΕΕ, και τη διαρκή αξιολόγηση της πλήρους συμφωνίας των ευρωπαϊκών κανόνων με το διεθνές δίκαιο για τους πρόσφυγες και το ανθρωπιστικό δίκαιο. Αυτό το γραφείο υποστήριξης θα μπορούσε να διοργανώνει κύκλους κατάρτισης για τους ακτοφύλακες, προκειμένου αυτοί να μπορούν να ξεχωρίζουν τους πρόσφυγες από τους λοιπούς μετανάστες, σε συνεργασία με την UNHCR, η οποία μέχρι στιγμής αναλαμβάνει ή συμμετέχει σε αυτούς τους κύκλους, κυρίως — αλλά όχι μόνο — στα ανατολικά σύνορα της ΕΕ μετά από τη διεύρυνση της ζώνης Σένγκεν (Ουγγαρία, Πολωνία, Σλοβακία, Σλοβενία). |
| --- | --- |

2.11

Εγκρίνει τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού γραφείου υποστήριξης των κρατών μελών, εφόσον βέβαια αυτό συμπληρώνει την εργασία των περιφερειακών και τοπικών κέντρων της UNHCR και υπό την προϋπόθεση ότι ανταποκρίνεται στους στόχους — τη βελτίωση της ποιότητας και της συνοχής των αποφάσεων προκειμένου να διασφαλίζεται ότι τα άτομα που χρήζουν διεθνούς προστασίας βρίσκουν την εν λόγω προστασία, ανεξάρτητα από το σημείο που υποβάλουν την αίτηση στην ΕΕ, και τη διαρκή αξιολόγηση της πλήρους συμφωνίας των ευρωπαϊκών κανόνων με το διεθνές δίκαιο για τους πρόσφυγες και το ανθρωπιστικό δίκαιο. Αυτό το γραφείο υποστήριξης θα μπορούσε να διοργανώνει κύκλους κατάρτισης για τους ακτοφύλακες, προκειμένου αυτοί να μπορούν να ξεχωρίζουν τους πρόσφυγες από τους λοιπούς μετανάστες, σε συνεργασία με την UNHCR, η οποία μέχρι στιγμής αναλαμβάνει ή συμμετέχει σε αυτούς τους κύκλους, κυρίως — αλλά όχι μόνο — στα ανατολικά σύνορα της ΕΕ μετά από τη διεύρυνση της ζώνης Σένγκεν (Ουγγαρία, Πολωνία, Σλοβακία, Σλοβενία).

| 2.12 | Συνιστά τα μέτρα που θα ληφθούν για τον έλεγχο της μετανάστευσης να μην καταστούν αιτία παραβίασης των βασικών δικαιωμάτων, και κυρίως του δικαιώματος αίτησης και χορήγησης ασύλου λόγω διώξεων. |
| --- | --- |

2.12

Συνιστά τα μέτρα που θα ληφθούν για τον έλεγχο της μετανάστευσης να μην καταστούν αιτία παραβίασης των βασικών δικαιωμάτων, και κυρίως του δικαιώματος αίτησης και χορήγησης ασύλου λόγω διώξεων.

| 2.13 | Ζητεί να προβληθεί δεόντως η απόλυτη υποχρέωση των κυβερνητών σκαφών, σε περίπτωση αναχαίτισης και διάσωσης στη θάλασσα, να σπεύδουν σε βοήθεια των ατόμων που βρίσκονται σε κατάσταση κινδύνου. Θα πρέπει ακόμη να επιλυθεί το πρόβλημα της ελλιπούς αναγνώρισης των ευθυνών των κυβερνητών σκαφών κατά την αποβίβαση ατόμων που διασώθηκαν στη θάλασσα, να οργανώνεται η εξέταση των αιτήσεων το συντομότερο δυνατόν και να διατίθεται ενδεχομένως διεθνής προστασία. |
| --- | --- |

2.13

Ζητεί να προβληθεί δεόντως η απόλυτη υποχρέωση των κυβερνητών σκαφών, σε περίπτωση αναχαίτισης και διάσωσης στη θάλασσα, να σπεύδουν σε βοήθεια των ατόμων που βρίσκονται σε κατάσταση κινδύνου. Θα πρέπει ακόμη να επιλυθεί το πρόβλημα της ελλιπούς αναγνώρισης των ευθυνών των κυβερνητών σκαφών κατά την αποβίβαση ατόμων που διασώθηκαν στη θάλασσα, να οργανώνεται η εξέταση των αιτήσεων το συντομότερο δυνατόν και να διατίθεται ενδεχομένως διεθνής προστασία.

| 2.14 | Όσον αφορά δε στην ιδιαίτερη συζήτηση για τη θέσπιση μίας κοινής και ενιαίας διαδικασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, παραπέμπει στη γνωμοδότησή της CESE 1644/2004, της 15ης Δεκεμβρίου 2004, και συγκεκριμένα στις συστάσεις και τις προειδοποιήσεις για την υποβάθμιση του επιπέδου των κανόνων προστασίας που θα μπορούσε να προκύψει κατά την περίοδο 2004/2008, δηλαδή από τη διαβούλευση για ενιαία διαδικασία μέχρι τη δημοσιοποίηση της Πράσινης Βίβλου για κοινή πολιτική ασύλου. |
| --- | --- |

2.14

Όσον αφορά δε στην ιδιαίτερη συζήτηση για τη θέσπιση μίας κοινής και ενιαίας διαδικασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, παραπέμπει στη γνωμοδότησή της CESE 1644/2004, της 15ης Δεκεμβρίου 2004, και συγκεκριμένα στις συστάσεις και τις προειδοποιήσεις για την υποβάθμιση του επιπέδου των κανόνων προστασίας που θα μπορούσε να προκύψει κατά την περίοδο 2004/2008, δηλαδή από τη διαβούλευση για ενιαία διαδικασία μέχρι τη δημοσιοποίηση της Πράσινης Βίβλου για κοινή πολιτική ασύλου.

| 2.15 | Υπενθυμίζει στα κράτη μέλη ότι, ανεξάρτητα από τη μορφή της διαδικασίας (διοικητική ή δικαστική), όλα τα στάδιά της θα πρέπει να υπακούουν σε μία λογική προστασίας και όχι απόδοσης κατηγοριών. |
| --- | --- |

2.15

Υπενθυμίζει στα κράτη μέλη ότι, ανεξάρτητα από τη μορφή της διαδικασίας (διοικητική ή δικαστική), όλα τα στάδιά της θα πρέπει να υπακούουν σε μία λογική προστασίας και όχι απόδοσης κατηγοριών.

| 2.16 | Ζητεί από την Επιτροπή και το Συμβούλιο να διασφαλίσουν την ορατότητα και τη διαφάνεια στη χορήγηση και τη χρήση των κονδυλίων του Ευρωπαϊκού Ταμείου Προσφύγων για την περίοδο 2008-2013, στο πλαίσιο του γενικού προγράμματος «Αλληλεγγύη και διαχείριση των μεταναστευτικών ροών», όπως συνιστά στη σχετική γνωμοδότησή της (5), και κυρίως «να λάβουν συγκεκριμένα μέτρα στο πλαίσιο των αποφάσεων σχετικά με τη σύσταση των διαφόρων αυτών ταμείων προκειμένου οι μη κρατικοί φορείς να συμμετέχουν όσο το δυνατόν νωρίτερα στο ετήσια και πολυετές πλαίσιο των κατευθύνσεων που καθορίζονται από τα κράτη μέλη και την ίδια την Επιτροπή». |
| --- | --- |

2.16

Ζητεί από την Επιτροπή και το Συμβούλιο να διασφαλίσουν την ορατότητα και τη διαφάνεια στη χορήγηση και τη χρήση των κονδυλίων του Ευρωπαϊκού Ταμείου Προσφύγων για την περίοδο 2008-2013, στο πλαίσιο του γενικού προγράμματος «Αλληλεγγύη και διαχείριση των μεταναστευτικών ροών», όπως συνιστά στη σχετική γνωμοδότησή της (5), και κυρίως «να λάβουν συγκεκριμένα μέτρα στο πλαίσιο των αποφάσεων σχετικά με τη σύσταση των διαφόρων αυτών ταμείων προκειμένου οι μη κρατικοί φορείς να συμμετέχουν όσο το δυνατόν νωρίτερα στο ετήσια και πολυετές πλαίσιο των κατευθύνσεων που καθορίζονται από τα κράτη μέλη και την ίδια την Επιτροπή».

| 2.17 | Συνιστά τα χρηματοοικονομικά κίνητρα που κλιμακώνονται ανάλογα με τις σημαντικές προσπάθειες ορισμένων κρατών μελών, όπως για παράδειγμα η Σουηδία, ή τις περιορισμένες δυνατότητες άλλων (όσον αφορά τη γεωγραφική έκταση και τον πληθυσμό), όπως για παράδειγμα η Μάλτα και η Κύπρος, να μην δώσουν τη δυνατότητα σε άλλα κράτη μέλη να απαλλαγούν από ορισμένες από τις ευθύνες ή υποχρεώσεις τους, τόσο όσον αφορά την πρόσβαση στην επικράτεια όσο και την εξέταση των αιτήσεων ή την εσωτερική (αλληλεγγύη και καταμερισμός) ή εξωτερική εγκατάσταση (συμβολή στις προσπάθειες εκτός συνόρων) ομάδων προσφύγων. |
| --- | --- |

2.17

Συνιστά τα χρηματοοικονομικά κίνητρα που κλιμακώνονται ανάλογα με τις σημαντικές προσπάθειες ορισμένων κρατών μελών, όπως για παράδειγμα η Σουηδία, ή τις περιορισμένες δυνατότητες άλλων (όσον αφορά τη γεωγραφική έκταση και τον πληθυσμό), όπως για παράδειγμα η Μάλτα και η Κύπρος, να μην δώσουν τη δυνατότητα σε άλλα κράτη μέλη να απαλλαγούν από ορισμένες από τις ευθύνες ή υποχρεώσεις τους, τόσο όσον αφορά την πρόσβαση στην επικράτεια όσο και την εξέταση των αιτήσεων ή την εσωτερική (αλληλεγγύη και καταμερισμός) ή εξωτερική εγκατάσταση (συμβολή στις προσπάθειες εκτός συνόρων) ομάδων προσφύγων.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1 | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τη δημόσια διαβούλευση για το μελλοντικό κοινό ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου, η οποία γίνεται μέσω της παρούσας Πράσινης Βίβλου. Εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή προβάλλει τον τρόπο αντιμετώπισης των ανεπαρκειών του ευρωπαϊκού νομικού συστήματος και των διαφορών μεταξύ των ευρωπαϊκών νόμων και των πρακτικών των κρατών μελών. |
| --- | --- |

3.1

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τη δημόσια διαβούλευση για το μελλοντικό κοινό ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου, η οποία γίνεται μέσω της παρούσας Πράσινης Βίβλου. Εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή προβάλλει τον τρόπο αντιμετώπισης των ανεπαρκειών του ευρωπαϊκού νομικού συστήματος και των διαφορών μεταξύ των ευρωπαϊκών νόμων και των πρακτικών των κρατών μελών.

| 3.2 | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή και το Συμβούλιο να μεριμνήσουν ώστε οι συζητήσεις για τον τρόπο διαχείρισης των συνόρων να μη διαβρώσουν το θεμελιώδες δικαίωμα της αίτησης ασύλου ή διεθνούς προστασίας, σε αυτό συμπεριλαμβάνονται τα μέτρα για τα επίγεια, εναέρια και θαλάσσια σύνορα, και συγκεκριμένα η αναχαίτιση και η διάσωση στη θάλασσα, είτε στο εσωτερικό είτε στο εξωτερικό των χωρικών υδάτων των κρατών μελών. |
| --- | --- |

3.2

Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή και το Συμβούλιο να μεριμνήσουν ώστε οι συζητήσεις για τον τρόπο διαχείρισης των συνόρων να μη διαβρώσουν το θεμελιώδες δικαίωμα της αίτησης ασύλου ή διεθνούς προστασίας, σε αυτό συμπεριλαμβάνονται τα μέτρα για τα επίγεια, εναέρια και θαλάσσια σύνορα, και συγκεκριμένα η αναχαίτιση και η διάσωση στη θάλασσα, είτε στο εσωτερικό είτε στο εξωτερικό των χωρικών υδάτων των κρατών μελών.

| 3.3 | Στο πλαίσιο της καταπολέμησης κυρίως της τρομοκρατίας, καθώς και της καταπολέμησης της εγκληματικότητας και της εμπορίας ανθρώπων, η ΕΟΚΕ ζητεί επίμονα από την Επιτροπή και το Συμβούλιο να φροντίσουν ώστε η παγκόσμια έλλειψη ασφάλειας να μην έχει αρνητικό αντίκτυπο στη στάση της δημόσιας γνώμης έναντι των προσφύγων και των αιτούντων άσυλο και να μην απειληθεί η ακεραιότητα και η φύση του ασύλου. |
| --- | --- |

3.3

Στο πλαίσιο της καταπολέμησης κυρίως της τρομοκρατίας, καθώς και της καταπολέμησης της εγκληματικότητας και της εμπορίας ανθρώπων, η ΕΟΚΕ ζητεί επίμονα από την Επιτροπή και το Συμβούλιο να φροντίσουν ώστε η παγκόσμια έλλειψη ασφάλειας να μην έχει αρνητικό αντίκτυπο στη στάση της δημόσιας γνώμης έναντι των προσφύγων και των αιτούντων άσυλο και να μην απειληθεί η ακεραιότητα και η φύση του ασύλου.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

4.1   Νομοθετικές πράξεις. Διεκπεραίωση αιτήσεων ασύλου. Οι εθνικές ρήτρες εξαίρεσης.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, η οποία βασίζεται σε μία σειρά εκθέσεων ΜΚΟ και της Ύπατης Αρμοστείας των ΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR), η οδηγία «περί διαδικασιών ασύλου» προβλέπει ορισμένες διαδικαστικές προδιαγραφές στη βάση ελαχίστων κοινών κριτηρίων, ενώ χαρακτηρίζεται και από μεγάλη ευελιξία όσον αφορά εθνικές προσαρμογές και ρήτρες εξαίρεσης για τα κράτη μέλη. Κατ` αυτόν τον τρόπο, οι επιδιώκοντες προστασία στην ΕΕ διαθέτουν διαφορετικά εχέγγυα ανάλογα με τη χώρα στην οποία απευθύνονται και, μάλιστα σε ορισμένες περιπτώσεις, ανάλογα με την περιοχή μίας χώρας στην οποία υποβάλλουν την αίτηση ασύλου τους. Επίσης, αυτή η χαλαρότητα επέτρεψε δυστυχώς τη σταδιακή υποχώρηση του επιπέδου σεβασμού των δικαιωμάτων των αιτούντων άσυλο, όπως καταδεικνύουν ορισμένες τροποποιήσεις των εθνικών νομοθεσιών.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το στόχο για τη δημιουργία ενός Κοινού Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασύλου (ΚΕΣΑ), ο οποίος βασίζεται στη θεμελιώδη επιδίωξη της διασφάλισης για κάθε αιτούντα άσυλο πρόσβασης σε δίκαιες και αποτελεσματικές διαδικασίες. Ως εκ τούτου, η εφαρμογή κοινής διαδικασίας φαίνεται ελάχιστα συμβατή με τις εθνικές ρήτρες εξαίρεσης, οι οποίες χρησιμοποιούνται ευρύτατα από τα κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ πρόκειται να επιδείξει ιδιαίτερη προσοχή στον κοινό χαρακτήρα των ειδικών διαδικασιών που προτείνονται στο «σχέδιο δράσης» της Επιτροπής. Θα επιδείξει επίσης μεγάλη προσοχή ώστε ο ορισμός των διαδικαστικών κανόνων και κριτηρίων να μην υπακούει στο χαμηλότερο κοινό παρονομαστή όσον αφορά στην προστασία των προσφύγων.

4.2   Ασφαλείς χώρες καταγωγής

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για τα εμπόδια στην πρόσβαση σε ισότιμη διαδικασία για ορισμένους αιτούντες άσυλο, τα οποία έρχονται σε αντίφαση με την αρχή για τη μη διακριτική μεταχείριση της Σύμβασης της Γενεύης (άρθρο 3).

Αυτό ισχύει για τα άτομα τα προερχόμενα από χώρες θεωρούμενες «ασφαλείς χώρες» ή «ασφαλείς τρίτες χώρες» και των οποίων η αίτηση είναι δυνατόν να κριθεί «αβάσιμη» μετά από ταχεία εξέταση ή βάσει «ταχύρρυθμης» ή «κατά προτεραιότητα» διαδικασίας, χωρίς τη δυνατότητα προσφυγής με ανασταλτικό αποτέλεσμα. Το γεγονός ότι τα κράτη μέλη δεν κατάφεραν να συνεννοηθούν επί ενός κοινού καταλόγου «διαπιστωθεισών ανισοτήτων», κυρίως σε εφαρμογή του κανονισμού του Δουβλίνου II: «το υπεύθυνο κράτος» μπορεί να χαρακτηρίσει την αίτηση απαράδεκτη βάσει του εθνικού καταλόγου του για τις ασφαλείς χώρες, δεδομένου ότι η σχετική χώρα καταγωγής δεν περιλαμβάνεται στον κατάλογο του κράτους που απορρίπτει την αίτηση.

Η ΕΟΚΕ συνιστά στα κράτη μέλη να καταλήξουν ταχέως στην κατάρτιση ενιαίου καταλόγου.

Υπενθυμίζοντας ότι «θα πρέπει να επιδιωχθεί η διασφάλιση της ελεύθερης και χωρίς περιορισμούς πρόσβασης τόσο στην επικράτεια όσο και στις διαδικασίες χορήγησης ασύλου σε όλα τα κράτη μέλη» (6), η ΕΟΚΕ θεωρεί, εξάλλου ότι η έννοια της ασφαλούς χώρας «δεν είναι σε καμία περίπτωση επαρκής για να αιτιολογηθεί η απόρριψη μίας αίτησης» (7), αλλά θα πρέπει να συνοδεύεται από ειδική εξέταση, σε εφαρμογή της Σύμβασης της Γενεύης. Πράγματι, η ατομική εξέταση όλων των αιτήσεων παροχής προστασίας και ασύλου δεν επιτρέπει να θεωρείται ότι μία χώρα είναι ασφαλής για όλους και ότι ένα άτομο δεν είναι δυνατόν να υφίσταται ενδεχομένως διώξεις εξαιτίας του ιδιαίτερου καθεστώτος του (επειδή ανήκει σε μία κοινωνική ομάδα, διώξεις από μη κρατικούς παράγοντες, κλπ.).

Επιπλέον, είναι δυνατόν να υπογραμμισθεί ότι ο μηχανισμός αυτός δεν επιτρέπει να διασφαλισθεί ότι η τρίτη χώρα στην οποία θα επαναπροωθηθεί ένας αιτών άσυλο θα του προσφέρει πραγματική και διαρκή προστασία.

4.3   Προσφυγή με ανασταλτικό αποτέλεσμα

Σύμφωνα με τις αρχές της πραγματικής εφαρμογής και της ισότητας, οι ληφθείσες αποφάσεις δεν είναι δυνατόν να εξαιρούνται από το δικαίωμα προσφυγής ενώπιον μίας αμερόληπτης και ανεξάρτητης αρχής ή δικαιοδοσίας. Διαπιστώνοντας ότι το εν λόγω δικαίωμα εφαρμόζεται κατά τρόπο περιοριστικό ή τυπικό από ορισμένα κράτη μέλη σε μία σειρά περιπτώσεων, η ΕΟΚΕ επιμένει στην άποψη ότι η σχετική προσφυγή πρέπει να έχει ανασταλτικό χαρακτήρα και ζητεί από την Επιτροπή και το Συμβούλιο να μεριμνούν σχετικά.

4.4   Πληροφορίες για τις χώρες καταγωγής

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η εξέταση μίας αίτησης ασύλου πρέπει να συνοδεύεται από αξιόπιστα στοιχεία σχετικά με τους πραγματικούς κινδύνους στις χώρες καταγωγής. Στη γνωμοδότηση της 26ης Απριλίου 2001, η ΕΟΚΕ εξέφρασε την επιθυμία «οι πληροφορίες που αφορούν τη χώρα προέλευσης καθώς και τις χώρες που διέσχισε ο αιτών άσυλο, θα πρέπει να μπορούν να παρασχεθούν και από τις επαρκώς αντιπροσωπευτικές οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών, που λειτουργούν στο κράτος μέλος στο οποίο έχει υποβληθεί η αίτηση χορήγησης ασύλου» (8) .

Ενόψει ενός συστήματος ασύλου «κοινού» για το σύνολο των κρατών μελών, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ποιότητα και η ομοιογένεια των αποφάσεων σε πρώτο βαθμό θα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ποιότητα και την ομοιογένεια των διαθέσιμων πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής, στις οποίες θα βασίζονται οι αρχές ή δικαιοδοσίες των κρατών μελών.

4.5   Άσυλο στα σύνορα

Η ΕΟΚΕ λαμβάνει γνώση ότι ζητείται από τα κράτη μέλη να βελτιώσουν την ποιότητα της πρόσβασης στις διαδικασίες και στις πληροφορίες που δίνονται στους αιτούντες σχετικά με τα δικαιώματά τους και τα εχέγγυα που τους παραχωρούνται.

Η συνεχής μείωση του αριθμού των αιτήσεων ασύλου που υποβάλλονται στην ΕΕ (9), παρά την υπερβολική προβολή του θέματος από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, αναγκάζει την ΕΟΚΕ να υπενθυμίσει ότι κάθε αιτών άσυλο, σε οποιαδήποτε κατάσταση ή τόπο βρίσκεται, πρέπει να έχει το δικαίωμα πραγματικής εξέτασης της αίτησής του και, για αυτό, πρέπει να έχει στη διάθεσή του τη βοήθεια διερμηνέα, δωρεάν νομική συνδρομή και επαρκή χρόνο για να την υποβάλει. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ακόμη ότι έχει διατυπώσει πρόταση σύμφωνα με την οποία «κάθε πρόσωπο που υποβάλλει αίτηση χορήγησης ασύλου θα πρέπει ... να έχει και το δικαίωμα να έλθει σε επαφή και με όλους τους αναγνωρισμένους Μη Κυβερνητικούς Οργανισμούς (ΜΚΟ) που επιδιώκουν την προάσπιση και την προώθηση της εφαρμογής του δικαιώματος ασύλου» (10).

Υπό το ίδιο πνεύμα, η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τις επιφυλάξεις που εξέφρασε για την εκτεταμένη χρήση της εκτίμησης «προδήλως αβάσιμη» για τις αιτήσεις ασύλου από τα κράτη μέλη. Διαπιστώνει ότι ο μεγάλος αριθμός καταστάσεων που οδηγεί σε αυτή την εκτίμηση οφείλεται στην ιδιαίτερα ασαφή διατύπωση του άρθρου 23-4 της οδηγίας «διαδικασία» και εκτιμά αναγκαίο τον επαναπροσδιορισμό της έννοιας. Σε συμφωνία με την UNHCR, επαναλαμβάνει την επιθυμία της«
  οι βασικές αρχές που θα πρέπει να διέπουν τη διαδικασία χορήγησης ασύλου, που περιγράφονται στο μέρος Ι, θα πρέπει να ισχύουν για όλες τις αιτήσεις ασύλου. Για το λόγο αυτό κρίνεται σκόπιμο να προστεθούν οι λέξεις “προδήλως αβάσιμες”
  » (11).

Συνεπώς, η ΕΟΚΕ σημειώνει με ενδιαφέρον την πρόταση της Επιτροπής για «την ενίσχυση των μέτρων νομικής προστασίας κατά την πρώτη αποφασιστική φάση των διαδικασιών στα σύνορα, και ειδικότερα κατά τη διαδικασία καταχώρησης και ελέγχου».

4.6   Ενιαία διαδικασία

Η Επιτροπή εκτιμά ότι Σημαντική πρόοδος στην κατεύθυνση της δημιουργίας μιας κοινής διαδικασίας ασύλου μπορεί επίσης να επιτευχθεί εντάσσοντας στο ΚΕΣΑ ως υποχρεωτικό στοιχείο την ενιαία διαδικασία εξέτασης αιτήσεων χορήγησης καθεστώτος πρόσφυγα και επικουρικής προστασίας (12). Φαίνεται ότι εκεί όπου εφαρμόζεται, η «ενιαία διαδικασία» επέτρεψε πράγματι να περιορισθούν σημαντικά οι προθεσμίες αναμονής της απόφασης και, κατά συνέπεια, η αβεβαιότητα στην οποία βρίσκεται κάθε αιτών άσυλο.

Ανάλογη διαδικασία σημαίνει ότι ο αιτών έχει στη διάθεσή του μία μόνο «θυρίδα» και ότι η αρχή λήψης αποφάσεων αποφαίνεται, κατ` αρχάς, σχετικά με την αναγνώριση του καθεστώτος του πρόσφυγα βάσει της Σύμβασης της Γενεύης και, στη συνέχεια και μόνο κατά τρόπο συμπληρωματικό, σχετικά με την επικουρική προστασία. Για την επίτευξη του εν λόγω στόχου, αυτού του είδους η διαδικασία θα πρέπει να εφαρμόζεται σε όλες τις περιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένης και εκείνης που οι αιτήσεις υποβάλλονται στα σύνορα
   (13).

Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επιμένει, όπως έπραξε και στη γνωμοδότησή της στις 29 Μαΐου 2002, στο γεγονός ότι «η επικουρική προστασία δεν πρέπει να συνιστά μέσο για την αποδυνάμωση της προστασίας που παρέχει το καθεστώς του πρόσφυγα» (14) και διαπιστώνει, όπως και η UNHCR (15), ότι τα κράτη μέλη φαίνεται να χρησιμοποιούν σε μεγάλο βαθμό την επικουρική προστασία χωρίς αυτή η χρήση να συνδέεται πραγματικά με την εξέλιξη της κατάστασης στις χώρες καταγωγής, ούτε πάντοτε να αιτιολογείται δεόντως στις αποφάσεις, όπως δικαιωματικά θα ανέμεναν οι αιτούντες.

4.7   Συνθήκες υποδοχής των αιτούντων άσυλο. Κανόνες

Όσον αφορά τις συνθήκες υποδοχής των αιτούντων άσυλο, η ΕΟΚΕ παρατηρεί την ύπαρξη σημαντικών διαφορών μεταξύ των κρατών μελών. Διαπιστώνει ότι, σε ορισμένα από αυτά, υπάρχει η επιθυμία για εναρμόνιση προς περισσότερο περιοριστικούς νομικούς κανόνες, όπως είναι η επιβολή «γεωγραφικών περιορισμών (...) για την κατάθεση των αιτήσεων και τη διαμονή» (16), με την πρόθεση να περιορισθεί η ελκυστικότητα ορισμένων χωρών σε σύγκριση με άλλες.

Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση ότι η ύπαρξη ασύμμετρων εθνικών κανόνων προκαλεί δευτερογενείς ροές, αλλά δεν μπορεί να συμφωνήσει με την υποβάθμιση του επιπέδου των δικαιωμάτων των αιτούντων άσυλο. Για να επιτευχθεί η εξομάλυνση των διαφορών, δεν είναι αναγκαίο να απαιτείται υψηλότερο επίπεδο προστασίας, καθώς οι κανόνες θα είναι κοινοί για τα κράτη μέλη και θα εφαρμόζονται κατά ομοιόμορφο τρόπο.

4.8   Πρόσβαση στην κατάρτιση και την αγορά εργασίας

Όσον αφορά την πρόσβαση των αιτούντων άσυλο στην αγορά εργασίας, δύο αντεπιχειρήματα προβάλλονται σε ορισμένα κράτη μέλη: ένα επιθυμητό περιθώριο ελιγμών για την ανταπόκριση στην κατάσταση της απασχόλησης σε κάθε χώρα, καθώς και ότι η πρόσβαση στην αγορά θα είναι προσωρινή, δεδομένου ότι το ποσοστό απορρίψεων των αιτήσεων ασύλου αναμένεται να παραμείνει υψηλό και οι διαδικασίες εξέτασης των αιτήσεων ταχύτερες.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, παρά το στόχο για την ταχύτερη διεκπεραίωση των αιτήσεων ασύλου, ο αριθμός και η φύση ορισμένων φακέλων που υποβάλλουν οι αιτούντες προκαλούν σημαντικές καθυστερήσεις στην εξέταση των αιτήσεων από ορισμένες χώρες. Παρατηρεί, ωστόσο, ότι, αν και η ίδια η οδηγία για την «υποδοχή» προβλέπει τη λήψη εκ μέρους των κρατών μελών μέτρων «που να εξασφαλίζουν στους αιτούντες κατάλληλο επίπεδο διαβίωσης από την άποψη της υγείας και της καλής τους κατάστασης» (άρθρ. 13), η ενσωμάτωση των προσφύγων στις χώρες υποδοχής εξαρτάται από την αυτονομία τους και αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο εφόσον συγκεντρώνονται οι σχετικές προϋποθέσεις το συντομότερο δυνατόν από τη στιγμή άφιξής τους.

Στη γνωμοδότηση της 28ης Νοεμβρίου 2001, η ΕΟΚΕ εκτιμούσε ότι «είναι προφανές το ηθικό και υλικό πλεονέκτημα που προκύπτει — είτε για το κράτος υποδοχής είτε για τους αιτούντες άσυλο — από την δυνατότητα πρόσβασης στην αγορά εργασίας» (17). Επαναλαμβάνει την παραπάνω παρατήρηση και επιμένει ότι οι αιτούντες άσυλο οφείλουν να διαθέτουν κυρίως το δικαίωμα επαγγελματικής κατάρτισης, εκμάθησης της γλώσσας και πρόσβασης σε ιατροφαρμακευτική μέριμνα.

Το γεγονός ότι ορισμένοι δεν θα μπορέσουν να παραμείνουν στη χώρα υποδοχής εάν η αίτησή τους απορριφθεί δεν συνιστά επαρκές αντεπιχείρημα για τη μη λήψη μέτρων τα οποία να επιτρέπουν την ανάπτυξη της αυτονομίας των αιτούντων άσυλο και τα οποία συνιστούν «το καλύτερο μέσο για την ορθή διαδικασία ένταξης ή, για την αιτιολογημένη επιστροφή στη χώρα προέλευσης» (18). Αντίθετα, όλες οι ενδείξεις οδηγούν στη διαπίστωση ότι ο αποκλεισμός από την αγορά εργασίας έχει ως αποτέλεσμα την ενθάρρυνση της παράνομης εργασίας.

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι αυτοί οι αξιοπρεπείς κανόνες υποδοχής μπορούν να εφαρμόζονται αδιακρίτως για όλους τους αιτούντες άσυλο, είτε αυτοί είναι επιλέξιμοι για τη χορήγηση του καθεστώτος του πρόσφυγα είτε για τη χορήγηση επικουρικής προστασίας.

4.9   Η κράτηση

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι ορισμένους χώρες εγκαθιστούν τους αιτούντες άσυλο σε «κλειστά κέντρα», τα οποία χαρακτηρίζονται περισσότερο από μία φιλοσοφία κράτησης παρά υποδοχής.

Συμφωνώντας με τις συστάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης, η ΕΟΚΕ εξέφρασε ήδη την άποψη ότι η κράτηση των αιτούντων άσυλο πρέπει να αποτελεί εξαίρεση και αυτό μόνο για το απολύτως αναγκαίο χρονικό διάστημα
   (19)
  . Θα πρέπει να προτιμούνται εναλλακτικές λύσεις.
   (20)

Σε κάθε περίπτωση, ο αιτών που βρίσκεται σε ανάλογη κατάσταση δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως «εγκληματίας» και θα πρέπει να έχει το δικαίωμα, όπως και οι λοιποί αιτούντες, δωρεάν νομικής βοήθειας, η οποία να είναι ανεξάρτητη και εξειδικευμένη. Οι ΜΚΟ θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα παρέμβασης για την παροχή συμβουλών και βοήθειας στους αιτούντες άσυλο. Τα «ευάλωτα» (21) άτομα, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνονται και οι ανήλικοι και κυρίως οι μη συνοδευόμενοι ανήλικοι, οφείλουν να χαίρουν ειδικής προστασίας.

Οι ειδικές διώξεις των οποίων θύματα αποτελούν ορισμένες γυναίκες θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και να θεωρούνται λόγοι παροχής προστασίας, σε προσωπικό επίπεδο και ανεξάρτητα από τα άτομα τα οποία συνοδεύουν ή από τα οποία συνοδεύονται (ανήλικα παιδιά ή σύζυγοι, γονείς, λοιποί...).

Η ΕΟΚΕ εκτιμά, εξάλλου, ότι τα «κλειστά κέντρα» θα πρέπει να υπόκεινται σε τακτική αξιολόγηση εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πρόληψη των βασανιστηρίων (CPT).

4.10   Παροχή προστασίας

Τα μη προστατευόμενα και μη απελάσιμα άτομα

Η Επιτροπή προτίθεται να προβεί στην εναρμόνιση του καθεστώτος των ατόμων, τα οποία, για ιδιαίτερους λόγους, δεν είναι δυνατόν να απομακρυνθούν από την επικράτεια της χώρας υποδοχής παρά το γεγονός ότι η αίτηση ασύλου τους απορρίφθηκε. Πρόκειται για μία εφαρμογή των αρχών των προβλεπόμενων στα διεθνή όργανα για τα δικαιώματα των προσφύγων ή τα ανθρώπινα δικαιώματα, την οποία εφαρμογή στηρίζει σταθερά η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Εν προκειμένω, οι πρακτικές των κρατών μελών διαφέρουν και η ΕΟΚΕ κρίνει αναγκαίο οι βάσεις αυτού του καθεστώτος να ορισθούν κατά τρόπο αποτελεσματικό και ομοιόμορφο για το σύνολο της επικράτειας της ΕΕ. Είναι απαράδεκτο το γεγονός ότι, σε ορισμένες χώρες, τα άτομα αυτά βρίσκονται «χωρίς καθεστώς», δηλαδή δεν διαθέτουν άδεια παραμονής χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι απελάσιμα, και υπόκεινται σε νομική, κοινωνική και οικονομική αβεβαιότητα, γεγονός που δεν συνάδει με το σεβασμό της αξιοπρέπειας των ατόμων και καθιστά τα άτομα αυτά αντικείμενο των πολιτικών απομάκρυνσης των ατόμων που βρίσκονται σε μη νόμιμη κατάσταση. Χωρίς να υποτιμά τη δυσχέρεια επίλυσης αυτού του προβλήματος, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι αυτού του είδους οι καταστάσεις θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με την έκδοση αδείας προσωρινής παραμονής συνοδευόμενης από το δικαίωμα άσκησης ενός επαγγέλματος.

4.11   Αλληλεγγύη και επιμερισμός των βαρών

Επιμερισμός των ευθυνών — Το σύστημα του Δουβλίνου

Σε γνωμοδότηση της 12ης Ιουλίου 2001 για τη «θέσπιση κοινής διαδικασίας παροχής ασύλου και ομοιόμορφου καθεστώτος» (22), η ΕΟΚΕ εκφράσθηκε σχετικά με την εφαρμογή της Σύμβασης του Δουβλίνου. Διαπίστωνε ότι αυτός ο μηχανισμός δημιουργούσε περισσότερα προβλήματα από όσα επέλυε και προκαλούσε δυσανάλογες δαπάνες σε σχέση με τα αποτελέσματα που επιτύγχανε, χωρίς να αποτρέπει την εξαφάνιση των αιτούντων άσυλο πριν από τη μεταφορά τους στη χώρα πρώτης άφιξής τους.

Επαναλαμβάνοντας τις παρατηρήσεις της, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι το καθεστώς του Δουβλίνου (κανονισμός και EURODAC) παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον επειδή έθεσε το θέμα της διεκπεραίωσης των αιτήσεων ασύλου σε κοινοτικό επίπεδο. Αλλά διαπιστώνει, επίσης, όπως άλλωστε και η Επιτροπή, ότι αυτό το καθεστώς που είχε ως κύριο στόχος «να αποφασίζεται γρήγορα ποιο κράτος μέλος είναι υπεύθυνο για την εξέταση των αιτήσεων χορήγησης ασύλου» δεν επέτυχε τον παράγωγο στόχο που ήταν «να αποτρέπονται οι δευτερογενείς μετακινήσεις μεταξύ κρατών μελών» (23) και, εξάλλου, προκαλεί συμπληρωματικά και σε ορισμένες περιπτώσεις δυσβάστακτα βάρη για ορισμένα κράτη μέλη, και κυρίως μεταξύ εκείνων τα σύνορα των οποίων αποτελούν και εξωτερικά σύνορα της ΕΕ.

Εξάλλου, σύμφωνα με τις εργασίες αξιολόγησης που πραγματοποίησε η Επιτροπή (24), τα ποσοστά μεταφορών μεταξύ ορισμένων χωρών είναι περίπου ισόρροπα, σε βαθμό που να είναι δυνατό «να επιτραπεί στα κράτη μέλη να συνάπτουν διμερείς συμφωνίες σχετικά με τη ματαίωση της ανταλλαγής ίσου αριθμού αιτούντων άσυλο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις» (25). Η καταχώρηση των δακτυλικών αποτυπωμάτων των αιτούντων άσυλο στο EURODAC θα επαρκούσε για τον περαιτέρω περιορισμό του «asylum shopping» και της πρακτικής των πολλαπλών αιτήσεων.

Συνεπώς, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει το δυσανάλογο ανθρώπινο κόστος της εφαρμογής του καθεστώτος του Δουβλίνου σε σχέση με τους τεχνικούς στόχους του. Εκτιμά ότι η υιοθέτηση κοινών κανόνων, με την περιθωριοποίηση των διαφορών όσον αφορά τη διεκπεραίωση των αιτήσεων από τα κράτη μέλη, αναμένεται να περιορίσει τη σημασία αυτού του κριτηρίου μεταξύ των κριτηρίων που στηρίζουν την επιλογή ενός αιτούντος άσυλο να καταθέσει την αίτησή του σε ένα συγκεκριμένο κράτος και ότι, αντίθετα, οι πολιτιστικές και κοινωνικές θεωρήσεις θα συνεχίσουν να διαδραματίζουν αδιαμφισβήτητο ρόλο στην ενσωμάτωση του πρόσφυγα στη χώρα υποδοχής.

Επομένως, η ΕΟΚΕ προτείνει, όπως έπραξε και στις προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της (26), ο αιτών άσυλο να είναι ελεύθερος να επιλέξει τη χώρα στην οποία θα απευθύνει την αίτησή του και, υπό αυτή την προοπτική, τα κράτη μέλη να παρακινούνται στο εξής να εφαρμόζουν την ανθρωπιστική ρήτρα του άρθρου 15-1 του Κανονισμού. Στο μέτρο που οι αναγνωρισμένοι πρόσφυγες διαθέτουν την ελευθερία να εγκαθίστανται σε άλλη χώρα από εκείνη που αναγνώρισε το καθεστώς τους, θα πρόκειται, πράγματι, για την εκ των προτέρων άσκηση αυτού του δικαιώματος.

Σε κάθε περίπτωση, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι ο κανονισμός δεν θα πρέπει να εφαρμόζεται για τους ασυνόδευτους ανήλικες, εκτός εάν αυτό αποτελεί την καλύτερη λύση για το ανώτερο συμφέρον του ανηλίκου.

4.12   Οικονομική αλληλεγγύη

Μία μεταρρύθμιση του συστήματος του Δουβλίνου προς αυτή την κατεύθυνση θα έπρεπε να ελαφρύνει σε μεγάλο βαθμό τα βάρη των κρατών μελών, τα οποία, επί του παρόντος, αποτελούν τους κύριους προορισμούς των αιτούντων άσυλο. Ωστόσο παρατηρούνται έντονες διαφορές μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά το βάρος που αντιπροσωπεύουν οι καταχωρημένες αιτήσεις. Συνεπώς, ένας αποτελεσματικός μηχανισμός επιμερισμού των βαρών φαίνεται να είναι απαραίτητος προκειμένου να βοηθηθούν τα κράτη μέλη που καταχωρούν το μεγαλύτερο αριθμό αιτούντων.

Η αποκαλούμενη «εσωτερική» (εντός της ΕΕ) επανεγκατάσταση θα μπορούσε επίσης να αποτελεί μερική λύση, αλλά αυτή δεν μπορεί να συνιστά κανόνα ούτε ολοκληρωμένη λύση δεδομένου ότι οι επανεγκαταστάσεις δεν θα πρέπει να οργανώνονται χωρίς τη ρητή και κατόπιν ενημέρωσης συγκατάβαση των ενδιαφερομένων προσφύγων και χωρίς τη διασφάλιση ότι οι συνθήκες αυτής της επανεγκατάστασης θα ανταποκρίνονται σε υψηλό επίπεδο ενσωμάτωσης των προσφύγων στις νέες χώρες υποδοχής τους.

4.13   Εξωτερική διάσταση του ασύλου

Παροχή βοήθειας στις τρίτες χώρες για την ενίσχυση της προστασίας — Τα περιφερειακά προγράμματα προστασίας

Υπενθυμίζοντας τις εμπειρίες στο πλαίσιο των περιφερειακών προγραμμάτων προστασίας με σκοπό την οργάνωση της προστασίας των προσφύγων στις περιοχές καταγωγής τους ή στις χώρες διέλευσης, η Επιτροπή προτίθεται να τα ενισχύσει και να τα συνεχίσει. Αυτή η επιλογή περιλαμβάνεται μεταξύ των κύριων αξόνων του προγράμματος της Χάγης.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις πρωτοβουλίες για τη βελτίωση σε τρίτες χώρες των συνθηκών υποδοχής των αιτούντων άσυλο, αλλά διερωτάται σχετικά με τη σκοπιμότητα της οργάνωσης κέντρων υποδοχής σε χώρες, όπως τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη (Ουκρανία, Μολδαβία και Λευκορωσία), οι οποίες πολύ απέχουν από το να προσφέρουν όλα τα εχέγγυα όσον αφορά τις συνθήκες υποδοχής των αιτούντων άσυλο. Συνεπώς, επισημαίνει ότι αυτά τα προγράμματα φαίνεται ότι επιδιώκουν λιγότερο τη βελτίωση της προστασίας των προσφύγων και περισσότερο την αποθάρρυνση τους να παρουσιάζονται στα σύνορα της ΕΕ.

Η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης (27) διευκρινίζει ότι, σε περίπτωση που η δημιουργία αυτού του είδους των κέντρων υποδοχής συνεχιζόταν, «
  αυτά θα έπρεπε κατ` αρχάς να εγκαθίστανται στο εσωτερικό της ΕΕ, πριν να επεκταθούν στο εξωτερικό της ΕΕ ή της Ευρώπης
  ». Η ΕΟΚΕ επιμένει στην άποψη ότι οι χώρες που δεν κύρωσαν τη Διεθνή Σύμβαση για την Προστασία των Προσφύγων (Γενεύη, 1951) θα πρέπει να αποκλεισθούν από αυτά τα προγράμματα. Αντίθετα, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την αλληλεγγύη που μπορεί να επιδείξει η ΕΕ σε ορισμένες τρίτες χώρες που έχουν να αντιμετωπίσουν μαζικές ή μη ροές προσφύγων.

4.14   Οι μικτές ροές στα σύνορα

Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι στη γνωμοδότησή της για το Frontex, επέμεινε στο γεγονός ότι η αποτελεσματικότητα όσον αφορά τον έλεγχο στα σύνορα δεν θα πρέπει να αντιβαίνει στο δικαίωμα του ασύλου. Η ΕΟΚΕ διευκρίνιζε ότι: «Στα καθήκοντα του Οργανισμού πρέπει ακόμη να συμπεριληφθεί ο συντονισμός των υπηρεσιών διάσωσης — ιδίως θαλάσσιας — για να προληφθούν οι κίνδυνοι που απορρέουν από τη χρήση επισφαλών συστημάτων παράνομης μετανάστευσης και να βοηθηθούν τα άτομα που αντιμετωπίζουν τέτοιους κινδύνους» (28) και ζητούσε οι ακτοφύλακες να λαμβάνουν κατάρτιση σε θέματα ανθρωπιστικού δικαίου.

Όσον αφορά στις επιχειρήσεις θαλάσσιας αναχαίτισης, η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι δεν υπάρχει καμία διαδικασία εξέτασης των αιτήσεων πρόσβασης στην επικράτεια. Ως εκ τούτου, ζητεί να ληφθούν όλα τα μέτρα για τη θέσπιση τέτοιου είδους διαδικασιών, προκειμένου να είναι δυνατή η καταχώρηση των αιτήσεων ασύλου όσο το δυνατόν πλησιέστερα στον τόπο αναχαίτισης.

4.15   Η ΕΕ ως παγκόσμιος παράγοντας στα ζητήματα τα συνδεόμενα με τους πρόσφυγες

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, υπό την προοπτική ενός κοινού καθεστώτος ασύλου, η ΕΕ θα πρέπει να οργανώσει το εν λόγω μελλοντικό σύστημα ασύλου κατά τρόπο ώστε αυτό να αποτελέσει πρότυπο για άλλες περιοχές του κόσμου. Αυτό είναι δυνατόν με την υποδειγματική συμμετοχή στο διεθνές σύστημα προστασίας των προσφύγων, με τη διασφάλιση της πλήρους συμφωνίας των ευρωπαϊκών νόμων με το διεθνές δίκαιο για τους πρόσφυγές και το ανθρωπιστικό δίκαιο και με την ανάληψη των ευθυνών που τις αναλογούν.

4.16   Όργανα ελέγχου

Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι η Επιτροπή ζήτησε την κατάρτιση γνωμοδότηση εκ μέρους της επί της μελλοντικής αρχιτεκτονικής του κοινού ευρωπαϊκού καθεστώτος ασύλου, ενώ όλα τα όργανα και οι πρωτοβουλίες του πρώτου σταδίου δεν έχουν αξιολογηθεί ακόμη και οι σχετικές οδηγίες δεν έχουν μεταφερθεί στις εθνικές νομοθεσίες. Υπό την προοπτική της τήρησης της προθεσμίας του 2010, προτείνει να προβλεφθούν οι μηχανισμοί προσαρμογής ενόψει των μελλοντικών αξιολογήσεων και συνιστά η δημιουργία νέων οργάνων ή/και η επανεξέταση των υφιστάμενων οργάνων να συνοδεύεται από ένα μόνιμο σύστημα ανάλυσης και ελέγχου των συνεπειών του κοινού καθεστώτος ασύλου και της κατάστασης των προσφύγων. Αυτά τα καθήκοντα θα μπορούσαν να ανατεθούν στο γραφείο υποστήριξης που προβλέπεται από την Πράσινη Βίβλο, με το οποίο θα ήταν δυνατόν να συνεργάζονται η UNHCR και ΜΚΟ που παρεμβαίνουν συνήθως σε αυτόν τον τομέα, καθώς και με τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, ενώ θα πρέπει να συντάσσεται ετήσια έκθεση υπόψη των οργάνων της ΕΕ και των κρατών μελών.

Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να συντάσσει στο εξής ετήσια έκθεση για την εφαρμογή του κοινού καθεστώτος και να την υποβάλλει στα γνωμοδοτικά όργανα (ΕΟΚΕ και ΕΤΠ) καθώς και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Βρυξέλλες, 12 Μαρτίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες.

1

(2)  Σύμφωνα με τον ορισμό του UNHCR (Glossary of Terms, Ιούνιος 2006).

2

(3)  Βιασμοί, βιασμοί σε περίοδο πολέμου, φυσικές, διανοητικές ή κοινωνικές διώξεις, οφειλόμενες στην άρνηση υποταγής σε μία τάξη που επιβλήθηκα από τους άνδρες,... Βλ. σημείο 2.5.1 της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τη θέσπιση ελάχιστων απαιτήσεων για την αναγνώριση και το καθεστώς των υπηκόων τρίτων χωρών και των απάτριδων ως προσφύγων ή ως προσώπων που χρήζουν διεθνούς προστασίας για άλλους λόγους», εισηγήτρια: η κ. Le Nouail Marliere, (ΕΕ C 221, 17.09.2002): «Παρά το ότι δεν προβλέπονται ρητώς από τη Σύμβαση της Γενεύης του 1951 οι ειδικές μορφές διώξεως λόγω φύλου (ακρωτηριασμός των γυναικείων γεννητικών οργάνων, ο εξαναγκασμός σε γάμο, ο λιθοβολισμός για πιθανολογούμενη μοιχεία, οι κατ' εξακολούθηση βιασμοί γυναικών και νέων κοριτσιών ως πολεμική στρατηγική, για να παραθέσουμε μερικές) θα έπρεπε να αναγνωρίζονται ως έγκυροι λόγοι για την υποβολή αιτήσεως ασύλου και ως νόμιμοι λόγοι για την παροχή ασύλου στα κράτη μέλη.»

3

έγκυροι λόγοι

νόμιμοι λόγοι

(4)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, της 15.12.2004, με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Ένα αποτελεσματικότερο κοινό ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου: επόμενο στάδιο, η ενιαία διαδικασία», εισηγήτρια: η κ. Le Nouail Marliere (ΕΕ C 157, 28.06.2005), σημείο 2.7.

4

(5)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, της 14.02.2006, εισηγήτρια: η κ. Le Nouail Marliere (ΕΕ C 88, 11.04.2006), σημείο 2.4 και συμπεράσματα 4η παύλα.

5

(6)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, της 26.4.2001, με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τις ελάχιστες προδιαγραφές για τις διαδικασίες με τις οποίες τα κράτη μέλη χορηγούν και ανακαλούν το καθεστώς του πρόσφυγα», εισηγητής: ο κ. Melicías, (ΕΕ C 192, 10.07.2001), σημείο 3.2.2

6

(7)  Melicías, σημείο 3.2.12.3

7

(8)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, της 26.4.2001, με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τις ελάχιστες προδιαγραφές για τις διαδικασίες με τις οποίες τα κράτη μέλη χορηγούν και ανακαλούν το καθεστώς του πρόσφυγα», εισηγητής: ο κ. Melicías, (ΕΕ C 192, 10.07.2001), σημείο 2.3.

8

(9)  Το 2006, στην ΕΕ-27 καταχωρήθηκαν 192.300 αιτήσεις ασύλου, δηλαδή κατά 50 % λιγότερες από εκείνες του 2001 και κατά 70 % λιγότερες από εκείνες του 1992 (ΕΕ-15) — Eurostat «Statistiques en bref» 110/2007

9

(10)  Melicías, σημείο 3.2.4.4

10

(11)  Melicías, σημείο 3.2.15.2, Διάσκεψη Τύπου της UNHCRκαι Συστάσεις προς την πορτογαλική προεδρία της ΕΕ και προς τη νέα προεδρία της 15/06/2007 και της 11/12/07.

11

(12)  Πράσινη Βίβλος, σ. 4.

12

(13)  «Asylum in the European Union, A study of the implementation of the Qualification Directive» UNHCR, Νοέμβριος 2007.

13

(14)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, της 29.05.2002, με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τη θέσπιση ελάχιστων απαιτήσεων για την αναγνώριση και το καθεστώς των υπηκόων τρίτων χωρών και των απάτριδων ως προσφύγων ή ως προσώπων που χρήζουν διεθνούς προστασίας για άλλους λόγους», εισηγήτρια: η κ. Le Nouail-Marlière, (ΕΕ C 221, 17.09.2002), σημείο 2.3.5.

14

(15)  Ίδια μελέτη. Η ΕΟΚΕ παραπέμπει εξάλλου στις Προτάσεις τροποποίησης της οδηγίας «Χαρακτηρισμός» (άρθρα 8.3, 8.1, αιτιολογική σκέψη 26 του άρθρου 15.γ, άρθρα 12 και 14 (συμφωνία με τη Σύμβαση της Γενεύης 1951), 17 και 19, καθώς και στις παρακάτω συστάσεις: à l'attention de la Commission européenne: solliciter les interprétations et décisions de la Cour européenne de Justice; Assurance et contrôle qualité des décisions à travers l'Union européenne; Formation; Adoption de Lignes directrices; à l'attention des Etats membres de l'UE: recours aux lignes directrices de l'UNHCR; Questions préjudicielles des cours nationales à la Cour européenne de Justice; rendu écrit des décisions; Contrôle de qualité des décisions rendues au niveau national; Analyse du potentiel des Acteurs de la protection; Protection sur place; Accès et éligibilité; Risques sérieux; Motivations et exclusions UNHCR Νοέμβριος 2007.

15

UNHCR Νοέμβριος 2007.

(16)  Γαλλία: «Rapport d'information déposé par la délégation de l'Assemblée nationale pour l'UE», υποβλήθηκε από τον κ. Lequiller. Αριθ. 105 της 25ης Ιουλίου 2007.

16

Rapport d'information déposé par la délégation de l'Assemblée nationale pour l'UE

ης

(17)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, της 28.11.2001, με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τις ελάχιστες απαιτήσεις για την υποδοχή των προσώπων που ζητούν άσυλο στα κράτη μέλη» εισηγητές: οι κκ.. Mengozzi και Pariza Castaños, (ΕΕ C 48, 21.02.2002), σημείο 4.3.

17

(18)  Όπου προηγουμένως, σημείο 3.1.

18

(19)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, της 26.4.2001, με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τις ελάχιστες προδιαγραφές για τις διαδικασίες με τις οποίες τα κράτη μέλη χορηγούν και ανακαλούν το καθεστώς του πρόσφυγα», εισηγητής: ο κ. Melicías, (ΕΕ C 192, 10.07.2001), σημείο 3.2.11.

19

(20)  Έκθεση μιας διεθνούς ερευνητικής αποστολής: Κλειδώστε τους ξένους, αποτρέψτε τους πρόσφυγες: έλεγχος των μεταναστευτικών ροών στην Μάλτα, Διεθνής Ομοσπονδία Οργανώσεων για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Catherine TEULE, σημείο 4-1.1.

20

Βλέπε επίσης τον εκσυγχρονισμό των ελεγχόμενων αλλά ανοιχτών κέντρων παραμονής, κατά την προσχώρηση της Ρουμανίας στην Ε.Ε., ο οποίος διαπιστώθηκε κατά την αποστολή στη χώρα που πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της σύνταξης των γνωμοδοτήσεων της ΕΟΚΕ της 15.12.2004 με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο περί της οργανωμένης εισόδου στην ΕΕ ατόμων που χρήζουν διεθνούς προστασίας και ενίσχυσης της δυνατότητας προστασίας των περιοχών καταγωγής — βελτίωση της πρόσβασης σε βιώσιμες λύσεις», και την «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο — Ένα αποτελεσματικότερο κοινό ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου: επόμενο στάδιο, η ενιαία διαδικασία,» εισηγήτρια: η κα LE NOUAIL-MARLIERE (ΕΕ C 157, 28.6.2005).

(21)  Σύμφωνα με την UNHCR (Master Glossary of Terms, June 2006): άτομα που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση από φυσικής, ψυχολογικής ή διανοητικής απόψεως και χρήζουν ειδικής βοήθειας: έγκυες, παιδιά, ηλικιωμένοι, ασθενείς, ανάπηροι, κλπ.

21

Master Glossary of Terms

(22)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, της 12.07.2001, με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: Για τη θέσπιση κοινής διαδικασίας παροχής ασύλου και ομοιόμορφου καθεστώτος σε όλη την Ένωση για τα άτομα στα οποία χορηγείται άσυλο», εισηγητές οι κκ. Mengozzi et Pariza Castaños (JO C C 260 17.09.2001).

22

(23)  Πράσινη Βίβλος, σημείο 12.

23

(24)  Επιτροπή: «Έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την αξιολόγηση του συστήματος του Δουβλίνου» — COM (2007) 299 τελικό — 6 Ιουνίου 2007.

24

(25)  COM(2007) 299, σελ. 8.

25

(26)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, της 12.07.2001, με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: Για τη θέσπιση κοινής διαδικασίας παροχής ασύλου και ομοιόμορφου καθεστώτος σε όλη την Ένωση για τα άτομα στα οποία χορηγείται άσυλο», εισηγητές οι κκ. Mengozzi et Pariza Castaños (JOC C260 17.09.2001) και Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, της 29.05.2002, με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τη θέσπιση ελάχιστων απαιτήσεων για την αναγνώριση και το καθεστώς των υπηκόων τρίτων χωρών και των απάτριδων ως προσφύγων ή ως προσώπων που χρήζουν διεθνούς προστασίας για άλλους λόγους», εισηγήτρια: η κ. Le Nouail-Marlière, (ΕΕ C 221 17.09.2002).

26

(27)  Συμβούλιο της Ευρώπης — Κοινοβουλευτική Συνέλευση: «Une évaluation des centres de transit et de traitement en tant que réponse aux flux mixtes de migrants et de demandeurs d'asile» — Έγγρ. 11304, 15 Ιουνίου 2007.

27

(28)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, της 29.01.2004, με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με τη σύσταση Ευρωπαϊκού Οργανισμού για τη διαχείριση της επιχειρησιακής συνεργασίας στα εξωτερικά σύνορα», εισηγητής: ο κ. Pariza Castaños (JO C 108 30.04.2004)

28

«Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με τη σύσταση Ευρωπαϊκού Οργανισμού για τη διαχείριση της επιχειρησιακής συνεργασίας στα εξωτερικά σύνορα»

---

| 9.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 204/85 |
| --- | --- | --- | --- |

9.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 204/85

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση προγράμματος δράσης για την ενίσχυση της ποιότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και για την προώθηση της διαπολιτισμικής κατανόησης μέσω της συνεργασίας με τρίτες χώρες (Erasmus Mundus) (2009-2013)»

COM(2007) 395 τελικό

(2008/C 204/18)

Στις 10 Σεπτεμβρίου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει την γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την:

«Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση προγράμματος δράσης για την ενίσχυση της ποιότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και για την προώθηση της διαπολιτισμικής κατανόησης μέσω της συνεργασίας με τρίτες χώρες (Erasmus Mundus) (2009-2013)»

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 21 Φεβρουαρίου 2008, με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. SOARES και του κ. J.I. RODRÍGUEZ GARCÍA-CARO (συνεισηγητή).

Κατά την 443η σύνοδο ολομέλειας, που πραγματοποιήθηκε στις 12 και 13 Μαρτίου 2008 (συνεδρίαση της 12ης Μαρτίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 125 ψήφους υπέρ, καμία ψήφο κατά και 2 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επικροτεί την πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση προγράμματος δράσης για την ενίσχυση της ποιότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και για την προώθηση της διαπολιτισμικής κατανόησης μέσω της συνεργασίας με τρίτες χώρες (πρόγραμμα Erasmus Mundus 2009-2013), με την οποία διευρύνεται και βελτιώνεται το ισχύον πρόγραμμα δράσης Erasmus Mundus, για το οποίο η ΕΟΚΕ έχει ήδη εκφραστεί θετικά. |
| --- | --- |

1.1

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επικροτεί την πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση προγράμματος δράσης για την ενίσχυση της ποιότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και για την προώθηση της διαπολιτισμικής κατανόησης μέσω της συνεργασίας με τρίτες χώρες (πρόγραμμα Erasmus Mundus 2009-2013), με την οποία διευρύνεται και βελτιώνεται το ισχύον πρόγραμμα δράσης Erasmus Mundus, για το οποίο η ΕΟΚΕ έχει ήδη εκφραστεί θετικά.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αποτελεί σημαντικότατο στόχο το να καταστούν τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια πόλοι έλξης για φοιτητές από όλο τον κόσμο, ώστε να αναδειχθεί η αριστεία της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και της έρευνας στην Ευρώπη. Η ΕΟΚΕ θεωρεί, ωστόσο, ότι το πρόγραμμα δεν πρέπει να συμβάλλει στη «διαρροή εγκεφάλων» από τρίτες χώρες. Για τον σκοπό αυτό, καλεί την Επιτροπή να μελετήσει, σε συνεργασία με τις αρχές και τα πανεπιστήμια των τρίτων χωρών, στρατηγικές που θα ενθαρρύνουν τους φοιτητές και τους ακαδημαϊκούς ώστε να επωφεληθούν από την εμπειρία του Erasmus Mundus, και να επιστρέψουν ύστερα στις χώρες καταγωγής τους, προκειμένου να συνεισφέρουν στην αειφόρο ανάπτυξη τους. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, για να επιτευχθεί ο στόχος αυτός, έχει καθοριστική σημασία να συνδέονται στενά οι πολιτικές αναπτυξιακής συνεργασίας της ΕΕ με προγράμματα όπως το Erasmus Mundus. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αποτελεί σημαντικότατο στόχο το να καταστούν τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια πόλοι έλξης για φοιτητές από όλο τον κόσμο, ώστε να αναδειχθεί η αριστεία της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και της έρευνας στην Ευρώπη. Η ΕΟΚΕ θεωρεί, ωστόσο, ότι το πρόγραμμα δεν πρέπει να συμβάλλει στη «διαρροή εγκεφάλων» από τρίτες χώρες. Για τον σκοπό αυτό, καλεί την Επιτροπή να μελετήσει, σε συνεργασία με τις αρχές και τα πανεπιστήμια των τρίτων χωρών, στρατηγικές που θα ενθαρρύνουν τους φοιτητές και τους ακαδημαϊκούς ώστε να επωφεληθούν από την εμπειρία του Erasmus Mundus, και να επιστρέψουν ύστερα στις χώρες καταγωγής τους, προκειμένου να συνεισφέρουν στην αειφόρο ανάπτυξη τους. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, για να επιτευχθεί ο στόχος αυτός, έχει καθοριστική σημασία να συνδέονται στενά οι πολιτικές αναπτυξιακής συνεργασίας της ΕΕ με προγράμματα όπως το Erasmus Mundus.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ σημειώνει την προσπάθεια που καταβάλλεται στο νέο πρόγραμμα δράσης για την αύξηση της κινητικότητας του ακαδημαϊκού προσωπικού, καθώς το 40 % του συνολικού αριθμού των προβλεπόμενων υποτροφιών προορίζονται για τους ακαδημαϊκούς, έναντι 16,6 % στο ισχύον πρόγραμμα. Η ανταλλαγή αυτή θα πρέπει να θεωρείται ως πηγή εμπλουτισμού όχι μόνο σε επιστημονικό επίπεδο, αλλά και σε πολιτισμικό και εκπαιδευτικό. Ως προς το θέμα αυτό, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η κινητικότητα ακαδημαϊκών και φοιτητών θα πρέπει να σταματήσει να είναι, στις περισσότερες περιπτώσεις, ατομική ευθύνη και να μετατραπεί όλο και περισσότερο σε θεσμική. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ σημειώνει την προσπάθεια που καταβάλλεται στο νέο πρόγραμμα δράσης για την αύξηση της κινητικότητας του ακαδημαϊκού προσωπικού, καθώς το 40 % του συνολικού αριθμού των προβλεπόμενων υποτροφιών προορίζονται για τους ακαδημαϊκούς, έναντι 16,6 % στο ισχύον πρόγραμμα. Η ανταλλαγή αυτή θα πρέπει να θεωρείται ως πηγή εμπλουτισμού όχι μόνο σε επιστημονικό επίπεδο, αλλά και σε πολιτισμικό και εκπαιδευτικό. Ως προς το θέμα αυτό, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η κινητικότητα ακαδημαϊκών και φοιτητών θα πρέπει να σταματήσει να είναι, στις περισσότερες περιπτώσεις, ατομική ευθύνη και να μετατραπεί όλο και περισσότερο σε θεσμική.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ ζητεί από τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να εξαλείψουν, όσο το δυνατόν πιο γρήγορα και αποτελεσματικά, τα εμπόδια που θέτουν οι εθνικές νομοθεσίες στην κινητικότητα των ακαδημαϊκών και των φοιτητών, είτε αυτά αφορούν την είσοδό τους στις διάφορες χώρες της Ένωσης, είτε την αναγνώριση και επικύρωση των προσόντων που αποκτώνται, έτσι ώστε να μην αποκλείουν ή παρακωλύουν την μετακίνηση όσων επιθυμούν να συμμετάσχουν στις δράσεις του προγράμματος. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ ζητεί από τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να εξαλείψουν, όσο το δυνατόν πιο γρήγορα και αποτελεσματικά, τα εμπόδια που θέτουν οι εθνικές νομοθεσίες στην κινητικότητα των ακαδημαϊκών και των φοιτητών, είτε αυτά αφορούν την είσοδό τους στις διάφορες χώρες της Ένωσης, είτε την αναγνώριση και επικύρωση των προσόντων που αποκτώνται, έτσι ώστε να μην αποκλείουν ή παρακωλύουν την μετακίνηση όσων επιθυμούν να συμμετάσχουν στις δράσεις του προγράμματος.

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι διαδικασίες επιλογής θα πρέπει να προβλέπουν μηχανισμό συμψηφισμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο, προς αποφυγήν σοβαρών ανισορροπιών μεταξύ των τομέων σπουδών και των περιοχών προέλευσης φοιτητών και ακαδημαϊκών και των κρατών μελών προορισμού. Ως προς αυτό, η ΕΟΚΕ υιοθετεί το περιεχόμενο του παραρτήματος της απόφασης αριθ. 2317/2003, περί θέσπισης του προγράμματος Erasmus Mundus, και συνιστά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο να συμπεριλάβουν τον μηχανισμό αυτόν και στην παρούσα πρόταση. |
| --- | --- |

1.5

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι διαδικασίες επιλογής θα πρέπει να προβλέπουν μηχανισμό συμψηφισμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο, προς αποφυγήν σοβαρών ανισορροπιών μεταξύ των τομέων σπουδών και των περιοχών προέλευσης φοιτητών και ακαδημαϊκών και των κρατών μελών προορισμού. Ως προς αυτό, η ΕΟΚΕ υιοθετεί το περιεχόμενο του παραρτήματος της απόφασης αριθ. 2317/2003, περί θέσπισης του προγράμματος Erasmus Mundus, και συνιστά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο να συμπεριλάβουν τον μηχανισμό αυτόν και στην παρούσα πρόταση.

2.   Πρόταση απόφασης

| 2.1 | Ο συνολικός στόχος της πρότασης είναι η ενίσχυση της ποιότητας της ευρωπαϊκής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και η προαγωγή του διαλόγου και της αλληλοκατανόησης μεταξύ διαφορετικών λαών και πολιτισμών, μέσω της συνεργασίας με τρίτες χώρες, καθώς και η προώθηση των στόχων της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, και της αειφόρου ανάπτυξης των τρίτων χωρών στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Το πρόγραμμα προτείνεται για την πενταετή περίοδο 2009-2013. |
| --- | --- |

2.1

Ο συνολικός στόχος της πρότασης είναι η ενίσχυση της ποιότητας της ευρωπαϊκής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και η προαγωγή του διαλόγου και της αλληλοκατανόησης μεταξύ διαφορετικών λαών και πολιτισμών, μέσω της συνεργασίας με τρίτες χώρες, καθώς και η προώθηση των στόχων της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, και της αειφόρου ανάπτυξης των τρίτων χωρών στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Το πρόγραμμα προτείνεται για την πενταετή περίοδο 2009-2013.

| 2.2 | Οι ειδικοί στόχοι που επιδιώκει η πρόταση είναι οι εξής:






  α) | να ενθαρρύνει τη διαρθρωμένη συνεργασία μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και ακαδημαϊκού προσωπικού στην Ευρώπη και τις τρίτες χώρες· |
| --- | --- | --- |

2.2

Οι ειδικοί στόχοι που επιδιώκει η πρόταση είναι οι εξής:

α)

να ενθαρρύνει τη διαρθρωμένη συνεργασία μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και ακαδημαϊκού προσωπικού στην Ευρώπη και τις τρίτες χώρες·

| β) | να συμβάλει στον αμοιβαίο εμπλουτισμό των κοινωνιών, μέσω της προώθησης της κινητικότητας για τους πιο ικανούς φοιτητές και ακαδημαϊκούς από τρίτες χώρες, προκειμένου να αποκτήσουν προσόντα ή/και εμπειρία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και για τους ικανότερους ευρωπαίους φοιτητές και ακαδημαϊκούς προς τις τρίτες χώρες· |
| --- | --- |

β)

να συμβάλει στον αμοιβαίο εμπλουτισμό των κοινωνιών, μέσω της προώθησης της κινητικότητας για τους πιο ικανούς φοιτητές και ακαδημαϊκούς από τρίτες χώρες, προκειμένου να αποκτήσουν προσόντα ή/και εμπειρία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και για τους ικανότερους ευρωπαίους φοιτητές και ακαδημαϊκούς προς τις τρίτες χώρες·

| γ) | να συντελέσει στην ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων και στην ικανότητα διεθνούς συνεργασίας των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης τρίτων χωρών· |
| --- | --- |

γ)

να συντελέσει στην ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων και στην ικανότητα διεθνούς συνεργασίας των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης τρίτων χωρών·

| δ) | να βελτιώσει την προσβασιμότητα και να ενισχύσει την εικόνα και την προβολή της ευρωπαϊκής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ανά τον κόσμο, καθώς και την ελκυστικότητά της για τους υπηκόους τρίτων χωρών. |
| --- | --- |

δ)

να βελτιώσει την προσβασιμότητα και να ενισχύσει την εικόνα και την προβολή της ευρωπαϊκής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ανά τον κόσμο, καθώς και την ελκυστικότητά της για τους υπηκόους τρίτων χωρών.

| 2.3 | Οι κατευθύνσεις των δράσεων για την ανάπτυξη της πρωτοβουλίας αυτής είναι οι ακόλουθες:






  — | Κοινά προγράμματα μάστερ και διδακτορικού Erasmus Mundus. |
| --- | --- | --- |

2.3

Οι κατευθύνσεις των δράσεων για την ανάπτυξη της πρωτοβουλίας αυτής είναι οι ακόλουθες:

—

Κοινά προγράμματα μάστερ και διδακτορικού Erasmus Mundus.

| — | Συμπράξεις μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Ευρώπης και τρίτων χωρών. |
| --- | --- |

—

Συμπράξεις μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Ευρώπης και τρίτων χωρών.

| — | Μέτρα για την ενίσχυση της ελκυστικότητας της Ευρώπης ως εκπαιδευτικού προορισμού. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για την ενίσχυση της ελκυστικότητας της Ευρώπης ως εκπαιδευτικού προορισμού.

| — | Υποστήριξη της ανάπτυξης κοινών εκπαιδευτικών προγραμμάτων και δικτύων συνεργασίας, που να διευκολύνουν την ανταλλαγή εμπειριών και ορθών πρακτικών. |
| --- | --- |

—

Υποστήριξη της ανάπτυξης κοινών εκπαιδευτικών προγραμμάτων και δικτύων συνεργασίας, που να διευκολύνουν την ανταλλαγή εμπειριών και ορθών πρακτικών.

| — | Ενισχυμένη υποστήριξη της κινητικότητας ατόμων στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, μεταξύ της Κοινότητας και των τρίτων χωρών. |
| --- | --- |

—

Ενισχυμένη υποστήριξη της κινητικότητας ατόμων στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, μεταξύ της Κοινότητας και των τρίτων χωρών.

| — | Προώθηση της απόκτησης γλωσσικών δεξιοτήτων, παρέχοντας κατά προτίμηση στους φοιτητές τη δυνατότητα εκμάθησης τουλάχιστον δύο από τις γλώσσες που χρησιμοποιούνται στο σύνολο των χωρών όπου βρίσκονται τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. |
| --- | --- |

—

Προώθηση της απόκτησης γλωσσικών δεξιοτήτων, παρέχοντας κατά προτίμηση στους φοιτητές τη δυνατότητα εκμάθησης τουλάχιστον δύο από τις γλώσσες που χρησιμοποιούνται στο σύνολο των χωρών όπου βρίσκονται τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

| — | Υποστήριξη πρότυπων σχεδίων που βασίζονται σε συμπράξεις με εξωτερική διάσταση και αποσκοπούν στην ανάπτυξη της καινοτομίας και της ποιότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. |
| --- | --- |

—

Υποστήριξη πρότυπων σχεδίων που βασίζονται σε συμπράξεις με εξωτερική διάσταση και αποσκοπούν στην ανάπτυξη της καινοτομίας και της ποιότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

| — | Υποστήριξη της ανάλυσης και παρακολούθησης των τάσεων και των εξελίξεων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, με διεθνή προοπτική. |
| --- | --- |

—

Υποστήριξη της ανάλυσης και παρακολούθησης των τάσεων και των εξελίξεων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, με διεθνή προοπτική.

| 2.4 | Το πρόγραμμα αυτό έχει ως στόχο να συνεχίσει τις δραστηριότητες της πρώτης φάσης (2004-2008), αλλά στοχεύει ακόμα ψηλότερα, με την πιο άμεση ενσωμάτωση του «Παραθύρου Εξωτερικής Συνεργασίας», με τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του σε όλα τα επίπεδα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, με τη βελτίωση των ευκαιριών χρηματοδότησης των ευρωπαίων φοιτητών και με την παροχή περισσοτέρων ευκαιριών συνεργασίας με ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

2.4

Το πρόγραμμα αυτό έχει ως στόχο να συνεχίσει τις δραστηριότητες της πρώτης φάσης (2004-2008), αλλά στοχεύει ακόμα ψηλότερα, με την πιο άμεση ενσωμάτωση του «Παραθύρου Εξωτερικής Συνεργασίας», με τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του σε όλα τα επίπεδα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, με τη βελτίωση των ευκαιριών χρηματοδότησης των ευρωπαίων φοιτητών και με την παροχή περισσοτέρων ευκαιριών συνεργασίας με ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από τρίτες χώρες.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1 | Όπως και στη γνωμοδότησή της για το πρόγραμμα Erasmus World (2004-2008) (1), η ΕΟΚΕ υποδέχεται ευνοϊκά την πρόταση απόφασης του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και εκφράζει την ικανοποίησή της για τις πρωτοβουλίες που έχουν υιοθετηθεί ή που πρόκειται να υιοθετηθούν προκειμένου, με βάση τις διατάξεις του άρθρου 149 της Συνθήκης ΕΟΚ, να προωθηθεί μια ποιοτική εκπαίδευση στο χώρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να ενθαρρυνθεί η συνεργασία με τις τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

3.1

Όπως και στη γνωμοδότησή της για το πρόγραμμα Erasmus World (2004-2008) (1), η ΕΟΚΕ υποδέχεται ευνοϊκά την πρόταση απόφασης του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και εκφράζει την ικανοποίησή της για τις πρωτοβουλίες που έχουν υιοθετηθεί ή που πρόκειται να υιοθετηθούν προκειμένου, με βάση τις διατάξεις του άρθρου 149 της Συνθήκης ΕΟΚ, να προωθηθεί μια ποιοτική εκπαίδευση στο χώρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να ενθαρρυνθεί η συνεργασία με τις τρίτες χώρες.

| 3.2 | Στη γνωμοδότηση εκείνη, η ΕΟΚΕ διαπίστωνε με ικανοποίηση ότι «συγκεκριμενοποιούνται πρωτοβουλίες που βοηθούν την προώθηση μιας ποιοτικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης η οποία θα στηρίζεται, μεταξύ άλλων, στη σύμπραξη με τρίτους μέσω της συνεργασίας με τα καλύτερα πανεπιστημιακά κέντρα, της αξιοποίησης διακεκριμένων πανεπιστημιακών και της προσέλκυσης των πλέον καταρτισμένων φοιτητών των εν λόγω χωρών. Η αμοιβαία επωφελής αυτή συνεργία θα συμβάλει στη σύσφιξη των δεσμών και θα ευνοήσει την ανάπτυξη, μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών προέλευσης των ενδιαφερομένων, μελλοντικών σχέσεων που θα χαρακτηρίζονται από καλύτερη αλληλοκατανόηση και συνεργασία»
   (2). |
| --- | --- |

3.2

Στη γνωμοδότηση εκείνη, η ΕΟΚΕ διαπίστωνε με ικανοποίηση ότι «συγκεκριμενοποιούνται πρωτοβουλίες που βοηθούν την προώθηση μιας ποιοτικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης η οποία θα στηρίζεται, μεταξύ άλλων, στη σύμπραξη με τρίτους μέσω της συνεργασίας με τα καλύτερα πανεπιστημιακά κέντρα, της αξιοποίησης διακεκριμένων πανεπιστημιακών και της προσέλκυσης των πλέον καταρτισμένων φοιτητών των εν λόγω χωρών. Η αμοιβαία επωφελής αυτή συνεργία θα συμβάλει στη σύσφιξη των δεσμών και θα ευνοήσει την ανάπτυξη, μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών προέλευσης των ενδιαφερομένων, μελλοντικών σχέσεων που θα χαρακτηρίζονται από καλύτερη αλληλοκατανόηση και συνεργασία»
   (2).

| 3.3 | Λαμβάνοντας υπόψη ότι πρόκειται για πρόγραμμα του ιδίου είδους, με ελαφρές αλλά σημαντικές τροποποιήσεις, η ΕΟΚΕ διευκρινίζει ότι ισχύουν τα σχόλια που διατύπωσε τότε, στα οποία προσθέτει τις ακόλουθες παρατηρήσεις: |
| --- | --- |

3.3

Λαμβάνοντας υπόψη ότι πρόκειται για πρόγραμμα του ιδίου είδους, με ελαφρές αλλά σημαντικές τροποποιήσεις, η ΕΟΚΕ διευκρινίζει ότι ισχύουν τα σχόλια που διατύπωσε τότε, στα οποία προσθέτει τις ακόλουθες παρατηρήσεις:

| 3.3.1 | Το πρόγραμμα Erasmus Mundus συμπίπτει χρονικά με τον κεντρικό στόχο της διαδικασίας της Μπολόνια, ο οποίος αφορά τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και έρευνας έως το 2010, μέσω συγκλινουσών μεταρρυθμίσεων των εθνικών συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. |
| --- | --- |

3.3.1

Το πρόγραμμα Erasmus Mundus συμπίπτει χρονικά με τον κεντρικό στόχο της διαδικασίας της Μπολόνια, ο οποίος αφορά τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και έρευνας έως το 2010, μέσω συγκλινουσών μεταρρυθμίσεων των εθνικών συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

| 3.3.2 | Το πρόγραμμα συμπίπτει επίσης με έναν άλλο εξωτερικό στόχο: να προβληθεί η Ευρώπη ανά τον κόσμο ως χώρος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και έρευνας υψηλής ποιότητας. Για τον λόγο αυτό, η επιτυχία της διαδικασίας της Μπολόνια έχει καθοριστική σημασία προκειμένου τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, και όχι μόνο μερικά από αυτά, να καταστούν πόλος έλξης νέων φοιτητών από τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

3.3.2

Το πρόγραμμα συμπίπτει επίσης με έναν άλλο εξωτερικό στόχο: να προβληθεί η Ευρώπη ανά τον κόσμο ως χώρος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και έρευνας υψηλής ποιότητας. Για τον λόγο αυτό, η επιτυχία της διαδικασίας της Μπολόνια έχει καθοριστική σημασία προκειμένου τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, και όχι μόνο μερικά από αυτά, να καταστούν πόλος έλξης νέων φοιτητών από τρίτες χώρες.

| 3.3.3 | Αυτό ακριβώς αναγνωρίζει η Επιτροπή όταν αποδέχεται τη διαδικασία της Μπολόνια ως αναπόσπαστο μέρος των πολιτικών εκπαίδευσης και κατάρτισης, αποδίδοντάς της το ίδιο καθεστώς με του τομέα της έρευνας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. |
| --- | --- |

3.3.3

Αυτό ακριβώς αναγνωρίζει η Επιτροπή όταν αποδέχεται τη διαδικασία της Μπολόνια ως αναπόσπαστο μέρος των πολιτικών εκπαίδευσης και κατάρτισης, αποδίδοντάς της το ίδιο καθεστώς με του τομέα της έρευνας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

| 3.3.4 | Ο στόχος που σχετίζεται με τη δημιουργία του ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης εμπεριέχει σιωπηρά έναν άλλο: την προσέλκυση φοιτητών και εκπαιδευτικών από τρίτες χώρες. Δεδομένου ότι ο στόχος αυτός είναι σημαντικός, έως και καθοριστικός για την εδραίωση της Ευρώπης στον κόσμο, η ΕΟΚΕ εφιστά για πολλοστή φορά την προσοχή στην ανάγκη αποτροπής της «διαρροής εγκεφάλων» από τις αναπτυσσόμενες χώρες (3). |
| --- | --- |

3.3.4

Ο στόχος που σχετίζεται με τη δημιουργία του ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης εμπεριέχει σιωπηρά έναν άλλο: την προσέλκυση φοιτητών και εκπαιδευτικών από τρίτες χώρες. Δεδομένου ότι ο στόχος αυτός είναι σημαντικός, έως και καθοριστικός για την εδραίωση της Ευρώπης στον κόσμο, η ΕΟΚΕ εφιστά για πολλοστή φορά την προσοχή στην ανάγκη αποτροπής της «διαρροής εγκεφάλων» από τις αναπτυσσόμενες χώρες (3).

| 3.3.5 | Από αυτή την άποψη, η δράση 2, με την επωνυμία «Συμπράξεις Erasmus Mundus», αποτελεί καλό παράδειγμα, εφόσον, πέραν του ότι λαμβάνει υπόψη τις ειδικές ανάγκες ανάπτυξης της ή των τρίτων χωρών, προβλέπει επίσης περιορισμένου αριθμού και βραχείας διάρκειας περιόδους διαμονής. Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, όλες οι προτεινόμενες δράσεις πρέπει να επιτρέπουν στους καθηγητές και στους φοιτητές των τρίτων χωρών να επωφελούνται από ένα εποικοδομητικό χρονικό διάστημα διδασκαλίας και φοίτησης στα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, αλλά πρέπει να τους προσφέρουν και ισχυρά κίνητρα για την επιστροφή στις χώρες προέλευσής τους, έτσι ώστε να συμβάλλουν στη βιώσιμη ανάπτυξη και στην κοινωνική συνοχή των χωρών αυτών, και ταυτόχρονα να συνιστούν ένα εξαιρετικό μέσον προβολής των ευρωπαϊκών πανεπιστημίων στο εξωτερικό. |
| --- | --- |

3.3.5

Από αυτή την άποψη, η δράση 2, με την επωνυμία «Συμπράξεις Erasmus Mundus», αποτελεί καλό παράδειγμα, εφόσον, πέραν του ότι λαμβάνει υπόψη τις ειδικές ανάγκες ανάπτυξης της ή των τρίτων χωρών, προβλέπει επίσης περιορισμένου αριθμού και βραχείας διάρκειας περιόδους διαμονής. Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, όλες οι προτεινόμενες δράσεις πρέπει να επιτρέπουν στους καθηγητές και στους φοιτητές των τρίτων χωρών να επωφελούνται από ένα εποικοδομητικό χρονικό διάστημα διδασκαλίας και φοίτησης στα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, αλλά πρέπει να τους προσφέρουν και ισχυρά κίνητρα για την επιστροφή στις χώρες προέλευσής τους, έτσι ώστε να συμβάλλουν στη βιώσιμη ανάπτυξη και στην κοινωνική συνοχή των χωρών αυτών, και ταυτόχρονα να συνιστούν ένα εξαιρετικό μέσον προβολής των ευρωπαϊκών πανεπιστημίων στο εξωτερικό.

| 3.3.6 | Ο κίνδυνος αύξησης της «διαρροής εγκεφάλων» από τις χώρες ακριβώς όπου το πνευματικό δυναμικό είναι αναγκαίο —ο οποίος οφείλεται ιδίως στην έλλειψη ευκαιριών στην αγορά ή απλά στις συνθήκες περαιτέρω ανάπτυξης του επιστημονικού έργου— θα μπορούσε επίσης να μειωθεί μέσω της ανάπτυξης μεταπτυχιακών και διδακτορικών προγραμμάτων στις τρίτες χώρες, που να συμπεριλαμβάνουν μαθήματα ή περιόδους πρακτικής άσκησης μικρής χρονικής διάρκειας στις ευρωπαϊκές χώρες, ώστε να μην αποκόβονται οι ενδιαφερόμενοι από τις χώρες προέλευσής τους. |
| --- | --- |

3.3.6

Ο κίνδυνος αύξησης της «διαρροής εγκεφάλων» από τις χώρες ακριβώς όπου το πνευματικό δυναμικό είναι αναγκαίο —ο οποίος οφείλεται ιδίως στην έλλειψη ευκαιριών στην αγορά ή απλά στις συνθήκες περαιτέρω ανάπτυξης του επιστημονικού έργου— θα μπορούσε επίσης να μειωθεί μέσω της ανάπτυξης μεταπτυχιακών και διδακτορικών προγραμμάτων στις τρίτες χώρες, που να συμπεριλαμβάνουν μαθήματα ή περιόδους πρακτικής άσκησης μικρής χρονικής διάρκειας στις ευρωπαϊκές χώρες, ώστε να μην αποκόβονται οι ενδιαφερόμενοι από τις χώρες προέλευσής τους.

| 3.3.7 | Ο κίνδυνος αυτός θα μπορούσε να μειωθεί επίσης με τη λήψη μέτρων στα οποία θα εμπλέκονται τα ίδια τα πανεπιστήμια, θεσπίζοντας στα σχετικά πρωτόκολλα στρατηγικές επιστροφής, που θα μπορούσαν ενδεχομένως να περιλαμβάνουν αντισταθμιστικά μέτρα. |
| --- | --- |

3.3.7

Ο κίνδυνος αυτός θα μπορούσε να μειωθεί επίσης με τη λήψη μέτρων στα οποία θα εμπλέκονται τα ίδια τα πανεπιστήμια, θεσπίζοντας στα σχετικά πρωτόκολλα στρατηγικές επιστροφής, που θα μπορούσαν ενδεχομένως να περιλαμβάνουν αντισταθμιστικά μέτρα.

| 3.3.8 | Το πρόγραμμα Erasmus Mundus εγγράφεται σε μια παγκόσμια θεώρηση των πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αναπτύσσεται στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισσαβώνας να γίνει η Ευρώπη η ανταγωνιστικότερη και δυναμικότερη οικονομία ανά την υφήλιο ως οικονομία στηριζόμενη στη γνώση, είτε σε συνεργασία με τις χώρες με τις οποίες έχει ήδη συνάψει συμφωνίες, είτε μέσα από μια ευρύτερη θεώρηση της στρατηγικής συνεργασίας με τις τρίτες χώρες. Από την άλλη πλευρά, όμως, θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη το ζήτημα της «διαρροής εγκεφάλων» ως σοβαρό πρόβλημα για την ισορροπημένη ανάπτυξη των χωρών με τις οποίες συνεργάζεται (4). |
| --- | --- |

3.3.8

Το πρόγραμμα Erasmus Mundus εγγράφεται σε μια παγκόσμια θεώρηση των πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αναπτύσσεται στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισσαβώνας να γίνει η Ευρώπη η ανταγωνιστικότερη και δυναμικότερη οικονομία ανά την υφήλιο ως οικονομία στηριζόμενη στη γνώση, είτε σε συνεργασία με τις χώρες με τις οποίες έχει ήδη συνάψει συμφωνίες, είτε μέσα από μια ευρύτερη θεώρηση της στρατηγικής συνεργασίας με τις τρίτες χώρες. Από την άλλη πλευρά, όμως, θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη το ζήτημα της «διαρροής εγκεφάλων» ως σοβαρό πρόβλημα για την ισορροπημένη ανάπτυξη των χωρών με τις οποίες συνεργάζεται (4).

| 3.3.9 | Είναι σημαντικό να σημειωθεί, επίσης, ότι το πρόγραμμα έχει και άλλο στόχο: την προώθηση της αμοιβαίας κατανόησης των πολιτισμών μέσα από τη βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης και της επιστημονικής εγκυρότητας (5). Για τον λόγο αυτό, το πρόγραμμα δεν θα πρέπει να αποτελεί πρόσχημα ώστε να παρεισφρέει μια εμποροκρατική θεώρηση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, αλλά θα πρέπει να προαγάγει την ποιότητα της εκπαίδευσης, την ανεξάρτητη έρευνα, τον σεβασμό της ακαδημαϊκής ελευθερίας, και, όπως αναφέρεται στην πρόταση, να εντείνει το έργο της καταπολέμησης όλων των μορφών κοινωνικού αποκλεισμού. |
| --- | --- |

3.3.9

Είναι σημαντικό να σημειωθεί, επίσης, ότι το πρόγραμμα έχει και άλλο στόχο: την προώθηση της αμοιβαίας κατανόησης των πολιτισμών μέσα από τη βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης και της επιστημονικής εγκυρότητας (5). Για τον λόγο αυτό, το πρόγραμμα δεν θα πρέπει να αποτελεί πρόσχημα ώστε να παρεισφρέει μια εμποροκρατική θεώρηση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, αλλά θα πρέπει να προαγάγει την ποιότητα της εκπαίδευσης, την ανεξάρτητη έρευνα, τον σεβασμό της ακαδημαϊκής ελευθερίας, και, όπως αναφέρεται στην πρόταση, να εντείνει το έργο της καταπολέμησης όλων των μορφών κοινωνικού αποκλεισμού.

| 3.4 | Τέλος, όπως συμβαίνει και με τη διαδικασία της Μπολόνια, το εσωτερικό και εξωτερικό σύστημα αξιολόγησης είναι απαραίτητο να βασίζεται σε κριτήρια που να λαμβάνουν υπόψη την ακαδημαϊκή πραγματικότητα. Το σύστημα αξιολόγησης πρέπει να αποτελεί κίνητρο ώστε να επιτυγχάνουν τα πανεπιστήμια υψηλά επίπεδα αριστείας, απαραίτητη προϋπόθεση για να καταστούν πόλοι έλξης φοιτητών και εκπαιδευτικών από τρίτες χώρες, διαφυλάσσοντας παράλληλα την ταυτότητα τους. |
| --- | --- |

3.4

Τέλος, όπως συμβαίνει και με τη διαδικασία της Μπολόνια, το εσωτερικό και εξωτερικό σύστημα αξιολόγησης είναι απαραίτητο να βασίζεται σε κριτήρια που να λαμβάνουν υπόψη την ακαδημαϊκή πραγματικότητα. Το σύστημα αξιολόγησης πρέπει να αποτελεί κίνητρο ώστε να επιτυγχάνουν τα πανεπιστήμια υψηλά επίπεδα αριστείας, απαραίτητη προϋπόθεση για να καταστούν πόλοι έλξης φοιτητών και εκπαιδευτικών από τρίτες χώρες, διαφυλάσσοντας παράλληλα την ταυτότητα τους.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1 | Ένα από τα κύρια στοιχεία του προγράμματος Erasmus Mundus είναι η κινητικότητα των φοιτητών και του ακαδημαϊκού προσωπικού. Η εμπειρία από τη διαδικασία της Μπολόνια έδειξε ότι δόθηκε περισσότερο βάρος στην κινητικότητα των φοιτητών απ' ό,τι του ακαδημαϊκού προσωπικού, μολονότι σε πολλές δηλώσεις έχει επισημανθεί πόσο σημαντική είναι η κινητικότητα των ακαδημαϊκών για την εξασφάλιση της επιτυχίας της διαδικασίας της Μπολόνια. Αυτό ακριβώς υπογράμμισε και το Συμβούλιο της Ευρώπης, το 2006, αναφέροντας ότι η διαδικασία είναι ατελής και στερείται συνοχής. |
| --- | --- |

4.1

Ένα από τα κύρια στοιχεία του προγράμματος Erasmus Mundus είναι η κινητικότητα των φοιτητών και του ακαδημαϊκού προσωπικού. Η εμπειρία από τη διαδικασία της Μπολόνια έδειξε ότι δόθηκε περισσότερο βάρος στην κινητικότητα των φοιτητών απ' ό,τι του ακαδημαϊκού προσωπικού, μολονότι σε πολλές δηλώσεις έχει επισημανθεί πόσο σημαντική είναι η κινητικότητα των ακαδημαϊκών για την εξασφάλιση της επιτυχίας της διαδικασίας της Μπολόνια. Αυτό ακριβώς υπογράμμισε και το Συμβούλιο της Ευρώπης, το 2006, αναφέροντας ότι η διαδικασία είναι ατελής και στερείται συνοχής.

| 4.1.1 | Λαμβάνοντας υπόψη αυτή την κατάσταση, είναι σημαντικό το πρόγραμμα Erasmus Mundus να αποτελέσει παράγοντα που θα ευνοήσει την κινητικότητα του ακαδημαϊκού προσωπικού. Όπως ακριβώς προβλέπεται στον έναν από τους έξι κύριους στόχους της διαδικασίας της Μπολόνια σχετικά με τους ερευνητές και το ακαδημαϊκό προσωπικό, έτσι και εδώ απαιτείται να υπερβληθούν τα εμπόδια που αποκλείουν την εφαρμογή στην πράξη της κινητικότητας του ακαδημαϊκού προσωπικού, με ιδιαίτερη προσοχή στην δέουσα αναγνώριση και ανάδειξη, που απορρέουν από τις δραστηριότητες έρευνας, διδασκαλίας και κατάρτισης που αναπτύσσονται κατά τα διαστήματα απουσίας από τον συνήθη τόπο εργασίας. |
| --- | --- |

4.1.1

Λαμβάνοντας υπόψη αυτή την κατάσταση, είναι σημαντικό το πρόγραμμα Erasmus Mundus να αποτελέσει παράγοντα που θα ευνοήσει την κινητικότητα του ακαδημαϊκού προσωπικού. Όπως ακριβώς προβλέπεται στον έναν από τους έξι κύριους στόχους της διαδικασίας της Μπολόνια σχετικά με τους ερευνητές και το ακαδημαϊκό προσωπικό, έτσι και εδώ απαιτείται να υπερβληθούν τα εμπόδια που αποκλείουν την εφαρμογή στην πράξη της κινητικότητας του ακαδημαϊκού προσωπικού, με ιδιαίτερη προσοχή στην δέουσα αναγνώριση και ανάδειξη, που απορρέουν από τις δραστηριότητες έρευνας, διδασκαλίας και κατάρτισης που αναπτύσσονται κατά τα διαστήματα απουσίας από τον συνήθη τόπο εργασίας.

| 4.1.2 | Είναι σημαντικό να ληφθούν υπόψη διάφοροι παράγοντες που δεν πρέπει να υποτιμούνται, όπως:






  — | οι ανισορροπίες μεταξύ των εκπαιδευτικών συστημάτων των χωρών που υποδέχονται και εκείνων που στέλνουν καθηγητές· |
| --- | --- | --- |

4.1.2

Είναι σημαντικό να ληφθούν υπόψη διάφοροι παράγοντες που δεν πρέπει να υποτιμούνται, όπως:

—

οι ανισορροπίες μεταξύ των εκπαιδευτικών συστημάτων των χωρών που υποδέχονται και εκείνων που στέλνουν καθηγητές·

| — | η ανάγκη καταξίωσης και αναγνώρισης της κατάρτισης, των ετών διδασκαλίας και της έρευνας· |
| --- | --- |

—

η ανάγκη καταξίωσης και αναγνώρισης της κατάρτισης, των ετών διδασκαλίας και της έρευνας·

| — | η αναγνώριση όχι μόνο της επιστημονικής συνεισφοράς αλλά και των κοινωνικο-πολιτισμικών αξιών· |
| --- | --- |

—

η αναγνώριση όχι μόνο της επιστημονικής συνεισφοράς αλλά και των κοινωνικο-πολιτισμικών αξιών·

| — | η ανταλλαγή ακαδημαϊκού και ερευνητικού προσωπικού, πρέπει να θεωρείται ως εμπλουτισμός της πνευματικής καλλιέργειας και της εκπαίδευσης, και όχι μόνον ως τρόπος επιλογής των πιο ικανών καθηγητών, φοιτητών και ερευνητών από τις τρίτες χώρες, σαν να επρόκειτο για «εξειδικευμένη» μετανάστευση. |
| --- | --- |

—

η ανταλλαγή ακαδημαϊκού και ερευνητικού προσωπικού, πρέπει να θεωρείται ως εμπλουτισμός της πνευματικής καλλιέργειας και της εκπαίδευσης, και όχι μόνον ως τρόπος επιλογής των πιο ικανών καθηγητών, φοιτητών και ερευνητών από τις τρίτες χώρες, σαν να επρόκειτο για «εξειδικευμένη» μετανάστευση.

| 4.1.3 | Σε αυτό το ιδιαίτερο πλαίσιο, θα πρέπει να υπάρξει μέριμνα ώστε η ανταλλαγή των ακαδημαϊκών να συνιστά παράγοντα επωφελή για τις χώρες που υποδέχονται ή που στέλνουν ακαδημαϊκό προσωπικό, για τους φοιτητές, όπως επίσης και για τα ίδια τα πανεπιστήμια. Η παροχή στους πολίτες τρίτων χωρών της δυνατότητας να αποκτήσουν προσόντα και γνώσεις χάρη σε μια περίοδο κατάρτισης στην Ευρώπη μπορεί να αποτελέσει ένα μέσον για την προώθηση της «κυκλοφορίας εγκεφάλων», η οποία είναι εξίσου επωφελής για τις χώρες προέλευσης και για τις χώρες υποδοχής. Μεταξύ των διαφόρων μορφών ανταλλαγής, οι πιο γνωστές είναι οι επισκέψεις ή οι περίοδοι πρακτικής άσκησης μικρής διάρκειας, η εκπαιδευτική άδεια και τα ειδικά προγράμματα έρευνας· το φάσμα, όμως, των δυνατοτήτων που προσφέρονται σ' αυτόν τον τομέα δεν περιορίζεται μόνο σε αυτές. |
| --- | --- |

4.1.3

Σε αυτό το ιδιαίτερο πλαίσιο, θα πρέπει να υπάρξει μέριμνα ώστε η ανταλλαγή των ακαδημαϊκών να συνιστά παράγοντα επωφελή για τις χώρες που υποδέχονται ή που στέλνουν ακαδημαϊκό προσωπικό, για τους φοιτητές, όπως επίσης και για τα ίδια τα πανεπιστήμια. Η παροχή στους πολίτες τρίτων χωρών της δυνατότητας να αποκτήσουν προσόντα και γνώσεις χάρη σε μια περίοδο κατάρτισης στην Ευρώπη μπορεί να αποτελέσει ένα μέσον για την προώθηση της «κυκλοφορίας εγκεφάλων», η οποία είναι εξίσου επωφελής για τις χώρες προέλευσης και για τις χώρες υποδοχής. Μεταξύ των διαφόρων μορφών ανταλλαγής, οι πιο γνωστές είναι οι επισκέψεις ή οι περίοδοι πρακτικής άσκησης μικρής διάρκειας, η εκπαιδευτική άδεια και τα ειδικά προγράμματα έρευνας· το φάσμα, όμως, των δυνατοτήτων που προσφέρονται σ' αυτόν τον τομέα δεν περιορίζεται μόνο σε αυτές.

| 4.2 | Η ανακοίνωση αναφέρει κάποια στοιχεία με τα οποία η ΕΟΚΕ συμφωνεί πλήρως, και λόγω της σημασίας τους, αξίζει να τονιστούν: |
| --- | --- |

4.2

Η ανακοίνωση αναφέρει κάποια στοιχεία με τα οποία η ΕΟΚΕ συμφωνεί πλήρως, και λόγω της σημασίας τους, αξίζει να τονιστούν:

| 4.2.1 | Η πρόκληση της γλωσσικής πολυμορφίας στην Ευρώπη, που τίθεται σε όλο αυτό το ζήτημα, πρέπει να θεωρείται ως μια επιπλέον ευκαιρία για όποιον επιλέγει για προορισμό του την Ευρώπη. Το να αναγνωρίζεται ότι μια συγκεκριμένη γλώσσα τείνει να γίνει η «γλώσσα εργασίας των επιστημών» δεν σημαίνει ότι αγνοείται η αξία που έχει για την εκπαίδευση και την έρευνα που πραγματοποιείται σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο η εκμάθηση άλλων γλωσσών, η οποία εγγυάται μεγαλύτερο γλωσσικό πλούτο και ευκαιρίες για όλους, συμπεριλαμβανομένων των πολιτών και των κατοίκων της Ευρωπαϊκής Ένωσης που μιλάνε μόνο τη μητρική τους γλώσσα. |
| --- | --- |

4.2.1

Η πρόκληση της γλωσσικής πολυμορφίας στην Ευρώπη, που τίθεται σε όλο αυτό το ζήτημα, πρέπει να θεωρείται ως μια επιπλέον ευκαιρία για όποιον επιλέγει για προορισμό του την Ευρώπη. Το να αναγνωρίζεται ότι μια συγκεκριμένη γλώσσα τείνει να γίνει η «γλώσσα εργασίας των επιστημών» δεν σημαίνει ότι αγνοείται η αξία που έχει για την εκπαίδευση και την έρευνα που πραγματοποιείται σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο η εκμάθηση άλλων γλωσσών, η οποία εγγυάται μεγαλύτερο γλωσσικό πλούτο και ευκαιρίες για όλους, συμπεριλαμβανομένων των πολιτών και των κατοίκων της Ευρωπαϊκής Ένωσης που μιλάνε μόνο τη μητρική τους γλώσσα.

| 4.2.2 | Οι περίπλοκοι κανόνες για τη μετανάστευση, οι οποίοι αλλάζουν διαρκώς (και γίνονται ολοένα και λιγότερο ελαστικοί), αποτελούν άλλο ένα πρόβλημα που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όταν γίνεται λόγος για ακαδημαϊκούς και φοιτητές από τρίτες χώρες. Το πρόβλημα αυτό δεν μπορεί ούτε και πρέπει σε καμία περίπτωση να δυσχεραίνει την κινητικότητα των ακαδημαϊκών, των ερευνητών και των φοιτητών. Συγκεκριμένα, θα πρέπει να εφαρμοστεί το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στο οποίο γίνεται αναφορά στη χορήγηση θεώρησης σε φοιτητές και ακαδημαϊκούς που συμμετέχουν σε τέτοιου είδους προγράμματα. |
| --- | --- |

4.2.2

Οι περίπλοκοι κανόνες για τη μετανάστευση, οι οποίοι αλλάζουν διαρκώς (και γίνονται ολοένα και λιγότερο ελαστικοί), αποτελούν άλλο ένα πρόβλημα που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όταν γίνεται λόγος για ακαδημαϊκούς και φοιτητές από τρίτες χώρες. Το πρόβλημα αυτό δεν μπορεί ούτε και πρέπει σε καμία περίπτωση να δυσχεραίνει την κινητικότητα των ακαδημαϊκών, των ερευνητών και των φοιτητών. Συγκεκριμένα, θα πρέπει να εφαρμοστεί το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στο οποίο γίνεται αναφορά στη χορήγηση θεώρησης σε φοιτητές και ακαδημαϊκούς που συμμετέχουν σε τέτοιου είδους προγράμματα.

| 4.2.3 | Το πρόγραμμα Erasmus Mundus πρέπει να επιτύχει άλλον έναν στόχο που έθεσε: να αποτελέσει μέσον καταπολέμησης όλων των μορφών αποκλεισμού, συμπεριλαμβανομένων του ρατσισμού και της ξενοφοβίας, και να συμβάλει στην εξάλειψη των ανισοτήτων μεταξύ ανδρών και γυναικών. |
| --- | --- |

4.2.3

Το πρόγραμμα Erasmus Mundus πρέπει να επιτύχει άλλον έναν στόχο που έθεσε: να αποτελέσει μέσον καταπολέμησης όλων των μορφών αποκλεισμού, συμπεριλαμβανομένων του ρατσισμού και της ξενοφοβίας, και να συμβάλει στην εξάλειψη των ανισοτήτων μεταξύ ανδρών και γυναικών.

| 4.3 | Τα αποτελέσματα έρευνας που πραγματοποίησε η Academic Cooperation Association, το 2004 και το 2005, μετά από αίτηση της Επιτροπής, απέδειξαν ότι πρέπει να καθοριστεί μια ευρωπαϊκή στρατηγική για την εδραίωση του ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ώστε να καταπολεμηθεί η άποψη ότι, στην Ευρώπη, ποιότητα προσφέρουν μόνο τα πανεπιστήμια των πλέον ανεπτυγμένων χωρών ή εκείνων που διαθέτουν μεγαλύτερη πανεπιστημιακή παράδοση. |
| --- | --- |

4.3

Τα αποτελέσματα έρευνας που πραγματοποίησε η Academic Cooperation Association, το 2004 και το 2005, μετά από αίτηση της Επιτροπής, απέδειξαν ότι πρέπει να καθοριστεί μια ευρωπαϊκή στρατηγική για την εδραίωση του ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ώστε να καταπολεμηθεί η άποψη ότι, στην Ευρώπη, ποιότητα προσφέρουν μόνο τα πανεπιστήμια των πλέον ανεπτυγμένων χωρών ή εκείνων που διαθέτουν μεγαλύτερη πανεπιστημιακή παράδοση.

| 4.3.1 | Η στρατηγική αυτή θεμελιώθηκε στην αναγκαστική προϋπόθεση (που ήδη ισχύει στο υφιστάμενο πρόγραμμα Erasmus Mundus) να συμμετέχουν στις συμπράξεις τουλάχιστον τρία πανεπιστήμια από τουλάχιστον τρεις χώρες, για να μπορεί να υποβληθεί υποψηφιότητα. Το πρόγραμμα για την περίοδο 2009-2013 διατηρεί την απαίτηση αυτή, με την οποία η ΕΟΚΕ συμφωνεί πλήρως (6). |
| --- | --- |

4.3.1

Η στρατηγική αυτή θεμελιώθηκε στην αναγκαστική προϋπόθεση (που ήδη ισχύει στο υφιστάμενο πρόγραμμα Erasmus Mundus) να συμμετέχουν στις συμπράξεις τουλάχιστον τρία πανεπιστήμια από τουλάχιστον τρεις χώρες, για να μπορεί να υποβληθεί υποψηφιότητα. Το πρόγραμμα για την περίοδο 2009-2013 διατηρεί την απαίτηση αυτή, με την οποία η ΕΟΚΕ συμφωνεί πλήρως (6).

| 4.3.2 | Ωστόσο, υπάρχουν και άλλα στοιχεία που είναι καθοριστικά για τη διεύρυνση της ελκυστικότητας των ευρωπαϊκών πανεπιστημίων, και τα οποία αφορούν την διεθνή τους ακτινοβολία, την αριστεία του εκπαιδευτικού προσωπικού, το κόστος φοίτησης, το ύψος των υποτροφιών που προσφέρουν, το κύρος των πτυχίων, τις δυνατότητες ένταξης στην αγορά εργασίας, τη γνώση που έχουν οι τρίτες χώρες σχετικά με τα διάφορα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, όπως επίσης και το κόστος ζωής και τις διευκολύνσεις ή τις δυσκολίες που συναντώνται όσον αφορά την θεώρηση εισόδου. Η συνεκτίμηση όλων αυτών των παραγόντων, και ιδίως του βιοτικού επιπέδου και του ύψους των διδάκτρων, θα πρέπει να είναι καθοριστική για τη χορήγηση των υποτροφιών. |
| --- | --- |

4.3.2

Ωστόσο, υπάρχουν και άλλα στοιχεία που είναι καθοριστικά για τη διεύρυνση της ελκυστικότητας των ευρωπαϊκών πανεπιστημίων, και τα οποία αφορούν την διεθνή τους ακτινοβολία, την αριστεία του εκπαιδευτικού προσωπικού, το κόστος φοίτησης, το ύψος των υποτροφιών που προσφέρουν, το κύρος των πτυχίων, τις δυνατότητες ένταξης στην αγορά εργασίας, τη γνώση που έχουν οι τρίτες χώρες σχετικά με τα διάφορα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, όπως επίσης και το κόστος ζωής και τις διευκολύνσεις ή τις δυσκολίες που συναντώνται όσον αφορά την θεώρηση εισόδου. Η συνεκτίμηση όλων αυτών των παραγόντων, και ιδίως του βιοτικού επιπέδου και του ύψους των διδάκτρων, θα πρέπει να είναι καθοριστική για τη χορήγηση των υποτροφιών.

| 4.3.3 | Γι' αυτό, η νέα φάση του προγράμματος Erasmus Mundus θα πρέπει να αποτελέσει ευκαιρία διαβούλευσης με τους εκπροσώπους των πανεπιστημίων, των ακαδημαϊκών και των φοιτητών, σχετικά με μέτρα που θα συμβάλουν στη διάδοση του κύρους και άλλων πανεπιστημίων, από άλλα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να διευρυνθεί η ζήτηση εκ μέρους των φοιτητών και των ακαδημαϊκών από τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

4.3.3

Γι' αυτό, η νέα φάση του προγράμματος Erasmus Mundus θα πρέπει να αποτελέσει ευκαιρία διαβούλευσης με τους εκπροσώπους των πανεπιστημίων, των ακαδημαϊκών και των φοιτητών, σχετικά με μέτρα που θα συμβάλουν στη διάδοση του κύρους και άλλων πανεπιστημίων, από άλλα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να διευρυνθεί η ζήτηση εκ μέρους των φοιτητών και των ακαδημαϊκών από τρίτες χώρες.

| 4.3.4 | Ένας τρόπος για να πραγματοποιηθεί ο στόχος αυτός είναι να ληφθεί ως παράδειγμα η διαδικασία της Μπολόνια και να προβληθεί περισσότερο ο ευρωπαϊκός πανεπιστημιακός χώρος ως σύνολο στις υπάρχουσες πηγές πληροφοριών, τις οποίες συμβουλεύεται όποιος σκοπεύει να σπουδάσει εκτός της χώρας προέλευσής του (Διαδίκτυο, ιστοσελίδες, αντιπροσωπείες της ΕΕ). |
| --- | --- |

4.3.4

Ένας τρόπος για να πραγματοποιηθεί ο στόχος αυτός είναι να ληφθεί ως παράδειγμα η διαδικασία της Μπολόνια και να προβληθεί περισσότερο ο ευρωπαϊκός πανεπιστημιακός χώρος ως σύνολο στις υπάρχουσες πηγές πληροφοριών, τις οποίες συμβουλεύεται όποιος σκοπεύει να σπουδάσει εκτός της χώρας προέλευσής του (Διαδίκτυο, ιστοσελίδες, αντιπροσωπείες της ΕΕ).

| 4.3.5 | Θα μπορούσε, λόγου χάρη, να δημιουργηθεί, σε στενή θεσμική συνεργασία μεταξύ κρατών μελών, Επιτροπής και πανεπιστημιακών αρχών, μια καλά διαμορφωμένη δικτυακή πύλη που να αφορά τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, η οποία να ενημερώνεται τακτικά και να παρέχει εύκολη πρόσβαση, ενδιαφέρον περιεχόμενο, ευρεία δημοσιότητα, πρόσβαση στις δικτυακές πύλες των διαφόρων ευρωπαϊκών πανεπιστημίων, καθώς και να συσταθούν ειδικά τμήματα διάδοσης του ευρωπαϊκού πανεπιστημιακού χώρου στις αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

4.3.5

Θα μπορούσε, λόγου χάρη, να δημιουργηθεί, σε στενή θεσμική συνεργασία μεταξύ κρατών μελών, Επιτροπής και πανεπιστημιακών αρχών, μια καλά διαμορφωμένη δικτυακή πύλη που να αφορά τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, η οποία να ενημερώνεται τακτικά και να παρέχει εύκολη πρόσβαση, ενδιαφέρον περιεχόμενο, ευρεία δημοσιότητα, πρόσβαση στις δικτυακές πύλες των διαφόρων ευρωπαϊκών πανεπιστημίων, καθώς και να συσταθούν ειδικά τμήματα διάδοσης του ευρωπαϊκού πανεπιστημιακού χώρου στις αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

| 4.4 | Ένα βασικό στοιχείο για την ικανότητα προσέλκυσης φοιτητών και ακαδημαϊκών στον ευρωπαϊκό πανεπιστημιακό χώρο, είναι η παρουσία ακαδημαϊκού προσωπικού με υψηλού επιπέδου κατάρτιση, καλές αποδοχές και αναγνωρισμένο επαγγελματικό κύρος. |
| --- | --- |

4.4

Ένα βασικό στοιχείο για την ικανότητα προσέλκυσης φοιτητών και ακαδημαϊκών στον ευρωπαϊκό πανεπιστημιακό χώρο, είναι η παρουσία ακαδημαϊκού προσωπικού με υψηλού επιπέδου κατάρτιση, καλές αποδοχές και αναγνωρισμένο επαγγελματικό κύρος.

| 4.5 | Η ΕΟΚΕ τονίζει εκ νέου την πεποίθησή της ότι το πρόγραμμα Erasmus Mundus αποτελεί εξαιρετική ευκαιρία για να εντοπιστούν, μεταξύ των φοιτητών, ακαδημαϊκών και ερευνητών από τρίτες χώρες, οι πιο πολλά υποσχόμενοι, εκείνοι που ασφαλώς θα είναι πολύ χρήσιμοι για την ανάπτυξη του ίδιου του ευρωπαϊκού χώρου. Ωστόσο, πρέπει να επισημανθεί ότι πολλοί νέοι ευρωπαίοι, κάτοχοι πτυχίων, αντιμετωπίζουν μεγάλες δυσκολίες για να βρουν αξιοπρεπή και αντίστοιχη με τα προσόντα τους εργασία στην ίδια τους τη χώρα. Η παρατήρηση αυτή δεν συνιστά επιφύλαξη έναντι του προγράμματος Erasmus Mundus, αλλά θα πρέπει να αποτελέσει έρεισμα για την έναρξη ενός προβληματισμού σχετικά με το πρόβλημα αυτό. |
| --- | --- |

4.5

Η ΕΟΚΕ τονίζει εκ νέου την πεποίθησή της ότι το πρόγραμμα Erasmus Mundus αποτελεί εξαιρετική ευκαιρία για να εντοπιστούν, μεταξύ των φοιτητών, ακαδημαϊκών και ερευνητών από τρίτες χώρες, οι πιο πολλά υποσχόμενοι, εκείνοι που ασφαλώς θα είναι πολύ χρήσιμοι για την ανάπτυξη του ίδιου του ευρωπαϊκού χώρου. Ωστόσο, πρέπει να επισημανθεί ότι πολλοί νέοι ευρωπαίοι, κάτοχοι πτυχίων, αντιμετωπίζουν μεγάλες δυσκολίες για να βρουν αξιοπρεπή και αντίστοιχη με τα προσόντα τους εργασία στην ίδια τους τη χώρα. Η παρατήρηση αυτή δεν συνιστά επιφύλαξη έναντι του προγράμματος Erasmus Mundus, αλλά θα πρέπει να αποτελέσει έρεισμα για την έναρξη ενός προβληματισμού σχετικά με το πρόβλημα αυτό.

| 4.6 | Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι, σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες, μόνο τα δημόσια πανεπιστήμια έχουν τη δυνατότητα εκδημοκρατισμού της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, με την εξάλειψη των διακρίσεων και ανισοτήτων (πρόκειται για έναν από τους στόχους που διακηρύσσονται στο πρόγραμμα Erasmus Mundus). Από την άποψη αυτή, και ανεξάρτητα από το γεγονός ότι το πρόγραμμα δεν πρέπει να κάνει διαχωρισμούς ανάμεσα στον ιδιωτικό ή τον δημόσιο τομέα, θα πρέπει, σε αυτές τις περιπτώσεις, να συμβάλλει στην εδραίωση και στην υποστήριξη των δημόσιων πανεπιστημίων των τρίτων χωρών, βοηθώντας τα να επιτύχουν τον στόχο μιας ποιοτικής εκπαίδευσης και έρευνας, με ακαδημαϊκή ελευθερία. |
| --- | --- |

4.6

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι, σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες, μόνο τα δημόσια πανεπιστήμια έχουν τη δυνατότητα εκδημοκρατισμού της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, με την εξάλειψη των διακρίσεων και ανισοτήτων (πρόκειται για έναν από τους στόχους που διακηρύσσονται στο πρόγραμμα Erasmus Mundus). Από την άποψη αυτή, και ανεξάρτητα από το γεγονός ότι το πρόγραμμα δεν πρέπει να κάνει διαχωρισμούς ανάμεσα στον ιδιωτικό ή τον δημόσιο τομέα, θα πρέπει, σε αυτές τις περιπτώσεις, να συμβάλλει στην εδραίωση και στην υποστήριξη των δημόσιων πανεπιστημίων των τρίτων χωρών, βοηθώντας τα να επιτύχουν τον στόχο μιας ποιοτικής εκπαίδευσης και έρευνας, με ακαδημαϊκή ελευθερία.

| 4.7 | Στο άρθρο 5, στοιχείο στ) του κειμένου της πρότασης, θα ήταν σκόπιμο να αναφέρονται και οι κοινωνικοί εταίροι (εκπρόσωποι των εργαζομένων και των εργοδοτών), οι οποίοι έχουν γνώση της κατάστασης και των αναγκών που είναι πραγματικά αισθητές στην αγορά εργασίας όσον αφορά τα προσόντα. Ακόμη, κατά την χάραξη του περιεχομένου των προγραμμάτων μεταπτυχιακών και διδακτορικών, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης των τρίτων χωρών. |
| --- | --- |

4.7

Στο άρθρο 5, στοιχείο στ) του κειμένου της πρότασης, θα ήταν σκόπιμο να αναφέρονται και οι κοινωνικοί εταίροι (εκπρόσωποι των εργαζομένων και των εργοδοτών), οι οποίοι έχουν γνώση της κατάστασης και των αναγκών που είναι πραγματικά αισθητές στην αγορά εργασίας όσον αφορά τα προσόντα. Ακόμη, κατά την χάραξη του περιεχομένου των προγραμμάτων μεταπτυχιακών και διδακτορικών, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης των τρίτων χωρών.

| 4.8 | Στο παράρτημα της απόφασης αριθ. 2317/2003/ΕΚ (ΕΕ L 345 της 31.12.2003, σ. 1), για τη θέσπιση του ισχύοντος προγράμματος Erasmus Mundus, αναφέρονται τα εξής (διαδικασίες επιλογής, στοιχείο β): «Οι διαδικασίες επιλογής προβλέπουν μηχανισμό συμψηφισμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο, προς αποφυγήν σοβαρών ανισορροπιών μεταξύ των τομέων σπουδών και των περιοχών προέλευσης φοιτητών και ακαδημαϊκών και των κρατών μελών προορισμού». Η αναφορά αυτή διαγράφηκε από το παράρτημα της πρότασης για το νέο πρόγραμμα Erasmus Mundus. Αν μια από τις προτεραιότητες του προγράμματος είναι η προβολή των ευρωπαϊκών πανεπιστημίων και η συμμετοχή τους στο πρόγραμμα, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η εφαρμογή της αρχής αυτής ως προς την επιλογή των κέντρων που συμμετέχουν αποτελεί προτεραιότητα, ώστε να αποφευχθεί η στήριξη των ίδιων πάντα κρατών και πανεπιστημίων από το πρόγραμμα. |
| --- | --- |

4.8

Στο παράρτημα της απόφασης αριθ. 2317/2003/ΕΚ (ΕΕ L 345 της 31.12.2003, σ. 1), για τη θέσπιση του ισχύοντος προγράμματος Erasmus Mundus, αναφέρονται τα εξής (διαδικασίες επιλογής, στοιχείο β): «Οι διαδικασίες επιλογής προβλέπουν μηχανισμό συμψηφισμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο, προς αποφυγήν σοβαρών ανισορροπιών μεταξύ των τομέων σπουδών και των περιοχών προέλευσης φοιτητών και ακαδημαϊκών και των κρατών μελών προορισμού». Η αναφορά αυτή διαγράφηκε από το παράρτημα της πρότασης για το νέο πρόγραμμα Erasmus Mundus. Αν μια από τις προτεραιότητες του προγράμματος είναι η προβολή των ευρωπαϊκών πανεπιστημίων και η συμμετοχή τους στο πρόγραμμα, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η εφαρμογή της αρχής αυτής ως προς την επιλογή των κέντρων που συμμετέχουν αποτελεί προτεραιότητα, ώστε να αποφευχθεί η στήριξη των ίδιων πάντα κρατών και πανεπιστημίων από το πρόγραμμα.

Βρυξέλλες, 12 Μαρτίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Βλ. τη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της ΕΟΚΕ της 26.02.2003 για την «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση προγράμματος για την αύξηση της ποιότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και για την προώθηση της διαπολιτισμικής κατανόησης μέσω της συνεργασίας με τρίτες χώρες (Erasmus World) (2004-2008)», εισηγητής: ο κ. J.I. Rodríguez García-Caro (ΕΕ C 95 της 23.04.2003, σ. 35).

1

(2)  Όπως ανωτέρω.

2

(3)  Βλ. τη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της ΕΟΚΕ της 12.12.2007 με θέμα «Μετανάστευση και ανάπτυξη: ευκαιρίες και προκλήσεις», εισηγητής: ο κ. Sukhdev Sharma (CESE 1713/2007 — REX/236).

3

(4)  Βλ. τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 25.10.2007«Κοινοτική πολιτική για τη μετανάστευση και τη συνεργασία με τις χώρες προέλευσης για την προώθηση της ανάπτυξης», εισηγητής: ο κ. L.M. Pariza Castaños (ΕΕ C 44 της 16.2.2008, σ. 91).

4

(5)  Βλ. σχετικά τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 20.4.2006 με θέμα την «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το Ευρωπαϊκό έτος διαπολιτισμικού διαλόγου (2008)», εισηγήτρια η κ. Agnes Cser. (EE C 185 της 8.8.2006, σ. 42).

5

(6)  Σύμφωνα με τα στοιχεία που κοινοποίησε η Επιτροπή, στο πρόγραμμα Erasmus Mundus συμμετείχαν έως τώρα περισσότερα από 350 ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, από όλες σχεδόν της χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ τον συντονισμό των σχεδίων που αναπτύχθηκαν εξασφάλισαν πανεπιστήμια από 12 εκ των 27 χωρών και τα περισσότερα από τα σχέδια περιελάμβαναν συμπράξεις με περισσότερα από 4 πανεπιστήμια από διαφορετικές χώρες.

6

---

| 9.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 204/89 |
| --- | --- | --- | --- |

9.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 204/89

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Σχέδιο δράσης για την εκπαίδευση ενηλίκων — Ποτέ δεν είναι αργά για μάθηση»

COM (2007) 558 τελικό

(2008/C 204/19)

Στις 27 Σεπτεμβρίου 2007 και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης ΕΚ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για το ακόλουθο θέμα:

«Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Σχέδιο δράσης για την εκπαίδευση ενηλίκων — Ποτέ δεν είναι αργά για μάθηση»

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη» στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 21 Φεβρουαρίου 2008. με βάση την εισηγητική έκθεση της κ. HEINISCH, με συνεισηγήτρια την κ. LE NOUAIL MARLIÈRE και συνεισηγητή τον κ. RODRÍGUEZ GARCÍA-CARO.

Κατά την 443η σύνοδο ολομέλειας της 12ης και 13ης Μαρτίου 2008 (συνεδρίαση της 13ης Μαρτίου 2008), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 117 ψήφους υπέρ, 0 ψήφους κατά και 1 αποχή, την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η Επιτροπή της ΕΕ, με το πρώτο της σχέδιο δράσης στον τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων «Ποτέ δεν είναι αργά για μάθηση», προσθέτει μια νέα πτυχή στον προγραμματισμό της εκπαιδευτικής της πολιτικής. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το σχέδιο δράσης με την επιφύλαξη των παρατηρήσεων που διατυπώνονται στη γνωμοδότηση αυτή. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η Επιτροπή της ΕΕ, με το πρώτο της σχέδιο δράσης στον τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων «Ποτέ δεν είναι αργά για μάθηση», προσθέτει μια νέα πτυχή στον προγραμματισμό της εκπαιδευτικής της πολιτικής. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το σχέδιο δράσης με την επιφύλαξη των παρατηρήσεων που διατυπώνονται στη γνωμοδότηση αυτή.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει επίσης το γεγονός ότι τα ευρωπαϊκά προγράμματα στήριξης της εκπαίδευσης ενηλίκων, δεκατρία χρόνια μετά τη θέσπισή τους, διαθέτουν για πρώτη φορά χωριστή πολιτική βάση. Όπως δηλώνει η ίδια η Επιτροπή, η ανακοίνωσή της, που προηγείται του σχεδίου δράσης (1), έχει διττό στόχο: αφενός την προετοιμασία του προγράμματος Grundtvig (2), αφετέρου την προετοιμασία αντίστοιχου πολιτικού σχεδίου δράσης για την εκπαίδευση ενηλίκων. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει επίσης το γεγονός ότι τα ευρωπαϊκά προγράμματα στήριξης της εκπαίδευσης ενηλίκων, δεκατρία χρόνια μετά τη θέσπισή τους, διαθέτουν για πρώτη φορά χωριστή πολιτική βάση. Όπως δηλώνει η ίδια η Επιτροπή, η ανακοίνωσή της, που προηγείται του σχεδίου δράσης (1), έχει διττό στόχο: αφενός την προετοιμασία του προγράμματος Grundtvig (2), αφετέρου την προετοιμασία αντίστοιχου πολιτικού σχεδίου δράσης για την εκπαίδευση ενηλίκων.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της επειδή το πρώτο αυτό σχέδιο δράσης δεν εστιάζεται ακόμη στην ανάπτυξη της μη επαγγελματικής εκπαίδευσης ενηλίκων και της άτυπης και ανεπίσημης εκπαίδευσης για την προσωπική ολοκλήρωση και την ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά, που έχουν ανάγκη τόσο οι εργαζόμενοι όσο και άλλοι πολίτες. Διαπιστώνει ότι στο σχέδιο δράσης δίδεται ιδιαίτερη σημασία στον γνωστό στόχο, τον οποίο και υποστηρίζει, δηλαδή στη βελτίωση της συνεργασίας στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης σε ευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της επειδή το πρώτο αυτό σχέδιο δράσης δεν εστιάζεται ακόμη στην ανάπτυξη της μη επαγγελματικής εκπαίδευσης ενηλίκων και της άτυπης και ανεπίσημης εκπαίδευσης για την προσωπική ολοκλήρωση και την ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά, που έχουν ανάγκη τόσο οι εργαζόμενοι όσο και άλλοι πολίτες. Διαπιστώνει ότι στο σχέδιο δράσης δίδεται ιδιαίτερη σημασία στον γνωστό στόχο, τον οποίο και υποστηρίζει, δηλαδή στη βελτίωση της συνεργασίας στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ συνιστά να δημιουργηθούν και για μη εργαζόμενους πολίτες ελκυστικές προϋποθέσεις, προσαρμοσμένες στα δικά τους μαθησιακά ενδιαφέροντα, οι οποίες να διευκολύνουν την «ενεργό συμμετοχή» τους στη δια βίου μάθηση. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ συνιστά να δημιουργηθούν και για μη εργαζόμενους πολίτες ελκυστικές προϋποθέσεις, προσαρμοσμένες στα δικά τους μαθησιακά ενδιαφέροντα, οι οποίες να διευκολύνουν την «ενεργό συμμετοχή» τους στη δια βίου μάθηση.

| 1.5 | Λαμβανομένης υπόψη της δημογραφικής αλλαγής, θεωρεί απαραίτητη την ριζική αλλαγή της οργάνωσης και των θεμάτων της εκπαίδευσης ενηλίκων. |
| --- | --- |

1.5

Λαμβανομένης υπόψη της δημογραφικής αλλαγής, θεωρεί απαραίτητη την ριζική αλλαγή της οργάνωσης και των θεμάτων της εκπαίδευσης ενηλίκων.

| 1.6 | Συγχρόνως, η ΕΟΚΕ προτείνει να εξετασθεί σχετικά με όλους τους τομείς της εκπαίδευσης το ερώτημα γιατί τα επιμέρους επίπεδα της εκπαιδευτικής πολιτικής εξακολουθούν να εστιάζονται, μέσω του καταμερισμού των αρμοδιοτήτων και σε ορισμένες περιπτώσεις επικαλύπτοντας το ένα το άλλο, στους νέους ενήλικες και ζητεί να δημιουργηθούν σε όλα τα κράτη μέλη και σε ευρωπαϊκό επίπεδο ειδικές δομές για την εκπαίδευση των ενηλίκων. |
| --- | --- |

1.6

Συγχρόνως, η ΕΟΚΕ προτείνει να εξετασθεί σχετικά με όλους τους τομείς της εκπαίδευσης το ερώτημα γιατί τα επιμέρους επίπεδα της εκπαιδευτικής πολιτικής εξακολουθούν να εστιάζονται, μέσω του καταμερισμού των αρμοδιοτήτων και σε ορισμένες περιπτώσεις επικαλύπτοντας το ένα το άλλο, στους νέους ενήλικες και ζητεί να δημιουργηθούν σε όλα τα κράτη μέλη και σε ευρωπαϊκό επίπεδο ειδικές δομές για την εκπαίδευση των ενηλίκων.

| 1.7 | Η ΕΟΚΕ συνιστά να ληφθεί μέριμνα ώστε να μην περιθωριοποιηθεί ακόμη περισσότερο και να μην αποκλεισθεί καμία πρωτοβουλία και κανένα ίδρυμα μικρής εμβέλειας στον τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων αλλά αντιθέτως να υποστηριχθούν. |
| --- | --- |

1.7

Η ΕΟΚΕ συνιστά να ληφθεί μέριμνα ώστε να μην περιθωριοποιηθεί ακόμη περισσότερο και να μην αποκλεισθεί καμία πρωτοβουλία και κανένα ίδρυμα μικρής εμβέλειας στον τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων αλλά αντιθέτως να υποστηριχθούν.

| 1.8 | Τονίζει ότι κύριος στόχος της εκπαίδευσης ενηλίκων δεν μπορεί να είναι η κάλυψη του ελλείμματος και των ανεπαρκειών του τυπικού εκπαιδευτικού συστήματος. Διαπιστώνει με ανησυχία ότι το ποσοστό των ατόμων που αποχωρούν πρόωρα από το σχολείο έχει φθάσει στο 15 %. Καλεί τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να προωθήσουν μια μεταρρύθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος με κοινωνικό προσανατολισμό, με βάση τα πολυάριθμα παραδείγματα ορθών πρακτικών που διατίθενται στην Ευρώπη αλλά και στις χώρες του ΟΟΣΑ |
| --- | --- |

1.8

Τονίζει ότι κύριος στόχος της εκπαίδευσης ενηλίκων δεν μπορεί να είναι η κάλυψη του ελλείμματος και των ανεπαρκειών του τυπικού εκπαιδευτικού συστήματος. Διαπιστώνει με ανησυχία ότι το ποσοστό των ατόμων που αποχωρούν πρόωρα από το σχολείο έχει φθάσει στο 15 %. Καλεί τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να προωθήσουν μια μεταρρύθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος με κοινωνικό προσανατολισμό, με βάση τα πολυάριθμα παραδείγματα ορθών πρακτικών που διατίθενται στην Ευρώπη αλλά και στις χώρες του ΟΟΣΑ

| 1.9 | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή της ΕΕ να καταρτίσει ένα συνοδευτικό σχέδιο για τη συνεκτίμηση της διάστασης της ισότητας των δύο φύλων. |
| --- | --- |

1.9

Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή της ΕΕ να καταρτίσει ένα συνοδευτικό σχέδιο για τη συνεκτίμηση της διάστασης της ισότητας των δύο φύλων.

| 1.10 | Διαπιστώνει ότι δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις σχετικά με τις απαραίτητες επενδύσεις. |
| --- | --- |

1.10

Διαπιστώνει ότι δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις σχετικά με τις απαραίτητες επενδύσεις.

| 1.11 | Η ΕΟΚΕ συνιστά να ληφθεί επίσης περισσότερο υπόψη η εδαφική διάσταση της εκπαίδευσης ενηλίκων και η συμβολή της στην κοινωνική συνοχή, κυρίως σε εγκαταλειμμένες περιφέρειες. |
| --- | --- |

1.11

Η ΕΟΚΕ συνιστά να ληφθεί επίσης περισσότερο υπόψη η εδαφική διάσταση της εκπαίδευσης ενηλίκων και η συμβολή της στην κοινωνική συνοχή, κυρίως σε εγκαταλειμμένες περιφέρειες.

| 1.12 | Η ΕΟΚΕ λυπάται επειδή δεν λήφθηκαν υπόψη οι ιδιαίτερες μορφές διδασκαλίας και μάθησης ενηλίκων που προσφέρουν τα διαπεριφερειακού και ευρωπαϊκού επιπέδου Οικοτροφεία Εκπαίδευσης Ενηλίκων (στα γερμανικά: Heimvolkshochschulen). |
| --- | --- |

1.12

Η ΕΟΚΕ λυπάται επειδή δεν λήφθηκαν υπόψη οι ιδιαίτερες μορφές διδασκαλίας και μάθησης ενηλίκων που προσφέρουν τα διαπεριφερειακού και ευρωπαϊκού επιπέδου Οικοτροφεία Εκπαίδευσης Ενηλίκων (στα γερμανικά: Heimvolkshochschulen).

| 1.13 | Συνιστά να προωθηθεί η δημιουργία καινοτόμων, πολυλειτουργικών τοπικών κέντρων εκπαίδευσης ενηλίκων που χρησιμοποιούν τις νέες τεχνολογίες και την ηλεκτρονική μάθηση. |
| --- | --- |

1.13

Συνιστά να προωθηθεί η δημιουργία καινοτόμων, πολυλειτουργικών τοπικών κέντρων εκπαίδευσης ενηλίκων που χρησιμοποιούν τις νέες τεχνολογίες και την ηλεκτρονική μάθηση.

| 1.14 | Η ΕΟΚΕ ζητεί να διασφαλισθούν αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας για το διδακτικό και διοικητικό προσωπικό που απασχολείται στον τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων καθώς επίσης και αξιοπρεπείς συνθήκες μάθησης για όλους τους ενήλικες. |
| --- | --- |

1.14

Η ΕΟΚΕ ζητεί να διασφαλισθούν αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας για το διδακτικό και διοικητικό προσωπικό που απασχολείται στον τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων καθώς επίσης και αξιοπρεπείς συνθήκες μάθησης για όλους τους ενήλικες.

| 1.15 | Προτείνει να διεξαχθεί μελέτη σκοπιμότητας για την δημιουργία ειδικής ευρωπαϊκής υποδομής για την έρευνα και την συνεχή κατάρτιση στον τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων στην Ευρώπη, στο πλαίσιο του προγράμματος δράσης. Τονίζει ότι είναι συγχρόνως απαραίτητο να μελετηθούν οι ειδικές μέθοδοι της εκπαίδευσης ενηλίκων καθώς και ο τρόπος διάδοσής τους. |
| --- | --- |

1.15

Προτείνει να διεξαχθεί μελέτη σκοπιμότητας για την δημιουργία ειδικής ευρωπαϊκής υποδομής για την έρευνα και την συνεχή κατάρτιση στον τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων στην Ευρώπη, στο πλαίσιο του προγράμματος δράσης. Τονίζει ότι είναι συγχρόνως απαραίτητο να μελετηθούν οι ειδικές μέθοδοι της εκπαίδευσης ενηλίκων καθώς και ο τρόπος διάδοσής τους.

| 1.16 | Η ΕΟΚΕ συνιστά να προωθηθεί η διοργάνωση ευρωπαϊκών φεστιβάλ μάθησης με στόχο τη συμμετοχή στο διεθνές κίνημα εορτασμού της μάθησης και προτείνει να διεξαχθεί ευρωπαϊκή ενημερωτική εκστρατεία για την ενθάρρυνση και την αύξηση του ενδιαφέροντος για την εκπαίδευση ενηλίκων. |
| --- | --- |

1.16

Η ΕΟΚΕ συνιστά να προωθηθεί η διοργάνωση ευρωπαϊκών φεστιβάλ μάθησης με στόχο τη συμμετοχή στο διεθνές κίνημα εορτασμού της μάθησης και προτείνει να διεξαχθεί ευρωπαϊκή ενημερωτική εκστρατεία για την ενθάρρυνση και την αύξηση του ενδιαφέροντος για την εκπαίδευση ενηλίκων.

| 1.17 | Προτείνει επίσης στην Επιτροπή της ΕΕ να συνεκτιμήσει στο μέλλον περισσότερο τη διεθνή διάσταση της εκπαίδευσης ενηλίκων και να διασφαλίσει τη συμμετοχή της ΕΟΚΕ. Η ΕΟΚΕ ζητά να συμμετάσχει στις προετοιμασίες που θα διεξαχθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την επόμενη διεθνή διάσκεψη εκπαίδευσης ενηλίκων των Ηνωμένων Εθνών (CONFINTEA VI), που θα πραγματοποιηθεί στη Βραζιλία το 2009. |
| --- | --- |

1.17

Προτείνει επίσης στην Επιτροπή της ΕΕ να συνεκτιμήσει στο μέλλον περισσότερο τη διεθνή διάσταση της εκπαίδευσης ενηλίκων και να διασφαλίσει τη συμμετοχή της ΕΟΚΕ. Η ΕΟΚΕ ζητά να συμμετάσχει στις προετοιμασίες που θα διεξαχθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την επόμενη διεθνή διάσκεψη εκπαίδευσης ενηλίκων των Ηνωμένων Εθνών (CONFINTEA VI), που θα πραγματοποιηθεί στη Βραζιλία το 2009.

| 1.18 | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη συγκέντρωση κοινών βασικών δεδομένων και την επίτευξη εντονότερης γλωσσικής σύγκλισης, διαπιστώνει όμως ότι οι προγραμματισμένοι δείκτες δεν στηρίζονται σε σαφώς προσδιορισμένες προτεραιότητες προσαρμοσμένες ειδικά στις ανάγκες των ενηλίκων. |
| --- | --- |

1.18

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη συγκέντρωση κοινών βασικών δεδομένων και την επίτευξη εντονότερης γλωσσικής σύγκλισης, διαπιστώνει όμως ότι οι προγραμματισμένοι δείκτες δεν στηρίζονται σε σαφώς προσδιορισμένες προτεραιότητες προσαρμοσμένες ειδικά στις ανάγκες των ενηλίκων.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Πολλά κράτη μέλη διαθέτουν μακροχρόνια παράδοση στην εκπαίδευση ενηλίκων. Λόγω της στενής της σχέσης με κοινωνικά κινήματα, όπως το εργατικό και γυναικείο κίνημα, εθνικά κινήματα αλλά και τα κινήματα για το δικαίωμα ψήφου, η εκπαίδευση ενηλίκων είχε για πολλά χρόνια κοινωνικό και χειραφετικό χαρακτήρα.. Σε πολλά κράτη μέλη ιδρύθηκαν Κέντρα εκπαίδευσης όπως τα Οικοτροφεία Εκπαίδευσης Ενηλίκων (Heimvolkshochschulen), τα οποία είχαν και μια πολιτιστική και παιδαγωγική διάσταση, με σκοπό την προώθηση της ανάπτυξης της προσωπικότητας όλων και της συμμετοχής όλων των πολιτών στα κοινά. Με την πάροδο του χρόνου παράλληλα με τα κέντρα αυτά δημιουργήθηκαν κέντρα εκπαίδευσης «δεύτερης ευκαιρίας» προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης και αναπτύχθηκε η συμμετοχή πανεπιστημίων που επιθυμούσαν να είναι ανοικτά και προς τις μειονεκτικές κατηγορίες του πληθυσμού. |
| --- | --- |

2.1

Πολλά κράτη μέλη διαθέτουν μακροχρόνια παράδοση στην εκπαίδευση ενηλίκων. Λόγω της στενής της σχέσης με κοινωνικά κινήματα, όπως το εργατικό και γυναικείο κίνημα, εθνικά κινήματα αλλά και τα κινήματα για το δικαίωμα ψήφου, η εκπαίδευση ενηλίκων είχε για πολλά χρόνια κοινωνικό και χειραφετικό χαρακτήρα.. Σε πολλά κράτη μέλη ιδρύθηκαν Κέντρα εκπαίδευσης όπως τα Οικοτροφεία Εκπαίδευσης Ενηλίκων (Heimvolkshochschulen), τα οποία είχαν και μια πολιτιστική και παιδαγωγική διάσταση, με σκοπό την προώθηση της ανάπτυξης της προσωπικότητας όλων και της συμμετοχής όλων των πολιτών στα κοινά. Με την πάροδο του χρόνου παράλληλα με τα κέντρα αυτά δημιουργήθηκαν κέντρα εκπαίδευσης «δεύτερης ευκαιρίας» προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης και αναπτύχθηκε η συμμετοχή πανεπιστημίων που επιθυμούσαν να είναι ανοικτά και προς τις μειονεκτικές κατηγορίες του πληθυσμού.

| 2.2 | Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, για πολλά χρόνια οι προσπάθειες επικεντρώνονταν στην επαγγελματική κατάρτιση και οδήγησαν στην ίδρυση επιτροπών και εξειδικευμένων οργάνων όπως το CEDEFOP και το ETF (Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης) Ήδη από τη δεκαετία του 1970 άρχισαν να θεσπίζονται και να εφαρμόζονται ευρωπαϊκά προγράμματα για την προώθηση της επαγγελματικής εκπαίδευσης ατόμων με αναπηρία, μεταναστών, νέων χωρίς πιστοποιημένη βασική ή επαγγελματική εκπαίδευση καθώς και προγράμματα για την ισότητα ευκαιριών για τις γυναίκες στην αγορά εργασίας Για το σκοπό αυτό ανταλλάχθηκαν και αξιολογήθηκαν στους κόλπους του CEDEFOP παραδείγματα ορθών πρακτικών. |
| --- | --- |

2.2

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, για πολλά χρόνια οι προσπάθειες επικεντρώνονταν στην επαγγελματική κατάρτιση και οδήγησαν στην ίδρυση επιτροπών και εξειδικευμένων οργάνων όπως το CEDEFOP και το ETF (Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης) Ήδη από τη δεκαετία του 1970 άρχισαν να θεσπίζονται και να εφαρμόζονται ευρωπαϊκά προγράμματα για την προώθηση της επαγγελματικής εκπαίδευσης ατόμων με αναπηρία, μεταναστών, νέων χωρίς πιστοποιημένη βασική ή επαγγελματική εκπαίδευση καθώς και προγράμματα για την ισότητα ευκαιριών για τις γυναίκες στην αγορά εργασίας Για το σκοπό αυτό ανταλλάχθηκαν και αξιολογήθηκαν στους κόλπους του CEDEFOP παραδείγματα ορθών πρακτικών.

| 2.3 | Μόνο μετά τη χάραξη της πολιτικής για τη δια βίου μάθηση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή άνοιξε προοπτικές και για την ανάπτυξη παραμελημένων τομέων, όπως η εκπαίδευση ενηλίκων, ο «φτωχός συγγενής» της εκπαιδευτικής πολιτικής. Η καθιέρωση ειδικών προγραμμάτων στήριξης για τη βελτίωση της ποιότητας και της καινοτομίας και στον τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων (από το 1995 και μετά), το ευρωπαϊκό έτος της δια βίου μάθησης το 1996 και η θέσπιση βασικών αρχών για μια στρατηγική για τη δια βίου μάθηση στα συμπεράσματα του Συμβουλίου στις 20 Δεκεμβρίου 1996, σηματοδότησαν την αρχή μιας νέας φάσης πολύπλευρης πολιτικής δραστηριότητας. Στις 30 Οκτωβρίου 2000, η Επιτροπή δημοσίευσε το Μνημόνιο για τη δια βίου μάθηση, στο οποίο διατύπωνε μία στρατηγική για την ανάπτυξη ενός συστήματος δια βίου μάθησης και έθετε προς συζήτηση έξι βασικά μηνύματα με στόχο τον καθορισμό του πλαισίου ανάπτυξης του εν λόγω συστήματος δια βίου μάθησης (3) |
| --- | --- |

2.3

Μόνο μετά τη χάραξη της πολιτικής για τη δια βίου μάθηση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή άνοιξε προοπτικές και για την ανάπτυξη παραμελημένων τομέων, όπως η εκπαίδευση ενηλίκων, ο «φτωχός συγγενής» της εκπαιδευτικής πολιτικής. Η καθιέρωση ειδικών προγραμμάτων στήριξης για τη βελτίωση της ποιότητας και της καινοτομίας και στον τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων (από το 1995 και μετά), το ευρωπαϊκό έτος της δια βίου μάθησης το 1996 και η θέσπιση βασικών αρχών για μια στρατηγική για τη δια βίου μάθηση στα συμπεράσματα του Συμβουλίου στις 20 Δεκεμβρίου 1996, σηματοδότησαν την αρχή μιας νέας φάσης πολύπλευρης πολιτικής δραστηριότητας. Στις 30 Οκτωβρίου 2000, η Επιτροπή δημοσίευσε το Μνημόνιο για τη δια βίου μάθηση, στο οποίο διατύπωνε μία στρατηγική για την ανάπτυξη ενός συστήματος δια βίου μάθησης και έθετε προς συζήτηση έξι βασικά μηνύματα με στόχο τον καθορισμό του πλαισίου ανάπτυξης του εν λόγω συστήματος δια βίου μάθησης (3)

| 2.4 | Στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισσαβώνας καταρτίσθηκαν τα ψηφίσματα του Συμβουλίου για τη δια βίου μάθηση (4) και το πρόγραμμα εργασίας «Εκπαίδευση και Κατάρτιση 2010» (5), το οποίο κατά την αρχική του φάση δεν έδινε ιδιαίτερη προσοχή στην εκπαίδευση ενηλίκων. Με σκοπό την ενίσχυση μιας κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής επαγγελματικής κατάρτισης, ξεκίνησε, με το πρόγραμμα εργασίας «Εκπαίδευση και Κατάρτιση 2010» η «διαδικασία της Κοπεγχάγης» που ολοκληρώθηκε σε μια πρώτη φάση με την Δήλωση της Κοπεγχάγης τέλη του 2006 (6). |
| --- | --- |

2.4

Στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισσαβώνας καταρτίσθηκαν τα ψηφίσματα του Συμβουλίου για τη δια βίου μάθηση (4) και το πρόγραμμα εργασίας «Εκπαίδευση και Κατάρτιση 2010» (5), το οποίο κατά την αρχική του φάση δεν έδινε ιδιαίτερη προσοχή στην εκπαίδευση ενηλίκων. Με σκοπό την ενίσχυση μιας κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής επαγγελματικής κατάρτισης, ξεκίνησε, με το πρόγραμμα εργασίας «Εκπαίδευση και Κατάρτιση 2010» η «διαδικασία της Κοπεγχάγης» που ολοκληρώθηκε σε μια πρώτη φάση με την Δήλωση της Κοπεγχάγης τέλη του 2006 (6).

| 2.5 | Η πολιτική για την τριτοβάθμια εκπαίδευση, μολονότι συμπεριλαμβανόταν στο πρόγραμμα εργασίας, εστιάστηκε μετά το 1999, στα πλαίσια της διαδικασίας της Μπολόνια, σε βαθιές αναδιαρθρώσεις με στόχο τη δημιουργία ενός «ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης», και έτσι το άνοιγμα των πανεπιστημίων για μειονεκτούντα άτομα τέθηκε καταρχήν στο περιθώριο. |
| --- | --- |

2.5

Η πολιτική για την τριτοβάθμια εκπαίδευση, μολονότι συμπεριλαμβανόταν στο πρόγραμμα εργασίας, εστιάστηκε μετά το 1999, στα πλαίσια της διαδικασίας της Μπολόνια, σε βαθιές αναδιαρθρώσεις με στόχο τη δημιουργία ενός «ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης», και έτσι το άνοιγμα των πανεπιστημίων για μειονεκτούντα άτομα τέθηκε καταρχήν στο περιθώριο.

| 2.6 | Εκτός από τις δραστηριότητες του προγράμματος εργασίας «Εκπαίδευση και κατάρτιση 2010» αναπτύχθηκε κατά τα τελευταία χρόνια και μια ολοκληρωμένη «προαγωγή της πλήρους συμμετοχής των νέων στην εκπαίδευση, την απασχόληση και την κοινωνία» (7)σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά δεν έχει αναπτυχθεί μέχρι σήμερα αντίστοιχη δραστηριότητα για τους ενήλικες κάθε ηλικίας. |
| --- | --- |

2.6

Εκτός από τις δραστηριότητες του προγράμματος εργασίας «Εκπαίδευση και κατάρτιση 2010» αναπτύχθηκε κατά τα τελευταία χρόνια και μια ολοκληρωμένη «προαγωγή της πλήρους συμμετοχής των νέων στην εκπαίδευση, την απασχόληση και την κοινωνία» (7)σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά δεν έχει αναπτυχθεί μέχρι σήμερα αντίστοιχη δραστηριότητα για τους ενήλικες κάθε ηλικίας.

| 2.7 | Το «Νέο στρατηγικό πλαίσιο για την πολυγλωσσία» (8) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και η «ανακοίνωση σχετικά με μια ευρωπαϊκή ατζέντα για τον πολιτισμό σ' έναν κόσμο παγκοσμιοποίησης» (9) ανοίγουν έμμεσα νέες προοπτικές για την εκπαίδευση ενηλίκων. |
| --- | --- |

2.7

Το «Νέο στρατηγικό πλαίσιο για την πολυγλωσσία» (8) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και η «ανακοίνωση σχετικά με μια ευρωπαϊκή ατζέντα για τον πολιτισμό σ' έναν κόσμο παγκοσμιοποίησης» (9) ανοίγουν έμμεσα νέες προοπτικές για την εκπαίδευση ενηλίκων.

| 2.8 | Η ΕΟΚΕ επιδοκίμασε, υποστήριξε και συνόδευσε με τις γνωμοδοτήσεις της τις δραστηριότητες που ανέπτυξε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά τα τελευταία χρόνια στον τομέα της δια βίου μάθησης. |
| --- | --- |

2.8

Η ΕΟΚΕ επιδοκίμασε, υποστήριξε και συνόδευσε με τις γνωμοδοτήσεις της τις δραστηριότητες που ανέπτυξε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά τα τελευταία χρόνια στον τομέα της δια βίου μάθησης.

3.   Περίληψη του σχεδίου δράσης

| 3.1 | Το σχέδιο δράσης για την εκπαίδευση ενηλίκων «Ποτέ δεν είναι αργά για μάθηση», αποτελεί συνέχεια της ανακοίνωσης της Επιτροπής για την εκπαίδευση ενηλίκων με τον ίδιο τίτλο (10) (στα ελληνικά — σημ. τ. μετ.). Στόχος του σχεδίου δράσης είναι η χάραξη πέντε προτεραιοτήτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο: βελτίωση των δομών της διακυβέρνησης συμπεριλαμβανομένης της ποιότητας, της αποτελεσματικότητας και της υπεύθυνης εκπαίδευσης ενηλίκων, υποστήριξη της μάθησης και αναγνώριση των αποτελεσμάτων της μάθησης. |
| --- | --- |

3.1

Το σχέδιο δράσης για την εκπαίδευση ενηλίκων «Ποτέ δεν είναι αργά για μάθηση», αποτελεί συνέχεια της ανακοίνωσης της Επιτροπής για την εκπαίδευση ενηλίκων με τον ίδιο τίτλο (10) (στα ελληνικά — σημ. τ. μετ.). Στόχος του σχεδίου δράσης είναι η χάραξη πέντε προτεραιοτήτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο: βελτίωση των δομών της διακυβέρνησης συμπεριλαμβανομένης της ποιότητας, της αποτελεσματικότητας και της υπεύθυνης εκπαίδευσης ενηλίκων, υποστήριξη της μάθησης και αναγνώριση των αποτελεσμάτων της μάθησης.

| 3.2 | Το σχέδιο δράσης θα συμβάλει στην επίτευξη των στόχων της προηγούμενης ανακοίνωσης της Επιτροπής (11): «εξάλειψη των εμποδίων στη συμμετοχή, αύξηση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας του τομέα, επιτάχυνση της διαδικασίας επικύρωσης και αναγνώρισης, εξασφάλιση επαρκών επενδύσεων και παρακολούθηση του τομέα». |
| --- | --- |

3.2

Το σχέδιο δράσης θα συμβάλει στην επίτευξη των στόχων της προηγούμενης ανακοίνωσης της Επιτροπής (11): «εξάλειψη των εμποδίων στη συμμετοχή, αύξηση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας του τομέα, επιτάχυνση της διαδικασίας επικύρωσης και αναγνώρισης, εξασφάλιση επαρκών επενδύσεων και παρακολούθηση του τομέα».

| 3.3 | Εστιάζεται στα άτομα που, λόγω χαμηλού επιπέδου κατάρτισης και ανεπαρκών επαγγελματικών προσόντων και δεξιοτήτων, έχουν ελάχιστες προοπτικές να ενταχθούν στην κοινωνία. |
| --- | --- |

3.3

Εστιάζεται στα άτομα που, λόγω χαμηλού επιπέδου κατάρτισης και ανεπαρκών επαγγελματικών προσόντων και δεξιοτήτων, έχουν ελάχιστες προοπτικές να ενταχθούν στην κοινωνία.

4.   Γενικές παρατηρήσεις

| 4.1 | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατάρτισε το πρώτο σχέδιο δράσης για την εκπαίδευση ενηλίκων για την περίοδο 2007-2010. Υποστηρίζει πλήρως το σχέδιο αυτό με την επιφύλαξη των παρατηρήσεων που διατυπώνονται σε αυτή τη γνωμοδότηση. Με το σχέδιο δράσης υπογραμμίζεται και πάλι ότι το πρόγραμμα εργασίας «εκπαίδευση και κατάρτιση 2010» στοχεύει και στην εκπαίδευση ενηλίκων ως μέσο για την προώθηση της κοινωνικής συνοχής, της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά, της προσωπικής και επαγγελματικής ολοκλήρωσης, καθώς και της προσαρμοστικότητας και της απασχολησιμότητας. |
| --- | --- |

4.1

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατάρτισε το πρώτο σχέδιο δράσης για την εκπαίδευση ενηλίκων για την περίοδο 2007-2010. Υποστηρίζει πλήρως το σχέδιο αυτό με την επιφύλαξη των παρατηρήσεων που διατυπώνονται σε αυτή τη γνωμοδότηση. Με το σχέδιο δράσης υπογραμμίζεται και πάλι ότι το πρόγραμμα εργασίας «εκπαίδευση και κατάρτιση 2010» στοχεύει και στην εκπαίδευση ενηλίκων ως μέσο για την προώθηση της κοινωνικής συνοχής, της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά, της προσωπικής και επαγγελματικής ολοκλήρωσης, καθώς και της προσαρμοστικότητας και της απασχολησιμότητας.

| 4.2 | Προειδοποιεί ότι υπάρχει κίνδυνος αλληλοεπικάλυψης στόχων και σχεδίων της επαγγελματικής κατάρτισης που θεσπίσθηκαν στα πλαίσια της διαδικασίας της Κοπεγχάγης, των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση 2005-2008, του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου και του προγράμματος επαγγελματικής κατάρτισης «Leonardo da Vinci» Σε αυτό το πλαίσιο τονίζεται η σημασία της ανάπτυξης των υπηρεσιών πληροφόρησης και παροχής συμβουλών, της επικύρωσης δεξιοτήτων που αποκτήθηκαν σε συστήματα της άτυπης εκπαίδευσης, της δημιουργίας ενός Ευρωπαϊκού Πλαισίου Προσόντων και της χρηστής διαχείρισης των ιδρυμάτων επαγγελματικής κατάρτισης. |
| --- | --- |

4.2

Προειδοποιεί ότι υπάρχει κίνδυνος αλληλοεπικάλυψης στόχων και σχεδίων της επαγγελματικής κατάρτισης που θεσπίσθηκαν στα πλαίσια της διαδικασίας της Κοπεγχάγης, των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση 2005-2008, του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου και του προγράμματος επαγγελματικής κατάρτισης «Leonardo da Vinci» Σε αυτό το πλαίσιο τονίζεται η σημασία της ανάπτυξης των υπηρεσιών πληροφόρησης και παροχής συμβουλών, της επικύρωσης δεξιοτήτων που αποκτήθηκαν σε συστήματα της άτυπης εκπαίδευσης, της δημιουργίας ενός Ευρωπαϊκού Πλαισίου Προσόντων και της χρηστής διαχείρισης των ιδρυμάτων επαγγελματικής κατάρτισης.

| 4.3 | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την άποψή της ότι όλοι οι πολίτες της Ευρώπης χρειάζονται δια βίου πρόσβαση σε μια σύγχρονη εκπαίδευση ενηλίκων. Κάθε πολίτης θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να αποκτά νέες δεξιότητες και να ανανεώνει ή να εκσυγχρονίζει τις δεξιότητες που ήδη διαθέτει, καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής του. Η δημογραφική αλλαγή, η αλλαγή του κλίματος, οι νέες τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών αλλά και οι προκλήσεις και ευκαιρίες που δημιουργεί η παγκοσμιοποίηση, συντελούν σε αλλαγές των επαγγελμάτων μας αλλά και της ζωής μας. Οι αλλαγές αυτές απαιτούν εντελώς νέες γνώσεις και δεξιότητες που οι ενήλικες κάθε ηλικίας δεν είχαν τη δυνατότητα να αποκτήσουν κατά τη βασική τους εκπαίδευση και κατάρτιση ή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. |
| --- | --- |

4.3

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την άποψή της ότι όλοι οι πολίτες της Ευρώπης χρειάζονται δια βίου πρόσβαση σε μια σύγχρονη εκπαίδευση ενηλίκων. Κάθε πολίτης θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να αποκτά νέες δεξιότητες και να ανανεώνει ή να εκσυγχρονίζει τις δεξιότητες που ήδη διαθέτει, καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής του. Η δημογραφική αλλαγή, η αλλαγή του κλίματος, οι νέες τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών αλλά και οι προκλήσεις και ευκαιρίες που δημιουργεί η παγκοσμιοποίηση, συντελούν σε αλλαγές των επαγγελμάτων μας αλλά και της ζωής μας. Οι αλλαγές αυτές απαιτούν εντελώς νέες γνώσεις και δεξιότητες που οι ενήλικες κάθε ηλικίας δεν είχαν τη δυνατότητα να αποκτήσουν κατά τη βασική τους εκπαίδευση και κατάρτιση ή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

| 4.4 | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι δεν υπάρχει ένα ολοκληρωμένο, οραματικό βασικό σχέδιο, το οποίο να καλύπτει και να συγκεντρώνει τις μαθησιακές δυνατότητες και ανάγκες των ενηλίκων. Τάχθηκε πάντα υπέρ της δημιουργίας συνθηκών που να επιτρέπουν σε όλους την πρόσβαση στη μάθηση, ακόμη και σε ανθρώπους με αναπηρίες. Παρόμοιες συνθήκες δημιουργούν πολύμορφες συνέργειες για όλους τους ενδιαφερόμενους. Διευκολύνουν, επίσης, τη μάθηση ανεξάρτητα από την ηλικία, αλλά και τη διαπολιτισμική μάθηση, τη μάθηση σε πολλές διαφορετικές γλώσσες. |
| --- | --- |

4.4

Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι δεν υπάρχει ένα ολοκληρωμένο, οραματικό βασικό σχέδιο, το οποίο να καλύπτει και να συγκεντρώνει τις μαθησιακές δυνατότητες και ανάγκες των ενηλίκων. Τάχθηκε πάντα υπέρ της δημιουργίας συνθηκών που να επιτρέπουν σε όλους την πρόσβαση στη μάθηση, ακόμη και σε ανθρώπους με αναπηρίες. Παρόμοιες συνθήκες δημιουργούν πολύμορφες συνέργειες για όλους τους ενδιαφερόμενους. Διευκολύνουν, επίσης, τη μάθηση ανεξάρτητα από την ηλικία, αλλά και τη διαπολιτισμική μάθηση, τη μάθηση σε πολλές διαφορετικές γλώσσες.

| 4.5 | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αναθέσει σε ομάδα εμπειρογνωμόνων στον τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων την κατάρτιση σχεδίου, συμπληρωματικού προς το σχέδιο δράσης, για τη συνεκτίμηση της διάστασης της ισότητας των δύο φύλων, το οποίο να συμπεριλαμβάνει θετικές δράσεις προσανατολισμένες προς τη δια βίου μάθηση. |
| --- | --- |

4.5

Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αναθέσει σε ομάδα εμπειρογνωμόνων στον τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων την κατάρτιση σχεδίου, συμπληρωματικού προς το σχέδιο δράσης, για τη συνεκτίμηση της διάστασης της ισότητας των δύο φύλων, το οποίο να συμπεριλαμβάνει θετικές δράσεις προσανατολισμένες προς τη δια βίου μάθηση.

| 4.6 | Υπενθυμίζει το ευρωπαϊκό πλαίσιο αναφοράς σχετικά με τις βασικές δεξιότητες (12), τις οποίες θα πρέπει να μπορεί να αποκτά κάθε ενήλικος. Σε αυτό το πλαίσιο συχνά αναφέρονται ορισμένες βασικές έννοιες, που θα μπορούσαν να αποτελέσουν έναυσμα για νέες μορφές οργάνωσης και καινοτόμες μεθόδους διδασκαλίας και στον τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων: η κριτική σκέψη, η δημιουργικότητα, το πνεύμα πρωτοβουλίας, η επίλυση προβλημάτων, η εκτίμηση κινδύνων, λήψη απόφασης και η εποικοδομητική αντιμετώπιση συναισθημάτων. |
| --- | --- |

4.6

Υπενθυμίζει το ευρωπαϊκό πλαίσιο αναφοράς σχετικά με τις βασικές δεξιότητες (12), τις οποίες θα πρέπει να μπορεί να αποκτά κάθε ενήλικος. Σε αυτό το πλαίσιο συχνά αναφέρονται ορισμένες βασικές έννοιες, που θα μπορούσαν να αποτελέσουν έναυσμα για νέες μορφές οργάνωσης και καινοτόμες μεθόδους διδασκαλίας και στον τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων: η κριτική σκέψη, η δημιουργικότητα, το πνεύμα πρωτοβουλίας, η επίλυση προβλημάτων, η εκτίμηση κινδύνων, λήψη απόφασης και η εποικοδομητική αντιμετώπιση συναισθημάτων.

| 4.7 | Συνιστά στην Επιτροπή να εξετάσει τη δυνατότητα συμπλήρωσης του σχεδίου δράσης για την εκπαίδευση ενηλίκων με ένα ετήσιο ευρωπαϊκό φεστιβάλ της γνώσης που να προσελκύει το ενδιαφέρον του κοινού καθώς και με εκστρατείες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για την δια βίου μάθηση στα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Καλεί την Επιτροπή να εκτιμήσει τις ανάγκες σε δράσεις προσέγγισης από κοινωνικούς λειτουργούς ώστε να προσελκυσθούν στη μάθηση άτομα που δεν είχαν την ευκαιρία να καταρτιστούν. Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, η προσωπική επαφή με άτομα που μειονεκτούν από κοινωνική άποψη, αποτελεί σημαντικό μέρος του στόχου για τη βελτίωση του επιπέδου κατάρτισης, την ενίσχυση της προσαρμοστικότητας όσον αφορά τις δεξιότητες όλων και την προαγωγή της ισότητας σχετικά με την πρόσβαση στη δια βίου μάθηση |
| --- | --- |

4.7

Συνιστά στην Επιτροπή να εξετάσει τη δυνατότητα συμπλήρωσης του σχεδίου δράσης για την εκπαίδευση ενηλίκων με ένα ετήσιο ευρωπαϊκό φεστιβάλ της γνώσης που να προσελκύει το ενδιαφέρον του κοινού καθώς και με εκστρατείες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για την δια βίου μάθηση στα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Καλεί την Επιτροπή να εκτιμήσει τις ανάγκες σε δράσεις προσέγγισης από κοινωνικούς λειτουργούς ώστε να προσελκυσθούν στη μάθηση άτομα που δεν είχαν την ευκαιρία να καταρτιστούν. Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, η προσωπική επαφή με άτομα που μειονεκτούν από κοινωνική άποψη, αποτελεί σημαντικό μέρος του στόχου για τη βελτίωση του επιπέδου κατάρτισης, την ενίσχυση της προσαρμοστικότητας όσον αφορά τις δεξιότητες όλων και την προαγωγή της ισότητας σχετικά με την πρόσβαση στη δια βίου μάθηση

5.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 5.1 | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι στο σχέδιο δράσης δίνει από την αρχή (σημείο 1) έμφαση όχι μόνο στη δημιουργία μιας ανταγωνιστικής κοινωνίας της γνώσης, αλλά και στο όραμα για τη δημιουργία μιας κοινωνίας της γνώσης για όλους, στην οποία να έχουν ιδιαίτερη θέση η κοινωνική ένταξη αλλά και η κοινωνική συνοχή. Εκφράζει γι αυτό την άποψη ότι οι τοπικοί κοινωνικοί εταίροι, οι επιχειρήσεις, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών καθώς και οι ενήλικες που μειονεκτούν όσον αφορά το επίπεδο κατάρτισης και οι οικογένειές τους, θα πρέπει να συμμετάσχουν στις αναλύσεις των αναγκών σε συνεχή κατάρτιση καθώς και στην εξέταση των δυνατοτήτων της κοινωνικής τους ένταξης μέσω της δια βίου μάθησης. |
| --- | --- |

5.1

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι στο σχέδιο δράσης δίνει από την αρχή (σημείο 1) έμφαση όχι μόνο στη δημιουργία μιας ανταγωνιστικής κοινωνίας της γνώσης, αλλά και στο όραμα για τη δημιουργία μιας κοινωνίας της γνώσης για όλους, στην οποία να έχουν ιδιαίτερη θέση η κοινωνική ένταξη αλλά και η κοινωνική συνοχή. Εκφράζει γι αυτό την άποψη ότι οι τοπικοί κοινωνικοί εταίροι, οι επιχειρήσεις, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών καθώς και οι ενήλικες που μειονεκτούν όσον αφορά το επίπεδο κατάρτισης και οι οικογένειές τους, θα πρέπει να συμμετάσχουν στις αναλύσεις των αναγκών σε συνεχή κατάρτιση καθώς και στην εξέταση των δυνατοτήτων της κοινωνικής τους ένταξης μέσω της δια βίου μάθησης.

| 5.1.1 | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι προκειμένου να υποστηριχθούν τα άτομα «χαμηλής κατάρτισης» όπως τα χαρακτηρίζει η Επιτροπή, δεν επαρκεί να προβούν σε αλλαγές οι ίδιοι οι ενδιαφερόμενοι αλλά θα πρέπει να εξαλειφθούν και τα υφιστάμενα εμπόδια που καθιστούν αδύνατη την πρόσβαση στη μάθηση. Έχει γι αυτό τη γνώμη ότι το σχέδιο δράσης, κατά τον προσδιορισμό των ομάδων — στόχων δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη τα εμπόδια που δυσχεραίνουν την πρόσβαση στη μάθηση για άτομα που αντιμετωπίζουν πολλαπλά μειονεκτήματα, φτωχά άτομα, άτομα που ζουν σε εγκαταλειμμένες περιοχές και τόπους, άτομα που ζουν σε οικοτροφεία, άσυλα, ή κλειστά ιδρύματα. |
| --- | --- |

5.1.1

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι προκειμένου να υποστηριχθούν τα άτομα «χαμηλής κατάρτισης» όπως τα χαρακτηρίζει η Επιτροπή, δεν επαρκεί να προβούν σε αλλαγές οι ίδιοι οι ενδιαφερόμενοι αλλά θα πρέπει να εξαλειφθούν και τα υφιστάμενα εμπόδια που καθιστούν αδύνατη την πρόσβαση στη μάθηση. Έχει γι αυτό τη γνώμη ότι το σχέδιο δράσης, κατά τον προσδιορισμό των ομάδων — στόχων δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη τα εμπόδια που δυσχεραίνουν την πρόσβαση στη μάθηση για άτομα που αντιμετωπίζουν πολλαπλά μειονεκτήματα, φτωχά άτομα, άτομα που ζουν σε εγκαταλειμμένες περιοχές και τόπους, άτομα που ζουν σε οικοτροφεία, άσυλα, ή κλειστά ιδρύματα.

| 5.1.2 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τον κίνδυνο περαιτέρω κοινωνικού διαχωρισμού που δημιουργεί το «εμπόριο» σε τοπικό ή διαπεριφερειακό επίπεδο με υπηρεσίες που προσφέρονται σε αυτούς τους ενήλικες, π.χ. κατά την προκήρυξη διαγωνισμών για ειδικά μέτρα κατάρτισης που δημοσιεύουν τα δημόσια γραφεία εργασίας και οι κοινωνικές υπηρεσίες. Θεωρεί ότι οι ενήλικες θα ενδιαφέρονταν ακόμη περισσότερο για τις ευκαιρίες για εκπαίδευση και κατάρτιση εάν κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας τους παρείχετο πληροφόρηση σχετικά με την κατάσταση στην τοπική και διαπεριφερειακή αγοράς εργασίας και τον κίνδυνο που διέτρεχαν, να τους αντιταχθούν, νόμιμα ή εκ των πραγμάτων, όρια ηλικίας κατά την αναζήτηση θέσης απασχόλησης. |
| --- | --- |

5.1.2

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τον κίνδυνο περαιτέρω κοινωνικού διαχωρισμού που δημιουργεί το «εμπόριο» σε τοπικό ή διαπεριφερειακό επίπεδο με υπηρεσίες που προσφέρονται σε αυτούς τους ενήλικες, π.χ. κατά την προκήρυξη διαγωνισμών για ειδικά μέτρα κατάρτισης που δημοσιεύουν τα δημόσια γραφεία εργασίας και οι κοινωνικές υπηρεσίες. Θεωρεί ότι οι ενήλικες θα ενδιαφέρονταν ακόμη περισσότερο για τις ευκαιρίες για εκπαίδευση και κατάρτιση εάν κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας τους παρείχετο πληροφόρηση σχετικά με την κατάσταση στην τοπική και διαπεριφερειακή αγοράς εργασίας και τον κίνδυνο που διέτρεχαν, να τους αντιταχθούν, νόμιμα ή εκ των πραγμάτων, όρια ηλικίας κατά την αναζήτηση θέσης απασχόλησης.

| 5.1.3 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι ο γλωσσικός και πολιτισμικός πλούτος που φέρνουν οι μετανάστες από ευρωπαϊκές και μη ευρωπαϊκές χώρες συνιστά πολύτιμο αγαθό για την Ευρώπη. Χρειάζεται γι αυτό να προωθηθεί η αναγνώριση πτυχίων και πιστοποιητικών από ευρωπαϊκές και μη ευρωπαϊκές χώρες. Επισημαίνει ότι οι πολυάριθμες διαφορές όσον αφορά το νομικό καθεστώς των μεταναστών, (π.χ. υποψήφιοι για άσυλο, αναγνωρισμένοι πρόσφυγες, οικονομικοί μετανάστες από ευρωπαϊκές χώρες, μετανάστες από τρίτες χώρες), συχνά περιορίζουν την πρόσβασή τους στην κατάρτιση, μολονότι από την άλλη πλευρά συνεπάγονται και υποχρεωτικά μέτρα επιμόρφωσης όπως γλωσσικά μαθήματα. |
| --- | --- |

5.1.3

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι ο γλωσσικός και πολιτισμικός πλούτος που φέρνουν οι μετανάστες από ευρωπαϊκές και μη ευρωπαϊκές χώρες συνιστά πολύτιμο αγαθό για την Ευρώπη. Χρειάζεται γι αυτό να προωθηθεί η αναγνώριση πτυχίων και πιστοποιητικών από ευρωπαϊκές και μη ευρωπαϊκές χώρες. Επισημαίνει ότι οι πολυάριθμες διαφορές όσον αφορά το νομικό καθεστώς των μεταναστών, (π.χ. υποψήφιοι για άσυλο, αναγνωρισμένοι πρόσφυγες, οικονομικοί μετανάστες από ευρωπαϊκές χώρες, μετανάστες από τρίτες χώρες), συχνά περιορίζουν την πρόσβασή τους στην κατάρτιση, μολονότι από την άλλη πλευρά συνεπάγονται και υποχρεωτικά μέτρα επιμόρφωσης όπως γλωσσικά μαθήματα.

| 5.1.4 | Η ΕΟΚΕ λυπάται επειδή η Επιτροπή δεν προσδιορίζει σαφώς τις επιπτώσεις που έχει η δημογραφική αλλαγή στις δυνατότητες δια βίου μάθησης για ηλικιωμένους που δεν ασκούν πλέον επαγγελματική δραστηριότητα. Υπενθυμίζει τις πολυάριθμες συστάσεις που διατύπωσε στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας για τη δημογραφική αλλαγή. (13) Στη γνωμοδότηση αυτή τονίσθηκε ότι οι άνθρωποι κάθε ηλικίας πρέπει, τόσο στην ιδιωτική όσο και στην επαγγελματική τους ζωή, να συνεχίζουν να μαθαίνουν, ώστε να συμβάλουν στην διαμόρφωση της εξέλιξης της κοινωνίας, να μπορούν να αναλαμβάνουν ευθύνες για άλλους καθώς και προκειμένου να διατηρούν όσο το δυνατό περισσότερο την αυτονομία τους. Σε πολλούς επαγγελματικούς τομείς απαιτούνται συμπληρωματικά πιστοποιητικά προσόντων, σε άλλους εξελίσσονται εντελώς νέα επαγγελματικά κριτήρια για τα οποία πρέπει να προβλεφθεί έγκαιρα νέα και συνεχής κατάρτιση. |
| --- | --- |

5.1.4

Η ΕΟΚΕ λυπάται επειδή η Επιτροπή δεν προσδιορίζει σαφώς τις επιπτώσεις που έχει η δημογραφική αλλαγή στις δυνατότητες δια βίου μάθησης για ηλικιωμένους που δεν ασκούν πλέον επαγγελματική δραστηριότητα. Υπενθυμίζει τις πολυάριθμες συστάσεις που διατύπωσε στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας για τη δημογραφική αλλαγή. (13) Στη γνωμοδότηση αυτή τονίσθηκε ότι οι άνθρωποι κάθε ηλικίας πρέπει, τόσο στην ιδιωτική όσο και στην επαγγελματική τους ζωή, να συνεχίζουν να μαθαίνουν, ώστε να συμβάλουν στην διαμόρφωση της εξέλιξης της κοινωνίας, να μπορούν να αναλαμβάνουν ευθύνες για άλλους καθώς και προκειμένου να διατηρούν όσο το δυνατό περισσότερο την αυτονομία τους. Σε πολλούς επαγγελματικούς τομείς απαιτούνται συμπληρωματικά πιστοποιητικά προσόντων, σε άλλους εξελίσσονται εντελώς νέα επαγγελματικά κριτήρια για τα οποία πρέπει να προβλεφθεί έγκαιρα νέα και συνεχής κατάρτιση.

| 5.1.5 | Η ΕΟΚΕ συνιστά να ληφθούν υπόψη και στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος δράσης οι διδασκόμενοι με ειδικές ανάγκες και να αντιμετωπιστούν ενεργά οι ειδικές ανάγκες των ατόμων με αναπηρία, με τη λήψη μέτρων για την προώθηση της ένταξής τους στο κανονικό σύστημα εκπαίδευσης και κατάρτισης (14). και με τη βελτίωση της πρόσβασης στην εξ αποστάσεως (ηλεκτρονική) εκπαίδευση. |
| --- | --- |

5.1.5

Η ΕΟΚΕ συνιστά να ληφθούν υπόψη και στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος δράσης οι διδασκόμενοι με ειδικές ανάγκες και να αντιμετωπιστούν ενεργά οι ειδικές ανάγκες των ατόμων με αναπηρία, με τη λήψη μέτρων για την προώθηση της ένταξής τους στο κανονικό σύστημα εκπαίδευσης και κατάρτισης (14). και με τη βελτίωση της πρόσβασης στην εξ αποστάσεως (ηλεκτρονική) εκπαίδευση.

| 5.1.6 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη δυσαρέσκειά της επειδή δεν λαμβάνονται επαρκώς υπόψη οι προσωπικές ανάγκες για μάθηση των ενηλίκων χωρίς επαγγελματική δραστηριότητα αλλά δραστήριων στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Συνήθως, τα άτομα αυτά δεν διαθέτουν επαρκή μέσα ώστε να έχουν πρόσβαση την εκπαίδευση ενηλίκων. |
| --- | --- |

5.1.6

Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη δυσαρέσκειά της επειδή δεν λαμβάνονται επαρκώς υπόψη οι προσωπικές ανάγκες για μάθηση των ενηλίκων χωρίς επαγγελματική δραστηριότητα αλλά δραστήριων στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Συνήθως, τα άτομα αυτά δεν διαθέτουν επαρκή μέσα ώστε να έχουν πρόσβαση την εκπαίδευση ενηλίκων.

| 5.1.7 | Η ΕΟΚΕ συνιστά να λαμβάνονται περισσότερο υπόψη οι ανάγκες μάθησης των ενηλίκων σε όλα τα επίπεδα του τυπικού εκπαιδευτικού συστήματος. Επαναλαμβάνει συνεπώς τη θέση της ότι ήρθε πλέον η στιγμή για την «υπέρβαση των ηλικιακών εκπαιδευτικών οριοθετήσεων που έχουν επιβάλλει στον ευρωπαίο πολίτη, τα ευρωπαϊκά συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης» (15). Ενδεχομένως, θα πρέπει οι ικανοποιητικές δεξιότητες που έχουν αποκτηθεί, να αναγνωρίζονται στο πλαίσιο πιο ανοικτών και ελαστικότερων δομών δομές του τυπικού εκπαιδευτικού συστήματος. Η πρόσβαση όλων στον εξοπλισμό πληροφορικής των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων θα μπορούσε να ευνοήσει τη δια βίου μάθηση και την εκπαίδευση μέσω του Διαδικτύου. |
| --- | --- |

5.1.7

Η ΕΟΚΕ συνιστά να λαμβάνονται περισσότερο υπόψη οι ανάγκες μάθησης των ενηλίκων σε όλα τα επίπεδα του τυπικού εκπαιδευτικού συστήματος. Επαναλαμβάνει συνεπώς τη θέση της ότι ήρθε πλέον η στιγμή για την «υπέρβαση των ηλικιακών εκπαιδευτικών οριοθετήσεων που έχουν επιβάλλει στον ευρωπαίο πολίτη, τα ευρωπαϊκά συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης» (15). Ενδεχομένως, θα πρέπει οι ικανοποιητικές δεξιότητες που έχουν αποκτηθεί, να αναγνωρίζονται στο πλαίσιο πιο ανοικτών και ελαστικότερων δομών δομές του τυπικού εκπαιδευτικού συστήματος. Η πρόσβαση όλων στον εξοπλισμό πληροφορικής των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων θα μπορούσε να ευνοήσει τη δια βίου μάθηση και την εκπαίδευση μέσω του Διαδικτύου.

| 5.1.8 | Στο πλαίσιο της πολιτικής για την τριτοβάθμια εκπαίδευση λησμονήθηκε το γεγονός ότι και τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα οφείλουν να προσφέρουν συνεχή κατάρτιση. Η ανώτατη εκπαίδευση πρέπει να αναλάβει μέρος της ευθύνης για τη δια βίου μάθηση. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η εκπαίδευση ενηλίκων που παρέχουν τα πανεπιστήμια και η συνεχής κατάρτιση των ακαδημαϊκών πρέπει να συνδέονται στενά με την ανάπτυξη της εκπαίδευσης των ενηλίκων και να αποτελούν μέρος της δια βίου μάθησης. |
| --- | --- |

5.1.8

Στο πλαίσιο της πολιτικής για την τριτοβάθμια εκπαίδευση λησμονήθηκε το γεγονός ότι και τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα οφείλουν να προσφέρουν συνεχή κατάρτιση. Η ανώτατη εκπαίδευση πρέπει να αναλάβει μέρος της ευθύνης για τη δια βίου μάθηση. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η εκπαίδευση ενηλίκων που παρέχουν τα πανεπιστήμια και η συνεχής κατάρτιση των ακαδημαϊκών πρέπει να συνδέονται στενά με την ανάπτυξη της εκπαίδευσης των ενηλίκων και να αποτελούν μέρος της δια βίου μάθησης.

| 5.2 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι γενικός στόχος του σχεδίου δράσης για την εκπαίδευση ενηλίκων θα πρέπει να είναι η υλοποίηση των πέντε βασικών μηνυμάτων της ανακοίνωσης της Επιτροπής «Ποτέ δεν είναι αργά για μάθηση». Διαπιστώνει ότι δεν προτείνεται καμία δράση για το τέταρτο βασικό μήνυμα (εξασφάλιση επαρκών επενδύσεων). Θεωρεί ότι πρέπει οπωσδήποτε να συμπεριληφθεί στο σχέδιο μια δράση σχετικά με το τέταρτο μήνυμα. |
| --- | --- |

5.2

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι γενικός στόχος του σχεδίου δράσης για την εκπαίδευση ενηλίκων θα πρέπει να είναι η υλοποίηση των πέντε βασικών μηνυμάτων της ανακοίνωσης της Επιτροπής «Ποτέ δεν είναι αργά για μάθηση». Διαπιστώνει ότι δεν προτείνεται καμία δράση για το τέταρτο βασικό μήνυμα (εξασφάλιση επαρκών επενδύσεων). Θεωρεί ότι πρέπει οπωσδήποτε να συμπεριληφθεί στο σχέδιο μια δράση σχετικά με το τέταρτο μήνυμα.

| 5.2.1 | Η ΕΟΚΕ συνιστά να δημιουργήσουν οι παράγοντες της οικονομίας και οι κυβερνήσεις επιπλέον ελκυστικά κίνητρα για την συνεχή κατάρτιση. Η αναμενόμενη «καλή απόδοση των επενδύσεων» (σημείο 2.2. του σχεδίου δράσης) των φορέων παροχής εκπαίδευσης ενηλίκων δεν μπορεί να συνιστά το μοναδικό κίνητρο για την επιδίωξη μεγαλύτερης ισότητας ευκαιριών όσον αφορά την πρόσβαση στη δια βίου μάθηση. |
| --- | --- |

5.2.1

Η ΕΟΚΕ συνιστά να δημιουργήσουν οι παράγοντες της οικονομίας και οι κυβερνήσεις επιπλέον ελκυστικά κίνητρα για την συνεχή κατάρτιση. Η αναμενόμενη «καλή απόδοση των επενδύσεων» (σημείο 2.2. του σχεδίου δράσης) των φορέων παροχής εκπαίδευσης ενηλίκων δεν μπορεί να συνιστά το μοναδικό κίνητρο για την επιδίωξη μεγαλύτερης ισότητας ευκαιριών όσον αφορά την πρόσβαση στη δια βίου μάθηση.

| 5.2.2 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι δεν υπάρχει ακόμη αξιόπιστη αξιολόγηση του κόστους όσον αφορά την επικύρωση προσόντων που έχουν αποκτηθεί στην άτυπη εκπαίδευση. Προειδοποιεί όμως ότι σε καμία περίπτωση αυτό δεν πρέπει να αποτελέσει αφορμή για την παραίτηση από την περαιτέρω ανάπτυξη της εκπαίδευσης ενηλίκων. Σε πολλά κράτη μέλη, το ευρωπαϊκό πλαίσιο προσόντων (16) και τα εθνικά πλαίσια προσόντων, που χρησιμεύουν ως πλαίσιο αναφοράς για την αναγνώριση προσόντων, θα βρίσκονται ακόμη στο αρχικό στάδιο ανάπτυξης κατά την περίοδο που καλύπτει το σχέδιο δράσης (2007-2010 ). |
| --- | --- |

5.2.2

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι δεν υπάρχει ακόμη αξιόπιστη αξιολόγηση του κόστους όσον αφορά την επικύρωση προσόντων που έχουν αποκτηθεί στην άτυπη εκπαίδευση. Προειδοποιεί όμως ότι σε καμία περίπτωση αυτό δεν πρέπει να αποτελέσει αφορμή για την παραίτηση από την περαιτέρω ανάπτυξη της εκπαίδευσης ενηλίκων. Σε πολλά κράτη μέλη, το ευρωπαϊκό πλαίσιο προσόντων (16) και τα εθνικά πλαίσια προσόντων, που χρησιμεύουν ως πλαίσιο αναφοράς για την αναγνώριση προσόντων, θα βρίσκονται ακόμη στο αρχικό στάδιο ανάπτυξης κατά την περίοδο που καλύπτει το σχέδιο δράσης (2007-2010 ).

| 5.2.3 | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί επίσης να επισημάνει με έμφαση το μεγάλο κοινωνικό και οικονομικό κόστος που δημιουργεί η ύπαρξη μεγάλων κοινωνικών ομάδων με χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης. |
| --- | --- |

5.2.3

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί επίσης να επισημάνει με έμφαση το μεγάλο κοινωνικό και οικονομικό κόστος που δημιουργεί η ύπαρξη μεγάλων κοινωνικών ομάδων με χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης.

| 5.2.4 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η αναφορά στο ευπρόσδεκτο πιθανό άνοιγμα του Ευρωπαϊκού πλαισίου και στο πρόγραμμα «Δια βίου μάθηση» προϋποθέτουν ριζικές ανακατατάξεις σε βάρος των υφιστάμενων προτεραιοτήτων αλλά και τη διάθεση κρατικών ίδιων πόρων στον τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων. Παρατηρεί ότι ελάχιστα κράτη μέλη και ελάχιστες περιφέρειες μπορούν να αξιοποιήσουν το ευρωπαϊκό πλαίσιο προσόντων σε μεγάλο βαθμό για καινοτομίες, αλλά καθόλου για την κανονική ενίσχυση της εκπαίδευσης ενηλίκων. Η τρέχουσα ανακατανομή των πόρων του ευρωπαϊκού πλαισίου στα νέα κράτη μέλη, θα οδηγήσει σε περικοπές σε άλλες περιφέρειες |
| --- | --- |

5.2.4

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η αναφορά στο ευπρόσδεκτο πιθανό άνοιγμα του Ευρωπαϊκού πλαισίου και στο πρόγραμμα «Δια βίου μάθηση» προϋποθέτουν ριζικές ανακατατάξεις σε βάρος των υφιστάμενων προτεραιοτήτων αλλά και τη διάθεση κρατικών ίδιων πόρων στον τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων. Παρατηρεί ότι ελάχιστα κράτη μέλη και ελάχιστες περιφέρειες μπορούν να αξιοποιήσουν το ευρωπαϊκό πλαίσιο προσόντων σε μεγάλο βαθμό για καινοτομίες, αλλά καθόλου για την κανονική ενίσχυση της εκπαίδευσης ενηλίκων. Η τρέχουσα ανακατανομή των πόρων του ευρωπαϊκού πλαισίου στα νέα κράτη μέλη, θα οδηγήσει σε περικοπές σε άλλες περιφέρειες

| 5.3 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι οι ευρωπαϊκοί κοινωνικοί εταίροι και οι μη κυβερνητικές οργανώσεις, μετά από τη συμμετοχή τους στη διαδικασία διαβουλεύσεων (σημείο 1.1 του σχεδίου δράσης) κατά την προπαρασκευαστική φάση, θα συμμετέχουν και στην υλοποίηση του σχεδίου δράσης, προσφέροντας την ιδιαίτερη εμπειρογνωμοσύνη τους. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στη διασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας για τους πάροχους υπηρεσιών, στη διασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών που να καθιστούν εφικτή την πρόσβαση στη μάθηση για τους ενήλικες καθώς και όσον αφορά τα δικαιώματά τους ως χρήστες, ανεξάρτητα από το αν αναλαμβάνουν οι ίδιοι τα έξοδα αυτών των υπηρεσιών |
| --- | --- |

5.3

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι οι ευρωπαϊκοί κοινωνικοί εταίροι και οι μη κυβερνητικές οργανώσεις, μετά από τη συμμετοχή τους στη διαδικασία διαβουλεύσεων (σημείο 1.1 του σχεδίου δράσης) κατά την προπαρασκευαστική φάση, θα συμμετέχουν και στην υλοποίηση του σχεδίου δράσης, προσφέροντας την ιδιαίτερη εμπειρογνωμοσύνη τους. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στη διασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας για τους πάροχους υπηρεσιών, στη διασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών που να καθιστούν εφικτή την πρόσβαση στη μάθηση για τους ενήλικες καθώς και όσον αφορά τα δικαιώματά τους ως χρήστες, ανεξάρτητα από το αν αναλαμβάνουν οι ίδιοι τα έξοδα αυτών των υπηρεσιών

| 5.4 | Συνιστά να συμμετέχουν στην περαιτέρω επεξεργασία του σχεδίου δράσης συστηματικά και άλλες Γενικές Διευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αλλά και τα αρμόδια ευρωπαϊκά ιδρύματα. Η συνεργασία αυτή θα ενισχύσει τη συνοχή μεταξύ των στόχων και των δράσεων των επιμέρους Γενικών Διευθύνσεων. |
| --- | --- |

5.4

Συνιστά να συμμετέχουν στην περαιτέρω επεξεργασία του σχεδίου δράσης συστηματικά και άλλες Γενικές Διευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αλλά και τα αρμόδια ευρωπαϊκά ιδρύματα. Η συνεργασία αυτή θα ενισχύσει τη συνοχή μεταξύ των στόχων και των δράσεων των επιμέρους Γενικών Διευθύνσεων.

| 5.5 | Επιδοκιμάζει το γεγονός ότι στις διαβουλεύσεις συμμετείχαν και διεθνείς οργανισμοί (σημείο 1.1 του σχεδίου δράσης ). Συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καταρτίσει ως επόμενο βήμα ένα συμπληρωματικό διεθνές σχέδιο δράσης για την εκπαίδευση ενηλίκων, σε συνεργασία με τις αρμόδιες Γενικές Διευθύνσεις. |
| --- | --- |

5.5

Επιδοκιμάζει το γεγονός ότι στις διαβουλεύσεις συμμετείχαν και διεθνείς οργανισμοί (σημείο 1.1 του σχεδίου δράσης ). Συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καταρτίσει ως επόμενο βήμα ένα συμπληρωματικό διεθνές σχέδιο δράσης για την εκπαίδευση ενηλίκων, σε συνεργασία με τις αρμόδιες Γενικές Διευθύνσεις.

| 5.6 | Η ΕΟΚΕ ζητά να ληφθεί μέριμνα ώστε κατά την κατάρτιση κανόνων για την ορθή διαχείριση των φορέων παροχής εκπαίδευσης ενηλίκων («διακυβέρνηση», σημείο 2.2) να διασφαλίζονται ικανοποιητικά περιθώρια για τη διαφορετικότητα και την πολυμορφία, ώστε και μικρότεροι φορείς που προσφέρουν υπηρεσίες κοινής ωφέλειας και μεγάλη πολιτισμική «προστιθέμενη αξία» και εφαρμόζουν καινοτόμους μεθόδους εργασίας, να έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν επιχορήγηση. |
| --- | --- |

5.6

Η ΕΟΚΕ ζητά να ληφθεί μέριμνα ώστε κατά την κατάρτιση κανόνων για την ορθή διαχείριση των φορέων παροχής εκπαίδευσης ενηλίκων («διακυβέρνηση», σημείο 2.2) να διασφαλίζονται ικανοποιητικά περιθώρια για τη διαφορετικότητα και την πολυμορφία, ώστε και μικρότεροι φορείς που προσφέρουν υπηρεσίες κοινής ωφέλειας και μεγάλη πολιτισμική «προστιθέμενη αξία» και εφαρμόζουν καινοτόμους μεθόδους εργασίας, να έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν επιχορήγηση.

| 5.7 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι βασική προϋπόθεση για μια ορθή διαχείριση (σημείο 2.2. του σχεδίου δράσης) είναι η δημιουργία πολυλειτουργικών κέντρων εκπαίδευσης με σύγχρονο εξοπλισμό |
| --- | --- |

5.7

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι βασική προϋπόθεση για μια ορθή διαχείριση (σημείο 2.2. του σχεδίου δράσης) είναι η δημιουργία πολυλειτουργικών κέντρων εκπαίδευσης με σύγχρονο εξοπλισμό

| 5.7.1 | Επιδοκιμάζει την αναφορά (σημείο 2) στις χρήσιμες «συμπράξεις» σε πόλεις και περιφέρειες αλλά διαπιστώνει ότι δεν διατυπώνονται συγκεκριμένες συστάσεις σχετικά με την ανάγκη συντονισμού της συστηματικής ανάπτυξης της εκπαίδευσης ενηλίκων σε τοπικό επίπεδο. Ένα θετικό παράδειγμα συνιστά το υποδειγματικό ευρωπαϊκό κίνημα των«πόλεων της μάθησης» και των «περιφερειών της μάθησης» (17). |
| --- | --- |

5.7.1

Επιδοκιμάζει την αναφορά (σημείο 2) στις χρήσιμες «συμπράξεις» σε πόλεις και περιφέρειες αλλά διαπιστώνει ότι δεν διατυπώνονται συγκεκριμένες συστάσεις σχετικά με την ανάγκη συντονισμού της συστηματικής ανάπτυξης της εκπαίδευσης ενηλίκων σε τοπικό επίπεδο. Ένα θετικό παράδειγμα συνιστά το υποδειγματικό ευρωπαϊκό κίνημα των«πόλεων της μάθησης» και των «περιφερειών της μάθησης» (17).

| 5.7.2 | Η ΕΟΚΕ συνιστά να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση και στην δημιουργία νέων ελκυστικών κέντρων εκπαίδευσης ενηλίκων με οραματικό σχεδιασμό, κοντά στον τόπο κατοικίας, σε όλες τις περιφέρειες της Ευρώπης, στα πλαίσια του σχεδίου δράσης. Σημαντικό μέρος της εκπαίδευσης ενηλίκων πραγματοποιείται ακόμη σε χώρους δευτερεύουσας χρήσης, οι οποίοι κατασκευάστηκαν αρχικά για άλλη χρήση και διατίθενται μόνο για ορισμένο χρονικό διάστημα. |
| --- | --- |

5.7.2

Η ΕΟΚΕ συνιστά να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση και στην δημιουργία νέων ελκυστικών κέντρων εκπαίδευσης ενηλίκων με οραματικό σχεδιασμό, κοντά στον τόπο κατοικίας, σε όλες τις περιφέρειες της Ευρώπης, στα πλαίσια του σχεδίου δράσης. Σημαντικό μέρος της εκπαίδευσης ενηλίκων πραγματοποιείται ακόμη σε χώρους δευτερεύουσας χρήσης, οι οποίοι κατασκευάστηκαν αρχικά για άλλη χρήση και διατίθενται μόνο για ορισμένο χρονικό διάστημα.

| 5.7.3 | Η ΕΟΚΕ λυπάται επειδή δεν αναφέρονται στο σχέδιο δράσης ρητά τα Οικοτροφεία εκπαίδευσης ενηλίκων (, δεδομένου ότι συνιστούν φάρους όσον αφορά τις μεθόδους διδασκαλίας στην εκπαίδευση ενηλίκων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Επειδή αυτά τα κέντρα εκπαίδευσης διαθέτουν οικοτροφείο, αποτελούν σημαντικούς πόλους συνάντησης εκπαιδευόμενων και εκπαιδευτικών από όλη την Ευρώπη. Κατά την τελευταία δεκαετία υπέστησαν σημαντικές απώλειες σε επιδοτήσεις και πολυάριθμα ιδρύματα, ακόμη και ευρωπαϊκής φήμης, αναγκάστηκαν να παύσουν τη λειτουργία τους. |
| --- | --- |

5.7.3

Η ΕΟΚΕ λυπάται επειδή δεν αναφέρονται στο σχέδιο δράσης ρητά τα Οικοτροφεία εκπαίδευσης ενηλίκων (, δεδομένου ότι συνιστούν φάρους όσον αφορά τις μεθόδους διδασκαλίας στην εκπαίδευση ενηλίκων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Επειδή αυτά τα κέντρα εκπαίδευσης διαθέτουν οικοτροφείο, αποτελούν σημαντικούς πόλους συνάντησης εκπαιδευόμενων και εκπαιδευτικών από όλη την Ευρώπη. Κατά την τελευταία δεκαετία υπέστησαν σημαντικές απώλειες σε επιδοτήσεις και πολυάριθμα ιδρύματα, ακόμη και ευρωπαϊκής φήμης, αναγκάστηκαν να παύσουν τη λειτουργία τους.

| 5.8 | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι οι ευκαιρίες αλλά και τα προβλήματα που δημιουργούν οι νέες τεχνολογίες επικοινωνιών κατά την υλοποίηση του σχεδίου δράσης θα πρέπει να διατυπωθούν σαφέστερα και να ληφθούν περισσότερο υπόψη στο σχέδιο δράσης. Η ελλιπής πρόσβαση στις τεχνολογίες πληροφορικής συνιστά ακόμη μια πτυχή του κοινωνικού αποκλεισμού που αποκτά αυξανόμενη σημασία. Το 46 % των ευρωπαϊκών νοικοκυριών δεν διαθέτει ακόμη πρόσβαση στο διαδίκτυο (18) ενώ το 40 % των ευρωπαίων δήλωσε ότι δεν διαθέτει δεξιότητες όσον αφορά τη χρήση του διαδικτύου (19). Δεν έχει ακόμη σημειωθεί σημαντική πρόοδος όσον αφορά τη δωρεάν πρόσβαση σε προγράμματα μάθησης στο διαδίκτυο για όλους τους ενήλικες, ενώ ήδη έχουν υποβληθεί και εξετάζονται αιτήσεις για άδειες διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας για μεθόδους διδασκαλίας (20). |
| --- | --- |

5.8

Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι οι ευκαιρίες αλλά και τα προβλήματα που δημιουργούν οι νέες τεχνολογίες επικοινωνιών κατά την υλοποίηση του σχεδίου δράσης θα πρέπει να διατυπωθούν σαφέστερα και να ληφθούν περισσότερο υπόψη στο σχέδιο δράσης. Η ελλιπής πρόσβαση στις τεχνολογίες πληροφορικής συνιστά ακόμη μια πτυχή του κοινωνικού αποκλεισμού που αποκτά αυξανόμενη σημασία. Το 46 % των ευρωπαϊκών νοικοκυριών δεν διαθέτει ακόμη πρόσβαση στο διαδίκτυο (18) ενώ το 40 % των ευρωπαίων δήλωσε ότι δεν διαθέτει δεξιότητες όσον αφορά τη χρήση του διαδικτύου (19). Δεν έχει ακόμη σημειωθεί σημαντική πρόοδος όσον αφορά τη δωρεάν πρόσβαση σε προγράμματα μάθησης στο διαδίκτυο για όλους τους ενήλικες, ενώ ήδη έχουν υποβληθεί και εξετάζονται αιτήσεις για άδειες διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας για μεθόδους διδασκαλίας (20).

| 5.9 | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει το γεγονός ότι οι εργοδότες παρέχουν ένα μεγάλο ποσοστό της κατάρτισης σε ενήλικες (σημείο 2.2 του σχεδίου δράσης). Επιπλέον, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις προωθούν επίσης σε δικά τους κέντρα ή στις επιχειρήσεις την κατάρτιση ενηλίκων, είτε μέσω της προσφοράς μαθημάτων σε τοπικό ή διαπεριφερειακό επίπεδο, στους κόλπους των οργανώσεών τους, είτε μέσω της ενθάρρυνσης και της παροχής συμβουλών σε θέματα κατάρτισης και της στήριξης καθ' όλη τη διάρκεια της εκπαίδευσης. Έχει ιδιαίτερη σημασία να διασφαλισθεί στο σχέδιο δράσης η ισορροπία μεταξύ της προσφοράς μαθημάτων και της ισότητας ευκαιριών πρόσβασης για όλους τους εκπαιδευόμενους. |
| --- | --- |

5.9

Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει το γεγονός ότι οι εργοδότες παρέχουν ένα μεγάλο ποσοστό της κατάρτισης σε ενήλικες (σημείο 2.2 του σχεδίου δράσης). Επιπλέον, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις προωθούν επίσης σε δικά τους κέντρα ή στις επιχειρήσεις την κατάρτιση ενηλίκων, είτε μέσω της προσφοράς μαθημάτων σε τοπικό ή διαπεριφερειακό επίπεδο, στους κόλπους των οργανώσεών τους, είτε μέσω της ενθάρρυνσης και της παροχής συμβουλών σε θέματα κατάρτισης και της στήριξης καθ' όλη τη διάρκεια της εκπαίδευσης. Έχει ιδιαίτερη σημασία να διασφαλισθεί στο σχέδιο δράσης η ισορροπία μεταξύ της προσφοράς μαθημάτων και της ισότητας ευκαιριών πρόσβασης για όλους τους εκπαιδευόμενους.

| 5.10 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να διατηρείται στο ακέραιο η ελευθερία των πάροχων προγραμμάτων κατάρτισης όσον αφορά το περιεχόμενο και το πρόγραμμα της διδασκαλίας καθώς και όσον αφορά την επιλογή του εκπαιδευτικού προσωπικού, ακόμη και όταν τα ενδιαφερόμενα κέντρα λαμβάνουν κρατικές επιδοτήσεις ή επιχορηγήσεις προγραμμάτων, ενώ θα πρέπει, βέβαια, να τηρούν ορισμένα πρότυπα ποιότητας και αποτελεσματικότητας. |
| --- | --- |

5.10

Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να διατηρείται στο ακέραιο η ελευθερία των πάροχων προγραμμάτων κατάρτισης όσον αφορά το περιεχόμενο και το πρόγραμμα της διδασκαλίας καθώς και όσον αφορά την επιλογή του εκπαιδευτικού προσωπικού, ακόμη και όταν τα ενδιαφερόμενα κέντρα λαμβάνουν κρατικές επιδοτήσεις ή επιχορηγήσεις προγραμμάτων, ενώ θα πρέπει, βέβαια, να τηρούν ορισμένα πρότυπα ποιότητας και αποτελεσματικότητας.

| 5.11 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντική τη διαπίστωση ότι η ορθή διακυβέρνηση στους φορείς παροχής εκπαίδευσης ενηλίκων πρέπει να εστιάζεται στον ενήλικα εκπαιδευόμενο καθώς και ότι είναι χρήσιμο να υπάρχει «στενή συνεργασία με άλλους εκπαιδευτικούς τομείς και φορείς» Κρίνει όμως ότι αυτό δεν επαρκεί όσον αφορά την εκπαίδευση ενηλίκων. |
| --- | --- |

5.11

Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντική τη διαπίστωση ότι η ορθή διακυβέρνηση στους φορείς παροχής εκπαίδευσης ενηλίκων πρέπει να εστιάζεται στον ενήλικα εκπαιδευόμενο καθώς και ότι είναι χρήσιμο να υπάρχει «στενή συνεργασία με άλλους εκπαιδευτικούς τομείς και φορείς» Κρίνει όμως ότι αυτό δεν επαρκεί όσον αφορά την εκπαίδευση ενηλίκων.

| 5.11.1 | Από το σχέδιο απουσιάζουν επίσης σαφείς αναφορές στη συμμετοχή των ενηλίκων εκπαιδευόμενων και των οργανώσεων που εκπροσωπούν τα συμφέροντά τους στον τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων. Τα δημοκρατικά δικαιώματα των νέων μαθητών και φοιτητών στο τυπικό εκπαιδευτικό σύστημα, έχουν κατοχυρωθεί καλύτερα από τη νομοθεσία των περισσότερων κρατών μελών, απ' ό,τι τα δικαιώματα ενηλίκων εκπαιδευόμενων. |
| --- | --- |

5.11.1

Από το σχέδιο απουσιάζουν επίσης σαφείς αναφορές στη συμμετοχή των ενηλίκων εκπαιδευόμενων και των οργανώσεων που εκπροσωπούν τα συμφέροντά τους στον τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων. Τα δημοκρατικά δικαιώματα των νέων μαθητών και φοιτητών στο τυπικό εκπαιδευτικό σύστημα, έχουν κατοχυρωθεί καλύτερα από τη νομοθεσία των περισσότερων κρατών μελών, απ' ό,τι τα δικαιώματα ενηλίκων εκπαιδευόμενων.

| 5.11.2 | Η ΕΟΚΕ συνιστά να εστιάζονται οι αξιολογήσεις στην αυτοτελή εκτίμηση των εκπαιδευόμενων. Πριν από την εφαρμογή κρατικών μέτρων για την «παρακολούθηση» της ποιότητας των φορέων παροχής, θα πρέπει να ανταλλάσσονται πληροφορίες σχετικά με πρότυπα σχέδια για τη βελτίωση της ποιότητας που να προσανατολίζονται προς την ζήτηση και τους εκπαιδευόμενους. (21) |
| --- | --- |

5.11.2

Η ΕΟΚΕ συνιστά να εστιάζονται οι αξιολογήσεις στην αυτοτελή εκτίμηση των εκπαιδευόμενων. Πριν από την εφαρμογή κρατικών μέτρων για την «παρακολούθηση» της ποιότητας των φορέων παροχής, θα πρέπει να ανταλλάσσονται πληροφορίες σχετικά με πρότυπα σχέδια για τη βελτίωση της ποιότητας που να προσανατολίζονται προς την ζήτηση και τους εκπαιδευόμενους. (21)

| 5.11.3 | Προτείνει, επίσης να μελετηθεί και η διασφάλιση των δικαιωμάτων ενηλίκων χρηστών («καταναλωτών») σε εκπαιδευτικά προγράμματα που προσφέρονται επί πληρωμής. Χρειάζεται να διευκρινιστούν τα δικαιώματά τους σε περίπτωση αναγκαστικής διακοπής της εκπαίδευσης ή αποχώρησης λόγω μη ικανοποιητικού προγράμματος, αλλαγής ημερομηνιών ή μη παράδοσης του μαθήματος. Ως υπόδειγμα μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι συστάσεις σχετικά με τα δικαιώματα των ευρωπαίων επιβατών. |
| --- | --- |

5.11.3

Προτείνει, επίσης να μελετηθεί και η διασφάλιση των δικαιωμάτων ενηλίκων χρηστών («καταναλωτών») σε εκπαιδευτικά προγράμματα που προσφέρονται επί πληρωμής. Χρειάζεται να διευκρινιστούν τα δικαιώματά τους σε περίπτωση αναγκαστικής διακοπής της εκπαίδευσης ή αποχώρησης λόγω μη ικανοποιητικού προγράμματος, αλλαγής ημερομηνιών ή μη παράδοσης του μαθήματος. Ως υπόδειγμα μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι συστάσεις σχετικά με τα δικαιώματα των ευρωπαίων επιβατών.

| 5.12 | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι τα κράτη μέλη και η Επιτροπή θα πρέπει θα δώσουν μεγαλύτερη προσοχή στην κατάρτιση (αρχική και συνεχή) αλλά και στο καθεστώς και στην αμοιβή των εργαζομένων που απασχολούνται στον τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων (σημείο 3.2. του σχεδίου δράσης). |
| --- | --- |

5.12

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι τα κράτη μέλη και η Επιτροπή θα πρέπει θα δώσουν μεγαλύτερη προσοχή στην κατάρτιση (αρχική και συνεχή) αλλά και στο καθεστώς και στην αμοιβή των εργαζομένων που απασχολούνται στον τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων (σημείο 3.2. του σχεδίου δράσης).

| 5.12.1 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι ο τομέας της εκπαίδευσης ενηλίκων απαιτεί προσωπικό που να μπορεί να χρησιμοποιηθεί με πολύ ελαστικό τρόπο. Επειδή η προσοχή πρέπει να εστιάζεται στον εκπαιδευόμενο· θεωρεί όμως απαραίτητο οι υψηλές απαιτήσεις όσον αφορά την ελαστικότητα να συνοδεύονται και από ανάλογου επιπέδου κοινωνική ασφάλεια. Οι κοινωνικοί εταίροι θα μπορούσαν να αναλάβουν σχετικές πρωτοβουλίες ώστε να περιοριστεί η ανασφάλεια του καθεστώτος των εκπαιδευτών και να ενισχυθούν τα δικαιώματά τους όσον αφορά την απασχόλησή τους σε αυτόν τον τομέα. |
| --- | --- |

5.12.1

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι ο τομέας της εκπαίδευσης ενηλίκων απαιτεί προσωπικό που να μπορεί να χρησιμοποιηθεί με πολύ ελαστικό τρόπο. Επειδή η προσοχή πρέπει να εστιάζεται στον εκπαιδευόμενο· θεωρεί όμως απαραίτητο οι υψηλές απαιτήσεις όσον αφορά την ελαστικότητα να συνοδεύονται και από ανάλογου επιπέδου κοινωνική ασφάλεια. Οι κοινωνικοί εταίροι θα μπορούσαν να αναλάβουν σχετικές πρωτοβουλίες ώστε να περιοριστεί η ανασφάλεια του καθεστώτος των εκπαιδευτών και να ενισχυθούν τα δικαιώματά τους όσον αφορά την απασχόλησή τους σε αυτόν τον τομέα.

| 5.12.2 | Η ΕΟΚΕ συνιστά, κατά τη βελτίωση των επαγγελματικών δεξιοτήτων να εστιαστεί η προσοχή, όχι μόνο στην ικανότητα παροχής διδασκαλίας προσαρμοσμένης στις ανάγκες των ενηλίκων, αλλά και στην θεματική εμπειρογνωμοσύνη των εκπαιδευτικών, διότι το αποτέλεσμα της εκπαίδευσης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το επίπεδο αυτών των προσόντων. |
| --- | --- |

5.12.2

Η ΕΟΚΕ συνιστά, κατά τη βελτίωση των επαγγελματικών δεξιοτήτων να εστιαστεί η προσοχή, όχι μόνο στην ικανότητα παροχής διδασκαλίας προσαρμοσμένης στις ανάγκες των ενηλίκων, αλλά και στην θεματική εμπειρογνωμοσύνη των εκπαιδευτικών, διότι το αποτέλεσμα της εκπαίδευσης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το επίπεδο αυτών των προσόντων.

| 5.12.3 | Η ΕΟΚΕ συνιστά επίσης να προετοιμαστεί η διεξαγωγή αναλύσεων και να διατυπωθούν συστάσεις σχετικά με το καθεστώς των εθελοντών που δραστηριοποιούνται στον τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων. |
| --- | --- |

5.12.3

Η ΕΟΚΕ συνιστά επίσης να προετοιμαστεί η διεξαγωγή αναλύσεων και να διατυπωθούν συστάσεις σχετικά με το καθεστώς των εθελοντών που δραστηριοποιούνται στον τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων.

| 5.13 | Η ΕΟΚΕ σημειώνει το στόχο προτεραιότητας να αποκτήσουν όσο το δυνατό περισσότεροι εκπαιδευόμενοι τυπικά προσόντα ενός, τουλάχιστον, υψηλότερου επιπέδου από το προηγούμενο (σημείο 3.3.του σχεδίου δράσης). Η κατάταξη των ενδιαφερόμενων και των εκπαιδευτικών τους στόχων με βάση το επίπεδο κατάρτισης είναι μόνο σε περιορισμένο βαθμό χρήσιμη στον τομέα της γενικής εκπαίδευσης ενηλίκων, μολονότι σε ορισμένους κύκλους μαθημάτων έχει ιδιαίτερη σημασία η συνοχή των προκαταρκτικών γνώσεων. Σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να διασφαλισθεί ότι οι εκπαιδευόμενοι, μετά την απόκτηση του νέου επιπέδου κατάρτισης θα έχουν μεγαλύτερη κοινωνική αναγνώριση ή ακόμη και θέση απασχόλησης. Η συνάντηση με εκπαιδευόμενους διαφορετικών επιπέδων συνιστά το πλεονέκτημα πολλών κύκλων μαθημάτων στον τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων, ή, σύμφωνα με την οικονομική ορολογία, «το κοινωνικό κεφάλαιο» που περικλείει ο τομέας αυτός. |
| --- | --- |

5.13

Η ΕΟΚΕ σημειώνει το στόχο προτεραιότητας να αποκτήσουν όσο το δυνατό περισσότεροι εκπαιδευόμενοι τυπικά προσόντα ενός, τουλάχιστον, υψηλότερου επιπέδου από το προηγούμενο (σημείο 3.3.του σχεδίου δράσης). Η κατάταξη των ενδιαφερόμενων και των εκπαιδευτικών τους στόχων με βάση το επίπεδο κατάρτισης είναι μόνο σε περιορισμένο βαθμό χρήσιμη στον τομέα της γενικής εκπαίδευσης ενηλίκων, μολονότι σε ορισμένους κύκλους μαθημάτων έχει ιδιαίτερη σημασία η συνοχή των προκαταρκτικών γνώσεων. Σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να διασφαλισθεί ότι οι εκπαιδευόμενοι, μετά την απόκτηση του νέου επιπέδου κατάρτισης θα έχουν μεγαλύτερη κοινωνική αναγνώριση ή ακόμη και θέση απασχόλησης. Η συνάντηση με εκπαιδευόμενους διαφορετικών επιπέδων συνιστά το πλεονέκτημα πολλών κύκλων μαθημάτων στον τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων, ή, σύμφωνα με την οικονομική ορολογία, «το κοινωνικό κεφάλαιο» που περικλείει ο τομέας αυτός.

| 5.14 | Χρειάζεται όμως να διευκρινισθούν οι δείκτες που έχουν προβλεφθεί για τη μελλοντική συνεκτίμηση της μη επαγγελματικής κατάρτισης ενηλίκων, του γεωγραφικού εύρους της προσφοράς αλλά και, σε μεγαλύτερο βαθμό απ' ό,τι συμβαίνει σήμερα, της εκπαίδευσης ενηλίκων χωρίς επαγγελματική δραστηριότητα, ανεξάρτητα από την ηλικία τους. |
| --- | --- |

5.14

Χρειάζεται όμως να διευκρινισθούν οι δείκτες που έχουν προβλεφθεί για τη μελλοντική συνεκτίμηση της μη επαγγελματικής κατάρτισης ενηλίκων, του γεωγραφικού εύρους της προσφοράς αλλά και, σε μεγαλύτερο βαθμό απ' ό,τι συμβαίνει σήμερα, της εκπαίδευσης ενηλίκων χωρίς επαγγελματική δραστηριότητα, ανεξάρτητα από την ηλικία τους.

Βρυξέλλες, 13 Μαρτίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης Δημητριάδης

---

(1)  «Εκπαίδευση ενηλίκων: ποτέ δεν είναι αργά για μάθηση»(COM(2006) 614 τελικό)

1

(2)  N.F.S. Grundtvig, δανός εκπαιδευτικός ενηλίκων. που συνέβαλε με τις δημοκρατικές και κοινωνικές ιδέες του στην ανάπτυξη του κινήματος των Οικοτροφείων Εκπαίδευσης Ενηλίκων στη Δανία το 19ο αιώνα Το 2001, η Επιτροπή της ΕΕ έδωσε το όνομά του στο 2ο πρόγραμμα προώθησης της εκπαίδευσης ενηλίκων, τη δράση Grundtvig του νέου προγράμματος Σωκράτης 2001-2006.

2

(3)  SEC (2000)1832 της 30ής Οκτωβρίου 2000

3

(4)  Ψήφισμα του Συμβουλίου της 27ης Ιουνίου 2002«για τη διά βίου μάθηση» (ΕΕ C. 163, 9.7.2002)

4

(5)  Λεπτομερές πρόγραμμα των επακολουθών εργασιών σχετικά με τους στόχους των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης στην Ευρώπη (ΕΕ C 142, 14.06.2002)

5

(6)  Ανακοίνωση με τίτλο «επανεξέταση των προτεραιοτήτων και στρατηγικών της διαδικασίας της Κοπεγχάγης» Ελσίνκι, 5 Δεκεμβρίου 2006, (σημ.τ.μετάφρ.: δεν διατίθεται στα ελληνικά) www.minedu.fi/export/sites/default/vet2006/pdf/Helsinki_Communiqué_de.pdf

6

(7)  COM (2007) 498 τελικό

7

(8)  COM (2005) 596 τελικό Βλ. σχετικά τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ στην ΕΕ C-324, 30.12.2006, Εισηγήτρια: η κυρία Le Nouail

8

(9)  COM(2007) 570 τελικό

9

(10)  COM (2006) 614 τελικό

10

(11)  Ομοίως.

11

(12)  COM (2005) 548 τελικό Βλ. επίσης τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ σχετικά με τις βασικές δεξιότητες, ΕΕ C 195, 18.08..2006, Εισηγήτρια: η κυρία Herczog Εκτός από τη γνώση της μητρικής γλώσσας, ξένων γλωσσών, τη γνώση των μαθηματικών και τις βασικές γνώσεις στον τομέα των επιστημών και των τεχνολογιών, τις δεξιότητες στη χρήση υπολογιστών, την ικανότητα για μάθηση, εξίσου σημαντικές πτυχές είναι η κοινωνικότητα, η ικανότητα συμμετοχής στα κοινά, το πνεύμα πρωτοβουλίας, το επιχειρηματικό πνεύμα, η πολιτιστική γνώση και έκφραση.

12

(13)  Βλ. σχετικά τη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της ΕΟΚΕ, της 15ης Σεπτεμβρίου 2004 με τίτλο«Προς το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα: Ερευνητικές ανάγκες στο πλαίσιο των δημογραφικών μεταβολών — Ποιότητα ζωής των ηλικιωμένων και ανάγκες σε τεχνολογίες» της 15ης Σεπτεμβρίου 2004, εισηγήτρια: η κ. HEINISCH (ΕΕ C 74 23.3.2005).

13

ης

ο

ης

(14)  Βλ. Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση ολοκληρωμένου προγράμματος δράσης στον τομέα της δια βίου μάθησης» της 10.2.2005, εισηγητής ο κ. Κορυφίδης, (ΕΕ C 221 της 8ης Σεπτεμβρίου 2005).

14

(15)  Ομοίως.

15

(16)  COM (2006) 479 τελικό Βλ σχετικά τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 30ής Μαΐου 2007 για τη «Δια βίου μάθηση», εισηγητής: ο κ. Rodríguez García-Caro (ΕΕ C 175, 27.07.2007)

16

(17)  Βλ. παραδείγματα στο έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Γενική Διεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισμού «Ευρωπαϊκά δίκτυα για την προώθηση της τοπικής και περιφερειακής διάστασης της διά βίου μάθησης» (πρωτοβουλία «R3L»), Μάρτιος 2003

17

(18)  Νοικοκυριά που αποτελούνται τουλάχιστον από ένα άτομο μεταξύ 16 και 74 ετών, ΕΕ-27 (Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία, 8 Φεβρουαρίου 2008).

18

(19)  Άτομα από 16 έως 74 ετών, ΕΕ-27 (Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία, στοιχεία της 8ης Φεβρουαρίου 2008)

19

ης

(20)  Καθοριστική πολιτική σημασία έχει και το ψήφισμα του Συμβουλίου«Ηλεκτρονική ένταξη — Αξιοποίηση των ευκαιριών της κοινωνίας της πληροφορίας για την κοινωνική ένταξη»(ΕΕ. C 292/02, του 292), αλλά τα αποτελέσματα των δράσεων που ακολούθησαν δεν αξιοποιήθηκαν για το σχέδιο δράσης

20

(21)  Στη Γερμανία λειτουργεί για το σκοπό αυτό το ανεξάρτητο ίδρυμα «Stiftung Bildungstest»

21

---

| 9.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 204/95 |
| --- | --- | --- | --- |

9.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 204/95

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: «Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων στη βελτίωση της κατάστασης των νέων στην αγορά εργασίας»

(2008/C 204/20)

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έλαβε αίτηση γνωμοδότησης εκ μέρους της προσεχούς σλοβενικής Προεδρίας, με ημερομηνία 19 Σεπτεμβρίου 2007 και με θέμα:

«Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων στη βελτίωση της κατάστασης των νέων στην αγορά εργασίας»

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 21 Φεβρουαρίου 2008, με εισηγητή τον κ. SOARES και συνεισηγήτρια την κα PÄÄRENDSON.

Κατά την 443η σύνοδο ολομέλειας, της 12ης και 13ης Μαρτίου 2008 (συνεδρίαση της 12ης Μαρτίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, με 119 ψήφους υπέρ, 1 ψήφο κατά και 2 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Σύνοψη των προτάσεων της ΕΟΚΕ

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την προτεραιότητα που αποφάσισε να αποδώσει η Σλοβενική Προεδρία (1ο εξάμηνο του 2008) στην ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας, η οποία αποτελεί μία από τις μείζονες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την προτεραιότητα που αποφάσισε να αποδώσει η Σλοβενική Προεδρία (1ο εξάμηνο του 2008) στην ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας, η οποία αποτελεί μία από τις μείζονες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση.

| 1.2 | Η προτεραιότητα αυτή ανταποκρίνεται απολύτως στους στόχους της αναθεωρημένης στρατηγικής της Λισσαβώνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση, η οποία, με την ενημέρωση των «κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση», εισήχθη στον δεύτερο κύκλο της. Η στρατηγική της Λισσαβώνας, θέτοντας ως στρατηγικό στόχο την πλήρη απασχόληση, υπέδειξε ότι η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας και των επιχειρήσεων δεν είναι ασυμβίβαστη με την ευημερία των πολιτών, την ικανοποίηση από την εργασία και την εξασφάλιση ποιοτικής απασχόλησης και αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας. Τα κράτη μέλη όφειλαν, επομένως, να ασχοληθούν συστηματικότερα και ευρύτερα με τα αίτια της ανεργίας των νέων στα εθνικά μεταρρυθμιστικά τους σχέδια, λαμβάνοντας υπόψη το ευρωπαϊκό σύμφωνο για τη νεολαία. |
| --- | --- |

1.2

Η προτεραιότητα αυτή ανταποκρίνεται απολύτως στους στόχους της αναθεωρημένης στρατηγικής της Λισσαβώνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση, η οποία, με την ενημέρωση των «κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση», εισήχθη στον δεύτερο κύκλο της. Η στρατηγική της Λισσαβώνας, θέτοντας ως στρατηγικό στόχο την πλήρη απασχόληση, υπέδειξε ότι η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας και των επιχειρήσεων δεν είναι ασυμβίβαστη με την ευημερία των πολιτών, την ικανοποίηση από την εργασία και την εξασφάλιση ποιοτικής απασχόλησης και αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας. Τα κράτη μέλη όφειλαν, επομένως, να ασχοληθούν συστηματικότερα και ευρύτερα με τα αίτια της ανεργίας των νέων στα εθνικά μεταρρυθμιστικά τους σχέδια, λαμβάνοντας υπόψη το ευρωπαϊκό σύμφωνο για τη νεολαία.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι η διατήρηση της οικονομικής ανάπτυξης και της ευημερίας στην Ευρώπη, με παράλληλη προώθηση της κοινωνικής συνοχής και της βιώσιμης ανάπτυξης, εξαρτάται από την πλήρη συμβολή και τη συμμετοχή όλων των νέων. Πρέπει μάλιστα να εξασφαλιστούν στους νέους οι κατάλληλες συνθήκες για την ενεργό συμμετοχή τους στα κοινά, πολύ περισσότερο μάλιστα που το ποσοστό τους επί του συνολικού πληθυσμού μειώνεται. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι η διατήρηση της οικονομικής ανάπτυξης και της ευημερίας στην Ευρώπη, με παράλληλη προώθηση της κοινωνικής συνοχής και της βιώσιμης ανάπτυξης, εξαρτάται από την πλήρη συμβολή και τη συμμετοχή όλων των νέων. Πρέπει μάλιστα να εξασφαλιστούν στους νέους οι κατάλληλες συνθήκες για την ενεργό συμμετοχή τους στα κοινά, πολύ περισσότερο μάλιστα που το ποσοστό τους επί του συνολικού πληθυσμού μειώνεται.

| 1.4 | Οι νέοι αντιμετωπίζουν σήμερα μια κρίσιμη κατάσταση σε διάφορα επίπεδα, με ιδιαίτερη όμως οξύτητα ως προς το ζήτημα της ένταξής τους στην αγορά εργασίας, δεδομένου ότι το ποσοστό ανεργίας των νέων της ηλικιακής ομάδας από 15 έως 24 ετών (1), σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές στατιστικές, είναι 2,4 φορές ανώτερο απ' ό,τι της ηλικιακής ομάδας των 25 έως 54 ετών, παρότι οι δείκτες του 2007 εμφανίζουν ελαφρά βελτίωση. |
| --- | --- |

1.4

Οι νέοι αντιμετωπίζουν σήμερα μια κρίσιμη κατάσταση σε διάφορα επίπεδα, με ιδιαίτερη όμως οξύτητα ως προς το ζήτημα της ένταξής τους στην αγορά εργασίας, δεδομένου ότι το ποσοστό ανεργίας των νέων της ηλικιακής ομάδας από 15 έως 24 ετών (1), σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές στατιστικές, είναι 2,4 φορές ανώτερο απ' ό,τι της ηλικιακής ομάδας των 25 έως 54 ετών, παρότι οι δείκτες του 2007 εμφανίζουν ελαφρά βελτίωση.

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η εργασία, πέραν του ότι συνιστά έναν συντελεστή παραγωγής με καθοριστική σημασία για την κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη των κοινωνιών, αποτελεί επίσης σήμερα μια από τις πηγές ανθρώπινης αξιοπρέπειας και ανάπτυξης της προσωπικότητας, ενώ προσφέρει και δυνατότητες για κοινωνικοποίηση. |
| --- | --- |

1.5

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η εργασία, πέραν του ότι συνιστά έναν συντελεστή παραγωγής με καθοριστική σημασία για την κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη των κοινωνιών, αποτελεί επίσης σήμερα μια από τις πηγές ανθρώπινης αξιοπρέπειας και ανάπτυξης της προσωπικότητας, ενώ προσφέρει και δυνατότητες για κοινωνικοποίηση.

| 1.6 | Η υπόσταση της εργασίας στον 21ο αιώνα έγκειται στην ικανότητα εκμάθησης και προσαρμογής καθ' όλη τη διάρκεια του ενεργού βίου. Η ΕΟΚΕ εντοπίζει δύο κύριες μεθόδους για τη βελτίωση της κατάστασης των νέων στην αγορά εργασίας: να παρέχεται στους νέους περισσότερη και καλύτερη εκπαίδευση και να βελτιωθεί η μετάβαση από τη λήξη του σχολικού βίου στην οριστική ένταξη στον ενεργό βίο. |
| --- | --- |

1.6

Η υπόσταση της εργασίας στον 21ο αιώνα έγκειται στην ικανότητα εκμάθησης και προσαρμογής καθ' όλη τη διάρκεια του ενεργού βίου. Η ΕΟΚΕ εντοπίζει δύο κύριες μεθόδους για τη βελτίωση της κατάστασης των νέων στην αγορά εργασίας: να παρέχεται στους νέους περισσότερη και καλύτερη εκπαίδευση και να βελτιωθεί η μετάβαση από τη λήξη του σχολικού βίου στην οριστική ένταξη στον ενεργό βίο.

| 1.7 | Η ΕΟΚΕ έχει πλήρη επίγνωση της δυσκολίας που χαρακτηρίζει το έργο αυτό. Γι' αυτό και συνιστά την συνδυασμένη προσπάθεια ολόκληρης της κοινωνίας προς την κατεύθυνση αυτή, πολύ περισσότερο μάλιστα που η νέα γενιά είναι εκείνη που ενδέχεται να υποστεί πιο έντονα τις συνέπειες μιας αρνητικής εξέλιξης των αγορών. |
| --- | --- |

1.7

Η ΕΟΚΕ έχει πλήρη επίγνωση της δυσκολίας που χαρακτηρίζει το έργο αυτό. Γι' αυτό και συνιστά την συνδυασμένη προσπάθεια ολόκληρης της κοινωνίας προς την κατεύθυνση αυτή, πολύ περισσότερο μάλιστα που η νέα γενιά είναι εκείνη που ενδέχεται να υποστεί πιο έντονα τις συνέπειες μιας αρνητικής εξέλιξης των αγορών.

| 1.8 | Πράγματι, οι νέοι της ηλικιακής ομάδας από 15 έως 24 ετών, πέραν του ότι εμφανίζουν υπερδιπλάσιο ποσοστό ανεργίας απ' ό,τι οι ενήλικες εργαζόμενοι, είναι και εκείνοι που αντιμετωπίζουν περισσότερο επισφαλείς εργασιακές σχέσεις, σε ποσοστό που σε ορισμένες χώρες υπερβαίνει το 60 %, με σοβαρές συνέπειες σε θέματα αυτονομίας, προϋποθέσεων για τη δημιουργία οικογένειας και την απόφαση για τον κατάλληλο χρόνο τεκνοποίησης, αλλά και στο ζήτημα της ανάπτυξης και της χρηματοδότησης των συστημάτων κοινωνικής προστασίας. |
| --- | --- |

1.8

Πράγματι, οι νέοι της ηλικιακής ομάδας από 15 έως 24 ετών, πέραν του ότι εμφανίζουν υπερδιπλάσιο ποσοστό ανεργίας απ' ό,τι οι ενήλικες εργαζόμενοι, είναι και εκείνοι που αντιμετωπίζουν περισσότερο επισφαλείς εργασιακές σχέσεις, σε ποσοστό που σε ορισμένες χώρες υπερβαίνει το 60 %, με σοβαρές συνέπειες σε θέματα αυτονομίας, προϋποθέσεων για τη δημιουργία οικογένειας και την απόφαση για τον κατάλληλο χρόνο τεκνοποίησης, αλλά και στο ζήτημα της ανάπτυξης και της χρηματοδότησης των συστημάτων κοινωνικής προστασίας.

| 1.9 | Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων ως κύριων παραγόντων της αγοράς εργασίας, δεδομένου ότι γνωρίζουν τη λειτουργία και τις ανάγκες της, είναι βέβαια καθοριστικός για την εξεύρεση μεθόδων που θα συμβάλλουν στην ένταξη των νέων στον κόσμο της εργασίας. Η ΕΟΚΕ, όμως, επιθυμεί να τονίσει ιδιαιτέρως, για μία ακόμη φορά, τον θεμελιώδη ρόλο που εναπόκειται επίσης στα συστήματα εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης, τα οποία οφείλουν να εφοδιάσουν τους νέους με τις ικανότητες και δεξιότητες που χρειάζονται για να αντιμετωπίσουν έναν συνεχώς μεταβαλλόμενο κόσμο, λαμβάνοντας υπόψη τη διαφορετικότητα του καθενός. |
| --- | --- |

1.9

Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων ως κύριων παραγόντων της αγοράς εργασίας, δεδομένου ότι γνωρίζουν τη λειτουργία και τις ανάγκες της, είναι βέβαια καθοριστικός για την εξεύρεση μεθόδων που θα συμβάλλουν στην ένταξη των νέων στον κόσμο της εργασίας. Η ΕΟΚΕ, όμως, επιθυμεί να τονίσει ιδιαιτέρως, για μία ακόμη φορά, τον θεμελιώδη ρόλο που εναπόκειται επίσης στα συστήματα εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης, τα οποία οφείλουν να εφοδιάσουν τους νέους με τις ικανότητες και δεξιότητες που χρειάζονται για να αντιμετωπίσουν έναν συνεχώς μεταβαλλόμενο κόσμο, λαμβάνοντας υπόψη τη διαφορετικότητα του καθενός.

| 1.10 | Από την άλλη πλευρά, μόνον σε στενή συνεργασία με τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές, με τους διαφόρους παράγοντες της κοινωνίας των πολιτών —με ιδιαίτερη μνεία στον ρόλο των οργανώσεων των νέων, και των πανεπιστημίων ως πόλων έρευνας και επιστήμης— και με την ενεργό στήριξη των οικογενειών και των ευρύτερων κοινωνικών δικτύων των νέων, θα έχουν τη δυνατότητα οι κοινωνικοί εταίροι να ενεργήσουν υπέρ της καλύτερης ένταξης των νέων στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

1.10

Από την άλλη πλευρά, μόνον σε στενή συνεργασία με τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές, με τους διαφόρους παράγοντες της κοινωνίας των πολιτών —με ιδιαίτερη μνεία στον ρόλο των οργανώσεων των νέων, και των πανεπιστημίων ως πόλων έρευνας και επιστήμης— και με την ενεργό στήριξη των οικογενειών και των ευρύτερων κοινωνικών δικτύων των νέων, θα έχουν τη δυνατότητα οι κοινωνικοί εταίροι να ενεργήσουν υπέρ της καλύτερης ένταξης των νέων στην αγορά εργασίας.

| 1.11 | Έχοντας υπόψη το κοινό έγγραφο των κοινωνικών εταίρων της Ευρώπης με τίτλο «Πλαίσιο δράσεων για την ανάπτυξη ικανοτήτων και προσόντων καθ' όλη τη διάρκεια του βίου» (2), καθώς και πρόσφατες μελέτες όπου αναλύονται οι μείζονες προκλήσεις που τίθενται στις αγορές εργασίας, έγγραφα που συμβάλλουν στις προσπάθειες της Επιτροπής να καταστήσει τις αγορές εργασίας ταυτόχρονα πιο εύκολα προσαρμόσιμες και με λιγότερους αποκλεισμούς, η ΕΟΚΕ διακρίνει ορισμένους ειδικούς στόχους και ορισμένους τομείς παρέμβασης όπου ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων πρέπει να είναι πιο αποφασιστικός. |
| --- | --- |

1.11

Έχοντας υπόψη το κοινό έγγραφο των κοινωνικών εταίρων της Ευρώπης με τίτλο «Πλαίσιο δράσεων για την ανάπτυξη ικανοτήτων και προσόντων καθ' όλη τη διάρκεια του βίου» (2), καθώς και πρόσφατες μελέτες όπου αναλύονται οι μείζονες προκλήσεις που τίθενται στις αγορές εργασίας, έγγραφα που συμβάλλουν στις προσπάθειες της Επιτροπής να καταστήσει τις αγορές εργασίας ταυτόχρονα πιο εύκολα προσαρμόσιμες και με λιγότερους αποκλεισμούς, η ΕΟΚΕ διακρίνει ορισμένους ειδικούς στόχους και ορισμένους τομείς παρέμβασης όπου ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων πρέπει να είναι πιο αποφασιστικός.

| 1.12 | Τη δράση των κοινωνικών εταίρων πρέπει να καθοδηγούν οι ακόλουθοι κεντρικοί στόχοι:






  — | άσκηση επιρροής στις εθνικές κυβερνήσεις ώστε να διεξάγουν κατάλληλες μεταρρυθμίσεις και να αναπτύξουν εθνικές πολιτικές που θα συμβάλλουν στη βελτίωση της κατάστασης των νέων στην αγορά εργασίας· |
| --- | --- | --- |

1.12

Τη δράση των κοινωνικών εταίρων πρέπει να καθοδηγούν οι ακόλουθοι κεντρικοί στόχοι:

—

άσκηση επιρροής στις εθνικές κυβερνήσεις ώστε να διεξάγουν κατάλληλες μεταρρυθμίσεις και να αναπτύξουν εθνικές πολιτικές που θα συμβάλλουν στη βελτίωση της κατάστασης των νέων στην αγορά εργασίας·

| — | αξιοποίηση όλων των μέσων που έχουν στη διάθεσή τους, και ιδιαίτερα των προγραμμάτων του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (3), προκειμένου να προσφέρεται σε όλους τους νέους η δυνατότητα προσωπικής ολοκλήρωσης μέσα από μια απασχόληση σταθερή, ποιοτική και σωστά αμειβόμενη, με προσφυγή σε νέες και πιο προοδευτικές μορφές εργασίας και διαχείρισης των ωραρίων εργασίας, σε συνδυασμό με νέες μορφές ασφάλειας στην απασχόληση, με στόχο την εξασφάλιση πιο ομαλών μεταβάσεων, καλύτερης κινητικότητας και μεγαλύτερης ισορροπίας ανάμεσα στον επαγγελματικό και τον ιδιωτικό βίο· |
| --- | --- |

—

αξιοποίηση όλων των μέσων που έχουν στη διάθεσή τους, και ιδιαίτερα των προγραμμάτων του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (3), προκειμένου να προσφέρεται σε όλους τους νέους η δυνατότητα προσωπικής ολοκλήρωσης μέσα από μια απασχόληση σταθερή, ποιοτική και σωστά αμειβόμενη, με προσφυγή σε νέες και πιο προοδευτικές μορφές εργασίας και διαχείρισης των ωραρίων εργασίας, σε συνδυασμό με νέες μορφές ασφάλειας στην απασχόληση, με στόχο την εξασφάλιση πιο ομαλών μεταβάσεων, καλύτερης κινητικότητας και μεγαλύτερης ισορροπίας ανάμεσα στον επαγγελματικό και τον ιδιωτικό βίο·

| — | συντόμευση της μεταβατικής περιόδου ανάμεσα στο τέλος του εκπαιδευτικού βίου και την οριστική ένταξη στον ενεργό βίο και προσφορά στους νέους της πρώτης τους εργασιακής ευκαιρίας μέσα σε μια προοπτική εμπιστοσύνης στο μέλλον, κατά τη διάρκεια αυτής της μεταβατικής περιόδου· |
| --- | --- |

—

συντόμευση της μεταβατικής περιόδου ανάμεσα στο τέλος του εκπαιδευτικού βίου και την οριστική ένταξη στον ενεργό βίο και προσφορά στους νέους της πρώτης τους εργασιακής ευκαιρίας μέσα σε μια προοπτική εμπιστοσύνης στο μέλλον, κατά τη διάρκεια αυτής της μεταβατικής περιόδου·

| — | εποικοδομητική κάλυψη του διαστήματος κατά το οποίο οι νέοι δεν εργάζονται, είτε είναι άνεργοι είτε σε αναζήτηση πρώτης απασχόλησης· |
| --- | --- |

—

εποικοδομητική κάλυψη του διαστήματος κατά το οποίο οι νέοι δεν εργάζονται, είτε είναι άνεργοι είτε σε αναζήτηση πρώτης απασχόλησης·

| — | διευκόλυνση της ένταξης των πλέον ευάλωτων ομάδων νέων (νέων με κοινωνικά προβλήματα, με αναπηρία, νέων που εγκαταλείπουν πρόωρα το εκπαιδευτικό σύστημα, νέων μεταναστών κλπ.)· |
| --- | --- |

—

διευκόλυνση της ένταξης των πλέον ευάλωτων ομάδων νέων (νέων με κοινωνικά προβλήματα, με αναπηρία, νέων που εγκαταλείπουν πρόωρα το εκπαιδευτικό σύστημα, νέων μεταναστών κλπ.)·

| — | εξασφάλιση του συνδυασμού της επαγγελματικής με την προσωπική και την οικογενειακή ζωή· |
| --- | --- |

—

εξασφάλιση του συνδυασμού της επαγγελματικής με την προσωπική και την οικογενειακή ζωή·

| — | εξασφάλιση της δέουσας ισορροπίας μεταξύ ευελιξίας και ασφάλειας, με διάκριση εκείνων που μπορούν να επιλέγουν την ευελιξία επειδή έχουν ασφάλεια από εκείνους που είναι θύματα της ευελιξίας επειδή δεν έχουν ασφάλεια· |
| --- | --- |

—

εξασφάλιση της δέουσας ισορροπίας μεταξύ ευελιξίας και ασφάλειας, με διάκριση εκείνων που μπορούν να επιλέγουν την ευελιξία επειδή έχουν ασφάλεια από εκείνους που είναι θύματα της ευελιξίας επειδή δεν έχουν ασφάλεια·

| — | εξασφάλιση καλύτερης συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων, δευτεροβάθμιων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και πανεπιστημίων· |
| --- | --- |

—

εξασφάλιση καλύτερης συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων, δευτεροβάθμιων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και πανεπιστημίων·

| — | παροχή κινήτρων για την επιχειρηματικότητα, τη δημιουργικότητα και την καινοτομία και συνδρομή στους νέους ώστε να κατανοήσουν ότι έχουν την ευθύνη να συνεχίσουν να μαθαίνουν· παράλληλα, οι δημόσιες αρχές πρέπει να αναλάβουν το μερίδιο της ευθύνης που τους αναλογεί στη διασφάλιση αποτελεσματικής διασύνδεσης μεταξύ του εκπαιδευτικού συστήματος και της αγοράς εργασίας· |
| --- | --- |

—

παροχή κινήτρων για την επιχειρηματικότητα, τη δημιουργικότητα και την καινοτομία και συνδρομή στους νέους ώστε να κατανοήσουν ότι έχουν την ευθύνη να συνεχίσουν να μαθαίνουν· παράλληλα, οι δημόσιες αρχές πρέπει να αναλάβουν το μερίδιο της ευθύνης που τους αναλογεί στη διασφάλιση αποτελεσματικής διασύνδεσης μεταξύ του εκπαιδευτικού συστήματος και της αγοράς εργασίας·

| — | βελτίωση της ποιότητας και της ελκυστικότητας της εκμάθησης σε εργασιακό περιβάλλον (μαθητείας)· |
| --- | --- |

—

βελτίωση της ποιότητας και της ελκυστικότητας της εκμάθησης σε εργασιακό περιβάλλον (μαθητείας)·

| — | προώθηση μέτρων για την αποφυγή της μακράς διάρκειας ανεργίας στα νεότερα στρώματα της κοινωνίας· |
| --- | --- |

—

προώθηση μέτρων για την αποφυγή της μακράς διάρκειας ανεργίας στα νεότερα στρώματα της κοινωνίας·

| — | διάδοση στους νέους των οικονομικών και κοινωνικών τους δικαιωμάτων και τήρηση, αλλά και επιβολή της τήρησης της αρχής της ισότητας και της απουσίας διακρίσεων. |
| --- | --- |

—

διάδοση στους νέους των οικονομικών και κοινωνικών τους δικαιωμάτων και τήρηση, αλλά και επιβολή της τήρησης της αρχής της ισότητας και της απουσίας διακρίσεων.

| 1.13 | Τα πεδία παρέμβασης είναι πολλά και διάφορα, μπορούν όμως να κατανεμηθούν σε επτά μεγάλες ομάδες:






  — | Παιδεία και εκπαίδευση: παρέμβαση σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο για την ευαισθητοποίηση των σχολείων και των εκπαιδευτικών ώστε να επιχειρούν μια καλύτερη σύνδεση με τον κόσμο της εργασίας, άνοιγμα των επιχειρήσεων και των συνδικάτων στο σχολείο και προώθηση/συμμετοχή σε πρωτοβουλίες των σχολείων με αυτόν τον στόχο, καθώς και καθιέρωση εταιρικών σχέσεων με τα σχολεία, με στόχο να παρέχονται στους νέους εμπειρίες μαθητείας στις επιχειρήσεις. |
| --- | --- | --- |

1.13

Τα πεδία παρέμβασης είναι πολλά και διάφορα, μπορούν όμως να κατανεμηθούν σε επτά μεγάλες ομάδες:

—

Παιδεία και εκπαίδευση: παρέμβαση σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο για την ευαισθητοποίηση των σχολείων και των εκπαιδευτικών ώστε να επιχειρούν μια καλύτερη σύνδεση με τον κόσμο της εργασίας, άνοιγμα των επιχειρήσεων και των συνδικάτων στο σχολείο και προώθηση/συμμετοχή σε πρωτοβουλίες των σχολείων με αυτόν τον στόχο, καθώς και καθιέρωση εταιρικών σχέσεων με τα σχολεία, με στόχο να παρέχονται στους νέους εμπειρίες μαθητείας στις επιχειρήσεις.

| — | Επαγγελματική κατάρτιση: συμμετοχή στην κατάστρωση και οργάνωση των συστημάτων επαγγελματικής κατάρτισης, ενθάρρυνση της προσωπικής επιμόρφωσης και της απόκτησης κοινωνικών δεξιοτήτων, ανάπτυξη προγραμμάτων προώθησης του επιχειρηματικού πνεύματος, προώθηση και στήριξη δράσεων κατάρτισης για την πρόληψη των αναγκών της αγοράς ως προς τις απαιτούμενες ικανότητες και προσόντα, διάδοση στους νέους των τεχνικών επαγγελμάτων και του δυναμικού τους στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

—

Επαγγελματική κατάρτιση: συμμετοχή στην κατάστρωση και οργάνωση των συστημάτων επαγγελματικής κατάρτισης, ενθάρρυνση της προσωπικής επιμόρφωσης και της απόκτησης κοινωνικών δεξιοτήτων, ανάπτυξη προγραμμάτων προώθησης του επιχειρηματικού πνεύματος, προώθηση και στήριξη δράσεων κατάρτισης για την πρόληψη των αναγκών της αγοράς ως προς τις απαιτούμενες ικανότητες και προσόντα, διάδοση στους νέους των τεχνικών επαγγελμάτων και του δυναμικού τους στην αγορά εργασίας.

| — | Περίοδοι επαγγελματικής άσκησης: προσφορά περιόδων επαγγελματικής άσκησης ενταγμένων στην εκπαιδευτική σταδιοδρομία των νέων, κατάρτιση κωδίκων συμπεριφοράς σχετικά με τις συνθήκες εργασίας και τις αμοιβές ώστε να αποτρέπεται ο ανταγωνισμός μεταξύ επιχειρήσεων, και προσδιορισμός της έννοιας του «εκπαιδευτή» των ασκούμενων νέων και των σχετικών ορθών πρακτικών. |
| --- | --- |

—

Περίοδοι επαγγελματικής άσκησης: προσφορά περιόδων επαγγελματικής άσκησης ενταγμένων στην εκπαιδευτική σταδιοδρομία των νέων, κατάρτιση κωδίκων συμπεριφοράς σχετικά με τις συνθήκες εργασίας και τις αμοιβές ώστε να αποτρέπεται ο ανταγωνισμός μεταξύ επιχειρήσεων, και προσδιορισμός της έννοιας του «εκπαιδευτή» των ασκούμενων νέων και των σχετικών ορθών πρακτικών.

| — | Συλλογικές διαπραγματεύσεις: ενσωμάτωση των δικαιωμάτων των νέων, ως ισότιμων πολιτών, στο πλαίσιο της διαβούλευσης και του κοινωνικού διαλόγου, διαπραγμάτευση μορφών οργάνωσης της εργασίας που να τους παρέχουν προοπτικές ασφάλειας κατά τη μετάβαση στον ενεργό βίο, προώθηση της δυνατότητας των νέων εργαζομένων να συνεχίζουν ή να συμπληρώνουν τις σπουδές τους. |
| --- | --- |

—

Συλλογικές διαπραγματεύσεις: ενσωμάτωση των δικαιωμάτων των νέων, ως ισότιμων πολιτών, στο πλαίσιο της διαβούλευσης και του κοινωνικού διαλόγου, διαπραγμάτευση μορφών οργάνωσης της εργασίας που να τους παρέχουν προοπτικές ασφάλειας κατά τη μετάβαση στον ενεργό βίο, προώθηση της δυνατότητας των νέων εργαζομένων να συνεχίζουν ή να συμπληρώνουν τις σπουδές τους.

| — | Συλλογικές δομές: συνεργασία με τις οργανώσεις νέων, προώθηση και διάδοση των δικτύων επαφών μεταξύ των νέων και των εργασιακών κύκλων, προώθηση του συλλογικού πνεύματος, τόσο των νέων επιχειρηματιών όσο και των εργαζομένων, στις αντίστοιχες αντιπροσωπευτικές οργανώσεις, αναγνώριση των δεξιοτήτων και των ικανοτήτων που αποκτούν οι νέοι μέσω της ανεπίσημης εκπαίδευσης. |
| --- | --- |

—

Συλλογικές δομές: συνεργασία με τις οργανώσεις νέων, προώθηση και διάδοση των δικτύων επαφών μεταξύ των νέων και των εργασιακών κύκλων, προώθηση του συλλογικού πνεύματος, τόσο των νέων επιχειρηματιών όσο και των εργαζομένων, στις αντίστοιχες αντιπροσωπευτικές οργανώσεις, αναγνώριση των δεξιοτήτων και των ικανοτήτων που αποκτούν οι νέοι μέσω της ανεπίσημης εκπαίδευσης.

| — | Ορθές πρακτικές: προώθηση της ανταλλαγής ορθών πρακτικών, ιδίως μέσω της δημιουργίας δομών για την ανταλλαγή εμπειριών, ορθών πρακτικών και πληροφόρησης σχετικά με σχέδια που έχουν εφαρμοστεί από επιχειρήσεις, πανεπιστήμια, ενώσεις επιχειρηματιών και συνδικάτα. |
| --- | --- |

—

Ορθές πρακτικές: προώθηση της ανταλλαγής ορθών πρακτικών, ιδίως μέσω της δημιουργίας δομών για την ανταλλαγή εμπειριών, ορθών πρακτικών και πληροφόρησης σχετικά με σχέδια που έχουν εφαρμοστεί από επιχειρήσεις, πανεπιστήμια, ενώσεις επιχειρηματιών και συνδικάτα.

| — | Κινητικότητα (τόσο ανά την Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στις επιχειρήσεις): προώθηση της εκμάθησης άλλων γλωσσών (4), παροχή της ευκαιρίας για ανταλλαγή επαγγελματικών εμπειριών, με δεδομένη την εγγύηση των δικαιωμάτων τους ως εργαζομένων. Οι κοινωνικοί εταίροι θα πρέπει να λαμβάνουν ιδιαιτέρως υπόψη τη διασυνοριακή συνεργασία, όπου η κινητικότητα των νέων έχει μεγαλύτερη σημασία. |
| --- | --- |

—

Κινητικότητα (τόσο ανά την Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στις επιχειρήσεις): προώθηση της εκμάθησης άλλων γλωσσών (4), παροχή της ευκαιρίας για ανταλλαγή επαγγελματικών εμπειριών, με δεδομένη την εγγύηση των δικαιωμάτων τους ως εργαζομένων. Οι κοινωνικοί εταίροι θα πρέπει να λαμβάνουν ιδιαιτέρως υπόψη τη διασυνοριακή συνεργασία, όπου η κινητικότητα των νέων έχει μεγαλύτερη σημασία.

| 1.14 | Η ΕΟΚΕ, ως ευρωπαϊκό όργανο εκπροσώπησης της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, προτίθεται να διοργανώσει διάσκεψη, με τη συμμετοχή εκπροσώπων των επιχειρήσεων, των συνδικάτων, των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και των ΜΚΟ που εκπροσωπούν τη νεολαία, ώστε να δοθεί η ευκαιρία για την ανταλλαγή ορθών πρακτικών που έχουν εφαρμοστεί με στόχο τη βελτίωση της ένταξης των νέων στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

1.14

Η ΕΟΚΕ, ως ευρωπαϊκό όργανο εκπροσώπησης της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, προτίθεται να διοργανώσει διάσκεψη, με τη συμμετοχή εκπροσώπων των επιχειρήσεων, των συνδικάτων, των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και των ΜΚΟ που εκπροσωπούν τη νεολαία, ώστε να δοθεί η ευκαιρία για την ανταλλαγή ορθών πρακτικών που έχουν εφαρμοστεί με στόχο τη βελτίωση της ένταξης των νέων στην αγορά εργασίας.

2.   Η σημερινή κατάσταση

| 2.1 | Λαμβάνοντας υπόψη τη σημερινή κατάσταση των νέων στην αγορά εργασίας, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Σλοβενική Προεδρία του Συμβουλίου της ζήτησε διερευνητική γνωμοδότηση με θέμα «Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων στη βελτίωση της κατάστασης των νέων στην αγορά εργασίας». |
| --- | --- |

2.1

Λαμβάνοντας υπόψη τη σημερινή κατάσταση των νέων στην αγορά εργασίας, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Σλοβενική Προεδρία του Συμβουλίου της ζήτησε διερευνητική γνωμοδότηση με θέμα «Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων στη βελτίωση της κατάστασης των νέων στην αγορά εργασίας».

| 2.2 | Το πρόβλημα της ανεργίας των νέων, καθώς και, γενικότερα, της ένταξης των νέων στην κοινωνία, είναι ζητήματα που τίθενται σε παγκόσμια κλίμακα (5). |
| --- | --- |

2.2

Το πρόβλημα της ανεργίας των νέων, καθώς και, γενικότερα, της ένταξης των νέων στην κοινωνία, είναι ζητήματα που τίθενται σε παγκόσμια κλίμακα (5).

| 2.3 | Άλλη παγκόσμια τάση στις εκβιομηχανισμένες κοινωνίες είναι η γήρανση του πληθυσμού, που τείνει να έχει αρνητικό αντίκτυπο στην οικονομική σταθερότητα, ανταγωνιστικότητα και ανάπτυξη. Το φαινόμενο αυτό επιβαρύνει τις δαπάνες των συστημάτων υγείας και συνταξιοδότησης (6), καθώς μειώνεται ο πληθυσμός που τα υποστηρίζει (7). Καθίσταται, λοιπόν, αναγκαίο όχι μόνο να βρεθούν μέτρα για την προώθηση της «ενεργού γήρανσης» του πληθυσμού, αλλά κυρίως να ενισχυθεί η πρόσβαση των νέων στην αγορά εργασίας, και να προβλεφθούν μέτρα για την στήριξη της ανανέωσης των γενεών, με την οποία οι νέοι δεν ασχολούνται σοβαρά, από φόβο, λόγω της επισφαλούς εργασιακής τους κατάστασης. Πρόκειται για μια κοινή προσπάθεια, που πρέπει να αναπτυχθεί σε ευρωπαϊκό, σε εθνικό, σε περιφερειακό και σε τοπικό επίπεδο, με συμμετοχή του δημόσιου τομέα και των κοινωνικών εταίρων, ώστε το ζήτημα των νέων να τεθεί στο επίκεντρο των οικονομικών, των κοινωνικών, των εκπαιδευτικών και των δημογραφικών πολιτικών. |
| --- | --- |

2.3

Άλλη παγκόσμια τάση στις εκβιομηχανισμένες κοινωνίες είναι η γήρανση του πληθυσμού, που τείνει να έχει αρνητικό αντίκτυπο στην οικονομική σταθερότητα, ανταγωνιστικότητα και ανάπτυξη. Το φαινόμενο αυτό επιβαρύνει τις δαπάνες των συστημάτων υγείας και συνταξιοδότησης (6), καθώς μειώνεται ο πληθυσμός που τα υποστηρίζει (7). Καθίσταται, λοιπόν, αναγκαίο όχι μόνο να βρεθούν μέτρα για την προώθηση της «ενεργού γήρανσης» του πληθυσμού, αλλά κυρίως να ενισχυθεί η πρόσβαση των νέων στην αγορά εργασίας, και να προβλεφθούν μέτρα για την στήριξη της ανανέωσης των γενεών, με την οποία οι νέοι δεν ασχολούνται σοβαρά, από φόβο, λόγω της επισφαλούς εργασιακής τους κατάστασης. Πρόκειται για μια κοινή προσπάθεια, που πρέπει να αναπτυχθεί σε ευρωπαϊκό, σε εθνικό, σε περιφερειακό και σε τοπικό επίπεδο, με συμμετοχή του δημόσιου τομέα και των κοινωνικών εταίρων, ώστε το ζήτημα των νέων να τεθεί στο επίκεντρο των οικονομικών, των κοινωνικών, των εκπαιδευτικών και των δημογραφικών πολιτικών.

| 2.4 | Μολονότι κατά το διάστημα 2005-2007 δημιουργήθηκαν 7 εκατομμύρια θέσεις εργασίας στην ΕΕ, ο «κύκλος της Λισσαβώνας» δεν επέτυχε ακόμη τη μείωση της ανεργίας των νέων. Σύμφωνα με στοιχεία της Επιτροπής, το μέσο ποσοστό ανεργίας μεταξύ των νέων από 15 έως 24 ετών, ανήλθε στο 17,4 % το 2006, δηλαδή περίπου 4,7 εκατομμύρια νέων βρίσκονταν σε κατάσταση κοινωνικο-επαγγελματικής αστάθειας. Σε ορισμένες χώρες, το ποσοστό ανεργίας των νέων υπερέβη το 25 % (8). Σύμφωνα με την τελευταία τριμηνιαία αναθεώρηση της αγοράς εργασίας της ΕΕ (Quarterly EU Labour Market Review — Φθινόπωρο 2007), κατά το τρίτο τρίμηνο του 2007 το ποσοστό ανεργίας των νέων μειώθηκε στο 15,2 %, συνεχίζει όμως ακόμη να αντιπροσωπεύει το διπλάσιο από τη συνολική ανεργία. |
| --- | --- |

2.4

Μολονότι κατά το διάστημα 2005-2007 δημιουργήθηκαν 7 εκατομμύρια θέσεις εργασίας στην ΕΕ, ο «κύκλος της Λισσαβώνας» δεν επέτυχε ακόμη τη μείωση της ανεργίας των νέων. Σύμφωνα με στοιχεία της Επιτροπής, το μέσο ποσοστό ανεργίας μεταξύ των νέων από 15 έως 24 ετών, ανήλθε στο 17,4 % το 2006, δηλαδή περίπου 4,7 εκατομμύρια νέων βρίσκονταν σε κατάσταση κοινωνικο-επαγγελματικής αστάθειας. Σε ορισμένες χώρες, το ποσοστό ανεργίας των νέων υπερέβη το 25 % (8). Σύμφωνα με την τελευταία τριμηνιαία αναθεώρηση της αγοράς εργασίας της ΕΕ (Quarterly EU Labour Market Review — Φθινόπωρο 2007), κατά το τρίτο τρίμηνο του 2007 το ποσοστό ανεργίας των νέων μειώθηκε στο 15,2 %, συνεχίζει όμως ακόμη να αντιπροσωπεύει το διπλάσιο από τη συνολική ανεργία.

| 2.5 | Από την άλλη πλευρά, αυτά τα 4,7 εκατομμύρια νέων ανέργων στην Ευρώπη, κατά κανόνα, δεν έχουν προοπτικές επανέναρξης της εργασίας εντός των 6 πρώτων μηνών ανεργίας, γεγονός που δείχνει ότι, παρά την υιοθέτηση, το 2005, του ευρωπαϊκού συμφώνου για τη νεολαία, η στρατηγική της Λισσαβώνας δεν έχει ακόμη κατορθώσει να βελτιώσει την κατάσταση των νέων στην αγορά εργασίας. Η καλύτερη εφαρμογή στην πράξη του ευρωπαϊκού συμφώνου για τη νεολαία αποκτά, λοιπόν, αυξημένη σημασία. |
| --- | --- |

2.5

Από την άλλη πλευρά, αυτά τα 4,7 εκατομμύρια νέων ανέργων στην Ευρώπη, κατά κανόνα, δεν έχουν προοπτικές επανέναρξης της εργασίας εντός των 6 πρώτων μηνών ανεργίας, γεγονός που δείχνει ότι, παρά την υιοθέτηση, το 2005, του ευρωπαϊκού συμφώνου για τη νεολαία, η στρατηγική της Λισσαβώνας δεν έχει ακόμη κατορθώσει να βελτιώσει την κατάσταση των νέων στην αγορά εργασίας. Η καλύτερη εφαρμογή στην πράξη του ευρωπαϊκού συμφώνου για τη νεολαία αποκτά, λοιπόν, αυξημένη σημασία.

| 2.6 | Ωστόσο, οι τάσεις σε θέματα απασχόλησης και ανεργίας των νέων δεν είναι οι ίδιες σε όλα τα κράτη μέλη (9). Οι Κάτω Χώρες, η Ιρλανδία και η Δανία, πέτυχαν να την μειώσουν και εμφανίζουν ποσοστά ανεργίας των νέων κατώτερα του 10 %. Η κατάσταση δεν είναι η ίδια σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Ελλάδα, το Βέλγιο, η Πολωνία, η Σλοβακία, ακόμη και η Σουηδία, όπου τα ποσοστά παραμένουν γύρω στο 20 % (10). |
| --- | --- |

2.6

Ωστόσο, οι τάσεις σε θέματα απασχόλησης και ανεργίας των νέων δεν είναι οι ίδιες σε όλα τα κράτη μέλη (9). Οι Κάτω Χώρες, η Ιρλανδία και η Δανία, πέτυχαν να την μειώσουν και εμφανίζουν ποσοστά ανεργίας των νέων κατώτερα του 10 %. Η κατάσταση δεν είναι η ίδια σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Ελλάδα, το Βέλγιο, η Πολωνία, η Σλοβακία, ακόμη και η Σουηδία, όπου τα ποσοστά παραμένουν γύρω στο 20 % (10).

| 2.7 | Οι πιθανότητες να μετατραπεί η ανεργία των νέων σε ανεργία μακράς διάρκειας ή ακόμη και σε αεργία, είναι πολύ υψηλές (γύρω στο 1/3 της ανεργίας μακράς διάρκειας (11)), με ιδιαίτερη έμφαση στις γυναίκες, ενώ η κατάσταση αυτή επιδεινώνεται όσο προχωράει η ηλικία. |
| --- | --- |

2.7

Οι πιθανότητες να μετατραπεί η ανεργία των νέων σε ανεργία μακράς διάρκειας ή ακόμη και σε αεργία, είναι πολύ υψηλές (γύρω στο 1/3 της ανεργίας μακράς διάρκειας (11)), με ιδιαίτερη έμφαση στις γυναίκες, ενώ η κατάσταση αυτή επιδεινώνεται όσο προχωράει η ηλικία.

| 2.7.1 | Το γεγονός ότι οι νέοι που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο (ένας στους έξι) ή που δεν ολοκληρώνουν την δευτεροβάθμια εκπαίδευση (ένας στους τέσσερις νέους ενήλικες από 25 έως 29 ετών (12)) αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες κατά την αναζήτηση απασχόλησης απ' ό,τι οι νέοι με περισσότερα προσόντα, είναι κάτι που δεν εκπλήσσει. |
| --- | --- |

2.7.1

Το γεγονός ότι οι νέοι που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο (ένας στους έξι) ή που δεν ολοκληρώνουν την δευτεροβάθμια εκπαίδευση (ένας στους τέσσερις νέους ενήλικες από 25 έως 29 ετών (12)) αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες κατά την αναζήτηση απασχόλησης απ' ό,τι οι νέοι με περισσότερα προσόντα, είναι κάτι που δεν εκπλήσσει.

| 2.7.2 | Αντίθετα, εκπλήσσει το γεγονός ότι νέοι με υψηλά προσόντα και ικανότητες αντιμετωπίζουν δυσκολίες κατά την αναζήτηση απασχόλησης. Σε ορισμένα κράτη μέλη, το ποσοστό ανεργίας είναι υψηλότερο μεταξύ των νέων που έχουν αποφοιτήσει από τα υψηλότερα επίπεδα εκπαίδευσης παρά μεταξύ εκείνων που διαθέτουν επίπεδα σπουδών χαμηλότερα ή ενδιάμεσα (13). Στην πραγματικότητα, σε ένα επίπεδο εκπαίδευσης υψηλότερο απ' ό,τι στις προηγούμενες γενεές, αντιστοιχεί σήμερα μια πιο δύσκολη ένταξη στην αγορά εργασίας. Πρέπει να σημειωθεί, εδώ, ότι η κατοχή ενός διπλώματος συνιστά, βέβαια πολύτιμο εφόδιο για την καταπολέμηση της ανεργίας, δεν αποτελεί, όμως, σήμερα, καμία εγγύηση. |
| --- | --- |

2.7.2

Αντίθετα, εκπλήσσει το γεγονός ότι νέοι με υψηλά προσόντα και ικανότητες αντιμετωπίζουν δυσκολίες κατά την αναζήτηση απασχόλησης. Σε ορισμένα κράτη μέλη, το ποσοστό ανεργίας είναι υψηλότερο μεταξύ των νέων που έχουν αποφοιτήσει από τα υψηλότερα επίπεδα εκπαίδευσης παρά μεταξύ εκείνων που διαθέτουν επίπεδα σπουδών χαμηλότερα ή ενδιάμεσα (13). Στην πραγματικότητα, σε ένα επίπεδο εκπαίδευσης υψηλότερο απ' ό,τι στις προηγούμενες γενεές, αντιστοιχεί σήμερα μια πιο δύσκολη ένταξη στην αγορά εργασίας. Πρέπει να σημειωθεί, εδώ, ότι η κατοχή ενός διπλώματος συνιστά, βέβαια πολύτιμο εφόδιο για την καταπολέμηση της ανεργίας, δεν αποτελεί, όμως, σήμερα, καμία εγγύηση.

| 2.7.3 | Μεγάλος αριθμός νέων αντιμετωπίζουν καταστάσεις αναντιστοιχίας μεταξύ των προσόντων τους και της απασχόλησής τους (στα κράτη μέλη κυμαίνονται από 29 % έως 47 % τα ποσοστά των νέων κάτω των 35 ετών που εργάζονται σε τομείς εκτός του τομέα εκπαίδευσής τους). Η κατάσταση αυτή είναι πιο ανησυχητική όσο πιο χαμηλό είναι το επίπεδο σπουδών. |
| --- | --- |

2.7.3

Μεγάλος αριθμός νέων αντιμετωπίζουν καταστάσεις αναντιστοιχίας μεταξύ των προσόντων τους και της απασχόλησής τους (στα κράτη μέλη κυμαίνονται από 29 % έως 47 % τα ποσοστά των νέων κάτω των 35 ετών που εργάζονται σε τομείς εκτός του τομέα εκπαίδευσής τους). Η κατάσταση αυτή είναι πιο ανησυχητική όσο πιο χαμηλό είναι το επίπεδο σπουδών.

| 2.8 | Επίσης, η κατάσταση αυτή ωθεί πολλούς νέους να αποχωρήσουν για άλλες χώρες, όπου τους παρέχονται καλύτερες συνθήκες εργασίας, αποδοχές τέσσερις έως πέντε φορές υψηλότερες, πιο ελκυστικές προοπτικές επαγγελματικής σταδιοδρομίας και καλύτερες δυνατότητες προσωπικής ολοκλήρωσης (14). |
| --- | --- |

2.8

Επίσης, η κατάσταση αυτή ωθεί πολλούς νέους να αποχωρήσουν για άλλες χώρες, όπου τους παρέχονται καλύτερες συνθήκες εργασίας, αποδοχές τέσσερις έως πέντε φορές υψηλότερες, πιο ελκυστικές προοπτικές επαγγελματικής σταδιοδρομίας και καλύτερες δυνατότητες προσωπικής ολοκλήρωσης (14).

| 2.9 | Πολλοί από τους νέους που βρίσκουν εργασία, βρίσκονται ωστόσο σε κατάσταση μεγάλης ανασφάλειας, επειδή η απασχόληση είναι πολύ επισφαλής. Το 41 % των νέων μεταξύ 15 και 24 (15) ετών απασχολούνται βάσει συμβάσεων περιορισμένου χρόνου, ενώ σε κάποιες χώρες το ποσοστό αυτό υπερβαίνει το 60 % (16). Πολλές φορές πρόκειται για απόρροια συνειδητής επιλογής των νέων, που αναζητούν απασχόληση για μικρό χρονικό διάστημα, αλλά ο αριθμός των νέων που βρίσκονται στην κατάσταση αυτή χωρίς τη θέλησή τους είναι πολύ σημαντικός (ο ένας στους τέσσερις νέους) (17). |
| --- | --- |

2.9

Πολλοί από τους νέους που βρίσκουν εργασία, βρίσκονται ωστόσο σε κατάσταση μεγάλης ανασφάλειας, επειδή η απασχόληση είναι πολύ επισφαλής. Το 41 % των νέων μεταξύ 15 και 24 (15) ετών απασχολούνται βάσει συμβάσεων περιορισμένου χρόνου, ενώ σε κάποιες χώρες το ποσοστό αυτό υπερβαίνει το 60 % (16). Πολλές φορές πρόκειται για απόρροια συνειδητής επιλογής των νέων, που αναζητούν απασχόληση για μικρό χρονικό διάστημα, αλλά ο αριθμός των νέων που βρίσκονται στην κατάσταση αυτή χωρίς τη θέλησή τους είναι πολύ σημαντικός (ο ένας στους τέσσερις νέους) (17).

| 2.10 | Η ομάδα των νέων εργαζομένων είναι επίσης εκείνη που εμφανίζει τον μεγαλύτερο αριθμό ατυχημάτων και τραυματισμών στον χώρο εργασίας (18), έχει λοιπόν μεγάλη σημασία να λαμβάνονται επίσης υπόψη οι συνθήκες υγιεινής και ασφάλειας στον χώρο εργασίας, όταν μελετάται η εργασιακή κατάσταση της νεολαίας. |
| --- | --- |

2.10

Η ομάδα των νέων εργαζομένων είναι επίσης εκείνη που εμφανίζει τον μεγαλύτερο αριθμό ατυχημάτων και τραυματισμών στον χώρο εργασίας (18), έχει λοιπόν μεγάλη σημασία να λαμβάνονται επίσης υπόψη οι συνθήκες υγιεινής και ασφάλειας στον χώρο εργασίας, όταν μελετάται η εργασιακή κατάσταση της νεολαίας.

| 2.11 | Οι νέες γυναίκες πλήττονται περισσότερο από την ανεργία (19) και έχουν περισσότερες πιθανότητες να απασχολούνται σε θέσεις χαμηλής ποιότητας, κακά αμειβόμενες και με επισφαλείς σχέσεις εργασίας, παρότι, κατά γενικό κανόνα, έχουν ανώτερο επίπεδο εκπαίδευσης απ' ό,τι οι νέοι άνδρες. Υφίστανται, επίσης, διακρίσεις με βάση το φύλο, κυρίως όταν βρίσκονται σε αναπαραγωγική ηλικία. Οι νέες γυναίκες της ΕΕ έχουν, κατά μέσον όρο, κατά 6 % χαμηλότερες αποδοχές από τους νέους άνδρες (κάτω των 30 ετών) (20). |
| --- | --- |

2.11

Οι νέες γυναίκες πλήττονται περισσότερο από την ανεργία (19) και έχουν περισσότερες πιθανότητες να απασχολούνται σε θέσεις χαμηλής ποιότητας, κακά αμειβόμενες και με επισφαλείς σχέσεις εργασίας, παρότι, κατά γενικό κανόνα, έχουν ανώτερο επίπεδο εκπαίδευσης απ' ό,τι οι νέοι άνδρες. Υφίστανται, επίσης, διακρίσεις με βάση το φύλο, κυρίως όταν βρίσκονται σε αναπαραγωγική ηλικία. Οι νέες γυναίκες της ΕΕ έχουν, κατά μέσον όρο, κατά 6 % χαμηλότερες αποδοχές από τους νέους άνδρες (κάτω των 30 ετών) (20).

| 2.12 | Πολύ συχνές είναι, επίσης, οι καταστάσεις αποκλεισμού ή φτώχιας που υφίστανται οι νέοι, λόγω των χαμηλών μισθών που κερδίζουν (το ποσοστό χαμηλών μισθών μεταξύ των νέων ανέρχεται σε 40 %) (21). |
| --- | --- |

2.12

Πολύ συχνές είναι, επίσης, οι καταστάσεις αποκλεισμού ή φτώχιας που υφίστανται οι νέοι, λόγω των χαμηλών μισθών που κερδίζουν (το ποσοστό χαμηλών μισθών μεταξύ των νέων ανέρχεται σε 40 %) (21).

| 2.13 | Πολλοί νέοι βιώνουν σήμερα καταστάσεις που αντιπροσωπεύουν υποχώρηση ως προς την κοινωνική τους ένταξη και, κυρίως, ως προς την επιβεβαίωση της ατομικής και κοινωνικής τους χειραφέτησης, και οι οποίες χαρακτηρίζονται συνοπτικά από τα εξής:






  — | όλο και μεγαλύτερη οικονομική εξάρτηση από την οικογένεια ή/και το κράτος· |
| --- | --- | --- |

2.13

Πολλοί νέοι βιώνουν σήμερα καταστάσεις που αντιπροσωπεύουν υποχώρηση ως προς την κοινωνική τους ένταξη και, κυρίως, ως προς την επιβεβαίωση της ατομικής και κοινωνικής τους χειραφέτησης, και οι οποίες χαρακτηρίζονται συνοπτικά από τα εξής:

—

όλο και μεγαλύτερη οικονομική εξάρτηση από την οικογένεια ή/και το κράτος·

| — | όλο και πιο παρατεταμένη συγκατοίκηση με τους γονείς ή επιλογή ενδιάμεσων καταστάσεων (διπλή διαμονή, επιστροφή μετά από την πρώτη αποχώρηση ή, ακόμη, εξωτερική διαμονή αλλά με στενούς δεσμούς με τους γονείς)· |
| --- | --- |

—

όλο και πιο παρατεταμένη συγκατοίκηση με τους γονείς ή επιλογή ενδιάμεσων καταστάσεων (διπλή διαμονή, επιστροφή μετά από την πρώτη αποχώρηση ή, ακόμη, εξωτερική διαμονή αλλά με στενούς δεσμούς με τους γονείς)·

| — | όλο και μεγαλύτερη καθυστέρηση στη συγκρότηση ίδιας οικογενειακής ζωής (γάμος ή συμβίωση, απόφαση τεκνοποίησης κλπ.)· |
| --- | --- |

—

όλο και μεγαλύτερη καθυστέρηση στη συγκρότηση ίδιας οικογενειακής ζωής (γάμος ή συμβίωση, απόφαση τεκνοποίησης κλπ.)·

| — | προφανής απογοήτευση και αύξηση του άγχους εξαιτίας μιας αίσθησης αδυναμίας (αύξηση των αυτοκτονιών και χρήση ναρκωτικών). |
| --- | --- |

—

προφανής απογοήτευση και αύξηση του άγχους εξαιτίας μιας αίσθησης αδυναμίας (αύξηση των αυτοκτονιών και χρήση ναρκωτικών).

3.   Η εργασία ως παράγοντας ατομικής και συλλογικής καταξίωσης

| 3.1 | Η εργασία, εκτός του ότι αποτελεί έναν από τους θεμελιώδεις παράγοντες οικονομικής ανάπτυξης της κοινωνίας γενικά, ενέχει και πτυχές που περιλαμβάνονται στην Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Στο πλαίσιο αυτό, το δικαίωμα των νέων στην απασχόληση και στην ασφάλεια της απασχόλησης πρέπει να εξετάζεται ως οικουμενικό δικαίωμα και υπό το πρίσμα της υλοποίησης του μέλλοντός τους ως ατόμων. |
| --- | --- |

3.1

Η εργασία, εκτός του ότι αποτελεί έναν από τους θεμελιώδεις παράγοντες οικονομικής ανάπτυξης της κοινωνίας γενικά, ενέχει και πτυχές που περιλαμβάνονται στην Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Στο πλαίσιο αυτό, το δικαίωμα των νέων στην απασχόληση και στην ασφάλεια της απασχόλησης πρέπει να εξετάζεται ως οικουμενικό δικαίωμα και υπό το πρίσμα της υλοποίησης του μέλλοντός τους ως ατόμων.

| 3.2 | Είναι, λοιπόν, σημαντικό να επιβεβαιωθεί (εκ νέου) η κεντρική θέση της εργασίας στην κοινωνία και να αναλυθούν ορισμένα από τα σημερινά χαρακτηριστικά της, όπως τα εξής:






  — | Η αξιοπρεπής εργασία, ως πηγή εισοδημάτων για την σημερινή και τη μελλοντική διαβίωση και ως στοιχείο της αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών· |
| --- | --- | --- |

3.2

Είναι, λοιπόν, σημαντικό να επιβεβαιωθεί (εκ νέου) η κεντρική θέση της εργασίας στην κοινωνία και να αναλυθούν ορισμένα από τα σημερινά χαρακτηριστικά της, όπως τα εξής:

—

Η αξιοπρεπής εργασία, ως πηγή εισοδημάτων για την σημερινή και τη μελλοντική διαβίωση και ως στοιχείο της αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών·

| — | Η εργασία ως οικουμενικό δικαίωμα, χώρος καταξίωσης και ανάδειξης της ανθρώπινης υπόστασης· |
| --- | --- |

—

Η εργασία ως οικουμενικό δικαίωμα, χώρος καταξίωσης και ανάδειξης της ανθρώπινης υπόστασης·

| — | Η εργασία ως συντελεστής παραγωγής· |
| --- | --- |

—

Η εργασία ως συντελεστής παραγωγής·

| — | Η εργασία ως έκφραση της ιδιότητας του ενεργού πολίτη και ως κοινωνικά χρήσιμη δραστηριότητα· |
| --- | --- |

—

Η εργασία ως έκφραση της ιδιότητας του ενεργού πολίτη και ως κοινωνικά χρήσιμη δραστηριότητα·

| — | Η εργασία ως θεμελιώδης παράγων κοινωνικοποίησης· |
| --- | --- |

—

Η εργασία ως θεμελιώδης παράγων κοινωνικοποίησης·

| — | Η εργασία ως έκφραση προσόντων και δημιουργικότητας· |
| --- | --- |

—

Η εργασία ως έκφραση προσόντων και δημιουργικότητας·

| — | Η εργασία ως προϋπόθεση πρόσβασης στα καταναλωτικά πρότυπα και στους τρόπους ζωής· |
| --- | --- |

—

Η εργασία ως προϋπόθεση πρόσβασης στα καταναλωτικά πρότυπα και στους τρόπους ζωής·

| — | Η εργασία ως ανθρώπινη δραστηριότητα που προσαρμόζεται και αναδεικνύεται μέσα σε μια κοινωνία που καλείται όλο και περισσότερο να μεριμνά για το περιβάλλον και τις οικολογικές αξίες· |
| --- | --- |

—

Η εργασία ως ανθρώπινη δραστηριότητα που προσαρμόζεται και αναδεικνύεται μέσα σε μια κοινωνία που καλείται όλο και περισσότερο να μεριμνά για το περιβάλλον και τις οικολογικές αξίες·

| — | Η εργασία ως χώρος εξέλιξης και απόκτησης αυτογνωσίας, καθώς και προσωπικής ολοκλήρωσης. |
| --- | --- |

—

Η εργασία ως χώρος εξέλιξης και απόκτησης αυτογνωσίας, καθώς και προσωπικής ολοκλήρωσης.

| 3.3 | Στις μέρες μας, εμφανίζονται νέες μορφές παροχής εργασίας, που αποτελούν καρπό σημαντικών μεταβολών στον κόσμο της εργασίας, και οι οποίες ενδέχεται να μην λαμβάνουν υπόψη σημαντικές κοινωνικές πτυχές ούτε και να παρέχουν τις αναγκαίες νομικές εγγυήσεις. |
| --- | --- |

3.3

Στις μέρες μας, εμφανίζονται νέες μορφές παροχής εργασίας, που αποτελούν καρπό σημαντικών μεταβολών στον κόσμο της εργασίας, και οι οποίες ενδέχεται να μην λαμβάνουν υπόψη σημαντικές κοινωνικές πτυχές ούτε και να παρέχουν τις αναγκαίες νομικές εγγυήσεις.

| 3.4 | Οι επισφαλείς εργασιακές σχέσεις των νέων, καθώς και οι απορυθμισμένοι ρυθμοί και ωράρια εργασίας, συνιστούν παράγοντες που δυσχεραίνουν τον συνδυασμό της επαγγελματικής με την προσωπική και την οικογενειακή ζωή. Μέσα στο πλαίσιο αυτό, οι νέες γυναίκες υφίστανται όλως ιδιαιτέρως τις συνέπειες, καθώς συχνά αναγκάζονται να απαρνηθούν μια επικερδή επαγγελματική σταδιοδρομία. Θα έπρεπε, ειδικότερα, να κληθούν οι νέοι γονείς να εκφράσουν τις απόψεις τους σχετικά με τη δημιουργία υποδομών στήριξης της βρεφονηπιακής ηλικίας. |
| --- | --- |

3.4

Οι επισφαλείς εργασιακές σχέσεις των νέων, καθώς και οι απορυθμισμένοι ρυθμοί και ωράρια εργασίας, συνιστούν παράγοντες που δυσχεραίνουν τον συνδυασμό της επαγγελματικής με την προσωπική και την οικογενειακή ζωή. Μέσα στο πλαίσιο αυτό, οι νέες γυναίκες υφίστανται όλως ιδιαιτέρως τις συνέπειες, καθώς συχνά αναγκάζονται να απαρνηθούν μια επικερδή επαγγελματική σταδιοδρομία. Θα έπρεπε, ειδικότερα, να κληθούν οι νέοι γονείς να εκφράσουν τις απόψεις τους σχετικά με τη δημιουργία υποδομών στήριξης της βρεφονηπιακής ηλικίας.

| 3.5 | Οι νέοι μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην οικοδόμηση μιας κοινωνίας της γνώσης πιο δημοκρατικής και με μεγαλύτερη συνοχή. Απαιτούν, όμως, να διαθέτουν προοπτικές ζωής που να εκτείνονται πέρα από το άμεσο μέλλον και να στηρίζονται στην ατομική, οικογενειακή και συλλογική ασφάλεια. |
| --- | --- |

3.5

Οι νέοι μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην οικοδόμηση μιας κοινωνίας της γνώσης πιο δημοκρατικής και με μεγαλύτερη συνοχή. Απαιτούν, όμως, να διαθέτουν προοπτικές ζωής που να εκτείνονται πέρα από το άμεσο μέλλον και να στηρίζονται στην ατομική, οικογενειακή και συλλογική ασφάλεια.

4.   Η εκπαίδευση και η κατάρτιση: καθοριστικοί παράγοντες για την ένταξη στην αγορά εργασίας και για την επιτυχή ένταξη και συμμετοχή στην κοινωνία

| 4.1 | Η ΕΟΚΕ, στη γνωμοδότησή της με θέμα «Απασχόληση των κατηγοριών προτεραιότητας» (22), επιβεβαίωνε για άλλη μία φορά τη σημασία της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, τονίζοντας ιδιαίτερα την ανάγκη των εξής μέτρων:






  — | «Διασφάλιση υψηλής ποιότητας επαγγελματικών δεξιοτήτων από την αρχική κατάρτιση έως την επαγγελματική κατάρτιση και την επιμόρφωση με στόχο την όσο το δυνατόν ομαλότερη ένταξη και παραμονή στην αγορά εργασίας· στο πλαίσιο αυτό, πέρα από τους δημόσιους φορείς, σημαντικό ρόλο οφείλει να διαδραματίσει και ο ιδιωτικός τομέας· |
| --- | --- | --- |

4.1

Η ΕΟΚΕ, στη γνωμοδότησή της με θέμα «Απασχόληση των κατηγοριών προτεραιότητας» (22), επιβεβαίωνε για άλλη μία φορά τη σημασία της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, τονίζοντας ιδιαίτερα την ανάγκη των εξής μέτρων:

—

«Διασφάλιση υψηλής ποιότητας επαγγελματικών δεξιοτήτων από την αρχική κατάρτιση έως την επαγγελματική κατάρτιση και την επιμόρφωση με στόχο την όσο το δυνατόν ομαλότερη ένταξη και παραμονή στην αγορά εργασίας· στο πλαίσιο αυτό, πέρα από τους δημόσιους φορείς, σημαντικό ρόλο οφείλει να διαδραματίσει και ο ιδιωτικός τομέας·

| — | Έγκαιρη παροχή ενεργού στήριξης σε νέους που αναζητούν θέσεις μαθητείας ή εργασίας (όπου κρίνεται σκόπιμο ήδη μετά από 4 μήνες), εφαρμογή ειδικών θεματικών προγραμμάτων καθώς και παροχή εξατομικευμένης υποστήριξης και επαγγελματικής καθοδήγησης με στόχο την ένταξη ευπαθών ομάδων, όπως, λόγου χάρη, οι μακροχρόνια άνεργοι νέοι, οι νέοι που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο, ή την επαγγελματική εκπαίδευση, μεταξύ άλλων, μέσω προγραμμάτων απασχόλησης γενικού συμφέροντος και μέσω της προαγωγής της κατάρτισης· |
| --- | --- |

—

Έγκαιρη παροχή ενεργού στήριξης σε νέους που αναζητούν θέσεις μαθητείας ή εργασίας (όπου κρίνεται σκόπιμο ήδη μετά από 4 μήνες), εφαρμογή ειδικών θεματικών προγραμμάτων καθώς και παροχή εξατομικευμένης υποστήριξης και επαγγελματικής καθοδήγησης με στόχο την ένταξη ευπαθών ομάδων, όπως, λόγου χάρη, οι μακροχρόνια άνεργοι νέοι, οι νέοι που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο, ή την επαγγελματική εκπαίδευση, μεταξύ άλλων, μέσω προγραμμάτων απασχόλησης γενικού συμφέροντος και μέσω της προαγωγής της κατάρτισης·

| — | Ανάπτυξη συνολικών, προσβάσιμων δυνατοτήτων επαγγελματικού προσανατολισμού και πληροφόρησης για νέους, γυναίκες και άντρες, σε όλα τα επίπεδα κατάρτισης· Αντίστοιχη βελτίωση της ποιότητας και των ανθρώπινων πόρων των κέντρων προώθησης απασχόλησης· |
| --- | --- |

—

Ανάπτυξη συνολικών, προσβάσιμων δυνατοτήτων επαγγελματικού προσανατολισμού και πληροφόρησης για νέους, γυναίκες και άντρες, σε όλα τα επίπεδα κατάρτισης· Αντίστοιχη βελτίωση της ποιότητας και των ανθρώπινων πόρων των κέντρων προώθησης απασχόλησης·

| — | Εξάλειψη των υφιστάμενων ανισοτήτων μεταξύ των προσφερόμενων και των ζητούμενων στην αγορά εργασίας επαγγελματικών προσόντων· Αύξηση της αποδοτικότητας των συστημάτων πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης (μεταξύ άλλων μείωση του ποσοστού των μαθητών που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο (23), καταπολέμηση του αναλφαβητισμού), καθώς και ενίσχυση των δυνατοτήτων μετάβασης από την αρχική εκπαίδευση στην περαιτέρω επαγγελματική κατάρτιση· Κατάργηση του διαχωρισμού βάσει φύλου στον επαγγελματικό προσανατολισμό.» |
| --- | --- |

—

Εξάλειψη των υφιστάμενων ανισοτήτων μεταξύ των προσφερόμενων και των ζητούμενων στην αγορά εργασίας επαγγελματικών προσόντων· Αύξηση της αποδοτικότητας των συστημάτων πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης (μεταξύ άλλων μείωση του ποσοστού των μαθητών που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο (23), καταπολέμηση του αναλφαβητισμού), καθώς και ενίσχυση των δυνατοτήτων μετάβασης από την αρχική εκπαίδευση στην περαιτέρω επαγγελματική κατάρτιση· Κατάργηση του διαχωρισμού βάσει φύλου στον επαγγελματικό προσανατολισμό.»

| 4.2 | Κύρια αποστολή του σχολείου πρέπει να εξακολουθήσει, βέβαια, να είναι η κατάρτιση ελεύθερων πολιτών, εφοδιασμένων με κριτικό πνεύμα και αυτόνομων. Όμως, το σχολείο πρέπει να βρει νέες μορφές δράσης, κυρίως όσον αφορά τους δεσμούς του με τον κόσμο της εργασίας και των επιχειρήσεων, από τον οποίο, γενικά, είναι αποκομμένο. Οι δεσμοί αυτοί αποτελούν, σήμερα, σχεδόν επιτακτική ανάγκη προκειμένου να επιτυγχάνεται καλύτερα η μετάβαση από το σχολείο στην εργασία. |
| --- | --- |

4.2

Κύρια αποστολή του σχολείου πρέπει να εξακολουθήσει, βέβαια, να είναι η κατάρτιση ελεύθερων πολιτών, εφοδιασμένων με κριτικό πνεύμα και αυτόνομων. Όμως, το σχολείο πρέπει να βρει νέες μορφές δράσης, κυρίως όσον αφορά τους δεσμούς του με τον κόσμο της εργασίας και των επιχειρήσεων, από τον οποίο, γενικά, είναι αποκομμένο. Οι δεσμοί αυτοί αποτελούν, σήμερα, σχεδόν επιτακτική ανάγκη προκειμένου να επιτυγχάνεται καλύτερα η μετάβαση από το σχολείο στην εργασία.

| 4.3 | Από την άλλη πλευρά, η απόκτηση των αναγκαίων προσόντων για την αντιμετώπιση της αλλαγής σημαίνει ότι το επιχειρηματικό πνεύμα και το πνεύμα ανάληψης πρωτοβουλίας πρέπει να ενταχθεί σαφώς στην αποστολή του σχολείου, ως διαμορφωτή υπευθυνότητας —και προσωπικής— ώστε να καταστήσει τους νέους ικανούς για την εξεύρεση λύσεων στα προβλήματα που αναγκαστικά θα αντιμετωπίσουν στον μετα-σχολικό κόσμο. Φυσικά, στο αίτημα αυτό συμβάλλει επίσης και η ανεπίσημη εκπαίδευση. |
| --- | --- |

4.3

Από την άλλη πλευρά, η απόκτηση των αναγκαίων προσόντων για την αντιμετώπιση της αλλαγής σημαίνει ότι το επιχειρηματικό πνεύμα και το πνεύμα ανάληψης πρωτοβουλίας πρέπει να ενταχθεί σαφώς στην αποστολή του σχολείου, ως διαμορφωτή υπευθυνότητας —και προσωπικής— ώστε να καταστήσει τους νέους ικανούς για την εξεύρεση λύσεων στα προβλήματα που αναγκαστικά θα αντιμετωπίσουν στον μετα-σχολικό κόσμο. Φυσικά, στο αίτημα αυτό συμβάλλει επίσης και η ανεπίσημη εκπαίδευση.

| 4.4 | Η διά βίου κατάρτιση αποκτά, και για τους νέους, αυξημένη σημασία, δεδομένου ότι μπορεί να παράσχει τα αναγκαία εργαλεία για την προσαρμογή σε νέες καταστάσεις και για την απόκτηση νέων ικανοτήτων και προσόντων. |
| --- | --- |

4.4

Η διά βίου κατάρτιση αποκτά, και για τους νέους, αυξημένη σημασία, δεδομένου ότι μπορεί να παράσχει τα αναγκαία εργαλεία για την προσαρμογή σε νέες καταστάσεις και για την απόκτηση νέων ικανοτήτων και προσόντων.

| 4.5 | Τα πρότυπα επαγγελματικής κατάρτισης επιδέχονται επίσης νεωτερισμούς και είναι δυνατόν να βρεθούν, σε κάποιες χώρες, εμπειρίες ένταξης στην αγορά εργασίας μέσω της διεξαγωγής περιόδων μαθητείας στις επιχειρήσεις. Είναι επίσης σημαντικό, εδώ, να βρεθούν πρότυπα ελκυστικά για τους νέους και που να μπορούν να γίνουν αποδεκτά από τους ίδιους και από τις οικογένειές τους, από την οπτική της ανάδειξής τους (24). |
| --- | --- |

4.5

Τα πρότυπα επαγγελματικής κατάρτισης επιδέχονται επίσης νεωτερισμούς και είναι δυνατόν να βρεθούν, σε κάποιες χώρες, εμπειρίες ένταξης στην αγορά εργασίας μέσω της διεξαγωγής περιόδων μαθητείας στις επιχειρήσεις. Είναι επίσης σημαντικό, εδώ, να βρεθούν πρότυπα ελκυστικά για τους νέους και που να μπορούν να γίνουν αποδεκτά από τους ίδιους και από τις οικογένειές τους, από την οπτική της ανάδειξής τους (24).

| 4.6 | Όσον αφορά το ειδικό ζήτημα της εξατομικευμένης συνοδείας των αναζητούντων εργασία (job coaching) μεταξύ των μακροχρόνια ανέργων νέων, μπορεί να αναφερθεί το παράδειγμα ενός αυστριακού προγράμματος, που πέτυχε τον περιορισμό κατά 43,5 % του ποσοστού της μακροχρόνιας ανεργίας των νέων για μια συγκεκριμένη ομάδα στόχο (25). Από τους 2000 νέους που συμμετείχαν στο πρόγραμμα, οι 820 βρήκαν απασχόληση και οι 293 βρήκαν θέση κατάρτισης εντός επιχειρήσεων ως μαθητευόμενοι, πράγμα που αντιπροσωπεύει ποσοστό επιτυχίας 60 % (26). |
| --- | --- |

4.6

Όσον αφορά το ειδικό ζήτημα της εξατομικευμένης συνοδείας των αναζητούντων εργασία (job coaching) μεταξύ των μακροχρόνια ανέργων νέων, μπορεί να αναφερθεί το παράδειγμα ενός αυστριακού προγράμματος, που πέτυχε τον περιορισμό κατά 43,5 % του ποσοστού της μακροχρόνιας ανεργίας των νέων για μια συγκεκριμένη ομάδα στόχο (25). Από τους 2000 νέους που συμμετείχαν στο πρόγραμμα, οι 820 βρήκαν απασχόληση και οι 293 βρήκαν θέση κατάρτισης εντός επιχειρήσεων ως μαθητευόμενοι, πράγμα που αντιπροσωπεύει ποσοστό επιτυχίας 60 % (26).

| 4.7 | Από την άλλη πλευρά, οι ευρωπαϊκές πολιτικές και τα προγράμματα έρευνας θα πρέπει να συντονίσουν τις προσπάθειες που αναπτύσσονται σε εθνικό και σε ευρωπαϊκό επίπεδο στον τομέα της εκπαίδευσης, τόσο για τη βασική εκπαίδευση όσο και για την επαγγελματική και ειδική κατάρτιση. |
| --- | --- |

4.7

Από την άλλη πλευρά, οι ευρωπαϊκές πολιτικές και τα προγράμματα έρευνας θα πρέπει να συντονίσουν τις προσπάθειες που αναπτύσσονται σε εθνικό και σε ευρωπαϊκό επίπεδο στον τομέα της εκπαίδευσης, τόσο για τη βασική εκπαίδευση όσο και για την επαγγελματική και ειδική κατάρτιση.

5.   Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων

| 5.1 | Οι πολιτικές για την νεολαία πρέπει να προσεγγίζονται κατά τρόπο σφαιρικό. Προς την κατεύθυνση αυτή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατήρτισε την ανακοίνωση «Για την προαγωγή της πλήρους συμμετοχής των νέων στην εκπαίδευση, την απασχόληση και την κοινωνία», την οποία και υποστήριξε η ΕΟΚΕ (27). Επίσης, η Επιτροπή έχει τονίσει την ανάγκη να αξιοποιηθεί το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, ο κανονισμός του οποίου προβλέπει ρητώς την χρηματοδότηση δράσεων για τη βελτίωση της ένταξης των νέων στην αγορά εργασίας (28). |
| --- | --- |

5.1

Οι πολιτικές για την νεολαία πρέπει να προσεγγίζονται κατά τρόπο σφαιρικό. Προς την κατεύθυνση αυτή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατήρτισε την ανακοίνωση «Για την προαγωγή της πλήρους συμμετοχής των νέων στην εκπαίδευση, την απασχόληση και την κοινωνία», την οποία και υποστήριξε η ΕΟΚΕ (27). Επίσης, η Επιτροπή έχει τονίσει την ανάγκη να αξιοποιηθεί το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, ο κανονισμός του οποίου προβλέπει ρητώς την χρηματοδότηση δράσεων για τη βελτίωση της ένταξης των νέων στην αγορά εργασίας (28).

| 5.2 | Ο στόχος της βελτίωσης της ένταξης των νέων στην αγορά εργασίας πρέπει να νοείται ως συλλογική ευθύνη, που απαιτεί την ενεργό συμμετοχή ολόκληρης της κοινωνίας: τόσο των κοινωνικών εταίρων όσο και άλλων παραγόντων, όπως οι δημόσιες αρχές, οι εθνικές, περιφερειακές και τοπικές κυβερνήσεις, οι οικογένειες και οι οργανώσεις νέων. |
| --- | --- |

5.2

Ο στόχος της βελτίωσης της ένταξης των νέων στην αγορά εργασίας πρέπει να νοείται ως συλλογική ευθύνη, που απαιτεί την ενεργό συμμετοχή ολόκληρης της κοινωνίας: τόσο των κοινωνικών εταίρων όσο και άλλων παραγόντων, όπως οι δημόσιες αρχές, οι εθνικές, περιφερειακές και τοπικές κυβερνήσεις, οι οικογένειες και οι οργανώσεις νέων.

| 5.3 | Όσον αφορά την ειδική περίπτωση της ένταξης των νέων στην αγορά εργασίας, ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων είναι καθοριστικός, δεδομένου ότι αυτοί είναι εκείνοι που γνωρίζουν τη λειτουργία και τις ανάγκες της αγοράς, που γνωρίζουν τις δυσλειτουργίες όσον αφορά τις ανάγκες αυτές σε συνάρτηση με το υφιστάμενο εργατικό δυναμικό, που γνωρίζουν και βιώνουν τα προβλήματα που απορρέουν από την εξέλιξη της ίδιας της αγοράς και από τις νέες μορφές οργάνωσης της εργασίας. |
| --- | --- |

5.3

Όσον αφορά την ειδική περίπτωση της ένταξης των νέων στην αγορά εργασίας, ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων είναι καθοριστικός, δεδομένου ότι αυτοί είναι εκείνοι που γνωρίζουν τη λειτουργία και τις ανάγκες της αγοράς, που γνωρίζουν τις δυσλειτουργίες όσον αφορά τις ανάγκες αυτές σε συνάρτηση με το υφιστάμενο εργατικό δυναμικό, που γνωρίζουν και βιώνουν τα προβλήματα που απορρέουν από την εξέλιξη της ίδιας της αγοράς και από τις νέες μορφές οργάνωσης της εργασίας.

| 5.4 | Οι κοινωνικοί εταίροι θα πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους υπέρ της απασχόλησης των νέων και συγκεκριμένα να ενισχύσουν και να αναπτύξουν τη συνεργασία με οργανώσεις εκπροσώπησης των νέων και με εκπαιδευτικά ιδρύματα, προσδιορίζοντας κάθε δεδομένη στιγμή τα προσόντα που απαιτούνται στην αγορά εργασίας, υποδεικνύοντας τις ικανότητες που απαιτούνται για συγκεκριμένη θέση εργασίας, και καταβάλλοντας προσπάθειες για τη δημιουργία απασχόλησης για τους νέους, τολμώντας να δείξουν εμπιστοσύνη στις ικανότητές τους χωρίς να απαιτούν πρότερη εμπειρία κλπ. |
| --- | --- |

5.4

Οι κοινωνικοί εταίροι θα πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους υπέρ της απασχόλησης των νέων και συγκεκριμένα να ενισχύσουν και να αναπτύξουν τη συνεργασία με οργανώσεις εκπροσώπησης των νέων και με εκπαιδευτικά ιδρύματα, προσδιορίζοντας κάθε δεδομένη στιγμή τα προσόντα που απαιτούνται στην αγορά εργασίας, υποδεικνύοντας τις ικανότητες που απαιτούνται για συγκεκριμένη θέση εργασίας, και καταβάλλοντας προσπάθειες για τη δημιουργία απασχόλησης για τους νέους, τολμώντας να δείξουν εμπιστοσύνη στις ικανότητές τους χωρίς να απαιτούν πρότερη εμπειρία κλπ.

| 5.5 | Η ενεργός συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων έχει τους εξής κύριους στόχους:






  — | να ασκηθεί επιρροή στις εθνικές κυβερνήσεις ώστε να διεξάγουν κατάλληλες μεταρρυθμίσεις και να αναπτύξουν εθνικές πολιτικές που θα συμβάλλουν στη βελτίωση της κατάστασης των νέων στην αγορά εργασίας· |
| --- | --- | --- |

5.5

Η ενεργός συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων έχει τους εξής κύριους στόχους:

—

να ασκηθεί επιρροή στις εθνικές κυβερνήσεις ώστε να διεξάγουν κατάλληλες μεταρρυθμίσεις και να αναπτύξουν εθνικές πολιτικές που θα συμβάλλουν στη βελτίωση της κατάστασης των νέων στην αγορά εργασίας·

| — | να εξασφαλιστεί σε όλους τους νέους η δυνατότητα προσωπικής ολοκλήρωσης μέσα από μια σταθερή και ποιοτική απασχόληση· |
| --- | --- |

—

να εξασφαλιστεί σε όλους τους νέους η δυνατότητα προσωπικής ολοκλήρωσης μέσα από μια σταθερή και ποιοτική απασχόληση·

| — | να συντομευθεί η μεταβατική περίοδος ανάμεσα στη λήξη του εκπαιδευτικού βίου και την οριστική ένταξη στον ενεργό βίο· |
| --- | --- |

—

να συντομευθεί η μεταβατική περίοδος ανάμεσα στη λήξη του εκπαιδευτικού βίου και την οριστική ένταξη στον ενεργό βίο·

| — | να παρασχεθεί στους νέους μια προοπτική εμπιστοσύνης στο μέλλον κατά τη διάρκεια αυτής της μεταβατικής περιόδου· |
| --- | --- |

—

να παρασχεθεί στους νέους μια προοπτική εμπιστοσύνης στο μέλλον κατά τη διάρκεια αυτής της μεταβατικής περιόδου·

| — | να καλύπτονται με τρόπο εποικοδομητικό οι περίοδοι κατά τις οποίες οι νέοι δεν διαθέτουν απασχόληση, είτε βρίσκονται στην ανεργία είτε σε αναζήτηση πρώτης απασχόλησης· |
| --- | --- |

—

να καλύπτονται με τρόπο εποικοδομητικό οι περίοδοι κατά τις οποίες οι νέοι δεν διαθέτουν απασχόληση, είτε βρίσκονται στην ανεργία είτε σε αναζήτηση πρώτης απασχόλησης·

| — | να διευκολυνθεί η ένταξη των πλέον ευάλωτων ομάδων νέων, και ειδικότερα των νέων που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολικό σύστημα· |
| --- | --- |

—

να διευκολυνθεί η ένταξη των πλέον ευάλωτων ομάδων νέων, και ειδικότερα των νέων που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολικό σύστημα·

| — | να εξασφαλιστεί ο συνδυασμός της επαγγελματικής με την προσωπική και την οικογενειακή ζωή· |
| --- | --- |

—

να εξασφαλιστεί ο συνδυασμός της επαγγελματικής με την προσωπική και την οικογενειακή ζωή·

| — | να καθιερωθεί μια κατάλληλη ισορροπία μεταξύ ευελιξίας και ασφάλειας· |
| --- | --- |

—

να καθιερωθεί μια κατάλληλη ισορροπία μεταξύ ευελιξίας και ασφάλειας·

και περιλαμβάνει διάφορα πεδία, και ειδικότερα τα εξής:

5.5.1   Παιδεία και εκπαίδευση

| — | Να ευαισθητοποιούν τις εκπαιδευτικές αρχές, τα σχολεία και τους εκπαιδευτικούς σχετικά με την ανάγκη μεγαλύτερης σύνδεσης με τον κόσμο της εργασίας. |
| --- | --- |

—

Να ευαισθητοποιούν τις εκπαιδευτικές αρχές, τα σχολεία και τους εκπαιδευτικούς σχετικά με την ανάγκη μεγαλύτερης σύνδεσης με τον κόσμο της εργασίας.

| — | Να προωθούν, σε τοπικό επίπεδο, ένα σύνολο πρωτοβουλιών που θα διοργανώνονται από τα σχολεία ή από τις επιχειρήσεις και τα συνδικάτα και που θα επιτρέπουν στους νέους να αποκτήσουν επαφές με την πραγματικότητα του κόσμου της εργασίας. |
| --- | --- |

—

Να προωθούν, σε τοπικό επίπεδο, ένα σύνολο πρωτοβουλιών που θα διοργανώνονται από τα σχολεία ή από τις επιχειρήσεις και τα συνδικάτα και που θα επιτρέπουν στους νέους να αποκτήσουν επαφές με την πραγματικότητα του κόσμου της εργασίας.

| — | Να συνάπτουν εταιρικές σχέσεις με τα σχολεία, ούτως ώστε να προσφέρονται στους νέους περίοδοι μαθητείας στις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

—

Να συνάπτουν εταιρικές σχέσεις με τα σχολεία, ούτως ώστε να προσφέρονται στους νέους περίοδοι μαθητείας στις επιχειρήσεις.

| — | Να παρέχουν κίνητρα για το δημιουργικό και επιχειρηματικό πνεύμα, σε συνεργασία με όλους τους ενδιαφερόμενους (συμπεριλαμβανομένων των επιχειρηματικών και των συνδικαλιστικών κύκλων) (29). |
| --- | --- |

—

Να παρέχουν κίνητρα για το δημιουργικό και επιχειρηματικό πνεύμα, σε συνεργασία με όλους τους ενδιαφερόμενους (συμπεριλαμβανομένων των επιχειρηματικών και των συνδικαλιστικών κύκλων) (29).

| — | Να ενημερώνουν τα ιδρύματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σχετικά με τις ανάγκες της απασχόλησης σε τοπικό επίπεδο και τις αντίστοιχες ανάγκες κατάρτισης και ειδίκευσης. |
| --- | --- |

—

Να ενημερώνουν τα ιδρύματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σχετικά με τις ανάγκες της απασχόλησης σε τοπικό επίπεδο και τις αντίστοιχες ανάγκες κατάρτισης και ειδίκευσης.

| — | Να μεριμνούν για τη συμμετοχή των κατάλληλων φορέων και οργανώσεων νέων στο διάλογο σχετικά με την ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

—

Να μεριμνούν για τη συμμετοχή των κατάλληλων φορέων και οργανώσεων νέων στο διάλογο σχετικά με την ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας.

5.5.2   Επαγγελματική κατάρτιση

| — | Να συμμετέχουν ενεργά στην κατάστρωση και οργάνωση των συστημάτων επαγγελματικής κατάρτισης, ώστε να βρίσκονται λύσεις για τις ανάγκες σε νέα προσόντα και νέες γνώσεις, προλαμβάνοντας έτσι τις ανάγκες της δια βίου κατάρτισης. |
| --- | --- |

—

Να συμμετέχουν ενεργά στην κατάστρωση και οργάνωση των συστημάτων επαγγελματικής κατάρτισης, ώστε να βρίσκονται λύσεις για τις ανάγκες σε νέα προσόντα και νέες γνώσεις, προλαμβάνοντας έτσι τις ανάγκες της δια βίου κατάρτισης.

| — | Να εξετάζουν, στο πλαίσιο των συλλογικών διαπραγματεύσεων, τη δυνατότητα σύναψης συνολικών, περιφερειακών ή/και τοπικών συμφωνιών για την επαγγελματική κατάρτιση και την δια βίου μάθηση. Πρέπει, συνεπώς, να εξασφαλιστεί ότι τα φορολογικά συστήματα των κρατών μελών θα υποστηρίζουν τις επενδύσεις στο ανθρώπινο κεφάλαιο. |
| --- | --- |

—

Να εξετάζουν, στο πλαίσιο των συλλογικών διαπραγματεύσεων, τη δυνατότητα σύναψης συνολικών, περιφερειακών ή/και τοπικών συμφωνιών για την επαγγελματική κατάρτιση και την δια βίου μάθηση. Πρέπει, συνεπώς, να εξασφαλιστεί ότι τα φορολογικά συστήματα των κρατών μελών θα υποστηρίζουν τις επενδύσεις στο ανθρώπινο κεφάλαιο.

| — | Να ενημερώνουν τους νέους σχετικά με τα τεχνικά επαγγέλματα και με τις δυνατότητες που αυτά διαθέτουν στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

—

Να ενημερώνουν τους νέους σχετικά με τα τεχνικά επαγγέλματα και με τις δυνατότητες που αυτά διαθέτουν στην αγορά εργασίας.

| — | Να συμβάλουν στην εφαρμογή και αξιολόγηση του Ευρωπαϊκού Πλαισίου Επαγγελματικών Προσόντων (30), ώστε να διευκολυνθεί η αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων των νέων και η κινητικότητά τους στο εσωτερικό της Ευρώπης. |
| --- | --- |

—

Να συμβάλουν στην εφαρμογή και αξιολόγηση του Ευρωπαϊκού Πλαισίου Επαγγελματικών Προσόντων (30), ώστε να διευκολυνθεί η αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων των νέων και η κινητικότητά τους στο εσωτερικό της Ευρώπης.

5.5.3   Περίοδοι επαγγελματικής άσκησης

| — | Να παρέχουν περιόδους επαγγελματικής άσκησης ενταγμένες στην εκπαιδευτική σταδιοδρομία των νέων, ώστε να τους δίνεται η ευκαιρία για μια πρώιμη επαφή με την επιχείρηση και τους εργαζομένους. |
| --- | --- |

—

Να παρέχουν περιόδους επαγγελματικής άσκησης ενταγμένες στην εκπαιδευτική σταδιοδρομία των νέων, ώστε να τους δίνεται η ευκαιρία για μια πρώιμη επαφή με την επιχείρηση και τους εργαζομένους.

| — | Να καταρτίσουν κώδικες συμπεριφοράς σχετικά με την ποιότητα, τις συνθήκες εργασίας και τις αμοιβές των ασκούμενων και να συνάψουν συλλογικές συμβάσεις προς τον σκοπό αυτόν. |
| --- | --- |

—

Να καταρτίσουν κώδικες συμπεριφοράς σχετικά με την ποιότητα, τις συνθήκες εργασίας και τις αμοιβές των ασκούμενων και να συνάψουν συλλογικές συμβάσεις προς τον σκοπό αυτόν.

| — | Να καθιερώσουν τον θεσμό του «εργαζόμενου-εκπαιδευτή», αρμόδιου για τη συνοδεία του νέου ασκούμενου, έτσι ώστε οι περίοδοι επαγγελματικής άσκησης να μετατραπούν σε πραγματικά εκπαιδευτικά προγράμματα, και να συμβάλουν στην διαμόρφωση κλαδικών κωδίκων ορθών πρακτικών για τον θεσμό του «εργαζόμενου-εκπαιδευτή». |
| --- | --- |

—

Να καθιερώσουν τον θεσμό του «εργαζόμενου-εκπαιδευτή», αρμόδιου για τη συνοδεία του νέου ασκούμενου, έτσι ώστε οι περίοδοι επαγγελματικής άσκησης να μετατραπούν σε πραγματικά εκπαιδευτικά προγράμματα, και να συμβάλουν στην διαμόρφωση κλαδικών κωδίκων ορθών πρακτικών για τον θεσμό του «εργαζόμενου-εκπαιδευτή».

5.5.4   Συλλογικές διαπραγματεύσεις και δικαιώματα των νέων

| — | Να εξετάσουν —στο πλαίσιο των συλλογικών διαπραγματεύσεων σε επίπεδο ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό, τοπικό ή επιχείρησης— κατά πόσον απαιτείται η θέσπιση συγκεκριμένων πολιτικών για την υποστήριξη της ένταξης των νέων στην αγορά εργασίας και η παροχή ενημέρωσης σχετικά με τα δικαιώματά τους. |
| --- | --- |

—

Να εξετάσουν —στο πλαίσιο των συλλογικών διαπραγματεύσεων σε επίπεδο ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό, τοπικό ή επιχείρησης— κατά πόσον απαιτείται η θέσπιση συγκεκριμένων πολιτικών για την υποστήριξη της ένταξης των νέων στην αγορά εργασίας και η παροχή ενημέρωσης σχετικά με τα δικαιώματά τους.

| — | Κατά τις συζητήσεις σχετικά με την οργάνωση της εργασίας και τις διάφορες επιλογές που μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγματεύσεων και συμβάσεων, να αποδίδουν ιδιαίτερη προσοχή στους νέους εργαζόμενους, έτσι ώστε η ευελιξία να οριοθετείται από κανόνες που θα έχουν προκύψει από διαπραγματεύσεις και που θα τους εγγυώνται την αναγκαία ασφάλεια. Η πτυχή της ασφάλειας κατά τη μετάβαση των νέων στον ενεργό βίο μπορεί και πρέπει να εξετάζεται σε επίπεδο συλλογικών συμβάσεων. |
| --- | --- |

—

Κατά τις συζητήσεις σχετικά με την οργάνωση της εργασίας και τις διάφορες επιλογές που μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγματεύσεων και συμβάσεων, να αποδίδουν ιδιαίτερη προσοχή στους νέους εργαζόμενους, έτσι ώστε η ευελιξία να οριοθετείται από κανόνες που θα έχουν προκύψει από διαπραγματεύσεις και που θα τους εγγυώνται την αναγκαία ασφάλεια. Η πτυχή της ασφάλειας κατά τη μετάβαση των νέων στον ενεργό βίο μπορεί και πρέπει να εξετάζεται σε επίπεδο συλλογικών συμβάσεων.

| — | Στο πλαίσιο των συλλογικών διαπραγματεύσεων, να συμβάλουν στη διαπραγμάτευση ειδικών συνθηκών εργασίας για τους φοιτητές, όπου θα προβλέπονται ευέλικτα ωράρια εργασίας, κατάλληλες αμοιβές —ιδιαίτερα κατά τις περιόδους πρακτικής άσκησης—, και χρόνος για κατάρτιση. |
| --- | --- |

—

Στο πλαίσιο των συλλογικών διαπραγματεύσεων, να συμβάλουν στη διαπραγμάτευση ειδικών συνθηκών εργασίας για τους φοιτητές, όπου θα προβλέπονται ευέλικτα ωράρια εργασίας, κατάλληλες αμοιβές —ιδιαίτερα κατά τις περιόδους πρακτικής άσκησης—, και χρόνος για κατάρτιση.

| — | Στο ίδιο αυτό πλαίσιο των συλλογικών διαπραγματεύσεων, να προβλέπουν τη δυνατότητα συνδυασμού του επαγγελματικού με τον προσωπικό βίο, κυρίως σε επίπεδο συνθηκών εργασίας και ωραρίων. |
| --- | --- |

—

Στο ίδιο αυτό πλαίσιο των συλλογικών διαπραγματεύσεων, να προβλέπουν τη δυνατότητα συνδυασμού του επαγγελματικού με τον προσωπικό βίο, κυρίως σε επίπεδο συνθηκών εργασίας και ωραρίων.

5.5.5   Συλλογικές δομές

| — | Να αναπτύξουν εξέχοντα ρόλο στην στήριξη της συλλογικής οργάνωσης των νέων, είτε παρέχοντας υποστήριξη για την οργάνωση ενώσεων νέων επιχειρηματιών, είτε εντάσσοντας τους εργαζόμενους στις κλαδικές τους οργανώσεις. |
| --- | --- |

—

Να αναπτύξουν εξέχοντα ρόλο στην στήριξη της συλλογικής οργάνωσης των νέων, είτε παρέχοντας υποστήριξη για την οργάνωση ενώσεων νέων επιχειρηματιών, είτε εντάσσοντας τους εργαζόμενους στις κλαδικές τους οργανώσεις.

| — | Να προωθούν, να διαδίδουν και να υποστηρίζουν τα δίκτυα που διευκολύνουν την επικοινωνία μεταξύ των νέων και των διαφόρων κοινωνικών εταίρων (31). |
| --- | --- |

—

Να προωθούν, να διαδίδουν και να υποστηρίζουν τα δίκτυα που διευκολύνουν την επικοινωνία μεταξύ των νέων και των διαφόρων κοινωνικών εταίρων (31).

| — | Να συνεργάζονται με τις οργανώσεις νέων με στόχο την κατανόηση των προσδοκιών και φιλοδοξιών των νέων και την συμμετοχή τους στην εξεύρεση λύσεων, ιδίως όσον αφορά την αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

—

Να συνεργάζονται με τις οργανώσεις νέων με στόχο την κατανόηση των προσδοκιών και φιλοδοξιών των νέων και την συμμετοχή τους στην εξεύρεση λύσεων, ιδίως όσον αφορά την αγορά εργασίας.

| — | Να αναγνωρίζουν τις δεξιότητες και ικανότητες που αποκτούνται μέσω της ανεπίσημης εκπαίδευσης στις οργανώσεις νέων ως σημαντική πτυχή της κατάρτισης για την είσοδο στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

—

Να αναγνωρίζουν τις δεξιότητες και ικανότητες που αποκτούνται μέσω της ανεπίσημης εκπαίδευσης στις οργανώσεις νέων ως σημαντική πτυχή της κατάρτισης για την είσοδο στην αγορά εργασίας.

5.5.6   Ορθές πρακτικές

| — | Να ανταλλάσσουν πληροφορίες σχετικά με τις ορθές πρακτικές (32), δημιουργώντας για τον σκοπό αυτό πλατφόρμες σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, οι οποίες θα αφορούν σχέδια που υλοποιούν οι επιχειρήσεις, τα πανεπιστήμια, τα σχολεία, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, οι εργοδοτικές οργανώσεις και τα συνδικάτα. |
| --- | --- |

—

Να ανταλλάσσουν πληροφορίες σχετικά με τις ορθές πρακτικές (32), δημιουργώντας για τον σκοπό αυτό πλατφόρμες σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, οι οποίες θα αφορούν σχέδια που υλοποιούν οι επιχειρήσεις, τα πανεπιστήμια, τα σχολεία, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, οι εργοδοτικές οργανώσεις και τα συνδικάτα.

5.5.7   Κινητικότητα

| — | Να υποστηρίζουν την κινητικότητα ανά την Ευρωπαϊκή Ένωση και εντός των επιχειρήσεων που έχουν παρουσία σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, να ενημερώνουν τους νέους για τα δικαιώματά τους όσον αφορά την ενδοευρωπαϊκή κινητικότητα και, στο πλαίσιο αυτό, να προωθούν την εκμάθηση άλλων γλωσσών, να παρέχουν ευκαιρίες ανταλλαγής επαγγελματικών εμπειριών, έχοντας πάντοτε ως αρχή την διασφάλιση των δικαιωμάτων των εργαζομένων (33). |
| --- | --- |

—

Να υποστηρίζουν την κινητικότητα ανά την Ευρωπαϊκή Ένωση και εντός των επιχειρήσεων που έχουν παρουσία σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, να ενημερώνουν τους νέους για τα δικαιώματά τους όσον αφορά την ενδοευρωπαϊκή κινητικότητα και, στο πλαίσιο αυτό, να προωθούν την εκμάθηση άλλων γλωσσών, να παρέχουν ευκαιρίες ανταλλαγής επαγγελματικών εμπειριών, έχοντας πάντοτε ως αρχή την διασφάλιση των δικαιωμάτων των εργαζομένων (33).

Βρυξέλλες, 12 Μαρτίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Πρέπει να σημειωθεί ότι σε μερικά κράτη μέλη το κατώτατο όριο ηλικίας για την απασχόληση είναι τα 15 έτη.

1

(2)  Βλ. http://www.etuc.org/IMG/pdf/Fram_of_actions_LLL_evaluation_report_FINAL_2006.pdf (διαθέσιμο μόνο στα αγγλικά). Βλ. επίσης, σχετικά με τον ευρωπαϊκό κοινωνικό διάλογο επί του θέματος αυτού:

2

http://ec.europa.eu/employment_social/dsw/dspMain.do?lang=en.

(3)  Βλ.

3

http://ec.europa.eu/employment_social/social_dialogue/docs/lf_070227_donnelly.pps και

http://ec.europa.eu/employment_social/esf/fields/education_en.htm. Σύντομα πρόκειται να δημοσιευτεί περιεκτικό ενημερωτικό δελτίο στη σελίδα: http://ec.europa.eu/employment_social/esf/fields/partnership_en.htm.

(4)  Βλ. σχετικά τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 26.10.2006 με θέμα: «Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών — Ένα νέο στρατηγικό πλαίσιο για την πολυγλωσσία», εισηγήτρια: η κ. A. Le Nouail (ΕΕ C 324 της 30.12.2006, σ. 68).

4

(http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ: C:2006:324:0068:0073:ES:PDF).

(5)  Εάν συγκρίνουμε την Ευρώπη με άλλες εκβιομηχανισμένες χώρες, όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς ή η Ιαπωνία, βλέπουμε ότι, για το 2006, η απασχόληση της ηλικιακής ομάδας από 15 έως 24 ετών ανερχόταν σε 35,9 % έναντι 54,2 % στις ΗΠΑ, 58,7 % στον Καναδά και 41,4 % στην Ιαπωνία.

5

(6)  Η χρηματοδότηση των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης θα αποτελέσει ιδιαίτερα σημαντική πρόκληση κατά την προσεχή εικοσιπενταετία, κατά τη διάρκεια της οποίας 20 εκατομμύρια άτομα θα αποχωρήσουν από την αγορά εργασίας της ΕΕ.

6

(7)  Στην Ευρώπη, ο λόγος των ατόμων σε ενεργό ηλικία προς τα άτομα προχωρημένης ηλικίας, ο οποίος το 2004 ήταν 4 προς 1, θα μεταβληθεί σε 2 προς 1. Από το 2015, η μείωση του ενεργού πληθυσμού θα λειτουργήσει ως τροχοπέδη για την εν δυνάμει οικονομική ανάπτυξη της Ένωσης, περιορίζοντάς την από το σημερινό ποσοστό του 2,6 % (στην ζώνη του ευρώ) και 2,9 % (στην ΕΕ των 27), στο 1,25 % μόλις, για το 2040. Ο αντίκτυπος αυτός θα γίνει ακόμη περισσότερο αισθητός στα νέα κράτη μέλη.

7

(8)  Έρευνα της Eurostat για το εργατικό δυναμικό στην Ευρώπη, in «Employment in Europe 2007», Ευρωπαϊκή Επιτροπή, http://ec.europa.eu/employment_social/employment_analysis/employ_2007_en.htm.

8

in «Employment in Europe 2007»,

(9)  Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του ότι το ποσοστό ανεργίας των νέων δεν δίνει από μόνο του μία πλήρη εικόνα της κατάστασης των νέων στην αγορά εργασίας. Σε κάθε ανάλυση θα πρέπει να λαμβάνεται επίσης υπόψη η αναλογία της ανεργίας των νέων, και να συγκρίνεται το ποσοστό ανεργίας των νέων σε ένα δεδομένο κράτος με το συνολικό ποσοστό ανεργίας. Τα ποσοστά που αναφέρονται στο σημείο 2.6 έχουν ενδεικτικό μόνο χαρακτήρα· μία ενδελεχέστερη προσέγγιση του θέματος περιλαμβάνεται π.χ. στην έκθεση με θέμα «η Απασχόληση στην Ευρώπη το 2007».

9

(10)  «Economic Outlook», Φθινόπωρο 2007, Businesseurope, σ. 14.

10

«Economic Outlook»,

(11)  Έρευνα της Eurostat για το εργατικό δυναμικό στην Ευρώπη, in «Employment in Europe 2007», Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

11

in «Employment in Europe 2007»,

(12)  Ανακοίνωση της Επιτροπής «Για την προαγωγή της πλήρους συμμετοχής των νέων στην εκπαίδευση, την απασχόληση και την κοινωνία» (COM(2007) 498 τελικό).

12

(13)  Έγγραφο εργασίας της Επιτροπής που συνοδεύει την ανακοίνωση «Για την προαγωγή της πλήρους συμμετοχής των νέων στην εκπαίδευση, την απασχόληση και την κοινωνία» (SEC(2007) 1093).

13

(14)  Ας αναφερθεί ενδεικτικά ότι περίπου 400 000 Ευρωπαίοι με επιστημονική και τεχνολογική κατάρτιση ζουν στην Αμερική και ότι σχεδόν το 10 % των 1,45 εκατομμυρίων κατόχων διδακτορικού των ΗΠΑ είναι φοιτητές της ΕΕ.

14

(15)  Πρέπει να σημειωθεί ότι σε μερικά κράτη μέλη το κατώτατο όριο ηλικίας για την απασχόληση είναι τα 15 έτη.

15

(16)  Έρευνα της Eurostat για το εργατικό δυναμικό στην Ευρώπη.

16

(17)  Αυτόθι.

17

(18)  Βλ. σχέδιο γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ «Υγεία και ασφάλεια στην εργασία» (προσ. μετ.) SOC/258 (εισηγήτρια: η κ. Ágnes Cser).

18

(19)  Το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών είναι κατά 15 % χαμηλότερο από των ανδρών.

19

(20)  Βλ. γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ υπό κατάρτιση «Καταπολέμηση των διαφορών στις αμοιβές των δύο φύλων» (SOC/284).

20

(21)  Έγγραφο εργασίας της Επιτροπής που συνοδεύει την ανακοίνωση «Για την προαγωγή της πλήρους συμμετοχής των νέων στην εκπαίδευση, την απασχόληση και την κοινωνία» (SEC(2007) 1093).

21

(22)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 12.07.2007 με θέμα «Απασχόληση των κατηγοριών προτεραιότητας (Στρατηγική της Λισσαβώνας)», εισηγητής: ο κ. W. GREIF (ΕΕ C 256 της 27.10.2007, σ. 93).

22

(http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2007:256:0093:0101:EN:PDF).

(23)  Στην ΕΕ, σχεδόν το 16 % των νέων εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο. Το ποσοστό αυτό εμφανίζει σημαντική απόκλιση σε σχέση με το 10 % του 2000, ενώ παρουσιάζει διακυμάνσεις μεταξύ των κρατών μελών, με ιδιαίτερα υψηλές τιμές στις μεσογειακές χώρες και χαμηλότερες στις σκανδιναβικές και σε ορισμένες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

23

(24)  Ας αναφερθούν, για παράδειγμα, τα σχέδια της Γαλλίας για την προώθηση των τεχνικών κλάδων και των κλάδων των θετικών επιστημών μεταξύ των νέων γυναικών (βλ. http://halde-prod.gaya.fr/repertoire-bonnes-pratiques-initiatives-86/consulter-90/bonne-pratique-91/scientifiques-techniques-9109.html), το «Διαβατήριο για την απασχόληση» (βλ. http://halde-prod.gaya.fr/repertoire-bonnes-pratiques-initiatives-86/consulter-90/initiatives-92/autres-95/emploi-pour-9154.html?var_recherche=d %E9favoris %E9s), το«Παιδαγωγική για την δράση» της Ανώτατης Εμπορικής Σχολής της Dijon (βλ. http://halde-prod.gaya.fr/repertoire-bonnes-pratiques-initiatives-86/consulter-90/bonne-pratique-91/action-ecole-9207.html), η τοποθέτηση ασκούμενων υπό την ευθύνη του εκπαιδευτικού ιδρύματος (βλ. http://halde-prod.gaya.fr/repertoire-bonnes-pratiques-initiatives-86/consulter-90/bonne-pratique-91/sous-responsablite-9225.html), τα Φόρουμ απασχόλησης για τη διευκόλυνση των δεσμών μεταξύ των επιχειρήσεων και των νέων πτυχιούχων από ευαίσθητες συνοικίες (βλ. http://halde-prod.gaya.fr/repertoire-bonnes-pratiques-initiatives-86/consulter-90/initiatives-92/autres-95/emploi-pour-9192.html).

24

(25)  Βλ. http://portal.wko.at/wk/format_detail.wk?AngID=1&StID=314163&DstID=0.

25

(26)  Βλ. http://portal.wko.at/wk/sn_detail.wk?AngID=1&DocID=729805&StID=345901.

26

(27)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 17.1.2008 με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Για την προαγωγή της πλήρους συμμετοχής των νέων στην εκπαίδευση, την απασχόληση και την κοινωνία». Εισηγητής: ο κ. Trantina. (SOC/289)

27

(28)  Βλ. υποσημείωση αριθ. 3.

28

(29)  Βλ., σχετικά με το θέμα αυτό, τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 25.10.2007 με θέμα «Επιχειρηματικό πνεύμα και Ατζέντα της Λισαβόνας» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας). Εισηγήτρια: η κ. Sharma, συνεισηγητής: ο κ. Olsson (ΕΕ C 44 της 16.02.2008, σ. 84).

29

(30)  Βλ. «Πρόταση σύστασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση του ευρωπαϊκού πλαισίου επαγγελματικών προσόντων για τη διά βίου μάθηση» (COM(2006) 479 τελικό).

30

(31)  Για παράδειγμα, αναφέρονται οι περιπτώσεις της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας νέων επιχειρηματιών (http://www.jadenet.org/), της JA-YE Europe (Junior Achievement Young Enterprise) [http://www.ja-ye.org/Main/Default.aspx?Template=TTitle.ascx] και της πρωτοβουλίας STARPRO της EUROCADRES για τους φοιτητές και νέους πτυχιούχους (http://www.eurocadres.org/en/p_ms_in_europe/students_and_young_graduates).

31

(32)  Ένα παράδειγμα ορθών πρακτικών ήταν η προώθηση από την Businesseurope, σε συνεργασία με τους εταίρους της, ενός εργαστηρίου «κινήτρων για το επιχειρηματικό πνεύμα και προώθησης της κατάρτισης στην επιχειρηματικότητα». Το εργαστήριο αυτό δεν παρέχει μόνο παραδείγματα ορθών πρακτικών στον τομέα αυτόν στην Ευρώπη, αλλά συμβάλλει επίσης στους στόχους που έχουν οριστεί στην Στρατηγική για την Ανάπτυξη και την Απασχόληση και στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Προώθηση της επιχειρηματικής νοοτροπίας μέσω της εκπαίδευσης και της μάθησης» (COM(2006) 33 τελικό) και στις συστάσεις της του Όσλο.

32

(33)  Οι κοινωνικοί εταίροι έχουν πάντοτε τοποθετηθεί υπέρ των αρχών του προγράμματος «Erasmus» και«Erasmus Mundus», καθώς και υπέρ της πρωτοβουλίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Πρόγραμμα Erasmus για τους νέους επιχειρηματίες».

33

---

| 9.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 204/103 |
| --- | --- | --- | --- |

9.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 204/103

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Η διασφάλιση της καθολικής πρόσβασης στη μακροχρόνια περίθαλψη και η βιώσιμη χρηματοδότηση των συστημάτων μακροχρόνιας περίθαλψης για τους ηλικιωμένους»

(2008/C 204/21)

Με επιστολή της 19ης Σεπτεμβρίου 2007, η μελλοντική σλοβενική Προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ζήτησε, με βάση το άρθρο 262 της Συνθήκης, από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να καταρτίσει διερευνητική γνωμοδότηση με θέμα:

«Η διασφάλιση της καθολικής πρόσβασης στη μακροχρόνια περίθαλψη και η βιώσιμη χρηματοδότηση των συστημάτων μακροχρόνιας περίθαλψης για τους ηλικιωμένους» (Διερευνητική γνωμοδότηση).

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις και δικαιώματα του πολίτη», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 21 Φεβρουαρίου 2008, με βάση την εισηγητική έκθεση της κυρίας KLASNIC.

Κατά την 443η σύνοδο ολομέλειάς της, της 12ης και 13ης Μαρτίου 2008 (συνεδρίαση της 13ης Μαρτίου 2008), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 99 ψήφους υπέρ και 1 αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1   Συμπεράσματα

| 1.1.1 | Το ενδεχόμενο της μακροχρόνιας περίθαλψης είναι ένας από τους κινδύνους που περικλείει η ζωή και οι συνέπειες του δύσκολα μπορούν να αντιμετωπισθούν από ένα μεμονωμένο άτομο αλλά απαιτούν την αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών και την συνυπευθυνότητα όλων (1). |
| --- | --- |

1.1.1

Το ενδεχόμενο της μακροχρόνιας περίθαλψης είναι ένας από τους κινδύνους που περικλείει η ζωή και οι συνέπειες του δύσκολα μπορούν να αντιμετωπισθούν από ένα μεμονωμένο άτομο αλλά απαιτούν την αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών και την συνυπευθυνότητα όλων (1).

| 1.1.2 | Ο τρόπος με τον οποίο θα αναληφθεί αυτή η κοινή ευθύνη, πρέπει να ρυθμιστεί κατά κύριο λόγο σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, εφόσον ληφθούν υπόψη τα εκάστοτε οικογενειακά και φορολογικά συστήματα, η εισοδηματική κατάσταση, η κινητικότητα, η κατάσταση της κατοικίας, η πυκνότητα του πληθυσμού, οι μακροχρόνιες παραδόσεις και νοοτροπίες. |
| --- | --- |

1.1.2

Ο τρόπος με τον οποίο θα αναληφθεί αυτή η κοινή ευθύνη, πρέπει να ρυθμιστεί κατά κύριο λόγο σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, εφόσον ληφθούν υπόψη τα εκάστοτε οικογενειακά και φορολογικά συστήματα, η εισοδηματική κατάσταση, η κινητικότητα, η κατάσταση της κατοικίας, η πυκνότητα του πληθυσμού, οι μακροχρόνιες παραδόσεις και νοοτροπίες.

| 1.1.3 | Επειδή όμως το πρόβλημα αφενός παρουσιάζει ομοιότητες στα επιμέρους κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αφετέρου δημιουργεί ερωτήματα που δεν περιορίζονται σε μία μόνο χώρα, είναι σκόπιμο και απαραίτητο να εξετασθεί το θέμα αυτό από τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά σε αυτό το πλαίσιο η ανταλλαγή εμπειριών, π.χ. στο πλαίσιο της ανοικτής μεθόδου συντονισμού ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται η λήψη νομοθετικών μέτρων. |
| --- | --- |

1.1.3

Επειδή όμως το πρόβλημα αφενός παρουσιάζει ομοιότητες στα επιμέρους κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αφετέρου δημιουργεί ερωτήματα που δεν περιορίζονται σε μία μόνο χώρα, είναι σκόπιμο και απαραίτητο να εξετασθεί το θέμα αυτό από τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά σε αυτό το πλαίσιο η ανταλλαγή εμπειριών, π.χ. στο πλαίσιο της ανοικτής μεθόδου συντονισμού ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται η λήψη νομοθετικών μέτρων.

| 1.1.4 | Όπως και στην περίπτωση του συστήματος υγείας, και στον τομέα της μακροχρόνιας περίθαλψης το μεγαλύτερο μέρος του κόστους προκύπτει κατά τα τελευταία χρόνια της ζωής. Από το σχεδιασμό των υφιστάμενων συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας (ασφάλεια ασθενείας και συνταξιοδότησης) το προσδόκιμο ζωής επιμηκύνθηκε σημαντικά. Η αντιμετώπιση των συνεπόμενων νέων αναγκών δημιουργεί δύσκολα ερωτήματα που αφορούν την ισότητα δικαιωμάτων και την αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών, η απάντηση των οποίων προϋποθέτει κατάλληλες προσπάθειες ευαισθητοποίησης, επιμόρφωσης και ενημέρωσης καθώς και κατάλληλες πολιτικές (2). |
| --- | --- |

1.1.4

Όπως και στην περίπτωση του συστήματος υγείας, και στον τομέα της μακροχρόνιας περίθαλψης το μεγαλύτερο μέρος του κόστους προκύπτει κατά τα τελευταία χρόνια της ζωής. Από το σχεδιασμό των υφιστάμενων συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας (ασφάλεια ασθενείας και συνταξιοδότησης) το προσδόκιμο ζωής επιμηκύνθηκε σημαντικά. Η αντιμετώπιση των συνεπόμενων νέων αναγκών δημιουργεί δύσκολα ερωτήματα που αφορούν την ισότητα δικαιωμάτων και την αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών, η απάντηση των οποίων προϋποθέτει κατάλληλες προσπάθειες ευαισθητοποίησης, επιμόρφωσης και ενημέρωσης καθώς και κατάλληλες πολιτικές (2).

| 1.1.5 | Ο στόχος πρέπει να είναι να διασφαλιστούν στους ηλικιωμένους και υπερήλικες στην Ευρώπη βιώσιμα, αξιοπρεπή και ασφαλή γηρατειά, ακόμη και σε περίπτωση που χρειαστούν μακροχρόνια περίθαλψη. Συγχρόνως, θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα, με την έννοια της αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών, ώστε να μην προκληθεί αφόρητη επιβάρυνση για τις επόμενες γενεές. |
| --- | --- |

1.1.5

Ο στόχος πρέπει να είναι να διασφαλιστούν στους ηλικιωμένους και υπερήλικες στην Ευρώπη βιώσιμα, αξιοπρεπή και ασφαλή γηρατειά, ακόμη και σε περίπτωση που χρειαστούν μακροχρόνια περίθαλψη. Συγχρόνως, θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα, με την έννοια της αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών, ώστε να μην προκληθεί αφόρητη επιβάρυνση για τις επόμενες γενεές.

1.2   Συστάσεις

| 1.2.1 | Η Ευρωπαϊκή η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή απευθύνει έκκληση προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και την Επιτροπή να εξετάσουν επειγόντως, από κοινού με τα κράτη μέλη, τα προβλήματα του γηράσκοντα πληθυσμού και να φροντίσουν ώστε όλοι οι ηλικιωμένοι να λαμβάνουν την υποστήριξη και την ποιοτική περίθαλψη που χρειάζονται. |
| --- | --- |

1.2.1

Η Ευρωπαϊκή η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή απευθύνει έκκληση προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και την Επιτροπή να εξετάσουν επειγόντως, από κοινού με τα κράτη μέλη, τα προβλήματα του γηράσκοντα πληθυσμού και να φροντίσουν ώστε όλοι οι ηλικιωμένοι να λαμβάνουν την υποστήριξη και την ποιοτική περίθαλψη που χρειάζονται.

| 1.2.2 | Προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις που προκύπτουν από το πρόβλημα της μακροχρόνιας περίθαλψης, είναι απαραίτητο να ληφθούν ορισμένα μέτρα. Σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ακόλουθες σημαντικές πτυχές: | Χρηματοδότηση και προσιτότητα







  — | η καθολική πρόσβαση σε φροντίδες υψηλής ποιότητας πρέπει να διασφαλίζεται στην πράξη και για άτομα που αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες δυσχέρειες ή διαθέτουν χαμηλό εισόδημα· |
| --- | --- | --- | --- |

1.2.2

Προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις που προκύπτουν από το πρόβλημα της μακροχρόνιας περίθαλψης, είναι απαραίτητο να ληφθούν ορισμένα μέτρα. Σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ακόλουθες σημαντικές πτυχές:

Χρηματοδότηση και προσιτότητα

—

η καθολική πρόσβαση σε φροντίδες υψηλής ποιότητας πρέπει να διασφαλίζεται στην πράξη και για άτομα που αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες δυσχέρειες ή διαθέτουν χαμηλό εισόδημα·

| — | πρέπει να αναπτυχθούν αειφόρα συστήματα χρηματοδότησης τα οποία να συμπαραστέκονται στους ανθρώπους κατά την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος και να παραμένουν οικονομικά βιώσιμα για την κοινωνία χωρίς να επιβαρύνουν υπερβολικά τις επόμενες γενεές· |
| --- | --- |

—

πρέπει να αναπτυχθούν αειφόρα συστήματα χρηματοδότησης τα οποία να συμπαραστέκονται στους ανθρώπους κατά την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος και να παραμένουν οικονομικά βιώσιμα για την κοινωνία χωρίς να επιβαρύνουν υπερβολικά τις επόμενες γενεές·

| — | η προώθηση μέτρων στον τομέα της πρόνοιας και της πρόληψης θα συμβάλουν ώστε να περιοριστεί όσο το δυνατό περισσότερο η μελλοντική αύξηση των αναγκών σχετικά με αυτές τις υπηρεσίες. Από αυτή την άποψη, η έννοια της πρόνοιας θα πρέπει να έχει ευρύτερη σημασία, να συμπεριλαμβάνει τόσο πτυχές της υγειονομικής όσο και της οικονομικής πρόνοιας αλλά και να συμβάλλει στην ενίσχυση της αυτονομίας των ηλικιωμένων στην καθημερινή ζωή· |
| --- | --- |

—

η προώθηση μέτρων στον τομέα της πρόνοιας και της πρόληψης θα συμβάλουν ώστε να περιοριστεί όσο το δυνατό περισσότερο η μελλοντική αύξηση των αναγκών σχετικά με αυτές τις υπηρεσίες. Από αυτή την άποψη, η έννοια της πρόνοιας θα πρέπει να έχει ευρύτερη σημασία, να συμπεριλαμβάνει τόσο πτυχές της υγειονομικής όσο και της οικονομικής πρόνοιας αλλά και να συμβάλλει στην ενίσχυση της αυτονομίας των ηλικιωμένων στην καθημερινή ζωή·

| — | Θα πρέπει να εξετασθεί η δυνατότητα δημιουργίας κινήτρων για ιδιωτικά συστήματα πρόνοιας όταν κριθεί απαραίτητο για την επίτευξη του στόχου κοινής ωφέλειας που είναι η δημόσια υγεία. |
| --- | --- |

—

Θα πρέπει να εξετασθεί η δυνατότητα δημιουργίας κινήτρων για ιδιωτικά συστήματα πρόνοιας όταν κριθεί απαραίτητο για την επίτευξη του στόχου κοινής ωφέλειας που είναι η δημόσια υγεία.

| | Περίθαλψη και προσφορά υπηρεσιών







  — | Η ανάπτυξη διαφοροποιημένων υπηρεσιών περίθαλψης, προσαρμοσμένων στη ζήτηση πρέπει να διασφαλίζεται και σε περιφέρειες οι οποίες σήμερα μειονεκτούν σε αυτόν τον τομέα· |
| --- | --- | --- |

Περίθαλψη και προσφορά υπηρεσιών

—

Η ανάπτυξη διαφοροποιημένων υπηρεσιών περίθαλψης, προσαρμοσμένων στη ζήτηση πρέπει να διασφαλίζεται και σε περιφέρειες οι οποίες σήμερα μειονεκτούν σε αυτόν τον τομέα·

| — | Τα υφιστάμενα δίκτυα που λειτουργούν μεταξύ μελών της οικογένειας ή γειτόνων, που αναλαμβάνουν σήμερα μεγάλο μέρος της περίθαλψης, πρέπει να προωθηθούν και να ενισχυθούν, π.χ. μέσω της εκπαίδευσης και υποστήριξης μελών της οικογένειας· |
| --- | --- |

—

Τα υφιστάμενα δίκτυα που λειτουργούν μεταξύ μελών της οικογένειας ή γειτόνων, που αναλαμβάνουν σήμερα μεγάλο μέρος της περίθαλψης, πρέπει να προωθηθούν και να ενισχυθούν, π.χ. μέσω της εκπαίδευσης και υποστήριξης μελών της οικογένειας·

| — | Οι ΜΚΟ, οι πρωτοβουλίες κοινωνικού και οικονομικού χαρακτήρα και οι συνεταιριστικές οργανώσεις πρέπει να εντάσσονται περισσότερο στην προσφορά περίθαλψης και φροντίδας· |
| --- | --- |

—

Οι ΜΚΟ, οι πρωτοβουλίες κοινωνικού και οικονομικού χαρακτήρα και οι συνεταιριστικές οργανώσεις πρέπει να εντάσσονται περισσότερο στην προσφορά περίθαλψης και φροντίδας·

| — | Ιδιαίτερα θα πρέπει να προωθηθεί η εθελοντική εργασία στον τομέα της μη ιατρικής περίθαλψης και φροντίδας· μέσω της εκπαίδευσης εθελοντών· |
| --- | --- |

—

Ιδιαίτερα θα πρέπει να προωθηθεί η εθελοντική εργασία στον τομέα της μη ιατρικής περίθαλψης και φροντίδας· μέσω της εκπαίδευσης εθελοντών·

| — | Η ύπαρξη υγιούς ανταγωνισμού μεταξύ των διαφόρων μορφών περίθαλψης θα αυξήσει τις δυνατότητες επιλογής των ενδιαφερομένων και θα συμβάλει στην περαιτέρω ανάπτυξη της προσφοράς με βάση καθορισμένα πρότυπα ποιότητας καθώς και στην ανάπτυξη στόχων, αποστολών, καθορισμού απαιτήσεων, θεσπισμένων συστημάτων κοινωνικής πρόνοιας, με την ευθύνη του νομοθέτη κάθε κράτους μέλους, δεδομένου ότι οι εν λόγω παροχές εμπίπτουν στις κοινωνικές υπηρεσίες κοινής ωφέλειας (3)· |
| --- | --- |

—

Η ύπαρξη υγιούς ανταγωνισμού μεταξύ των διαφόρων μορφών περίθαλψης θα αυξήσει τις δυνατότητες επιλογής των ενδιαφερομένων και θα συμβάλει στην περαιτέρω ανάπτυξη της προσφοράς με βάση καθορισμένα πρότυπα ποιότητας καθώς και στην ανάπτυξη στόχων, αποστολών, καθορισμού απαιτήσεων, θεσπισμένων συστημάτων κοινωνικής πρόνοιας, με την ευθύνη του νομοθέτη κάθε κράτους μέλους, δεδομένου ότι οι εν λόγω παροχές εμπίπτουν στις κοινωνικές υπηρεσίες κοινής ωφέλειας (3)·

| — | Οι ηλικιωμένοι καθώς και οι ηλικιωμένοι που χρειάζονται μακροχρόνια περίθαλψη πρέπει να ενταχθούν σε μεγαλύτερο βαθμό σε κοινωνικά δίκτυα, μεταξύ άλλων για αποφευχθεί ο κίνδυνος της εκμετάλλευσης ή κακομεταχείρισης· |
| --- | --- |

—

Οι ηλικιωμένοι καθώς και οι ηλικιωμένοι που χρειάζονται μακροχρόνια περίθαλψη πρέπει να ενταχθούν σε μεγαλύτερο βαθμό σε κοινωνικά δίκτυα, μεταξύ άλλων για αποφευχθεί ο κίνδυνος της εκμετάλλευσης ή κακομεταχείρισης·

| — | Θα πρέπει να αναπτυχθούν πρότυπα βέλτιστων πρακτικών στον τομέα της ανακουφιστικής περίθαλψης σε ιδρύματα ή σε κατ' οίκον περίθαλψη· |
| --- | --- |

—

Θα πρέπει να αναπτυχθούν πρότυπα βέλτιστων πρακτικών στον τομέα της ανακουφιστικής περίθαλψης σε ιδρύματα ή σε κατ' οίκον περίθαλψη·

| — | Θα πρέπει να προωθηθεί η περίθαλψη σε ειδικά θεραπευτήρια. |
| --- | --- |

—

Θα πρέπει να προωθηθεί η περίθαλψη σε ειδικά θεραπευτήρια.

| | Το προσωπικό περίθαλψης και φροντίδας







  — | Η επάρκεια του προσωπικού στον τομέα της περίθαλψης και της φροντίδας πρέπει να επιτυγχάνεται μέσω της ποιοτικής κατάρτισης του προσωπικού, της βελτίωσης των συνθηκών εργασίας και της αναβάθμισης των επαγγελμάτων στον τομέα της περίθαλψης |
| --- | --- | --- |

Το προσωπικό περίθαλψης και φροντίδας

—

Η επάρκεια του προσωπικού στον τομέα της περίθαλψης και της φροντίδας πρέπει να επιτυγχάνεται μέσω της ποιοτικής κατάρτισης του προσωπικού, της βελτίωσης των συνθηκών εργασίας και της αναβάθμισης των επαγγελμάτων στον τομέα της περίθαλψης

| — | Θα πρέπει να διευκολυνθεί η αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων που έχουν αποκτηθεί εντός της ΕΕ |
| --- | --- |

—

Θα πρέπει να διευκολυνθεί η αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων που έχουν αποκτηθεί εντός της ΕΕ

| — | Η Επιτροπή θα πρέπει να επανεξετάσει τις ρυθμίσεις σχετικά με τη διασυνοριακή πτυχή της περίθαλψης, π.χ. όσον αφορά την χρήση υπηρεσιών περίθαλψης στο εξωτερικό ή τη μετανάστευση εργαζομένων στον τομέα της περίθαλψης· |
| --- | --- |

—

Η Επιτροπή θα πρέπει να επανεξετάσει τις ρυθμίσεις σχετικά με τη διασυνοριακή πτυχή της περίθαλψης, π.χ. όσον αφορά την χρήση υπηρεσιών περίθαλψης στο εξωτερικό ή τη μετανάστευση εργαζομένων στον τομέα της περίθαλψης·

| — | Προκειμένου να εξαλειφθεί η λαθραία απασχόληση, επιβάλλεται η λήψη μέτρων ώστε οι υπηρεσίες που παρέχονταν κατά το παρελθόν λαθραία να ενταχθούν σε έννομες σχέσεις εργασίας, λαμβανομένης υπόψη της ιδιαιτερότητας της απασχόλησης σε ιδιωτικά νοικοκυριά. |
| --- | --- |

—

Προκειμένου να εξαλειφθεί η λαθραία απασχόληση, επιβάλλεται η λήψη μέτρων ώστε οι υπηρεσίες που παρέχονταν κατά το παρελθόν λαθραία να ενταχθούν σε έννομες σχέσεις εργασίας, λαμβανομένης υπόψη της ιδιαιτερότητας της απασχόλησης σε ιδιωτικά νοικοκυριά.

| | Περίθαλψη και φροντίδα στο οικογενειακό περιβάλλον







  — | Θα πρέπει να ενισχυθούν τα κίνητρα για την παροχή υπηρεσιών μη ιατρικής περίθαλψης και φροντίδας στο οικογενειακό περιβάλλον ή σε εθελοντική βάση (4)· |
| --- | --- | --- |

Περίθαλψη και φροντίδα στο οικογενειακό περιβάλλον

—

Θα πρέπει να ενισχυθούν τα κίνητρα για την παροχή υπηρεσιών μη ιατρικής περίθαλψης και φροντίδας στο οικογενειακό περιβάλλον ή σε εθελοντική βάση (4)·

| — | πρέπει να αναπτυχθούν οι στρατηγικές και η προσφορά υπηρεσιών στον τομέα της άνοιας και της γεροντικής κατάθλιψης, τομείς που αποτελούν σήμερα τη μεγαλύτερη πρόκληση τόσο για τις οικογένειες όσο και για το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης |
| --- | --- |

—

πρέπει να αναπτυχθούν οι στρατηγικές και η προσφορά υπηρεσιών στον τομέα της άνοιας και της γεροντικής κατάθλιψης, τομείς που αποτελούν σήμερα τη μεγαλύτερη πρόκληση τόσο για τις οικογένειες όσο και για το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης

| — | πρέπει να βελτιωθούν οι δυνατότητες συνδυασμού οικογενειακού και επαγγελματικού βίου μέσω της λήψης μέτρων στήριξης και ανακούφισης των εργαζόμενων μελών της οικογένειας που προσφέρουν περίθαλψη (π.χ. με τη δημιουργία χώρων ημερήσιας περίθαλψης σε μεγάλες επιχειρήσεις, με ρυθμίσεις ανακούφισης ή με τη δημιουργία κινητών μονάδων περίθαλψης) |
| --- | --- |

—

πρέπει να βελτιωθούν οι δυνατότητες συνδυασμού οικογενειακού και επαγγελματικού βίου μέσω της λήψης μέτρων στήριξης και ανακούφισης των εργαζόμενων μελών της οικογένειας που προσφέρουν περίθαλψη (π.χ. με τη δημιουργία χώρων ημερήσιας περίθαλψης σε μεγάλες επιχειρήσεις, με ρυθμίσεις ανακούφισης ή με τη δημιουργία κινητών μονάδων περίθαλψης)

| | Ρυθμίσεις, πρότυπα και ποιότητα







  — | Σε όλα τα επίπεδα της περίθαλψης ηλικιωμένων πρέπει να καθοριστούν πρότυπα ποιότητας και να ελέγχεται η εφαρμογή τους από ανεξάρτητους οργανισμούς ή εποπτικές αρχές που είναι αναγνωρισμένες από τα όργανα τα οποία εγγυώνται τα ανθρώπινα δικαιώματα· |
| --- | --- | --- |

Ρυθμίσεις, πρότυπα και ποιότητα

—

Σε όλα τα επίπεδα της περίθαλψης ηλικιωμένων πρέπει να καθοριστούν πρότυπα ποιότητας και να ελέγχεται η εφαρμογή τους από ανεξάρτητους οργανισμούς ή εποπτικές αρχές που είναι αναγνωρισμένες από τα όργανα τα οποία εγγυώνται τα ανθρώπινα δικαιώματα·

| — | Κατ' αυτόν τον τρόπο θα διασφαλίζεται αφενός ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας σε ιδιωτικά και δημόσια ιδρύματα περίθαλψης και αφετέρου θα αποφεύγεται η εκμετάλλευση της περιορισμένης κινητικότητας των ηλικιωμένων και της εξάρτησής τους από το προσωπικό που προσφέρει περίθαλψη |
| --- | --- |

—

Κατ' αυτόν τον τρόπο θα διασφαλίζεται αφενός ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας σε ιδιωτικά και δημόσια ιδρύματα περίθαλψης και αφετέρου θα αποφεύγεται η εκμετάλλευση της περιορισμένης κινητικότητας των ηλικιωμένων και της εξάρτησής τους από το προσωπικό που προσφέρει περίθαλψη

| | Αξιοποίηση των τεχνολογικών πληροφοριών και επικοινωνίας







  — | Η αξιοποίηση των τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνίας, της τηλεματικής και κατάλληλων τεχνικών μέσων στην περίθαλψη θα πρέπει να προωθηθούν και για λόγους παρακολούθησης, με το σεβασμό της δεοντολογίας. |
| --- | --- | --- |

Αξιοποίηση των τεχνολογικών πληροφοριών και επικοινωνίας

—

Η αξιοποίηση των τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνίας, της τηλεματικής και κατάλληλων τεχνικών μέσων στην περίθαλψη θα πρέπει να προωθηθούν και για λόγους παρακολούθησης, με το σεβασμό της δεοντολογίας.

2.   Ιστορικό της γνωμοδότησης

| 2.1 | Η σλοβενική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ επιθυμεί να συνεχίσει το διάλογο σε ευρωπαϊκή κλίμακα σχετικά με την αντιμετώπιση των δημογραφικών αλλαγών και προτίθεται να δώσει ιδιαίτερη έμφαση στην αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών. Η ποσοστιαία σχέση μεταξύ των νέων, των μεσαίων και των παλαιότερων γενεών μεταβάλλεται. Το ποσοστό των ηλικιωμένων ατόμων αυξάνεται όλο και περισσότερο. Σε ορισμένες περιοχές, το σημερινό ποσοστό των νέων ανθρώπων ανέρχεται στο ήμισυ μόλις του αντίστοιχου ποσοστού της νέας γενιάς μετά το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Δεδομένων αυτών των στοιχείων ανακύπτει μια σειρά από ερωτήματα όσον αφορά την αλληλεγγύη και τη συνύπαρξη των γενεών. Ο σύγχρονος τρόπος ζωής και ο καταμερισμός της εργασίας (ιδίως στις πόλεις) επηρεάζουν αρνητικά τις σχέσεις μεταξύ των γενεών, ενώ, ταυτόχρονα, αποδυναμώνουν και μεταβάλλουν σημαντικά τους δεσμούς ανάμεσα στις γενεές. Σε όλο και περισσότερες περιπτώσεις οι γενεές αντιμετωπίζονται χωριστά και από τη σκοπιά των κεκτημένων δικαιωμάτων τους. Μια εσφαλμένη αντίδραση σε αυτό το πλαίσιο μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε σύγκρουση των γενεών. |
| --- | --- |

2.1

Η σλοβενική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ επιθυμεί να συνεχίσει το διάλογο σε ευρωπαϊκή κλίμακα σχετικά με την αντιμετώπιση των δημογραφικών αλλαγών και προτίθεται να δώσει ιδιαίτερη έμφαση στην αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών. Η ποσοστιαία σχέση μεταξύ των νέων, των μεσαίων και των παλαιότερων γενεών μεταβάλλεται. Το ποσοστό των ηλικιωμένων ατόμων αυξάνεται όλο και περισσότερο. Σε ορισμένες περιοχές, το σημερινό ποσοστό των νέων ανθρώπων ανέρχεται στο ήμισυ μόλις του αντίστοιχου ποσοστού της νέας γενιάς μετά το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Δεδομένων αυτών των στοιχείων ανακύπτει μια σειρά από ερωτήματα όσον αφορά την αλληλεγγύη και τη συνύπαρξη των γενεών. Ο σύγχρονος τρόπος ζωής και ο καταμερισμός της εργασίας (ιδίως στις πόλεις) επηρεάζουν αρνητικά τις σχέσεις μεταξύ των γενεών, ενώ, ταυτόχρονα, αποδυναμώνουν και μεταβάλλουν σημαντικά τους δεσμούς ανάμεσα στις γενεές. Σε όλο και περισσότερες περιπτώσεις οι γενεές αντιμετωπίζονται χωριστά και από τη σκοπιά των κεκτημένων δικαιωμάτων τους. Μια εσφαλμένη αντίδραση σε αυτό το πλαίσιο μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε σύγκρουση των γενεών.

| 2.2 | Η σλοβενική Προεδρία του Συμβουλίου προβλέπει τη διοργάνωση διάσκεψης με θέμα την αλληλεγγύη και τη συνύπαρξη των γενεών (28 και 29 Απριλίου 2008), η οποία θα επικεντρωθεί στα ακόλουθα θέματα:






  1) | Αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών όσον αφορά την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, την οικογενειακή ζωή και την οικοδόμηση κατοικίας. |
| --- | --- | --- |

2.2

Η σλοβενική Προεδρία του Συμβουλίου προβλέπει τη διοργάνωση διάσκεψης με θέμα την αλληλεγγύη και τη συνύπαρξη των γενεών (28 και 29 Απριλίου 2008), η οποία θα επικεντρωθεί στα ακόλουθα θέματα:

1)

Αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών όσον αφορά την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, την οικογενειακή ζωή και την οικοδόμηση κατοικίας.

| 2) | Μακροχρόνια περίθαλψη για τους ηλικιωμένους. |
| --- | --- |

2)

Μακροχρόνια περίθαλψη για τους ηλικιωμένους.

| 2.3 | Σε αυτό το πλαίσιο, η σλοβενική Προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να καταρτίσει διερευνητική γνωμοδότηση με θέμα «Διασφάλιση της καθολικής πρόσβασης στη μακροχρόνια περίθαλψη και η χρηματοδοτική βιωσιμότητα των συστημάτων μακροχρόνιας περίθαλψης για τους ηλικιωμένους». |
| --- | --- |

2.3

Σε αυτό το πλαίσιο, η σλοβενική Προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να καταρτίσει διερευνητική γνωμοδότηση με θέμα «Διασφάλιση της καθολικής πρόσβασης στη μακροχρόνια περίθαλψη και η χρηματοδοτική βιωσιμότητα των συστημάτων μακροχρόνιας περίθαλψης για τους ηλικιωμένους».

3.   Η μακροχρόνια περίθαλψη, μια ευρωπαϊκή πρόκληση

| 3.1 | Η μακροχρόνια περίθαλψη αποτελεί μια από τις σημαντικότερες κοινωνικές και πολιτικές προκλήσεις που αντιμετωπίζονται σε όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επομένως, πρέπει να ληφθεί κατάλληλα υπόψη στο πρόγραμμα εργασίας των ευρωπαϊκών οργάνων. |
| --- | --- |

3.1

Η μακροχρόνια περίθαλψη αποτελεί μια από τις σημαντικότερες κοινωνικές και πολιτικές προκλήσεις που αντιμετωπίζονται σε όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επομένως, πρέπει να ληφθεί κατάλληλα υπόψη στο πρόγραμμα εργασίας των ευρωπαϊκών οργάνων.

| 3.2 | Τα ευρωπαϊκά όργανα, λαμβάνοντας υπόψη τις σχετικές εθνικές αρμοδιότητες, ασχολήθηκαν επανειλημμένα με το θέμα αυτό μέσω πολυάριθμων πρωτοβουλιών (5) και προώθησαν ιδιαίτερα την ανταλλαγή εμπειριών μέσω της ανοικτής μεθόδου συντονισμού (6). Πρέπει να συνεχιστούν και να ενταθούν οι προσπάθειες αυτές. Η ΕΟΚΕ αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη συμμετοχή, στα πλαίσια της μεθόδου αυτής, των κοινωνικών εταίρων και των εκπροσώπων της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

3.2

Τα ευρωπαϊκά όργανα, λαμβάνοντας υπόψη τις σχετικές εθνικές αρμοδιότητες, ασχολήθηκαν επανειλημμένα με το θέμα αυτό μέσω πολυάριθμων πρωτοβουλιών (5) και προώθησαν ιδιαίτερα την ανταλλαγή εμπειριών μέσω της ανοικτής μεθόδου συντονισμού (6). Πρέπει να συνεχιστούν και να ενταθούν οι προσπάθειες αυτές. Η ΕΟΚΕ αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη συμμετοχή, στα πλαίσια της μεθόδου αυτής, των κοινωνικών εταίρων και των εκπροσώπων της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών.

| 3.3 | Από τις εθνικές εκθέσεις που υπέβαλαν τα κράτη μέλη σχετικά με το θέμα αυτό, προκύπτει ότι μολονότι οι αρχική κατάσταση και οι βασικές προϋποθέσεις διαφέρουν, πολλές από τις προκλήσεις παρουσιάζονται σε όλα τα κράτη μέλη σχεδόν με τον ίδιο τρόπο. Συνεπώς, είναι σκόπιμο να καταβληθούν κοινές προσπάθειες για την εξεύρεση λύσεων. |
| --- | --- |

3.3

Από τις εθνικές εκθέσεις που υπέβαλαν τα κράτη μέλη σχετικά με το θέμα αυτό, προκύπτει ότι μολονότι οι αρχική κατάσταση και οι βασικές προϋποθέσεις διαφέρουν, πολλές από τις προκλήσεις παρουσιάζονται σε όλα τα κράτη μέλη σχεδόν με τον ίδιο τρόπο. Συνεπώς, είναι σκόπιμο να καταβληθούν κοινές προσπάθειες για την εξεύρεση λύσεων.

| 3.4 | Οι κοινοί στόχοι που έχουν θεσπισθεί σε επίπεδο ΕΕ όσον αφορά την καθολική πρόσβαση στις υπηρεσίες, το υψηλό ποιοτικό επίπεδο των υπηρεσιών και την αειφόρο χρηματοδότησή τους επιβεβαιώνονται επίσης με τις εκθέσεις αυτές. Οι στόχοι αυτοί αποτελούν τη βάση της παρούσας γνωμοδότησης. |
| --- | --- |

3.4

Οι κοινοί στόχοι που έχουν θεσπισθεί σε επίπεδο ΕΕ όσον αφορά την καθολική πρόσβαση στις υπηρεσίες, το υψηλό ποιοτικό επίπεδο των υπηρεσιών και την αειφόρο χρηματοδότησή τους επιβεβαιώνονται επίσης με τις εκθέσεις αυτές. Οι στόχοι αυτοί αποτελούν τη βάση της παρούσας γνωμοδότησης.

4.   Το δημογραφικό και κοινωνικό πλαίσιο

| 4.1 | Οι αυξανόμενες προκλήσεις στον τομέα της μακροχρόνιας περίθαλψης είναι το αποτέλεσμα εξελίξεων που συμβάλλουν από πολλές απόψεις στην όξυνση του προβλήματος. |
| --- | --- |

4.1

Οι αυξανόμενες προκλήσεις στον τομέα της μακροχρόνιας περίθαλψης είναι το αποτέλεσμα εξελίξεων που συμβάλλουν από πολλές απόψεις στην όξυνση του προβλήματος.

| 4.2 | Χάρη στην συνεχόμενη άνοδο του προσδόκιμου ζωής, ο αριθμός των υπερηλίκων (άνω των 80 ετών) αυξάνεται έντονα: Σύμφωνα με τις προγνώσεις, το ποσοστό τους θα αυξηθεί κατά 17 % την περίοδο 2005-2010 και κατά 57 % την περίοδο 2010-2030. Δηλαδή, το 2030 θα ζουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδόν 34,7 άνθρωποι άνω των 80 ετών, έναντι των 18,8 εκατομμυρίων που είναι σήμερα. Το 1975, το ποσοστό των ατόμων άνω των 80 ετών αποτελούσε το 2,0 % του συνολικού πληθυσμού στα κράτη μέλη της ΕΕ, ενώ το 2050 θα αποτελεί το 11,8 % (7). |
| --- | --- |

4.2

Χάρη στην συνεχόμενη άνοδο του προσδόκιμου ζωής, ο αριθμός των υπερηλίκων (άνω των 80 ετών) αυξάνεται έντονα: Σύμφωνα με τις προγνώσεις, το ποσοστό τους θα αυξηθεί κατά 17 % την περίοδο 2005-2010 και κατά 57 % την περίοδο 2010-2030. Δηλαδή, το 2030 θα ζουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδόν 34,7 άνθρωποι άνω των 80 ετών, έναντι των 18,8 εκατομμυρίων που είναι σήμερα. Το 1975, το ποσοστό των ατόμων άνω των 80 ετών αποτελούσε το 2,0 % του συνολικού πληθυσμού στα κράτη μέλη της ΕΕ, ενώ το 2050 θα αποτελεί το 11,8 % (7).

| 4.3 | Μολονότι οι γενικές τάσεις είναι όμοιες, παρουσιάζονται εξαιρετικά μεγάλες διαφορές τόσο εντός όσο και μεταξύ των κρατών μελών. Το προσδόκιμο ζωής, για παράδειγμα, κυμαίνεται από 65,4 έως 77,9 έτη για τους άνδρες και από 75,4 έως 83,8 για τις γυναίκες. |
| --- | --- |

4.3

Μολονότι οι γενικές τάσεις είναι όμοιες, παρουσιάζονται εξαιρετικά μεγάλες διαφορές τόσο εντός όσο και μεταξύ των κρατών μελών. Το προσδόκιμο ζωής, για παράδειγμα, κυμαίνεται από 65,4 έως 77,9 έτη για τους άνδρες και από 75,4 έως 83,8 για τις γυναίκες.

| 4.4 | Ταυτόχρονα, ολοένα περισσότεροι ηλικιωμένοι ζουν μόνοι τους, είτε επειδή τα μέλη της οικογένειάς τους εγκαταστάθηκαν αλλού, είτε επειδή χηρεύσαν. Η κινητικότητα που προωθείται στο πλαίσιο άλλων ευρωπαϊκών και εθνικών πολιτικών, ακόμη και η διασυνοριακή κινητικότητα, δημιουργεί πρόσθετες προκλήσεις για τον τομέα της περίθαλψης και φροντίδας. |
| --- | --- |

4.4

Ταυτόχρονα, ολοένα περισσότεροι ηλικιωμένοι ζουν μόνοι τους, είτε επειδή τα μέλη της οικογένειάς τους εγκαταστάθηκαν αλλού, είτε επειδή χηρεύσαν. Η κινητικότητα που προωθείται στο πλαίσιο άλλων ευρωπαϊκών και εθνικών πολιτικών, ακόμη και η διασυνοριακή κινητικότητα, δημιουργεί πρόσθετες προκλήσεις για τον τομέα της περίθαλψης και φροντίδας.

| 4.5 | Η χαμηλή γεννητικότητα (το 1960 σχεδόν όλα τα κράτη μέλη, είχαν ποσοστό γονιμότητας που υπέρβαινε το απαραίτητο όριο του 2,1 %, ενώ το 2003 όλα τα κράτη μέλη, χωρίς καμία εξαίρεση, παρουσίαζαν πολύ χαμηλότερο ποσοστό) δεν θα συντελέσει μόνο στον περιορισμό του δυναμικού παροχής βοήθειας μεταξύ των γενεών (η σχέση μεταξύ των ατόμων που χρειάζονται περίθαλψη και των ατόμων που προσφέρουν περίθαλψη) και κατά συνέπεια του δυναμικού παροχής βοήθειας στο οικογενειακό περιβάλλον, αλλά θα καταστεί ολοένα δυσκολότερο να καλυφθούν οι ανάγκες σε προσωπικό περίθαλψης από την αγορά εργασίας. Επιπλέον, η εξέλιξη αυτή καθιστά φλέγον το θέμα της χρηματοδότησης της μακροχρόνιας περίθαλψης. |
| --- | --- |

4.5

Η χαμηλή γεννητικότητα (το 1960 σχεδόν όλα τα κράτη μέλη, είχαν ποσοστό γονιμότητας που υπέρβαινε το απαραίτητο όριο του 2,1 %, ενώ το 2003 όλα τα κράτη μέλη, χωρίς καμία εξαίρεση, παρουσίαζαν πολύ χαμηλότερο ποσοστό) δεν θα συντελέσει μόνο στον περιορισμό του δυναμικού παροχής βοήθειας μεταξύ των γενεών (η σχέση μεταξύ των ατόμων που χρειάζονται περίθαλψη και των ατόμων που προσφέρουν περίθαλψη) και κατά συνέπεια του δυναμικού παροχής βοήθειας στο οικογενειακό περιβάλλον, αλλά θα καταστεί ολοένα δυσκολότερο να καλυφθούν οι ανάγκες σε προσωπικό περίθαλψης από την αγορά εργασίας. Επιπλέον, η εξέλιξη αυτή καθιστά φλέγον το θέμα της χρηματοδότησης της μακροχρόνιας περίθαλψης.

| 4.6 | Μια άλλη πλευρά της δημογραφικής και κοινωνικής αλλαγής είναι η μεταβολή της δομής της οικογένειας και το αυξημένο ποσοστό απασχόλησης των γυναικών που έχει ως αποτέλεσμα να μην παρέχεται πλέον καθόλου, ή τουλάχιστον όχι στον ίδιο βαθμό, η περίθαλψη που πρόσφεραν κατά το παρελθόν οι οικογένειες και ειδικά οι γυναίκες (8). |
| --- | --- |

4.6

Μια άλλη πλευρά της δημογραφικής και κοινωνικής αλλαγής είναι η μεταβολή της δομής της οικογένειας και το αυξημένο ποσοστό απασχόλησης των γυναικών που έχει ως αποτέλεσμα να μην παρέχεται πλέον καθόλου, ή τουλάχιστον όχι στον ίδιο βαθμό, η περίθαλψη που πρόσφεραν κατά το παρελθόν οι οικογένειες και ειδικά οι γυναίκες (8).

| 4.7 | Η πρόοδος της ιατρικής συνέβαλε σημαντικά στην αύξηση του προσδόκιμου και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Χάρη στην ιατροφαρμακευτική αγωγή συχνά παρατείνεται η διάρκεια της ζωής χωρίς όμως να επιτυγχάνεται θεραπεία. Κατ' αυτόν τον τρόπο αυξάνονται οι παθήσεις που απαιτούν εντατική, χρόνια ή και μακροχρόνια περίθαλψη. |
| --- | --- |

4.7

Η πρόοδος της ιατρικής συνέβαλε σημαντικά στην αύξηση του προσδόκιμου και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Χάρη στην ιατροφαρμακευτική αγωγή συχνά παρατείνεται η διάρκεια της ζωής χωρίς όμως να επιτυγχάνεται θεραπεία. Κατ' αυτόν τον τρόπο αυξάνονται οι παθήσεις που απαιτούν εντατική, χρόνια ή και μακροχρόνια περίθαλψη.

| 4.8 | Ιδιαίτερη πρόκληση αποτελεί ο αυξανόμενος αριθμός των ασθενών που προσβάλλονται από άνοια, μια ασθένεια που απαιτεί μακροπρόθεσμη περίθαλψη και συνεπάγεται υψηλό κόστος. Συχνά η άνοια συνοδεύεται και από γεροντική κατάθλιψη που προκαλεί εξίσου υψηλές απαιτήσεις όσον αφορά την περίθαλψη. Η αντιμετώπιση αυτών των παθήσεων προϋποθέτει ειδικές υπηρεσίες και υποδομές οι οποίες να προσφέρουν στα άτομα αυτά κατάλληλη περίθαλψη με αξιοπρέπεια και σεβασμό. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ότι ο κίνδυνος να προσβληθεί ένας ηλικιωμένος με άνοια αυξάνεται στο βαθμό που αυξάνεται και το προσδόκιμο ζωής. Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι σε αυτό το πλαίσιο η αύξηση αυτοκτονιών ηλικιωμένων ανθρώπων. |
| --- | --- |

4.8

Ιδιαίτερη πρόκληση αποτελεί ο αυξανόμενος αριθμός των ασθενών που προσβάλλονται από άνοια, μια ασθένεια που απαιτεί μακροπρόθεσμη περίθαλψη και συνεπάγεται υψηλό κόστος. Συχνά η άνοια συνοδεύεται και από γεροντική κατάθλιψη που προκαλεί εξίσου υψηλές απαιτήσεις όσον αφορά την περίθαλψη. Η αντιμετώπιση αυτών των παθήσεων προϋποθέτει ειδικές υπηρεσίες και υποδομές οι οποίες να προσφέρουν στα άτομα αυτά κατάλληλη περίθαλψη με αξιοπρέπεια και σεβασμό. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ότι ο κίνδυνος να προσβληθεί ένας ηλικιωμένος με άνοια αυξάνεται στο βαθμό που αυξάνεται και το προσδόκιμο ζωής. Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι σε αυτό το πλαίσιο η αύξηση αυτοκτονιών ηλικιωμένων ανθρώπων.

| 4.9 | Εκτός από τις γενικές κοινωνικές συνθήκες, κάθε φορά που προστίθεται μια νέα ηλικιακή κατηγορία στα άτομα που χρειάζονται μακροχρόνια περίθαλψη, αλλάζουν και οι απαιτήσεις αλλά και οι ικανότητες των ασθενών. Αυτή η δυναμική πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την ανάπτυξη σχεδίων με μελλοντική προοπτική. |
| --- | --- |

4.9

Εκτός από τις γενικές κοινωνικές συνθήκες, κάθε φορά που προστίθεται μια νέα ηλικιακή κατηγορία στα άτομα που χρειάζονται μακροχρόνια περίθαλψη, αλλάζουν και οι απαιτήσεις αλλά και οι ικανότητες των ασθενών. Αυτή η δυναμική πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την ανάπτυξη σχεδίων με μελλοντική προοπτική.

5.   Διασφάλιση της πρόσβασης σε μια διαφοροποιημένη προσφορά υπηρεσιών περίθαλψης

| 5.1 | Η μακροχρόνια περίθαλψη συνίσταται στην υποστήριξη ανθρώπων που δεν είναι πλέον σε θέση να ζήσουν με αυτόνομο τρόπο και εξαρτώνται στην καθημερινή τους ζωή από τη βοήθεια άλλων. Οι ανάγκες τους εκτείνονται από την υποστήριξη της κινητικότητάς τους και την κοινωνική περίθαλψη, την αγορά τροφίμων, την παρασκευή γευμάτων και την εκτέλεση άλλων οικιακών εργασιών έως την φροντίδα της σωματικής υγιεινής και την πρόσληψη τροφής. Η παροχή τέτοιας μακροχρόνιας περίθαλψης δεν απαιτεί απαραιτήτως ιατρικές γνώσεις. Γι' αυτό, στα περισσότερα κράτη μέλη τα καθήκοντα αυτά επιβαρύνουν τους συγγενείς, συχνά τους συζύγους ή τα παιδιά, που εξακολουθούν να σηκώνουν και το μεγαλύτερο βάρος της μακροχρόνιας περίθαλψης. |
| --- | --- |

5.1

Η μακροχρόνια περίθαλψη συνίσταται στην υποστήριξη ανθρώπων που δεν είναι πλέον σε θέση να ζήσουν με αυτόνομο τρόπο και εξαρτώνται στην καθημερινή τους ζωή από τη βοήθεια άλλων. Οι ανάγκες τους εκτείνονται από την υποστήριξη της κινητικότητάς τους και την κοινωνική περίθαλψη, την αγορά τροφίμων, την παρασκευή γευμάτων και την εκτέλεση άλλων οικιακών εργασιών έως την φροντίδα της σωματικής υγιεινής και την πρόσληψη τροφής. Η παροχή τέτοιας μακροχρόνιας περίθαλψης δεν απαιτεί απαραιτήτως ιατρικές γνώσεις. Γι' αυτό, στα περισσότερα κράτη μέλη τα καθήκοντα αυτά επιβαρύνουν τους συγγενείς, συχνά τους συζύγους ή τα παιδιά, που εξακολουθούν να σηκώνουν και το μεγαλύτερο βάρος της μακροχρόνιας περίθαλψης.

| 5.2 | Για τους προαναφερθέντες λόγους δεν μπορεί στο μέλλον να αναληφθεί η φροντίδα αυτή από τα μέλη της οικογένειας στον ίδιο βαθμό όπως στο παρελθόν. Ένας αυξανόμενος αριθμός ηλικιωμένων και αδύναμων ανθρώπων εξαρτάται πλέον από επαγγελματίες φροντιστές που προσφέρουν τις υπηρεσίες τους είτε στην κατοικία του ηλικιωμένου είτε σε ειδικό ίδρυμα και θα πρέπει στο μέλλον να λάβουν ειδική κατάρτιση. |
| --- | --- |

5.2

Για τους προαναφερθέντες λόγους δεν μπορεί στο μέλλον να αναληφθεί η φροντίδα αυτή από τα μέλη της οικογένειας στον ίδιο βαθμό όπως στο παρελθόν. Ένας αυξανόμενος αριθμός ηλικιωμένων και αδύναμων ανθρώπων εξαρτάται πλέον από επαγγελματίες φροντιστές που προσφέρουν τις υπηρεσίες τους είτε στην κατοικία του ηλικιωμένου είτε σε ειδικό ίδρυμα και θα πρέπει στο μέλλον να λάβουν ειδική κατάρτιση.

| 5.3 | Η μακροχρόνια μέριμνα μπορεί να παρέχεται με διαφορετικούς τρόπους. Πέρα από την στήριξη της οικογένειας, μπορεί να παρέχεται φροντίδα από επαγγελματίες κατ' οίκον, σε κέντρα ημερήσιας φροντίδας, σε ομαδικές κατοικίες, σε ειδικά ιδρύματα μακροχρόνιας μέριμνας ή σε νοσοκομεία. Τα άτομα που εξαρτώνται από τέτοιου είδους φροντίδα, χρειάζονται συνήθως πολλές διαφορετικές μορφές ιατρικής και μη ιατρικής περίθαλψης και αυτό προϋποθέτει την καλή συνεργασία μεταξύ των οικογενειών, του ειδικευμένου προσωπικού και του ιατρικού προσωπικού. Από αυτή την άποψη έχει ιδιαίτερη σημασία ο συντονισμός αυτών των υπηρεσιών (διαχείριση της διασύνδεσης των υπηρεσιών, διαχείριση μεμονωμένων περιπτώσεων). |
| --- | --- |

5.3

Η μακροχρόνια μέριμνα μπορεί να παρέχεται με διαφορετικούς τρόπους. Πέρα από την στήριξη της οικογένειας, μπορεί να παρέχεται φροντίδα από επαγγελματίες κατ' οίκον, σε κέντρα ημερήσιας φροντίδας, σε ομαδικές κατοικίες, σε ειδικά ιδρύματα μακροχρόνιας μέριμνας ή σε νοσοκομεία. Τα άτομα που εξαρτώνται από τέτοιου είδους φροντίδα, χρειάζονται συνήθως πολλές διαφορετικές μορφές ιατρικής και μη ιατρικής περίθαλψης και αυτό προϋποθέτει την καλή συνεργασία μεταξύ των οικογενειών, του ειδικευμένου προσωπικού και του ιατρικού προσωπικού. Από αυτή την άποψη έχει ιδιαίτερη σημασία ο συντονισμός αυτών των υπηρεσιών (διαχείριση της διασύνδεσης των υπηρεσιών, διαχείριση μεμονωμένων περιπτώσεων).

| 5.4 | Στον τομέα της μακροχρόνιας περίθαλψης, δεν υπάρχει κατάλληλη στρατηγική της μιας και μοναδικής επιλογής όσον αφορά την προσφορά. Οι διαφορετικές ανάγκες των ενδιαφερόμενων απαιτούν και διαφοροποιημένη προσφορά υπηρεσιών φροντίδας. Είναι γι' αυτό σημαντικό να αξιοποιηθούν οι εμπειρίες άλλων χωρών σχετικά με τη μορφή, την οργάνωση και τα αποτελέσματα της προσφοράς υπηρεσιών περίθαλψης. |
| --- | --- |

5.4

Στον τομέα της μακροχρόνιας περίθαλψης, δεν υπάρχει κατάλληλη στρατηγική της μιας και μοναδικής επιλογής όσον αφορά την προσφορά. Οι διαφορετικές ανάγκες των ενδιαφερόμενων απαιτούν και διαφοροποιημένη προσφορά υπηρεσιών φροντίδας. Είναι γι' αυτό σημαντικό να αξιοποιηθούν οι εμπειρίες άλλων χωρών σχετικά με τη μορφή, την οργάνωση και τα αποτελέσματα της προσφοράς υπηρεσιών περίθαλψης.

| 5.5 | Σε ό,τι αφορά τη μορφή της περίθαλψης και την επιλογή του πάροχου της υπηρεσίας αυτής, ο ενδιαφερόμενος θα πρέπει να έχει όσο το δυνατό μεγαλύτερη ελευθερία επιλογής. Αυτό προϋποθέτει όχι μόνο τη διάθεση μεγάλου φάσματος προσφοράς αλλά και τη δημιουργία κατάλληλων προϋποθέσεων για την δραστηριότητα μεγάλου αριθμού ιδιωτικών, κοινωφελών και δημόσιων φορέων με στόχο την αδιάλειπτη βελτίωση της προσφοράς. Προκειμένου ο ανταγωνισμός αυτός να μην αποβαίνει σε βάρος του εξαρτώμενου από την περίθαλψη, πρέπει να διεξάγεται στο πλαίσιο προκαθορισμένων κριτηρίων ποιότητας η τήρηση των οποίων θα πρέπει να ελέγχεται και να νοείται ως παροχή κοινωνικών υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, υπό την ευθύνη του νομοθέτη όσον αφορά τον καθορισμό των καθηκόντων, τον επιδιωκόμενο στόχο και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων. |
| --- | --- |

5.5

Σε ό,τι αφορά τη μορφή της περίθαλψης και την επιλογή του πάροχου της υπηρεσίας αυτής, ο ενδιαφερόμενος θα πρέπει να έχει όσο το δυνατό μεγαλύτερη ελευθερία επιλογής. Αυτό προϋποθέτει όχι μόνο τη διάθεση μεγάλου φάσματος προσφοράς αλλά και τη δημιουργία κατάλληλων προϋποθέσεων για την δραστηριότητα μεγάλου αριθμού ιδιωτικών, κοινωφελών και δημόσιων φορέων με στόχο την αδιάλειπτη βελτίωση της προσφοράς. Προκειμένου ο ανταγωνισμός αυτός να μην αποβαίνει σε βάρος του εξαρτώμενου από την περίθαλψη, πρέπει να διεξάγεται στο πλαίσιο προκαθορισμένων κριτηρίων ποιότητας η τήρηση των οποίων θα πρέπει να ελέγχεται και να νοείται ως παροχή κοινωνικών υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, υπό την ευθύνη του νομοθέτη όσον αφορά τον καθορισμό των καθηκόντων, τον επιδιωκόμενο στόχο και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων.

| 5.6 | Τα συστήματα κοινωνικής προστασίας των επιμέρους κρατών μελών, επηρεάζουν τη μορφή και τον τρόπο με τον οποίο παρέχεται η περίθαλψη. Αν, για παράδειγμα, διατίθενται περισσότεροι πόροι για ιδρύματα αντί για την κατ' οίκον περίθαλψη, θα προσφεύγουν περισσότεροι άνθρωποι στα ιδρύματα αυτά. |
| --- | --- |

5.6

Τα συστήματα κοινωνικής προστασίας των επιμέρους κρατών μελών, επηρεάζουν τη μορφή και τον τρόπο με τον οποίο παρέχεται η περίθαλψη. Αν, για παράδειγμα, διατίθενται περισσότεροι πόροι για ιδρύματα αντί για την κατ' οίκον περίθαλψη, θα προσφεύγουν περισσότεροι άνθρωποι στα ιδρύματα αυτά.

| 5.7 | Πολλοί λόγοι όμως συνηγορούν υπέρ της κατ' οίκον περίθαλψης. Καταρχήν, αυτό ανταποκρίνεται στην επιθυμία πολλών ανθρώπων να συνεχίσουν να ζουν στο σπίτι τους ακόμη και κατά το γήρας ή σε περίπτωση ασθένειας. Η κατ' οίκον περίθαλψη δημιουργεί, κυρίως όταν αξιοποιεί τις δυνατότητες φροντίδας στο οικογενειακό περιβάλλον, μικρότερο κόστος απ' ό,τι η περίθαλψη σε νοσοκομείο. Αυτό όμως δεν πρέπει να συνεπάγεται πίεση για τους συγγενείς, κυρίως για τις γυναίκες, να αναλάβουν εξ ολοκλήρου της επιβάρυνση της περίθαλψης. |
| --- | --- |

5.7

Πολλοί λόγοι όμως συνηγορούν υπέρ της κατ' οίκον περίθαλψης. Καταρχήν, αυτό ανταποκρίνεται στην επιθυμία πολλών ανθρώπων να συνεχίσουν να ζουν στο σπίτι τους ακόμη και κατά το γήρας ή σε περίπτωση ασθένειας. Η κατ' οίκον περίθαλψη δημιουργεί, κυρίως όταν αξιοποιεί τις δυνατότητες φροντίδας στο οικογενειακό περιβάλλον, μικρότερο κόστος απ' ό,τι η περίθαλψη σε νοσοκομείο. Αυτό όμως δεν πρέπει να συνεπάγεται πίεση για τους συγγενείς, κυρίως για τις γυναίκες, να αναλάβουν εξ ολοκλήρου της επιβάρυνση της περίθαλψης.

| 5.8 | Ο στόχος πρέπει να είναι η αναζήτηση της καλύτερης δυνατής μορφής περίθαλψης για κάθε μεμονωμένη περίπτωση, λαμβανομένων υπόψη των συμφερόντων όλων των ενδιαφερομένων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως, δεν υπάρχει άλλη επιλογή από την νοσοκομειακή περίθαλψη. |
| --- | --- |

5.8

Ο στόχος πρέπει να είναι η αναζήτηση της καλύτερης δυνατής μορφής περίθαλψης για κάθε μεμονωμένη περίπτωση, λαμβανομένων υπόψη των συμφερόντων όλων των ενδιαφερομένων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως, δεν υπάρχει άλλη επιλογή από την νοσοκομειακή περίθαλψη.

6.   Η χρηματοδότηση των συστημάτων μακροχρόνιας περίθαλψης

| 6.1 | Η μορφή και ο τρόπος χρηματοδότησης των συστημάτων μακροχρόνιας περίθαλψης παρουσιάζουν προς το παρόν μεγάλες διαφορές μεταξύ των κρατών μελών και συχνά και εντός του ίδιου κράτους μέλους. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η μακροχρόνια περίθαλψη κατανέμεται συχνά μεταξύ διαφόρων δημόσιων φορέων και του οικογενειακού περιβάλλοντος, προσφέρεται σε τοπικό επίπεδο και ότι συνυπάρχουν διάφορα συστήματα κοινωνικής ασφάλειας, φορολογίας και ιδιωτικής ασφάλειας. |
| --- | --- |

6.1

Η μορφή και ο τρόπος χρηματοδότησης των συστημάτων μακροχρόνιας περίθαλψης παρουσιάζουν προς το παρόν μεγάλες διαφορές μεταξύ των κρατών μελών και συχνά και εντός του ίδιου κράτους μέλους. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η μακροχρόνια περίθαλψη κατανέμεται συχνά μεταξύ διαφόρων δημόσιων φορέων και του οικογενειακού περιβάλλοντος, προσφέρεται σε τοπικό επίπεδο και ότι συνυπάρχουν διάφορα συστήματα κοινωνικής ασφάλειας, φορολογίας και ιδιωτικής ασφάλειας.

| 6.2 | Οι διαφορές όσον αφορά τα συστήματα χρηματοδότησης θα υπάρχουν και στο άμεσο μέλλον, διότι εξαρτώνται από εθνικούς και περιφερειακούς όρους και εθνικές στρατηγικές πολιτικής. Επειδή πολλά κράτη μέλη αναθεωρούν προς το παρόν τα συστήματα αυτά, είναι χρήσιμο και σημαντικό να επιτευχθεί ανταλλαγή εμπειριών σχετικά με τη διαμόρφωση και την αποτελεσματικότητα ορισμένων μεμονωμένων μέσων χρηματοδότησης (όπως τα συστήματα ασφάλειας, τα φορολογικά κίνητρα) αλλά και των συστημάτων παροχών (όπως ο ιδιωτικός προϋπολογισμός περίθαλψης, οι παροχές σε χρήμα και σε είδος). |
| --- | --- |

6.2

Οι διαφορές όσον αφορά τα συστήματα χρηματοδότησης θα υπάρχουν και στο άμεσο μέλλον, διότι εξαρτώνται από εθνικούς και περιφερειακούς όρους και εθνικές στρατηγικές πολιτικής. Επειδή πολλά κράτη μέλη αναθεωρούν προς το παρόν τα συστήματα αυτά, είναι χρήσιμο και σημαντικό να επιτευχθεί ανταλλαγή εμπειριών σχετικά με τη διαμόρφωση και την αποτελεσματικότητα ορισμένων μεμονωμένων μέσων χρηματοδότησης (όπως τα συστήματα ασφάλειας, τα φορολογικά κίνητρα) αλλά και των συστημάτων παροχών (όπως ο ιδιωτικός προϋπολογισμός περίθαλψης, οι παροχές σε χρήμα και σε είδος).

| 6.3 | Όσον αφορά τη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση της περίθαλψης έχει καθοριστική σημασία να επιτευχθεί μετρίαση του διαρκώς αυξανόμενου κόστους στον τομέα αυτό. Σε αυτό θα μπορούσαν να συμβάλλουν οι ακόλουθες στρατηγικές και τα ακόλουθα μέτρα:






  — | Διατήρηση και ενίσχυση των δυνατοτήτων περίθαλψης στο οικογενειακό περιβάλλον μέσω κατάλληλων κινήτρων, αλλά και πρακτικά μέτρα ελάφρυνσης των βαρών (βραχυπρόθεσμη προσφορά περίθαλψης, περίθαλψη κατά τη διάρκεια της ετήσιας άδειας, κέντρα ημερήσιας φροντίδας)· |
| --- | --- | --- |

6.3

Όσον αφορά τη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση της περίθαλψης έχει καθοριστική σημασία να επιτευχθεί μετρίαση του διαρκώς αυξανόμενου κόστους στον τομέα αυτό. Σε αυτό θα μπορούσαν να συμβάλλουν οι ακόλουθες στρατηγικές και τα ακόλουθα μέτρα:

—

Διατήρηση και ενίσχυση των δυνατοτήτων περίθαλψης στο οικογενειακό περιβάλλον μέσω κατάλληλων κινήτρων, αλλά και πρακτικά μέτρα ελάφρυνσης των βαρών (βραχυπρόθεσμη προσφορά περίθαλψης, περίθαλψη κατά τη διάρκεια της ετήσιας άδειας, κέντρα ημερήσιας φροντίδας)·

| — | Αδιάλειπτη ανάπτυξη και βελτίωση της προσφοράς σε υπηρεσίες φροντίδας και περίθαλψης κυρίως όσον αφορά τη δυνατότητα επιλογής, το κόστος, την ποιότητα και την αποτελεσματικότητά τους· |
| --- | --- |

—

Αδιάλειπτη ανάπτυξη και βελτίωση της προσφοράς σε υπηρεσίες φροντίδας και περίθαλψης κυρίως όσον αφορά τη δυνατότητα επιλογής, το κόστος, την ποιότητα και την αποτελεσματικότητά τους·

| — | Καθιέρωση ανταγωνιστικών δομών (όπου αυτό είναι εφικτό και σκόπιμο) προκειμένου να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση όσον αφορά το κόστος και την εξέλιξη αυτών των υπηρεσιών μέσω του ανταγωνισμού· |
| --- | --- |

—

Καθιέρωση ανταγωνιστικών δομών (όπου αυτό είναι εφικτό και σκόπιμο) προκειμένου να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση όσον αφορά το κόστος και την εξέλιξη αυτών των υπηρεσιών μέσω του ανταγωνισμού·

| — | Υλοποίηση της πρόληψης με την ευρεία έννοια στον τομέα της μακροχρόνιας περίθαλψης. Η πρόληψη θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει την υγειονομική πρόληψη και την πρόληψη τραυματισμών (μέτρα πρόληψης για την αποφυγή πτώσης εντός της οικίας), την ιδιωτική οικονομική πρόνοια, την ανάπτυξη νέων κοινωνικών δικτύων κατά το γήρας τα οποία να μπορούν να αναλάβουν την παροχή αρωγής καθώς και την ενίσχυση των ικανοτήτων στην καθημερινή ζωή (όπως η ικανότητα διαχείρισης του νοικοκυριού)· |
| --- | --- |

—

Υλοποίηση της πρόληψης με την ευρεία έννοια στον τομέα της μακροχρόνιας περίθαλψης. Η πρόληψη θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει την υγειονομική πρόληψη και την πρόληψη τραυματισμών (μέτρα πρόληψης για την αποφυγή πτώσης εντός της οικίας), την ιδιωτική οικονομική πρόνοια, την ανάπτυξη νέων κοινωνικών δικτύων κατά το γήρας τα οποία να μπορούν να αναλάβουν την παροχή αρωγής καθώς και την ενίσχυση των ικανοτήτων στην καθημερινή ζωή (όπως η ικανότητα διαχείρισης του νοικοκυριού)·

| — | Προώθηση της εθελοντικής συμμετοχής στην παροχή φροντίδας (όπως βοήθεια μεταξύ γειτόνων, υπηρεσίες επίσκεψης και συνοδείας, παροχή βοήθειας σε περίπτωση μακροχρόνιας περίθαλψης και φροντίδα σε ιδρύματα ) και όσον αφορά τους μαθητές και τους νέους, με την έννοια την αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών· |
| --- | --- |

—

Προώθηση της εθελοντικής συμμετοχής στην παροχή φροντίδας (όπως βοήθεια μεταξύ γειτόνων, υπηρεσίες επίσκεψης και συνοδείας, παροχή βοήθειας σε περίπτωση μακροχρόνιας περίθαλψης και φροντίδα σε ιδρύματα ) και όσον αφορά τους μαθητές και τους νέους, με την έννοια την αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών·

| — | Μεγαλύτερη χρήση τεχνικών μέσων κατά την φροντίδα καθώς και αξιοποίηση των τεχνολογιών πληροφορίας και επικοινωνίας (π.χ. ευφυής διαχείριση του νοικοκυριού «Smart Housing», περίθαλψη εξ αποστάσεως, εκμάθηση των ηλεκτρονικών τεχνικών επικοινωνίας από ηλικιωμένους). |
| --- | --- |

—

Μεγαλύτερη χρήση τεχνικών μέσων κατά την φροντίδα καθώς και αξιοποίηση των τεχνολογιών πληροφορίας και επικοινωνίας (π.χ. ευφυής διαχείριση του νοικοκυριού «Smart Housing», περίθαλψη εξ αποστάσεως, εκμάθηση των ηλεκτρονικών τεχνικών επικοινωνίας από ηλικιωμένους).

7.   Ποιότητα της μακροχρόνιας περίθαλψης

| 7.1 | Ακόμη και τα άτομα που χρειάζονται βοήθεια αξίζουν την παροχή υπηρεσιών. Με αυτή την έννοια, η Ευρωπαϊκή Ένωση έθεσε ως στόχο την πρόσβαση όλων σε μια αειφόρο περίθαλψη υψηλής ποιότητας (9). |
| --- | --- |

7.1

Ακόμη και τα άτομα που χρειάζονται βοήθεια αξίζουν την παροχή υπηρεσιών. Με αυτή την έννοια, η Ευρωπαϊκή Ένωση έθεσε ως στόχο την πρόσβαση όλων σε μια αειφόρο περίθαλψη υψηλής ποιότητας (9).

| 7.2 | Σύμφωνα με τις εθνικές εκθέσεις των κρατών μελών, υπάρχουν ακόμη μεγάλες διαφορές όσον αφορά το περιεχόμενο των προτύπων ποιότητας στον τομέα της περίθαλψης, την νομική τους ισχύ, το ερώτημα αν ισχύουν σε εθνικό ή σε περιφερειακό επίπεδο. Τα περισσότερα κράτη μέλη ανέφεραν ότι γενικά έχουν θεσπιστεί ελάχιστα πρότυπα και ότι οι ισχύουσες ρυθμίσεις είναι ανεπαρκείς. |
| --- | --- |

7.2

Σύμφωνα με τις εθνικές εκθέσεις των κρατών μελών, υπάρχουν ακόμη μεγάλες διαφορές όσον αφορά το περιεχόμενο των προτύπων ποιότητας στον τομέα της περίθαλψης, την νομική τους ισχύ, το ερώτημα αν ισχύουν σε εθνικό ή σε περιφερειακό επίπεδο. Τα περισσότερα κράτη μέλη ανέφεραν ότι γενικά έχουν θεσπιστεί ελάχιστα πρότυπα και ότι οι ισχύουσες ρυθμίσεις είναι ανεπαρκείς.

| 7.3 | Όπως και στον τομέα της χρηματοδότησης, θα ισχύουν και στο μέλλον ρυθμίσεις εθνικού και περιφερειακού επιπέδου. Ειδικά στον τομέα αυτό η ανταλλαγή εμπειριών σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα προσφέρει στα κράτη μέλη ενδιαφέρουσες δυνατότητες και κριτήρια σύγκρισης για τη θέσπιση εθνικών και περιφερειακών ρυθμίσεων. Η ΕΟΚΕ συνιστά να αναπτυχθούν, στο πλαίσιο ενός πανευρωπαϊκού σχεδίου κριτήρια ποιότητας για την μακροχρόνια περίθαλψη, τα οποία να μπορούν να χρησιμεύσουν για τα επιμέρους κράτη μέλη ως κατευθυντήριες γραμμές κατά τη θέσπιση εθνικών κριτηρίων με τα οποία να λαμβάνεται υπόψη η αυξημένη κινητικότητα των ατόμων που χρειάζονται περίθαλψη αλλά και των εργαζομένων στον τομέα αυτό. |
| --- | --- |

7.3

Όπως και στον τομέα της χρηματοδότησης, θα ισχύουν και στο μέλλον ρυθμίσεις εθνικού και περιφερειακού επιπέδου. Ειδικά στον τομέα αυτό η ανταλλαγή εμπειριών σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα προσφέρει στα κράτη μέλη ενδιαφέρουσες δυνατότητες και κριτήρια σύγκρισης για τη θέσπιση εθνικών και περιφερειακών ρυθμίσεων. Η ΕΟΚΕ συνιστά να αναπτυχθούν, στο πλαίσιο ενός πανευρωπαϊκού σχεδίου κριτήρια ποιότητας για την μακροχρόνια περίθαλψη, τα οποία να μπορούν να χρησιμεύσουν για τα επιμέρους κράτη μέλη ως κατευθυντήριες γραμμές κατά τη θέσπιση εθνικών κριτηρίων με τα οποία να λαμβάνεται υπόψη η αυξημένη κινητικότητα των ατόμων που χρειάζονται περίθαλψη αλλά και των εργαζομένων στον τομέα αυτό.

8.   Η αγορά εργασίας στον τομέα της μακροχρόνιας περίθαλψης

| 8.1 | Ο τομέας της υγειονομικής και της μακροχρόνιας περίθαλψης έχει σημαντικό μερίδιο στη συνολική απασχόληση στην Ευρωπαϊκή Ένωση (9,7 % της συνολικής απασχόλησης στην ΕΕ το 2001) και συνέβαλε στη δημιουργία 1,7 εκατομμυρίων νέων θέσεων απασχόλησης στην ΕΕ των 15 κατά την περίοδο 1997-2002. Η ευρωπαϊκή αγορά εργασίας στον τομέα της μακροχρόνιας περίθαλψης και φροντίδας είναι σημαντική κυρίως όσον αφορά την επίσημη απασχόληση αλλά σε ορισμένους τομείς και την άτυπη απασχόληση. |
| --- | --- |

8.1

Ο τομέας της υγειονομικής και της μακροχρόνιας περίθαλψης έχει σημαντικό μερίδιο στη συνολική απασχόληση στην Ευρωπαϊκή Ένωση (9,7 % της συνολικής απασχόλησης στην ΕΕ το 2001) και συνέβαλε στη δημιουργία 1,7 εκατομμυρίων νέων θέσεων απασχόλησης στην ΕΕ των 15 κατά την περίοδο 1997-2002. Η ευρωπαϊκή αγορά εργασίας στον τομέα της μακροχρόνιας περίθαλψης και φροντίδας είναι σημαντική κυρίως όσον αφορά την επίσημη απασχόληση αλλά σε ορισμένους τομείς και την άτυπη απασχόληση.

| 8.2 | Ο τομέας της μακροχρόνιας περίθαλψης προσφέρει δυνατότητες ένταξης στην αγορά εργασίας και σε κατηγορίες ατόμων που συνήθως αντιμετωπίζουν δυσκολίες (όπως π.χ. άτομα που επιστρέφουν στην αγορά εργασίας ή οι μετανάστες) Η ΕΟΚΕ προτείνει να ληφθεί υπόψη το γεγονός αυτό, τόσο στο πλαίσιο των εθνικών προγραμμάτων ένταξης στην αγορά εργασίας όσο και στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών προγραμμάτων προώθησης της απασχόλησης (αλλαγή επαγγελματικού προσανατολισμού, απόκτηση επαγγελματικών προσόντων). |
| --- | --- |

8.2

Ο τομέας της μακροχρόνιας περίθαλψης προσφέρει δυνατότητες ένταξης στην αγορά εργασίας και σε κατηγορίες ατόμων που συνήθως αντιμετωπίζουν δυσκολίες (όπως π.χ. άτομα που επιστρέφουν στην αγορά εργασίας ή οι μετανάστες) Η ΕΟΚΕ προτείνει να ληφθεί υπόψη το γεγονός αυτό, τόσο στο πλαίσιο των εθνικών προγραμμάτων ένταξης στην αγορά εργασίας όσο και στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών προγραμμάτων προώθησης της απασχόλησης (αλλαγή επαγγελματικού προσανατολισμού, απόκτηση επαγγελματικών προσόντων).

| 8.3 | Ο τομέας των προσωπικών υπηρεσιών σε ιδιωτικά νοικοκυριά συνιστά μια αναπτυσσόμενη αγορά. Σε μια κοινωνία που χαρακτηρίζεται από κατανομή της εργασίας, συχνά οι υπηρεσίες αυτές διασφαλίζουν την ελευθερία επιλογής της επαγγελματικής δραστηριότητας αλλά και τον συμβιβασμό της επαγγελματικής δραστηριότητας με την οικογένεια. Η εργασία σε νοικοκυριά αποτελεί μια μορφή απασχόλησης που διαφέρει λίγο από την παραδοσιακή σχέση εργοδότη/εργαζόμενου. Γι αυτό είναι όμως απαραίτητο να εξαλειφθεί η λαθραία απασχόληση και να δημιουργηθούν οι βασικές προϋποθέσεις για την ύπαρξη έννομων σχέσεων εργασίας. |
| --- | --- |

8.3

Ο τομέας των προσωπικών υπηρεσιών σε ιδιωτικά νοικοκυριά συνιστά μια αναπτυσσόμενη αγορά. Σε μια κοινωνία που χαρακτηρίζεται από κατανομή της εργασίας, συχνά οι υπηρεσίες αυτές διασφαλίζουν την ελευθερία επιλογής της επαγγελματικής δραστηριότητας αλλά και τον συμβιβασμό της επαγγελματικής δραστηριότητας με την οικογένεια. Η εργασία σε νοικοκυριά αποτελεί μια μορφή απασχόλησης που διαφέρει λίγο από την παραδοσιακή σχέση εργοδότη/εργαζόμενου. Γι αυτό είναι όμως απαραίτητο να εξαλειφθεί η λαθραία απασχόληση και να δημιουργηθούν οι βασικές προϋποθέσεις για την ύπαρξη έννομων σχέσεων εργασίας.

| 8.4 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τη χρήση των πόρων του ευρωπαϊκού κοινωνικού ταμείου για την εφαρμογή μέτρων κατάρτισης με σκοπό να βελτιωθεί μακροπρόθεσμα η ποιότητα των θέσεων εργασίας στον τομέα της υγειονομικής και μακροχρόνιας περίθαλψης, να αναχαιτισθεί η πρόωρη αποχώρηση από τον επαγγελματικό βίο και να ενισχυθούν η ποιότητα, η ευελιξία και, κατά συνέπεια, η αποτελεσματικότητα της αλυσίδας εφοδιασμού. Σε αυτά τα μέτρα κατάρτισης θα πρέπει να συμπεριληφθούν και οι εθελοντές. |
| --- | --- |

8.4

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τη χρήση των πόρων του ευρωπαϊκού κοινωνικού ταμείου για την εφαρμογή μέτρων κατάρτισης με σκοπό να βελτιωθεί μακροπρόθεσμα η ποιότητα των θέσεων εργασίας στον τομέα της υγειονομικής και μακροχρόνιας περίθαλψης, να αναχαιτισθεί η πρόωρη αποχώρηση από τον επαγγελματικό βίο και να ενισχυθούν η ποιότητα, η ευελιξία και, κατά συνέπεια, η αποτελεσματικότητα της αλυσίδας εφοδιασμού. Σε αυτά τα μέτρα κατάρτισης θα πρέπει να συμπεριληφθούν και οι εθελοντές.

| 8.5 | Είναι απαραίτητο να επιδιωχθεί το συντομότερο δυνατό η ταχεία, μη γραφειοκρατική και αμοιβαία αναγνώριση των σχετικών πιστοποιητικών κατάρτισης, με την έννοια μιας ουσιαστικής ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας. |
| --- | --- |

8.5

Είναι απαραίτητο να επιδιωχθεί το συντομότερο δυνατό η ταχεία, μη γραφειοκρατική και αμοιβαία αναγνώριση των σχετικών πιστοποιητικών κατάρτισης, με την έννοια μιας ουσιαστικής ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας.

| 8.6 | Η απασχόληση στον τομέα τόσο της ιατρικής όσο και της μη ιατρικής περίθαλψης και φροντίδας είναι μια από σωματική και ψυχική άποψη κουραστική εργασία και επομένως θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη σημασία στην ελάφρυνση της επιβάρυνσης και στην υποστήριξη του προσωπικού ώστε να διασφαλισθεί η ποιότητα της φροντίδας αλλά και η παραμονή του προσωπικού στην επαγγελματική δραστηριότητα. Ο κίνδυνος του υπερβολικού φόρτου εργασίας είναι μεγάλος στον τομέα αυτό. Η απασχόληση στον τομέα της περίθαλψης και της φροντίδας αποτελεί απαιτητική εργασία που χρειάζεται βέλτιστες συνθήκες εργασίας, δίκαιη αμοιβή και αξίζει κοινωνικής αναγνώρισης. |
| --- | --- |

8.6

Η απασχόληση στον τομέα τόσο της ιατρικής όσο και της μη ιατρικής περίθαλψης και φροντίδας είναι μια από σωματική και ψυχική άποψη κουραστική εργασία και επομένως θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη σημασία στην ελάφρυνση της επιβάρυνσης και στην υποστήριξη του προσωπικού ώστε να διασφαλισθεί η ποιότητα της φροντίδας αλλά και η παραμονή του προσωπικού στην επαγγελματική δραστηριότητα. Ο κίνδυνος του υπερβολικού φόρτου εργασίας είναι μεγάλος στον τομέα αυτό. Η απασχόληση στον τομέα της περίθαλψης και της φροντίδας αποτελεί απαιτητική εργασία που χρειάζεται βέλτιστες συνθήκες εργασίας, δίκαιη αμοιβή και αξίζει κοινωνικής αναγνώρισης.

| 8.7 | Επειδή η εργασία στον τομέα της περίθαλψης και της φροντίδας είναι κυρίως γυναικεία εργασία, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στα μέτρα της ΕΕ για την βελτίωση της θέσης των γυναικών και της ισότητας των δύο φύλων. |
| --- | --- |

8.7

Επειδή η εργασία στον τομέα της περίθαλψης και της φροντίδας είναι κυρίως γυναικεία εργασία, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στα μέτρα της ΕΕ για την βελτίωση της θέσης των γυναικών και της ισότητας των δύο φύλων.

9.   Ο συνδυασμός της περίθαλψης, της οικογένειας και της επαγγελματικής δραστηριότητας

| 9.1 | Στη γνωμοδότησή της «Η οικογένεια και οι δημογραφικές εξελίξεις»
   (10) η ΕΟΚΕ αναφέρθηκε λεπτομερώς στη δημογραφική αλλαγή στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στις συνέπειές της για οικογένειες. Η δημογραφική εξέλιξη θα έχει ως αποτέλεσμα να πρέπει στο μέλλον ολοένα περισσότεροι άνθρωποι να φροντίζουν τα ηλικιωμένα μέλη της οικογένειάς τους παράλληλα με την επαγγελματική τους δραστηριότητα. Επομένως, η ανάπτυξη των υπηρεσιών περίθαλψης θα πρέπει να εξετασθεί και υπό το πρίσμα της ελάφρυνσης των βαρών που προκύπτουν για τους συγγενείς που αναλαμβάνουν την περίθαλψη, ώστε να έχουν τη δυνατότητα να συνδυάζουν καλύτερα την επαγγελματική τους δραστηριότητα με τις υποχρεώσεις τους όσον αφορά την περίθαλψη του συγγενή τους. |
| --- | --- |

9.1

Στη γνωμοδότησή της «Η οικογένεια και οι δημογραφικές εξελίξεις»
   (10) η ΕΟΚΕ αναφέρθηκε λεπτομερώς στη δημογραφική αλλαγή στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στις συνέπειές της για οικογένειες. Η δημογραφική εξέλιξη θα έχει ως αποτέλεσμα να πρέπει στο μέλλον ολοένα περισσότεροι άνθρωποι να φροντίζουν τα ηλικιωμένα μέλη της οικογένειάς τους παράλληλα με την επαγγελματική τους δραστηριότητα. Επομένως, η ανάπτυξη των υπηρεσιών περίθαλψης θα πρέπει να εξετασθεί και υπό το πρίσμα της ελάφρυνσης των βαρών που προκύπτουν για τους συγγενείς που αναλαμβάνουν την περίθαλψη, ώστε να έχουν τη δυνατότητα να συνδυάζουν καλύτερα την επαγγελματική τους δραστηριότητα με τις υποχρεώσεις τους όσον αφορά την περίθαλψη του συγγενή τους.

| 9.2 | Σε αυτό το πλαίσιο, οι κοινωνικοί εταίροι θα πρέπει να προωθήσουν την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με αποτελεσματικές πρακτικές για την ανακούφιση των εργαζόμενων μελών της οικογένειας που αναλαμβάνουν την περίθαλψη (11). |
| --- | --- |

9.2

Σε αυτό το πλαίσιο, οι κοινωνικοί εταίροι θα πρέπει να προωθήσουν την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με αποτελεσματικές πρακτικές για την ανακούφιση των εργαζόμενων μελών της οικογένειας που αναλαμβάνουν την περίθαλψη (11).

10.   Η εργασία στα ειδικά ιδρύματα και το δικαίωμα για ένα αξιοπρεπές τέλος της ζωής

| 10.1 | Η συζήτηση για την δημογραφική γήρανση δεν μπορεί να μην περιλαμβάνει και σκέψεις για το τέλος της ζωής. Σύμφωνα με τις αρχές των Ηνωμένων Εθνών για τους ηλικιωμένους, όλοι οι άνθρωποι πρέπει να έχουν το δικαίωμα να τελειώνουν τη ζωή τους με αξιοπρέπεια και με σεβασμό των εκάστοτε πολιτισμικών αξιών. |
| --- | --- |

10.1

Η συζήτηση για την δημογραφική γήρανση δεν μπορεί να μην περιλαμβάνει και σκέψεις για το τέλος της ζωής. Σύμφωνα με τις αρχές των Ηνωμένων Εθνών για τους ηλικιωμένους, όλοι οι άνθρωποι πρέπει να έχουν το δικαίωμα να τελειώνουν τη ζωή τους με αξιοπρέπεια και με σεβασμό των εκάστοτε πολιτισμικών αξιών.

| 10.2 | Η ΕΟΚΕ ασχολήθηκε με το θέμα αυτό στη γνωμοδότησή της με θέμα «Τα ειδικά θεραπευτήρια — ένα παράδειγμα εθελοντισμού στην Ευρώπη» (12). Παραπέμπουμε στις προτάσεις που είχαν διατυπωθεί στη γνωμοδότηση αυτή σχετικά με το ίδιο θέμα (13). |
| --- | --- |

10.2

Η ΕΟΚΕ ασχολήθηκε με το θέμα αυτό στη γνωμοδότησή της με θέμα «Τα ειδικά θεραπευτήρια — ένα παράδειγμα εθελοντισμού στην Ευρώπη» (12). Παραπέμπουμε στις προτάσεις που είχαν διατυπωθεί στη γνωμοδότηση αυτή σχετικά με το ίδιο θέμα (13).

11.   Η βία εναντίον ηλικιωμένων που χρειάζονται περίθαλψη

| 11.1 | Η ΕΟΚΕ εξέτασε πρόσφατα στη γνωμοδότησή της με θέμα (14)
  «Κακοποίηση ηλικιωμένων» το πρόβλημα της βίας στο πλαίσιο της περίθαλψης στο οικογενειακό περιβάλλον και σε ειδικό θεραπευτήριο, και διατύπωσε προτάσεις στις οποίες παραπέμπουμε επίσης σε αυτό το πλαίσιο. |
| --- | --- |

11.1

Η ΕΟΚΕ εξέτασε πρόσφατα στη γνωμοδότησή της με θέμα (14)
  «Κακοποίηση ηλικιωμένων» το πρόβλημα της βίας στο πλαίσιο της περίθαλψης στο οικογενειακό περιβάλλον και σε ειδικό θεραπευτήριο, και διατύπωσε προτάσεις στις οποίες παραπέμπουμε επίσης σε αυτό το πλαίσιο.

12.   Ανταλλαγή εμπειριών μέσω ανοικτού συντονισμού, ερευνητικών σχεδίων και συμπληρωματικών δράσεων

| 12.1 | Δεδομένου ότι από νομική άποψη δεν μπορεί να χαραχθεί ευρωπαϊκή πολιτική στον τομέα της μακροχρόνιας περίθαλψης, τη ΕΟΚΕ τονίζει ότι η ανοιχτή μέθοδος συντονισμού αποτελεί εξαιρετικά σημαντικό μέσο για την προώθηση του εκσυγχρονισμού και της ανάπτυξης υπηρεσιών βιώσιμης μακροχρόνιας περίθαλψης υψηλού επιπέδου, στην οποία να έχουν πρόσβαση όλοι οι πολίτες. |
| --- | --- |

12.1

Δεδομένου ότι από νομική άποψη δεν μπορεί να χαραχθεί ευρωπαϊκή πολιτική στον τομέα της μακροχρόνιας περίθαλψης, τη ΕΟΚΕ τονίζει ότι η ανοιχτή μέθοδος συντονισμού αποτελεί εξαιρετικά σημαντικό μέσο για την προώθηση του εκσυγχρονισμού και της ανάπτυξης υπηρεσιών βιώσιμης μακροχρόνιας περίθαλψης υψηλού επιπέδου, στην οποία να έχουν πρόσβαση όλοι οι πολίτες.

| 12.2 | Η ΕΟΚΕ είχε αναφέρει σε παλαιότερη γνωμοδότησή της (15) τα θέματα στα οποία πρέπει να επικεντρωθεί η ανάλυση και η ανταλλαγή εμπειριών. |
| --- | --- |

12.2

Η ΕΟΚΕ είχε αναφέρει σε παλαιότερη γνωμοδότησή της (15) τα θέματα στα οποία πρέπει να επικεντρωθεί η ανάλυση και η ανταλλαγή εμπειριών.

| 12.3 | Στη γνωμοδότησή της με θέμα «Ερευνητικές ανάγκες στο πλαίσιο των δημογραφικών μεταβολών — Ποιότητα ζωής των ηλικιωμένων και ανάγκες σε τεχνολογίες» (16) η ΕΟΚΕ διαπίστωσε ότι υπάρχει ανάγκη να διεξαχθούν έρευνες σχετικά με την πρόληψη και τις θεραπευτικές δυνατότητες, τα επαγγελματικά προσόντα του προσωπικού, την προσφορά υπηρεσιών περίθαλψης, τις λύσεις που προσφέρουν τα τεχνικά μέσα και την υποστήριξη των συγγενών. Τα ερευνητικά θέματα που θίγονται σε αυτό το πλαίσιο είναι εξίσου επίκαιρα όσο και το αίτημα που είχε διατυπωθεί σε αυτή τη γνωμοδότηση να αναπτυχθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο ενιαίοι ορισμοί στον τομέα της μακροχρόνιας περίθαλψης. |
| --- | --- |

12.3

Στη γνωμοδότησή της με θέμα «Ερευνητικές ανάγκες στο πλαίσιο των δημογραφικών μεταβολών — Ποιότητα ζωής των ηλικιωμένων και ανάγκες σε τεχνολογίες» (16) η ΕΟΚΕ διαπίστωσε ότι υπάρχει ανάγκη να διεξαχθούν έρευνες σχετικά με την πρόληψη και τις θεραπευτικές δυνατότητες, τα επαγγελματικά προσόντα του προσωπικού, την προσφορά υπηρεσιών περίθαλψης, τις λύσεις που προσφέρουν τα τεχνικά μέσα και την υποστήριξη των συγγενών. Τα ερευνητικά θέματα που θίγονται σε αυτό το πλαίσιο είναι εξίσου επίκαιρα όσο και το αίτημα που είχε διατυπωθεί σε αυτή τη γνωμοδότηση να αναπτυχθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο ενιαίοι ορισμοί στον τομέα της μακροχρόνιας περίθαλψης.

| 12.4 | Προκειμένου να προωθηθεί η ανταλλαγή εμπειριών και η ανάπτυξη στρατηγικών σε ευρωπαϊκό επίπεδο καλό θα ήταν να διοργανωθούν συναντήσεις εργασίας, διασκέψεις κ.ά. |
| --- | --- |

12.4

Προκειμένου να προωθηθεί η ανταλλαγή εμπειριών και η ανάπτυξη στρατηγικών σε ευρωπαϊκό επίπεδο καλό θα ήταν να διοργανωθούν συναντήσεις εργασίας, διασκέψεις κ.ά.

| 12.5 | Συμπληρωματικά θα πρέπει να αναπτυχθεί και η συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς όπως ο ΟΟΣΑ και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. |
| --- | --- |

12.5

Συμπληρωματικά θα πρέπει να αναπτυχθεί και η συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς όπως ο ΟΟΣΑ και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.

13.   Το ευρωπαϊκό δίκαιο

| 13.1 | Μολονότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία δεν είναι αρμόδια για τον τομέα της μακροχρόνιας περίθαλψης, επηρεάζει σημαντικά τον τομέα αυτό μέσω άλλων νομοθετικών τομέων. Από τη μία πλευρά, οι αντίκτυποι που συνεπάγεται η οδηγία για τις υπηρεσίες εντός της κοινής αγοράς, και ειδικότερα για τις κοινωνικές υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, είναι αβέβαιες και, από την άλλη, το Δικαστήριο ερμηνεύει με την αυστηρά περιορισμένη έννοια την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών (17). Οι φορείς παροχής υπηρεσιών περίθαλψης, οι απασχολούμενοι του τομέα αυτού και τα άτομα υπό καθεστώς μακροχρόνιας περίθαλψης θα έχουν να αντιμετωπίσουν καταστάσεις νομικής αβεβαιότητας, ενώ ταυτοχρόνως η ανάγκη παροχής των εν λόγω υπηρεσιών θα αυξάνεται σε όλες τις χώρες της ΕΕ. Η προσφορά θα διαφοροποιείται αναλόγως των κρατών μελών καθώς και το κόστος, πράγμα που δημιουργεί τον κίνδυνο, τουλάχιστον στις μεθοριακές ζώνες, να αυξηθεί ο ιατρικός τουρισμός που υφίσταται ήδη και ο οποίος θέτει σοβαρά προβλήματα στις ενδιαφερόμενες τοπικές αρχές. Επομένως, θα πρέπει κατά την θέσπιση αυτής της νομοθεσίας να λαμβάνεται υπόψη ο αντίκτυπός τους στην μακροχρόνια περίθαλψη. |
| --- | --- |

13.1

Μολονότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία δεν είναι αρμόδια για τον τομέα της μακροχρόνιας περίθαλψης, επηρεάζει σημαντικά τον τομέα αυτό μέσω άλλων νομοθετικών τομέων. Από τη μία πλευρά, οι αντίκτυποι που συνεπάγεται η οδηγία για τις υπηρεσίες εντός της κοινής αγοράς, και ειδικότερα για τις κοινωνικές υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, είναι αβέβαιες και, από την άλλη, το Δικαστήριο ερμηνεύει με την αυστηρά περιορισμένη έννοια την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών (17). Οι φορείς παροχής υπηρεσιών περίθαλψης, οι απασχολούμενοι του τομέα αυτού και τα άτομα υπό καθεστώς μακροχρόνιας περίθαλψης θα έχουν να αντιμετωπίσουν καταστάσεις νομικής αβεβαιότητας, ενώ ταυτοχρόνως η ανάγκη παροχής των εν λόγω υπηρεσιών θα αυξάνεται σε όλες τις χώρες της ΕΕ. Η προσφορά θα διαφοροποιείται αναλόγως των κρατών μελών καθώς και το κόστος, πράγμα που δημιουργεί τον κίνδυνο, τουλάχιστον στις μεθοριακές ζώνες, να αυξηθεί ο ιατρικός τουρισμός που υφίσταται ήδη και ο οποίος θέτει σοβαρά προβλήματα στις ενδιαφερόμενες τοπικές αρχές. Επομένως, θα πρέπει κατά την θέσπιση αυτής της νομοθεσίας να λαμβάνεται υπόψη ο αντίκτυπός τους στην μακροχρόνια περίθαλψη.

| 13.2 | Ο τομέας της μακροχρόνιας περίθαλψης υπόκειται ιδιαίτερα στην πίεση που δημιουργεί η αντίφαση μεταξύ της διασφάλισης του ανταγωνισμού και της διασφάλισης της παροχής υπηρεσιών Πρέπει λοιπόν να λαμβάνεται κατάλληλα υπόψη στο πλαίσιο της συζήτησης για την παροχή διασυνοριακών υπηρεσιών, την εργασιακή νομοθεσία, τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας και την παροχή υπηρεσιών δημόσιου συμφέροντος. |
| --- | --- |

13.2

Ο τομέας της μακροχρόνιας περίθαλψης υπόκειται ιδιαίτερα στην πίεση που δημιουργεί η αντίφαση μεταξύ της διασφάλισης του ανταγωνισμού και της διασφάλισης της παροχής υπηρεσιών Πρέπει λοιπόν να λαμβάνεται κατάλληλα υπόψη στο πλαίσιο της συζήτησης για την παροχή διασυνοριακών υπηρεσιών, την εργασιακή νομοθεσία, τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας και την παροχή υπηρεσιών δημόσιου συμφέροντος.

Βρυξέλλες 13 Μαρτίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Βλ. κοινή έκθεση της Επιτροπής και του Συμβουλίου με τίτλο «Υποστήριξη των εθνικών στρατηγικών για το μέλλον της υγειονομικής περίθαλψης και της περίθαλψης των ηλικιωμένων» της 10ης Μαρτίου 2003, CS 7166/03, Μάρτιος 2003.

1

(2)  Βλ. Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 13ης Δεκεμβρίου 2007 για την «Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Προώθηση της αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών» Εισηγητής ο κ. JAHIER (CESE 1711/2007 — SOC/277).

2

(3)  Βλ. Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 14ης Φεβρουαρίου 2008 με θέμα «Υπηρεσίες κοινής ωφέλειας» (εισηγητής ο κ. HENCKS — ΤΕΝ 289).

3

ης

(4)  Σχετικά με την προώθηση του εθελοντισμού, βλ. επίσης τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, της 13ης Δεκεμβρίου 2006«Εθελοντισμός: ο ρόλος του στην ευρωπαϊκή κοινωνία και ο αντίκτυπός του», εισηγήτρια: η κυρία Koller (ΕΕ C 325, 30.12.2006.

4

«Εθελοντισμός: ο ρόλος του στην ευρωπαϊκή κοινωνία και ο αντίκτυπός του»

(5)  Π.χ. Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Κοινή έκθεση για την κοινωνική προστασία και την κοινωνική ένταξη 2007, Διάσκεψη με θέμα την μακροχρόνια περίθαλψη και διατλαντική ανταλλαγή απόψεων και εμπειριών, Βρυξέλλες 2006, Διάσκεψη με θέμα «η μακροχρόνια περίθαλψη ηλικιωμένων», Βρυξέλλες 2005 κλπ.

5

(6)  Βλ. την Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών — Εκσυγχρονισμός της κοινωνικής προστασίας για την ανάπτυξη ποιοτικής, προσιτής και βιώσιμης υγειονομικής περίθαλψης και μακροχρόνιας περίθαλψης: στήριξη των εθνικών στρατηγικών μέσω της ανοικτής μεθόδου συντονισμού της 20ής Απριλίου 2004, COM(2004) 304 τελικό καθώς και τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για το θέμα αυτό, της 28ης Οκτωβρίου 2004, εισηγητής ο κ. BRAGHIN (ΕΕ C 120 της 20ής Μαΐου 2005).

6

ης

(7)  Ανακοίνωση της Επιτροπής, Πράσινη Βίβλος «Μπροστά στις δημογραφικές αλλαγές, μία νέα αλληλεγγύη μεταξύ γενεών»,16.3.2005, COM(2005) 94.

7

Πράσινη Βίβλος «Μπροστά στις δημογραφικές αλλαγές, μία νέα αλληλεγγύη μεταξύ γενεών»,

(8)  Βλ. Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 14ης Μαρτίου 2007 με θέμα «Η οικογένεια και οι δημογραφικές εξελίξεις», Εισηγητής ο κ. BUFFETAUT (C 161 13.7.2007).

8

ης

«Η οικογένεια και οι δημογραφικές εξελίξεις»

(9)  Βλ. Πρόγραμμα δράσης της ΕΕ στον τομέα της υγείας για την περίοδο 2008-2013.

9

(10)  Βλ. σχετικά τη διερευνητική γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η οικογένεια και οι δημογραφικές εξελίξεις» της 14ης Μαρτίου 2007, εισηγητής ο κ. BUFFETAUT (ΕΕ C 161, 13.7.2007).

10

ης

(11)  Βλ. σχετικά τη διερευνητική γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων στο συνδυασμό του επαγγελματικού με τον οικογενειακό και τον ιδιωτικό βίο» της 11Ιουλίου 2007, εισηγητής: ο κ. CLEVER (ΕΕ C 256, 27.10.2007).

11

«Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων στο συνδυασμό του επαγγελματικού με τον οικογενειακό και τον ιδιωτικό βίο»

(12)  Βλ. σχετικά τη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της ΕΟΚΕ με θέμα «Τα ειδικά θεραπευτήρια — ένα παράδειγμα εθελοντισμού στην Ευρώπη» της 20ής Μαρτίου 2002, εισηγήτρια: η κ. EULENBURG (ΕΕ C 125, 27.5.2002).

12

«Τα ειδικά θεραπευτήρια

ένα παράδειγμα εθελοντισμού στην Ευρώπη»

(13)  Βλ. σετικά Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με θέμα «Η απάντηση της Ευρώπης στην παγκόσμια γήρανση Προώθηση της οικονομικής και κοινωνικής προόδου σε ένα κόσμο που γερνά. Μια συνεισφορά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στη 2η παγκόσμια συνέλευση για τη γήρανση» της 18ης Μαρτίου 2002, COM(2002) 143 τελικό.

13

«Η απάντηση της Ευρώπης στην παγκόσμια γήρανση Προώθηση της οικονομικής και κοινωνικής προόδου σε ένα κόσμο που γερνά. Μια συνεισφορά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στη 2η παγκόσμια συνέλευση για τη γήρανση»

(14)  Βλ. σχετικά τη διερευνητική γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Κακοποίηση ηλικιωμένων» της 24ης Οκτωβρίου 2007, Εισηγήτρια η κ. HEINISCH (ΕΕ C 44 της 16.2.2008).

14

ης

(15)  Ομοίως 3.

15

(16)  Βλ. σχετικά τη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας για το 7o πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα, «Ερευνητικές ανάγκες στο πλαίσιο των δημογραφικών μεταβολών — Ποιότητα ζωής των ηλικιωμένων και ανάγκες σε τεχνολογίες» της 15ης Σεπτεμβρίου 2004, εισηγήτρια: η κ. HEINISCH (ΕΕ C 74 23.3.2005).

16

o

(17)  Απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου C-341/05 της 18ης Δεκεμβρίου 2007 (υπόθεση Laval -Partneri Ltd κατά Svenska Byggnadsarbetareförbundet κ.α.)

17

---

| 9.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 204/110 |
| --- | --- | --- | --- |

9.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 204/110

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πρόταση οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2004/40/ΕΚ περί των ελάχιστων προδιαγραφών υγείας και ασφάλειας όσον αφορά την έκθεση των εργαζομένων σε κινδύνους προερχόμενους από φυσικούς παράγοντες (ηλεκτρομαγνητικά πεδία) (18η ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ)

COM(2007) 669 τελικό — 2007/0230 (COD)

(2008/C 204/22)

Στις 23 Νοεμβρίου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την:

«Πρόταση οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2004/40/ΕΚ περί των ελάχιστων προδιαγραφών υγείας και ασφάλειας όσον αφορά την έκθεση των εργαζομένων σε κινδύνους προερχόμενους από φυσικούς παράγοντες (ηλεκτρομαγνητικά πεδία) (18η ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ)»

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις και δικαιώματα του πολίτη», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 21 Φεβρουαρίου 2008, με εισηγητή τον κ. PATER.

Κατά τη 443η σύνοδο ολομέλειάς της, της 12ης και 13ης Μαρτίου 2008 (συνεδρίαση της 12ης Μαρτίου 2008), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με ψήφους 66 υπέρ, 1 ψήφο κατά και με 11 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Προτάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι πρέπει να υιοθετηθεί το ταχύτερο μία ευρωπαϊκή οδηγία προκειμένου να αντιμετωπισθεί το πρόβλημα τόσο των άμεσων όσο και των έμμεσων επιπτώσεων των ηλεκτρομαγνητικών πεδίων στην υγεία των εργαζομένων. Αφού έλαβε υπόψη τα επιχειρήματα της Επιτροπής, τα οποία εκτίθενται πιο κάτω, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόταση της Επιτροπής. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι πρέπει να υιοθετηθεί το ταχύτερο μία ευρωπαϊκή οδηγία προκειμένου να αντιμετωπισθεί το πρόβλημα τόσο των άμεσων όσο και των έμμεσων επιπτώσεων των ηλεκτρομαγνητικών πεδίων στην υγεία των εργαζομένων. Αφού έλαβε υπόψη τα επιχειρήματα της Επιτροπής, τα οποία εκτίθενται πιο κάτω, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόταση της Επιτροπής.

| 1.2 | Η μετάθεση της ημερομηνίας μεταφοράς της οδηγίας 2004/40/ΕΚ δεν θα επιλύσει τα προβλήματα που σχετίζονται με την εφαρμογή στην πράξη των διατάξεών της. Για το λόγο αυτό η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την άποψη της Επιτροπής ότι είναι απαραίτητο να αναληφθεί επειγόντως δράση με σκοπό τη βελτίωση της οδηγίας. |
| --- | --- |

1.2

Η μετάθεση της ημερομηνίας μεταφοράς της οδηγίας 2004/40/ΕΚ δεν θα επιλύσει τα προβλήματα που σχετίζονται με την εφαρμογή στην πράξη των διατάξεών της. Για το λόγο αυτό η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την άποψη της Επιτροπής ότι είναι απαραίτητο να αναληφθεί επειγόντως δράση με σκοπό τη βελτίωση της οδηγίας.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι εάν η ημερομηνία θέσης σε εφαρμογή της υπό εξέταση οδηγίας μετατεθεί κατά 4 χρόνια, ενώ παράλληλα, κατά το διάστημά αυτό, θα υποστηρίζεται ότι είναι αναγκαίο να τροποποιηθεί το περιεχόμενό της, το μήνυμα που θα λάβουν οι εργαζόμενοι και οι εργοδότες σχετικά με τα νομοθετικά σχέδια της Επιτροπής στον τομέα αυτό δεν θα είναι σαφές. Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι η Επιτροπή θα λάβει άμεσα δράση προκειμένου να αντισταθμιστούν τα αρνητικά αποτελέσματα της αβεβαιότητας που αυτή τη στιγμή χαρακτηρίζει το νομικό σύστημα της ΕΕ στον εν λόγω τομέα. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι εάν η ημερομηνία θέσης σε εφαρμογή της υπό εξέταση οδηγίας μετατεθεί κατά 4 χρόνια, ενώ παράλληλα, κατά το διάστημά αυτό, θα υποστηρίζεται ότι είναι αναγκαίο να τροποποιηθεί το περιεχόμενό της, το μήνυμα που θα λάβουν οι εργαζόμενοι και οι εργοδότες σχετικά με τα νομοθετικά σχέδια της Επιτροπής στον τομέα αυτό δεν θα είναι σαφές. Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι η Επιτροπή θα λάβει άμεσα δράση προκειμένου να αντισταθμιστούν τα αρνητικά αποτελέσματα της αβεβαιότητας που αυτή τη στιγμή χαρακτηρίζει το νομικό σύστημα της ΕΕ στον εν λόγω τομέα.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ συνιστά να λάβει υπόψη η Επιτροπή στις μελλοντικές εργασίες της τις αναλυτικές παρατηρήσεις και προτάσεις που περιλαμβάνει η παρούσα γνωμοδότηση. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ συνιστά να λάβει υπόψη η Επιτροπή στις μελλοντικές εργασίες της τις αναλυτικές παρατηρήσεις και προτάσεις που περιλαμβάνει η παρούσα γνωμοδότηση.

2.   Ιστορικό της γνωμοδότησης

| 2.1 | Στόχος της πρότασης της Επιτροπής είναι να μετατεθεί η μεταφορά της οδηγίας 2004/40/ΕΚ περί των ελάχιστων προδιαγραφών υγείας και ασφάλειας όσον αφορά την έκθεση των εργαζομένων σε κινδύνους προερχόμενους από φυσικούς παράγοντες στις 30 Απριλίου 2012. |
| --- | --- |

2.1

Στόχος της πρότασης της Επιτροπής είναι να μετατεθεί η μεταφορά της οδηγίας 2004/40/ΕΚ περί των ελάχιστων προδιαγραφών υγείας και ασφάλειας όσον αφορά την έκθεση των εργαζομένων σε κινδύνους προερχόμενους από φυσικούς παράγοντες στις 30 Απριλίου 2012.

| 2.2 | Κύριος λόγος για τον οποίο η Επιτροπή υπέβαλε την πρόταση είναι η ανησυχία της ότι τα όρια που θέτει η οδηγία όσον αφορά την έκθεση των εργαζομένων πιθανόν να εμποδίζουν την πραγματοποίηση ορθής διάγνωσης με βάση την τεχνική της απεικόνισης μαγνητικού συντονισμού (IRM). Εξάλλου, η Επιτροπή επιθυμεί να εξασφαλίσει ότι θα έχει περισσότερο χρόνο στη διάθεσή της προκειμένου να προβεί σε ειδικές αναλύσεις των επιπτώσεων της οδηγίας στην ασφάλεια των άλλων κατηγοριών εργαζομένων, καθώς και στην ανάπτυξη των άλλων οικονομικών τομέων που έρχονται σε επαφή με ηλεκτρομαγνητικά πεδία. |
| --- | --- |

2.2

Κύριος λόγος για τον οποίο η Επιτροπή υπέβαλε την πρόταση είναι η ανησυχία της ότι τα όρια που θέτει η οδηγία όσον αφορά την έκθεση των εργαζομένων πιθανόν να εμποδίζουν την πραγματοποίηση ορθής διάγνωσης με βάση την τεχνική της απεικόνισης μαγνητικού συντονισμού (IRM). Εξάλλου, η Επιτροπή επιθυμεί να εξασφαλίσει ότι θα έχει περισσότερο χρόνο στη διάθεσή της προκειμένου να προβεί σε ειδικές αναλύσεις των επιπτώσεων της οδηγίας στην ασφάλεια των άλλων κατηγοριών εργαζομένων, καθώς και στην ανάπτυξη των άλλων οικονομικών τομέων που έρχονται σε επαφή με ηλεκτρομαγνητικά πεδία.

| 2.3 | Η Επιτροπή ανήγγειλε, εξάλλου, ότι θα προβεί στην κατάρτιση προτάσεων τροποποίησης της οδηγίας 2004/40/ΕΚ, ώστε να ληφθούν υπόψη τα νέα αποτελέσματα που θα προκύψουν από τις επιστημονικές έρευνες, τα οποία προβλέπεται να είναι διαθέσιμα το 2008 και το 2009, μεταξύ των οποίων θα περιλαμβάνονται και οι συστάσεις της ΔΕΜΙΑ (1) και της ΠΟΥ (2), οι οποίες, κατά τις εκτιμήσεις της, πιθανόν να αποδώσουν αποδεκτές τιμές διαφορετικές από αυτές που ορίζει η υπό εξέταση οδηγία. |
| --- | --- |

2.3

Η Επιτροπή ανήγγειλε, εξάλλου, ότι θα προβεί στην κατάρτιση προτάσεων τροποποίησης της οδηγίας 2004/40/ΕΚ, ώστε να ληφθούν υπόψη τα νέα αποτελέσματα που θα προκύψουν από τις επιστημονικές έρευνες, τα οποία προβλέπεται να είναι διαθέσιμα το 2008 και το 2009, μεταξύ των οποίων θα περιλαμβάνονται και οι συστάσεις της ΔΕΜΙΑ (1) και της ΠΟΥ (2), οι οποίες, κατά τις εκτιμήσεις της, πιθανόν να αποδώσουν αποδεκτές τιμές διαφορετικές από αυτές που ορίζει η υπό εξέταση οδηγία.

| 2.4 | Οι ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι δεν έχουν γνωμοδοτήσει σχετικά με την υπό εξέταση πρόταση της Επιτροπής. |
| --- | --- |

2.4

Οι ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι δεν έχουν γνωμοδοτήσει σχετικά με την υπό εξέταση πρόταση της Επιτροπής.

| 2.5 | Η οδηγία 2004/40/ΕΚ η οποία αποτελεί το αντικείμενο της υπό εξέταση πρότασης της Επιτροπής είναι η 18η ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ και αφορά την προστασία όλων των κατηγοριών εργαζομένων έναντι των κινδύνων που απορρέουν από την έκθεση σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία στον τόπο εργασίας (3). Η Επιτροπή δεν υπέβαλε το παρόν σχέδιο οδηγίας στην ΕΟΚΕ προκειμένου η ΕΟΚΕ να καταρτίσει σχετική γνωμοδότηση, διότι έκρινε ότι αρκεί η γνωμοδότηση του 1993 (4) με θέμα την πρόταση οδηγίας σχετικά με τέσσερις φυσικούς παράγοντες στον τόπο εργασίας (5). |
| --- | --- |

2.5

Η οδηγία 2004/40/ΕΚ η οποία αποτελεί το αντικείμενο της υπό εξέταση πρότασης της Επιτροπής είναι η 18η ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ και αφορά την προστασία όλων των κατηγοριών εργαζομένων έναντι των κινδύνων που απορρέουν από την έκθεση σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία στον τόπο εργασίας (3). Η Επιτροπή δεν υπέβαλε το παρόν σχέδιο οδηγίας στην ΕΟΚΕ προκειμένου η ΕΟΚΕ να καταρτίσει σχετική γνωμοδότηση, διότι έκρινε ότι αρκεί η γνωμοδότηση του 1993 (4) με θέμα την πρόταση οδηγίας σχετικά με τέσσερις φυσικούς παράγοντες στον τόπο εργασίας (5).

| 2.6 | Αυτή τη στιγμή, η προστασία από την υπερβολική έκθεση στα ηλεκτρομαγνητικά πεδία ποικίλλει εξαιρετικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο: επτά από αυτά έχουν ήδη ενημερώσει την Επιτροπή ότι μετέφεραν τις διατάξεις της οδηγίας στις εθνικές νομοθεσίες τους (η Αυστρία, η Δημοκρατία της Τσεχίας, η Σλοβακία, η Λιθουανία, η Λετονία, η Εσθονία και η Ιταλία) (6), ενώ άλλα (η Σουηδία, η Φινλανδία, η Πολωνία, η Βουλγαρία, η Ρουμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία) εφαρμόζουν παλαιότερες διατάξεις, ενώ, σε άλλες περιπτώσεις, πολύ απλά δεν υφίσταται καμία ειδική ρύθμιση που να καλύπτει τον συγκεκριμένο τομέα (7). |
| --- | --- |

2.6

Αυτή τη στιγμή, η προστασία από την υπερβολική έκθεση στα ηλεκτρομαγνητικά πεδία ποικίλλει εξαιρετικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο: επτά από αυτά έχουν ήδη ενημερώσει την Επιτροπή ότι μετέφεραν τις διατάξεις της οδηγίας στις εθνικές νομοθεσίες τους (η Αυστρία, η Δημοκρατία της Τσεχίας, η Σλοβακία, η Λιθουανία, η Λετονία, η Εσθονία και η Ιταλία) (6), ενώ άλλα (η Σουηδία, η Φινλανδία, η Πολωνία, η Βουλγαρία, η Ρουμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία) εφαρμόζουν παλαιότερες διατάξεις, ενώ, σε άλλες περιπτώσεις, πολύ απλά δεν υφίσταται καμία ειδική ρύθμιση που να καλύπτει τον συγκεκριμένο τομέα (7).

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1 | Με βάση τις διατάξεις της οδηγίας-πλαίσιο 89/391/ΕΟΚ και την πληθώρα επιστημονικών δεδομένων που υπάρχει διαθέσιμη, είναι σαφές ότι εάν η πρόθεση όντως είναι να εξασφαλιστεί ότι οι εργαζόμενοι (λαμβανομένων ιδιαιτέρως υπόψη των μελλουσών μητέρων) θα προστατεύονται κατά τρόπο επαρκή έναντι τόσο των άμεσων, όσο και των έμμεσων, επιπτώσεων που τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία μπορούν να έχουν στην υγεία τους και στην ικανότητά τους να εκτελούν ορθά τα επαγγελματικά τους καθήκοντα, είναι απαραίτητο τα προβλήματα αυτά να ρυθμιστούν το ταχύτερο με ευρωπαϊκή οδηγία. |
| --- | --- |

3.1

Με βάση τις διατάξεις της οδηγίας-πλαίσιο 89/391/ΕΟΚ και την πληθώρα επιστημονικών δεδομένων που υπάρχει διαθέσιμη, είναι σαφές ότι εάν η πρόθεση όντως είναι να εξασφαλιστεί ότι οι εργαζόμενοι (λαμβανομένων ιδιαιτέρως υπόψη των μελλουσών μητέρων) θα προστατεύονται κατά τρόπο επαρκή έναντι τόσο των άμεσων, όσο και των έμμεσων, επιπτώσεων που τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία μπορούν να έχουν στην υγεία τους και στην ικανότητά τους να εκτελούν ορθά τα επαγγελματικά τους καθήκοντα, είναι απαραίτητο τα προβλήματα αυτά να ρυθμιστούν το ταχύτερο με ευρωπαϊκή οδηγία.

| 3.2 | Λαμβάνοντας υπόψη τα επιχειρήματα που επικαλείται η Επιτροπή, και τα οποία θα εκτεθούν στην παρούσα γνωμοδότηση, η ΕΟΚΕ εκφέρει θετική γνώμη για την πρόταση που υποβλήθηκε. |
| --- | --- |

3.2

Λαμβάνοντας υπόψη τα επιχειρήματα που επικαλείται η Επιτροπή, και τα οποία θα εκτεθούν στην παρούσα γνωμοδότηση, η ΕΟΚΕ εκφέρει θετική γνώμη για την πρόταση που υποβλήθηκε.

| 3.3 | Μία απλή μετάθεση της προθεσμίας που ισχύει για την μεταφορά της οδηγίας 2004/40/ΕΚ δεν θα επιλύσει τα προβλήματα που σχετίζονται με την εφαρμογή της οδηγίας στην πράξη. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή όσον αφορά την πρόθεσή της να προβεί επειγόντως σε επαναδιατύπωση του κειμένου, προκειμένου να εξασφαλισθεί η πρακτική εφαρμογή των διατάξεων της Οδηγίας. Φρονεί ότι οι εκ νέου διατυπωμένες διατάξεις της οδηγίας θα πρέπει να καθιστούν σαφές ότι η προστασία έναντι των κινδύνων που συνδέονται με την έκθεση σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία έχει αποτελέσει αντικείμενο προσεκτικής εξέτασης και ότι ελήφθησαν υπόψη οι ειδικές παρατηρήσεις που εκτίθενται στην παρούσα γνωμοδότηση. |
| --- | --- |

3.3

Μία απλή μετάθεση της προθεσμίας που ισχύει για την μεταφορά της οδηγίας 2004/40/ΕΚ δεν θα επιλύσει τα προβλήματα που σχετίζονται με την εφαρμογή της οδηγίας στην πράξη. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή όσον αφορά την πρόθεσή της να προβεί επειγόντως σε επαναδιατύπωση του κειμένου, προκειμένου να εξασφαλισθεί η πρακτική εφαρμογή των διατάξεων της Οδηγίας. Φρονεί ότι οι εκ νέου διατυπωμένες διατάξεις της οδηγίας θα πρέπει να καθιστούν σαφές ότι η προστασία έναντι των κινδύνων που συνδέονται με την έκθεση σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία έχει αποτελέσει αντικείμενο προσεκτικής εξέτασης και ότι ελήφθησαν υπόψη οι ειδικές παρατηρήσεις που εκτίθενται στην παρούσα γνωμοδότηση.

| 3.4 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι, για πρώτη φορά στην ιστορία της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μεταθέτει σε μεταγενέστερη ημερομηνία την θέση σε ισχύ υποχρεωτικών διατάξεων στον τομέα των ελάχιστων προδιαγραφών ασφαλείας των εργαζομένων έναντι κινδύνων στον τόπο εργασίας. |
| --- | --- |

3.4

Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι, για πρώτη φορά στην ιστορία της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μεταθέτει σε μεταγενέστερη ημερομηνία την θέση σε ισχύ υποχρεωτικών διατάξεων στον τομέα των ελάχιστων προδιαγραφών ασφαλείας των εργαζομένων έναντι κινδύνων στον τόπο εργασίας.

| 3.5 | Εάν ληφθούν υπόψη οι δηλώσεις της Επιτροπής ότι είναι αναγκαίο να τροποποιηθεί το κείμενο της οδηγίας 2004/40/ΕΚ και η έκκληση (8) την οποία απηύθυνε στα κράτη μέλη να διακόψουν τις διαδικασίες μεταφοράς της στις νομοθεσίες τους, μπορεί να λεχθεί ότι διαπιστώνεται μία οπισθοχώρηση ως προς τις διατάξεις της ισχύουσας οδηγίας, παρά το γεγονός ότι επισήμως η μόνη τροποποίηση που προτείνεται είναι η μετάθεση της ημερομηνίας θέσης της σε ισχύ. Στην περίπτωση όμως αυτή υπάρχει ο κίνδυνος να εδραιωθεί νομική ασάφεια, δεδομένου ότι με τον τρόπο αυτό οι ενδιαφερόμενοι θα λάβουν αντιφατικά μηνύματα όσον αφορά την έκταση των δράσεων που είναι σκόπιμο να αναληφθούν προκειμένου να περιοριστεί η έκθεση σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία στην ευρωπαϊκή αγορά εργασίας. Γι' αυτό η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία που έχει η θέσπιση ενιαίων κανόνων το ταχύτερο δυνατό. |
| --- | --- |

3.5

Εάν ληφθούν υπόψη οι δηλώσεις της Επιτροπής ότι είναι αναγκαίο να τροποποιηθεί το κείμενο της οδηγίας 2004/40/ΕΚ και η έκκληση (8) την οποία απηύθυνε στα κράτη μέλη να διακόψουν τις διαδικασίες μεταφοράς της στις νομοθεσίες τους, μπορεί να λεχθεί ότι διαπιστώνεται μία οπισθοχώρηση ως προς τις διατάξεις της ισχύουσας οδηγίας, παρά το γεγονός ότι επισήμως η μόνη τροποποίηση που προτείνεται είναι η μετάθεση της ημερομηνίας θέσης της σε ισχύ. Στην περίπτωση όμως αυτή υπάρχει ο κίνδυνος να εδραιωθεί νομική ασάφεια, δεδομένου ότι με τον τρόπο αυτό οι ενδιαφερόμενοι θα λάβουν αντιφατικά μηνύματα όσον αφορά την έκταση των δράσεων που είναι σκόπιμο να αναληφθούν προκειμένου να περιοριστεί η έκθεση σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία στην ευρωπαϊκή αγορά εργασίας. Γι' αυτό η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία που έχει η θέσπιση ενιαίων κανόνων το ταχύτερο δυνατό.

| 3.6 | Η ανάλυση των διατάξεων της οδηγίας 2004/40/ΕΚ, στην οποία προέβησαν πολλά κράτη μέλη στο πλαίσιο του προπαρασκευαστικού τους έργου για την μεταφορά της στις νομοθεσίες τους, κατέδειξε ότι υφίστανται ελλείψεις οι οποίες περιπλέκουν, αν μη τι άλλο, την πλήρη μεταφορά της. Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι η Επιτροπή θα υποβάλει προς γνωμοδότηση στην ΕΟΚΕ το τροποποιημένο σχέδιο οδηγίας, το οποίο ανακοινώθηκε ότι θα είναι έτοιμο το 2009, και ότι θα εξετάσει προσεκτικά τις παρατηρήσεις που η ΕΟΚΕ ενδεχομένως θα διατυπώσει σχετικά. |
| --- | --- |

3.6

Η ανάλυση των διατάξεων της οδηγίας 2004/40/ΕΚ, στην οποία προέβησαν πολλά κράτη μέλη στο πλαίσιο του προπαρασκευαστικού τους έργου για την μεταφορά της στις νομοθεσίες τους, κατέδειξε ότι υφίστανται ελλείψεις οι οποίες περιπλέκουν, αν μη τι άλλο, την πλήρη μεταφορά της. Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι η Επιτροπή θα υποβάλει προς γνωμοδότηση στην ΕΟΚΕ το τροποποιημένο σχέδιο οδηγίας, το οποίο ανακοινώθηκε ότι θα είναι έτοιμο το 2009, και ότι θα εξετάσει προσεκτικά τις παρατηρήσεις που η ΕΟΚΕ ενδεχομένως θα διατυπώσει σχετικά.

| 3.7 | Η ΕΟΚΕ επιβεβαιώνει ότι αυτή τη στιγμή το επίπεδο προστασίας των εργαζομένων έναντι των κινδύνων που συνδέονται με την έκθεση στα ηλεκτρομαγνητικά πεδία ποικίλλει από κράτος μέλος σε κράτος μέλος. Είναι σκόπιμο η Επιτροπή να προβεί, κατά προτεραιότητα, στην ταχεία τροποποίηση του κειμένου της οδηγίας, διασφαλίζοντας σε όλους τους εργαζομένους την κατάλληλη προστασία όταν βρίσκονται εκτεθειμένοι σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία. |
| --- | --- |

3.7

Η ΕΟΚΕ επιβεβαιώνει ότι αυτή τη στιγμή το επίπεδο προστασίας των εργαζομένων έναντι των κινδύνων που συνδέονται με την έκθεση στα ηλεκτρομαγνητικά πεδία ποικίλλει από κράτος μέλος σε κράτος μέλος. Είναι σκόπιμο η Επιτροπή να προβεί, κατά προτεραιότητα, στην ταχεία τροποποίηση του κειμένου της οδηγίας, διασφαλίζοντας σε όλους τους εργαζομένους την κατάλληλη προστασία όταν βρίσκονται εκτεθειμένοι σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1 | Τα κίνητρα που επικαλείται η Επιτροπή προκειμένου να αιτιολογήσει την ανάγκη μετάθεσης της προθεσμίας που έχει τεθεί για την μεταφορά της οδηγίας φαίνονται μάλλον μονομερή και εστιάζονται σε μία πολύ μικρή κατηγορία εργαζομένων — αριθμεί μόλις μερικά άτομα σε ευρωπαϊκή κλίμακα — οι οποίοι εκτίθενται σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία εξαιρετικά ισχυρά καθώς χειρίζονται συσκευές απεικόνισης μαγνητικού συντονισμού (IRM). Αντίθετα, ωστόσο, η επιχειρηματολογία της Επιτροπής δεν αναφέρεται διόλου στα αποτελέσματα που θα έχει η μετάθεση σε μεταγενέστερη ημερομηνία της θέσης σε ισχύ των δράσεων που αποσκοπούν στην προστασία μιας πολύ μεγαλύτερης ομάδας εργαζομένων οι οποίοι εκτίθενται σε πηγές ηλεκτρομαγνητικών πεδίων που υφίστανται σε διάφορους τομείς της οικονομίας (π.χ., στον τομέα των συγκολλήσεων, του εξοπλισμού ηλεκτρόλυσης, των εκπομπών κεραίας, του ενεργειακού εξοπλισμού, κλπ) και των οποίων ο αριθμός εκτιμάται σε εκατομμύρια εργαζομένων στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

4.1

Τα κίνητρα που επικαλείται η Επιτροπή προκειμένου να αιτιολογήσει την ανάγκη μετάθεσης της προθεσμίας που έχει τεθεί για την μεταφορά της οδηγίας φαίνονται μάλλον μονομερή και εστιάζονται σε μία πολύ μικρή κατηγορία εργαζομένων — αριθμεί μόλις μερικά άτομα σε ευρωπαϊκή κλίμακα — οι οποίοι εκτίθενται σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία εξαιρετικά ισχυρά καθώς χειρίζονται συσκευές απεικόνισης μαγνητικού συντονισμού (IRM). Αντίθετα, ωστόσο, η επιχειρηματολογία της Επιτροπής δεν αναφέρεται διόλου στα αποτελέσματα που θα έχει η μετάθεση σε μεταγενέστερη ημερομηνία της θέσης σε ισχύ των δράσεων που αποσκοπούν στην προστασία μιας πολύ μεγαλύτερης ομάδας εργαζομένων οι οποίοι εκτίθενται σε πηγές ηλεκτρομαγνητικών πεδίων που υφίστανται σε διάφορους τομείς της οικονομίας (π.χ., στον τομέα των συγκολλήσεων, του εξοπλισμού ηλεκτρόλυσης, των εκπομπών κεραίας, του ενεργειακού εξοπλισμού, κλπ) και των οποίων ο αριθμός εκτιμάται σε εκατομμύρια εργαζομένων στην Ευρώπη.

| 4.2 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η μετάθεση της ημερομηνίας μεταφοράς της οδηγίας δεν πρόκειται με κανένα τρόπο να λύσει από μόνη της τα προβλήματα που έχουν εντοπιστεί, τα οποία είναι απόρροια ανακριβών ορισμών. Αυτό είναι απαραίτητο για να δημιουργηθεί μια συγκρίσιμη κατάσταση και για τις δύο πλευρές του κλάδου. |
| --- | --- |

4.2

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η μετάθεση της ημερομηνίας μεταφοράς της οδηγίας δεν πρόκειται με κανένα τρόπο να λύσει από μόνη της τα προβλήματα που έχουν εντοπιστεί, τα οποία είναι απόρροια ανακριβών ορισμών. Αυτό είναι απαραίτητο για να δημιουργηθεί μια συγκρίσιμη κατάσταση και για τις δύο πλευρές του κλάδου.

| 4.3 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι σημαντικό να έχουν οι προβλεπόμενοι κανόνες μια γερή επιστημονική βάση. Οι πρώτες επιστημονικές έρευνες σχετικά με τις επιπτώσεις της έκθεσης σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία ανάγονται στα μέσα του 20ού αιώνα, παρέχοντας ένα καλά θεμελιωμένο επιστημονικό υπόβαθρο όσον αφορά τα ελάχιστα όρια, σε επίπεδο υγείας και ασφάλειας, της έκθεσης των εργαζομένων. Υπό τις συνθήκες αυτές, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η υιοθέτηση της τροποποιημένης οδηγίας δεν πρέπει να καθυστερήσει πέραν της περιόδου των τεσσάρων ετών που προτείνει η Επιτροπή. |
| --- | --- |

4.3

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι σημαντικό να έχουν οι προβλεπόμενοι κανόνες μια γερή επιστημονική βάση. Οι πρώτες επιστημονικές έρευνες σχετικά με τις επιπτώσεις της έκθεσης σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία ανάγονται στα μέσα του 20ού αιώνα, παρέχοντας ένα καλά θεμελιωμένο επιστημονικό υπόβαθρο όσον αφορά τα ελάχιστα όρια, σε επίπεδο υγείας και ασφάλειας, της έκθεσης των εργαζομένων. Υπό τις συνθήκες αυτές, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η υιοθέτηση της τροποποιημένης οδηγίας δεν πρέπει να καθυστερήσει πέραν της περιόδου των τεσσάρων ετών που προτείνει η Επιτροπή.

| 4.4 | Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερη πρωτοβουλία και να επιδείξει πνεύμα ανεξαρτησίας χαράσσοντας μία δυναμική πολιτική για την προστασία των εργαζομένων από την υπερβολική έκθεση σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία στον τόπο εργασίας, ιδιαίτερα μάλιστα εφόσον η σύσταση 519/1999 (9) καλύπτει σήμερα ήδη το ευρύ κοινό και ορισμένες χώρες δημιούργησαν ήδη τα νομικά συστήματα για την προστασία των εργαζομένων από την έκθεση σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία (10)). |
| --- | --- |

4.4

Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερη πρωτοβουλία και να επιδείξει πνεύμα ανεξαρτησίας χαράσσοντας μία δυναμική πολιτική για την προστασία των εργαζομένων από την υπερβολική έκθεση σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία στον τόπο εργασίας, ιδιαίτερα μάλιστα εφόσον η σύσταση 519/1999 (9) καλύπτει σήμερα ήδη το ευρύ κοινό και ορισμένες χώρες δημιούργησαν ήδη τα νομικά συστήματα για την προστασία των εργαζομένων από την έκθεση σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία (10)).

| 4.5 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι εάν γίνει εντατικότερη χρήση του επιστημονικού δυναμικού και της νομομάθειας των εμπειρογνωμόνων και των οργανισμών και των 27 κρατών μελών της ΕΕ, η Επιτροπή θα μπορέσει να αξιοποιήσει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την εμπειρία τους και να λάβει υπόψη της τις διάφορες λύσεις που θα μπορούσαν να δοθούν από νομοθετική άποψη σε διάφορες περιοχές για την επίλυση πρόσφατων προβλημάτων, τα οποία εμποδίζουν τώρα τη μεταφορά και την αποτελεσματική εφαρμογή της οδηγίας 2004/40/ΕΚ |
| --- | --- |

4.5

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι εάν γίνει εντατικότερη χρήση του επιστημονικού δυναμικού και της νομομάθειας των εμπειρογνωμόνων και των οργανισμών και των 27 κρατών μελών της ΕΕ, η Επιτροπή θα μπορέσει να αξιοποιήσει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την εμπειρία τους και να λάβει υπόψη της τις διάφορες λύσεις που θα μπορούσαν να δοθούν από νομοθετική άποψη σε διάφορες περιοχές για την επίλυση πρόσφατων προβλημάτων, τα οποία εμποδίζουν τώρα τη μεταφορά και την αποτελεσματική εφαρμογή της οδηγίας 2004/40/ΕΚ

| 4.6 | Η ΕΟΚΕ ζητεί, εξάλλου, στη γνωμοδότηση που εξέδωσε το 1993 (11) την διεξαγωγή επιστημονικών ερευνών με σκοπό τον προσδιορισμό του επιπέδου των απειλών για την υγεία των εργαζομένων που προκύπτουν από τις επικρατούσες συνθήκες στον τόπο εργασίας, όπως είναι η έκθεση σε στατικά μαγνητικά πεδία ή σε πεδία μέσης ηλεκτρομαγνητικής συχνότητας, (συμπεριλαμβανομένης της έκθεσής τους σε αυτά επί πολλά χρόνια). |
| --- | --- |

4.6

Η ΕΟΚΕ ζητεί, εξάλλου, στη γνωμοδότηση που εξέδωσε το 1993 (11) την διεξαγωγή επιστημονικών ερευνών με σκοπό τον προσδιορισμό του επιπέδου των απειλών για την υγεία των εργαζομένων που προκύπτουν από τις επικρατούσες συνθήκες στον τόπο εργασίας, όπως είναι η έκθεση σε στατικά μαγνητικά πεδία ή σε πεδία μέσης ηλεκτρομαγνητικής συχνότητας, (συμπεριλαμβανομένης της έκθεσής τους σε αυτά επί πολλά χρόνια).

| 4.7 | Εάν ληφθούν υπόψη οι δηλώσεις της Επιτροπής ότι το κείμενο της οδηγίας 2004/40/ΕΚ θα βελτιωθεί και η έκκληση την οποία απηύθυνε στα κράτη μέλη να διακόψουν τις διαδικασίες επίσημης μεταφοράς των διατάξεών της στις εθνικές νομοθεσίες τους, επιβάλλεται, έως ότου ολοκληρωθεί η τροποποιημένη έκδοση, να μην δημοσιευθεί κανένα σχετικό στοιχείο στους κανόνες της CENELEC (12) με σκοπό την «εναρμόνισή τους με την οδηγία 2004/40/ΕΚ». Με τον τρόπο αυτό, θα μπορέσει να διασφαλιστεί η απαιτούμενη συνοχή του ευρωπαϊκού νομικού συστήματος. |
| --- | --- |

4.7

Εάν ληφθούν υπόψη οι δηλώσεις της Επιτροπής ότι το κείμενο της οδηγίας 2004/40/ΕΚ θα βελτιωθεί και η έκκληση την οποία απηύθυνε στα κράτη μέλη να διακόψουν τις διαδικασίες επίσημης μεταφοράς των διατάξεών της στις εθνικές νομοθεσίες τους, επιβάλλεται, έως ότου ολοκληρωθεί η τροποποιημένη έκδοση, να μην δημοσιευθεί κανένα σχετικό στοιχείο στους κανόνες της CENELEC (12) με σκοπό την «εναρμόνισή τους με την οδηγία 2004/40/ΕΚ». Με τον τρόπο αυτό, θα μπορέσει να διασφαλιστεί η απαιτούμενη συνοχή του ευρωπαϊκού νομικού συστήματος.

| 4.8 | Καθώς η συμμόρφωση προς τις διατάξεις της νέας οδηγίας όσον αφορά τις συνθήκες έκθεσης των εργαζομένων προϋποθέτουν σημαντικές τεχνικές διαδικασίες, στις οποίες μπορεί να περιλαμβάνεται μέχρι και η αντικατάσταση εξοπλισμών, η διαδικασία εφαρμογής των διατάξεων αυτών στις επιχειρήσεις θα πρέπει, ως έναν βαθμό, να συνεκτιμά οικονομικά δεδομένα. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, θα ήταν σκόπιμο να ληφθούν υπόψη οι εμπειρίες που έχουν αποκομιστεί στο πλαίσιο της εφαρμογής των διατάξεων της οδηγίας για την χρησιμοποίηση εξοπλισμού (13), σχετικά με την οποία είχε προβλεφθεί η κατάλληλη περίοδος για την προσαρμογή των τόπων εργασίας στις απαιτήσεις της οδηγίας. |
| --- | --- |

4.8

Καθώς η συμμόρφωση προς τις διατάξεις της νέας οδηγίας όσον αφορά τις συνθήκες έκθεσης των εργαζομένων προϋποθέτουν σημαντικές τεχνικές διαδικασίες, στις οποίες μπορεί να περιλαμβάνεται μέχρι και η αντικατάσταση εξοπλισμών, η διαδικασία εφαρμογής των διατάξεων αυτών στις επιχειρήσεις θα πρέπει, ως έναν βαθμό, να συνεκτιμά οικονομικά δεδομένα. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, θα ήταν σκόπιμο να ληφθούν υπόψη οι εμπειρίες που έχουν αποκομιστεί στο πλαίσιο της εφαρμογής των διατάξεων της οδηγίας για την χρησιμοποίηση εξοπλισμού (13), σχετικά με την οποία είχε προβλεφθεί η κατάλληλη περίοδος για την προσαρμογή των τόπων εργασίας στις απαιτήσεις της οδηγίας.

| 4.9 | Από την άποψη των εργαζομένων, έχει ιδιαίτερη σημασία να συμπεριληφθούν, κατά πρώτο λόγο, διατάξεις που να αφορούν τις νέες εγκαταστάσεις, διότι οι κατασκευαστές έχουν την δυνατότητα να παρέχουν με την μεγαλύτερη δυνατή αποτελεσματικότητα και με το μικρότερο δυνατό κόστος τεχνικές λύσεις που να περιορίζουν, ή ακόμη και να καταργούν εντελώς, την έκθεση των εργαζομένων σε κινδύνους αυτού του είδους. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι δράσεις αυτού του είδους προστατεύουν επίσης από τους κινδύνους αυτούς τους εργαζόμενους εκείνους οι οποίοι, καθώς κάνουν χρήση των εξοπλισμών αυτών στο πλαίσιο μιας ανεξάρτητης οικονομικής δραστηριότητας, δεν καλύπτονται επισήμως από τα μέτρα προστασίας που προβλέπει η οδηγία για την προστασία των εργαζομένων (βλ. π.χ. την περίπτωση των εργασιών συγκόλλησης που πραγματοποιούνται σε οικογενειακά εργαστήρια τεχνητών ή σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις). |
| --- | --- |

4.9

Από την άποψη των εργαζομένων, έχει ιδιαίτερη σημασία να συμπεριληφθούν, κατά πρώτο λόγο, διατάξεις που να αφορούν τις νέες εγκαταστάσεις, διότι οι κατασκευαστές έχουν την δυνατότητα να παρέχουν με την μεγαλύτερη δυνατή αποτελεσματικότητα και με το μικρότερο δυνατό κόστος τεχνικές λύσεις που να περιορίζουν, ή ακόμη και να καταργούν εντελώς, την έκθεση των εργαζομένων σε κινδύνους αυτού του είδους. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι δράσεις αυτού του είδους προστατεύουν επίσης από τους κινδύνους αυτούς τους εργαζόμενους εκείνους οι οποίοι, καθώς κάνουν χρήση των εξοπλισμών αυτών στο πλαίσιο μιας ανεξάρτητης οικονομικής δραστηριότητας, δεν καλύπτονται επισήμως από τα μέτρα προστασίας που προβλέπει η οδηγία για την προστασία των εργαζομένων (βλ. π.χ. την περίπτωση των εργασιών συγκόλλησης που πραγματοποιούνται σε οικογενειακά εργαστήρια τεχνητών ή σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις).

| 4.10 | Επίσης, εάν ο παραγωγός ή ο προμηθευτής θέτουν στην διάθεση του κοινού τεκμηριωμένα στοιχεία σχετικά με τη φύση και το φάσμα των ηλεκτρομαγνητικών πεδίων που παράγουν οι εξοπλισμοί τους, θα είναι τότε εύκολο να περιοριστεί δραστικά το κόστος της εκτίμησης του βιομηχανικού κινδύνου που απορρέει από την έκθεση σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία. Δεδομένου ότι δεν υφίστανται αποτελεσματικές κανονιστικές ρυθμίσεις που να ισχύουν για το σύνολο της Ένωσης, η τεκμηρίωση αυτή συχνά δεν παρέχεται. Το μειονέκτημα αυτό είναι ιδιαίτερα βαρύ για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις οι οποίες συχνά δεν είναι σε θέση να αναθέτουν σε επαγγελματίες την διεξαγωγή αναλύσεων των κινδύνων. |
| --- | --- |

4.10

Επίσης, εάν ο παραγωγός ή ο προμηθευτής θέτουν στην διάθεση του κοινού τεκμηριωμένα στοιχεία σχετικά με τη φύση και το φάσμα των ηλεκτρομαγνητικών πεδίων που παράγουν οι εξοπλισμοί τους, θα είναι τότε εύκολο να περιοριστεί δραστικά το κόστος της εκτίμησης του βιομηχανικού κινδύνου που απορρέει από την έκθεση σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία. Δεδομένου ότι δεν υφίστανται αποτελεσματικές κανονιστικές ρυθμίσεις που να ισχύουν για το σύνολο της Ένωσης, η τεκμηρίωση αυτή συχνά δεν παρέχεται. Το μειονέκτημα αυτό είναι ιδιαίτερα βαρύ για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις οι οποίες συχνά δεν είναι σε θέση να αναθέτουν σε επαγγελματίες την διεξαγωγή αναλύσεων των κινδύνων.

| 4.11 | Η δυνατότητα ικανοποιητικής πρόσβασης στην τεκμηρίωση των παραγωγών μπορεί να παράσχει στις συνδικαλιστικές οργανώσεις και στις ασφαλιστικές εταιρείες την δυνατότητα να αναλαμβάνουν, ανεξάρτητα από την ημερομηνία θέσης σε εφαρμογή της οδηγίας και από τις μελλοντικές διατάξεις της, δράσεις διαφόρων ειδών με σκοπό την προστασία των εργαζομένων, πράγμα που αποτελεί πρακτική η οποία συνιστάται διεθνώς για την αποφυγή κατά το δυνατό περιττής έκθεσης. |
| --- | --- |

4.11

Η δυνατότητα ικανοποιητικής πρόσβασης στην τεκμηρίωση των παραγωγών μπορεί να παράσχει στις συνδικαλιστικές οργανώσεις και στις ασφαλιστικές εταιρείες την δυνατότητα να αναλαμβάνουν, ανεξάρτητα από την ημερομηνία θέσης σε εφαρμογή της οδηγίας και από τις μελλοντικές διατάξεις της, δράσεις διαφόρων ειδών με σκοπό την προστασία των εργαζομένων, πράγμα που αποτελεί πρακτική η οποία συνιστάται διεθνώς για την αποφυγή κατά το δυνατό περιττής έκθεσης.

| 4.12 | Η ΕΟΚΕ διατυπώνει την ανησυχία της διότι κατά τα προσεχή έτη μία μετάθεση της ημερομηνίας μεταφοράς της οδηγίας μπορεί να οδηγήσει στην εγκατάσταση στον τόπο εργασίας συμπληρωματικού εξοπλισμού σχετικά με τον οποίο δεν θα υπάρχει η απαιτούμενη τεκμηρίωση όσον αφορά το φάσμα των κινδύνων που συνδέονται με την χρήση ή την επισκευή του. |
| --- | --- |

4.12

Η ΕΟΚΕ διατυπώνει την ανησυχία της διότι κατά τα προσεχή έτη μία μετάθεση της ημερομηνίας μεταφοράς της οδηγίας μπορεί να οδηγήσει στην εγκατάσταση στον τόπο εργασίας συμπληρωματικού εξοπλισμού σχετικά με τον οποίο δεν θα υπάρχει η απαιτούμενη τεκμηρίωση όσον αφορά το φάσμα των κινδύνων που συνδέονται με την χρήση ή την επισκευή του.

Βρυξέλλες, 12 Μαρτίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Διεθνής Επιτροπή για τις Μη Ιονίζουσες Ακτινοβολίες (ICNIRP).

1

(2)  Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας.

2

(3)  Οι πηγές ηλεκτρομαγνητικών πεδίων που γενικά υφίστανται στους διάφορους τομείς της οικονομίας περιλαμβάνουν κυρίως τον βιομηχανικό ηλεκτροθερμικό εξοπλισμό (επαγωγικοί θερμαντήρες και κλίβανοι), τις συσκευές σφράγισης με διηλεκτρική θέρμανση ή με αντίσταση, τον εξοπλισμό συγκόλλησης, τις συσκευές ηλεκτρόλυσης, τις ενεργειακές υποδομές μεταφορών και διανομής ηλεκτρισμού, τους σταθμούς ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών εκπομπών, τους εξοπλισμούς ασύρματων τηλεπικοινωνιών (συμπεριλαμβανομένης της κινητής τηλεφωνίας), τις εγκαταστάσεις ραντάρ ή τα ιατρικά εργαλεία διάγνωσης και παροχής φροντίδας, όπως τα ηλεκτρικά χειρουργικά εργαλεία, η φυσικοθεραπεία με διαθερμία, η τομογραφία μαγνητικού συντονισμού, ενδοκρανιακές συσκευές μαγνητικής διέγερσης.

3

(4)  «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου περί των ελαχίστων προδιαγραφών ασφάλειας και υγείας που αφορούν την έκθεση των εργαζομένων σε κινδύνους οφειλόμενους στους φυσικούς παράγοντες», ΕΕ C 77, της 18ης Μαρτίου 1993, σελ. 12.

4

ης

(5)  Γνωμοδότηση για την «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου περί των ελαχίστων προδιαγραφών ασφάλειας και υγείας που αφορούν την έκθεση των εργαζομένων σε κινδύνους οφειλόμενους στους φυσικούς παράγοντες», ΕΕ C 249, της 13ης Σεπτεμβρίου 1993, σελ. 28.

5

ης

(6)  Τα στοιχεία αυτά παρασχέθηκαν από την ΓΔ «Απασχόληση» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

6

(7)  Τα στοιχεία προέρχονται από τον δικτυακό τόπο της ΠΟΥ: http://www.who.int/docstore/peh-emf/EMFStandards/who-0102/Worldmap5.htm.

7

(8)  IP/07/1610, της 26ης Οκτωβρίου 2007.

8

ης

(9)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 1999, περί του περιορισμού της έκθεσης του κοινού σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία (0 Hz — 300 GHz), ΕΕ L 199, της 30.07.1999, σελ. 59.

9

(10)  Η Διεθνής Επιτροπή για την Προστασία από τις Μη Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες (ICNIRP), η οποία διαδραματίζει επί σειρά ετών σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη των κανονισμών της ΕΕ σε αυτόν τον τομέα, στηρίζει το έργο της σε μελέτες που έχουν εκπονηθεί από μια δεκαμελή περίπου ομάδα εμπειρογνωμόνων από 9 χώρες της ΕΕ, χωρίς τη συμμετοχή κοινωνικών εταίρων και εμπειρογνωμόνων από τις χώρες που προσχώρησαν στην ΕΕ το 2004.

10

(11)  Γνωμοδότηση για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου περί των ελαχίστων προδιαγραφών ασφάλειας και υγείας που αφορούν την έκθεση των εργαζομένων σε κινδύνους οφειλόμενους στους φυσικούς παράγοντες (ΕΕ C 249, 13.09.1993), σ. 28.

11

(12)  H CENELEC είναι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ηλεκτροτεχνικής Τυποποίησης.

12

(13)  Οδηγία του Συμβουλίου της 30ής Νοεμβρίου 1989 σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας για τη χρησιμοποίηση εξοπλισμού από τους εργαζομένους κατά την εργασία τους (Δεύτερη ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ)(οδηγία 89/655/ΕΟΚ, με τις τροποποιήσεις της, 95/63/ΕΚ και 2001/45/ΕΚ).

13

---

| 9.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 204/113 |
| --- | --- | --- | --- |

9.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 204/113

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η μεταρρύθμιση του προϋπολογισμού της ΕΕ και η μελλοντική του χρηματοδότηση

(2008/C 204/23)

Στις 25 Σεπτεμβρίου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 του Εσωτερικού της Κανονισμού της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα:

Η μεταρρύθμιση του προϋπολογισμού της ΕΕ και η μελλοντική του χρηματοδότηση (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας).

Το ειδικευμένο τμήμα «Οικονομική και Νομισματική Ένωση, Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 20 Φεβρουαρίου 2008, με βάση την εισηγητική έκθεση της κ. FLORIO.

Κατά την 443η σύνοδο ολομέλειάς της, που πραγματοποιήθηκε στις 12 Μαρτίου 2008 (συνεδρίαση της 12ης Μαρτίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 113 ψήφους υπέρ, 18 κατά και 15 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Λόγω των ριζικών αλλαγών που προέκυψαν κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, η Ευρωπαϊκή Ένωση ξεκινά μια πολιτική ατζέντα στις προτεραιότητες της οποίας περιλαμβάνονται οι κλιματικές αλλαγές, η ενέργεια και η μετανάστευση: νέα θέματα που χρήζουν άμεσης απάντησης. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οφείλει να συμμετάσχει στην ανοικτή διαβούλευση της Επιτροπής για τις δημοσιονομικές πολιτικές που αποτελούν το βασικό μέσο αντιμετώπισης των προκλήσεων αυτών. |
| --- | --- |

1.1

Λόγω των ριζικών αλλαγών που προέκυψαν κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, η Ευρωπαϊκή Ένωση ξεκινά μια πολιτική ατζέντα στις προτεραιότητες της οποίας περιλαμβάνονται οι κλιματικές αλλαγές, η ενέργεια και η μετανάστευση: νέα θέματα που χρήζουν άμεσης απάντησης. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οφείλει να συμμετάσχει στην ανοικτή διαβούλευση της Επιτροπής για τις δημοσιονομικές πολιτικές που αποτελούν το βασικό μέσο αντιμετώπισης των προκλήσεων αυτών.

| 1.2 | Η επανεξέταση του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια της ευαίσθητης περιόδου της επικύρωσης της Συνθήκης της Λισσαβώνας και να συνδεθεί άμεσα με τη συζήτηση σχετικά με τις πολιτικές συνοχής, έρευνας καθώς και με τον «διαγνωστικό έλεγχο» της ΚΓΠ. Σε σύντομο δε χρονικό διάστημα θα διεξαχθούν οι εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και θα συγκροτηθεί η νέα Επιτροπή. Για τον λόγο αυτό η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη δυσκολία αντιμετώπισης ενός τόσο σημαντικού διαλόγου κατά την περίοδο ανανέωσης των δύο σημαντικών θεσμικών οργάνων. Η ΕΟΚΕ εύχεται εξάλλου οι κυβερνήσεις των 27 κρατών μελών της Ένωσης να προβούν σε στρατηγικές επιλογές χωρίς καμιά επιφύλαξη. Καλείται επίσης η Επιτροπή να διευκρινίσει ποια μέσα προτίθεται να χρησιμοποιήσει κατά τη διαδικασία διαβούλευσης. |
| --- | --- |

1.2

Η επανεξέταση του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια της ευαίσθητης περιόδου της επικύρωσης της Συνθήκης της Λισσαβώνας και να συνδεθεί άμεσα με τη συζήτηση σχετικά με τις πολιτικές συνοχής, έρευνας καθώς και με τον «διαγνωστικό έλεγχο» της ΚΓΠ. Σε σύντομο δε χρονικό διάστημα θα διεξαχθούν οι εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και θα συγκροτηθεί η νέα Επιτροπή. Για τον λόγο αυτό η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη δυσκολία αντιμετώπισης ενός τόσο σημαντικού διαλόγου κατά την περίοδο ανανέωσης των δύο σημαντικών θεσμικών οργάνων. Η ΕΟΚΕ εύχεται εξάλλου οι κυβερνήσεις των 27 κρατών μελών της Ένωσης να προβούν σε στρατηγικές επιλογές χωρίς καμιά επιφύλαξη. Καλείται επίσης η Επιτροπή να διευκρινίσει ποια μέσα προτίθεται να χρησιμοποιήσει κατά τη διαδικασία διαβούλευσης.

| 1.3 | Η χάραξη των δημοσιονομικών πολιτικών απαιτεί μια βασική επιλογή: ομοσπονδία ή διακυβερνητικό σύστημα. Είναι σαφές ότι ο βαθμός προόδου της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης υπολογίζεται και με βάση τον τρόπο χρηματοδότησης του προϋπολογισμού. |
| --- | --- |

1.3

Η χάραξη των δημοσιονομικών πολιτικών απαιτεί μια βασική επιλογή: ομοσπονδία ή διακυβερνητικό σύστημα. Είναι σαφές ότι ο βαθμός προόδου της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης υπολογίζεται και με βάση τον τρόπο χρηματοδότησης του προϋπολογισμού.

| 1.4 | Πριν ακόμη εκτιμηθεί ποιοι οικονομικοί πόροι θα χρησιμοποιηθούν και πως θα εξευρεθούν, είναι απαραίτητο να ελεγχθεί ο επίκαιρος χαρακτήρας των κοινοτικών πολιτικών, ιδίως δε όσων έχουν μακρά ιστορία και οι οποίες αν και είχαν θετικές συνέπειες για την ανάπτυξη και την οικονομική μεγέθυνση, πρέπει να προσαρμοστούν και να ενισχυθούν για να αντιμετωπίσουν τις νέες προκλήσεις. Θα πρέπει να πραγματοποιηθεί εκ νέου μια θαρραλέα ανάλυση των διαρθρωτικών ταμείων, του ταμείου συνοχής, των περιφερειακών πολιτικών, κλπ., ώστε να εκτιμηθεί κυρίως ο αντίκτυπος και η αποτελεσματικότητά τους στα νέα κράτη μέλη, λαμβανομένης υπόψη της «Τέταρτης έκθεσης για την οικονομική και κοινωνική συνοχή» (COM(2007) 273 τελικό), για την οποία η ΕΟΚΕ κατάρτισε πρόσφατα σχετική γνωμοδότηση (1). |
| --- | --- |

1.4

Πριν ακόμη εκτιμηθεί ποιοι οικονομικοί πόροι θα χρησιμοποιηθούν και πως θα εξευρεθούν, είναι απαραίτητο να ελεγχθεί ο επίκαιρος χαρακτήρας των κοινοτικών πολιτικών, ιδίως δε όσων έχουν μακρά ιστορία και οι οποίες αν και είχαν θετικές συνέπειες για την ανάπτυξη και την οικονομική μεγέθυνση, πρέπει να προσαρμοστούν και να ενισχυθούν για να αντιμετωπίσουν τις νέες προκλήσεις. Θα πρέπει να πραγματοποιηθεί εκ νέου μια θαρραλέα ανάλυση των διαρθρωτικών ταμείων, του ταμείου συνοχής, των περιφερειακών πολιτικών, κλπ., ώστε να εκτιμηθεί κυρίως ο αντίκτυπος και η αποτελεσματικότητά τους στα νέα κράτη μέλη, λαμβανομένης υπόψη της «Τέταρτης έκθεσης για την οικονομική και κοινωνική συνοχή» (COM(2007) 273 τελικό), για την οποία η ΕΟΚΕ κατάρτισε πρόσφατα σχετική γνωμοδότηση (1).

| 1.5 | Η επανεξέταση θα πρέπει να εμφορείται από τις αρχές που διέπουν την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση αρχής γενομένης από την ιδέα της αειφόρου ανάπτυξης: αλληλεγγύη, αναλογικότητα, ειρήνη, ευημερία, ελευθερία, ασφάλεια, κοινωνική πρόοδος, δικαιοσύνη και ανακατανομή. Αποτελεσματική απάντηση στους σοβαρούς κινδύνους, που συνδέονται με τις κλιματικές αλλαγές, πρέπει να είναι το πλαίσιο αναφοράς κάθε πρότασης σχετικά με τις μελλοντικές δημοσιονομικές προοπτικές. Παράλληλα πρέπει να καταβληθεί μεγάλη προσπάθεια ώστε να υπάρχει περισσότερη ενημέρωση, διαφάνεια και προβολή του τρόπου με τον οποίο συλλέγονται και δαπανώνται οι εισφορές των ευρωπαίων πολιτών, και τέλος να καταπολεμηθεί ο ευρωσκεπτικισμός. |
| --- | --- |

1.5

Η επανεξέταση θα πρέπει να εμφορείται από τις αρχές που διέπουν την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση αρχής γενομένης από την ιδέα της αειφόρου ανάπτυξης: αλληλεγγύη, αναλογικότητα, ειρήνη, ευημερία, ελευθερία, ασφάλεια, κοινωνική πρόοδος, δικαιοσύνη και ανακατανομή. Αποτελεσματική απάντηση στους σοβαρούς κινδύνους, που συνδέονται με τις κλιματικές αλλαγές, πρέπει να είναι το πλαίσιο αναφοράς κάθε πρότασης σχετικά με τις μελλοντικές δημοσιονομικές προοπτικές. Παράλληλα πρέπει να καταβληθεί μεγάλη προσπάθεια ώστε να υπάρχει περισσότερη ενημέρωση, διαφάνεια και προβολή του τρόπου με τον οποίο συλλέγονται και δαπανώνται οι εισφορές των ευρωπαίων πολιτών, και τέλος να καταπολεμηθεί ο ευρωσκεπτικισμός.

| 1.6 | Πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα οριστικής εξάλειψης όλων των εκπτώσεων, των προνομίων και των παρεκκλίσεων που χαρακτηρίζουν τον υφιστάμενο προϋπολογισμό: η επανεξέταση πρέπει να αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός σε σχέση με αυτές τις διατάξεις που δεν συνάδουν με το πνεύμα αλληλεγγύης της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. |
| --- | --- |

1.6

Πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα οριστικής εξάλειψης όλων των εκπτώσεων, των προνομίων και των παρεκκλίσεων που χαρακτηρίζουν τον υφιστάμενο προϋπολογισμό: η επανεξέταση πρέπει να αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός σε σχέση με αυτές τις διατάξεις που δεν συνάδουν με το πνεύμα αλληλεγγύης της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

| 1.7 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η χρηματοδότηση του κοινοτικού προϋπολογισμού πρέπει να αναθεωρηθεί σύμφωνα με το άρθρο 269 της Συνθήκης (2). Λόγω των διαφόρων επιλογών σχετικά με τη μεταρρύθμιση, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι όποια λύση και αν προτιμηθεί θα πρέπει να εφαρμοστεί σταδιακά. Θα πρέπει να αναζητηθεί ευρεία συναίνεση με τα εθνικά κοινοβούλια και με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές και κυρίως να δοθεί προτεραιότητα στην αρχή της φορολογικής εισφοράς κάθε κράτους μέλους λαμβανομένου υπόψη του αυξημένου όγκου των στόχων που αφορούν τις δαπάνες. Εν προκειμένω η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη θέση που έχει λάβει σε προηγούμενη γνωμοδότησή της με θέμα «Προκλήσεις πολιτικής και δημοσιονομικά μέσα της διευρυμένης Ένωσης 2007-2013» (3). |
| --- | --- |

1.7

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η χρηματοδότηση του κοινοτικού προϋπολογισμού πρέπει να αναθεωρηθεί σύμφωνα με το άρθρο 269 της Συνθήκης (2). Λόγω των διαφόρων επιλογών σχετικά με τη μεταρρύθμιση, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι όποια λύση και αν προτιμηθεί θα πρέπει να εφαρμοστεί σταδιακά. Θα πρέπει να αναζητηθεί ευρεία συναίνεση με τα εθνικά κοινοβούλια και με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές και κυρίως να δοθεί προτεραιότητα στην αρχή της φορολογικής εισφοράς κάθε κράτους μέλους λαμβανομένου υπόψη του αυξημένου όγκου των στόχων που αφορούν τις δαπάνες. Εν προκειμένω η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη θέση που έχει λάβει σε προηγούμενη γνωμοδότησή της με θέμα «Προκλήσεις πολιτικής και δημοσιονομικά μέσα της διευρυμένης Ένωσης 2007-2013» (3).

| 1.8 | Ενόψει ενός φαινομένου όπως η σε ευρεία κλίμακα επανεθνικοποίηση των πολιτικών, η φάση εκτέλεσης του προϋπολογισμού γίνεται ολοένα και περισσότερο περίπλοκη σε ό,τι αφορά τη σχέση των κοινοτικών οργάνων με τους πολίτες αλλά και την αντίληψη των πολιτών για την κοινοτική δράση. Η μεγαλύτερη συνυπευθυνότητα της Επιτροπής και των κρατών μελών κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού είναι σημαντικό στοιχείο όπως και η συμμετοχή όλων των οικονομικών και κοινωνικών φορέων (όπως ορίζεται στο νέο άρθρο 274 της Συνθήκης της Λισσαβώνας). Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι οι μακροπρόθεσμες στρατηγικές πρέπει να συνεχιστούν με συνεχή οικονομική κάλυψη, ενώ ενδείκνυται η ύπαρξη ενός περιθωρίου ελιγμών σε περίπτωση ταχείας απάντησης ή αλλαγής των περιστάσεων. |
| --- | --- |

1.8

Ενόψει ενός φαινομένου όπως η σε ευρεία κλίμακα επανεθνικοποίηση των πολιτικών, η φάση εκτέλεσης του προϋπολογισμού γίνεται ολοένα και περισσότερο περίπλοκη σε ό,τι αφορά τη σχέση των κοινοτικών οργάνων με τους πολίτες αλλά και την αντίληψη των πολιτών για την κοινοτική δράση. Η μεγαλύτερη συνυπευθυνότητα της Επιτροπής και των κρατών μελών κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού είναι σημαντικό στοιχείο όπως και η συμμετοχή όλων των οικονομικών και κοινωνικών φορέων (όπως ορίζεται στο νέο άρθρο 274 της Συνθήκης της Λισσαβώνας). Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι οι μακροπρόθεσμες στρατηγικές πρέπει να συνεχιστούν με συνεχή οικονομική κάλυψη, ενώ ενδείκνυται η ύπαρξη ενός περιθωρίου ελιγμών σε περίπτωση ταχείας απάντησης ή αλλαγής των περιστάσεων.

| 1.9 | Η αρχή της συμμετοχής και της συνεισφοράς που συνιστά τη βάση των φορολογικών συστημάτων πολλών κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βασισμένη στην ισότητα και την ανακατανομή, φαίνεται να αποδεικνύεται η πλέον αποδοτική και η πλέον αποτελεσματική. |
| --- | --- |

1.9

Η αρχή της συμμετοχής και της συνεισφοράς που συνιστά τη βάση των φορολογικών συστημάτων πολλών κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βασισμένη στην ισότητα και την ανακατανομή, φαίνεται να αποδεικνύεται η πλέον αποδοτική και η πλέον αποτελεσματική.

| 1.10 | Όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς, σε κάθε επίπεδο, από τις εθνικές κυβερνήσεις έως τους μεμονωμένους πολίτες, είναι υπεύθυνοι και δικαιούχοι των κοινοτικών πόρων. |
| --- | --- |

1.10

Όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς, σε κάθε επίπεδο, από τις εθνικές κυβερνήσεις έως τους μεμονωμένους πολίτες, είναι υπεύθυνοι και δικαιούχοι των κοινοτικών πόρων.

| 1.11 | Προκειμένου να προσαρμοσθούν οι νέες και οι παλιές πολιτικές στις διεθνείς προκλήσεις και, κατά συνέπεια να εξεταστεί καλύτερα το ύψος των απαραίτητων πόρων, θα πρέπει να ενισχυθεί το σύστημα της εκ των προτέρων και εκ των υστέρων αξιολόγησης. Θα πρέπει επίσης να εξασφαλισθεί η ανεξαρτησία και η διαφάνεια του οργανισμού αξιολόγησης. |
| --- | --- |

1.11

Προκειμένου να προσαρμοσθούν οι νέες και οι παλιές πολιτικές στις διεθνείς προκλήσεις και, κατά συνέπεια να εξεταστεί καλύτερα το ύψος των απαραίτητων πόρων, θα πρέπει να ενισχυθεί το σύστημα της εκ των προτέρων και εκ των υστέρων αξιολόγησης. Θα πρέπει επίσης να εξασφαλισθεί η ανεξαρτησία και η διαφάνεια του οργανισμού αξιολόγησης.

| 1.12 | Κατά την αξιολόγηση θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η αποτελεσματικότητα και η αλληλεπίδραση των διαφόρων συστημάτων δημόσιων δαπανών: κοινοτικών, εθνικών ή περιφερειακών καθώς και η δυνατότητα αλληλεπίδρασης περισσοτέρων φορέων στη διαδικασία (Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, κτλ). |
| --- | --- |

1.12

Κατά την αξιολόγηση θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η αποτελεσματικότητα και η αλληλεπίδραση των διαφόρων συστημάτων δημόσιων δαπανών: κοινοτικών, εθνικών ή περιφερειακών καθώς και η δυνατότητα αλληλεπίδρασης περισσοτέρων φορέων στη διαδικασία (Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, κτλ).

| 1.13 | Θα πρέπει επίσης να διασφαλιστεί η συνοχή με τα μέσα μακροοικονομικής πολιτικής: για παράδειγμα το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης προβλέπει αυστηρά κριτήρια σχετικά με την σταθερότητα, αλλά δεν προβλέπει τίποτα για την ανάπτυξη και κατ' επέκταση για τις δημόσιες επενδύσεις. Επίσης πρέπει να βελτιωθεί κι ο συντονισμός των εθνικών δημοσιονομικών πολιτικών. |
| --- | --- |

1.13

Θα πρέπει επίσης να διασφαλιστεί η συνοχή με τα μέσα μακροοικονομικής πολιτικής: για παράδειγμα το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης προβλέπει αυστηρά κριτήρια σχετικά με την σταθερότητα, αλλά δεν προβλέπει τίποτα για την ανάπτυξη και κατ' επέκταση για τις δημόσιες επενδύσεις. Επίσης πρέπει να βελτιωθεί κι ο συντονισμός των εθνικών δημοσιονομικών πολιτικών.

| 1.14 | Νέα οικονομικά και χρηματοπιστωτικά φαινόμενα παρουσιάστηκαν τα τελευταία χρόνια. Ο ανταγωνισμός στην αγορά είναι μεγαλύτερος και η απασχόληση στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι πιο δύσκολη. Ταμεία όπως το Ταμείο για την Εξισορρόπηση της Παγκοσμιοποίησης είναι ένα παράδειγμα των απαραίτητων μέσων, αλλά ακόμη ανεπαρκών, να αντιμετωπίσουν τέτοιου είδους φαινόμενα. |
| --- | --- |

1.14

Νέα οικονομικά και χρηματοπιστωτικά φαινόμενα παρουσιάστηκαν τα τελευταία χρόνια. Ο ανταγωνισμός στην αγορά είναι μεγαλύτερος και η απασχόληση στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι πιο δύσκολη. Ταμεία όπως το Ταμείο για την Εξισορρόπηση της Παγκοσμιοποίησης είναι ένα παράδειγμα των απαραίτητων μέσων, αλλά ακόμη ανεπαρκών, να αντιμετωπίσουν τέτοιου είδους φαινόμενα.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Με την ανακοίνωση SEC(2007) 1188, Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε δημόσια διαβούλευση για όλους τους ενδιαφερομένους φορείς ενόψει της επανεξέτασης του προϋπολογισμού 2008/2009. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα αυτής της πρώτης διαβούλευσης, η οποία θα ολοκληρωθεί στις 15 Απριλίου 2008, η Επιτροπή θα υποβάλει τέλη του 2008 ή αρχές του 2009 ένα κείμενο (ακόμη δεν έχει διευκρινιστεί εάν θα πρόκειται για μια Λευκή Βίβλο) που θα αποτελεί μια πρόταση για την αξιολόγηση, επανεξέταση και τροποποίηση του καθεστώτος των ιδίων πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τον τρόπο χρηματοδότησης και δαπανών της κοινοτικής δράσης. |
| --- | --- |

2.1

Με την ανακοίνωση SEC(2007) 1188, Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε δημόσια διαβούλευση για όλους τους ενδιαφερομένους φορείς ενόψει της επανεξέτασης του προϋπολογισμού 2008/2009. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα αυτής της πρώτης διαβούλευσης, η οποία θα ολοκληρωθεί στις 15 Απριλίου 2008, η Επιτροπή θα υποβάλει τέλη του 2008 ή αρχές του 2009 ένα κείμενο (ακόμη δεν έχει διευκρινιστεί εάν θα πρόκειται για μια Λευκή Βίβλο) που θα αποτελεί μια πρόταση για την αξιολόγηση, επανεξέταση και τροποποίηση του καθεστώτος των ιδίων πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τον τρόπο χρηματοδότησης και δαπανών της κοινοτικής δράσης.

| 2.2 | Μετά τη λήξη της διαβούλευσης, που έχει προγραμματισθεί για τις 15 Απριλίου 2008, τα αποτελέσματα θα παρουσιαστούν από την Επιτροπή κατά τη διάρκεια διάσκεψης (27 Μαΐου 2008). Προς το τέλος του 2008, αρχές του 2009, η Επιτροπή θα υποβάλει ένα νέο έγγραφο επανεξέτασης, ενώ η οριστική πρόταση θα υποβληθεί κατά την τρίτη και τελευταία φάση (2010/2011). |
| --- | --- |

2.2

Μετά τη λήξη της διαβούλευσης, που έχει προγραμματισθεί για τις 15 Απριλίου 2008, τα αποτελέσματα θα παρουσιαστούν από την Επιτροπή κατά τη διάρκεια διάσκεψης (27 Μαΐου 2008). Προς το τέλος του 2008, αρχές του 2009, η Επιτροπή θα υποβάλει ένα νέο έγγραφο επανεξέτασης, ενώ η οριστική πρόταση θα υποβληθεί κατά την τρίτη και τελευταία φάση (2010/2011).

| 2.3 | Η ΕΟΚΕ έχει το καθήκον και την ευκαιρία να δώσει τη δική της απάντηση στα ερωτήματα που τίθενται στο έγγραφο διαβούλευσης της Επιτροπής, καθώς και να εκφράσει τη γνώμη της όσον αφορά τις συγκεκριμένες προτάσεις που θέτουν άλλοι θεσμικοί φορείς σχετικά με τη μεταρρύθμιση του δημοσιονομικού συστήματος της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.3

Η ΕΟΚΕ έχει το καθήκον και την ευκαιρία να δώσει τη δική της απάντηση στα ερωτήματα που τίθενται στο έγγραφο διαβούλευσης της Επιτροπής, καθώς και να εκφράσει τη γνώμη της όσον αφορά τις συγκεκριμένες προτάσεις που θέτουν άλλοι θεσμικοί φορείς σχετικά με τη μεταρρύθμιση του δημοσιονομικού συστήματος της ΕΕ.

| 2.4 | Η ανάγκη μεταρρύθμισης του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού είναι θεμελιώδους και πρώτιστης σημασίας όχι μόνο για να διασφαλιστεί μια δίκαιη και διάφανη λειτουργία και χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των πολιτικών της, αλλά και για να ξεπεραστεί η θεσμική κρίση που εκδηλώθηκε πρόσφατα και να αξιοποιηθεί στο έπακρο το αποτέλεσμα που επιτεύχθηκε με τη Συνθήκη της Λισσαβώνας. |
| --- | --- |

2.4

Η ανάγκη μεταρρύθμισης του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού είναι θεμελιώδους και πρώτιστης σημασίας όχι μόνο για να διασφαλιστεί μια δίκαιη και διάφανη λειτουργία και χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των πολιτικών της, αλλά και για να ξεπεραστεί η θεσμική κρίση που εκδηλώθηκε πρόσφατα και να αξιοποιηθεί στο έπακρο το αποτέλεσμα που επιτεύχθηκε με τη Συνθήκη της Λισσαβώνας.

3.   Ιστορικό του προϋπολογισμού της ΕΕ

| 3.1 | Ο προϋπολογισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης θεωρείται καθοριστικής σημασίας μέσο για την επίτευξη των πολιτικών στόχων της. Αν και σε απόλυτους αριθμούς είναι σημαντικός ο προϋπολογισμός της ΕΕ, σε ποσοστιαίους όμως όρους είναι μικρός και τα τελευταία χρόνια παρά τη διεύρυνση σε 27 χώρες, μειώθηκε σταθερά. (4). |
| --- | --- |

3.1

Ο προϋπολογισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης θεωρείται καθοριστικής σημασίας μέσο για την επίτευξη των πολιτικών στόχων της. Αν και σε απόλυτους αριθμούς είναι σημαντικός ο προϋπολογισμός της ΕΕ, σε ποσοστιαίους όμως όρους είναι μικρός και τα τελευταία χρόνια παρά τη διεύρυνση σε 27 χώρες, μειώθηκε σταθερά. (4).

| 3.2 | Κάποιες πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως για παράδειγμα η πολιτική συνοχής, έχουν ανάγκη, για την υλοποίησή τους, χρηματοδοτικής υποστήριξης, ενώ άλλες, όπως η πολιτική ανταγωνισμού, χρησιμοποιούν διαφορετικά μέσα για την επίτευξη των σκοπών τους. Η χρηματοδότηση και η λειτουργία του προϋπολογισμού θα πρέπει να είναι τέτοιες ώστε να επιτρέπουν την επίτευξη των στόχων των πολιτικών που έχουν ως βάση τους τον προϋπολογισμό. |
| --- | --- |

3.2

Κάποιες πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως για παράδειγμα η πολιτική συνοχής, έχουν ανάγκη, για την υλοποίησή τους, χρηματοδοτικής υποστήριξης, ενώ άλλες, όπως η πολιτική ανταγωνισμού, χρησιμοποιούν διαφορετικά μέσα για την επίτευξη των σκοπών τους. Η χρηματοδότηση και η λειτουργία του προϋπολογισμού θα πρέπει να είναι τέτοιες ώστε να επιτρέπουν την επίτευξη των στόχων των πολιτικών που έχουν ως βάση τους τον προϋπολογισμό.

| 3.3 | Από την αρχή, ο προϋπολογισμός της ΕΕ έχει τροποποιηθεί και αλλάξει ανάλογα με τις διάφορες φάσεις της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης: την ενιαία αγορά, τις διευρύνσεις και πιο συγκεκριμένα τη διεύρυνση του φάσματος των πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ένα σημαντικό τμήμα του προϋπολογισμού διατίθεται εκ παραδόσεως σε έναν σχετικά περιορισμένο αριθμό πολιτικών, αλλά οι επιδιωκόμενοι πολιτικοί στόχοι έχουν αλλάξει και έχουν εξελιχθεί κατά τρόπο ώστε να δικαιολογείται η επανεξέταση του προϋπολογισμού. |
| --- | --- |

3.3

Από την αρχή, ο προϋπολογισμός της ΕΕ έχει τροποποιηθεί και αλλάξει ανάλογα με τις διάφορες φάσεις της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης: την ενιαία αγορά, τις διευρύνσεις και πιο συγκεκριμένα τη διεύρυνση του φάσματος των πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ένα σημαντικό τμήμα του προϋπολογισμού διατίθεται εκ παραδόσεως σε έναν σχετικά περιορισμένο αριθμό πολιτικών, αλλά οι επιδιωκόμενοι πολιτικοί στόχοι έχουν αλλάξει και έχουν εξελιχθεί κατά τρόπο ώστε να δικαιολογείται η επανεξέταση του προϋπολογισμού.

| 3.4 | Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ), ιδρύθηκε το 1952, και χρηματοδοτούταν από ένα σύστημα ίδιων πόρων οι οποίοι προέρχονταν από καθορισμένες ποσοστώσεις ανά τόνο παραγόμενου χάλυβα, που οι επιχειρήσεις παραγωγής σιδήρου και χάλυβα κατέβαλαν απευθείας στον προϋπολογισμό της Κοινότητας. Σύμφωνα με την αρχή της αλληλεγγύης και προκειμένου να εξασφαλιστεί η ανεξαρτησία από τα εθνικά συμφέροντα, η Συνθήκη ΕΚ τόνιζε ότι «Ο προϋπολογισμός χρηματοδοτείται στο ακέραιο, υπό την επιφύλαξη των άλλων εσόδων, από ίδιους πόρους» (άρθρο 269). |
| --- | --- |

3.4

Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ), ιδρύθηκε το 1952, και χρηματοδοτούταν από ένα σύστημα ίδιων πόρων οι οποίοι προέρχονταν από καθορισμένες ποσοστώσεις ανά τόνο παραγόμενου χάλυβα, που οι επιχειρήσεις παραγωγής σιδήρου και χάλυβα κατέβαλαν απευθείας στον προϋπολογισμό της Κοινότητας. Σύμφωνα με την αρχή της αλληλεγγύης και προκειμένου να εξασφαλιστεί η ανεξαρτησία από τα εθνικά συμφέροντα, η Συνθήκη ΕΚ τόνιζε ότι «Ο προϋπολογισμός χρηματοδοτείται στο ακέραιο, υπό την επιφύλαξη των άλλων εσόδων, από ίδιους πόρους» (άρθρο 269).

| 3.5 | Ένα αυτόνομο σύστημα χρηματοδότησης μέσω των ιδίων πόρων, που ορίζονται ως έσοδα προοριζόμενα ειδικά για την χρηματοδότηση του προϋπολογισμού της Κοινότητας, που του ανήκουν δικαιωματικά χωρίς να χρειάζεται άλλη απόφαση των κρατών μελών, τίθεται σε ισχύ με την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Λουξεμβούργου στις 21 Απριλίου του 1970. Μέχρι σήμερα, το δημοσιονομικό πλαίσιο αποτελείται από πόρους οι οποίοι προέρχονται από γεωργικές εισφορές και τελωνειακούς δασμούς που εισπράχθηκαν από εισαγωγές από χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, από ένα ποσοστό επί των εναρμονισμένων βάσεων του φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) και ένα ποσοστό από το ακαθάριστο εθνικό εισόδημα (ΑΕΕ), που ενεργοποιείται εάν και όταν οι τρεις πρώτοι πόροι δεν επαρκούν για να καλύψουν τις αναλήψεις υποχρεώσεων χρηματοδότησης της Κοινότητας. |
| --- | --- |

3.5

Ένα αυτόνομο σύστημα χρηματοδότησης μέσω των ιδίων πόρων, που ορίζονται ως έσοδα προοριζόμενα ειδικά για την χρηματοδότηση του προϋπολογισμού της Κοινότητας, που του ανήκουν δικαιωματικά χωρίς να χρειάζεται άλλη απόφαση των κρατών μελών, τίθεται σε ισχύ με την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Λουξεμβούργου στις 21 Απριλίου του 1970. Μέχρι σήμερα, το δημοσιονομικό πλαίσιο αποτελείται από πόρους οι οποίοι προέρχονται από γεωργικές εισφορές και τελωνειακούς δασμούς που εισπράχθηκαν από εισαγωγές από χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, από ένα ποσοστό επί των εναρμονισμένων βάσεων του φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) και ένα ποσοστό από το ακαθάριστο εθνικό εισόδημα (ΑΕΕ), που ενεργοποιείται εάν και όταν οι τρεις πρώτοι πόροι δεν επαρκούν για να καλύψουν τις αναλήψεις υποχρεώσεων χρηματοδότησης της Κοινότητας.

| 3.6 | Ο υπολογισμός των εσόδων ΦΠΑ, με την εφαρμογή του σταθμισμένου μέσου συντελεστή επί των καθαρών συνολικών εσόδων, (η αποκαλούμενη «μέθοδος των εσόδων»), συνέβαλε ώστε ο πόρος αυτός να μετατραπεί από «ίδιος πόρος» σε ένα στατιστικό μέσο για τον καθορισμό της εισφοράς κάθε κράτους μέλους, μακριά συνεπώς από το πνεύμα με το οποίο εισήχθη. |
| --- | --- |

3.6

Ο υπολογισμός των εσόδων ΦΠΑ, με την εφαρμογή του σταθμισμένου μέσου συντελεστή επί των καθαρών συνολικών εσόδων, (η αποκαλούμενη «μέθοδος των εσόδων»), συνέβαλε ώστε ο πόρος αυτός να μετατραπεί από «ίδιος πόρος» σε ένα στατιστικό μέσο για τον καθορισμό της εισφοράς κάθε κράτους μέλους, μακριά συνεπώς από το πνεύμα με το οποίο εισήχθη.

| 3.7 | Με την πάροδο των ετών η προέλευση των ιδίων πόρων γνώρισε μια πραγματική επανάσταση. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέχει η Επιτροπή στο έγγραφο διαβούλευσης (5), εάν το 1988 ο πόρος ΑΕΕ κάλυπτε ποσοστό μικρότερο από 11 %, έναντι 28 % που καλυπτόταν από τελωνειακούς δασμούς και γεωργικές εισφορές και ένα 57 % από τον ίδιο πόρο που βασίζεται στον ΦΠΑ, το 2013 ο πόρος ΑΕΕ θα καλύπτει το 74 % της χρηματοδότησης της ΕΕ, ενώ οι τελωνειακοί δασμοί και οι γεωργικές εισφορές θα καλύπτουν το 13 % και ο πόρος που βασίζεται στον ΦΠΑ το 12 %. |
| --- | --- |

3.7

Με την πάροδο των ετών η προέλευση των ιδίων πόρων γνώρισε μια πραγματική επανάσταση. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέχει η Επιτροπή στο έγγραφο διαβούλευσης (5), εάν το 1988 ο πόρος ΑΕΕ κάλυπτε ποσοστό μικρότερο από 11 %, έναντι 28 % που καλυπτόταν από τελωνειακούς δασμούς και γεωργικές εισφορές και ένα 57 % από τον ίδιο πόρο που βασίζεται στον ΦΠΑ, το 2013 ο πόρος ΑΕΕ θα καλύπτει το 74 % της χρηματοδότησης της ΕΕ, ενώ οι τελωνειακοί δασμοί και οι γεωργικές εισφορές θα καλύπτουν το 13 % και ο πόρος που βασίζεται στον ΦΠΑ το 12 %.

| 3.8 | Τούτο σημαίνει ότι η πλειοψηφία των πόρων που χορηγούνται στην Ευρωπαϊκή Ένωση προέρχονται σήμερα, και στο άμεσο μέλλον ακόμη περισσότερο, από τους προϋπολογισμούς των επιμέρους κρατών μελών και συχνά παρουσιάζονται ως «στοιχεία δαπανών». Αρκεί μόνο να αναλογιστεί κανείς ότι το 2013 οι ίδιοι πόροι θα μειωθούν σε ένα 12 %, σε αντιδιαστολή με τη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού που ξεφεύγει εντελώς από το γράμμα και το πνεύμα της Συνθήκης. |
| --- | --- |

3.8

Τούτο σημαίνει ότι η πλειοψηφία των πόρων που χορηγούνται στην Ευρωπαϊκή Ένωση προέρχονται σήμερα, και στο άμεσο μέλλον ακόμη περισσότερο, από τους προϋπολογισμούς των επιμέρους κρατών μελών και συχνά παρουσιάζονται ως «στοιχεία δαπανών». Αρκεί μόνο να αναλογιστεί κανείς ότι το 2013 οι ίδιοι πόροι θα μειωθούν σε ένα 12 %, σε αντιδιαστολή με τη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού που ξεφεύγει εντελώς από το γράμμα και το πνεύμα της Συνθήκης.

| 3.9 | Ακόμη και η διάρθρωση των δαπανών του προϋπολογισμού, πέρα από τις πηγές χρηματοδότησης, μεταβλήθηκε σημαντικά με την πάροδο του χρόνου. Οι πληρωμές που προορίζονται για την κοινή γεωργική πολιτική (ΚΓΠ), για παράδειγμα, με αποκορύφωμα το 1985 που ήταν 70,8 % ενώ το 1988 ήταν στο 60 % των συνολικών δαπανών· το 2013 οι δαπάνες και την ΚΓΠ θα είναι το μισό περίπου, δηλαδή 32 %. Από την άλλη πλευρά, για την πολιτική συνοχής σημειώθηκε αντίθετη τάση: εάν το 1965 το ποσοστό δαπανών ήταν μόνο 6 %, το 1985 ήταν 10,8 % και το 1988 17,2 %, το 2013 θα φτάσει το 35,7 % του κοινοτικού προϋπολογισμού. Στην προβλεπόμενη αναθεώρηση της ΚΓΠ θα πρέπει να ληφθεί υπόψη όχι μόνο η στήριξη της γεωργίας, αλλά και τα οφέλη που, ιδίως σε όρους ποιότητας και ελέγχου, εξασφάλισε στους πολίτες της Ένωσης. |
| --- | --- |

3.9

Ακόμη και η διάρθρωση των δαπανών του προϋπολογισμού, πέρα από τις πηγές χρηματοδότησης, μεταβλήθηκε σημαντικά με την πάροδο του χρόνου. Οι πληρωμές που προορίζονται για την κοινή γεωργική πολιτική (ΚΓΠ), για παράδειγμα, με αποκορύφωμα το 1985 που ήταν 70,8 % ενώ το 1988 ήταν στο 60 % των συνολικών δαπανών· το 2013 οι δαπάνες και την ΚΓΠ θα είναι το μισό περίπου, δηλαδή 32 %. Από την άλλη πλευρά, για την πολιτική συνοχής σημειώθηκε αντίθετη τάση: εάν το 1965 το ποσοστό δαπανών ήταν μόνο 6 %, το 1985 ήταν 10,8 % και το 1988 17,2 %, το 2013 θα φτάσει το 35,7 % του κοινοτικού προϋπολογισμού. Στην προβλεπόμενη αναθεώρηση της ΚΓΠ θα πρέπει να ληφθεί υπόψη όχι μόνο η στήριξη της γεωργίας, αλλά και τα οφέλη που, ιδίως σε όρους ποιότητας και ελέγχου, εξασφάλισε στους πολίτες της Ένωσης.

| 3.10 | Ειδικότερα, από τη Συνθήκη του Μάαστριχτ και μετά, τίθεται ένα πρόβλημα συνοχής: η Ευρωπαϊκή Ένωση ανέλαβε νέες αρμοδιότητες και σιγά-σιγά τέθηκαν νέοι στόχοι (για παράδειγμα, πρόσφατα, η δέσμευση για τα περιβαλλοντικά θέματα), χωρίς όμως αυτό να έχει συνέπειες στον προϋπολογισμό της ΕΕ που βασικά έχει παραμείνει ο ίδιος. |
| --- | --- |

3.10

Ειδικότερα, από τη Συνθήκη του Μάαστριχτ και μετά, τίθεται ένα πρόβλημα συνοχής: η Ευρωπαϊκή Ένωση ανέλαβε νέες αρμοδιότητες και σιγά-σιγά τέθηκαν νέοι στόχοι (για παράδειγμα, πρόσφατα, η δέσμευση για τα περιβαλλοντικά θέματα), χωρίς όμως αυτό να έχει συνέπειες στον προϋπολογισμό της ΕΕ που βασικά έχει παραμείνει ο ίδιος.

| 3.11 | Υπάρχει μια σειρά μέσων, μεταξύ των οποίων και το πρόσφατο «Ευρωπαϊκό Ταμείο για την Εξισορρόπηση της Παγκοσμιοποίησης», τα οποία δεν συμπεριλαμβάνονται στον προϋπολογισμό: τα μέσα αυτά δεν έχουν μια ειδική οικονομική κάλυψη αλλά η λειτουργία και επακόλουθη χρήση τους εξαρτώνται από προκαταβολές άλλων δαπανών και άλλων κοινοτικών κεφαλαίων που δεν χρησιμοποιούνται. Στην πράξη, ο μηχανισμός αυτός, δείχνει ότι τα μέσα αυτά είναι ήσσονος σημασίας και η χρηματοδότησή τους και η λειτουργία τους περιθωριακή. |
| --- | --- |

3.11

Υπάρχει μια σειρά μέσων, μεταξύ των οποίων και το πρόσφατο «Ευρωπαϊκό Ταμείο για την Εξισορρόπηση της Παγκοσμιοποίησης», τα οποία δεν συμπεριλαμβάνονται στον προϋπολογισμό: τα μέσα αυτά δεν έχουν μια ειδική οικονομική κάλυψη αλλά η λειτουργία και επακόλουθη χρήση τους εξαρτώνται από προκαταβολές άλλων δαπανών και άλλων κοινοτικών κεφαλαίων που δεν χρησιμοποιούνται. Στην πράξη, ο μηχανισμός αυτός, δείχνει ότι τα μέσα αυτά είναι ήσσονος σημασίας και η χρηματοδότησή τους και η λειτουργία τους περιθωριακή.

| 3.12 | Άλλα στοιχεία, όπως η εισαγωγή το 1985 της αποκαλούμενης «βρετανικής επιστροφής», που αργότερα επεκτάθηκε και σε άλλα κράτη μελή καθώς και οι πολυάριθμες παρεκκλίσεις και ανισορροπίες που συμβάλλουν στην έλλειψη διαφάνειας και κατανόησης του προϋπολογισμού, καθιστούν ακόμη πιο επείγουσα και ζωτική την ανάγκη επανεξέτασης του προϋπολογισμού και των όρων λειτουργίας και χρηματοδότησής του. |
| --- | --- |

3.12

Άλλα στοιχεία, όπως η εισαγωγή το 1985 της αποκαλούμενης «βρετανικής επιστροφής», που αργότερα επεκτάθηκε και σε άλλα κράτη μελή καθώς και οι πολυάριθμες παρεκκλίσεις και ανισορροπίες που συμβάλλουν στην έλλειψη διαφάνειας και κατανόησης του προϋπολογισμού, καθιστούν ακόμη πιο επείγουσα και ζωτική την ανάγκη επανεξέτασης του προϋπολογισμού και των όρων λειτουργίας και χρηματοδότησής του.

4.   Ανάγκη επανεξέτασης του προϋπολογισμού για μια Ευρωπαϊκή Ένωση έτοιμη να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις του μέλλοντος

| 4.1 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι οι προϋποθέσεις ενός προϋπολογισμού μιας μοναδικής στον κόσμο πραγματικότητας, όπως είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση, πρέπει να ανταποκρίνονται στις βασικές αρχές της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης που διέπουν τις Συνθήκες, ιδίως δε τις Ιδρυτικές Συνθήκες. Οι στόχοι της ειρήνης, της ευημερίας, της ελευθερίας, της ασφάλειας, της κοινωνικής προόδου, της δικαιοσύνης, της ανακατανομής πρέπει να είναι το βασικό σημείο αναφοράς κατά τη στιγμή λήψης των αποφάσεων. Λαμβανομένων υπόψη των προκλήσεων όπως, για παράδειγμα, η κλιματική αλλαγή και η υποβάθμιση του περιβάλλοντος, και η βιωσιμότητα θα πρέπει να περιλαμβάνεται στον μελλοντικό προϋπολογισμό ως βασική κατευθυντήρια αρχή για όλες τις δαπάνες. |
| --- | --- |

4.1

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι οι προϋποθέσεις ενός προϋπολογισμού μιας μοναδικής στον κόσμο πραγματικότητας, όπως είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση, πρέπει να ανταποκρίνονται στις βασικές αρχές της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης που διέπουν τις Συνθήκες, ιδίως δε τις Ιδρυτικές Συνθήκες. Οι στόχοι της ειρήνης, της ευημερίας, της ελευθερίας, της ασφάλειας, της κοινωνικής προόδου, της δικαιοσύνης, της ανακατανομής πρέπει να είναι το βασικό σημείο αναφοράς κατά τη στιγμή λήψης των αποφάσεων. Λαμβανομένων υπόψη των προκλήσεων όπως, για παράδειγμα, η κλιματική αλλαγή και η υποβάθμιση του περιβάλλοντος, και η βιωσιμότητα θα πρέπει να περιλαμβάνεται στον μελλοντικό προϋπολογισμό ως βασική κατευθυντήρια αρχή για όλες τις δαπάνες.

| 4.2 | Οι λύσεις που θα υιοθετηθούν θα πρέπει να αποσκοπούν στη διαφάνεια και στην πλήρη κατανόηση του συνολικού πλαισίου που θα διέπει τον προϋπολογισμό, συμβάλλοντας με τον τρόπο αυτό στη δημιουργία αμεσότερων σχέσεων μεταξύ ευρωπαίων πολιτών και ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων. |
| --- | --- |

4.2

Οι λύσεις που θα υιοθετηθούν θα πρέπει να αποσκοπούν στη διαφάνεια και στην πλήρη κατανόηση του συνολικού πλαισίου που θα διέπει τον προϋπολογισμό, συμβάλλοντας με τον τρόπο αυτό στη δημιουργία αμεσότερων σχέσεων μεταξύ ευρωπαίων πολιτών και ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων.

| 4.3 | Η επανεξέταση του προϋπολογισμού θα πρέπει να εξασφαλίσει ότι θα τηρείται η αρχή της δικαιοσύνης μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών, πέρα από κάθε παρέκκλιση, παραχώρηση και προνόμιο. Κατά τη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού από κάθε κράτος μέλος θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το γενικό επίπεδο ευημερίας και να τηρείται η αρχή της αλληλεγγύης. |
| --- | --- |

4.3

Η επανεξέταση του προϋπολογισμού θα πρέπει να εξασφαλίσει ότι θα τηρείται η αρχή της δικαιοσύνης μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών, πέρα από κάθε παρέκκλιση, παραχώρηση και προνόμιο. Κατά τη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού από κάθε κράτος μέλος θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το γενικό επίπεδο ευημερίας και να τηρείται η αρχή της αλληλεγγύης.

| 4.4 | Με την επανεξέταση του προϋπολογισμού θα πρέπει να προβλεφθούν μέτρα για την κατάργηση του συστήματος παρεκκλίσεων, προνομίων και εξαιρέσεων προς όφελος μεμονωμένων κρατών μελών, δυνάμει της αρχής των μη διακρίσεων και της ισότητας όλων των ευρωπαίων πολιτών. |
| --- | --- |

4.4

Με την επανεξέταση του προϋπολογισμού θα πρέπει να προβλεφθούν μέτρα για την κατάργηση του συστήματος παρεκκλίσεων, προνομίων και εξαιρέσεων προς όφελος μεμονωμένων κρατών μελών, δυνάμει της αρχής των μη διακρίσεων και της ισότητας όλων των ευρωπαίων πολιτών.

5.   Εγκατάλειψη του υφιστάμενου συστήματος χρηματοδότησης

| 5.1 | Το έγγραφο διαβούλευσης που προτείνει η Επιτροπή πρέπει να αποτελέσει την ευκαιρία για την έναρξη μιας συζήτησης μεταξύ όλων των θεσμικών, πολιτικών και κοινωνικών φορέων προκειμένου να εξαλειφθούν οι αντιφάσεις που χαρακτηρίζουν τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και κυρίως τη χρηματοδότησή του. |
| --- | --- |

5.1

Το έγγραφο διαβούλευσης που προτείνει η Επιτροπή πρέπει να αποτελέσει την ευκαιρία για την έναρξη μιας συζήτησης μεταξύ όλων των θεσμικών, πολιτικών και κοινωνικών φορέων προκειμένου να εξαλειφθούν οι αντιφάσεις που χαρακτηρίζουν τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και κυρίως τη χρηματοδότησή του.

| 5.2 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι, λόγω της λεπτότητας του θέματος, πρέπει να υπάρξει ευρεία συναίνεση μεταξύ όλων των ενδιαφερόμενων φορέων, από τα εθνικά κοινοβούλια έως τους κοινωνικούς εταίρους και την κοινωνία των πολιτών, κατά τη διάρκεια της διαδικασίας εφαρμογής των τροποποιήσεων που θα αποφασιστούν, καθώς και να εξασφαλιστεί η ευρεία αποδοχή του σχεδίου μεταρρύθμισης, ώστε να αποφευχθεί η ευνοϊκή μεταχείριση ενός κράτους μέλους έναντι κάποιου άλλου. |
| --- | --- |

5.2

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι, λόγω της λεπτότητας του θέματος, πρέπει να υπάρξει ευρεία συναίνεση μεταξύ όλων των ενδιαφερόμενων φορέων, από τα εθνικά κοινοβούλια έως τους κοινωνικούς εταίρους και την κοινωνία των πολιτών, κατά τη διάρκεια της διαδικασίας εφαρμογής των τροποποιήσεων που θα αποφασιστούν, καθώς και να εξασφαλιστεί η ευρεία αποδοχή του σχεδίου μεταρρύθμισης, ώστε να αποφευχθεί η ευνοϊκή μεταχείριση ενός κράτους μέλους έναντι κάποιου άλλου.

| 5.3 | Με βάση τη νέα Συνθήκη της Λισσαβώνας, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η επανεξέταση του προϋπολογισμού πρέπει να αφορά ένα σύστημα χρηματοδότησης του προϋπολογισμού με νέες μορφές ίδιων πόρων. Πρέπει πρωτίστως να αποσαφηνιστούν δύο ασυνέπειες που χαρακτηρίζουν την σημερινή κατάσταση: το γεγονός ότι το 70 % των ίδιων προέρχεται από την πηγή του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος που, τουλάχιστον τυπικά, έχει περιθωριακό χαρακτήρα και ότι ένα ποσοστό γύρω στο 85 % του συνόλου προέρχεται από πόρους που, στην πράξη, δεν είναι «ίδιοι» και κατά συνέπεια διατίθενται άμεσα στην Ένωση. |
| --- | --- |

5.3

Με βάση τη νέα Συνθήκη της Λισσαβώνας, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η επανεξέταση του προϋπολογισμού πρέπει να αφορά ένα σύστημα χρηματοδότησης του προϋπολογισμού με νέες μορφές ίδιων πόρων. Πρέπει πρωτίστως να αποσαφηνιστούν δύο ασυνέπειες που χαρακτηρίζουν την σημερινή κατάσταση: το γεγονός ότι το 70 % των ίδιων προέρχεται από την πηγή του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος που, τουλάχιστον τυπικά, έχει περιθωριακό χαρακτήρα και ότι ένα ποσοστό γύρω στο 85 % του συνόλου προέρχεται από πόρους που, στην πράξη, δεν είναι «ίδιοι» και κατά συνέπεια διατίθενται άμεσα στην Ένωση.

| 5.4 | Εκφράζεται συνεπώς η επιθυμία για επιστροφή στο γράμμα και στο πνεύμα του άρθρου 269 της Συνθήκης που ορίζει ως κύρια πηγή χρηματοδότησης του προϋπολογισμού τους ίδιους πόρους. Φαίνεται ενδιαφέρουσα η συζήτηση που ξεκίνησε με την έκθεση Lamassoure στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (6) όπου, μεταξύ άλλων, αναφέρονται για παράδειγμα οι ιδέες σχετικά με την επανεξέταση του συστήματος των ιδίων πόρων:






  — | ΦΠΑ |
| --- | --- | --- |

5.4

Εκφράζεται συνεπώς η επιθυμία για επιστροφή στο γράμμα και στο πνεύμα του άρθρου 269 της Συνθήκης που ορίζει ως κύρια πηγή χρηματοδότησης του προϋπολογισμού τους ίδιους πόρους. Φαίνεται ενδιαφέρουσα η συζήτηση που ξεκίνησε με την έκθεση Lamassoure στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (6) όπου, μεταξύ άλλων, αναφέρονται για παράδειγμα οι ιδέες σχετικά με την επανεξέταση του συστήματος των ιδίων πόρων:

—

ΦΠΑ

| — | ειδικοί φόροι κατανάλωσης επί των καυσίμων για τις μεταφορές και άλλοι ενεργειακοί φόροι |
| --- | --- |

—

ειδικοί φόροι κατανάλωσης επί των καυσίμων για τις μεταφορές και άλλοι ενεργειακοί φόροι

| — | ειδικοί φόροι κατανάλωσης επί των προϊόντων καπνού και των οινοπνευματωδών |
| --- | --- |

—

ειδικοί φόροι κατανάλωσης επί των προϊόντων καπνού και των οινοπνευματωδών

| — | φόροι επί εταιρικών κερδών· |
| --- | --- |

—

φόροι επί εταιρικών κερδών·

| 5.5 | Οι ευρωπαίοι πολίτες πρέπει να απολαύουν περισσότερης και καλύτερης ενημέρωσης, διαφάνειας και αποτελεσματικότητας του συστήματος. Εξάλλου οφείλουν να είναι σε θέση να ελέγχουν και να αξιολογούν τον προορισμό των εισφορών που καταβάλλουν στην ΕΕ για τη λειτουργία της και τις πολιτικές της, συμμετέχοντας όσο το δυνατό πιο συνειδητά. Ο όρος αυτός αποτελεί θεμέλιο κάθε δημοκρατικής κυβέρνησης. |
| --- | --- |

5.5

Οι ευρωπαίοι πολίτες πρέπει να απολαύουν περισσότερης και καλύτερης ενημέρωσης, διαφάνειας και αποτελεσματικότητας του συστήματος. Εξάλλου οφείλουν να είναι σε θέση να ελέγχουν και να αξιολογούν τον προορισμό των εισφορών που καταβάλλουν στην ΕΕ για τη λειτουργία της και τις πολιτικές της, συμμετέχοντας όσο το δυνατό πιο συνειδητά. Ο όρος αυτός αποτελεί θεμέλιο κάθε δημοκρατικής κυβέρνησης.

| 5.6 | Είναι σαφές ότι η πορεία προόδου της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης υπολογίζεται και με βάση τους όρους χρηματοδότησης του προϋπολογισμού. Σε ένα σύστημα περισσότερο ομοσπονδιακό ένας ευρωπαϊκός φόρος θα ήταν δίκαιος και πιο διαφανής. Ωστόσο η υπόθεση ότι στη σημερινή κατάσταση οι ευρωπαίοι οικονομολόγοι δεν επιτυγχάνουν να βρουν μια λύση είναι εσφαλμένη και εκφράζει την έλλειψη πολιτικής βούλησης. |
| --- | --- |

5.6

Είναι σαφές ότι η πορεία προόδου της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης υπολογίζεται και με βάση τους όρους χρηματοδότησης του προϋπολογισμού. Σε ένα σύστημα περισσότερο ομοσπονδιακό ένας ευρωπαϊκός φόρος θα ήταν δίκαιος και πιο διαφανής. Ωστόσο η υπόθεση ότι στη σημερινή κατάσταση οι ευρωπαίοι οικονομολόγοι δεν επιτυγχάνουν να βρουν μια λύση είναι εσφαλμένη και εκφράζει την έλλειψη πολιτικής βούλησης.

6.   Πολιτικές και ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης

| 6.1 | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην ανακοίνωσή της SEC(2007) 1188 τελικό, απαριθμεί μια σειρά παραγόντων (7) που άμεσα ή έμμεσα επηρεάζουν τις στρατηγικές επιλογές και την πολιτική ατζέντα της Ένωσης. Οι παράγοντες αυτοί αφορούν τη γήρανση του πληθυσμού έως και την επιστημονική και τεχνολογική πρόοδο, την ανταγωνιστικότητα των παγκόσμιων αγορών έως και τις κλιματικές αλλαγές, την δέσμευση της Ευρώπης ως προς την αλληλεγγύη έως και τις πολιτικές αγροτικής ανάπτυξης. |
| --- | --- |

6.1

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην ανακοίνωσή της SEC(2007) 1188 τελικό, απαριθμεί μια σειρά παραγόντων (7) που άμεσα ή έμμεσα επηρεάζουν τις στρατηγικές επιλογές και την πολιτική ατζέντα της Ένωσης. Οι παράγοντες αυτοί αφορούν τη γήρανση του πληθυσμού έως και την επιστημονική και τεχνολογική πρόοδο, την ανταγωνιστικότητα των παγκόσμιων αγορών έως και τις κλιματικές αλλαγές, την δέσμευση της Ευρώπης ως προς την αλληλεγγύη έως και τις πολιτικές αγροτικής ανάπτυξης.

| 6.2 | Επειδή ο προϋπολογισμός είναι ένα από τα βασικά μέσα επίτευξης των στόχων που προάγουν την ΕΕ, η επανεξέτασή του θα πρέπει να πραγματοποιηθεί στο φως μιας ευρείας και σε βάθος συζήτησης για τον ρόλο και τους σκοπούς της Ένωσης των 27. |
| --- | --- |

6.2

Επειδή ο προϋπολογισμός είναι ένα από τα βασικά μέσα επίτευξης των στόχων που προάγουν την ΕΕ, η επανεξέτασή του θα πρέπει να πραγματοποιηθεί στο φως μιας ευρείας και σε βάθος συζήτησης για τον ρόλο και τους σκοπούς της Ένωσης των 27.

| 6.3 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι σε αυτή τη φάση της διαβούλευσης θα πρέπει, εντός και εκτός των θεσμικών οργάνων, να υπάρξει συναίνεση για τις πολιτικές που θεωρούνται θεμελιώδους σημασίας για το μέλλον της Ευρώπης. Στη συνέχεια θα πρέπει να προσδιοριστεί ο τρόπος με το οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να ενισχύσει τον ρόλο της και το πεδίο παρέμβασης σε αυτούς τους τομείς. Όλη αυτή η αναγκαία διαδικασία θα πρέπει να πραγματοποιηθεί στο φως της νέας Συνθήκης. |
| --- | --- |

6.3

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι σε αυτή τη φάση της διαβούλευσης θα πρέπει, εντός και εκτός των θεσμικών οργάνων, να υπάρξει συναίνεση για τις πολιτικές που θεωρούνται θεμελιώδους σημασίας για το μέλλον της Ευρώπης. Στη συνέχεια θα πρέπει να προσδιοριστεί ο τρόπος με το οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να ενισχύσει τον ρόλο της και το πεδίο παρέμβασης σε αυτούς τους τομείς. Όλη αυτή η αναγκαία διαδικασία θα πρέπει να πραγματοποιηθεί στο φως της νέας Συνθήκης.

| 6.4 | Στις αποφάσεις που αφορούν τις πολιτικές που θα βρίσκονται στο επίκεντρο της δράσης της Ένωσης κατά τα προσεχή έτη, χρειάζεται να πραγματοποιηθεί μια προσεκτική ανάλυση όλων των ασυνεπειών και των καθυστερήσεων που σημειώθηκαν στο παρελθόν, ιδίως στο σύστημα χρηματοδότησης, προκειμένου να αποφευχθεί η επανάληψη των ίδιων σφαλμάτων. |
| --- | --- |

6.4

Στις αποφάσεις που αφορούν τις πολιτικές που θα βρίσκονται στο επίκεντρο της δράσης της Ένωσης κατά τα προσεχή έτη, χρειάζεται να πραγματοποιηθεί μια προσεκτική ανάλυση όλων των ασυνεπειών και των καθυστερήσεων που σημειώθηκαν στο παρελθόν, ιδίως στο σύστημα χρηματοδότησης, προκειμένου να αποφευχθεί η επανάληψη των ίδιων σφαλμάτων.

| 6.5 | Στα πεδία παρέμβασης και των ειδικότερων πολιτικών που περιγράφονται ως μελλοντικές προκλήσεις από την Επιτροπή στο έγγραφο διαβούλευσης, ιδιαίτερη έμφαση, ακόμη και με οικονομικούς όρους, θα πρέπει να δοθεί στις παρεμβάσεις στήριξης της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής. Ειδικότερα μετά την πρόσφατη διεύρυνση της Ένωσης, οι ανισότητες έχουν αυξηθεί και η επανεξέταση του προϋπολογισμού πρέπει να αποτελέσει την ευκαιρία να συνεχιστεί η προώθηση της ανάπτυξης των λιγότερο αναπτυγμένων περιοχών για τον φανερό λόγο ότι η οικονομική και κοινωνική πρόοδος ακόμη και των λιγότερο πλούσιων περιοχών της Ένωσης έχει θετικό αντίκτυπο σε όλα τα κράτη μέλη και στις οικονομίες τους. |
| --- | --- |

6.5

Στα πεδία παρέμβασης και των ειδικότερων πολιτικών που περιγράφονται ως μελλοντικές προκλήσεις από την Επιτροπή στο έγγραφο διαβούλευσης, ιδιαίτερη έμφαση, ακόμη και με οικονομικούς όρους, θα πρέπει να δοθεί στις παρεμβάσεις στήριξης της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής. Ειδικότερα μετά την πρόσφατη διεύρυνση της Ένωσης, οι ανισότητες έχουν αυξηθεί και η επανεξέταση του προϋπολογισμού πρέπει να αποτελέσει την ευκαιρία να συνεχιστεί η προώθηση της ανάπτυξης των λιγότερο αναπτυγμένων περιοχών για τον φανερό λόγο ότι η οικονομική και κοινωνική πρόοδος ακόμη και των λιγότερο πλούσιων περιοχών της Ένωσης έχει θετικό αντίκτυπο σε όλα τα κράτη μέλη και στις οικονομίες τους.

| 6.6 | Εξάλλου, αλληλεγγύη και κοινωνική δικαιοσύνη πρέπει να είναι, όπως έχει ήδη αναφερθεί, αξίες που να εξακολουθούν να διέπουν τη δράση της ΕΕ. Ενώπιον προκλήσεων όπως, για παράδειγμα, η μετανάστευση, η ΕΕ οφείλει να προβάλει τον ρόλο της και το κοινωνικό της πρότυπο, και εκτός των συνόρων της, με μέσα, ακόμη και οικονομικά, που να αποσκοπούν στην εξάλειψη των αιτίων που προκαλούν τη μετανάστευση στις χώρες προέλευσης. |
| --- | --- |

6.6

Εξάλλου, αλληλεγγύη και κοινωνική δικαιοσύνη πρέπει να είναι, όπως έχει ήδη αναφερθεί, αξίες που να εξακολουθούν να διέπουν τη δράση της ΕΕ. Ενώπιον προκλήσεων όπως, για παράδειγμα, η μετανάστευση, η ΕΕ οφείλει να προβάλει τον ρόλο της και το κοινωνικό της πρότυπο, και εκτός των συνόρων της, με μέσα, ακόμη και οικονομικά, που να αποσκοπούν στην εξάλειψη των αιτίων που προκαλούν τη μετανάστευση στις χώρες προέλευσης.

| 6.7 | Η αντιμετώπιση της πρόκλησης των κλιματικών αλλαγών καθίσταται μια όλο και σημαντικότερη προτεραιότητα για την Ευρώπη και θα πρέπει να αντικατοπτριστεί στις προτεραιότητες δαπανών στο μέλλον. Πρέπει να δεσμευτούν πρόσθετοι πόροι για την έρευνα και ανάπτυξη πρωτοπόρων τεχνολογιών στους τομείς της ενέργειας και των μεταφορών και να αναπτυχθούν μέθοδοι δέσμευσης και αποθήκευσης του άνθρακα. Επίσης, θα πρέπει να διατεθούν σημαντικοί πόροι για να υποστηριχθούν δράσεις προσαρμογής και μετριασμού στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες και να ενθαρρυνθούν χαμηλές σε άνθρακα επενδύσεις στις αναδυόμενες οικονομίες. |
| --- | --- |

6.7

Η αντιμετώπιση της πρόκλησης των κλιματικών αλλαγών καθίσταται μια όλο και σημαντικότερη προτεραιότητα για την Ευρώπη και θα πρέπει να αντικατοπτριστεί στις προτεραιότητες δαπανών στο μέλλον. Πρέπει να δεσμευτούν πρόσθετοι πόροι για την έρευνα και ανάπτυξη πρωτοπόρων τεχνολογιών στους τομείς της ενέργειας και των μεταφορών και να αναπτυχθούν μέθοδοι δέσμευσης και αποθήκευσης του άνθρακα. Επίσης, θα πρέπει να διατεθούν σημαντικοί πόροι για να υποστηριχθούν δράσεις προσαρμογής και μετριασμού στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες και να ενθαρρυνθούν χαμηλές σε άνθρακα επενδύσεις στις αναδυόμενες οικονομίες.

7.   Προσέγγιση των πολιτών με τις δημοσιονομικές πολιτικές

| 7.1 | Στην θεσμική κρίση της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνέβαλε και η ίδια η διάρθρωση των προϋπολογισμού, η οποία χρήζει απαραίτητων μεταρρυθμίσεων: η κοντόφθαλμη συζήτηση των τελευταίων ετών για τους ίδιους πόρους, συνέβαλε ώστε να υπάρχει σήμερα μια κακή εικόνα για την Ένωση. Η πολυπλοκότητα, η αδιαφάνεια και η ύπαρξη παρεκκλίσεων και εξαιρέσεων είναι στοιχεία που κάθε άλλο παρά οδηγούν στις αρχές της ευρωπαϊκές ολοκλήρωσης και συντηρούν τον ευρωσκεπτικισμό. |
| --- | --- |

7.1

Στην θεσμική κρίση της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνέβαλε και η ίδια η διάρθρωση των προϋπολογισμού, η οποία χρήζει απαραίτητων μεταρρυθμίσεων: η κοντόφθαλμη συζήτηση των τελευταίων ετών για τους ίδιους πόρους, συνέβαλε ώστε να υπάρχει σήμερα μια κακή εικόνα για την Ένωση. Η πολυπλοκότητα, η αδιαφάνεια και η ύπαρξη παρεκκλίσεων και εξαιρέσεων είναι στοιχεία που κάθε άλλο παρά οδηγούν στις αρχές της ευρωπαϊκές ολοκλήρωσης και συντηρούν τον ευρωσκεπτικισμό.

| 7.2 | Λόγω των δυσκολιών που υπήρξαν για την επικύρωση της Συνταγματικής Συνθήκης στην αρχή και της Συνθήκης της Λισσαβώνας στη συνέχεια, ο προϋπολογισμός και η απαραίτητη επανεξέτασή του δεν πρέπει να αποτελέσουν ένα ακόμη στοιχείο που να ενισχύσει την εικόνα ότι τα χρήματα των ευρωπαίων πολιτών χρηματοδοτούν ένα «πηγάδι δίχως πάτο». Για τον λόγο αυτό απαιτείται μια άμεση σχέση δαπανών και επιδιωκόμενων αποτελεσμάτων. |
| --- | --- |

7.2

Λόγω των δυσκολιών που υπήρξαν για την επικύρωση της Συνταγματικής Συνθήκης στην αρχή και της Συνθήκης της Λισσαβώνας στη συνέχεια, ο προϋπολογισμός και η απαραίτητη επανεξέτασή του δεν πρέπει να αποτελέσουν ένα ακόμη στοιχείο που να ενισχύσει την εικόνα ότι τα χρήματα των ευρωπαίων πολιτών χρηματοδοτούν ένα «πηγάδι δίχως πάτο». Για τον λόγο αυτό απαιτείται μια άμεση σχέση δαπανών και επιδιωκόμενων αποτελεσμάτων.

8.   Ποιο είναι το μέλλον των ιδίων πόρων;

| 8.1 | Η συζήτηση για τους όρους χρηματοδότησης της Ένωσης είναι μια από τις πιο πολυσυζητημένες πτυχές στο πλαίσιο της επανεξέτασης του προϋπολογισμού. Το υφιστάμενο πλαίσιο της χρηματοδότησης του προϋπολογισμού (που αναφέρεται στο σημείο 3.7) χαρακτηρίζεται αντικειμενικά από μια χρηματοδότηση που βασίζεται στους ίδιους πόρους. Ενόψει της επανεξέτασης, οι επιλογές κυμαίνονται από την εισαγωγή ενός νέου ίδιου πόρου που να αντικαταστήσει τις προηγούμενες μορφές χρηματοδότησης έως λύσεις που να προωθούν το ΑΕΕ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

8.1

Η συζήτηση για τους όρους χρηματοδότησης της Ένωσης είναι μια από τις πιο πολυσυζητημένες πτυχές στο πλαίσιο της επανεξέτασης του προϋπολογισμού. Το υφιστάμενο πλαίσιο της χρηματοδότησης του προϋπολογισμού (που αναφέρεται στο σημείο 3.7) χαρακτηρίζεται αντικειμενικά από μια χρηματοδότηση που βασίζεται στους ίδιους πόρους. Ενόψει της επανεξέτασης, οι επιλογές κυμαίνονται από την εισαγωγή ενός νέου ίδιου πόρου που να αντικαταστήσει τις προηγούμενες μορφές χρηματοδότησης έως λύσεις που να προωθούν το ΑΕΕ των κρατών μελών.

| 8.2 | Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Έκθεση για το μέλλον των ίδιων πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ενέκρινε τον περασμένο Μάρτιο (εισηγητής: LAMASSOURE) (8), επέκρινε τη σημερινή διάρθρωση του προϋπολογισμού και πρότεινε μια μεταρρύθμιση σε δύο στάδια, τα οποία όμως να αποτελούν αντικείμενο μιας απόφασης. Το πρώτο στάδιο, που είναι μεταβατικό, αφορά τη βελτίωση του υφιστάμενου συστήματος των εθνικών εισφορών, ενώ το δεύτερο στάδιο πρέπει να αφορά, κατά τη γνώμη του ΕΚ, τη δημιουργία ενός νέου πόρου που να αντικαταστήσει τους υφιστάμενους μηχανισμούς. |
| --- | --- |

8.2

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Έκθεση για το μέλλον των ίδιων πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ενέκρινε τον περασμένο Μάρτιο (εισηγητής: LAMASSOURE) (8), επέκρινε τη σημερινή διάρθρωση του προϋπολογισμού και πρότεινε μια μεταρρύθμιση σε δύο στάδια, τα οποία όμως να αποτελούν αντικείμενο μιας απόφασης. Το πρώτο στάδιο, που είναι μεταβατικό, αφορά τη βελτίωση του υφιστάμενου συστήματος των εθνικών εισφορών, ενώ το δεύτερο στάδιο πρέπει να αφορά, κατά τη γνώμη του ΕΚ, τη δημιουργία ενός νέου πόρου που να αντικαταστήσει τους υφιστάμενους μηχανισμούς.

| 8.3 | Επαναλαμβάνοντας ότι η εισαγωγή ενός ευρωπαϊκού φόρου δεν αποτελεί επαναστατική πράξη εάν δεν αλλάξει τίποτα στις τσέπες των φορολογούμενων, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απαριθμεί τα κριτήρια στα οποία μπορεί να βασιστεί το νέο σύστημα: επάρκεια, σταθερότητα, προβολή και απλότητα, χαμηλές λειτουργικές δαπάνες, αποτελεσματική κατανομή των πόρων, κάθετη ισότητα (αναδιανομή), οριζόντια ισότητα (ίση επίδραση σε όλους τους ευρωπαίους φορολογούμενους) και δίκαιες συνεισφορές (συνέπεια με τον πλούτο και την ευημερία των διαφόρων κρατών μελών). |
| --- | --- |

8.3

Επαναλαμβάνοντας ότι η εισαγωγή ενός ευρωπαϊκού φόρου δεν αποτελεί επαναστατική πράξη εάν δεν αλλάξει τίποτα στις τσέπες των φορολογούμενων, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απαριθμεί τα κριτήρια στα οποία μπορεί να βασιστεί το νέο σύστημα: επάρκεια, σταθερότητα, προβολή και απλότητα, χαμηλές λειτουργικές δαπάνες, αποτελεσματική κατανομή των πόρων, κάθετη ισότητα (αναδιανομή), οριζόντια ισότητα (ίση επίδραση σε όλους τους ευρωπαίους φορολογούμενους) και δίκαιες συνεισφορές (συνέπεια με τον πλούτο και την ευημερία των διαφόρων κρατών μελών).

| 8.4 | Με βάση τη διαπίστωση ότι επανειλημμένα έχει επισημάνει την ανεπάρκεια του κοινοτικού προϋπολογισμού σε σχέση με τους στόχους που επιδιώκει η ΕΕ και τις προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπίσει, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να μελετήσει το ζήτημα του «ευρωπαϊκού φόρου». Στο πλαίσιο των διαβαθμίσεων σπουδαιότητας της κοινοτικής νομοθεσίας, θα ήταν σκόπιμο ίσως να επιβάλλονται κυρώσεις στα κράτη μέλη που δεν πραγματοποιούν τη μεταφορά ορισμένων οδηγιών, για τη χρηματοδότηση προγραμμάτων ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. |
| --- | --- |

8.4

Με βάση τη διαπίστωση ότι επανειλημμένα έχει επισημάνει την ανεπάρκεια του κοινοτικού προϋπολογισμού σε σχέση με τους στόχους που επιδιώκει η ΕΕ και τις προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπίσει, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να μελετήσει το ζήτημα του «ευρωπαϊκού φόρου». Στο πλαίσιο των διαβαθμίσεων σπουδαιότητας της κοινοτικής νομοθεσίας, θα ήταν σκόπιμο ίσως να επιβάλλονται κυρώσεις στα κράτη μέλη που δεν πραγματοποιούν τη μεταφορά ορισμένων οδηγιών, για τη χρηματοδότηση προγραμμάτων ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.

| 8.5 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη συνοχή και τον πλούτο των προτάσεων της έκθεσης του Κοινοβουλίου και συμμερίζεται την ανάλυση για τη σημερινή κατάσταση της υγείας του προϋπολογισμού και την ανάγκη μεταρρύθμισής του. Παράλληλα όμως θα ήθελε να επιστήσει την προσοχή στις δυσκολίες που θα έχει η εισαγωγή ενός παρόμοιου συστήματος. Η εισαγωγή μιας χρηματοδότησης στη βάση ενός «ευρωπαϊκού φόρου» θα συναντήσει το δίχως άλλο σημαντικές αντιδράσεις, λόγω κυρίως των προβλημάτων επικοινωνίας με τους πολίτες. |
| --- | --- |

8.5

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη συνοχή και τον πλούτο των προτάσεων της έκθεσης του Κοινοβουλίου και συμμερίζεται την ανάλυση για τη σημερινή κατάσταση της υγείας του προϋπολογισμού και την ανάγκη μεταρρύθμισής του. Παράλληλα όμως θα ήθελε να επιστήσει την προσοχή στις δυσκολίες που θα έχει η εισαγωγή ενός παρόμοιου συστήματος. Η εισαγωγή μιας χρηματοδότησης στη βάση ενός «ευρωπαϊκού φόρου» θα συναντήσει το δίχως άλλο σημαντικές αντιδράσεις, λόγω κυρίως των προβλημάτων επικοινωνίας με τους πολίτες.

| 8.6 | Επ' αυτού, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει με μεγαλύτερο σθένος να αναπτύξει πλήρως, παράλληλα με την υποστήριξη της ανταγωνιστικότητας, την προστασία και την προώθηση της συνοχής, του περιβάλλοντος, της απασχόλησης και του ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου. |
| --- | --- |

8.6

Επ' αυτού, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει με μεγαλύτερο σθένος να αναπτύξει πλήρως, παράλληλα με την υποστήριξη της ανταγωνιστικότητας, την προστασία και την προώθηση της συνοχής, του περιβάλλοντος, της απασχόλησης και του ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου.

| 8.7 | Η ΕΟΚΕ εύχεται, στις αποφάσεις που θα υιοθετηθούν για τη μεταρρύθμιση της χρηματοδότησης του προϋπολογισμού της ΕΕ, να αναζητηθούν λύσεις οι οποίες, αποφεύγοντας τις παρεκκλίσεις και τις εξαιρέσεις, θα ευνοήσουν την ικανότητα συνεισφοράς κάθε κράτους μέλους, σύμφωνα με τις αρχές της δικαιοσύνης, της ισότητας και της αλληλεγγύης. Εξάλλου, η συζήτηση για τους πόρους, αν και πρωτεύουσας σημασίας, δεν πρέπει να παραμελήσει ή να επισκιάσει τη συζήτηση για τις στρατηγικές επιλογές της Ένωσης, για τον ρόλο της και τις πολιτικές της. |
| --- | --- |

8.7

Η ΕΟΚΕ εύχεται, στις αποφάσεις που θα υιοθετηθούν για τη μεταρρύθμιση της χρηματοδότησης του προϋπολογισμού της ΕΕ, να αναζητηθούν λύσεις οι οποίες, αποφεύγοντας τις παρεκκλίσεις και τις εξαιρέσεις, θα ευνοήσουν την ικανότητα συνεισφοράς κάθε κράτους μέλους, σύμφωνα με τις αρχές της δικαιοσύνης, της ισότητας και της αλληλεγγύης. Εξάλλου, η συζήτηση για τους πόρους, αν και πρωτεύουσας σημασίας, δεν πρέπει να παραμελήσει ή να επισκιάσει τη συζήτηση για τις στρατηγικές επιλογές της Ένωσης, για τον ρόλο της και τις πολιτικές της.

9.   Διαφανείς και αποτελεσματικές μορφές εκτέλεσης του προϋπολογισμού

| 9.1 | Η εκτέλεση του προϋπολογισμού είναι ένα άλλο σημαντικό θέμα της επανεξέτασης. Η διαφάνεια, η αξιοπιστία και η αναγνωσιμότητα είναι κριτήρια που πρέπει να ληφθούν ιδιαιτέρως υπόψη σε αυτή τη φάση και, εξάλλου, ακριβώς στη φάση εκτέλεσης οι ευρωπαίοι πολίτες έρχονται σε επαφή με τη δράση της ΕΕ και κρίνουν τα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί. Επίσης θα πρέπει να εξασφαλιστεί ο συγχρονισμός του κύκλου του προϋπολογισμού με τις θητείες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. |
| --- | --- |

9.1

Η εκτέλεση του προϋπολογισμού είναι ένα άλλο σημαντικό θέμα της επανεξέτασης. Η διαφάνεια, η αξιοπιστία και η αναγνωσιμότητα είναι κριτήρια που πρέπει να ληφθούν ιδιαιτέρως υπόψη σε αυτή τη φάση και, εξάλλου, ακριβώς στη φάση εκτέλεσης οι ευρωπαίοι πολίτες έρχονται σε επαφή με τη δράση της ΕΕ και κρίνουν τα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί. Επίσης θα πρέπει να εξασφαλιστεί ο συγχρονισμός του κύκλου του προϋπολογισμού με τις θητείες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

| 9.2 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι πρέπει να καταβληθεί περαιτέρω προσπάθεια ενημέρωσης των πολιτών για τα αποτελέσματα που επιτυγχάνονται από τις ευρωπαϊκές πολιτικές και τα ευρωπαϊκά ταμεία για δύο κυρίως λόγους: 1) ο ένας είναι η διαφάνεια· 2) ο άλλος η καταπολέμηση του ευρωσκεπτικισμού και της επικρατούσας τάσης που προβάλλει περισσότερο τις λίγες αποτυχίες παρά τις πολλές επιτυχίες. |
| --- | --- |

9.2

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι πρέπει να καταβληθεί περαιτέρω προσπάθεια ενημέρωσης των πολιτών για τα αποτελέσματα που επιτυγχάνονται από τις ευρωπαϊκές πολιτικές και τα ευρωπαϊκά ταμεία για δύο κυρίως λόγους: 1) ο ένας είναι η διαφάνεια· 2) ο άλλος η καταπολέμηση του ευρωσκεπτικισμού και της επικρατούσας τάσης που προβάλλει περισσότερο τις λίγες αποτυχίες παρά τις πολλές επιτυχίες.

| 9.3 | Όσον αφορά τη σταθερότητα των δημοσιονομικών πλαισίων και την ευελιξία στο εσωτερικό τους, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι μακροπρόθεσμες στρατηγικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης (για παράδειγμα απασχόληση, έρευνα και ανάπτυξη, περιβάλλον, ενέργεια) πρέπει να χαρακτηρίζονται από συνέχεια, ενώ ένα περιθώριο ελιγμών, για λόγους προσαρμογής στις μεταβαλλόμενες συνθήκες και εξασφάλισης μιας ταχείας αντίδρασης, θα πρέπει να υπάρχει για τις βραχυπρόθεσμες προτεραιότητες, αφήνοντας κυρίως, σε αυτές τις περιπτώσεις, χώρο δράσης για τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

9.3

Όσον αφορά τη σταθερότητα των δημοσιονομικών πλαισίων και την ευελιξία στο εσωτερικό τους, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι μακροπρόθεσμες στρατηγικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης (για παράδειγμα απασχόληση, έρευνα και ανάπτυξη, περιβάλλον, ενέργεια) πρέπει να χαρακτηρίζονται από συνέχεια, ενώ ένα περιθώριο ελιγμών, για λόγους προσαρμογής στις μεταβαλλόμενες συνθήκες και εξασφάλισης μιας ταχείας αντίδρασης, θα πρέπει να υπάρχει για τις βραχυπρόθεσμες προτεραιότητες, αφήνοντας κυρίως, σε αυτές τις περιπτώσεις, χώρο δράσης για τα κράτη μέλη.

| 9.4 | Η συζήτηση για την εκτέλεση του προϋπολογισμού πρέπει να αφορά αναπόφευκτα τη διαχείριση του προϋπολογισμού και την απορρέουσα ευθύνη. Με τα σημερινά δεδομένα το 80 % του προϋπολογισμού αποτελεί αντικείμενο διαχείρισης από τα κράτη μέλη, ενώ το υπόλοιπο 20 % από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία ωστόσο έχει την πλήρη ευθύνη για την εκτέλεση του προϋπολογισμού. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι και αυτή η κατανομή πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης προκειμένου να αξιολογηθεί ο επίκαιρος χαρακτήρας της. |
| --- | --- |

9.4

Η συζήτηση για την εκτέλεση του προϋπολογισμού πρέπει να αφορά αναπόφευκτα τη διαχείριση του προϋπολογισμού και την απορρέουσα ευθύνη. Με τα σημερινά δεδομένα το 80 % του προϋπολογισμού αποτελεί αντικείμενο διαχείρισης από τα κράτη μέλη, ενώ το υπόλοιπο 20 % από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία ωστόσο έχει την πλήρη ευθύνη για την εκτέλεση του προϋπολογισμού. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι και αυτή η κατανομή πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης προκειμένου να αξιολογηθεί ο επίκαιρος χαρακτήρας της.

| 9.5 | Εν προκειμένω πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη η νέα Συνθήκη η οποία τροποποιεί το άρθρο 274 ως εξής: στο πρώτο εδάφιο, το αρχικό τμήμα της φράσης «Η Επιτροπή εκτελεί τον προϋπολογισμό» αντικαθίσταται από την φράση «Η Επιτροπή εκτελεί τον προϋπολογισμό σε συνεργασία με τα κράτη μέλη»· το δεύτερο εδάφιο αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο: «Ο κανονισμός προβλέπει τις υποχρεώσεις ελέγχου των κρατών μελών κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού καθώς και τις απορρέουσες ευθύνες. Προβλέπει επίσης τις ευθύνες κάθε θεσμικού οργάνου και τον ειδικό τρόπο κατά τον οποίο κάθε θεσμικό όργανο συμμετέχει στην εκτέλεση των ίδιων δαπανών του». |
| --- | --- |

9.5

Εν προκειμένω πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη η νέα Συνθήκη η οποία τροποποιεί το άρθρο 274 ως εξής: στο πρώτο εδάφιο, το αρχικό τμήμα της φράσης «Η Επιτροπή εκτελεί τον προϋπολογισμό» αντικαθίσταται από την φράση «Η Επιτροπή εκτελεί τον προϋπολογισμό σε συνεργασία με τα κράτη μέλη»· το δεύτερο εδάφιο αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο: «Ο κανονισμός προβλέπει τις υποχρεώσεις ελέγχου των κρατών μελών κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού καθώς και τις απορρέουσες ευθύνες. Προβλέπει επίσης τις ευθύνες κάθε θεσμικού οργάνου και τον ειδικό τρόπο κατά τον οποίο κάθε θεσμικό όργανο συμμετέχει στην εκτέλεση των ίδιων δαπανών του».

Βρυξέλλες, 12 Μαρτίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Βλ. Γνωμοδότηση ΕΟΚΕ σχετικά με την Τέταρτη έκθεση για την οικονομική και κοινωνική συνοχή CESE 1712/2007

1

Τέταρτη έκθεση για την οικονομική και κοινωνική συνοχή

(2)  Στο πρώτο εδάφιο του άρθρου 269 αναφέρεται: «Ο προϋπολογισμός χρηματοδοτείται στο ακέραιο, υπό την επιφύλαξη τωνάλλων εσόδων, από ίδιους πόρους».

2

(3)  Βλ. γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα Η οικοδόμηση του κοινού μας μέλλοντος: Προκλήσεις πολιτικής και δημοσιονομικά μέσα της διευρυμένης Ένωσης 2007-2013, ΕΕ C 74 της 23.05.2005, σελ. 32.

3

Η οικοδόμηση του κοινού μας μέλλοντος: Προκλήσεις πολιτικής και δημοσιονομικά μέσα της διευρυμένης Ένωσης 2007-2013

(4)  Βλέπε τις συνημμένες γραφικές παραστάσεις.

4

(5)  SEC(2007) 1188 τελικό. — Ανακοίνωση της Επιτροπής — Μεταρρύθμιση του προϋπολογισμού σε μια Ευρώπη που αλλάζει: έγγραφο δημόσια διαβούλευσης ενόψει της επανεξέτασης του προϋπολογισμού 2008/2009.

5

Ανακοίνωση της Επιτροπής

Μεταρρύθμιση του προϋπολογισμού σε μια Ευρώπη που αλλάζει: έγγραφο δημόσια διαβούλευσης ενόψει της επανεξέτασης του προϋπολογισμού 2008/2009.

(6)  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Έκθεση για το μέλλον των ίδιων πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Α6-0066/2007), της 13ης Μαρτίου 2007, Εισηγητής Alain Lamassoure

6

Έκθεση για το μέλλον των ίδιων πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Α6-0066/2007),

ης

(7)  Βλ. σημείο 2.1 της ανακοίνωσης SEC(2007) 1188 τελικό.

7

(8)  http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//NONSGML+REPORT+A6-2007-0066+0+DOC+WORD+V0//EN

8

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

της γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Οι ακόλουθες τροπολογίες, που έλαβαν πάνω από το ένα τέταρτο των ψήφων, απορρίφθηκαν κατά τη συζήτηση στη σύνοδο ολομέλειας (άρθρο 54(3) του Εσωτερικού Κανονισμού):

Σημείο 1.3

Να διαγραφεί

«Η χάραξη των δημοσιονομικών πολιτικών απαιτεί μια βασική επιλογή: ομοσπονδία ή διακυβερνητικό σύστημα. Είναι σαφές ότι ο βαθμός προόδου της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης υπολογίζεται και με βάση τον τρόπο χρηματοδότησης του προϋπολογισμού»

Αποτέλεσμα ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 40 Ψήφοι κατά: 87 Αποχές: 10

Σημείο 7.3

Να προστεθεί νέο σημείο 7.3 μετά το σημείο 7.2 ως εξής:

«Ένα από τα κύρια ζητήματα σχετικά με το ισχύον σύστημα των οικονομικών της ΕΕ είναι η αδυναμία διαχείρισής τους κατά τρόπο ώστε να διασφαλίζεται η υπογραφή των λογαριασμών από τους Ελεγκτές. Η κωμωδία που διεξάγεται κάθε χρόνο με τους Ελεγκτές να αρνούνται να υπογράψουν το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών αποτελεί αιτία πολύ αρνητικής διαφήμισης στα κράτη μέλη. Οποιοδήποτε νέο σύστημα πρέπει να επιλύσει αυτό το πρόβλημα.»

Αποτέλεσμα ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 37 Ψήφοι κατά: 94 Αποχές: 12

---

| 9.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 204/119 |
| --- | --- | --- | --- |

9.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 204/119

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση διαφόρων διατάξεων της οδηγίας 2006/112/ΕΚ της 28ης Νοεμβρίου 2006 σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας

COM(2007) 677 τελικό

(2008/C 204/24)

Στις 22 Νοεμβρίου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 93 της ΣΕΚ, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την:

«Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση διαφόρων διατάξεων της οδηγίας 2006/112/ΕΚ της 28ης Νοεμβρίου 2006 σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας»

Το ειδικευμένο τμήμα, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 20 Φεβρουαρίου 2008, με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. BURANI.

Κατά την 443η σύνοδο ολομέλειάς της, της 12ης και 13ης Μαρτίου 2008 (συνεδρίαση της 12ης Μαρτίου 2008), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με ψήφους 123 υπέρ, μία ψήφο κατά και 6 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Εισαγωγή

| 1.1 | Το 2007, τέθηκε σε ισχύ η «οδηγία ΦΠΑ (1)», η οποία συγκέντρωσε σε ένα μόνο κείμενο τις διατάξεις σχετικά με τον ΦΠΑ οι οποίες εκδόθηκαν και τροποποιήθηκαν με την πάροδο των ετών. Κατά την εφαρμογή της προέκυψαν ορισμένες πρακτικές δυσκολίες και προβλήματα που αποτέλεσαν αντικείμενο επισημάνσεων ή προτάσεων από τις επιχειρήσεις και από ορισμένα κράτη μέλη. Η Επιτροπή ύστερα από εξέταση των προτάσεων αυτών, αποφάσισε να προτείνει τις τροποποιήσεις που αποτελούν αντικείμενο της υπό εξέταση πρότασης. |
| --- | --- |

1.1

Το 2007, τέθηκε σε ισχύ η «οδηγία ΦΠΑ (1)», η οποία συγκέντρωσε σε ένα μόνο κείμενο τις διατάξεις σχετικά με τον ΦΠΑ οι οποίες εκδόθηκαν και τροποποιήθηκαν με την πάροδο των ετών. Κατά την εφαρμογή της προέκυψαν ορισμένες πρακτικές δυσκολίες και προβλήματα που αποτέλεσαν αντικείμενο επισημάνσεων ή προτάσεων από τις επιχειρήσεις και από ορισμένα κράτη μέλη. Η Επιτροπή ύστερα από εξέταση των προτάσεων αυτών, αποφάσισε να προτείνει τις τροποποιήσεις που αποτελούν αντικείμενο της υπό εξέταση πρότασης.

| 1.2 | Οι τροποποιήσεις αυτές είναι διαφορετικής φύσεως και αναφέρονται σε διαφορετικά ζητήματα. Για την αποφυγή γραφειοκρατικού και διαδικαστικού φόρτου, η Επιτροπή αποφάσισε — σωστά κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ- οι τροποποιήσεις αυτές να συγκεντρωθούν σε μία μόνο πρόταση. |
| --- | --- |

1.2

Οι τροποποιήσεις αυτές είναι διαφορετικής φύσεως και αναφέρονται σε διαφορετικά ζητήματα. Για την αποφυγή γραφειοκρατικού και διαδικαστικού φόρτου, η Επιτροπή αποφάσισε — σωστά κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ- οι τροποποιήσεις αυτές να συγκεντρωθούν σε μία μόνο πρόταση.

2.   Το περιεχόμενο της πρότασης

| 2.1 | Ορισμένες τροποποιήσεις αφορούν τον τομέα της ενέργειας το φορολογικό καθεστώς του οποίου καθορίστηκε με την οδηγία του 2003 (2) και ύστερα μεταφέρθηκε στην οδηγία ΦΠΑ: λόγω της τεχνικής ορολογίας που χρησιμοποιήθηκε, το πεδίο εφαρμογής της αποδείχτηκε πολύ περιορισμένο και χωρίς καμιά σχέση με την οικονομική πραγματικότητα. Συγκεκριμένα, ανάμεσα στα «ενεργειακά προϊόντα» που υπόκεινται σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης περιλαμβανόταν το φυσικό αέριο που παρέχεται μέσω αγωγών αερίου ή με δεξαμενόπλοια φυσικού αερίου, η ηλεκτρική ενέργεια καθώς και η θερμότητα ή η ψύξη που παρέχονται μέσω των δικτύων θέρμανσης ή ψύξης («τηλεδιανομή»). Η Επιτροπή προτείνει την απαλλαγή των προϊόντων αυτών από την καταβολή του ΦΠΑ. |
| --- | --- |

2.1

Ορισμένες τροποποιήσεις αφορούν τον τομέα της ενέργειας το φορολογικό καθεστώς του οποίου καθορίστηκε με την οδηγία του 2003 (2) και ύστερα μεταφέρθηκε στην οδηγία ΦΠΑ: λόγω της τεχνικής ορολογίας που χρησιμοποιήθηκε, το πεδίο εφαρμογής της αποδείχτηκε πολύ περιορισμένο και χωρίς καμιά σχέση με την οικονομική πραγματικότητα. Συγκεκριμένα, ανάμεσα στα «ενεργειακά προϊόντα» που υπόκεινται σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης περιλαμβανόταν το φυσικό αέριο που παρέχεται μέσω αγωγών αερίου ή με δεξαμενόπλοια φυσικού αερίου, η ηλεκτρική ενέργεια καθώς και η θερμότητα ή η ψύξη που παρέχονται μέσω των δικτύων θέρμανσης ή ψύξης («τηλεδιανομή»). Η Επιτροπή προτείνει την απαλλαγή των προϊόντων αυτών από την καταβολή του ΦΠΑ.

| 2.2 | Σχετικά με τις πηγές ενέργειας που αναφέρθηκαν παραπάνω, στην πρόταση προβλέπεται η φορολόγηση στο κράτος μέλος προορισμού της παροχής υπηρεσιών που αφορούν την παροχή σύνδεσης. Επίσης, απλοποιούνται οι διαδικασίες που επιτρέπουν στα κράτη μέλη την εφαρμογή ενός μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ. |
| --- | --- |

2.2

Σχετικά με τις πηγές ενέργειας που αναφέρθηκαν παραπάνω, στην πρόταση προβλέπεται η φορολόγηση στο κράτος μέλος προορισμού της παροχής υπηρεσιών που αφορούν την παροχή σύνδεσης. Επίσης, απλοποιούνται οι διαδικασίες που επιτρέπουν στα κράτη μέλη την εφαρμογή ενός μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ.

| 2.3 | Όσον αφορά τα μέτρα παρέκκλισης, στην πράξη προσχώρησής τους, η Βουλγαρία και η Ρουμανία, είχαν το δικαίωμα να χορηγήσουν στις μικρές επιχειρήσεις απαλλαγή από την καταβολή του φόρου και να διατηρήσουν την απαλλαγή από τον ΦΠΑ για τις διεθνείς μεταφορές επιβατών. Στην ουσία, τίποτα δεν άλλαξε: θεωρήθηκε απλά χρήσιμο να περιληφθούν οι εν λόγω παρεκκλίσεις στο κείμενο της οδηγίας ΦΠΑ, όπως ισχύει και για τα υπόλοιπα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

2.3

Όσον αφορά τα μέτρα παρέκκλισης, στην πράξη προσχώρησής τους, η Βουλγαρία και η Ρουμανία, είχαν το δικαίωμα να χορηγήσουν στις μικρές επιχειρήσεις απαλλαγή από την καταβολή του φόρου και να διατηρήσουν την απαλλαγή από τον ΦΠΑ για τις διεθνείς μεταφορές επιβατών. Στην ουσία, τίποτα δεν άλλαξε: θεωρήθηκε απλά χρήσιμο να περιληφθούν οι εν λόγω παρεκκλίσεις στο κείμενο της οδηγίας ΦΠΑ, όπως ισχύει και για τα υπόλοιπα κράτη μέλη.

| 2.4 | Όσον αφορά το δικαίωμα έκπτωσης, η πρόταση θεσπίζει, ή καλύτερα διευκρινίζει, μια σαφή αρχή που εντάσσεται στο πνεύμα που διέπει τον ΦΠΑ: εάν τα ακίνητα αγαθά μικτής χρήσεως υπάγονται στα περιουσιακά στοιχεία της επιχείρησης, η αρχική άσκηση του δικαιώματος έκπτωσης περιορίζεται στο τμήμα που αναλογεί στην πραγματική επιχειρηματική χρήση. Προβλέπεται επίσης και ένα σύστημα διόρθωσης, ώστε να ληφθούν υπόψη οι εναλλαγές στον χρόνο της επιχειρηματικής και της μη επιχειρηματικής χρήσης. |
| --- | --- |

2.4

Όσον αφορά το δικαίωμα έκπτωσης, η πρόταση θεσπίζει, ή καλύτερα διευκρινίζει, μια σαφή αρχή που εντάσσεται στο πνεύμα που διέπει τον ΦΠΑ: εάν τα ακίνητα αγαθά μικτής χρήσεως υπάγονται στα περιουσιακά στοιχεία της επιχείρησης, η αρχική άσκηση του δικαιώματος έκπτωσης περιορίζεται στο τμήμα που αναλογεί στην πραγματική επιχειρηματική χρήση. Προβλέπεται επίσης και ένα σύστημα διόρθωσης, ώστε να ληφθούν υπόψη οι εναλλαγές στον χρόνο της επιχειρηματικής και της μη επιχειρηματικής χρήσης.

3.   Παρατηρήσεις και συμπεράσματα

| 3.1 | Οι προτάσεις που αναφέρθηκαν στα σημεία 2.3 και 2.4 δεν απαιτούν ιδιαίτερες παρατηρήσεις: στην πρώτη περίπτωση πρόκειται για τη διόρθωση μιας προηγούμενης παράληψης και στη δεύτερη περίπτωση για μια διευκρίνηση —απαραίτητη αν και προφανής— μιας ευρέως γνωστής και εφαρμοσμένης βασικής αρχής. |
| --- | --- |

3.1

Οι προτάσεις που αναφέρθηκαν στα σημεία 2.3 και 2.4 δεν απαιτούν ιδιαίτερες παρατηρήσεις: στην πρώτη περίπτωση πρόκειται για τη διόρθωση μιας προηγούμενης παράληψης και στη δεύτερη περίπτωση για μια διευκρίνηση —απαραίτητη αν και προφανής— μιας ευρέως γνωστής και εφαρμοσμένης βασικής αρχής.

| 3.2 | Όσον αφορά τα σημεία 2.1. και 2.2, η ΕΟΚΕ εγκρίνει την πρόταση που στοχεύει στην εναρμόνιση της νομοθεσίας με την οικονομική πραγματικότητα και στην διασφάλιση της ίσης φορολογικής μεταχείρισης για τις διάφορες πηγές ενέργειας. |
| --- | --- |

3.2

Όσον αφορά τα σημεία 2.1. και 2.2, η ΕΟΚΕ εγκρίνει την πρόταση που στοχεύει στην εναρμόνιση της νομοθεσίας με την οικονομική πραγματικότητα και στην διασφάλιση της ίσης φορολογικής μεταχείρισης για τις διάφορες πηγές ενέργειας.

| 3.3 | Τέλος, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής. |
| --- | --- |

3.3

Τέλος, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής.

Βρυξέλλες, 12 Μαρτίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Οδηγία του Συμβουλίου 2006112 της 28.11.2006 σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας.

1

(2)  Οδηγία του Συμβουλίου 2003/92/CE 7.10.2003

2

---

| 9.8.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 204/120 |
| --- | --- | --- | --- |

9.8.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 204/120

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Οι σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας: ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών

(2008/C 204/25)

Στις 16 Φεβρουαρίου 2007 και σύμφωνα με το άρθρο 29, παράγραφος 2 του Εσωτερικού της Κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα:

Οι σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας: ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών.

Το ειδικευμένο τμήμα «Εξωτερικές σχέσεις», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 30 Ιανουαρίου 2008 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Miklós Barabás.

Κατά την 443η σύνοδο ολομέλειάς της, που πραγματοποιήθηκε στις 12 και 13 Μαρτίου 2008 (συνεδρίαση της 12ης Μαρτίου 2008), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 125 ψήφους υπέρ, 1 ψήφο κατά και 3 αποχές.

1.   Σύνοψη των κύριων σημείων και συστάσεων

| 1.1 | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) αναγνωρίζει τις αξιόλογες προόδους που σημείωσε η Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας όσον αφορά την ανάπτυξη και τη σταθεροποίηση των σχέσεών της με την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), με απώτερο στόχο την προσχώρησή της σε αυτή. Η χορήγηση του καθεστώτος υποψήφιας χώρας αποτελεί μια πράξη αναγνώρισης της προόδου που έχει επιτευχθεί μέχρι σήμερα. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει αυτές τις θετικές εξελίξεις στο πλαίσιο των πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων των συγκρούσεων στην περιοχή, των προκλήσεων της μεταβατικής περιόδου, καθώς και της εφαρμογής της συμφωνίας-πλαισίου της Οχρίδας. |
| --- | --- |

1.1

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) αναγνωρίζει τις αξιόλογες προόδους που σημείωσε η Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας όσον αφορά την ανάπτυξη και τη σταθεροποίηση των σχέσεών της με την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), με απώτερο στόχο την προσχώρησή της σε αυτή. Η χορήγηση του καθεστώτος υποψήφιας χώρας αποτελεί μια πράξη αναγνώρισης της προόδου που έχει επιτευχθεί μέχρι σήμερα. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει αυτές τις θετικές εξελίξεις στο πλαίσιο των πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων των συγκρούσεων στην περιοχή, των προκλήσεων της μεταβατικής περιόδου, καθώς και της εφαρμογής της συμφωνίας-πλαισίου της Οχρίδας.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ είναι πρόθυμη να στηρίξει την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας στις προσπάθειές της για την όσο το δυνατόν ταχύτερη έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, και κατά προτίμηση εντός του 2008. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ είναι πρόθυμη να στηρίξει την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας στις προσπάθειές της για την όσο το δυνατόν ταχύτερη έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, και κατά προτίμηση εντός του 2008.

| 1.3 | Λαμβανομένης υπόψη της δέσμευσης της ΕΟΚΕ και των εκπροσώπων των οικονομικών και κοινωνικών ομάδων συμφερόντων της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας υπέρ της ενίσχυσης του διαλόγου και της συνεργασίας μεταξύ οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών της ΕΕ και της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, είναι αναγκαίο να προετοιμαστεί το έδαφος για την προσχώρηση της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε αυτή τη διαδικασία, η σύσταση Μικτής Συμβουλευτικής Επιτροπής με την ΕΟΚΕ είναι ζωτικής σημασίας. Ο ορισμός των μελών της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας σε αυτό το κοινό όργανο θα πρέπει να είναι το αποτέλεσμα μιας ανοιχτής, διαφανούς και δημοκρατικής διαδικασίας. |
| --- | --- |

1.3

Λαμβανομένης υπόψη της δέσμευσης της ΕΟΚΕ και των εκπροσώπων των οικονομικών και κοινωνικών ομάδων συμφερόντων της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας υπέρ της ενίσχυσης του διαλόγου και της συνεργασίας μεταξύ οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών της ΕΕ και της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, είναι αναγκαίο να προετοιμαστεί το έδαφος για την προσχώρηση της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε αυτή τη διαδικασία, η σύσταση Μικτής Συμβουλευτικής Επιτροπής με την ΕΟΚΕ είναι ζωτικής σημασίας. Ο ορισμός των μελών της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας σε αυτό το κοινό όργανο θα πρέπει να είναι το αποτέλεσμα μιας ανοιχτής, διαφανούς και δημοκρατικής διαδικασίας.

| 1.4 | Στο πλαίσιο της προσχώρησης στην ΕΕ, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τον καίριο ρόλο της κοινωνίας των πολιτών της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας στη διαμόρφωση, υλοποίηση, εφαρμογή και παρακολούθηση των δημόσιων πολιτικών και νόμων (πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων) που σκοπό έχουν να προετοιμάσουν τον δρόμο για την ενσωμάτωση του κοινοτικού κεκτημένου. Η προώθηση αυτής της διαδικασίας απαιτεί τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις. |
| --- | --- |

1.4

Στο πλαίσιο της προσχώρησης στην ΕΕ, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τον καίριο ρόλο της κοινωνίας των πολιτών της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας στη διαμόρφωση, υλοποίηση, εφαρμογή και παρακολούθηση των δημόσιων πολιτικών και νόμων (πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων) που σκοπό έχουν να προετοιμάσουν τον δρόμο για την ενσωμάτωση του κοινοτικού κεκτημένου. Η προώθηση αυτής της διαδικασίας απαιτεί τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις.

| 1.5 | Οι διάφορες ομοσπονδίες συνδικαλιστικών οργανώσεων θα πρέπει να συνυπάρχουν επί ίσοις όροις. Προκειμένου να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες για το σκοπό αυτό, πρέπει να θεσπιστεί ειδική νομοθεσία για τις συνδικαλιστικές οργανώσεις και να επανεξεταστεί και να μειωθεί το σημερινό απαιτούμενο ποσοστό (33 % του εργατικού δυναμικού) προκειμένου να συμμετέχουν ως συμβατικοί εταίροι στις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Αυτό θα συνέβαλε σημαντικά στην ισχυροποίηση του κοινωνικού διαλόγου και στον πλήρη σεβασμό των δικαιωμάτων των συνδικαλιστικών οργανώσεων. |
| --- | --- |

1.5

Οι διάφορες ομοσπονδίες συνδικαλιστικών οργανώσεων θα πρέπει να συνυπάρχουν επί ίσοις όροις. Προκειμένου να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες για το σκοπό αυτό, πρέπει να θεσπιστεί ειδική νομοθεσία για τις συνδικαλιστικές οργανώσεις και να επανεξεταστεί και να μειωθεί το σημερινό απαιτούμενο ποσοστό (33 % του εργατικού δυναμικού) προκειμένου να συμμετέχουν ως συμβατικοί εταίροι στις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Αυτό θα συνέβαλε σημαντικά στην ισχυροποίηση του κοινωνικού διαλόγου και στον πλήρη σεβασμό των δικαιωμάτων των συνδικαλιστικών οργανώσεων.

| 1.6 | Θα πρέπει να διευκολυνθεί η ανάπτυξη και συνεργασία μεταξύ των υφιστάμενων ενώσεων εργοδοτών και να αναθεωρηθεί το νομοθετικό πλαίσιο, ώστε να προσδιορισθούν σαφή κριτήρια για τη συμμετοχή τους στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΟΚΕ). |
| --- | --- |

1.6

Θα πρέπει να διευκολυνθεί η ανάπτυξη και συνεργασία μεταξύ των υφιστάμενων ενώσεων εργοδοτών και να αναθεωρηθεί το νομοθετικό πλαίσιο, ώστε να προσδιορισθούν σαφή κριτήρια για τη συμμετοχή τους στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΟΚΕ).

| 1.7 | Χρειάζεται να ισχυροποιηθεί ο ρόλος της ΟΚΕ της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Θα πρέπει να καταστεί πιο αντιπροσωπευτικό όργανο με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων, συμπεριλαμβανομένων των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Έτσι θα δημιουργηθεί σταθερή θεσμική βάση για τη διεξαγωγή ουσιαστικού διαλόγου επί οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων με γνήσια συμμετοχή. Προς τούτο χρειάζεται ένα νέο νομικό πλαίσιο που θα εκπονηθεί με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων μερών και θα υιοθετηθεί αμέσως. |
| --- | --- |

1.7

Χρειάζεται να ισχυροποιηθεί ο ρόλος της ΟΚΕ της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Θα πρέπει να καταστεί πιο αντιπροσωπευτικό όργανο με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων, συμπεριλαμβανομένων των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Έτσι θα δημιουργηθεί σταθερή θεσμική βάση για τη διεξαγωγή ουσιαστικού διαλόγου επί οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων με γνήσια συμμετοχή. Προς τούτο χρειάζεται ένα νέο νομικό πλαίσιο που θα εκπονηθεί με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων μερών και θα υιοθετηθεί αμέσως.

| 1.8 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη σοβαρή της ανησυχία για τα εξαιρετικά υψηλά ποσοστά φτώχειας και ανεργίας και καλεί την κυβέρνηση της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας να εφαρμόσει αποτελεσματικές δράσεις για την καταπολέμηση της φτώχειας και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής. |
| --- | --- |

1.8

Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη σοβαρή της ανησυχία για τα εξαιρετικά υψηλά ποσοστά φτώχειας και ανεργίας και καλεί την κυβέρνηση της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας να εφαρμόσει αποτελεσματικές δράσεις για την καταπολέμηση της φτώχειας και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.

| 1.9 | Η κατανομή των κρατικών πόρων καθώς και των κοινοτικών πιστώσεων θα πρέπει να προσανατολίζεται περισσότερο στις φτωχές πληθυσμιακές ομάδες και να θεμελιώνεται στην αλληλεγγύη και την κοινωνική συνοχή, προκειμένου να μειωθούν οι υφιστάμενες περιφερειακές και εθνοτικές ανισότητες. Πρέπει να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα για τη βελτίωση της κατάστασης των Ρομ. |
| --- | --- |

1.9

Η κατανομή των κρατικών πόρων καθώς και των κοινοτικών πιστώσεων θα πρέπει να προσανατολίζεται περισσότερο στις φτωχές πληθυσμιακές ομάδες και να θεμελιώνεται στην αλληλεγγύη και την κοινωνική συνοχή, προκειμένου να μειωθούν οι υφιστάμενες περιφερειακές και εθνοτικές ανισότητες. Πρέπει να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα για τη βελτίωση της κατάστασης των Ρομ.

| 1.10 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προσπάθειες που καταβάλλει η κυβέρνηση της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας καθώς και την υιοθέτηση της στρατηγικής για τη συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών ως ένα βήμα προκειμένου να δημιουργηθεί ένα ευνοϊκό περιβάλλον για την ανάπτυξη της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, καθώς και ως συμβολή σε έναν ουσιαστικό και εποικοδομητικό διάλογο με τους πολίτες. |
| --- | --- |

1.10

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προσπάθειες που καταβάλλει η κυβέρνηση της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας καθώς και την υιοθέτηση της στρατηγικής για τη συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών ως ένα βήμα προκειμένου να δημιουργηθεί ένα ευνοϊκό περιβάλλον για την ανάπτυξη της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, καθώς και ως συμβολή σε έναν ουσιαστικό και εποικοδομητικό διάλογο με τους πολίτες.

| 1.11 | Παράλληλα με την αυξημένη συμμετοχή των πολιτών, θα πρέπει να ενδυναμωθεί η ικανότητα των κοινωνικών εταίρων και των εταίρων της κοινωνίας των πολιτών. Αναφορικά με αυτό, μια σημαντική πτυχή είναι ο μηχανισμός άμεσης και έμμεσης χρηματοδοτικής υποστήριξης που δημιούργησε η κυβέρνηση της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Επιπλέον, θα πρέπει να καθιερωθούν ειδικά εκπαιδευτικά προγράμματα στη σχολική εκπαίδευση σχετικά με τον ρόλο της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

1.11

Παράλληλα με την αυξημένη συμμετοχή των πολιτών, θα πρέπει να ενδυναμωθεί η ικανότητα των κοινωνικών εταίρων και των εταίρων της κοινωνίας των πολιτών. Αναφορικά με αυτό, μια σημαντική πτυχή είναι ο μηχανισμός άμεσης και έμμεσης χρηματοδοτικής υποστήριξης που δημιούργησε η κυβέρνηση της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Επιπλέον, θα πρέπει να καθιερωθούν ειδικά εκπαιδευτικά προγράμματα στη σχολική εκπαίδευση σχετικά με τον ρόλο της κοινωνίας των πολιτών.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Στις 9 Απριλίου 2001, η Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας ήταν η πρώτη χώρα των Δυτικών Βαλκανίων που υπέγραψε, κατόπιν σχετικής ανταλλαγής επιστολών, Συμφωνία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης, η οποία τέθηκε σε ισχύ την 1η Απριλίου 2004. |
| --- | --- |

2.1

Στις 9 Απριλίου 2001, η Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας ήταν η πρώτη χώρα των Δυτικών Βαλκανίων που υπέγραψε, κατόπιν σχετικής ανταλλαγής επιστολών, Συμφωνία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης, η οποία τέθηκε σε ισχύ την 1η Απριλίου 2004.

| 2.2 | Στις 22 Μαρτίου 2004, η Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας υπέβαλε επισήμως αίτηση προσχώρησης στην ΕΕ. Στις 9 Νοεμβρίου 2005, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε θετική γνώμη για την εν λόγω αίτηση και στις 16 Δεκεμβρίου 2005 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε να χορηγήσει καθεστώς υποψήφιας χώρας στην Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας. |
| --- | --- |

2.2

Στις 22 Μαρτίου 2004, η Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας υπέβαλε επισήμως αίτηση προσχώρησης στην ΕΕ. Στις 9 Νοεμβρίου 2005, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε θετική γνώμη για την εν λόγω αίτηση και στις 16 Δεκεμβρίου 2005 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε να χορηγήσει καθεστώς υποψήφιας χώρας στην Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας.

| 2.3 | Κατά την τέταρτη σύνοδο του Συμβουλίου Σταθεροποίησης και Σύνδεσης ΕΕ-Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας που πραγματοποιήθηκε στις 24 Ιουλίου 2007, εκφράστηκε ισχυρή βούληση για την επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων. Το Συμβούλιο Σταθεροποίησης και Σύνδεσης υποστήριξε επίσης τη σύσταση Μικτών Συμβουλευτικών Επιτροπών με την ΕΟΚΕ και την Επιτροπή των Περιφερειών. |
| --- | --- |

2.3

Κατά την τέταρτη σύνοδο του Συμβουλίου Σταθεροποίησης και Σύνδεσης ΕΕ-Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας που πραγματοποιήθηκε στις 24 Ιουλίου 2007, εκφράστηκε ισχυρή βούληση για την επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων. Το Συμβούλιο Σταθεροποίησης και Σύνδεσης υποστήριξε επίσης τη σύσταση Μικτών Συμβουλευτικών Επιτροπών με την ΕΟΚΕ και την Επιτροπή των Περιφερειών.

| 2.4 | Η τελευταία έκθεση προόδου για την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας που δημοσιεύτηκε στις 6 Νοεμβρίου 2007 αξιολογεί την πρόοδο που επιτεύχθηκε σε διάφορους τομείς, ταυτόχρονα όμως, απαριθμεί και τις εναπομένουσες σημαντικές προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπίσει η χώρα. |
| --- | --- |

2.4

Η τελευταία έκθεση προόδου για την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας που δημοσιεύτηκε στις 6 Νοεμβρίου 2007 αξιολογεί την πρόοδο που επιτεύχθηκε σε διάφορους τομείς, ταυτόχρονα όμως, απαριθμεί και τις εναπομένουσες σημαντικές προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπίσει η χώρα.

| 2.5 | Στο πλαίσιο της αναμενόμενης έναρξης των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τον καίριο ρόλο της κοινωνίας των πολιτών. Ως εκ τούτου, η παρούσα γνωμοδότηση θα εστιασθεί στην κοινωνία των πολιτών της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας και στον περιβάλλοντα χώρο, τις ευκαιρίες και τις προκλήσεις της· στον κοινωνικό διάλογο και στον διάλογο με τους πολίτες της χώρας· στις σχέσεις με την ΕΕ και τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων. |
| --- | --- |

2.5

Στο πλαίσιο της αναμενόμενης έναρξης των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τον καίριο ρόλο της κοινωνίας των πολιτών. Ως εκ τούτου, η παρούσα γνωμοδότηση θα εστιασθεί στην κοινωνία των πολιτών της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας και στον περιβάλλοντα χώρο, τις ευκαιρίες και τις προκλήσεις της· στον κοινωνικό διάλογο και στον διάλογο με τους πολίτες της χώρας· στις σχέσεις με την ΕΕ και τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων.

3.   Ορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κοινωνίας των πολιτών της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας

| 3.1 | Η κοινωνία των πολιτών δημιουργήθηκε στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ού αιώνα και άσκησε μεγάλη επιρροή στο σύνολο της κοινωνικής ανάπτυξης. Οι λογοτεχνικοί και καλλιτεχνικοί κύκλοι, τα φιλανθρωπικά ιδρύματα και άλλες πρωτοβουλίες πολιτών αποτέλεσαν την κατάλληλη βάση για την ανάπτυξη πολιτιστικών, αθλητικών και διαφόρων επαγγελματικών οργανώσεων. Κατά την σοσιαλιστική περίοδο βρίσκονταν υπό πολιτικό έλεγχο. Η απόκτηση της ανεξαρτησίας το 1990 και η περίοδος μετάβασης στην κοινοβουλευτική δημοκρατία αποτέλεσαν ισχυρό κίνητρο για την ενδυνάμωση του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών στη χώρα. |
| --- | --- |

3.1

Η κοινωνία των πολιτών δημιουργήθηκε στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ού αιώνα και άσκησε μεγάλη επιρροή στο σύνολο της κοινωνικής ανάπτυξης. Οι λογοτεχνικοί και καλλιτεχνικοί κύκλοι, τα φιλανθρωπικά ιδρύματα και άλλες πρωτοβουλίες πολιτών αποτέλεσαν την κατάλληλη βάση για την ανάπτυξη πολιτιστικών, αθλητικών και διαφόρων επαγγελματικών οργανώσεων. Κατά την σοσιαλιστική περίοδο βρίσκονταν υπό πολιτικό έλεγχο. Η απόκτηση της ανεξαρτησίας το 1990 και η περίοδος μετάβασης στην κοινοβουλευτική δημοκρατία αποτέλεσαν ισχυρό κίνητρο για την ενδυνάμωση του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών στη χώρα.

| 3.2 | Η επανεμφάνιση της κοινωνίας των πολιτών της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας στις αρχές της δεκαετίας του 1990 επηρεάστηκε θετικά και σε μεγάλο βαθμό από τις πολιτικές εξελίξεις στη χώρα, οι οποίες προλείαναν το έδαφος για τη δημιουργία μιας ανεξάρτητης, πολύπλευρης κοινωνίας των πολιτών, η οποία προσανατολίζεται προς τις υπηρεσίες. Ένα άλλο ιδιαίτερο στοιχείο της κοινωνίας των πολιτών της χώρας είναι η πίστη τους στις αξίες και ο συχνά αυστηρός, κανονιστικός προσανατολισμός της. |
| --- | --- |

3.2

Η επανεμφάνιση της κοινωνίας των πολιτών της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας στις αρχές της δεκαετίας του 1990 επηρεάστηκε θετικά και σε μεγάλο βαθμό από τις πολιτικές εξελίξεις στη χώρα, οι οποίες προλείαναν το έδαφος για τη δημιουργία μιας ανεξάρτητης, πολύπλευρης κοινωνίας των πολιτών, η οποία προσανατολίζεται προς τις υπηρεσίες. Ένα άλλο ιδιαίτερο στοιχείο της κοινωνίας των πολιτών της χώρας είναι η πίστη τους στις αξίες και ο συχνά αυστηρός, κανονιστικός προσανατολισμός της.

| 3.3 | Η κοινωνία των πολιτών της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας χαρακτηρίζεται από περιορισμένο εύρος και βάθος συμμετοχής των πολιτών. Μολονότι οι πολίτες της συμμετέχουν όλο και περισσότερο σε μη κομματικές πολιτικές δράσεις, ωστόσο, ένα μικρό μόνο ποσοστό των πολιτών (λιγότεροι από 30 %) συμμετέχουν σε δραστηριότητες της κοινωνίας των πολιτών (φιλανθρωπικές δραστηριότητες, ενεργός συμμετοχή σε οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, εθελοντισμός, συλλογικές δράσεις της τοπικής κοινότητας, κλπ.). |
| --- | --- |

3.3

Η κοινωνία των πολιτών της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας χαρακτηρίζεται από περιορισμένο εύρος και βάθος συμμετοχής των πολιτών. Μολονότι οι πολίτες της συμμετέχουν όλο και περισσότερο σε μη κομματικές πολιτικές δράσεις, ωστόσο, ένα μικρό μόνο ποσοστό των πολιτών (λιγότεροι από 30 %) συμμετέχουν σε δραστηριότητες της κοινωνίας των πολιτών (φιλανθρωπικές δραστηριότητες, ενεργός συμμετοχή σε οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, εθελοντισμός, συλλογικές δράσεις της τοπικής κοινότητας, κλπ.).

4.   Γενικό πλαίσιο

4.1   Πολιτικό πλαίσιο: Η συμφωνία-πλαίσιο της Οχρίδας και το κράτος δικαίου

| 4.1.1 | Η συμφωνία-πλαίσιο της Οχρίδας (1) που υπεγράφη τον Αύγουστο του 2001 και το κράτος δικαίου συνιστούν δύο από τους βασικούς παράγοντες για την πολιτική σταθερότητα στην χώρα. Η συμφωνία-πλαίσιο της Οχρίδας συνέβαλε στην αντιμετώπιση των προκλήσεων που σχετίζονται με την πολυμορφία, η οποία χαρακτηρίζει την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας. Συνέβαλε επίσης στο να τεθούν τα θεμέλια για σταθερότητα και ανάπτυξη και έθεσε τις βάσεις για την πολιτική, κοινωνική και οικονομική ζωή και τη συμβίωση των διαφορετικών εθνοτήτων. |
| --- | --- |

4.1.1

Η συμφωνία-πλαίσιο της Οχρίδας (1) που υπεγράφη τον Αύγουστο του 2001 και το κράτος δικαίου συνιστούν δύο από τους βασικούς παράγοντες για την πολιτική σταθερότητα στην χώρα. Η συμφωνία-πλαίσιο της Οχρίδας συνέβαλε στην αντιμετώπιση των προκλήσεων που σχετίζονται με την πολυμορφία, η οποία χαρακτηρίζει την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας. Συνέβαλε επίσης στο να τεθούν τα θεμέλια για σταθερότητα και ανάπτυξη και έθεσε τις βάσεις για την πολιτική, κοινωνική και οικονομική ζωή και τη συμβίωση των διαφορετικών εθνοτήτων.

| 4.1.2 | Μετά τις κοινοβουλευτικές εκλογές του 2006 και το σχηματισμό της νέας κεντροδεξιάς κυβέρνησης έπρεπε να διαμορφωθεί μια νέα ισορροπία δυνάμεων. Η κυβέρνηση πρέπει να προσηλωθεί στον πολιτικό διάλογο και να εξασφαλίσει την υποστήριξη όλων των πολιτικών δυνάμεων για την εφαρμογή του χάρτη πορείας της ΕΕ για την χώρα. Σημειώνεται πρόοδος στον εποικοδομητικό πολιτικό διάλογο σχετικά με θέματα θεμελιώδους εθνικής σημασίας. Παρόλα αυτά, η πρόοδος αυτή ενδεχομένως να αναχαιτιστεί λόγω των συνεχιζόμενων πολιτικών εντάσεων που παρεμποδίζουν τη βελτίωση της διακυβέρνησης και την οικοδόμηση εύρυθμων δημοκρατικών θεσμών. |
| --- | --- |

4.1.2

Μετά τις κοινοβουλευτικές εκλογές του 2006 και το σχηματισμό της νέας κεντροδεξιάς κυβέρνησης έπρεπε να διαμορφωθεί μια νέα ισορροπία δυνάμεων. Η κυβέρνηση πρέπει να προσηλωθεί στον πολιτικό διάλογο και να εξασφαλίσει την υποστήριξη όλων των πολιτικών δυνάμεων για την εφαρμογή του χάρτη πορείας της ΕΕ για την χώρα. Σημειώνεται πρόοδος στον εποικοδομητικό πολιτικό διάλογο σχετικά με θέματα θεμελιώδους εθνικής σημασίας. Παρόλα αυτά, η πρόοδος αυτή ενδεχομένως να αναχαιτιστεί λόγω των συνεχιζόμενων πολιτικών εντάσεων που παρεμποδίζουν τη βελτίωση της διακυβέρνησης και την οικοδόμηση εύρυθμων δημοκρατικών θεσμών.

| 4.1.3 | Έχει επιτευχθεί αξιόλογη πρόοδος όσον αφορά την εφαρμογή του νομοθετικού σκέλους της συμφωνίας-πλαισίου της Οχρίδας, οι διατάξεις της οποίας συμπεριλήφθηκαν στο Σύνταγμα μετά την υιοθέτηση τροπολογιών από το Κοινοβούλιο, καθώς και αναφορικά με την ισότιμη εκπροσώπηση των κοινοτήτων στη δημόσια διοίκηση. Τον Ιούλιο του 2001 το 41,4 % των πολιτών θεωρούσε ότι οι σχέσεις μεταξύ των διαφορετικών εθνοτήτων αποτελεί το σημαντικότερο πρόβλημα στη χώρα, ενώ τον Μάρτιο του 2007 αυτό το ποσοστό ανερχόταν μόλις σε 1,4 %. Τον Ιανουάριο του 2005 ποσοστό 19,7 % των πολιτών αξιολογούσε τις ενδοεθνοτικές σχέσεις ως «πολύ άσχημες», σε σύγκριση με το 7,6 %, που ήταν το αντίστοιχο ποσοστό τον Μάρτιο του 2007 (2). |
| --- | --- |

4.1.3

Έχει επιτευχθεί αξιόλογη πρόοδος όσον αφορά την εφαρμογή του νομοθετικού σκέλους της συμφωνίας-πλαισίου της Οχρίδας, οι διατάξεις της οποίας συμπεριλήφθηκαν στο Σύνταγμα μετά την υιοθέτηση τροπολογιών από το Κοινοβούλιο, καθώς και αναφορικά με την ισότιμη εκπροσώπηση των κοινοτήτων στη δημόσια διοίκηση. Τον Ιούλιο του 2001 το 41,4 % των πολιτών θεωρούσε ότι οι σχέσεις μεταξύ των διαφορετικών εθνοτήτων αποτελεί το σημαντικότερο πρόβλημα στη χώρα, ενώ τον Μάρτιο του 2007 αυτό το ποσοστό ανερχόταν μόλις σε 1,4 %. Τον Ιανουάριο του 2005 ποσοστό 19,7 % των πολιτών αξιολογούσε τις ενδοεθνοτικές σχέσεις ως «πολύ άσχημες», σε σύγκριση με το 7,6 %, που ήταν το αντίστοιχο ποσοστό τον Μάρτιο του 2007 (2).

| 4.1.4 | Καταγράφεται επίσης πρόοδος στους τομείς της εκπαίδευσης για τις κοινότητες, της ισότιμης εκπροσώπησης και της αποκέντρωσης. Δεδομένου ότι πρόκειται για «συμφωνία-πλαίσιο», η συμφωνία αφήνει επαρκή περιθώρια ερμηνείας και ενδεχόμενων απαιτήσεων για συμπληρωματικά μέτρα. Ενδεχομένως να ανακύψουν νέες προκλήσεις όσον αφορά τη χρήση των γλωσσών (ο νόμος περί γλωσσών, η διγλωσσία στα Σκόπια), το καθεστώς των Αλβανών πρώην μαχητών, η εδαφική οργάνωση (Kičevo, 2008) και η θέση των μικρών και διάσπαρτων κοινοτήτων, όπως Τούρκοι, Ρομ, Σέρβοι, Βόσνιοι και Βλάχοι, οι οποίες αποτελούν το 10,6 % του συνολικού πληθυσμού. |
| --- | --- |

4.1.4

Καταγράφεται επίσης πρόοδος στους τομείς της εκπαίδευσης για τις κοινότητες, της ισότιμης εκπροσώπησης και της αποκέντρωσης. Δεδομένου ότι πρόκειται για «συμφωνία-πλαίσιο», η συμφωνία αφήνει επαρκή περιθώρια ερμηνείας και ενδεχόμενων απαιτήσεων για συμπληρωματικά μέτρα. Ενδεχομένως να ανακύψουν νέες προκλήσεις όσον αφορά τη χρήση των γλωσσών (ο νόμος περί γλωσσών, η διγλωσσία στα Σκόπια), το καθεστώς των Αλβανών πρώην μαχητών, η εδαφική οργάνωση (Kičevo, 2008) και η θέση των μικρών και διάσπαρτων κοινοτήτων, όπως Τούρκοι, Ρομ, Σέρβοι, Βόσνιοι και Βλάχοι, οι οποίες αποτελούν το 10,6 % του συνολικού πληθυσμού.

| 4.1.5 | Η κατάσταση της κοινότητας των Ρομ εξακολουθεί να προκαλεί ανησυχία, μολονότι συμμετέχει ενεργά στην πρωτοβουλία «Decade for Inclusion of Roma 2005-2015» (Δεκαετία για την ένταξη των Ρομ 2005-2015). |
| --- | --- |

4.1.5

Η κατάσταση της κοινότητας των Ρομ εξακολουθεί να προκαλεί ανησυχία, μολονότι συμμετέχει ενεργά στην πρωτοβουλία «Decade for Inclusion of Roma 2005-2015» (Δεκαετία για την ένταξη των Ρομ 2005-2015).

| 4.1.6 | Στο παρελθόν, η χώρα προχωρούσε με (πολύ) αργά βήματα προς την ενίσχυση του κράτους δικαίου, κατά κύριο λόγο εξαιτίας των διαρθρωτικών αδυναμιών στην εφαρμογή των νόμων και στα δικαστήρια, της πολιτικοποιημένης και αδύναμης δημόσιας διοίκησης, της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος. Σήμερα, όμως, διαπιστώνεται σαφής πρόοδος σε αυτούς τους τομείς. Μετά τις συνταγματικές τροποποιήσεις του Δεκεμβρίου 2005, το νομικό πλαίσιο για την ενίσχυση της ανεξαρτησίας και της αποτελεσματικότητας του δικαστικού συστήματος έχει καθιερωθεί σε μεγάλο βαθμό. Η καταπολέμηση της διαφθοράς αποτελεί υψηλή προτεραιότητα για την κυβέρνηση της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Τον Μάιο του 2007 θεσπίστηκε το κρατικό πρόγραμμα για την πρόληψη και την καταστολή της διαφθοράς. Εντούτοις, απαιτείται ισχυρή πολιτική βούληση προκειμένου να εντατικοποιηθούν οι προσπάθειες για την αποτελεσματική καταπολέμηση της διαφθοράς. |
| --- | --- |

4.1.6

Στο παρελθόν, η χώρα προχωρούσε με (πολύ) αργά βήματα προς την ενίσχυση του κράτους δικαίου, κατά κύριο λόγο εξαιτίας των διαρθρωτικών αδυναμιών στην εφαρμογή των νόμων και στα δικαστήρια, της πολιτικοποιημένης και αδύναμης δημόσιας διοίκησης, της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος. Σήμερα, όμως, διαπιστώνεται σαφής πρόοδος σε αυτούς τους τομείς. Μετά τις συνταγματικές τροποποιήσεις του Δεκεμβρίου 2005, το νομικό πλαίσιο για την ενίσχυση της ανεξαρτησίας και της αποτελεσματικότητας του δικαστικού συστήματος έχει καθιερωθεί σε μεγάλο βαθμό. Η καταπολέμηση της διαφθοράς αποτελεί υψηλή προτεραιότητα για την κυβέρνηση της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Τον Μάιο του 2007 θεσπίστηκε το κρατικό πρόγραμμα για την πρόληψη και την καταστολή της διαφθοράς. Εντούτοις, απαιτείται ισχυρή πολιτική βούληση προκειμένου να εντατικοποιηθούν οι προσπάθειες για την αποτελεσματική καταπολέμηση της διαφθοράς.

4.2   Κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο: Ανάπτυξη χωρίς θέσεις απασχόλησης

| 4.2.1 | Η Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας ήταν λιγότερο ανεπτυγμένη σε σύγκριση με τις άλλες δημοκρατίες της πρώην Γιουγκοσλαβικής Ομοσπονδίας και, έξι χρόνια πριν από την ανεξαρτησία, η οικονομία της βρισκόταν σε πτωτική πορεία. Τα πρώτα χρόνια μετά την απόκτηση της ανεξαρτησίας χαρακτηρίστηκαν από μακροοικονομική αστάθεια και αύξηση του δημοσιονομικού ελλείμματος. Η κρίση στην περιοχή, το ελληνικό εμπάργκο, οι κυρώσεις των Ηνωμένων Εθνών εις βάρος της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας και η κρίση του Κοσσυφοπεδίου είχαν αρνητικές συνέπειες για την οικονομική και πολιτική κατάσταση στην χώρα και αποτέλεσαν μια από τις αιτίες για την αδυναμία της χώρας να επικεντρωθεί στις εσωτερικές πολιτικές και οικονομικές της μεταρρυθμίσεις. |
| --- | --- |

4.2.1

Η Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας ήταν λιγότερο ανεπτυγμένη σε σύγκριση με τις άλλες δημοκρατίες της πρώην Γιουγκοσλαβικής Ομοσπονδίας και, έξι χρόνια πριν από την ανεξαρτησία, η οικονομία της βρισκόταν σε πτωτική πορεία. Τα πρώτα χρόνια μετά την απόκτηση της ανεξαρτησίας χαρακτηρίστηκαν από μακροοικονομική αστάθεια και αύξηση του δημοσιονομικού ελλείμματος. Η κρίση στην περιοχή, το ελληνικό εμπάργκο, οι κυρώσεις των Ηνωμένων Εθνών εις βάρος της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας και η κρίση του Κοσσυφοπεδίου είχαν αρνητικές συνέπειες για την οικονομική και πολιτική κατάσταση στην χώρα και αποτέλεσαν μια από τις αιτίες για την αδυναμία της χώρας να επικεντρωθεί στις εσωτερικές πολιτικές και οικονομικές της μεταρρυθμίσεις.

| 4.2.2 | Σήμερα, επικρατεί στην χώρα μακροοικονομική σταθερότητα που βασίζεται σε ευρεία συναίνεση σχετικά με τις οικονομικές πολιτικές και βρίσκεται στην πορεία προς μεγαλύτερη απελευθέρωση του εμπορίου (είναι μέλος του ΠΟΕ και της Κεντροευρωπαϊκής Συμφωνίας Ελεύθερου Εμπορίου). Ωστόσο, δεν μπορεί ακόμη να γίνει λόγος για πραγματική οικονομική ανάπτυξη. |
| --- | --- |

4.2.2

Σήμερα, επικρατεί στην χώρα μακροοικονομική σταθερότητα που βασίζεται σε ευρεία συναίνεση σχετικά με τις οικονομικές πολιτικές και βρίσκεται στην πορεία προς μεγαλύτερη απελευθέρωση του εμπορίου (είναι μέλος του ΠΟΕ και της Κεντροευρωπαϊκής Συμφωνίας Ελεύθερου Εμπορίου). Ωστόσο, δεν μπορεί ακόμη να γίνει λόγος για πραγματική οικονομική ανάπτυξη.

| 4.2.3 | Ως εκ τούτου, ο βαθμός φτώχειας της χώρας είναι υψηλός, με το 29,8 % του πληθυσμού της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας να ζει κάτω από το όριο της φτώχειας. Η φτώχεια συνδέεται άμεσα με το εξαιρετικά υψηλό ποσοστό ανεργίας (36 %). |
| --- | --- |

4.2.3

Ως εκ τούτου, ο βαθμός φτώχειας της χώρας είναι υψηλός, με το 29,8 % του πληθυσμού της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας να ζει κάτω από το όριο της φτώχειας. Η φτώχεια συνδέεται άμεσα με το εξαιρετικά υψηλό ποσοστό ανεργίας (36 %).

| 4.2.4 | Η φτώχεια, ο κοινωνικός αποκλεισμός και η υψηλή ανεργία σε συνδυασμό με τα διαρκή λειτουργικά προβλήματα της αγοράς εργασίας αποτελούν (αρνητικά) αποτελέσματα της χαμηλής οικονομικής ανάπτυξης (περίπου 4 %), της ανεπαρκούς εταιρικής δομής (ειδικά οι πολύ χαμηλές επιδόσεις των ΜΜΕ), της άκαμπτης αγοράς εργασίας, του αναποτελεσματικού εκπαιδευτικού συστήματος και της μεγάλης αύξησης του πληθυσμού. Μέχρι σήμερα η κυβέρνηση έχει χρησιμοποιήσει συχνά μέτρα κοινωνικής πρόνοιας για την αντιμετώπιση της φτώχειας, χωρίς όμως να υιοθετήσει μια ενεργό πολιτική για την απασχόληση. |
| --- | --- |

4.2.4

Η φτώχεια, ο κοινωνικός αποκλεισμός και η υψηλή ανεργία σε συνδυασμό με τα διαρκή λειτουργικά προβλήματα της αγοράς εργασίας αποτελούν (αρνητικά) αποτελέσματα της χαμηλής οικονομικής ανάπτυξης (περίπου 4 %), της ανεπαρκούς εταιρικής δομής (ειδικά οι πολύ χαμηλές επιδόσεις των ΜΜΕ), της άκαμπτης αγοράς εργασίας, του αναποτελεσματικού εκπαιδευτικού συστήματος και της μεγάλης αύξησης του πληθυσμού. Μέχρι σήμερα η κυβέρνηση έχει χρησιμοποιήσει συχνά μέτρα κοινωνικής πρόνοιας για την αντιμετώπιση της φτώχειας, χωρίς όμως να υιοθετήσει μια ενεργό πολιτική για την απασχόληση.

| 4.2.5 | Παρόλα αυτά, το ποσοστό αύξησης του ΑΕγχΠ που καταγράφηκε το πρώτο τρίμηνο του 2007 και ανήλθε σε 7 % θα μπορούσε να αποτελέσει την πολυαναμενόμενη έναρξη ενός νέου, δυναμικότερου κύκλου οικονομικής ανάπτυξης. |
| --- | --- |

4.2.5

Παρόλα αυτά, το ποσοστό αύξησης του ΑΕγχΠ που καταγράφηκε το πρώτο τρίμηνο του 2007 και ανήλθε σε 7 % θα μπορούσε να αποτελέσει την πολυαναμενόμενη έναρξη ενός νέου, δυναμικότερου κύκλου οικονομικής ανάπτυξης.

4.3   Κοινωνικοπολιτισμικό πλαίσιο: Ευρεία έλλειψη εμπιστοσύνης

| 4.3.1 | Οι κοινωνικές σχέσεις χαρακτηρίζονται από ευρεία έλλειψη εμπιστοσύνης, ανεκτικότητας και κοινοτικού πνεύματος. Το επίπεδο εμπιστοσύνης στους δημόσιους οργανισμούς είναι πολύ χαμηλό. Παρά ταύτα, την περασμένη χρονιά σημειώθηκε αύξηση της εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση. |
| --- | --- |

4.3.1

Οι κοινωνικές σχέσεις χαρακτηρίζονται από ευρεία έλλειψη εμπιστοσύνης, ανεκτικότητας και κοινοτικού πνεύματος. Το επίπεδο εμπιστοσύνης στους δημόσιους οργανισμούς είναι πολύ χαμηλό. Παρά ταύτα, την περασμένη χρονιά σημειώθηκε αύξηση της εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση.

| 4.3.2 | Στην επισκόπηση «World Values Survey» (Έρευνα για τις παγκόσμιες αξίες) ο δείκτης ανεκτικότητας αξιολογείται στο 2,08, το οποίο σημαίνει ότι η κοινωνία της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας χαρακτηρίζεται από χαμηλό επίπεδο ανεκτικότητας. Η μισαλλοδοξία απέναντι σε περιθωριοποιημένες ομάδες, όπως τοξικομανείς, αλκοολικοί, ομοφυλόφιλοι ή Ρομ, είναι πολύ υψηλή. Το κοινοτικό πνεύμα, το οποίο αξιολογείται με κριτήριο την μη πληρωμή των εισφορών για υπηρεσίες κοινής ωφέλειας (μεταφορές, ύδρευση, κλπ.), την καταβολή φόρων ή τη(ν) (κατά) χρήση των κρατικών ενισχύσεων, βρίσκεται επίσης σε χαμηλά επίπεδα. |
| --- | --- |

4.3.2

Στην επισκόπηση «World Values Survey» (Έρευνα για τις παγκόσμιες αξίες) ο δείκτης ανεκτικότητας αξιολογείται στο 2,08, το οποίο σημαίνει ότι η κοινωνία της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας χαρακτηρίζεται από χαμηλό επίπεδο ανεκτικότητας. Η μισαλλοδοξία απέναντι σε περιθωριοποιημένες ομάδες, όπως τοξικομανείς, αλκοολικοί, ομοφυλόφιλοι ή Ρομ, είναι πολύ υψηλή. Το κοινοτικό πνεύμα, το οποίο αξιολογείται με κριτήριο την μη πληρωμή των εισφορών για υπηρεσίες κοινής ωφέλειας (μεταφορές, ύδρευση, κλπ.), την καταβολή φόρων ή τη(ν) (κατά) χρήση των κρατικών ενισχύσεων, βρίσκεται επίσης σε χαμηλά επίπεδα.

5.   Η κοινωνία των πολιτών της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας

5.1   Νομικό περιβάλλον

| 5.1.1 | Η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι διασφαλίζεται από το Σύνταγμα (άρθρο 20) και ρυθμίζεται κανονιστικά από το νόμο για τις ενώσεις και τα ιδρύματα πολιτών που θεσπίστηκε το 1998. |
| --- | --- |

5.1.1

Η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι διασφαλίζεται από το Σύνταγμα (άρθρο 20) και ρυθμίζεται κανονιστικά από το νόμο για τις ενώσεις και τα ιδρύματα πολιτών που θεσπίστηκε το 1998.

| 5.1.2 | Εντούτοις, υπάρχει έλλειψη κανονισμών για τις συνδικαλιστικές οργανώσεις και τις ενώσεις εργοδοτών, δεδομένου ότι καλύπτονται από λίγα μόνο άρθρα του εργατικού δίκαιου και της συνδικαλιστικής νομοθεσίας. Είναι πλέον αισθητή η ανάγκη δημιουργίας ίσων όρων για τους κοινωνικούς εταίρους, έτσι ώστε να εξασφαλισθεί η ανεξαρτησία τους. Τα εμπορικά επιμελητήρια διέπονται από ξεχωριστή νομοθεσία. |
| --- | --- |

5.1.2

Εντούτοις, υπάρχει έλλειψη κανονισμών για τις συνδικαλιστικές οργανώσεις και τις ενώσεις εργοδοτών, δεδομένου ότι καλύπτονται από λίγα μόνο άρθρα του εργατικού δίκαιου και της συνδικαλιστικής νομοθεσίας. Είναι πλέον αισθητή η ανάγκη δημιουργίας ίσων όρων για τους κοινωνικούς εταίρους, έτσι ώστε να εξασφαλισθεί η ανεξαρτησία τους. Τα εμπορικά επιμελητήρια διέπονται από ξεχωριστή νομοθεσία.

| 5.1.3 | Παρά τις πρόσφατες βελτιώσεις (νόμος για τις δωρεές και τις χορηγίες, κλπ.), οι φορολογικές διατάξεις για τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών (ΟΚΠ) και τα φορολογικά πλεονεκτήματα για φιλανθρωπικές δραστηριότητες αποτελούν εμπόδια για την περαιτέρω ανάπτυξη. |
| --- | --- |

5.1.3

Παρά τις πρόσφατες βελτιώσεις (νόμος για τις δωρεές και τις χορηγίες, κλπ.), οι φορολογικές διατάξεις για τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών (ΟΚΠ) και τα φορολογικά πλεονεκτήματα για φιλανθρωπικές δραστηριότητες αποτελούν εμπόδια για την περαιτέρω ανάπτυξη.

| 5.1.4 | Επί του παρόντος καταρτίζεται νέος νόμος για τις ενώσεις και τα ιδρύματα πολιτών. Οι κύριες αλλαγές που αναμένονται είναι οι εξής: περαιτέρω βελτίωση των δικαιωμάτων για τη σύσταση οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, ρύθμιση των οικονομικών τους δραστηριοτήτων και εισαγωγή του καθεστώτος της «οργάνωσης κοινής ωφελείας». |
| --- | --- |

5.1.4

Επί του παρόντος καταρτίζεται νέος νόμος για τις ενώσεις και τα ιδρύματα πολιτών. Οι κύριες αλλαγές που αναμένονται είναι οι εξής: περαιτέρω βελτίωση των δικαιωμάτων για τη σύσταση οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, ρύθμιση των οικονομικών τους δραστηριοτήτων και εισαγωγή του καθεστώτος της «οργάνωσης κοινής ωφελείας».

5.2   Χαρτογράφηση της κοινωνίας των πολιτών της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας

5.2.1   Πολυμορφία και αντιπροσωπευτικότητα των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών (ΟΚΠ)

| 5.2.1.1 | Η κοινωνία των πολιτών της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας αποτελείται από συνδικαλιστικές οργανώσεις, οργανώσεις πολιτών και εμπορικά επιμελητήρια, καθώς και εκκλησίες και θρησκευτικές κοινότητες. Οι ενώσεις εργοδοτών συνιστούν νέο φαινόμενο για τη χώρα και τα εμπορικά επιμελητήρια (υπάρχουν δύο σε εθνικό επίπεδο: το Οικονομικό Επιμελητήριο Μακεδονίας (SKM) και η Ένωση Εμπορικών Επιμελητηρίων (USKM)) εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται ως εκπρόσωποι του ιδιωτικού τομέα. |
| --- | --- |

5.2.1.1

Η κοινωνία των πολιτών της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας αποτελείται από συνδικαλιστικές οργανώσεις, οργανώσεις πολιτών και εμπορικά επιμελητήρια, καθώς και εκκλησίες και θρησκευτικές κοινότητες. Οι ενώσεις εργοδοτών συνιστούν νέο φαινόμενο για τη χώρα και τα εμπορικά επιμελητήρια (υπάρχουν δύο σε εθνικό επίπεδο: το Οικονομικό Επιμελητήριο Μακεδονίας (SKM) και η Ένωση Εμπορικών Επιμελητηρίων (USKM)) εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται ως εκπρόσωποι του ιδιωτικού τομέα.

| 5.2.1.2 | Η σχέση μεταξύ των οργανώσεων εργοδοτών περιπλέκεται ακόμη περισσότερο λόγω του γεγονότος ότι μία μόνο από αυτές (η Ένωση Εργοδοτών της Μακεδονίας, ZRM)) είναι μέλος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΟΚΕ) της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Η άλλη οργάνωση, η Συνομοσπονδία Εργοδοτών της Δημοκρατίας της Μακεδονίας (KRM), καταβάλλει έντονες προσπάθειες ώστε η ΟΚΕ της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας να αποκτήσει μια πιο ανοιχτή και πιο περιεκτική προσέγγιση. |
| --- | --- |

5.2.1.2

Η σχέση μεταξύ των οργανώσεων εργοδοτών περιπλέκεται ακόμη περισσότερο λόγω του γεγονότος ότι μία μόνο από αυτές (η Ένωση Εργοδοτών της Μακεδονίας, ZRM)) είναι μέλος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΟΚΕ) της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Η άλλη οργάνωση, η Συνομοσπονδία Εργοδοτών της Δημοκρατίας της Μακεδονίας (KRM), καταβάλλει έντονες προσπάθειες ώστε η ΟΚΕ της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας να αποκτήσει μια πιο ανοιχτή και πιο περιεκτική προσέγγιση.

| 5.2.1.3 | Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις είναι ομαδοποιημένες σε τέσσερις συνομοσπονδίες: την Ομοσπονδία Συνδικάτων της Μακεδονίας (SSM), τη Συνομοσπονδία Ανεξάρτητων Συνδικάτων (KNS), τη Συνομοσπονδία Συνδικαλιστικών Οργανώσεων της Μακεδονίας (KSS) και την Ένωση Ελεύθερων και Αυτόνομων Συνδικάτων (UNS). Η αντιπαλότητα και, ορισμένες φορές, ακόμη και η υιοθέτηση εχθρικής στάσης που ωθείται από προσωπικά κίνητρα αποτελούν τα κύρια χαρακτηριστικά των μεταξύ τους σχέσεων. Αυτό αποδυναμώνει σημαντικά την διαπραγματευτική τους θέση, ιδίως απέναντι στην κυβέρνηση. |
| --- | --- |

5.2.1.3

Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις είναι ομαδοποιημένες σε τέσσερις συνομοσπονδίες: την Ομοσπονδία Συνδικάτων της Μακεδονίας (SSM), τη Συνομοσπονδία Ανεξάρτητων Συνδικάτων (KNS), τη Συνομοσπονδία Συνδικαλιστικών Οργανώσεων της Μακεδονίας (KSS) και την Ένωση Ελεύθερων και Αυτόνομων Συνδικάτων (UNS). Η αντιπαλότητα και, ορισμένες φορές, ακόμη και η υιοθέτηση εχθρικής στάσης που ωθείται από προσωπικά κίνητρα αποτελούν τα κύρια χαρακτηριστικά των μεταξύ τους σχέσεων. Αυτό αποδυναμώνει σημαντικά την διαπραγματευτική τους θέση, ιδίως απέναντι στην κυβέρνηση.

| 5.2.1.4 | Το 2003 ήταν εγγεγραμμένες 5.289 ΟΚΠ στη χώρα. Όλες σχεδόν οι κοινωνικές ομάδες εκπροσωπούνται ως συστατικά στοιχεία της κοινωνίας των πολιτών, ωστόσο, η συμμετοχή των φτωχών, αγροτικών και εθνοτικών κοινοτήτων, ιδίως των Αλβανών, είναι λιγότερο ισχυρή. Σημαντικός αριθμός οργανώσεων (43 %) είναι συγκεντρωμένος στην πρωτεύουσα Σκόπια, ενώ οι ΟΚΠ είναι σχεδόν ανύπαρκτες στις αγροτικές περιοχές. |
| --- | --- |

5.2.1.4

Το 2003 ήταν εγγεγραμμένες 5.289 ΟΚΠ στη χώρα. Όλες σχεδόν οι κοινωνικές ομάδες εκπροσωπούνται ως συστατικά στοιχεία της κοινωνίας των πολιτών, ωστόσο, η συμμετοχή των φτωχών, αγροτικών και εθνοτικών κοινοτήτων, ιδίως των Αλβανών, είναι λιγότερο ισχυρή. Σημαντικός αριθμός οργανώσεων (43 %) είναι συγκεντρωμένος στην πρωτεύουσα Σκόπια, ενώ οι ΟΚΠ είναι σχεδόν ανύπαρκτες στις αγροτικές περιοχές.

5.2.2   Επίπεδο οργάνωσης και σχέσεις

| 5.2.2.1 | Στην Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας υπάρχουν περίπου 200 οργανώσεις-ομπρέλα των ΟΚΠ. Η πλειοψηφία των οργανώσεων, ανάλογα με τον τύπο της ΟΚΠ ή την ομάδα στόχο, είναι μέλη ενώσεων, ομοσπονδιών, πλατφορμών ή άλλων οργανώσεων-ομπρέλα. Αυτές οι οργανώσεις-ομπρέλα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην εδραίωση της κοινωνίας των πολιτών της χώρας. |
| --- | --- |

5.2.2.1

Στην Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας υπάρχουν περίπου 200 οργανώσεις-ομπρέλα των ΟΚΠ. Η πλειοψηφία των οργανώσεων, ανάλογα με τον τύπο της ΟΚΠ ή την ομάδα στόχο, είναι μέλη ενώσεων, ομοσπονδιών, πλατφορμών ή άλλων οργανώσεων-ομπρέλα. Αυτές οι οργανώσεις-ομπρέλα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην εδραίωση της κοινωνίας των πολιτών της χώρας.

| 5.2.2.2 | Η κοινωνία των πολιτών της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας καλείται να εστιασθεί στην επικοινωνία, το συντονισμό και τη συνεργασία. Η αλληλεπίδραση και ο διάλογος μεταξύ εργοδοτών, συνδικαλιστικών οργανώσεων και άλλων ΟΚΠ είναι ουσιαστικώς ανύπαρκτοι. Μολαταύτα, η Πλατφόρμα των Πολιτών της Μακεδονίας, η οποία αριθμεί 29 μέλη, συνιστά εδώ θετικό παράδειγμα. |
| --- | --- |

5.2.2.2

Η κοινωνία των πολιτών της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας καλείται να εστιασθεί στην επικοινωνία, το συντονισμό και τη συνεργασία. Η αλληλεπίδραση και ο διάλογος μεταξύ εργοδοτών, συνδικαλιστικών οργανώσεων και άλλων ΟΚΠ είναι ουσιαστικώς ανύπαρκτοι. Μολαταύτα, η Πλατφόρμα των Πολιτών της Μακεδονίας, η οποία αριθμεί 29 μέλη, συνιστά εδώ θετικό παράδειγμα.

5.3   Τα ισχυρά σημεία και οι αδυναμίες της κοινωνίας των πολιτών της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας

| 5.3.1 | Τα ισχυρά σημεία της κοινωνίας των πολιτών της χώρας είναι η χειραφέτηση των πολιτών και η πίστη σε ανώτερες αξίες όπως η ειρήνη, η ισότητα των φύλων και η βιωσιμότητα του περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

5.3.1

Τα ισχυρά σημεία της κοινωνίας των πολιτών της χώρας είναι η χειραφέτηση των πολιτών και η πίστη σε ανώτερες αξίες όπως η ειρήνη, η ισότητα των φύλων και η βιωσιμότητα του περιβάλλοντος.

| 5.3.2 | Η σημαντικότερη συμβολή της κοινωνίας των πολιτών γίνεται αισθητή στον τομέα της χειραφέτησης των πολιτών, ιδίως των γυναικών και των περιθωριοποιημένων ομάδων. Η συμμετοχή των γυναικών στο δημόσιο βίο (κοινοβούλιο, δήμοι και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών) έχει αυξηθεί σημαντικά. |
| --- | --- |

5.3.2

Η σημαντικότερη συμβολή της κοινωνίας των πολιτών γίνεται αισθητή στον τομέα της χειραφέτησης των πολιτών, ιδίως των γυναικών και των περιθωριοποιημένων ομάδων. Η συμμετοχή των γυναικών στο δημόσιο βίο (κοινοβούλιο, δήμοι και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών) έχει αυξηθεί σημαντικά.

| 5.3.3 | Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις αποτέλεσαν το έμβλημα της περιόδου από το 1996 έως το 2001, όταν χάρη στην ενεργό τους δράση, η διάσταση της περιβαλλοντικής αειφορίας ενσωματώθηκε με επιτυχία σε όλες τις κυβερνητικές πολιτικές. Διαθέτουν δε μεγάλες δυνατότητες για να συνεχίσουν τον θετικό τους ρόλο και στο μέλλον. |
| --- | --- |

5.3.3

Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις αποτέλεσαν το έμβλημα της περιόδου από το 1996 έως το 2001, όταν χάρη στην ενεργό τους δράση, η διάσταση της περιβαλλοντικής αειφορίας ενσωματώθηκε με επιτυχία σε όλες τις κυβερνητικές πολιτικές. Διαθέτουν δε μεγάλες δυνατότητες για να συνεχίσουν τον θετικό τους ρόλο και στο μέλλον.

| 5.3.4 | Ο πλουραλισμός εφαρμόζεται ανάμεσα σε και από όλους τους κυριότερους ενδιαφερόμενους φορείς της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, μολονότι θα πρέπει να αναπτυχθεί και να ενισχυθεί περαιτέρω η ικανότητα διατομεακού διαλόγου. |
| --- | --- |

5.3.4

Ο πλουραλισμός εφαρμόζεται ανάμεσα σε και από όλους τους κυριότερους ενδιαφερόμενους φορείς της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, μολονότι θα πρέπει να αναπτυχθεί και να ενισχυθεί περαιτέρω η ικανότητα διατομεακού διαλόγου.

| 5.3.5 | Οι αδυναμίες της κοινωνίας των πολιτών είναι οι ακόλουθες: εξάλειψη της φτώχειας, διαφάνεια και αυτορρύθμιση, άσκηση της δημοκρατίας, αμοιβαία αδιαφορία στις σχέσεις μεταξύ της κοινωνίας των πολιτών και του ιδιωτικού τομέα, ανεπαρκείς πόροι και έλλειψη διαφοροποίησης των χρηματοδοτικών πόρων (σήμερα, η εξάρτηση από δωρεές από το εξωτερικό είναι ισχυρή). |
| --- | --- |

5.3.5

Οι αδυναμίες της κοινωνίας των πολιτών είναι οι ακόλουθες: εξάλειψη της φτώχειας, διαφάνεια και αυτορρύθμιση, άσκηση της δημοκρατίας, αμοιβαία αδιαφορία στις σχέσεις μεταξύ της κοινωνίας των πολιτών και του ιδιωτικού τομέα, ανεπαρκείς πόροι και έλλειψη διαφοροποίησης των χρηματοδοτικών πόρων (σήμερα, η εξάρτηση από δωρεές από το εξωτερικό είναι ισχυρή).

| 5.3.6 | Η κληρονομιά του παρελθόντος σε συνδυασμό με τις διαφορετικές θέσεις και στάσεις στις σχέσεις των πολιτών (αλλά και απέναντι στο κράτος), οι οποίες συχνά διαθέτουν μια συναισθηματική «χροιά», αποτελεί σημαντικό εμπόδιο στον διάλογο και τη δράση. |
| --- | --- |

5.3.6

Η κληρονομιά του παρελθόντος σε συνδυασμό με τις διαφορετικές θέσεις και στάσεις στις σχέσεις των πολιτών (αλλά και απέναντι στο κράτος), οι οποίες συχνά διαθέτουν μια συναισθηματική «χροιά», αποτελεί σημαντικό εμπόδιο στον διάλογο και τη δράση.

| 5.3.7 | Η δημόσια εμπιστοσύνη στις εκκλησίες και τις θρησκευτικές κοινότητες είναι υψηλή, στις οργανώσεις των πολιτών μέτρια, ενώ στα εμπορικά επιμελητήρια και τις συνδικαλιστικές οργανώσεις είναι πολύ χαμηλή, εξαιτίας του γεγονός ότι οι τελευταίες θεωρούνται υπεύθυνες για την επιδείνωση της θέσης των εργαζομένων και την έλλειψη δράσης. |
| --- | --- |

5.3.7

Η δημόσια εμπιστοσύνη στις εκκλησίες και τις θρησκευτικές κοινότητες είναι υψηλή, στις οργανώσεις των πολιτών μέτρια, ενώ στα εμπορικά επιμελητήρια και τις συνδικαλιστικές οργανώσεις είναι πολύ χαμηλή, εξαιτίας του γεγονός ότι οι τελευταίες θεωρούνται υπεύθυνες για την επιδείνωση της θέσης των εργαζομένων και την έλλειψη δράσης.

6.   Ο κοινωνικός διάλογος και ο διάλογος με τους πολίτες και η σύσταση Μικτής Συμβουλευτικής Επιτροπής με την ΕΟΚΕ

6.1   Κοινωνικός διάλογος

6.1.1   Το πλαίσιο

Η Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας είναι μέλος της ΔΟΕ και έχει επικυρώσει τις περισσότερες συμβάσεις της. Πρόσφατα επικύρωσε τις εξής συμβάσεις: τη Σύμβαση για τις Χείριστες Μορφές Παιδικής Εργασίας (C182) το 2002 και τη Σύμβαση για τις Τριμερείς Διαβουλεύσεις (διεθνή πρότυπα εργασίας) (C144), το 2005.

6.1.2   Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας

Το θεσμικό πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου, ιδίως του τριμερούς διαλόγου που διεξάγεται μέσω της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, βρίσκεται σε αρχικό στάδιο ανάπτυξης. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, η οποία ιδρύθηκε το 1996, ηγείται του τριμερούς διαλόγου (μεταξύ συνδικαλιστικών οργανώσεων, εργοδοτών και κυβέρνησης) σε εθνικό επίπεδο. Παρόλα αυτά, η ΟΚΕ έχει περιορισμένο εύρος συμμετοχής, καθότι απαρτίζεται μόνο από εκπροσώπους της Ομοσπονδίας Συνδικάτων της Μακεδονίας (SSM) και της Ένωσης Εργοδοτών της Μακεδονίας, υπό την προεδρία του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Πολιτικής.

| 6.1.3 | Αυτή η κατάσταση αμφισβητείται σοβαρά από τις οργανώσεις εργοδοτών και τα συνδικάτα που δεν αποτελούν μέλη της ΟΚΕ και ασκούν έντονη κριτική στο έργο της. Φαίνεται να υπάρχει γενική συμφωνία και από τη σκοπιά της κυβέρνησης ότι το τρέχον νομικό πλαίσιο θα πρέπει να τροποποιηθεί και να καταστεί σαφέστερο με τον καθορισμό των κριτηρίων συμμετοχής στην ΟΚΕ. Θα μπορούσε, ωστόσο, να προβλεφθεί μία εκτεταμένη συζήτηση προκειμένου να βρεθεί ικανοποιητική λύση και να προσδιοριστεί ένα νέο νομικό πλαίσιο για την ΟΚΕ. |
| --- | --- |

6.1.3

Αυτή η κατάσταση αμφισβητείται σοβαρά από τις οργανώσεις εργοδοτών και τα συνδικάτα που δεν αποτελούν μέλη της ΟΚΕ και ασκούν έντονη κριτική στο έργο της. Φαίνεται να υπάρχει γενική συμφωνία και από τη σκοπιά της κυβέρνησης ότι το τρέχον νομικό πλαίσιο θα πρέπει να τροποποιηθεί και να καταστεί σαφέστερο με τον καθορισμό των κριτηρίων συμμετοχής στην ΟΚΕ. Θα μπορούσε, ωστόσο, να προβλεφθεί μία εκτεταμένη συζήτηση προκειμένου να βρεθεί ικανοποιητική λύση και να προσδιοριστεί ένα νέο νομικό πλαίσιο για την ΟΚΕ.

6.1.4   Συλλογικές διαπραγματεύσεις

Υπάρχουν δύο γενικές συλλογικές συμβάσεις για τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα και περίπου 24 συλλογικές συμβάσεις για διάφορους επιμέρους τομείς. Το σημερινό μέλημα των συνδικαλιστικών οργανώσεων είναι η οργανωμένη συμμετοχή του 33 % του εργατικού δυναμικού ως κοινωνικών εταίρων στις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Πολλές συνδικαλιστικές οργανώσεις ασκούν έντονη κριτική σχετικά με αυτή την απαίτηση, ζητώντας ουσιαστική μείωση του ορίου. Επιπλέον, προκύπτει ότι είναι δυσχερής η παροχή πειστηρίων για το κατά πόσον μία οργάνωση πληροί την προϋπόθεση αυτή.

6.2   Ο διάλογος με τους πολίτες υπό το φως της νέας κυβερνητικής στρατηγικής

| 6.2.1 | Στην αρχή, οι σχέσεις μεταξύ κυβέρνησης και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών χαρακτηρίζονταν από ad hoc επαφές και συμφωνίες. Το πρώτο βήμα προς τη θεσμοποίηση των σχέσεων πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 2004 με τη σύσταση μια μονάδας «Κοινωνία των πολιτών» εντός της κυβέρνησης. |
| --- | --- |

6.2.1

Στην αρχή, οι σχέσεις μεταξύ κυβέρνησης και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών χαρακτηρίζονταν από ad hoc επαφές και συμφωνίες. Το πρώτο βήμα προς τη θεσμοποίηση των σχέσεων πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 2004 με τη σύσταση μια μονάδας «Κοινωνία των πολιτών» εντός της κυβέρνησης.

| 6.2.2 | Τον Ιανουάριο του 2007 υιοθετήθηκε μια στρατηγική για τη συνεργασία της κυβέρνησης με τον τομέα της κοινωνίας των πολιτών παράλληλα με το σχέδιο δράσης για την υλοποίησή της. Το εν λόγω έγγραφο ήταν το αποτέλεσμα κατάλληλης διαδικασίας διαβούλευσης. |
| --- | --- |

6.2.2

Τον Ιανουάριο του 2007 υιοθετήθηκε μια στρατηγική για τη συνεργασία της κυβέρνησης με τον τομέα της κοινωνίας των πολιτών παράλληλα με το σχέδιο δράσης για την υλοποίησή της. Το εν λόγω έγγραφο ήταν το αποτέλεσμα κατάλληλης διαδικασίας διαβούλευσης.

| 6.2.3 | Οι βασικοί στρατηγικοί στόχοι αυτής της στρατηγικής είναι οι εξής: συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στη διαδικασία χάραξης της πολιτικής· ενσωμάτωση της κοινωνίας των πολιτών στη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης· δημιουργία ευνοϊκότερων συνθηκών για τη λειτουργία της κοινωνίας των πολιτών· αναβάθμιση και ενίσχυση του νομικού πλαισίου προκειμένου να βελτιωθούν οι συνθήκες για την κοινωνία των πολιτών· ανάπτυξη διοργανικής και διατομεακής συνεργασίας. |
| --- | --- |

6.2.3

Οι βασικοί στρατηγικοί στόχοι αυτής της στρατηγικής είναι οι εξής: συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στη διαδικασία χάραξης της πολιτικής· ενσωμάτωση της κοινωνίας των πολιτών στη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης· δημιουργία ευνοϊκότερων συνθηκών για τη λειτουργία της κοινωνίας των πολιτών· αναβάθμιση και ενίσχυση του νομικού πλαισίου προκειμένου να βελτιωθούν οι συνθήκες για την κοινωνία των πολιτών· ανάπτυξη διοργανικής και διατομεακής συνεργασίας.

6.3   Σύσταση Μικτής Συμβουλευτικής Επιτροπής (ΜΣΕ) με την ΕΟΚΕ

| 6.3.1 | Όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς της χώρας αποδίδουν μεγάλη σημασία στην ΜΣΕ με την ΕΟΚΕ και ζητούν την όσο το δυνατόν ταχύτερη σύστασή της. |
| --- | --- |

6.3.1

Όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς της χώρας αποδίδουν μεγάλη σημασία στην ΜΣΕ με την ΕΟΚΕ και ζητούν την όσο το δυνατόν ταχύτερη σύστασή της.

| 6.3.2 | Μια ΜΣΕ με την ορθή σύνθεση μπορεί να αποτελέσει ένα αποτελεσματικό μέσο τόσο για την προσέγγιση της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών της χώρας με την ΕΕ όσο και για την προώθηση του διαλόγου ανάμεσα στις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

6.3.2

Μια ΜΣΕ με την ορθή σύνθεση μπορεί να αποτελέσει ένα αποτελεσματικό μέσο τόσο για την προσέγγιση της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών της χώρας με την ΕΕ όσο και για την προώθηση του διαλόγου ανάμεσα στις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών σε εθνικό επίπεδο.

| 6.3.3 | Πρέπει να καταβληθούν σοβαρές προσπάθειες από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, ούτως ώστε να διασφαλιστεί ότι τα μέλη της ΜΣΕ από την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας επιλέγονται με ανοιχτό, διαφανή και δημοκρατικό τρόπο και πληρούν τις αρχές της νομιμότητας και αντιπροσωπευτικότητας. |
| --- | --- |

6.3.3

Πρέπει να καταβληθούν σοβαρές προσπάθειες από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, ούτως ώστε να διασφαλιστεί ότι τα μέλη της ΜΣΕ από την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας επιλέγονται με ανοιχτό, διαφανή και δημοκρατικό τρόπο και πληρούν τις αρχές της νομιμότητας και αντιπροσωπευτικότητας.

7.   Η Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, η ΕΕ και τα Βαλκάνια

7.1   Κατάσταση των σχέσεων «ΕΕ-Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατίας της Μακεδονίας»

7.1.1.   Υποψήφια χώρα

Η Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας διαθέτει καθεστώς υποψήφιας χώρας και προετοιμάζεται για τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την ΕΕ. Είναι η πρώτη χώρα των Δυτικών Βαλκανίων που υπέγραψε Συμφωνία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης (ΣΣΣ) τον Απρίλιο του 2001. Στη Σύνοδο Κορυφής της Θεσσαλονίκης που διεξήχθη από τις 19 έως τις 21 Ιουνίου 2003 αποφασίστηκε η παροχή μεγαλύτερης υποστήριξης για την προσχώρηση των κρατών των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ. Η κυβέρνηση της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας υπέβαλε τις απαντήσεις της στο ερωτηματολόγιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις 14 Φεβρουαρίου 2005, οι οποίες αποτέλεσαν τη βάση για τη θετική γνώμη που εξέδωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 9 Νοεμβρίου 2005 και, στη συνέχεια, για την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 16ης Δεκεμβρίου 2005 να χορηγήσει στην Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας το καθεστώς υποψήφιας χώρας.

7.1.2.   Εμπορικές συναλλαγές με την ΕΕ

Το 2006 η συνολική αξία των εξαγωγών ανήλθε στα 1,43 δισεκατομμύρια ευρώ, και οι συνολικές εισαγωγές έφτασαν τα 2,25 δισεκατομμύρια ευρώ. Οι εμπορικές συναλλαγές με την ΕΕ αποτέλεσαν το 51,85 % των εξαγωγών, ενώ ποσοστό 44 % των εισαγωγών προήλθε από κράτη μέλη της ΕΕ. Οι πέντε σημαντικότεροι εμπορικοί εταίροι της ΕΕ είναι η Γερμανία, η Ελλάδα, η Ιταλία, η Σλοβενία και η Πολωνία.

Ορισμένα εμπορικά θέματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν είναι τα εξής: έλλειψη ολοκλήρωσης των συνοριακών υπηρεσιών, έλλειψη νέων τεχνολογιών και τελωνειακών διαδικασιών χωρίς χαρτί, δηλώσεις προϊόντων και έλλειψη εργαστηρίων αναφοράς για την έκδοση πιστοποιητικών (ειδικά στον γεωργικό τομέα).

7.1.3.   Θεωρήσεις

Η κινητικότητα των πολιτών, ιδίως στον τομέα των επιχειρηματικών επαφών, των εκπαιδευτικών και πολιτιστικών ανταλλαγών είναι μείζονος σημασίας για την οικοδόμηση σχέσεων με την ΕΕ. Στις 18 Σεπτεμβρίου 2007 υπεγράφη συμφωνία επανεισδοχής και απλούστευσης της έκδοσης θεωρήσεων με την ΕΕ, ως ένα μεταβατικό βήμα προς τη θέσπιση αμοιβαίου καθεστώτος ταξιδιών χωρίς υποχρέωση θεώρησης. Στις 20 Φεβρουαρίου 2008, άρχισε ο διάλογος σχετικά με τη δυνατότητα θέσπισης καθεστώτος ταξιδιών χωρίς θεώρηση.

7.1.4.   Χρηματοδοτική βοήθεια της ΕΕ

Η κοινοτική χρηματοδοτική βοήθεια προς την χώρα κατά την περίοδο 1992-2006 έφτασε τα 800 εκατομμύρια ευρώ. Για την περίοδο 2007-2009 έχουν δεσμευτεί πιστώσεις ύψους 210 εκατομμυρίων ευρώ.

7.2   Ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών στη διαδικασία ολοκλήρωσης της ΕΕ

| 7.2.1 | Η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση συνιστά μείζονα πρόκληση για την κοινωνία των πολιτών στην Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας. Λόγω της ενταξιακής διαδικασίας, η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση αποτελεί ισχυρή κινητήριο δύναμη για την περαιτέρω ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών. Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών είναι φορείς των νέων αξιών, όπως η συμμετοχική δημοκρατία, η ένταξη, η ισότητα, η διαφάνεια και η λογοδοσία. Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών διαδραματίζουν επίσης σημαντικό μεσολαβητικό ρόλο για την προσέγγιση μιας παραδοσιακής πολυπολιτισμικής (και πολυεθνοτικής) κοινωνίας των Βαλκανίων με τη μεταμοντέρνα Ευρώπη. |
| --- | --- |

7.2.1

Η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση συνιστά μείζονα πρόκληση για την κοινωνία των πολιτών στην Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας. Λόγω της ενταξιακής διαδικασίας, η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση αποτελεί ισχυρή κινητήριο δύναμη για την περαιτέρω ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών. Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών είναι φορείς των νέων αξιών, όπως η συμμετοχική δημοκρατία, η ένταξη, η ισότητα, η διαφάνεια και η λογοδοσία. Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών διαδραματίζουν επίσης σημαντικό μεσολαβητικό ρόλο για την προσέγγιση μιας παραδοσιακής πολυπολιτισμικής (και πολυεθνοτικής) κοινωνίας των Βαλκανίων με τη μεταμοντέρνα Ευρώπη.

| 7.2.2 | Η κυβέρνηση της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας άρχισε να αναγνωρίζει το ρόλο της κοινωνίας των πολιτών στη διαδικασία ολοκλήρωσης της ΕΕ ενσωματώνοντάς την στους στρατηγικούς της στόχους. |
| --- | --- |

7.2.2

Η κυβέρνηση της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας άρχισε να αναγνωρίζει το ρόλο της κοινωνίας των πολιτών στη διαδικασία ολοκλήρωσης της ΕΕ ενσωματώνοντάς την στους στρατηγικούς της στόχους.

| 7.2.3 | Η υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών εκ μέρους της ΕΕ αυξήθηκε μετά την εισαγωγή του προγράμματος CARDS (Κοινοτική βοήθεια για την ανασυγκρότηση, την ανάπτυξη και τη σταθεροποίηση) το 2001. Σε αυτό το πλαίσιο υποστηρίχθηκαν πολλές πρωτοβουλίες πολιτών, μεταξύ άλλων, παρασχέθηκε τεχνική βοήθεια για την κατάρτιση κυβερνητικής στρατηγικής σχετικά με τη συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών και δόθηκε στήριξη στην Πλατφόρμα των Πολιτών της Μακεδονίας. |
| --- | --- |

7.2.3

Η υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών εκ μέρους της ΕΕ αυξήθηκε μετά την εισαγωγή του προγράμματος CARDS (Κοινοτική βοήθεια για την ανασυγκρότηση, την ανάπτυξη και τη σταθεροποίηση) το 2001. Σε αυτό το πλαίσιο υποστηρίχθηκαν πολλές πρωτοβουλίες πολιτών, μεταξύ άλλων, παρασχέθηκε τεχνική βοήθεια για την κατάρτιση κυβερνητικής στρατηγικής σχετικά με τη συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών και δόθηκε στήριξη στην Πλατφόρμα των Πολιτών της Μακεδονίας.

7.3   Συνεργασία με τις γειτονικές χώρες των Βαλκανίων και δικτύωση

| 7.3.1. | Η Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας διαδραματίζει ενεργό ρόλο στον τομέα της περιφερειακής συνεργασίας με τη δέσμευσή της για την ανάπτυξη διμερών σχέσεων και πολιτικής καλής γειτονίας. Συμμετέχει ενεργά σε περιφερειακές διαδικασίες όπως η σύσταση του Συμβουλίου Περιφερειακής Συνεργασίας (Διαδικασία για τη συνεργασία στη νοτιοανατολική Ευρώπη (SEECP)), η συνθήκη για την Ενεργειακή Κοινότητα, ο Κοινός Ευρωπαϊκός Αεροπορικός Χώρος, η Πρωτοβουλία Συνεργασίας Νοτιοανατολικής Ευρώπης (SECI) και η Συμφωνία Ελευθέρων Συναλλαγών της Κεντρικής Ευρώπης (CEFTA). Στο πλαίσιο αυτό, ο εθνικός και τοπικός τύπος καλείται να διαδραματίσει υπεύθυνο και θετικό ρόλο για την προώθηση των εν λόγω διαδικασιών. |
| --- | --- |

7.3.1.

Η Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας διαδραματίζει ενεργό ρόλο στον τομέα της περιφερειακής συνεργασίας με τη δέσμευσή της για την ανάπτυξη διμερών σχέσεων και πολιτικής καλής γειτονίας. Συμμετέχει ενεργά σε περιφερειακές διαδικασίες όπως η σύσταση του Συμβουλίου Περιφερειακής Συνεργασίας (Διαδικασία για τη συνεργασία στη νοτιοανατολική Ευρώπη (SEECP)), η συνθήκη για την Ενεργειακή Κοινότητα, ο Κοινός Ευρωπαϊκός Αεροπορικός Χώρος, η Πρωτοβουλία Συνεργασίας Νοτιοανατολικής Ευρώπης (SECI) και η Συμφωνία Ελευθέρων Συναλλαγών της Κεντρικής Ευρώπης (CEFTA). Στο πλαίσιο αυτό, ο εθνικός και τοπικός τύπος καλείται να διαδραματίσει υπεύθυνο και θετικό ρόλο για την προώθηση των εν λόγω διαδικασιών.

| 7.3.2. | Η δικτύωση και η αλληλεπίδραση σε περιφερειακό επίπεδο ενισχύονται και σε άλλους τομείς, συμπεριλαμβανομένης της κοινωνίας των πολιτών. Υπάρχουν θετικά παραδείγματα κοινών δράσεων στις οποίες συμμετέχουν ενεργά οργανώσεις εργοδοτών, συνδικαλιστικές οργανώσεις και άλλες ΟΚΠ της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας. |
| --- | --- |

7.3.2.

Η δικτύωση και η αλληλεπίδραση σε περιφερειακό επίπεδο ενισχύονται και σε άλλους τομείς, συμπεριλαμβανομένης της κοινωνίας των πολιτών. Υπάρχουν θετικά παραδείγματα κοινών δράσεων στις οποίες συμμετέχουν ενεργά οργανώσεις εργοδοτών, συνδικαλιστικές οργανώσεις και άλλες ΟΚΠ της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας.

Βρυξέλλες, 12 Μαρτίου 2008.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Στις αρχές του 2001, η Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας αντιμετώπισε διεθνοτικές κρίσεις στο εσωτερικό της με ένοπλες συγκρούσεις. Η πολιτική λύση δόθηκε με τη συμφωνία-πλαίσιο της Οχρίδας, που υπογράφηκε στις 13 Αυγούστου 2001 στην Οχρίδα από τα τέσσερα πρωταγωνιστικά κόμματα, υπό την εγγύηση του Προέδρου της Δημοκρατίας και της διεθνούς κοινότητας (ΕΕ και ΗΠΑ). Στόχος της συμφωνίας-πλαίσιο είναι η διαφύλαξη της ακεραιότητας και της ενότητας του Κράτους, η προαγωγή και ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών, η προώθησητης Ευρω-αντλαντικής ολοκλήρωσης και η ανάπτυξη μιας πολυπολιτισμικής κοινωνίας με την ισονομική συμμετοχή των εθνοτικών κοινοτήτων. Το νομοθετικό πλαίσιο της εν λόγω συμφωνίας πλαίσιο συμπληρώθηκε εντός τεσσάρων ετών, τον Ιούλιο 2005.

1

(2)  Early Warning Report (Έκθεση έγκαιρης προειδοποίησης) — Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, Πρόγραμμα Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (UNDP), Σκόπια, Ιούνιος 2007.

2

---