# Επίσημη Εφημερίδα C 194/12 Μ

| | ISSN 1977-0901 |
| --- | --- |
| Επίσημη Εφημερίδα
  της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 194 |
| | |
| Έκδοση στην ελληνική γλώσσα | Ανακοινώσεις και Πληροφορίες | 65ό έτος12 Μαΐου 2022 |

ISSN 1977-0901

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 194

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

65ό έτος12 Μαΐου 2022

---

| Περιεχόμενα | Σελίδα |
| --- | --- |
| | I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις |
| | ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 566η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής – Interactio, 19.1.2022 - 20.1.2022 |
| 2022/C 194/01 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης στις μικρομεσαίες και τις πολύ μικρές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις (MPME) (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 1 |
| 2022/C 194/02 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Στρατηγική επόμενης γενιάς για τις ΜΜΕ — Ενίσχυση της αποτελεσματικής και ταχείας επίτευξης (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 7 |
| 2022/C 194/03 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα EURES — για μια καλύτερη ενοποίηση των αγορών εργασίας (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 14 |
| 2022/C 194/04 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Προς ένα νέο μοντέλο περίθαλψης των ηλικιωμένων: τα διδάγματα της πανδημίας COVID-19 (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 19 |
| 2022/C 194/05 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Κράτος Δικαίου και Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 27 |
| 2022/C 194/06 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πώς θα συμβάλουν τα εντοπισμένα βιομηχανικά οικοσυστήματα στη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ και στην ευημερία των Ευρωπαίων; (διερευνητική γνωμοδότηση) | 34 |
| 2022/C 194/07 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Καινοτόμα χρηματοοικονομικά μέσα στο πλαίσιο της ανάπτυξης των επιχειρήσεων κοινωνικού αντικτύπου (διερευνητική γνωμοδότηση) | 39 |
| 2022/C 194/08 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Τα πλεονεκτήματα των εξόχως απόκεντρων περιοχών (ΕΑΠ) για την ΕΕ (διερευνητική γνωμοδότηση) | 44 |
| 2022/C 194/09 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ο κοινωνικός διάλογος ως εργαλείο προώθησης της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της γαλλικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ) | 50 |
| 2022/C 194/10 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Επισιτιστική ασφάλεια και βιώσιμα συστήματα τροφίμων (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της γαλλικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ) | 72 |

Περιεχόμενα

Σελίδα

I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

566η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής – Interactio, 19.1.2022 - 20.1.2022

2022/C 194/01

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης στις μικρομεσαίες και τις πολύ μικρές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις (MPME) (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

1

2022/C 194/02

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Στρατηγική επόμενης γενιάς για τις ΜΜΕ — Ενίσχυση της αποτελεσματικής και ταχείας επίτευξης (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

7

2022/C 194/03

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα EURES — για μια καλύτερη ενοποίηση των αγορών εργασίας (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

14

2022/C 194/04

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Προς ένα νέο μοντέλο περίθαλψης των ηλικιωμένων: τα διδάγματα της πανδημίας COVID-19 (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

19

2022/C 194/05

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Κράτος Δικαίου και Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

27

2022/C 194/06

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πώς θα συμβάλουν τα εντοπισμένα βιομηχανικά οικοσυστήματα στη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ και στην ευημερία των Ευρωπαίων; (διερευνητική γνωμοδότηση)

34

2022/C 194/07

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Καινοτόμα χρηματοοικονομικά μέσα στο πλαίσιο της ανάπτυξης των επιχειρήσεων κοινωνικού αντικτύπου (διερευνητική γνωμοδότηση)

39

2022/C 194/08

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Τα πλεονεκτήματα των εξόχως απόκεντρων περιοχών (ΕΑΠ) για την ΕΕ (διερευνητική γνωμοδότηση)

44

2022/C 194/09

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ο κοινωνικός διάλογος ως εργαλείο προώθησης της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της γαλλικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ)

50

2022/C 194/10

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Επισιτιστική ασφάλεια και βιώσιμα συστήματα τροφίμων (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της γαλλικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ)

72

---

| | III   Προπαρασκευαστικές πράξεις |
| --- | --- |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 566η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής – Interactio, 19.1.2022 - 20.1.2022 |
| 2022/C 194/11 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/631 όσον αφορά την ενίσχυση των προτύπων επιδόσεων για τις εκπομπές CO2 από τα καινούργια επιβατικά αυτοκίνητα και από τα καινούργια ελαφρά επαγγελματικά οχήματα, σύμφωνα με την αυξημένη κλιματική φιλοδοξία της Ένωσης[COM(2021) 556 final — 2021/0197(COD)] | 81 |
| 2022/C 194/12 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση του προγράμματος πολιτικής 2030 Πορεία προς την ψηφιακή δεκαετία[COM(2021) 574 final — 2021/0293 (COD)] | 87 |
| 2022/C 194/13 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με την αναδιάρθρωση του ενωσιακού πλαισίου φορολογίας των ενεργειακών προϊόντων και της ηλεκτρικής ενέργειας[COM(2021) 563 final — 2021/0213 (CNS)] | 92 |
| 2022/C 194/14 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ[COM(2021) 742 final] | 97 |
| 2022/C 194/15 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — ΝΑΪΑΔΕΣ ΙΙΙ: Ενίσχυση των μελλοντικά βιώσιμων ευρωπαϊκών εσωτερικών πλωτών μεταφορών[COM(2021) 324 final] | 102 |
| 2022/C 194/16 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2020/1429 όσον αφορά όσον αφορά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς για την εφαρμογή προσωρινών μέτρων σχετικά με τις χρεώσεις για τη χρήση της σιδηροδρομικής υποδομής[COM(2021) 832 final — 2021/0437(COD)] | 107 |

III   Προπαρασκευαστικές πράξεις

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

566η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής – Interactio, 19.1.2022 - 20.1.2022

2022/C 194/11

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/631 όσον αφορά την ενίσχυση των προτύπων επιδόσεων για τις εκπομπές CO2 από τα καινούργια επιβατικά αυτοκίνητα και από τα καινούργια ελαφρά επαγγελματικά οχήματα, σύμφωνα με την αυξημένη κλιματική φιλοδοξία της Ένωσης[COM(2021) 556 final — 2021/0197(COD)]

2

[COM(2021) 556 final — 2021/0197(COD)]

81

2022/C 194/12

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση του προγράμματος πολιτικής 2030 Πορεία προς την ψηφιακή δεκαετία[COM(2021) 574 final — 2021/0293 (COD)]

[COM(2021) 574 final — 2021/0293 (COD)]

87

2022/C 194/13

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με την αναδιάρθρωση του ενωσιακού πλαισίου φορολογίας των ενεργειακών προϊόντων και της ηλεκτρικής ενέργειας[COM(2021) 563 final — 2021/0213 (CNS)]

[COM(2021) 563 final — 2021/0213 (CNS)]

92

2022/C 194/14

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ[COM(2021) 742 final]

[COM(2021) 742 final]

97

2022/C 194/15

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — ΝΑΪΑΔΕΣ ΙΙΙ: Ενίσχυση των μελλοντικά βιώσιμων ευρωπαϊκών εσωτερικών πλωτών μεταφορών[COM(2021) 324 final]

[COM(2021) 324 final]

102

2022/C 194/16

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2020/1429 όσον αφορά όσον αφορά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς για την εφαρμογή προσωρινών μέτρων σχετικά με τις χρεώσεις για τη χρήση της σιδηροδρομικής υποδομής[COM(2021) 832 final — 2021/0437(COD)]

[COM(2021) 832 final — 2021/0437(COD)]

107

---

| EL | |
| --- | --- |

EL

---

I Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

566η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής – Interactio, 19.1.2022 - 20.1.2022

| 12.5.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 194/1 |
| --- | --- | --- | --- |

12.5.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 194/1

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης στις μικρομεσαίες και τις πολύ μικρές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις (MPME)»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2022/C 194/01)

| Εισηγήτρια: | η κ. Marie-Françoise GONDARD-ARGENTI |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ. Marie-Françoise GONDARD-ARGENTI

| Απόφαση της ολομέλειας | 25.3.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 13.12.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.1.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 566 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 238/0/3 |

Απόφαση της ολομέλειας

25.3.2021

Νομική βάση

Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

13.12.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.1.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

566

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

238/0/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υπενθυμίζει ότι οι μικρομεσαίες (ΜΜΕ) και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις θα υιοθετήσουν την τεχνητή νοημοσύνη σε βαθμό ευθέως ανάλογο με την αξιοπιστία της, τη βιωσιμότητά της και τη μη εισαγωγή διακρίσεων, και εφόσον εντάσσεται σε ένα οικονομικό και κοινωνικό σύστημα που σέβεται το περιβάλλον και συμβάλλει στην ανάπτυξη των επιχειρήσεων, την απασχολησιμότητα και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και της υγείας για όλους τους Ευρωπαίους εργαζόμενους και πολίτες. Ο σεβασμός των θεμελιωδών και των κοινωνικών δικαιωμάτων και η ενίσχυση των απαιτήσεων διαφάνειας θα ενισχύσουν την εμπιστοσύνη και τον ενστερνισμό της τεχνητής νοημοσύνης από όλους τους πολίτες και τις ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι οι αυτοαπασχολούμενοι και οι ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις του συνόλου των κλάδων δραστηριότητας αντιπροσωπεύουν το 99 % των επιχειρήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), τα δύο τρίτα των θέσεων εργασίας στον ιδιωτικό τομέα και πάνω από το ήμισυ της προστιθέμενης αξίας που παράγουν οι επιχειρήσεις της ΕΕ. Παρότι είναι εκτεθειμένες σε έναν ανταγωνισμό που έχει τροποποιηθεί ριζικά λόγω της ψηφιοποίησης της οικονομίας, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν καλούνται να διαδραματίσουν εξέχοντα ρόλο στην ψηφιακή και οικολογική μετάβαση της ΕΕ, ώστε να ανταποκριθούν στις νέες προκλήσεις. Πρέπει λοιπόν να αποκτήσουν ισότιμη πρόσβαση στην τεχνητή νοημοσύνη, διαφορετικά η Ευρώπη θα στερηθεί τους πιο πολύτιμους οικονομικούς, κοινωνικούς και ανθρώπινους πόρους της. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Στη γνωμοδότησή της σχετικά με την αναθεώρηση του συντονισμένου σχεδίου για την τεχνητή νοημοσύνη (1), η ΕΟΚΕ έχει επισημάνει ότι η ευρεία υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης από τις ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις έχει καίρια σημασία για την κάλυψη της υστέρησης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Παρά την ευελιξία τους, οι ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις που ενδιαφέρονται για την ψηφιακή μετάβαση βρίσκονται αντιμέτωπες με σημαντικές ενδογενείς και εξωγενείς δυσχέρειες: κόστος, έλλειψη ευρυζωνικών υποδομών σε ορισμένες περιοχές, πρόσβαση σε χρηματοδότηση, ανθρώπινους πόρους, πληροφόρηση, επιμόρφωση κ.λπ. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ ζητά να αποκτήσουν οι ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις απλά εργαλεία και προσιτή χρηματοδότηση, που θα τις βοηθήσουν να εισάγουν αυτή τη δαπανηρή αλλά ωστόσο απαραίτητη τεχνολογία, ώστε να διαφυλάξουν, ή ακόμη και να τονώσουν, την ανταγωνιστικότητά τους. Η πρόσβαση σε δεδομένα καλής ποιότητας και επαρκούς ποσότητας, καθώς και στον πειραματισμό σε πραγματικές συνθήκες έχει προτεραιότητα. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η αποτελεσματική συνδρομή προς τις ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις κατά την υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης απαιτεί ισχυρή πολιτική βούληση σε όλα τα επίπεδα, στενή συνεργασία με όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και ποιοτικό κοινωνικό διάλογο εντός των κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η μεγάλη ποικιλία των ΜΜΕ και πολύ μικρών επιχειρήσεων στους διάφορους κλάδους δραστηριότητας απαιτεί δύο κύρια στοιχεία ώστε να εξασφαλιστεί η ασφάλεια δικαίου και η εμπιστοσύνη: κατάλληλη και στοχευμένη υποστήριξη σε θέματα τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και έξυπνη νομοθεσία χωρίς αποκλεισμούς. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να διαδοθεί ταχέως σε όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς, κατά προτεραιότητα δε στους επιχειρηματίες, η «εργαλειοθήκη» που προτείνεται στη σχετική μελέτη που δημοσίευσε η ΕΟΚΕ (2), η οποία συνιστά εκπαιδευτικό εργαλείο όπου περιγράφονται τα διάφορα στάδια της χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης από τις ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις. Τα μέσα αυτά είναι κατάλληλα ώστε να διασκεδαστούν οι ανησυχίες που μπορεί να εγείρει η συγκεκριμένη τεχνολογία και να αλλάξει το τοπίο στο πεδίο αυτό. |
| --- | --- |

1.7.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η μελέτη Boosting the use of Artificial Intelligence in Europe’s micro, small and medium-sized Enterprises (Ενίσχυση της χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης στις ΜΜΕ και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις της Ευρώπης), την οποία δημοσίευσε η ΕΟΚΕ, αναλύει πέντε κλάδους (γεωργία, κατασκευαστικός τομέας, υγεία, νομικές υπηρεσίες και λογιστική) σε πέντε κράτη μέλη: Ιταλία, Γαλλία, Ιρλανδία, Ρουμανία και Σουηδία. Οι συστάσεις που προτείνονται στην «εργαλειοθήκη» της μελέτης είναι προσιτές για τους πολιτικούς ιθύνοντες και για τις ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η πρόσφατη έκθεση του 2021 για τις ΜΜΕ, που δημοσιεύθηκε τον περασμένο Ιούλιο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (3), περιγράφει καλά την κατάσταση ως προς την υιοθέτηση της ψηφιοποίησης από τις ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις στις 27 χώρες της ΕΕ, με βάση δύο έρευνες, που διενεργήθηκαν, αντίστοιχα, κατά την πρώτη φάση της πανδημίας και κατά το τελευταίο τρίμηνο του 2020. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Οι 25 εκατομμύρια ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις, οικονομικοί στυλοβάτες της ΕΕ, με περίπου 100 εκατομμύρια θέσεις εργασίας και σχεδόν 57 % του ευρωπαϊκού ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕγχΠ), διαδραματίζουν καίριο ρόλο στη δημιουργία αξίας στο σύνολο των κλάδων δραστηριότητας (από την παραδοσιακή ανεξάρτητη βιοτεχνία μέχρι την κοινωνική οικονομία, ήτοι 2,8 εκατομμύρια επιχειρήσεις, νεοφυείς επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας κ.λπ.) και απαιτούν κατάλληλη και στοχευμένη στήριξη, καθώς και έξυπνη νομοθεσία χωρίς αποκλεισμούς, που αποτελεί εγγύηση ασφάλειας δικαίου, εμπιστοσύνης και ποιότητας ζωής για τους εργαζομένους. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί τα μέτρα που λαμβάνονται από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να εξακολουθήσουν να αναπτύσσονται κατά περίπτωση με συγκεκριμένο τρόπο στην πράξη. Η προαναφερόμενη «εργαλειοθήκη» αναμένεται να ωθήσει τις δημόσιες αρχές να πειραματιστούν με κατάλληλες πρωτοβουλίες, σε συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών και τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η τεχνητή νοημοσύνη, που εξασφαλίζει τον μετασχηματισμό των βιομηχανιών, παραμένει συχνά απρόσιτη για τις ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις, καθώς η ευελιξία τους προσκρούει σε δυσχέρειες, τόσο ενδογενείς (ανθρώπινοι πόροι, κόστος, πρόσβαση σε ποιοτικά δεδομένα κ.λπ.) όσο και εξωγενείς (πρόσβαση σε ευρυζωνικές υποδομές, σε χρηματοδότηση, σε πληροφόρηση, σε επιμόρφωση κ.λπ.). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η γενικευμένη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης από τις ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις έχει καίρια σημασία για την κάλυψη της υστέρησης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας (4), εφόσον οι πλέον ευάλωτοι, οι αυτοαπασχολούμενοι, οι πολύ μικρές επιχειρήσεις, οι οικογενειακές δομές ή όσες είναι απομακρυσμένες από τα αστικά κέντρα, καθώς και οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας, αξίζουν ιδιαίτερη προσοχή ώστε να αποτραπούν τυχόν διακρίσεις, οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις των οποίων θα ήταν καταστροφικές για την ΕΕ στο σύνολό της. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η καθιέρωση κλίματος εμπιστοσύνης αποτελεί επιτακτική ανάγκη ώστε να ενταχθούν οι ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις στη στρατηγική αριστείας και πρωτοπορίας που επιδιώκει η ΕΕ. Αυτό προϋποθέτει την κινητοποίηση όλων των θεσμικών φορέων, από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέχρι τις εθνικές κυβερνήσεις και τις περιφερειακές και τοπικές δομές, προκειμένου να προσφερθούν στοχευμένα εργαλεία και ενισχύσεις, ανάλογα με το μέγεθος, και να εξασφαλιστεί υποστήριξη και εγγυήσεις για τις επενδύσεις. Η μείωση του ψηφιακού χάσματος και η ολοκλήρωση των δικτύων προκειμένου να γεφυρωθεί το χάσμα σε θέματα τεχνητής νοημοσύνης μεταξύ των ΜΜΕ και πολύ μικρών επιχειρήσεων, αφενός, και των μεγάλων ομίλων, αφετέρου, είναι ζωτικής σημασίας. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η εμπιστοσύνη απαιτεί ισχυρή πολιτική βούληση για στενή συνεργασία σε όλα τα επίπεδα: η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών, οι κοινωνικοί εταίροι, οι ενώσεις, τα εμπορικά επιμελητήρια, οι επαγγελματικές οργανώσεις, οι όμιλοι κ.λπ., που είναι γνωστοί και αναγνωρισμένοι στο πεδίο, τόσο από τους εργοδότες όσο και από τους εργαζομένους των ΜΜΕ και πολύ μικρών επιχειρήσεων, είναι οι καταλληλότεροι για να ενημερώνουν τους εργαζομένους και τους εργοδότες σχετικά με τους κινδύνους και τις προκλήσεις, ανάλογα με τον κλάδο δραστηριότητας. Διαθέτουν όλα τα προσόντα για να εμπνέουν τις πολιτικές αποφάσεις σε όλα τα επίπεδα, ώστε να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των ΜΜΕ και πολύ μικρών επιχειρήσεων σε θέματα τεχνητής νοημοσύνης. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα ήταν καλό τα κράτη μέλη να προωθήσουν κοινωνικό διάλογο και συλλογικές διαπραγματεύσεις υψηλής ποιότητας, προκειμένου να μεγιστοποιηθεί ο αντίκτυπος των πολιτικών που αφορούν τις ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η σημασία της αποτελεσματικής στόχευσης προς τις ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις (5) των ευρωπαϊκών προγραμμάτων, όπως τα «Ψηφιακή Ευρώπη» και «Ορίζων Ευρώπη», αποτελεί απόδειξη. Πρέπει να κινητοποιηθούν όλα τα μέσα, σε απλή στη χρήση τους μορφή. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Η διαρκώς εντεινόμενη πολυπλοκότητα των αλγορίθμων υπονομεύει την ποιότητα και την προστασία των δεδομένων, ακόμα και την ασφάλεια και τη διαφάνεια, και εγείρει πολλές ανησυχίες δεοντολογικής τάξεως (διακρίσεις, αύξηση των κοινωνικών ανισοτήτων, αμφισβήτηση της αυτονομίας των αποφάσεων των ανθρώπων κ.λπ.). Οι εν λόγω προκλήσεις που αφορούν όλους, συμπεριλαμβανομένων και των ΜΜΕ και πολύ μικρών επιχειρήσεων, και η ανάγκη μέγιστης επαγρύπνησης, δεν πρέπει να καθυστερήσουν την υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης από τις επιχειρήσεις αυτές. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Πολλές συστάσεις της ΕΟΚΕ επιβεβαιώνονται από τα συμπεράσματα της προαναφερθείσας μελέτης:






  — | Η υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης από τις ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις εξαρτάται πρωτίστως από τις γνώσεις τεχνητής νοημοσύνης που διαθέτουν τα διοικητικά τους στελέχη και οι εργαζόμενοί τους, μεταξύ άλλων όσον αφορά τους κινδύνους, πριν από την ανάπτυξη αυτών των τεχνολογιών. |
| --- | --- | --- |

2.11.

—

Η υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης από τις ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις εξαρτάται πρωτίστως από τις γνώσεις τεχνητής νοημοσύνης που διαθέτουν τα διοικητικά τους στελέχη και οι εργαζόμενοί τους, μεταξύ άλλων όσον αφορά τους κινδύνους, πριν από την ανάπτυξη αυτών των τεχνολογιών.

| — | Μόνο η κατάλληλη χρηματοδότηση θα αντισταθμίσει τη μειονεκτική θέση λόγω μεγέθους και ωριμότητας, που εκ των πραγμάτων εμποδίζει την άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης στις ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις. Από αυτή την άποψη, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τον προϋπολογισμό 1,98 δισεκατομμυρίων ευρώ που ανήγγειλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βάσει του προγράμματος «Ψηφιακή Ευρώπη» (6). Οι κόμβοι καινοτομίας προσφέρουν την καλύτερη πρόσβαση στις πλέον πρόσφατες ψηφιακές ικανότητες και στην κατάρτιση των ενδιαφερομένων. |
| --- | --- |

—

Μόνο η κατάλληλη χρηματοδότηση θα αντισταθμίσει τη μειονεκτική θέση λόγω μεγέθους και ωριμότητας, που εκ των πραγμάτων εμποδίζει την άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης στις ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις. Από αυτή την άποψη, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τον προϋπολογισμό 1,98 δισεκατομμυρίων ευρώ που ανήγγειλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βάσει του προγράμματος «Ψηφιακή Ευρώπη» (6). Οι κόμβοι καινοτομίας προσφέρουν την καλύτερη πρόσβαση στις πλέον πρόσφατες ψηφιακές ικανότητες και στην κατάρτιση των ενδιαφερομένων.

| — | Οι ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις χρειάζονται εξωτερικές βάσεις δεδομένων υψηλής ποιότητας. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη τονίσει τη σημασία της διασφάλισης καθολικής πρόσβασης στα μαζικά δεδομένα του δημόσιου τομέα, καθώς και της δημιουργίας ισχυρών διασυνδέσεων προγραμματισμού εφαρμογών (API), ακόμη και ευρωπαϊκών πλατφορμών για την ασφαλή ανταλλαγή δεδομένων (7), όπως η GAIA-X. Έχει επίσης προτείνει μια αλληλέγγυα προσέγγιση για τη διαχείριση και την ανταλλαγή δεδομένων και τονίσει τη σημασία της ανάπτυξης του αλτρουισμού δεδομένων (8)· |
| --- | --- |

—

Οι ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις χρειάζονται εξωτερικές βάσεις δεδομένων υψηλής ποιότητας. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη τονίσει τη σημασία της διασφάλισης καθολικής πρόσβασης στα μαζικά δεδομένα του δημόσιου τομέα, καθώς και της δημιουργίας ισχυρών διασυνδέσεων προγραμματισμού εφαρμογών (API), ακόμη και ευρωπαϊκών πλατφορμών για την ασφαλή ανταλλαγή δεδομένων (7), όπως η GAIA-X. Έχει επίσης προτείνει μια αλληλέγγυα προσέγγιση για τη διαχείριση και την ανταλλαγή δεδομένων και τονίσει τη σημασία της ανάπτυξης του αλτρουισμού δεδομένων (8)·

| — | Όσον αφορά την παροχή τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης, την πρόσβαση σε δεδομένα, την τυποποίηση και την πρόσβαση σε χρηματοδότηση, οι ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις χρειάζονται σαφείς και ομοιογενείς κανόνες εντός της ενιαίας αγοράς, οι οποίοι συνιστούν προϋπόθεση για τον υγιή ανταγωνισμό, που με τη σειρά του δημιουργεί οικονομική ανάπτυξη και θέσεις εργασίας. Επιπλέον, πρέπει να συμμετέχουν οι ίδιες, σε όσο το δυνατόν πιο πρώιμο στάδιο της διαδικασίας, στην κατάρτιση των κανόνων και ρυθμίσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σαφείς και διαφανείς λύσεις στα ζητήματα δεοντολογίας και λογοδοσίας θα οδηγήσουν στην οικοδόμηση της εμπιστοσύνης των πολιτών και των καταναλωτών, και θα παροτρύνουν τις ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις να υιοθετήσουν την τεχνητή νοημοσύνη. |
| --- | --- |

—

Όσον αφορά την παροχή τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης, την πρόσβαση σε δεδομένα, την τυποποίηση και την πρόσβαση σε χρηματοδότηση, οι ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις χρειάζονται σαφείς και ομοιογενείς κανόνες εντός της ενιαίας αγοράς, οι οποίοι συνιστούν προϋπόθεση για τον υγιή ανταγωνισμό, που με τη σειρά του δημιουργεί οικονομική ανάπτυξη και θέσεις εργασίας. Επιπλέον, πρέπει να συμμετέχουν οι ίδιες, σε όσο το δυνατόν πιο πρώιμο στάδιο της διαδικασίας, στην κατάρτιση των κανόνων και ρυθμίσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σαφείς και διαφανείς λύσεις στα ζητήματα δεοντολογίας και λογοδοσίας θα οδηγήσουν στην οικοδόμηση της εμπιστοσύνης των πολιτών και των καταναλωτών, και θα παροτρύνουν τις ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις να υιοθετήσουν την τεχνητή νοημοσύνη.

| 2.12. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις συστάσεις της προαναφερθείσας μελέτης, τονίζοντας ότι απαιτούν ιδιαιτέρως ενεργό και αδιάλειπτη πολιτική βούληση:






  — | να επιδιωχθεί, χάρη στην εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση, η γενικευμένη γνώση της τεχνητής νοημοσύνης από τους πολίτες, ώστε όλες οι συνιστώσες της κοινωνίας των πολιτών, μεταξύ των οποίων και οι ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις, να αποβάλουν τους ενδοιασμούς τους κατά την οικειοποίησή της και να την αντιμετωπίζουν με ικανότητα και υπευθυνότητα. Είναι απαραίτητο να συμπληρωθεί η ακαδημαϊκή κατάρτιση με πρακτικές μεθόδους και να εξασφαλιστεί κατάλληλη και οικονομικά προσιτή διαρκής επιμόρφωση για τους αυτοαπασχολούμενους εργαζομένους, τα διευθυντικά στελέχη των ΜΜΕ και πολύ μικρών επιχειρήσεων, καθώς και τους υπαλλήλους τους (9). Όσον αφορά τα διευθυντικά στελέχη, πρέπει να διευκολυνθεί η πρόσβασή τους σε εξωτερική εμπειρογνωμοσύνη μέσω συμπράξεων μεταξύ επιχειρήσεων, καθολικά προσβάσιμης τεχνητής νοημοσύνης και προσφοράς τεχνητής νοημοσύνης ως υπηρεσίας· |
| --- | --- | --- |

2.12.

—

να επιδιωχθεί, χάρη στην εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση, η γενικευμένη γνώση της τεχνητής νοημοσύνης από τους πολίτες, ώστε όλες οι συνιστώσες της κοινωνίας των πολιτών, μεταξύ των οποίων και οι ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις, να αποβάλουν τους ενδοιασμούς τους κατά την οικειοποίησή της και να την αντιμετωπίζουν με ικανότητα και υπευθυνότητα. Είναι απαραίτητο να συμπληρωθεί η ακαδημαϊκή κατάρτιση με πρακτικές μεθόδους και να εξασφαλιστεί κατάλληλη και οικονομικά προσιτή διαρκής επιμόρφωση για τους αυτοαπασχολούμενους εργαζομένους, τα διευθυντικά στελέχη των ΜΜΕ και πολύ μικρών επιχειρήσεων, καθώς και τους υπαλλήλους τους (9). Όσον αφορά τα διευθυντικά στελέχη, πρέπει να διευκολυνθεί η πρόσβασή τους σε εξωτερική εμπειρογνωμοσύνη μέσω συμπράξεων μεταξύ επιχειρήσεων, καθολικά προσβάσιμης τεχνητής νοημοσύνης και προσφοράς τεχνητής νοημοσύνης ως υπηρεσίας·

| — | να υπάρξει μέριμνα για την εύκολη πρόσβαση των ΜΜΕ και πολύ μικρών επιχειρήσεων τόσο στη δημόσια όσο και στην ιδιωτική χρηματοδότηση και να ενεργοποιηθούν οι συνέργειες ευρωπαϊκής χρηματοδότησης προς όφελός τους· |
| --- | --- |

—

να υπάρξει μέριμνα για την εύκολη πρόσβαση των ΜΜΕ και πολύ μικρών επιχειρήσεων τόσο στη δημόσια όσο και στην ιδιωτική χρηματοδότηση και να ενεργοποιηθούν οι συνέργειες ευρωπαϊκής χρηματοδότησης προς όφελός τους·

| — | να εξασφαλιστούν οι αναγκαίες υποδομές και συνδέσεις σε όλες τις περιοχές, συμπεριλαμβανομένων των αγροτικών περιοχών, προκειμένου να αποφευχθεί το ψηφιακό χάσμα και να δοθεί πρόσβαση σε κατάλληλα και διαλειτουργικά δεδομένα, τα οποία η γεωργία, κυρίως, χρησιμοποιεί κατά κόρον· |
| --- | --- |

—

να εξασφαλιστούν οι αναγκαίες υποδομές και συνδέσεις σε όλες τις περιοχές, συμπεριλαμβανομένων των αγροτικών περιοχών, προκειμένου να αποφευχθεί το ψηφιακό χάσμα και να δοθεί πρόσβαση σε κατάλληλα και διαλειτουργικά δεδομένα, τα οποία η γεωργία, κυρίως, χρησιμοποιεί κατά κόρον·

| — | να εξασφαλιστεί εποικοδομητικός συντονισμός μεταξύ όλων των φορέων και όλων των επιπέδων· |
| --- | --- |

—

να εξασφαλιστεί εποικοδομητικός συντονισμός μεταξύ όλων των φορέων και όλων των επιπέδων·

| — | να ενισχυθεί η ευαισθητοποίηση του κοινού ως προς τις προκλήσεις της κυβερνοασφάλειας (10), καθώς και ως προς την οικονομική και κοινωνική ζημία που προκαλούν τα στρεβλωμένα δεδομένα και άλλοι αναδυόμενοι δυνητικοί κίνδυνοι. Η ανθρώπινη πολυμορφία στον σχεδιασμό των εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης αποτελεί βασικό μέσο για τη βελτίωση της ποιότητας των δεδομένων· |
| --- | --- |

—

να ενισχυθεί η ευαισθητοποίηση του κοινού ως προς τις προκλήσεις της κυβερνοασφάλειας (10), καθώς και ως προς την οικονομική και κοινωνική ζημία που προκαλούν τα στρεβλωμένα δεδομένα και άλλοι αναδυόμενοι δυνητικοί κίνδυνοι. Η ανθρώπινη πολυμορφία στον σχεδιασμό των εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης αποτελεί βασικό μέσο για τη βελτίωση της ποιότητας των δεδομένων·

| — | να διαδοθούν ευρέως οι ορθές πρακτικές και οι επιτυχημένες επιτόπιες εμπειρίες, να διευκολυνθεί η ανταλλαγή διδαγμάτων που αντλήθηκαν από την αποκτηθείσα εμπειρία, ώστε να δοθεί το εναρκτήριο λάκτισμα που θα οδηγήσει σε γενικευμένη υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης από τις ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

—

να διαδοθούν ευρέως οι ορθές πρακτικές και οι επιτυχημένες επιτόπιες εμπειρίες, να διευκολυνθεί η ανταλλαγή διδαγμάτων που αντλήθηκαν από την αποκτηθείσα εμπειρία, ώστε να δοθεί το εναρκτήριο λάκτισμα που θα οδηγήσει σε γενικευμένη υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης από τις ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις.

| 2.13. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επιστήσει την προσοχή των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων στις ακόλουθες αρχές δράσης σε θέματα τεχνητής νοημοσύνης:






  — | ξεκίνημα από μικρή κλίμακα, ώστε να δρομολογηθούν κατάλληλες και αναλογικές πολιτικές, ακόμη κι εάν χρειαστεί να προσαρμοστούν αργότερα και στις μεγάλες επιχειρήσεις· |
| --- | --- | --- |

2.13.

—

ξεκίνημα από μικρή κλίμακα, ώστε να δρομολογηθούν κατάλληλες και αναλογικές πολιτικές, ακόμη κι εάν χρειαστεί να προσαρμοστούν αργότερα και στις μεγάλες επιχειρήσεις·

| — | ενίσχυση της ασφάλειας δικαίου και προώθηση της ορθής κατανόησης των κανόνων προκειμένου να διευκολυνθεί η υιοθέτησή τους από την επιχείρηση και να στηριχθούν οι επενδύσεις της για την περαιτέρω ανάπτυξη της καινοτομίας και της τεχνητής νοημοσύνης· |
| --- | --- |

—

ενίσχυση της ασφάλειας δικαίου και προώθηση της ορθής κατανόησης των κανόνων προκειμένου να διευκολυνθεί η υιοθέτησή τους από την επιχείρηση και να στηριχθούν οι επενδύσεις της για την περαιτέρω ανάπτυξη της καινοτομίας και της τεχνητής νοημοσύνης·

| — | διευκόλυνση της κατανόησης της τεχνητής νοημοσύνης από όλους, χάρη στον καλύτερο συντονισμό και την αύξηση των συνεργειών μεταξύ μέσων και πρωτοβουλιών πολιτικής, μέσω μιας ειδικής προς τούτο πλατφόρμας ΜΜΕ και πολύ μικρών επιχειρήσεων· |
| --- | --- |

—

διευκόλυνση της κατανόησης της τεχνητής νοημοσύνης από όλους, χάρη στον καλύτερο συντονισμό και την αύξηση των συνεργειών μεταξύ μέσων και πρωτοβουλιών πολιτικής, μέσω μιας ειδικής προς τούτο πλατφόρμας ΜΜΕ και πολύ μικρών επιχειρήσεων·

| — | ενθάρρυνση του πειραματισμού σε πραγματικές συνθήκες στα πρώιμα στάδια της διαδικασίας, κυρίως με τη χρήση επιχειρησιακών πρωτοκόλλων δέσμευσης. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι είναι σημαντικό να διαθέτουμε «χώρους δοκιμών και “προστατευμένα” κανονιστικά περιβάλλοντα (“sandboxes”) που επιτρέπουν τον πειραματισμό και την πιλοτική εφαρμογή νέων ιδεών» (11), και ότι οι μηχανισμοί αυτοί απαιτείται να αξιολογούνται ώστε να προσαρμόζονται όσο το δυνατόν καλύτερα (12). Οι κόμβοι ψηφιακής καινοτομίας, το δίκτυο Enterprise Europe Network (EEN) και οι πλατφόρμες κατά παραγγελία πρέπει να συνεργάζονται στενά για να στηρίζουν τις ΜΜΕ στις προσπάθειες εφαρμογής· |
| --- | --- |

—

ενθάρρυνση του πειραματισμού σε πραγματικές συνθήκες στα πρώιμα στάδια της διαδικασίας, κυρίως με τη χρήση επιχειρησιακών πρωτοκόλλων δέσμευσης. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι είναι σημαντικό να διαθέτουμε «χώρους δοκιμών και “προστατευμένα” κανονιστικά περιβάλλοντα (“sandboxes”) που επιτρέπουν τον πειραματισμό και την πιλοτική εφαρμογή νέων ιδεών» (11), και ότι οι μηχανισμοί αυτοί απαιτείται να αξιολογούνται ώστε να προσαρμόζονται όσο το δυνατόν καλύτερα (12). Οι κόμβοι ψηφιακής καινοτομίας, το δίκτυο Enterprise Europe Network (EEN) και οι πλατφόρμες κατά παραγγελία πρέπει να συνεργάζονται στενά για να στηρίζουν τις ΜΜΕ στις προσπάθειες εφαρμογής·

| — | προώθηση μιας πανευρωπαϊκής προσέγγισης με την ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς και την προσαρμογή των πολιτικών στις ανάγκες των κρατών μελών, από την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης έως την υιοθέτησή της· |
| --- | --- |

—

προώθηση μιας πανευρωπαϊκής προσέγγισης με την ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς και την προσαρμογή των πολιτικών στις ανάγκες των κρατών μελών, από την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης έως την υιοθέτησή της·

| — | δυνατότητα για πρόσβαση τύπου «ανοικτών δεδομένων», με τήρηση της προστασίας και της ιδιοκτησίας των δεδομένων καθώς και με αύξηση των ροών δεδομένων για την τροφοδότηση των συστημάτων που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη· |
| --- | --- |

—

δυνατότητα για πρόσβαση τύπου «ανοικτών δεδομένων», με τήρηση της προστασίας και της ιδιοκτησίας των δεδομένων καθώς και με αύξηση των ροών δεδομένων για την τροφοδότηση των συστημάτων που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη·

| — | διασφάλιση μιας διαφανούς ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς με στόχο τη μείωση των κινδύνων και την αύξηση της δυνατότητας μεταφοράς των λύσεων τεχνητής νοημοσύνης προς τις ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις. Η διαλειτουργικότητα των βασικών ψηφιακών υποδομών αποτελεί καίρια προϋπόθεση γι’ αυτό. |
| --- | --- |

—

διασφάλιση μιας διαφανούς ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς με στόχο τη μείωση των κινδύνων και την αύξηση της δυνατότητας μεταφοράς των λύσεων τεχνητής νοημοσύνης προς τις ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις. Η διαλειτουργικότητα των βασικών ψηφιακών υποδομών αποτελεί καίρια προϋπόθεση γι’ αυτό.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις (13)

3.1.   Γεωργία

| 3.1.1. | Ο αγροτικός τομέας, απόθεμα οικογενειακών ΜΜΕ και πολύ μικρών επιχειρήσεων (το 96 % των γεωργικών εκμεταλλεύσεων το 2016), καλείται να αντιμετωπίσει διάφορες προκλήσεις: δημογραφία, κλίμα, ελκυστικότητα και ανταγωνιστικότητα. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Λαμβανομένων υπόψη των αποδεδειγμένων πλεονεκτημάτων της τεχνητής νοημοσύνης και της ρομποτικής στον τομέα αυτόν, είναι ευκταίο να παρέχεται συνεχής στήριξη στους αγρότες και τους υπαλλήλους τους για τις μεταλλαγές αυτές, να αναπτυχθεί η σχετική κατάρτιση και μια κατάλληλη παιδαγωγική μέθοδος όσον αφορά την κοινή χρήση και τη συνάθροιση δεδομένων (14), καθώς και να διερευνώνται παράλληλα νέες λύσεις για την από κοινού καταβολή των δαπανών, όπως οι συνεταιριστικές μέθοδοι. |
| --- | --- |

3.1.2.

3.2.   Κατασκευαστικός τομέας

| 3.2.1. | Αυτός ο κλάδος υψηλής έντασης εργατικού δυναμικού θα μπορούσε να επωφεληθεί περισσότερο από την ψηφιοποίηση: το 36 % των επιχειρήσεων του κλάδου έχουν υιοθετήσει τουλάχιστον μία τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης, σε σύγκριση με το 42 % επί του συνόλου των κλάδων δραστηριότητας. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Η μοντελοποίηση κτιριακών πληροφοριών (BIM — building information modeling), η οποία κατακτά όλο και περισσότερο έδαφος στον κλάδο και το 2016 χρησιμοποιείται από το 29 % των επιχειρήσεων, απαιτεί μαζικές επενδύσεις στην κατάρτιση και την εξασφάλιση ανοικτής και χωρίς διακρίσεις πρόσβασης στα λογισμικά ηλεκτρονικού σχεδιασμού, μέσω ανοικτών και τυποποιημένων διεπικοινωνιών («ανοικτή BIM») προκειμένου να μην τεθεί σε κίνδυνο η πρόσβαση των ΜΜΕ και πολύ μικρών επιχειρήσεων στην αγορά. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Τα χαρακτηριστικά αυτού του κλάδου και οι δυνατότητές του θα μπορούσαν να τον καταστήσουν υπόδειγμα της πράσινης και ψηφιοποιημένης Ευρώπης, εφόσον εξασφαλιστούν οι προϋποθέσεις για ασφαλή πρόσβαση στην αγορά από άποψη τεχνολογίας και νομοθεσίας για τις δημόσιες συμβάσεις. |
| --- | --- |

3.2.3.

3.3.   Υγεία

| 3.3.1. | Στον κλάδο της υγείας, περισσότερο απ’ ό,τι αλλού, η καινοτομία πρέπει να ανταποκρίνεται σε απαιτήσεις δεοντολογίας και ασφάλειας, από τον σχεδιασμό μέχρι τη χρήση. Η ανάπτυξη ενός κλάδου τεχνητής νοημοσύνης στον χώρο της υγείας απαιτεί πρόσβαση σε επαρκή και ποιοτικά δεδομένα. Επιτόπιες εμπειρίες τύπου «δοκιμαστηρίου δεδομένων» θα ήταν ευπρόσδεκτες για να βοηθήσουν επ’ αυτού τις ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Οι ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις, που εκπροσωπούνται σε μεγάλο βαθμό στον ιατρικό εξοπλισμό (το 95 % των 32 000 επιχειρήσεων του κλάδου) και τις υπηρεσίες, βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της καινοτομίας και της παραγωγικότητας (47 % των εταιρειών έχουν ήδη υιοθετήσει μια τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης). |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Ωστόσο, βρίσκονται αντιμέτωπες με το υψηλό κόστος της έρευνας και ανάπτυξης (Ε & Α) και τους μακρούς κύκλους της καινοτομίας, τις πολύπλοκες διαδικασίες χορήγησης άδειας κυκλοφορίας και το δεσμευτικό πλαίσιο του γενικού κανονισμού για την προστασία δεδομένων (ΓΚΠΔ). |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού χώρου αξιόπιστων δεδομένων για την υγεία, καθώς και η προσέλκυση «υβριδικών» υπαλλήλων που να κατέχουν και το επάγγελμα και τις ψηφιακές τεχνικές, θα μπορούσε να ευνοήσει την ανάδυση —μεταξύ άλλων και στις ΜΜΕ και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις— καινοτόμων λύσεων, που να οδηγούν σε οικονομίες, για πιο βιώσιμα και ανθεκτικά συστήματα περίθαλψης (15). |
| --- | --- |

3.3.4.

3.4.   Ελευθέρια επαγγέλματα (16)

| 3.4.1. | Δεδομένης της πολύ ευαίσθητης φύσης των δεδομένων που κατέχουν οι ελεύθεροι επαγγελματίες, οι προκλήσεις όσον αφορά την ιδιωτική ζωή, την εμπιστευτικότητα, τη διαφάνεια και τη μη διακριτική μεταχείριση είναι οξύτατες στον τομέα αυτόν. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης για την αυτοματοποίηση των πιο ανιαρών εργασιών αναμένεται να δώσει τη δυνατότητα στους ελεύθερους επαγγελματίες να εστιάσουν εκ νέου στον πυρήνα του επαγγέλματός τους, ώστε να ανταποκρίνονται ακόμη καλύτερα στις ανάγκες των πελατών/ασθενών τους. |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | Όπως επισημαίνεται στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ελεύθερα επαγγέλματα 4.0» (17), η τεχνητή νοημοσύνη εγείρει ερωτήματα ως προς την ειδική σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ του ελεύθερου επαγγελματία και του πελάτη του, καθώς και ως προς τις έννοιες της ανεξαρτησίας και της επαγγελματικής ευθύνης. Αυτό σημαίνει, ιδίως, ότι χρειάζεται επανεξέταση των δεοντολογικών κανόνων με ενσωμάτωση των τεχνικών και δεοντολογικών πτυχών που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη, καθώς και καθορισμός νέων απαιτήσεων σε θέματα κατάρτισης και αντίστοιχων δεξιοτήτων (ασφάλεια και ποιότητα των δεδομένων, προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, ασφάλεια στον κυβερνοχώρο κ.λπ.). |
| --- | --- |

3.4.3.

3.5.   Νομικές συμβουλές

| 3.5.1. | Παρά τη σταθερή ανάπτυξη ανεξαρτήτως οικονομικών κύκλων (2,6 % ετησίως μεταξύ 2014 και 2018), η πρόοδος στον κλάδο αυτόν επιβραδύνεται λόγω των προβλημάτων διαφάνειας και στρεβλώσεων, τα οποία επηρεάζουν την τεχνητή νοημοσύνη από τα πρώτα της βήματα σε ένα πεδίο όπου η εμπιστοσύνη βασίζεται στην άμεση ανθρώπινη επαφή. |
| --- | --- |

3.5.1.

3.6.   Λογιστική/διαχειριστικός έλεγχος

| 3.6.1. | Ο τομέας αυτός, στον οποίο το 2018 δραστηριοποιούνταν 640 000 επιχειρήσεις στην Ευρώπη, κυριαρχείται από τις ΜΜΕ και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις. Δεδομένου ότι το ήμισυ των λογιστικών εργασιών είναι επιλέξιμο για αυτοματοποίηση, η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί ευκαιρία ως προς την προστιθέμενη αξία, καθώς δίνει τη δυνατότητα επανεστίασης της δράσης των επαγγελματιών στις συμβουλές προς τους χρήστες. |
| --- | --- |

3.6.1.

| 3.6.2. | Και στους δύο αυτούς κλάδους, και ιδίως για να αποτραπεί ο κίνδυνος υποκλοπής των δεδομένων στον δεύτερο, είναι ιδιαίτερα επιθυμητή η επιμόρφωση υβριδικών προφίλ, που να συνδυάζουν νομική ή λογιστική και πληροφορική. |
| --- | --- |

3.6.2.

Βρυξέλλες, 19 Ιανουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΕΕ C 517 της 22.12.2021, σ. 56.

1

(2)  Πρόσκληση υποβολής προσφορών της ΕΟΚΕ αριθ. CES/FSA/02/2020· συντάκτης: Space Tec Partners.

2

(3)  Ετήσια έκθεση για τις ευρωπαϊκές ΜΜΕ 2020/2021, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ιούλιος 2021.

3

(4)  Γνωμοδότηση INT/939 σχετικά με το συντονισμένο σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την τεχνητή νοημοσύνη (ΕΕ C 517 της 22.12.2021, σ. 56).

4

(5)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ) (ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 210).

5

(6)  Αναγγελία του επιτρόπου κ. Thierry Breton, στις 10 Νοεμβρίου 2021.

6

(7)  Βλέπε ΕΕ C 240 της 16.7.2019 σ. 51.

7

(8)  Όπως ορίζεται στην αιτιολογική σκέψη 36 της πρότασης της Επιτροπής σχετικά με την πράξη για τη διακυβέρνηση δεδομένων, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=CELEX:52020PC0767.

8

(9)  Βλέπε γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ (ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 1).

9

(10)  Βλέπε σημεία 4.7 και 4.8 της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ (ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 1).

10

(11)  Βλέπε ΕΕ C 240 της 16.7.2019, σ. 51.

11

(12)  Βλέπε ΕΕ C 240 της 16.7.2019, σ. 51.

12

(13)  Οι ειδικές παρατηρήσεις αναφέρονται στους διάφορους κλάδους που εξετάζονται στην προαναφερθείσα μελέτη που δημοσίευσε η ΕΟΚΕ.

13

(14)  Οι γεωργοί, αν και χρησιμοποιούν κατά κόρον δορυφορικά και αυτοματοποιημένα δεδομένα, δεν θα ήταν πρόθυμοι να μοιραστούν τα δεδομένα τους, σύμφωνα με την έκθεση «Intelligence artificielle — État de l’art et perspectives pour la France» (Τεχνητή νοημοσύνη — Εξελίξεις και προοπτικές για τη Γαλλία), 2021.

14

(15)  Βλέπε ιδίως τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ ΕΕ C 341 της 24.8.2021, σ. 76, και τη γνωμοδότηση ΕΕ C 517 της 22.12.2021, σ. 56 σχετικά με το συντονισμένο σχέδιο για την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά και την έκθεση στρατηγικής ανάλυσης προοπτικών του 2021 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

15

(16)  Σύμφωνα με τον ορισμό του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα ελευθέρια επαγγέλματα περιλαμβάνουν «δραστηριότητες οι οποίες, μεταξύ άλλων, εμφανίζουν έντονο πνευματικό χαρακτήρα, απαιτούν υψηλού επιπέδου προσόντα και συνήθως υπόκεινται σε συγκεκριμένη και αυστηρή επαγγελματική ρύθμιση» (απόφαση C-267/99, I-7467, 2001).

16

(17)  ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 8.

17

---

| 12.5.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 194/7 |
| --- | --- | --- | --- |

12.5.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 194/7

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Στρατηγική επόμενης γενιάς για τις ΜΜΕ — Ενίσχυση της αποτελεσματικής και ταχείας επίτευξης»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2022/C 194/02)

| Εισηγήτρια: | η κ. Milena ANGELOVA |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Παναγιώτης ΓΚΟΦΑΣ |

Εισηγήτρια:

η κ. Milena ANGELOVA

Συνεισηγητής:

ο κ. Παναγιώτης ΓΚΟΦΑΣ

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 25.3.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 13.12.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.1.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 566 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 235/1/7 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

25.3.2021

Νομική βάση

Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

13.12.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.1.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

566

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

235/1/7

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Οι ΜΜΕ αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας —συνεπώς, η οικονομική ανάκαμψη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την επιτυχία των ΜΜΕ στην προσαρμογή και τη λειτουργία τους στη νέα μεταπανδημική πραγματικότητα, που θα συνδιαμορφωθεί από τις ριζικές αλλαγές που επιφέρουν η ψηφιακή και η πράσινη μετάβαση. Προκειμένου όχι απλά να επιβιώσουν αλλά να ανθήσουν, να αναπτυχθούν και να επεκταθούν επιτυχώς, ωθώντας την οικονομία της ΕΕ, και δημιουργώντας ποιοτικές θέσεις εργασίας και ευημερία για τους πολίτες, οι ΜΜΕ χρειάζονται επιπλέον προσπάθειες από την ΕΕ και τα κράτη μέλη προκειμένου να τους παρέχουν ευνοϊκό επιχειρηματικό περιβάλλον και ικανή χρηματοδότηση και μέτρα στήριξης. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Ένα πολιτικό και ρυθμιστικό πλαίσιο ικανό να ανταποκριθεί στις μελλοντικές προκλήσεις πρέπει να παρέχει στις ΜΜΕ ασφάλεια, συνέπεια, σαφήνεια και ίσους όρους ανταγωνισμού, με σεβασμό στις αρχές της βελτίωσης της νομοθεσίας (1) και τους ελέγχους ανταγωνιστικότητας κατά τη θέσπιση νέων ή την αναθεώρηση υφιστάμενων μέτρων πολιτικής, και με διατήρηση υψηλού επιπέδου περιβαλλοντικής και κοινωνικής προστασίας. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) ζητεί να εφαρμοστούν εξορθολογισμένες διοικητικές διαδικασίες, ώστε να αποφευχθεί η επικέντρωση των πόρων σε δραστηριότητες που παρεμποδίζουν τις προσπάθειες ανάπτυξης των επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την πρότασή της για δημιουργία και ανάπτυξη ενός δικτύου οικονομικών και χρηματοδοτικών διαμεσολαβητών για την παρακολούθηση της εφαρμογής των μέτρων που αποσκοπούν στη βραχυπρόθεσμη ρευστότητα των ΜΜΕ. Αυτό το δίκτυο θα προωθεί την πρόσβαση των ΜΜΕ σε κεφάλαια, θα συλλέγει και θα αναλύει ποιοτικά δεδομένα για την κατανόηση του κατά πόσον και με ποιο τρόπο οι ενδιάμεσες τράπεζες χρησιμοποιούν τα χρηματοπιστωτικά μέσα για να προσεγγίσουν τις ΜΜΕ που παρουσιάζουν τις μεγαλύτερες ανάγκες σε χρηματοδοτικούς πόρους, ενώ θα μπορούσε επίσης να επιλύει ευρύτερες διαφορές μεταξύ ΜΜΕ και χρηματοπιστωτικών και χρηματοδοτικών φορέων. Η ΕΟΚΕ προτείνει η Επιτροπή και τα κράτη μέλη να καταρτίσουν και να υλοποιήσουν τάχιστα μια απλουστευμένη διαδικασία αίτησης για τις ΜΜΕ, ώστε να διευκολυνθεί και να επιταχυνθεί η πρόσβασή τους σε ενωσιακούς πόρους. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί την απρόσκοπτη λειτουργία των εσωτερικών και των διεθνών αγορών σημαντικό βραχυπρόθεσμο μέτρο και καλεί τα κράτη μέλη να καταβάλουν ειδικές προσπάθειες για την παροχή στις ΜΜΕ ευκαιριών να συμμετάσχουν σε διαγωνισμούς δημοσίων συμβάσεων, και να επιταχύνουν τις δημόσιες επενδύσεις εν γένει προκειμένου να αυξηθεί ο κύκλος εργασιών των επιχειρήσεων, από κοινού με την αποτελεσματική εφαρμογή της Οδηγίας για τις καθυστερήσεις πληρωμών (2). Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής για παράταση του Προσωρινού πλαισίου για τις κρατικές ενισχύσεις έως το 2022, που λειτουργεί ως γέφυρα προς τις βασισμένες στην αγορά μεταπανδημικές συνθήκες. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ τονίζει πως η ενίσχυση των ικανοτήτων και των δεξιοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των ψηφιακών και των οικολογικών δεξιοτήτων, είναι καθοριστικής σημασίας για τις ΜΜΕ. Αυτή η ανάγκη αφορά τόσο τους επιχειρηματίες και τους διευθυντές επιχειρήσεων όσο και τους εργαζομένους. Η ζήτηση για νέες δεξιότητες απαιτεί τόσο την προσαρμογή της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης όσο και την οργάνωση δραστηριοτήτων αναβάθμισης δεξιοτήτων και επανειδίκευσης. Ο κοινωνικός διάλογος επιτελεί σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη δεξιοτήτων, και οι ορθές πρακτικές επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης πρέπει να προωθούνται και να ανταλλάσσονται μέσω σχετικών ενωσιακών πρωτοβουλιών σε συνεργασία με τις οργανώσεις των ΜΜΕ, τους κοινωνικούς εταίρους και τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Ειδικότερα, οι πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις, οι οικογενειακές και παραδοσιακές επιχειρήσεις καθώς και οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας χρειάζονται πρακτική στήριξη σε επίπεδο βάσης, ειδικές εκστρατείες, εργαλεία και καθοδήγηση. Θα πρέπει να καταβληθούν πολύ περισσότερες προσπάθειες για να εξασφαλιστεί η διαθεσιμότητα και η δυνατότητα πρόσβασης σε επαρκείς και εφαρμόσιμες υπηρεσίες παροχής συμβουλών –μεταξύ άλλων με την απαραίτητη στήριξη των οργανώσεων των ΜΜΕ. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη δρομολόγηση του σχεδίου δράσης για την κοινωνική οικονομία (3) από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ενισχυμένη δικτύωση, συνεργασία και εταιρική σχέση με άλλες επιχειρήσεις και ενδιαφερόμενους φορείς συμβάλλουν επίσης στην επιτάχυνση της ικανότητας ανάκαμψης, ψηφιοποίησης και οικολογικού προσανατολισμού των ΜΜΕ, μεταξύ άλλων μέσω της εκ του σύνεγγυς συμμετοχής των ΜΜΕ στην προετοιμασία της πορείας μετάβασης των βιομηχανικών οικοσυστημάτων. Παρότι η πανδημία COVID-19 ενίσχυσε την αξιοποίηση της ψηφιοποίησης για τις ψηφιακές πρωτοπόρους μεταξύ των ΜΜΕ, διεύρυνε επίσης το ψηφιακό χάσμα για όσες υστερούσαν. Υπάρχει ακόμα η ανάγκη για πιο ενδελεχή εργασία αξιολόγησης των ευκαιριών και των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι ΜΜΕ, ιδίως δε οι πιο ευάλωτες με τους λιγότερους πόρους, λόγω της πράσινης μετάβασης, και να στηριχθεί η επιτυχία τους σε αυτό το εγχείρημα. Η διαδικασία αυτή μπορεί να διευκολυνθεί και να υποστηριχθεί από τις αντιπροσωπευτικές οργανώσεις των ΜΜΕ —και προς τούτο πρέπει να αναπτυχθούν και να τους προσφερθούν ειδικά μέτρα στήριξης και χρηματοδότηση για κοινές δράσεις. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τον καθοριστικής σημασίας ρόλο του δικτύου απεσταλμένων για τις ΜΜΕ, του δικτύου «Enterprise Europe Network» (EEN) και των οργανώσεων των ΜΜΕ όσον αφορά την προβολή και διάδοση των πληροφοριών σχετικά με όλα τα μέτρα στήριξης στο ευρύτερο δυνατό ακροατήριο ΜΜΕ, και τις καλεί να αναπτύξουν τις δομές και τις μεθόδους εργασίας τους προκειμένου να ανταποκρίνονται καλύτερα στις ανάγκες αυτές. Η ΕΟΚΕ προτείνει να ενισχυθούν περαιτέρω οι σχέσεις μεταξύ των οργανώσεων των ΜΜΕ σε ενωσιακό και σε εθνικό επίπεδο, αφενός, και του δικτύου απεσταλμένων για τις ΜΜΕ, αφετέρου, προς την κατεύθυνση ενός πιο αμφίδρομου μοντέλου, όπου θα υπάρχει συνεχής, απευθείας, συνεπής, στενή και ολοκληρωμένη σύνδεση με τις ΜΜΕ και τις αντιπροσωπευτικές τους οργανώσεις, καθώς και καλύτερη κατανόηση και αναγνώριση του ρόλου του απεσταλμένου για τις ΜΜΕ. Οι απεσταλμένοι για τις ΜΜΕ είναι αυτοί που θα μεταφράσουν και θα προσαρμόσουν τις ενωσιακές πολιτικές σε συγκεκριμένα μέτρα και προγράμματα στήριξης στα κράτη μέλη τους και που θα μεριμνήσουν για τα πρακτικά μέτρα που θα συνεκτιμούν την ιδιαίτερη κατάσταση κάθε μίας ΜΜΕ, ώστε να μην μείνει καμία στο περιθώριο. Η ΕΟΚΕ αδημονεί για τον ταχύ ορισμό ενωσιακού απεσταλμένου για τις ΜΜΕ ο οποίος θα ηγηθεί πραγματικά της διαδικασίας. |
| --- | --- |

1.8.

2.   Ιστορικό της γνωμοδότησης

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ ζήτησε την εκπόνηση μιας Στρατηγικής επόμενης γενιάς της ΕΕ για τις ΜΜΕ, η οποία θα ανταποκρίνεται στη νέα κατάσταση (4), καθώς η Επιτροπή εγκαινίασε τη στρατηγική της ΕΕ για τις ΜΜΕ λίγο πριν από την εμφάνιση της πανδημίας COVID-19 (5). Επιπλέον, κατά την ολοκλήρωση των εργασιών για το ΠΔΠ 2021-2027 και για τα εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας στο πλαίσιο του NextGenerationEU, είναι σημαντικό να αξιολογηθεί κατά πόσον ο στόχος να τεθούν τα μέτρα στήριξης των ΜΜΕ στο επίκεντρο όλων αυτών των προγραμμάτων έχει πράγματι επιτευχθεί. Αυτό κρίνεται ιδιαίτερα επείγον και σημαντικό, καθώς πολλές συστάσεις και προτάσεις των οργανώσεων που εκπροσωπούν ΜΜΕ πρέπει να ενσωματωθούν καλύτερα σε ενωσιακό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο προκειμένου να διασφαλιστεί η ταχεία και επιτυχημένη υλοποίηση. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η παρούσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της ΕΟΚΕ επικεντρώνεται, βασιζόμενη στην προηγούμενη γνωμοδότηση (6) και χωρίς να επαναλαμβάνει τις συστάσεις της, στην καλύτερη κάλυψη των αναγκών των ΜΜΕ όσον αφορά την προώθηση και τη στήριξη. Οι ανάγκες αυτές πηγάζουν όχι μόνο από τη νέα μεταπανδημική πραγματικότητα, αλλά και από το γεγονός ότι οι ΜΜΕ της ΕΕ, οι οποίες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάκαμψη και την ανθεκτικότητα της οικονομίας και της κοινωνίας σε επίπεδο ΕΕ και κρατών μελών, πρέπει να συμμορφώνονται με ένα από τα πλέον περίπλοκα νομοθετικά πλαίσια. Εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο τα κονδύλια της ΕΕ και άλλα μέτρα στήριξης πολιτικής συμβάλλουν στην αξιοποίηση του δυναμικού των ΜΜΕ και τι μπορεί να γίνει για να επιταχυνθεί η εφαρμογή και να διασφαλιστεί η επιτυχής και ταχεία υλοποίηση των στόχων της στρατηγικής για τις ΜΜΕ, συμπεριλαμβανομένων πιθανών προσαρμογών βάσει πρόσφατων εμπειριών και εξελίξεων. |
| --- | --- |

2.2.

3.   Προκλήσεις, ευκαιρίες και οι διαφορετικές ικανότητες των ΜΜΕ

| 3.1. | Οι ΜΜΕ αντιμετωπίζουν σοβαρές προκλήσεις όσον αφορά όχι μόνο την οικονομική ανάκαμψη από την πανδημία και την προσαρμογή στις νέες μεταπανδημικές συνθήκες, αλλά και την ψηφιακή και πράσινη μετάβαση και τη δημογραφική αλλαγή. Η νέα κατάσταση δημιουργεί επίσης ευκαιρίες για τις ΜΜΕ, ιδίως εάν υπάρχουν επαρκή μέτρα στήριξης, προσαρμοσμένα στις σημαντικές διαφορές στα χαρακτηριστικά των ΜΜΕ και στις ικανότητές τους για ανάκαμψη, ψηφιοποίηση και οικολογικό προσανατολισμό (7). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η πανδημία άλλαξε το περιβάλλον λειτουργίας των ΜΜΕ κατά τρόπο ριζικό, λόγω των αξιοσημείωτων αλλαγών που προκάλεσε στις παγκόσμιες αγορές και της αύξησης του κόστους της ενέργειας και των εμπορευματικών μεταφορών, που πρόσφατα επιδεινώθηκαν από τον αυξανόμενο πληθωρισμό και τα αρνητικά επιτόκια. Επιπλέον, οι ΜΜΕ έχουν πληγεί από πτώση της ζήτησης και των εσόδων, η οποία επηρεάζει αρνητικά τις ταμειακές ροές και το διαθέσιμο κεφάλαιο, διαταραχές της αλυσίδας εφοδιασμού (ελλείψεις πρώτων υλών και αύξηση των τιμών) και προκλήσεις που σχετίζονται με την εξισορρόπηση των ικανοτήτων και της ευημερίας των εργαζομένων και με αναντιστοιχίες δεξιοτήτων. Οι ελλείψεις ρευστότητας, οι καθυστερήσεις πληρωμών και η αυξημένη ζήτηση χρηματοδότησης αποτελούν επίσης μείζονες προκλήσεις που επιτάθηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Οι ΜΜΕ χαρακτηρίζονται από ευρεία πολυμορφία και ετερογένεια, η δε ικανότητά τους να ανακάμπτουν και να αναπτύσσονται ποικίλλει επίσης εξαρτώμενη σε μεγάλο βαθμό από το κατά πόσο παράγουν αγαθά και υπηρεσίες για τις καταναλωτικές αγορές ή παρέχουν ενδιάμεσα αγαθά σε μεγαλύτερες επιχειρήσεις. Επιπλέον, η ανάκαμψη των ΜΜΕ που δραστηριοποιούνται πρωτίστως σε εθνικό ή και σε τοπικό επίπεδο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την αποκατάσταση των εγχώριων συνθηκών, ενώ όσες δραστηριοποιούνται στην ενιαία αγορά επηρεάζονται από την ομαλή της λειτουργία και όσες δραστηριοποιούνται σε διεθνές επίπεδο θα εξαρτώνται από την επιδιόρθωση, τη μετεγκατάσταση της παραγωγής πιο κοντά στις αγορές (nearshoring) ή τη διαφοροποίηση των διαταραγμένων διεθνών αξιακών αλυσίδων και την ταχεία εφαρμογή των ΣΕΣ. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Δυστυχώς, το επίπεδο ψηφιοποίησης των ΜΜΕ στην ΕΕ των 27 υστερεί σε σχέση με αυτό των ομοτίμων τους στο Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νορβηγία, τις ΗΠΑ και την Ασία. Παρότι η περίοδος της πανδημίας συνέβαλε στην ευαισθητοποίηση σχετικά με τη σημασία της ψηφιοποίησης, διεύρυνε επίσης το ψηφιακό χάσμα μεταξύ των πρωτοπόρων και των ουραγών, ενώ παραμένει το πρόβλημα της ανεπαρκούς εμπειρογνωμοσύνης και των πόρων προκειμένου οι ΜΜΕ να ωφεληθούν από αυτή, λόγω της έλλειψης:






  — | ευαισθητοποίησης, ανάπτυξης δεξιοτήτων και διαθεσιμότητας της ψηφιακής τεχνολογίας και των εργαλείων που απαιτούνται για την ψηφιοποίηση· |
| --- | --- | --- |

3.4.

—

ευαισθητοποίησης, ανάπτυξης δεξιοτήτων και διαθεσιμότητας της ψηφιακής τεχνολογίας και των εργαλείων που απαιτούνται για την ψηφιοποίηση·

| — | καλής συνδεσιμότητας, ψηφιακών εργαλείων και υπηρεσιών· |
| --- | --- |

—

καλής συνδεσιμότητας, ψηφιακών εργαλείων και υπηρεσιών·

| — | χρόνου και χρηματοδότησης· |
| --- | --- |

—

χρόνου και χρηματοδότησης·

| — | ικανότητας συνδυασμού ψηφιακής στρατηγικής με συγκεκριμένο επιχειρηματικό μοντέλο (συμπεριλαμβανομένης της αδυναμίας ενσωμάτωσης νέων τεχνολογιών με υφιστάμενες τεχνολογίες και επιχειρηματικές διαδικασίες ή μετάβασης από προηγούμενα συστήματα/παροπλισμού παλαιών τεχνολογιών). |
| --- | --- |

—

ικανότητας συνδυασμού ψηφιακής στρατηγικής με συγκεκριμένο επιχειρηματικό μοντέλο (συμπεριλαμβανομένης της αδυναμίας ενσωμάτωσης νέων τεχνολογιών με υφιστάμενες τεχνολογίες και επιχειρηματικές διαδικασίες ή μετάβασης από προηγούμενα συστήματα/παροπλισμού παλαιών τεχνολογιών).

| 3.5. | Τα πορίσματα έρευνας για τις ΜΜΕ αποδεικνύουν την εγκυρότητα των παλαιότερων συμπερασμάτων της ΕΟΚΕ (8), καθώς το 72 % των ΜΜΕ είναι της άποψης ότι η καλύτερη πρόσβαση σε δημόσια συστήματα στήριξης θα ήταν χρήσιμη για να μπορέσουν να επιδιώξουν την ψηφιοποίηση, το ίδιο και η υποστήριξη για την εξεύρεση των απαιτούμενων δεξιοτήτων ή εμπειρογνωμοσύνης και η απόκτηση πρόσβασης σε δίκτυα (για το 61 % και 62 %), καθώς και η παροχή βοήθειας για τη συγκέντρωση κεφαλαίων (50 %). Όλες οι ΜΜΕ θα επωφελούνταν περισσότερο από επιχορηγήσεις και επιδοτούμενη δημόσια χρηματοδότηση παρά από χρηματοδοτικά μέσα. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Τα άυλα περιουσιακά στοιχεία της επιχείρησης, όπως η εικόνα ή οι μακροπρόθεσμες σχέσεις με τους πελάτες για την κάλυψη των συνεχώς μεταβαλλόμενων και αυξανόμενων αναγκών και το αυξημένο επίπεδο ανταγωνισμού λόγω της βιωσιμότητας, αποκτούν επίσης ολοένα μεγαλύτερη σημασία για τις ΜΜΕ. Η ψηφιοποίηση και η ενίσχυση του οικολογικού προσανατολισμού συμβαδίζουν, δεδομένου ότι η ψηφιοποίηση βοηθά τις επιχειρήσεις να βελτιστοποιήσουν τη χρήση των πόρων και να μειώσουν τον περιβαλλοντικό αντίκτυπο, ενώ οι επιπτώσεις της ψηφιοποίησης στο κλίμα και το περιβάλλον πρέπει επίσης να αντιμετωπιστούν, κυρίως σε ευρύτερο συστημικό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Πολλές ΜΜΕ αντιμετωπίζουν αβεβαιότητα και έλλειψη γνώσης και κατανόησης των ειδικών πολιτικών για το κλίμα και το περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένων των απαιτήσεων όλων των νέων χρηματοδοτικών εργαλείων. Η Πράσινη Συμφωνία και η δέσμη προσαρμογής στον στόχο του 55 %, μεταξύ άλλων, ενδέχεται να επηρεάσουν τις ΜΜΕ μέσω άμεσων υποχρεώσεων ή έμμεσα, μέσω αυξημένου κόστους πόρων, ενώ η βελτίωση της απόδοσης στη χρήση ενέργειας και υλικών και την εφοδιαστική ενδέχεται επίσης να οδηγήσει σε εξοικονόμηση κόστους· η δε αύξηση της αειφορίας των προϊόντων ενδέχεται να δημιουργήσει οφέλη στις αγορές, σε συνάρτηση με τις προσδοκίες των πελατών. Η αύξηση τόσο στην εγχώρια όσο και στην παγκόσμια ζήτηση για περιβαλλοντικές και κλιματικές τεχνολογίες και λύσεις αποτελεί ευκαιρία για τις επιχειρήσεις που παρέχουν λύσεις σε άλλες επιχειρήσεις ή στον δημόσιο τομέα. Υπάρχει επίσης σαφής τάση αύξησης των προσδοκιών βιωσιμότητας από επενδυτές και χρηματοδότες. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Επιπλέον, η θέση μιας ΜΜΕ στην ψηφιακή και την πράσινη μετάβαση επηρεάζεται από:






  — | το μέγεθος των ΜΜΕ, που επηρεάζει τη διαθεσιμότητα και προσβασιμότητα των πόρων. Ενώ οι πολύ μικρές, οι μικρές και οι μεσαίες επιχειρήσεις μοιάζουν όσον αφορά το ποσοστό της προστιθέμενης αξίας που παράγουν, ο αριθμός των επιχειρήσεων σε καθεμία από αυτές τις κατηγορίες εμφανίζει σημαντικές διαφορές (93,3 %, 5,7 % και 0,9 % αντίστοιχα, το 2020). Η επικράτηση των πολύ μικρών επιχειρήσεων, οι οποίες διαθέτουν τους μικρότερους πόρους, καταδεικνύει τη φύση και το μέγεθος της πρόκλησης· |
| --- | --- | --- |

3.8.

—

το μέγεθος των ΜΜΕ, που επηρεάζει τη διαθεσιμότητα και προσβασιμότητα των πόρων. Ενώ οι πολύ μικρές, οι μικρές και οι μεσαίες επιχειρήσεις μοιάζουν όσον αφορά το ποσοστό της προστιθέμενης αξίας που παράγουν, ο αριθμός των επιχειρήσεων σε καθεμία από αυτές τις κατηγορίες εμφανίζει σημαντικές διαφορές (93,3 %, 5,7 % και 0,9 % αντίστοιχα, το 2020). Η επικράτηση των πολύ μικρών επιχειρήσεων, οι οποίες διαθέτουν τους μικρότερους πόρους, καταδεικνύει τη φύση και το μέγεθος της πρόκλησης·

| — | διαφορές που αφορούν τη θέση τους στην αγορά και τους τομείς στους οποίους δραστηριοποιούνται —για παράδειγμα, οι επιχειρήσεις που αναπτύσσουν και παρέχουν τεχνολογίες και λύσεις ψηφιοποίησης και οικολογικού προσανατολισμού βρίσκονται σε διαφορετική θέση από εκείνες που υιοθετούν και χρησιμοποιούν αυτές τις λύσεις· |
| --- | --- |

—

διαφορές που αφορούν τη θέση τους στην αγορά και τους τομείς στους οποίους δραστηριοποιούνται —για παράδειγμα, οι επιχειρήσεις που αναπτύσσουν και παρέχουν τεχνολογίες και λύσεις ψηφιοποίησης και οικολογικού προσανατολισμού βρίσκονται σε διαφορετική θέση από εκείνες που υιοθετούν και χρησιμοποιούν αυτές τις λύσεις·

| — | την ηλικία και την ένταση ανάπτυξης των επιχειρήσεων. Οι νεοφυείς και οι επεκτεινόμενες επιχειρήσεις είναι πιθανότερο να χρησιμοποιούν προηγμένες ψηφιακές τεχνολογίες από ό,τι άλλες ΜΜΕ· |
| --- | --- |

—

την ηλικία και την ένταση ανάπτυξης των επιχειρήσεων. Οι νεοφυείς και οι επεκτεινόμενες επιχειρήσεις είναι πιθανότερο να χρησιμοποιούν προηγμένες ψηφιακές τεχνολογίες από ό,τι άλλες ΜΜΕ·

| — | το συνολικό επιχειρηματικό περιβάλλον, το οποίο πρέπει να είναι ελκυστικό και ευνοϊκό για την επιχειρηματικότητα, την καινοτομία, τις επενδύσεις και το εμπόριο· |
| --- | --- |

—

το συνολικό επιχειρηματικό περιβάλλον, το οποίο πρέπει να είναι ελκυστικό και ευνοϊκό για την επιχειρηματικότητα, την καινοτομία, τις επενδύσεις και το εμπόριο·

| — | διαφορές μεταξύ των κρατών μελών —όσον αφορά την ψηφιακή μετάβαση, αυτές αφορούν κυρίως τις ψηφιακές υποδομές και τις ψηφιακές δεξιότητες, ενώ οι διαφορές όσον αφορά την πράσινη μετάβαση απορρέουν, για παράδειγμα, από την ένταση των φυσικών πόρων της οικονομίας και των διαφορετικών παραδόσεων και νοοτροπιών στην περιβαλλοντική διαχείριση· |
| --- | --- |

—

διαφορές μεταξύ των κρατών μελών —όσον αφορά την ψηφιακή μετάβαση, αυτές αφορούν κυρίως τις ψηφιακές υποδομές και τις ψηφιακές δεξιότητες, ενώ οι διαφορές όσον αφορά την πράσινη μετάβαση απορρέουν, για παράδειγμα, από την ένταση των φυσικών πόρων της οικονομίας και των διαφορετικών παραδόσεων και νοοτροπιών στην περιβαλλοντική διαχείριση·

| — | διαφορές μεταξύ τόπων —οι συνθήκες πλαισίου για τις ΜΜΕ διαφέρουν, π.χ., μεταξύ πόλεων και αγροτικών περιοχών. |
| --- | --- |

—

διαφορές μεταξύ τόπων —οι συνθήκες πλαισίου για τις ΜΜΕ διαφέρουν, π.χ., μεταξύ πόλεων και αγροτικών περιοχών.

| 3.9. | Καθώς οι Ευρωπαίοι επιχειρηματίες γηράσκουν, η Επιτροπή θα πρέπει να προωθήσει και να βελτιώσει τις μεταβιβάσεις επιχειρήσεων καθώς ωφελούν το σύνολο της οικονομίας, προστατεύοντας την απασχόληση και τις επιχειρήσεις, και να βοηθήσει τις ΜΜΕ να καλύψουν τις μελλοντικές τους ανάγκες, που ενδέχεται να αφορούν τη βελτίωση της ετοιμότητας και των δεξιοτήτων ενόψει της ψηφιοποίησης, της ενίσχυσης του οικολογικού προσανατολισμού και της ανανέωσης των επιχειρήσεων. Μέσω μιας επιτυχημένης μεταβίβασης επιχειρήσεων, το επιχειρηματικό μοντέλο μπορεί να αναβαθμιστεί και να μετασχηματιστεί προκειμένου να καταστεί ψηφιακό και βιώσιμο, ενώ οι αποτυχημένες ή μη πραγματωθείσες μεταβιβάσεις οδηγούν εντέλει στην απώλεια θέσεων εργασίας και οικονομικής ανάπτυξης. Η προώθηση της πολυμορφίας στην επιχειρηματικότητα —π.χ. με τη συμπερίληψη γυναικών και υπηκόων τρίτων χωρών— μπορεί να προσδώσει αξία και να επιταχύνει την ανάπτυξη πολλών τομέων σε στρατηγικές βιομηχανίες και επιχειρηματικούς κλάδους. Τα μοντέλα κοινωνικής οικονομίας όπως οι συνεταιρισμοί ιδιοκτησίας των εργαζομένων θα επιτελέσουν επίσης ρόλο. |
| --- | --- |

3.9.

4.   Βασικές αρχές για μια επιτυχημένη στρατηγική επόμενης γενιάς για τις ΜΜΕ

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να επιταχύνουν την εφαρμογή της στρατηγικής για τις ΜΜΕ και να την προσαρμόσουν στις διάφορες συνθήκες, ικανότητες και ανάγκες των ΜΜΕ, σύμφωνα με τις αρχές που παρατίθενται κατωτέρω. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Τυχόν μέτρα για την τόνωση της ανάκαμψης και της ανθεκτικότητας σε ενωσιακό και σε εθνικό επίπεδο θα πρέπει να προωθούν την οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά βιώσιμη ανάπτυξη. Μολονότι οι δημόσιες επενδύσεις και η χρηματοδότηση διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο, δεν πρέπει να επισκιάζουν τη σημασία των ιδιωτικών επενδύσεων και την ανάγκη για ένα ευνοϊκό επιχειρηματικό περιβάλλον, ιδίως σε περιόδους κατά τις οποίες οι ανατρεπτικές διεργασίες πρέπει επίσης να ελέγχονται δεόντως. Κατά γενικό κανόνα, τα μέτρα πολιτικής της ΕΕ θα πρέπει να οδηγούν σε μια βιώσιμη μεταπανδημική οικονομία βασισμένη στην καινοτομία και τον ανταγωνισμό και όχι στις κρατικές ενισχύσεις και τον προστατευτισμό. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Δεδομένου ότι οι επιχειρήσεις διαδραματίζουν ζωτικό οικονομικό και κοινωνικό ρόλο με τη δημιουργία θέσεων εργασίας και τη βελτίωση της συνολικής ευημερίας, τα μέτρα στήριξης που τους επιτρέπουν να ακμάσουν πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο των πολιτικών της ΕΕ. Η πρόσκληση αυτή δικαιολογείται επίσης από το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις είναι βασικοί παράγοντες για την επίτευξη τόσο της διττής μετάβασης όσο και του στόχου για ανταγωνιστική, ψηφιακή, κλιματικά ουδέτερη και κυκλική οικονομία. Οι μηχανισμοί της αγοράς καθοδηγούν όλο και περισσότερο αυτή την εξέλιξη, υποστηριζόμενοι από τον υπεύθυνο κοινωνικό διάλογο. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Λαμβανομένου υπόψη ότι οι ΜΜΕ αντιπροσωπεύουν το 53 % της προστιθέμενης αξίας και το 65 % της απασχόλησης που δημιούργησαν όλες τις επιχειρήσεις στην ΕΕ (το 2020), ο καθοριστικός τους ρόλος στην οικονομία της ΕΕ και την επιτυχή ανάκαμψή της είναι αναμφισβήτητος. Πρέπει να δοθεί ειδική προσοχή στις ιδιαίτερες ανάγκες των πολύ μικρών επιχειρήσεων (93 % του συνόλου των ΜΜΕ) και να ενισχυθεί ο ρόλος τους ως κύριου κινητήρα της κοινωνικής οικονομίας. Καθώς οι ΜΜΕ συνδέονται ποικιλοτρόπως με τις μεγάλες επιχειρήσεις, η αποδοτικότερη ενσωμάτωση στα σχετικά οικοσυστήματα και αξιακές αλυσίδες είναι αμοιβαία επωφελής. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Δεδομένου ότι οι ΜΜΕ διαφέρουν σημαντικά ως προς τις δυνατότητές τους για ανάκαμψη, ψηφιοποίηση και οικολογικό προσανατολισμό, δεν υπάρχει ενιαία λύση. Τα μέτρα στήριξης πρέπει να συνεκτιμούν ότι η συνολική ικανότητα των ΜΜΕ εξαρτάται από τη φύση, την έκταση και την αιτία των ζημιών της επιχείρησης κατά τη διάρκεια της πανδημίας (που συχνά διαφέρει ανά τομέα), τη θέση της επιχείρησης στις αγορές, τις αλυσίδες αξίας και τα οικοσυστήματα επιχειρήσεων, τον ρόλο και το επίπεδο της επιχείρησης στην ψηφιακή και την πράσινη μετάβαση, τους χρηματοοικονομικούς, φυσικούς και ανθρώπινους πόρους της επιχείρησης και το επιχειρησιακό περιβάλλον στο εν λόγω κράτος μέλος. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Δεδομένου ότι οι βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις της πανδημίας δεν έχουν ακόμη αντιμετωπιστεί, εξακολουθεί να είναι σημαντικό να βοηθηθούν οι υγιείς επιχειρήσεις να αντέξουν την τρέχουσα κατάσταση. Ταυτόχρονα, οι συνθήκες που θα επιτρέψουν και θα υποστηρίξουν τη μακροπρόθεσμη ψηφιακή και πράσινη μετάβαση πρέπει να ενισχυθούν άμεσα. Κατά συνέπεια, οι ΜΜΕ θα πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο της υλοποίησης τόσο της βραχυπρόθεσμης όσο και της μεσοπρόθεσμης έως μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης της ΕΕ και άλλων μέτρων πολιτικής. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η κρίση COVID-19 ανέδειξε την ανάγκη υποστήριξης των επιχειρήσεων και των επιχειρηματιών που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες προκειμένου να αποφευχθούν περιττές πτωχεύσεις και να διαφυλαχθούν θέσεις εργασίας. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να συνεχίσουν τις προσπάθειες για την εξάλειψη των φραγμών για την παροχή δεύτερης ευκαιρίας και επανεκκίνησης στους επιχειρηματίες, και να εφαρμόσουν γρήγορα και δεόντως την Οδηγία για την αναδιάρθρωση και την αφερεγγυότητα (9), που παροτρύνει τα κράτη μέλη να θεσπίσουν συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης που θα επιτρέπουν την έγκαιρη παροχή βοήθειας σε επιχειρηματίες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες. |
| --- | --- |

4.7.

5.   Διευκόλυνση ενός υγιούς επιχειρηματικού περιβάλλοντος

| 5.1. | Η στρατηγική για τις ΜΜΕ συνδέεται στενά με τη βιομηχανική στρατηγική, και αυτές πρέπει να αναπτύσσονται και να υλοποιούνται ταυτόχρονα ως προς τη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για την επιχειρηματικότητα, συμπεριλαμβανομένης μιας λειτουργικής ενιαίας αγοράς αγαθών, υπηρεσιών, κεφαλαίου, δεδομένων και ατόμων, μιας ομαλής διττής μετάβασης και της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ στους κύριους βιομηχανικούς κλάδους και τις σχετικές αξιακές αλυσίδες των ΜΜΕ. Η εκ του σύνεγγυς συμμετοχή των ΜΜΕ στην προετοιμασία της πορείας μετάβασης των βιομηχανικών οικοσυστημάτων αποτελεί αναγκαία συνθήκη. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Τα κράτη μέλη μπορούν να συμβάλουν στην επιτάχυνση της ανάπτυξης των ΜΜΕ παρέχοντάς τους αυξημένες ευκαιρίες συμμετοχής σε διαγωνισμούς για δημόσιες συμβάσεις, τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε εθνικό επίπεδο, και επιταχύνοντας τις δημόσιες επενδύσεις εν γένει προκειμένου ο κύκλος εργασιών των εν λόγω επιχειρήσεων να τονωθεί ταχύτερα. Οι κανόνες που τίθενται στην Οδηγία για τις καθυστερήσεις πληρωμών όσον αφορά τις πληρωμές από το δημόσιο προς τις επιχειρήσεις πρέπει να επιβάλλονται αυστηρότερα, ενώ πρέπει να προβλεφθούν νέοι τρόποι επανόρθωσης, που θα αποσκοπούν επίσης στην επιτάχυνση των συναλλαγών μεταξύ ιδιωτικών επιχειρήσεων. Η επιτάχυνση των πληρωμών μπορεί να βελτιώσει περαιτέρω τη ρευστότητα των ΜΜΕ. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Η αμοιβαία αναγνώριση των αγαθών μπορεί να εξασφαλίσει την ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών στην ΕΕ, ωστόσο πολλές ΜΜΕ εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην είσοδό τους στην αγορά άλλων κρατών μελών λόγω επαχθών εθνικών διοικητικών διαδικασιών. Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της τυποποίησης όσον αφορά την εξάλειψη φραγμών στην αγορά και τη διευκόλυνση της διασυνοριακής δραστηριότητας. Πρέπει να προωθηθεί περαιτέρω η αποτελεσματική συμμετοχή των ενδιαφερόμενων φορέων όπως οι ΜΜΕ στη διαδικασία τυποποίησης, τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε διεθνές επίπεδο. Τα πρότυπα πρέπει να καταρτίζονται κατά τρόπο φιλικό προς τις ΜΜΕ και να παρέχεται στήριξη και καθοδήγηση για την εφαρμογή των προτύπων στις ΜΜΕ. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Το διεθνές εμπόριο διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην τόνωση της ανάπτυξης και της προόδου των επιχειρήσεων και της οικονομίας της ΕΕ. Εκτός από την αντιμετώπιση των εμποδίων που συνδέονται με την πανδημία, πρέπει να συνεχιστούν οι πιο μακροπρόθεσμες διμερείς και πολυμερείς διαπραγματεύσεις για ανοικτό και βασιζόμενο σε κανόνες εμπόριο, ώστε να ενισχυθεί περαιτέρω η πρόσβαση στην αγορά, η διεθνοποίηση και η ανάπτυξη των ΜΜΕ. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Για να επιτύχει τους στόχους της, η στρατηγική επόμενης γενιάς για τις ΜΜΕ πρέπει, αντιμετωπίζοντας ταυτόχρονα τις πολυάριθμες προκλήσεις ως προς το κόστος και τη διαφάνεια, να συνοδεύεται από ευνοϊκό και ενθαρρυντικό κανονιστικό πλαίσιο, που θα προωθεί την αποτελεσματική και ταχεία ανάκαμψη των ΜΜΕ, την ανάπτυξή τους και την ικανότητά τους να προσλαμβάνουν εργαζομένους. Η ΕΟΚΕ τονίζει πως το πολιτικό και κανονιστικό πλαίσιο πρέπει να παρέχει στις ΜΜΕ ασφάλεια, συνέπεια και σαφήνεια, να συνάδει με το θεματολόγιο για τη βελτίωση της νομοθεσίας (10), συμπεριλαμβανομένων των ελέγχων ανταγωνιστικότητας καθώς και αξιολόγησης του αθροιστικού αντικτύπου των διαφόρων πρωτοβουλιών, και να εφαρμόζει πλήρως την Πράξη για τις Μικρές Επιχειρήσεις (SBA) και την αρχή «μόνον άπαξ», διατηρώντας παράλληλα υψηλό επίπεδο περιβαλλοντικής και κοινωνικής προστασίας και διασφαλίζοντας ίσους όρους ανταγωνισμού. Οι ρυθμίσεις πρέπει επίσης να συνεκτιμούν το μέγεθος του πεδίου ανταγωνισμού, αξιολογώντας κατά πόσον ορισμένοι επιμέρους κανόνες πρέπει να ισχύουν ομοιόμορφα για όλες τις επιχειρήσεις ή να προσαρμόζονται στο μέγεθος των επιχειρήσεων. Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης να εφαρμοστούν εξορθολογισμένες διοικητικές διαδικασίες, ώστε να αποφευχθεί η επικέντρωση των πόρων σε δραστηριότητες που δεν ενισχύουν, αλλά αντίθετα παρεμποδίζουν τις προσπάθειες ανάπτυξης των επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Ο καλύτερος συντονισμός των μέτρων μεταξύ των κρατών μελών εντός της ενιαίας αγοράς κατά τη διάρκεια απρόβλεπτων καταστάσεων όπως η πανδημία είναι αναγκαίος για τη διασφάλιση της ομαλής ροής αγαθών, υπηρεσιών και εργαζομένων, καθώς και για τη συνέχεια των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων των ΜΜΕ. Η επικείμενη πρωτοβουλία για το μέσο έκτακτης ανάγκης για την ενιαία αγορά αποτελεί σημαντική βάση προς τούτο. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Η ΕΟΚΕ φρονεί πως για τις ΜΜΕ με υψηλό βαθμό ασυμμετρίας πληροφόρησης μεταξύ παρόχου υπηρεσίας και πελάτη και για υπηρεσίες όπου ο πάροχος λειτουργεί ως θεματοφύλακας του πελάτη (π.χ. στα ελευθέρια επαγγέλματα), η επαγγελματική ρύθμιση μπορεί να προστατέψει την ασφάλεια, την ανεξαρτησία και την ποιότητα των υπηρεσιών, ενώ πρέπει επίσης να αντιμετωπιστούν οι στρεβλώσεις της αγοράς, συμπεριλαμβανομένων δυνητικών διασυνοριακών φραγμών. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Για να καταστεί δυνατή η υιοθέτηση ψηφιακών και πράσινων λύσεων, απαιτούνται κατάλληλες υλικές υποδομές σε προσιτή τιμή σε όλους τους χώρους επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των αγροτικών και των απομακρυσμένων περιοχών. Οι επενδύσεις σε αποδοτικές ψηφιακές συνδέσεις και βιώσιμα συστήματα μεταφορών και ενέργειας είναι χρήσιμες σε κάθε περίσταση, ενώ παράλληλα ενισχύουν και την ανάκαμψη. |
| --- | --- |

5.8.

6.   Χρηματοδοτική και άλλη στήριξη

| 6.1. | Οι πρόσθετες ανάγκες χρηματοπιστωτικής και λοιπής στήριξης των ΜΜΕ απορρέουν κυρίως από τη μειωμένη ικανότητά τους για ανάκαμψη, ψηφιοποίηση και οικολογικό προσανατολισμό λόγω των περιορισμένων πόρων τους. Η κρίση λόγω της νόσου COVID-19 έχει πλέον επιδεινωθεί λόγω του αυξανόμενου πληθωρισμού, που προκαλείται επίσης από την άνοδο των τιμών ενέργειας. Για αυτό, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της παροχής συναφούς χρηματοοικονομικής και μη χρηματοοικονομικής στήριξης και ελπίζει πως τα κράτη μέλη, λαμβανομένων υπόψη των διαφορετικών τους πόρων και ικανότητας στήριξης των επιχειρήσεων, θα εγκρίνουν γρήγορα την πρόταση για παράταση του προσωρινού πλαισίου για τις κρατικές ενισχύσεις (11), που λειτουργεί ως γέφυρα προς τις βασισμένες στην αγορά μεταπανδημικές συνθήκες. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Κατά την κατανομή της δημόσιας οικονομικής στήριξης, πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα ώστε να αποφεύγεται η επιλογή νικητών ή η στήριξη μη βιώσιμων επιχειρήσεων, καθώς ο ανταγωνισμός και οι αγορές θα πρέπει να καθορίζουν ποιες επιχειρήσεις επιτυγχάνουν. Αντ’ αυτού, η κατανομή των κονδυλίων θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις διαφορετικές συνθήκες και είδη ΜΜΕ, πράγμα που θα καθιστούσε τη στήριξη πιο αποδοτική και καλύτερα στοχευμένη στην κάλυψη των εν λόγω αναγκών. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την πρότασή της για δημιουργία και ανάπτυξη ενός δικτύου οικονομικών και χρηματοδοτικών διαμεσολαβητών στα κράτη μέλη, υπό τον συντονισμό της ΕΕ, και προτείνει να διευρυνθεί το πεδίο εφαρμογής ώστε να καλύπτει όλες τις πηγές χρηματοδότησης. Η ΕΟΚΕ πρότεινε επίσης τη σύσταση ειδικής ομάδας για τη ρευστότητα των ΜΜΕ, η οποία θα συνεργάζεται στενά με τους διαμεσολαβητές για την παρακολούθηση της εφαρμογής των νέων μέτρων της Επιτροπής που αποσκοπούν στη βραχυπρόθεσμη ρευστότητα των πολύ μικρών, των μικρών και των μεσαίων επιχειρήσεων, τα οποία προτάθηκαν σε επίπεδο ΕΕ και κρατών μελών. Επιπλέον της παροχής συνδρομής στις ΜΜΕ ώστε να έχουν πρόσβαση σε κεφάλαια, το δίκτυο μπορεί να συνδράμει επίσης την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στη συλλογή και ανάλυση ποιοτικών δεδομένων για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι ενδιάμεσες τράπεζες χρησιμοποιούν τα χρηματοπιστωτικά μέσα για να προσεγγίσουν τις ΜΜΕ που παρουσιάζουν τις μεγαλύτερες ανάγκες σε χρηματοδοτικούς πόρους, καθώς και τους λόγους για τους οποίους δεν χορηγείται πίστωση στις εν λόγω ΜΜΕ, σύμφωνα με τις αρχές που διέπουν την ανατροφοδότηση από τις τράπεζες. Το δίκτυο θα πρέπει επίσης να επιλύει ευρύτερες διαφορές μεταξύ ΜΜΕ και τραπεζών, άλλων παρόχων χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και ρευστότητας και άλλων φορέων χρηματοδότησης. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Οι επενδύσεις στην καινοτομία είναι σίγουρα επωφελείς, καθώς συμβάλλουν τόσο στην ανάπτυξη των σημερινών επιχειρήσεων όσο και στη δημιουργία νέων επιχειρήσεων και στην ενίσχυση της μακροπρόθεσμης επιτυχίας. Εκτός από την εστίαση σε ορισμένα οικοσυστήματα καινοτομίας, η χρηματοδότηση της καινοτομίας θα πρέπει να ενισχύει την ανάπτυξη τεχνολογιών και λύσεων που μπορούν να επεκταθούν και να υιοθετηθούν από ευρύ φάσμα ΜΜΕ. Η μετατροπή ριψοκίνδυνων πλην καινοτόμων ιδεών σε πράξη απαιτεί τη συμμετοχή πολλών παραγόντων: ερευνητών, επιχειρηματιών και τελικών χρηστών ή πελατών. Παρ’ όλα αυτά, τα προγράμματα στήριξης της ΕΕ που χρηματοδοτούνται από το «Ορίζων Ευρώπη» και το «InvestEU» είναι υπερβολικά πολύπλοκα για ορισμένες ΜΜΕ, που δεν δηλώνουν συμμετοχή παρότι θα θεωρούνταν επιλέξιμες. Η ΕΕ μπορεί να υπερβεί την πρόκληση μειώνοντας το φόρτο και τα εμπόδια όσον αφορά την παρουσίαση ιδεών από τις ΜΜΕ και παρέχοντας συνεχή καθοδήγηση και στήριξη στους επιλεχθέντες υποψηφίους καθ’ όλη τη διαδικασία. Η ΕΟΚΕ προτείνει η Επιτροπή και τα κράτη μέλη να καταρτίσουν και να υλοποιήσουν τάχιστα μια απλουστευμένη διαδικασία αίτησης για τις ΜΜΕ, ώστε να διευκολυνθεί και να επιταχυνθεί η πρόσβασή τους σε ενωσιακούς πόρους. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Πολλά προγράμματα της πολιτικής συνοχής χρησιμοποιούν τους νεοθεσπισθέντες κανόνες και την αυξημένη ευελιξία για να αναπροσανατολίσουν τις πιστώσεις τους σε τομείς και σε περιφέρειες που επλήγησαν περισσότερο από την πανδημία. Η Επιτροπή πρέπει να εγγυηθεί πως οι πιστώσεις που σχετίζονται με την καινοτομία και τη διττή μετάβαση δεν θα μειωθούν πλήττοντας τις επενδύσεις των ΜΜΕ σε υποδομές, ψηφιακή ικανότητα και περιβαλλοντική ανθεκτικότητα. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Η ενίσχυση των ικανοτήτων και των δεξιοτήτων είναι ένας άλλος τομέας για μελλοντοστρεφείς επενδύσεις που θα πρέπει τεθεί σε προτεραιότητα. Η ανάγκη ανάπτυξης δεξιοτήτων αφορά τόσο τους επιχειρηματίες και τους διευθυντές επιχειρήσεων όσο και τους εργαζομένους. Πρέπει να εξασφαλιστούν κατάλληλες επαγγελματικές δεξιότητες για την κάλυψη τόσο των τρεχουσών όσο και των μελλοντικών αναγκών των ΜΜΕ. Για να είναι σε θέση να ανταποκριθούν στις ανάγκες της διττής μετάβασης, οι ψηφιακές και οι πράσινες δεξιότητες θα πρέπει να θεωρούνται βασικές δεξιότητες για όλους. Η κάλυψη της ζήτησης για νέες δεξιότητες απαιτεί τόσο την προσαρμογή της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης όσο και την οργάνωση δραστηριοτήτων αναβάθμισης δεξιοτήτων και επανειδίκευσης. Ο κοινωνικός διάλογος επιτελεί σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη δεξιοτήτων στους χώρους εργασίας, και οι ορθές πρακτικές επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης πρέπει να προωθούνται και να ανταλλάσσονται μέσω σχετικών ενωσιακών πρωτοβουλιών σε συνεργασία με τις οργανώσεις των ΜΜΕ, τους κοινωνικούς εταίρους και τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

6.6.

| 6.7. | Οι πολύ μικρές και οι μικρές επιχειρήσεις, ειδικότερα, χρειάζονται πρακτική στήριξη σε επίπεδο βάσης και συμβουλές που συνδέονται άρρηκτα με τις ικανότητές τους όσον αφορά τους πόρους. Θα πρέπει να καταβληθούν πολύ περισσότερες προσπάθειες για να εξασφαλιστεί η διαθεσιμότητα και η δυνατότητα πρόσβασης σε επαρκείς και εφαρμόσιμες υπηρεσίες παροχής συμβουλών τόσο για πιο μακροπρόθεσμους όσο και για καθημερινούς σκοπούς, συμπεριλαμβανομένων της υιοθέτησης σύγχρονων τεχνολογιών, της ανάπτυξης δεξιοτήτων και της βελτίωσης των επιχειρηματικών επιδόσεων. Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης την ανάπτυξη ειδικών εκστρατειών και εργαλείων για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις, καθώς αποτελούν το μεγαλύτερο και πιο ευάλωτο μέρος των ΜΜΕ. |
| --- | --- |

6.7.

| 6.8. | Για να γίνουν κατανοητές οι πρακτικές ανάγκες των ΜΜΕ και να υπάρξει η δέουσα στόχευση των μέτρων, είναι ανάγκη να υπάρξει στιβαρή βάση δεδομένων σχετικά με τις συνθήκες σε επίπεδο βάσης. Είναι επίσης σημαντικό οι πολιτικοί ιθύνοντες κάθε επιπέδου να παραμένουν συνδεδεμένοι στην πραγματικότητα και τις πρακτικές συνθήκες των ΜΜΕ. Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να ενισχύσει περαιτέρω το δίκτυο απεσταλμένων για τις ΜΜΕ προς την κατεύθυνση ενός πιο αμφίδρομου μοντέλου, όπου θα υπάρχει συνεχής, απευθείας και ει δυνατόν στενότερος και πιο ολοκληρωμένος σύνδεσμος και συνεχής σύνδεση με τις ΜΜΕ, τις αντιπροσωπευτικές τους οργανώσεις και τα δίκτυα υποστήριξης, όπως οι κοινωνικοί εταίροι και οι σχετικές οργανώσεις ενδιαφερόμενων φορέων. Επίσης, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να ορίσει και να εγκαινιάσει τις εργασίες του απεσταλμένου της ΕΕ για τις ΜΜΕ, ο οποίος πρέπει να έχει λειτουργικό και όχι μόνο διακοσμητικό ρόλο στα όργανα. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τον καθοριστικής σημασίας ρόλο του δικτύου απεσταλμένων για τις ΜΜΕ, του EEN και των οργανώσεων των ΜΜΕ όσον αφορά την ευρύτερη δυνατή προβολή των μέτρων στήριξης, προκειμένου η πληροφορία να διαδοθεί στο ευρύτερο δυνατό ακροατήριο ΜΜΕ. |
| --- | --- |

6.8.

| 6.9. | Η δικτύωση, η συνεργασία και οι εταιρικές σχέσεις με άλλες επιχειρήσεις και ενδιαφερόμενα μέρη εξακολουθούν να αποτελούν άλλους τρόπους για την αύξηση της ικανότητας ανάκαμψης, ψηφιοποίησης και οικολογικού προσανατολισμού των ΜΜΕ. Αυτό πρέπει να είναι ένας από τους κύριους στόχους της ενίσχυσης των οικοσυστημάτων καινοτομίας και επιχειρηματικότητας, και η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να ενισχυθεί ο ρόλος και το δίκτυο των Κόμβων Ψηφιακής Καινοτομίας και οι διαδικτυακές πλατφόρμες να είναι εύκολα προσβάσιμες και να παρέχουν υποστήριξη στις ΜΜΕ. Η ψηφιοποίηση είναι επίσης καίριας σημασίας στην καθημερινή επιχειρηματική δραστηριότητα, καθώς διευκολύνει τη δικτύωση και επιτρέπει στις ΜΜΕ να αλληλεπιδρούν ευρύτερα και στενότερα με τους πελάτες, τους επενδυτές, τους επιχειρηματικούς εταίρους, τους κοινωνικούς εταίρους, τους ερευνητές, τους εκπαιδευτικούς και τις δημόσιες αρχές. |
| --- | --- |

6.9.

| 6.10. | Η ΕΟΚΕ προσδιόρισε τις ακόλουθες αρχές που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την ανάπτυξη τυχόν νέων προγραμμάτων ψηφιοποίησης των ΜΜΕ, οι οποίες μπορούν επίσης να εφαρμοστούν σε όλα τα μέτρα στήριξης των ΜΜΕ:






  — | διασφάλιση ότι το πρόγραμμα είναι καλά σχεδιασμένο, καλύπτει τις ανάγκες των δικαιούχων, και διευκολύνει την κατανόηση, την υποβολή αίτησης και την εφαρμογή των προγραμμάτων από τους δικαιούχους, μέσω εκ των προτέρων διαβούλευσης με βασικούς ενδιαφερόμενους φορείς και εμπειρογνώμονες· |
| --- | --- | --- |

6.10.

—

διασφάλιση ότι το πρόγραμμα είναι καλά σχεδιασμένο, καλύπτει τις ανάγκες των δικαιούχων, και διευκολύνει την κατανόηση, την υποβολή αίτησης και την εφαρμογή των προγραμμάτων από τους δικαιούχους, μέσω εκ των προτέρων διαβούλευσης με βασικούς ενδιαφερόμενους φορείς και εμπειρογνώμονες·

| — | οργάνωση βασικού εστιακού σημείου του προγράμματος όσον αφορά την ενημέρωση και τους πόρους στους οποίους μπορούν να έχουν πρόσβαση οι ΜΜΕ για να στηρίξουν τις οικείες δραστηριότητες ψηφιοποίησης και στήριξή τους στην ανάπτυξη τεχνογνωσίας σχετικά με την αγορά και τη χρήση των εν λόγω τεχνολογιών· |
| --- | --- |

—

οργάνωση βασικού εστιακού σημείου του προγράμματος όσον αφορά την ενημέρωση και τους πόρους στους οποίους μπορούν να έχουν πρόσβαση οι ΜΜΕ για να στηρίξουν τις οικείες δραστηριότητες ψηφιοποίησης και στήριξή τους στην ανάπτυξη τεχνογνωσίας σχετικά με την αγορά και τη χρήση των εν λόγω τεχνολογιών·

| — | ανάπτυξη των ψηφιακών δεξιοτήτων των ίδιων των επιχειρηματιών, καθώς αυτό σχετίζεται άμεσα με το επίπεδο ψηφιοποίησης της επιχείρησης, από κοινού με την ενίσχυση του συνολικού επιπέδου ψηφιακών δεξιοτήτων στην επιχείρηση· |
| --- | --- |

—

ανάπτυξη των ψηφιακών δεξιοτήτων των ίδιων των επιχειρηματιών, καθώς αυτό σχετίζεται άμεσα με το επίπεδο ψηφιοποίησης της επιχείρησης, από κοινού με την ενίσχυση του συνολικού επιπέδου ψηφιακών δεξιοτήτων στην επιχείρηση·

| — | διευκόλυνση της πρόσβασης σε εξωτερική χρηματοδότηση και εξασφάλιση ταχείας εκταμίευσης· |
| --- | --- |

—

διευκόλυνση της πρόσβασης σε εξωτερική χρηματοδότηση και εξασφάλιση ταχείας εκταμίευσης·

| — | προώθηση συνεργασιών με άλλους εταίρους και ενδιαφερόμενους φορείς· |
| --- | --- |

—

προώθηση συνεργασιών με άλλους εταίρους και ενδιαφερόμενους φορείς·

| — | σχεδιασμός των προγραμμάτων ψηφιοποίησης ώστε να συλλέγουν δεδομένα και ανατροφοδότηση από τις ΜΜΕ — πράγμα που αποσκοπεί επίσης στη βελτίωση των τρεχουσών και μελλοντικών υπηρεσιών και προγραμμάτων. |
| --- | --- |

—

σχεδιασμός των προγραμμάτων ψηφιοποίησης ώστε να συλλέγουν δεδομένα και ανατροφοδότηση από τις ΜΜΕ — πράγμα που αποσκοπεί επίσης στη βελτίωση των τρεχουσών και μελλοντικών υπηρεσιών και προγραμμάτων.

Βρυξέλλες, 19 Ιανουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΕΕ C 517 της 22.12.2021, σ. 45, σημείο. 3.6.3.

1

(2)  ΕΕ L 48 της 23.2.2011, σ. 1.

2

(3)  https://ec.europa.eu/social/main.jsp?langId=en&catId=89&newsId=10117&furtherNews=yes#navItem-1

3

(4)  ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 210.

4

(5)  COM(2020) 103 final.

5

(6)  ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 210.

6

(7)  ΕΕ C 197 της 8.6.2018, σ. 1.

7

(8)  ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 210 και προηγούμενες γνωμοδοτήσεις.

8

(9)  ΕΕ L 172 της 26.6.2019, σ. 18.

9

(10)  ΕΕ C 517 της 22.12.2021, σ. 45, σημείο 3.6.3.

10

(11)  Η πρόταση κατατέθηκε στις 30.9.2021 και αφορά την παράταση του πλαισίου για άλλους έξι μήνες.

11

---

| 12.5.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 194/14 |
| --- | --- | --- | --- |

12.5.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 194/14

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «EURES — για μια καλύτερη ενοποίηση των αγορών εργασίας»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2022/C 194/03)

Εισηγητής:
  ο κ. Dimitar MANOLOV

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 20.2.2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 16.12.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.1.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 566 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 237/1/5 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

20.2.2020

Νομική βάση

Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

16.12.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.1.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

566

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

237/1/5

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) ενθαρρύνει πρωτοβουλίες σε ευρωπαϊκό και σε τοπικό επίπεδο που αναπτύσσουν μια πιο προσαρμόσιμη και προσβάσιμη ευρωπαϊκή αγορά εργασίας για όλους τους πολίτες, ανεξαρτήτως εθνικότητας, φύλου, ηλικίας ή κοινωνικής θέσης. Η διαφάνεια και η προσβασιμότητα των υπηρεσιών πληροφόρησης, παροχής συμβουλών και διαμεσολάβησης στην αγορά εργασίας είναι καίριας σημασίας για την ενίσχυση και την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας. Η διαδικτυακή πύλη EURES, που τέθηκε σε λειτουργία το 1994, κατέστη γρήγορα ένα οικείο εργαλείο με στόχο την παροχή ίσης πρόσβασης σε ποιοτική πληροφόρηση, συμβουλές και διαμεσολάβηση, αποτελεσματικά και ασφαλή συστήματα για την ηλεκτρονική ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ αιτούντων εργασία και εργοδοτών, καθώς και τη βελτίωση της ανατροφοδότησης σχετικά με τις διαδικασίες που συνοδεύουν τη διαμεσολάβηση για την εξεύρεση εργασίας σε άλλη χώρα μεταξύ εργοδοτών, αιτούντων εργασία και θεσμικών οργάνων. Οι κοινωνικοοικονομικές αλλαγές που έχουν σημειωθεί στην ΕΕ κατά τα τελευταία 27 σχεδόν έτη απαιτούν, ωστόσο, τη βελτίωση των υπηρεσιών αυτών και μεγαλύτερη σαφήνεια και διαφάνεια της πραγματικής απόδοσης των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης. Η βελτίωση αυτή μπορεί να επιτευχθεί με την περιγραφή των μελλοντικών οδών για την περαιτέρω ανάπτυξη ή αλλαγή των δραστηριοτήτων πληροφόρησης, παροχής συμβουλών και διαμεσολάβησης, την υποστήριξη για τη μείωση των ανισορροπιών στην ευρωπαϊκή αγορά εργασίας, καθώς και την αντιμετώπιση καταχρηστικών και μη ρυθμιζόμενων πρακτικών στον τομέα της διαμεσολάβησης για την απασχόληση. Η νέα πραγματικότητα μετά το Brexit, καθώς και μετά την πανδημία COVID-19, το δυναμικό κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον στην ΕΕ και τον ΕΟΧ και η ένταξη του EURES στις δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας απαιτούν επίσης επικαιροποιημένη ανάγνωση του κανονιστικού πλαισίου του EURES. Είναι επίσης αναγκαίο να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι, από συστάσεώς του, το EURES δεν έχει υποστεί ουσιαστικές αλλαγές ώστε οι ρόλοι και οι δραστηριότητές του να επικαιροποιηθούν σε εύλογο χρονικό διάστημα. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να διεξαχθεί διεξοδική ανάλυση του κανονισμού (ΕΕ) 2016/589 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1). Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του, πιστεύουμε ότι το δίκτυο έχει τη δυνατότητα να παρέχει πιο αναλυτικές πληροφορίες και να παρακολουθεί τις διαδικασίες που σχετίζονται με την κινητικότητα του εργατικού δυναμικού. Μέσω της ηλεκτρονικής πύλης του, το δίκτυο θα μπορούσε να παρέχει ενοποιημένες πληροφορίες και συμβουλές σε άτομα που αναζητούν εργασία και σε εργοδότες σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα από ό,τι σήμερα. Με την ενσωμάτωση του EURES στις δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας (ΕΑΕ), οι δραστηριότητες του δικτύου θα μπορούσαν να επεκταθούν και να βελτιστοποιηθούν προκειμένου να μεγιστοποιηθεί η απόδοση των ανθρώπινων και των οικονομικών πόρων που επενδύονται σε αυτό. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ ζητεί την έναρξη δημόσιας διαβούλευσης για τον εκσυγχρονισμό του δικτύου και της πύλης EURES, καθώς και την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών, η οποία θα πρέπει να πραγματοποιηθεί σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Με αυτόν τον τρόπο θα εξασφαλιστεί η απαραίτητη βάση και πλατφόρμα για την περαιτέρω ανάπτυξη του δικτύου, με την ενεργό συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων στη διαδικασία. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι απαιτείται συστηματική και λεπτομερής ανάλυση των δραστηριοτήτων του δικτύου EURES, υπό το πρίσμα της ένταξής του στον γενικό μηχανισμό δράσης της ΕΑΕ. Η συμμετοχή στην ΕΑΕ ενισχύει τις δυνατότητες και τις ευκαιρίες του δικτύου να αναπτύξει περαιτέρω τις δραστηριότητές του για την καταπολέμηση των αθέμιτων πρακτικών στην αγορά εργασίας και να διευκολύνει και να ενημερώνει καλύτερα τους χρήστες σχετικά με την κινητικότητα των εργαζομένων και τις σχετικές προκλήσεις. Το δίκτυο EURES παρέχει έναν καλής ποιότητας δίαυλο συστηματοποιημένης πληροφόρησης και μπορεί να διαδραματίσει πιο ενεργό ρόλο στην πρόληψη, την παρακολούθηση και τον έλεγχο του κινδύνου κατάχρησης των εργασιακών δικαιωμάτων σε σχέση με τη διασυνοριακή κινητικότητα. Η ανάπτυξη δημοσίως προσβάσιμων συστημάτων για την παρακολούθηση των διαδικασιών που σχετίζονται με την πανδημία COVID-19, οι οποίες επηρεάζουν τη δυναμική της ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας, καθώς και διαδικασιών που αντικατοπτρίζουν μη ελεγχόμενες πρακτικές από ενδιάμεσους φορείς και παράγοντες της αγοράς εργασίας και τις καταγγέλλουν, θα είχε σημαντική προστιθέμενη αξία για τη δραστηριότητες του δικτύου EURES. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ εφιστά ιδιαίτερα την προσοχή στην ταχέως μεταβαλλόμενη κατάσταση της αγοράς εργασίας στην Ευρώπη, που προκλήθηκε από την πανδημία COVID-19. Τα κράτη μέλη πρέπει να ακολουθούν τους αλγόριθμους που έχουν σχεδιαστεί για την αντιμετώπιση της εξελισσόμενης κοινωνικής κρίσης και να αναπτύξουν επίσης καινοτόμες προσεγγίσεις για την αντιμετώπιση των προκλήσεων. Η πλατφόρμα EURES θα πρέπει να είναι έτοιμη να αντιδράσει άμεσα με συγκεκριμένα μέτρα ενόψει μιας πανδημίας ή σε περίπτωση περιορισμών και νέων προκλήσεων στην ελεύθερη κυκλοφορία του εργατικού δυναμικού. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει επίσης να αναπτυχθούν μέτρα για τη βελτίωση της ενσωμάτωσης των κοινωνικών ομάδων που είναι πιο απομακρυσμένες από την αγορά εργασίας, όπως τα άτομα με αναπηρία, τα άτομα σε ηλικία προσυνταξιοδότησης και οι νέοι, μεταξύ άλλων μέσω βελτιωμένου διαλόγου και συνεργασίας ανάμεσα στα διάφορα ενδιαφερόμενα θεσμικά όργανα και τους κοινωνικούς εταίρους. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Σε μια κατάσταση πανδημίας, ένα από τα τμήματα της αγοράς εργασίας που πλήττονται περισσότερο είναι οι εποχιακοί εργαζόμενοι. Σημαντικό στοιχείο στην τεκμηριωμένη απόφαση απασχόλησης σε χώρα διαφορετική από τη χώρα των αιτούντων εργασία είναι η λεπτομερής πληροφόρησή τους από τον δυνητικό εργοδότη τους σχετικά με όλα τα μέτρα για την αντιμετώπιση των επιπλοκών στην εποχική διασυνοριακή απασχόληση λόγω της πανδημίας COVID-19. Η ΕΟΚΕ πιστεύει επίσης ότι θα ήταν χρήσιμο να πραγματοποιηθεί ποιοτική ανασκόπηση της οργάνωσης και του υποδείγματος των δημοσιευμένων προκηρύξεων, έτσι ώστε να δοθεί προτεραιότητα στην ποιότητα έναντι του όγκου των πληροφοριών που δημοσιεύονται. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ συνιστά η ευρωπαϊκή πύλη για την επαγγελματική κινητικότητα (EURES) να χρησιμοποιείται και ως αγωγός για πρωτοβουλίες που σχετίζονται με την εκπαιδευτική κινητικότητα και την αναβάθμιση των δεξιοτήτων διαφορετικών ομάδων στην αγορά εργασίας. Πιστεύουμε ότι ένα τέτοιο μοντέλο θα ήταν επωφελές και εφικτό με τη χρήση των πόρων και της ποιότητας του EURES στο πλαίσιο της ΕΑΕ. |
| --- | --- |

1.7.

2.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή πύλη για την επαγγελματική κινητικότητα EURES αποτελεί καίριας σημασίας εργαλείο στη διαδικασία μετασχηματισμού της ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας και αναγνωρίζει τον ουσιαστικό ρόλο των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης στην εφαρμογή της. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το EURES μπορεί να διαδραματίσει πολύ μεγαλύτερο ρόλο στην ενημέρωση και παροχή συμβουλών στο εργατικό δυναμικό σχετικά με τον καλύτερο τρόπο ανταπόκρισης στις τρέχουσες προκλήσεις που θέτει η ψηφιοποίηση, στη μετάβαση σε πράσινες θέσεις εργασίας, στη συνεχιζόμενη πανδημία και υπό το πρίσμα των νέων πολιτικών και μορφών απασχόλησης. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη δημιουργία της ΕΑΕ και τον ρόλο της ως συντονιστικού μηχανισμού στον τομέα της διασυνοριακής κινητικότητας εργασίας για τη διευκόλυνση των κοινών ελέγχων και ως μεσολαβητή για την εξεύρεση λύσεων σε περίπτωση διασυνοριακής διαφοράς μεταξύ των εθνικών αρχών. Υπό αυτήν την έννοια, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το EURES, ως μέρος της ΕΑΕ, πρέπει να συνεχίσει και να επισπεύσει τον μετασχηματισμό του, ώστε να προσαρμόσει ενεργά τις δραστηριότητές του στις νέες προκλήσεις που προκύπτουν από την πανδημία COVID-19, οι οποίες έχουν επιπτώσεις στη συνολική ανάπτυξη της ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η μετρημένη και έγκαιρη εξισορρόπηση των πολιτικών προτεραιότητας είναι απαραίτητη για την οικονομική και κοινωνική υγεία της ΕΕ. Ο ανθρώπινος παράγοντας και η ευημερία και η ανάπτυξη των ανθρώπων αποτελούν την κοινή αποστολή της ευρωπαϊκής κοινότητας. Η νέα αυτή πραγματικότητα απαιτεί επείγουσα επανεξέταση όλων των διαθέσιμων πόρων και, εφόσον χρειάζεται, μετασχηματισμό των δραστηριοτήτων που σχετίζονται με το δίκτυο EURES κατά τρόπο που να ανταποκρίνεται στη νέα αγορά και στις νέες κοινωνικές συνθήκες. Σε αυτήν τη συγκυρία, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει επίσης να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στις ευάλωτες ομάδες της αγοράς εργασίας —άτομα με αναπηρία, νέοι και γηράσκων πληθυσμός— και ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή σε ορισμένες μορφές απασχόλησης, όπως οι εποχιακοί εργαζόμενοι (2), προκειμένου να διασφαλιστεί η ίση μεταχείριση αυτών των εργαζομένων, ιδιαίτερα στο πλαίσιο μιας πανδημίας. Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι εργοδότες όταν χρησιμοποιούν το δίκτυο δεν είναι αμελητέες. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητεί να ξεκινήσει αξιολόγηση των παρεχόμενων υπηρεσιών και ανάλυση των αποτελεσμάτων, μαζί με τους κοινωνικούς εταίρους, σε τοπικό και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.2.1. | Εποχιακοί εργαζόμενοι. Επί του παρόντος, η κινητικότητα του εποχιακού εργατικού δυναμικού από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, εκτός από πρόσθετο κίνδυνο για την υγεία των εργαζομένων λόγω της πανδημίας, συνεπάγεται μειωμένη ικανότητα διασφάλισης της ασφάλειάς τους λόγω της έλλειψης γνώσης και επίγνωσης του εργατικού δικαίου της χώρας υποδοχής. Το δίκτυο EURES, το οποίο εστιάζει στους αιτούντες εργασία, πρέπει να επανεξετάσει τον τρόπο λειτουργίας του και να εξασφαλίσει το υψηλότερο δυνατό επίπεδο επίγνωσης των εγγυήσεων σχετικά με τα δικαιώματα, τις συνθήκες εργασίας και το καθεστώς της εν λόγω ομάδας εργαζομένων σε καταστάσεις πανδημίας. Κάθε εργαζόμενος που επιλέγει να εργαστεί σε μια χώρα διαφορετική από τη δική του και κάνει αυτήν την επιλογή μέσω του δικτύου πρέπει να ενημερώνεται εκ των προτέρων και με κατανοητό τρόπο από τις ομάδες του EURES για τους ακριβείς όρους και τις προϋποθέσεις, καθώς και για τα συγκεκριμένα υγειονομικά μέτρα τα οποία θα είναι εγγυημένα για τον ίδιο και την οικογένειά του, κατά την είσοδό του στην αγορά εργασίας ενός άλλου κράτους μέλους. Πρέπει επίσης να ορίζεται με σαφή τρόπο η ευθύνη λόγω μη συμμόρφωσης με τους προτεινόμενους υγειονομικούς όρους. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί επείγον να αξιολογηθεί το κατά πόσον ο κανονισμός (ΕΕ) 2016/589 είναι ικανός να ανταποκριθεί στις τρέχουσες προκλήσεις και τις ειδικές ανάγκες της ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας και εάν πρέπει να αναθεωρηθεί. Οι εποχιακοί εργαζόμενοι, δεδομένης της φύσης της απασχόλησής τους, συγκαταλέγονται στους πιο ευάλωτους διασυνοριακούς εργαζομένους και η προστασία των δικαιωμάτων τους θα πρέπει να επανεξεταστεί τόσο σε συνθήκες περιορισμών λόγω μέτρων αντιμετώπισης επιδημιών, φυσικών καταστροφών ή άλλων περιστάσεων ανωτέρας βίας όσο και, γενικότερα, μετά την ομαλοποίηση της δημόσιας και της οικονομικής ζωής. Το EURES θα πρέπει, μέσω των συμβούλων του στα κράτη μέλη, να επικαιροποιεί καθημερινά τα μέτρα που λαμβάνονται σε κάθε κράτος μέλος σχετικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του εργατικού δυναμικού σε κατάσταση πανδημίας, καθώς και για τις επιλογές και συνθήκες θεραπείας όταν προκύπτουν προβλήματα υγείας. Οι δημοσιεύσεις στην ηλεκτρονική πύλη (3) σχετικά με τα δικαιώματα των εποχιακών εργαζομένων αποτελούν μια καλή βάση για την αξιοποίηση αυτού του είδους πληροφοριών. Είναι απαραίτητο να θεσπιστούν διασφαλίσεις για αυτήν την ομάδα εργαζομένων, οι οποίες θα πρέπει να παρακολουθούνται δημοσίως. Η ΕΟΚΕ συνιστά να εξεταστούν οι υπηρεσίες που απευθύνονται σε εποχιακούς εργαζομένους και να υπαχθούν στις απαιτήσεις της οδηγίας 2014/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4), καθώς και της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τους εποχιακούς εργαζομένους στην ΕΕ στο πλαίσιο της έξαρσης της νόσου COVID-19 (5). |
| --- | --- |

2.2.1.

| 2.2.2. | Άτομα με αναπηρία. Η ΕΟΚΕ συνιστά την προσαρμογή του δικτύου στις ειδικές ανάγκες των ατόμων με αναπηρία, τα οποία επί του παρόντος αποκλείονται από το πεδίο εφαρμογής της πύλης, δημιουργώντας ανισότητες μεταξύ ευάλωτων ομάδων στην αγορά εργασίας. Η ΕΟΚΕ συνιστά, καταρχάς, να ενσωματωθεί στην πύλη μια λειτουργική δυνατότητα που να επιτρέπει τη χρήση της από άτομα με διαφορετικές αναπηρίες. Στη συνέχεια, είναι αναγκαίο να υπάρχει χωριστή ενότητα για τις θέσεις εργασίας που είναι κατάλληλες για άτομα με αναπηρία, καθώς και ένα προσβάσιμο περιβάλλον εύκολης πρόσβασης και λήψης πληροφοριών σχετικά με τις εν λόγω θέσεις εργασίας. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, στην προσπάθειά μας να δημιουργήσουμε ένα κοινό και κοινωνικά ευαίσθητο ευρωπαϊκό σπίτι, είναι απαραίτητο να εστιάσουμε περισσότερο την προσοχή και τους πόρους μας σε αυτή την ομάδα και ζητεί να παρέχονται δομημένες πληροφορίες σχετικά με τον αριθμό των ατόμων με αναπηρία που επωφελούνται από τις υπηρεσίες της πύλης. Παράλληλα, δεν έχουμε επίσης συστηματική πληροφόρηση σχετικά με τις πανευρωπαϊκές πρωτοβουλίες που έχει δρομολογήσει το EURES, και το κενό αυτό θα πρέπει να αντιμετωπιστεί έγκαιρα και επαρκώς. |
| --- | --- |

2.2.2.

| 2.2.3. | Νέοι. Η προσφορά πρωτοβουλιών για την υποστήριξη των νέων που αναζητούν θέσεις μαθητείας και πρακτικής άσκησης είναι ένα βήμα προς τη βελτίωση του εργασιακού κλίματος. Το δίκτυο EURES συμμετέχει ήδη σε ευρωπαϊκά έργα για τους νέους και, εξετάζοντας αντικειμενικά τα αποτελέσματα της υλοποίησής τους και χρησιμοποιώντας μια ολοκληρωμένη προσέγγιση, θα μπορούσε να συμβάλει στη βελτίωση της συνειδητοποίησης των κινδύνων κατά τη διαδικασία πρόσληψης νέων για θέσεις πρακτικής άσκησης και στην επίλυση ή την πρόληψη των εν λόγω κινδύνων. Όλο και περισσότεροι νέοι ασκούν το δικαίωμά τους στην κινητικότητα των εργαζομένων προκειμένου να ξεκινήσουν την εργασιακή εμπειρία τους σε άλλο κράτος μέλος. Δυστυχώς, υπάρχουν επίσης πολλές μη ελεγχόμενες και επιζήμιες πρακτικές που χρησιμοποιούνται σε αυτό το είδος απασχόλησης, οι οποίες προκύπτουν κυρίως από τις διαφορές στα πρότυπα των κρατών μελών και από τη διαφορετική ισχύουσα νομοθεσία. Μέχρι στιγμής, η μόνη πρωτοβουλία που αφορούσε νέους ηλικίας 18-35 ετών ήταν το πρόγραμμα «Η πρώτη σου εργασία μέσω του EURES» (Your first EURES Job — YfEj (6)). Η ΕΟΚΕ ζητεί να αξιολογηθεί η πρωτοβουλία αυτή και να γίνει αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητάς της και η πύλη να παρέχει δομημένες πληροφορίες από τα κράτη μέλη σχετικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των ασκουμένων/μαθητευομένων, καθώς και για την ισχύουσα νομοθεσία. |
| --- | --- |

2.2.3.

| 2.2.4. | Άτομα σε ηλικία προσυνταξιοδότησης. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το γεγονός ότι το προσδόκιμο ζωής στην Ευρώπη αυξάνεται, αλλά ανησυχεί πολύ για τις επιπτώσεις της γήρανσης του πληθυσμού της Ευρώπης στην αγορά εργασίας. Προκειμένου να αξιοποιηθεί πλήρως το δυναμικό των ηλικιωμένων για όσο το δυνατόν περισσότερο χρονικό διάστημα μέσω των δυνατοτήτων που παρέχει το EURES, θα ήταν σκόπιμο να αναπτυχθούν πανευρωπαϊκά προγράμματα για την προώθηση της διατήρησης των ηλικιωμένων στην απασχόληση, παρόμοια με το πρόγραμμα Senior Expert Services (SES (7)) στη Γερμανία. Το μερίδιο των ηλικιωμένων στην αγορά εργασίας αυξάνεται σταθερά, γεγονός το οποίο απαιτεί συγκεκριμένα μέτρα και κίνητρα. Οι δημογραφικές προκλήσεις (8) που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή αγορά εργασίας απαιτούν νέες προσεγγίσεις και μέτρα που θα συντονίζονται και θα παρακολουθούνται ως προς τα αποτελέσματα που επιτυγχάνονται. Στο πλαίσιο αυτό, το EURES διαθέτει εξαιρετικούς τεχνικούς και ανθρώπινους πόρους που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν πιο ενεργά και συγκεκριμένα για τον σκοπό των πρωτοβουλιών που σχετίζονται με την υποστήριξη της απασχόλησης στο πλαίσιο της γήρανσης του πληθυσμού. Η πρωτοβουλία που προτείνεται επί του παρόντος από το δίκτυο είναι η Reactivate (9), και η ΕΟΚΕ συνιστά η πρωτοβουλία αυτή επίσης να εκτιμηθεί και να γίνει αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητάς της. |
| --- | --- |

2.2.4.

| 2.2.5. | Εργοδότες. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το δίκτυο EURES θα πρέπει να παρέχει προσβάσιμες και κατανοητές πληροφορίες στους εργοδότες που χρησιμοποιούν το δίκτυο και η πύλη δεν θα πρέπει μόνο να επικεντρώνεται στη διασυνοριακή κινητικότητα, αλλά και να προωθεί την κινητικότητα εντός των κρατών μελών. Προκειμένου να αντιμετωπίζονται όλοι οι εργοδότες επί ίσοις όροις, θα πρέπει να δοθούν σαφείς οδηγίες για την αντιμετώπιση των διοικητικών εμποδίων κατά τις προσλήψεις από άλλα κράτη μέλη, όπως προκύπτει από την έκθεση αξιολόγησης του δικτύου του 2019 με τίτλο «Study supporting the ex-post EURES evaluation and the second biennial EURES report» (Μελέτη που υποστηρίζει την εκ των υστέρων αξιολόγηση του EURES και τη δεύτερη διετή έκθεση του EURES) (10). Στο πλαίσιο των ελλείψεων εργατικού δυναμικού που συναντώνται σε όλα τα κράτη μέλη, ιδίως ειδικευμένων εργαζομένων, το δίκτυο EURES θα πρέπει επίσης να παρέχει επικαιροποιημένες πληροφορίες για τις εθνικές ελλείψεις και τα πλεονάσματα εργατικού δυναμικού σε κάθε κράτος μέλος και επίσης να ενθαρρύνει τον συντονισμό των δράσεων των κρατών μελών για την ισότιμη κατανομή των αιτούντων εργασία, προκειμένου να ενισχυθεί η πανευρωπαϊκή αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

2.2.5.

| 2.3. | Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ γνωρίζει ότι η αναβάθμιση των δεξιοτήτων και η απόκτηση μεταβιβάσιμων δεξιοτήτων είναι ουσιαστικής σημασίας για την ενίσχυση των ικανοτήτων του εργατικού δυναμικού και τη δημιουργία καλής ποιότητας και βιώσιμων θέσεων εργασίας. Προκειμένου να βελτιωθεί πραγματικά η απασχολησιμότητα των αιτούντων εργασία, η ΕΟΚΕ προτείνει να επεκταθούν οι λειτουργικές δυνατότητες της πύλης EURES, ώστε να παρέχει σχετικές πληροφορίες σχετικά με ευκαιρίες εκπαιδευτικής κινητικότητας, με λεπτομερή περιγραφή των ευκαιριών κατάρτισης σε άλλα κράτη μέλη που παρέχονται από ιδιωτικούς και δημόσιους οργανισμούς και ιδρύματα, συμπεριλαμβανομένων άλλων πυλών/δικτύων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όπως το SALTO (11). Δεν υπάρχουν, επί του παρόντος, τέτοιες πληροφορίες συγκεντρωμένες σε ένα μέρος. Θα μπορούσαν, εν προκειμένω, να συμπληρωθούν οι πληροφορίες της πύλης ενισχύοντας τη συνεργασία με οργανισμούς και ιδρύματα κατάρτισης και εκπαίδευσης. Με αυτόν τον τρόπο, η ηλεκτρονική πύλη του δικτύου μπορεί να γίνει μια ισχυρή πλατφόρμα που θα προσφέρει ενιαίες λύσεις σε σχέση με την κατάρτιση, την απασχόληση και την προστασία των συμφερόντων των αιτούντων εργασία και των εργοδοτών. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να επανεκτιμηθεί και να επεκταθεί ο περιορισμένος ρόλος της πύλης EURES ως «ενδιάμεσης πλατφόρμας» για την αναζήτηση και την εύρεση εργασίας, ακόμη περισσότερο μετά την ανάθεση της διαχείρισής της στην ΕΑΕ. Τα καθήκοντα των συμβούλων του EURES στα επιμέρους κράτη μέλη, τα οποία επί του παρόντος περιλαμβάνουν την παροχή πληροφόρησης, την καθοδήγηση και τις προσλήψεις τόσο για τους αιτούντες εργασία όσο και για τους εργοδότες, θα πρέπει να αναβαθμιστούν και να συμπληρωθούν με καθήκοντα έκδοσης ειδοποιήσεων σε σχέση με παραβιάσεις της εργατικής νομοθεσίας και διευκόλυνσης της επαφής με επιθεωρήσεις εργασίας και άλλα ελεγκτικά όργανα. Αυτό προϋποθέτει πολύ καλύτερη συνεργασία μεταξύ των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης και των επιθεωρήσεων εργασίας σε εθνικό επίπεδο, καθώς και σύνδεση με την πλατφόρμα για τη δηλωμένη απασχόληση. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης να θεσπιστούν βιώσιμοι κανόνες για το έργο του δικτύου EURES όσον αφορά την παρακολούθηση των δημοσιευμένων ανακοινώσεων, καθώς και για τη διοργάνωση εκθέσεων εύρεσης εργασίας σε διάφορα κράτη μέλη. Είναι αναγκαίο να θεσπιστούν κοινοί κανόνες και μηχανισμοί σε κάθε κράτος μέλος για τον πρωτογενή έλεγχο, την επαλήθευση των εργοδοτών υψηλού κινδύνου και τον προσωρινό αποκλεισμό της πρόσβασής τους στην πύλη. Θα πρέπει να αναπτυχθεί κατάλληλο σύστημα για την προστασία των δικαιωμάτων των διασυνοριακών εργαζομένων μέσω των σχετικών δικτύων και οργανώσεων για κοινωνική συνεργασία. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Το EURES πρέπει να διαδραματίσει πιο ενεργό ρόλο στην πρόληψη ανισορροπιών στις εθνικές αγορές εργασίας. Το δίκτυο θα πρέπει να παρέχει πληροφορίες και να λαμβάνει υπόψη τις ειδικές ελλείψεις και την υπερπροσφορά εργατικού δυναμικού, σε ορισμένες περιόδους, οι οποίες αποτρέπουν τη μεγάλης κλίμακας προσέλκυση εργαζομένων που βρίσκονται σε έλλειψη, ιδίως εκείνων σε επαγγέλματα υψηλής εξειδίκευσης, τα οποία είναι εξαιρετικά σημαντικά για την εθνική οικονομία. Για πολλά κράτη μέλη, η διαρροή εγκεφάλων σε χώρες με υψηλότερο βιοτικό επίπεδο αποτελεί ήδη απειλή για τα δικά τους οικοσυστήματα. Η ΕΟΚΕ συνιστά ότι το δίκτυο θα πρέπει να συλλέγει και να αναλύει πληροφορίες σχετικά με τους εργαζομένους που βρίσκονται σε έλλειψη ανά χώρα και να δημιουργήσει έναν σαφή αλγόριθμο για την οργάνωση και τη συμμετοχή σε δραστηριότητες που σχετίζονται με την πρόσληψη τέτοιων εργαζομένων. Προκειμένου να βελτιωθεί η προβολή των δραστηριοτήτων του δικτύου και να διασφαλιστεί ότι παραμένει συνεχώς επικαιροποιημένο, είναι απαραίτητο να επανεξετάζονται οι κενές θέσεις που δημοσιεύονται στην ηλεκτρονική πύλη EURES (12) από τους εθνικούς συμβούλους. Επί του παρόντος, στην πύλη εμφανίζονται εκατομμύρια ειδοποιήσεις από τις βάσεις δεδομένων των εθνικών υπηρεσιών απασχόλησης, αλλά, λόγω προϋποθέσεων, ένα μεγάλο ποσοστό αυτών δεν ισχύουν για όλους τους Ευρωπαίους πολίτες. Το γεγονός αυτό δημιουργεί μια αίσθηση κλίμακας, αλλά από την άλλη πλευρά, πρέπει να αναλυθεί η αποτελεσματικότητα μιας τέτοιας προσέγγισης και το τελικό της αποτέλεσμα. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την ανάγκη να επιδιωχθεί μια ισορροπημένη προσέγγιση όσον αφορά την πρόσληψη και την προσφορά εργατικού δυναμικού που να λαμβάνει υπόψη τις ελλείψεις και τα πλεονάσματα εργατικού δυναμικού στα επιμέρους κράτη μέλη. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να εφαρμοστεί ενιαία προσέγγιση στο έργο των συμβούλων του EURES σε όλα τα κράτη μέλη μέσω της ανταλλαγής ορθών πρακτικών και της ανάπτυξης ενιαίων κατευθυντήριων γραμμών. Θα πρέπει να βελτιωθεί η ανατροφοδότηση μεταξύ των διαφόρων παραγόντων που εμπλέκονται στη διαδικασία διαβούλευσης και διαμεσολάβησης. Σε ορισμένα κράτη μέλη, δεν υπάρχει κανονιστικό πλαίσιο που να απαιτεί την ανατροφοδότηση και υποβολή στοιχείων σχετικά με την πραγματική απασχόληση, έπειτα από μια τοποθέτηση στο δίκτυο EURES. Συνιστούμε να ανατεθεί στο ευρωπαϊκό γραφείο συντονισμού, ως η συντονιστική μονάδα, η συλλογή και η ανάλυση αυτού του είδους πληροφοριών ανά κράτος μέλος. Σε αυτήν τη βάση, θα είναι δυνατή η λήψη έγκαιρων και κατάλληλων αποφάσεων για τη βελτίωση των λειτουργικών δυνατοτήτων του δικτύου ή την αξιοποίησή τους. Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η ανατροφοδότηση μεταξύ των εργοδοτών, των εργαζομένων και των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης (ΔΥΑ) είναι καθοριστική για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας του EURES. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η ΕΟΚΕ εφιστά επίσης την προσοχή στο γεγονός ότι η αποχώρηση ενός από τους κύριους παράγοντες της ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας, δηλαδή του Ηνωμένου Βασιλείου, απαιτεί περαιτέρω ευελιξία και προσαρμογή των διαδικασιών που σχετίζονται με την επεξεργασία, την προστασία και τη μεταφορά δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και εργασιακών δικαιωμάτων και συνεργασία με ενδιάμεσους φορείς σε τοπικό επίπεδο και σε ολόκληρη την ΕΕ. Η έγκαιρη αντίδραση και προσαρμογή του δικτύου στην αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ είναι καθοριστικής σημασίας για την ασφάλεια των διαδικασιών που συνοδεύουν τις δραστηριότητες των ενδιάμεσων φορέων, καθώς και για την ποιότητα και την ασφαλή επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων των πολιτών της ΕΕ. Είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί ότι οι Ευρωπαίοι πολίτες, των οποίων τα προσωπικά δεδομένα έχουν διαβιβαστεί μέσω του δικτύου και τηρούνται ήδη από ενδιάμεσους οργανισμούς στην επικράτεια τρίτης χώρας, τηρούνται επαρκώς ενημερωμένοι και ότι αντιμετωπίζονται τυχόν προβλήματα. Αυτές οι διαδικασίες αφορούν άμεσα τη λειτουργία του δικτύου EURES και πρέπει να αντικατοπτρίζονται σωστά και έγκαιρα στη νομική βάση, μεταξύ άλλων, εάν αποδειχθεί απαραίτητο, μέσω αναθεώρησης του κανονισμού (ΕΕ) 2016/589 και των εκτελεστικών του αποφάσεων. |
| --- | --- |

2.8.

Βρυξέλλες, 19 Ιανουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Κανονισμός (ΕΕ) 2016/589 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Απριλίου 2016, για το ευρωπαϊκό δίκτυο υπηρεσιών απασχόλησης (EURES), την πρόσβαση των εργαζομένων σε υπηρεσίες κινητικότητας και την περαιτέρω ενοποίηση των αγορών εργασίας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 492/2011 και (ΕΕ) αριθ. 1296/2013 (ΕΕ L 107 της 22.4.2016, σ. 1).

1

(2)  Στην ανάλυσή τους, της 28ης Απριλίου 2021, που δημοσιεύτηκε στην πύλη δεδομένων για τη μετανάστευση, οι εμπειρογνώμονες του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης (ΔΟΜ) Lea von Martius και δρ. Martina Manke δήλωσαν τα εξής: «Το πρόβλημα εντοπίζεται ασφαλώς στην έλλειψη απόδοσης πολιτικής προτεραιότητας στις ανησυχίες των εποχιακών εργαζομένων. Αυτό επιδεινώνεται από την έλλειψη περιεκτικών, ουσιαστικών δεδομένων για το συγκεκριμένο θέμα: η σημαντική υποτίμηση του αριθμού των εν λόγω εργαζομένων και τα αποσπασματικά δεδομένα για τον αντίκτυπο της νόσου COVID-19 στις μετακινήσεις, τις συνθήκες εργασίας και την υγεία τους υπονομεύουν τα δικαιώματα των εργαζομένων και απειλούν την υγεία τους και την υγεία του ευρέως κοινού και, εντέλει, την επισιτιστική ασφάλεια. Οι διαθέσιμοι αριθμοί δεν παρέχουν μια αντιπροσωπευτική εικόνα του κλάδου και του ρόλου των μεταναστών σε αυτόν. Το γεγονός αυτό δημιουργεί σοβαρά κενά στην πληροφόρηση που απαιτείται για τον σχεδιασμό αποτελεσματικών πολιτικών και την παρακολούθηση του αντικτύπου των πολιτικών που σχετίζονται με τη νόσο COVID-19 στους μετανάστες εποχιακούς εργαζομένους».

2

(3)  https://ec.europa.eu/eures/public/seasonal-worker-guide-your-rights-2021-09-30_el

3

(4)  Οδηγία 2014/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2014, σχετικά με τις προϋποθέσεις εισόδου και διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών με σκοπό την εποχιακή εργασία (EE L 94 της 28.3.2014, σ. 375).

4

(5)  ΕΕ C 235 I της 17.7.2020, σ. 1.

5

(6)  https://www.yourfirsteuresjob.eu/en/home

6

(7)  https://www.ses-bonn.de/en/about-us

7

(8)  Σύμφωνα με τη Eurostat, ο δείκτης εξάρτησης των ηλικιωμένων ατόμων (σχέση ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω προς τον ενεργό πληθυσμό ηλικίας 16-65 ετών) στην ΕΕ θα μετατοπιστεί από το 27,8 % το 2013 στο 39,5 % το 2030 και μπορεί να φτάσει το 47,6 % και το 43,6 % για τη Δανία και τη Λετονία, αντίστοιχα.

8

(9)  https://www.reactivatejob.eu/en/home

9

(10)  https://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=738&langId=el&pubId=8370&furtherPubs=yes

10

(11)  https://www.salto-youth.net/

11

(12)  https://ec.europa.eu/eures/public/index_en

12

---

| 12.5.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 194/19 |
| --- | --- | --- | --- |

12.5.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 194/19

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Προς ένα νέο μοντέλο περίθαλψης των ηλικιωμένων: τα διδάγματα της πανδημίας COVID-19»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2022/C 194/04)

| Εισηγητής: | ο κ. Miguel Ángel CABRA DE LUNA |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Miguel Ángel CABRA DE LUNA

| Αίτηση γνωμοδότησης | 25.3.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 16.12.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.1.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 566 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 241/3/3 |

Αίτηση γνωμοδότησης

25.3.2021

Νομική βάση

Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

16.12.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.1.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

566

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

241/3/3

1.   Στόχοι και αντικείμενο της γνωμοδότησης: φροντίδα των ηλικιωμένων και ιδίως των εξαρτώμενων ηλικιωμένων

| 1.1. | Η παρούσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας έχει ως στόχο: να περιοριστεί στην ανάλυση των διαφόρων μοντέλων μακροχρόνιας φροντίδας των ατόμων ηλικίας άνω των εξήντα πέντε ετών με απώλεια αυτονομίας ή εξάρτηση, ιδίως σε ιδρυματικές δομές· να αναλύσει τον αντίκτυπο της πανδημίας COVID-19 επί των διαφόρων μοντέλων φροντίδας —σε ιδρυματικές δομές, κατ’ οίκον ή υπό άλλες μορφές παροχής της φροντίδας— στα κράτη μέλη· να αντλήσει σχετικά συμπεράσματα και να απευθύνει αίτημα για ανάληψη δράσεων που θα είναι συνεπείς με τα κενά που διαπιστώθηκαν και, παράλληλα, συντονισμένες, τόσο σε επίπεδο ευρωπαϊκών όσο και εθνικών πολιτικών. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής αποτελεί τόσο πρόκληση όσο και ευκαιρία από δημογραφική, κοινωνική, οικονομική και στεγαστική άποψη, καθώς και όσον αφορά τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων, τα οποία δεν σχετίζονται μόνο με τη φροντίδα των ηλικιωμένων. Η πρόκληση σχετίζεται επίσης με άλλα ζητήματα που συνδέονται με την αξιοπρεπή, αυτόνομη, ενεργό και υγιή γήρανση. Ωστόσο, η πιο πολύπλευρη αυτή αντιμετώπιση του ζητήματος θα πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω σε άλλες γνωμοδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ). |
| --- | --- |

1.2.

2.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Σχετικά με τα μοντέλα φροντίδας

| 2.1. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η φροντίδα των ηλικιωμένων με ανάγκες μακροχρόνιας φροντίδας (1) θα πρέπει να τυγχάνει ιδιαίτερης προσοχής και να αντιμετωπίζεται, στο πλαίσιο της δημογραφικής μετάβασης, ως κεντρικό στοιχείο για τη χάραξη πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό δεδομένου ότι έως το 2050 -σύμφωνα με στοιχεία προ της πανδημίας- πάνω από το ένα τέταρτο του πληθυσμού θα είναι άνω των εξήντα πέντε ετών, ενώ ο αριθμός των ατόμων άνω των ογδόντα ετών θα διπλασιαστεί. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ΕΟΚΕ προτείνει να δημιουργηθεί ένα ευρωπαϊκό παρατηρητήριο για τη φροντίδα των ηλικιωμένων, το οποίο θα καθιστά δυνατά, για παράδειγμα, τα εξής: τη συλλογή επαρκών στατιστικών στοιχείων· τη σύγκριση ορθών πρακτικών μεταξύ των διαφόρων κρατικών μοντέλων· τον εντοπισμό διαρθρωτικών αδυναμιών στα εθνικά συστήματα όσον αφορά την ικανότητα κάλυψης της ζήτησης βοήθειας και χρηματοδότησης· την παροχή τεχνικής στήριξης για τη διευκόλυνση της έγκρισης ενωσιακών πολιτικών κατευθύνσεων με στόχο, πρώτον, την εκπόνηση της τρίτης έκθεσης για τη φροντίδα των ηλικιωμένων, δεύτερον, την εφαρμογή του σχεδίου δράσης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και, τρίτον, τη συμβολή στην κατάρτιση της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη μακροχρόνια φροντίδα, μεταξύ άλλων αυτή που απευθύνεται στους ηλικιωμένους. Οι κατευθύνσεις όλων αυτών θα στηρίζονται σε περαιτέρω προσπάθειες ώστε να βοηθηθούν και να ενθαρρυνθούν οι ηλικιωμένοι να παραμένουν ενεργοί, αυτόνομοι και σε καλή φυσική και πνευματική κατάσταση για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι απαραίτητο να θεσπιστεί ένα στρατηγικό πλαίσιο, με μεσοπρόθεσμη προοπτική και σφαιρική προσέγγιση, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις που ενέχει η φροντίδα των ηλικιωμένων στην ΕΕ, στο πλαίσιο της δημιουργίας των θεμελίων μιας μακρόβιας και υγιούς κοινωνίας και ενός συμφώνου αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών στην ΕΕ. Η πανδημία κατέδειξε ανεπάρκειες όσον αφορά την πρόβλεψη, τον συντονισμό και τον σχεδιασμό σε τομείς που επηρεάζουν βασικές υπηρεσίες για τους πολίτες (όπως η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και οι κοινωνικές υπηρεσίες) και οι πολιτικές βιοϊατρικής έρευνας. Οι ανεπάρκειες αυτές πρέπει να αντιμετωπιστούν το ταχύτερο δυνατόν. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία της Επιτροπής να θεσπίσει μια νέα ευρωπαϊκή στρατηγική για τη φροντίδα. Ζητά να υλοποιηθεί η εν λόγω στρατηγική το συντομότερο δυνατόν και στην κατάρτισή της να κληθούν να συμμετάσχουν τα ευρωπαϊκά συμβουλευτικά όργανα, καθώς και ο ευρωπαϊκός κοινωνικός διάλογος, στα διάφορα επίπεδα ανάπτυξής του, λαμβανομένων υπόψη των συμφωνιών που θα συνάψουν τα μέρη. Επιπλέον, χρειάζεται ο διάλογος πολιτών με τις ευρωπαϊκές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που εκπροσωπούν τους ηλικιωμένους (μεταξύ άλλων, η AGE Platform Europe και τα διάφορα μέλη της), με την επιφύλαξη της κατάρτισης ειδικής ευρωπαϊκής στρατηγικής για τους ηλικιωμένους κατά τα προσεχή έτη στην ΕΕ. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ προτείνει να συμπεριληφθεί η φροντίδα των ηλικιωμένων στα στρατηγικά στοιχεία της συζήτησης στη διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης, δεδομένης της σημασίας του δημογραφικού ζητήματος. Παράλληλα, υποστηρίζει ότι πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην ολοκλήρωση της Ευρώπης της υγείας, συμπεριλαμβανομένης της μακροχρόνιας φροντίδας για τους ηλικιωμένους. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Προτείνουμε επίσης να συσταθεί ειδική ομάδα της ΕΟΚΕ, εντός της τρέχουσας θητείας της, με στόχο την υλοποίηση διαφόρων πρωτοβουλιών σχετικά με τη φροντίδα των ηλικιωμένων και τη γήρανση και με την πρόκληση που συνιστά η μακροζωία, σε συντονισμό με τη διακομματική ομάδα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τις δημογραφικές προκλήσεις και, μεταξύ άλλων δραστηριοτήτων, με την προγραμματισμένη διοργάνωση της Παγκόσμιας Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών για τη γήρανση το 2022. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αναπτύξουν σε σύντομο χρονικό διάστημα, στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, τις αρχές που αφορούν τη φροντίδα των ηλικιωμένων. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η μακροχρόνια φροντίδα θα πρέπει να συμπεριληφθεί στις λεγόμενες «ασκήσεις προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων», όπως ορίζονται στον κανονισμό της ΕΕ σχετικά με σοβαρές διασυνοριακές απειλές. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η πανδημία συνέβαλε στην ανάδειξη των εννοιολογικών, διαρθρωτικών και λειτουργικών ελλείψεων οι οποίες έπλητταν τα μοντέλα φροντίδας των ηλικιωμένων, ανεξάρτητα εάν αυτή παρεχόταν σε οίκους ευγηρίας, με τη μορφή υπηρεσιών κατ’ οίκον φροντίδας ή από φροντιστές εντός οικογένειας ή επαγγελματίες φροντιστές. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Θεωρούμε ότι είναι αναγκαίο τα κράτη μέλη να θεσπίσουν ή να επικαιροποιήσουν τη νομοθεσία τους σχετικά με τη στήριξη και την προστασία της αυτονομίας των ηλικιωμένων, σύμφωνα με το άρθρο 12 της σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για την προστασία και την προάσπιση των δικαιωμάτων και της αξιοπρέπειας των ατόμων με αναπηρία, η οποία έχει επικυρωθεί από τα εικοσιεπτά κράτη μέλη και από την ΕΕ. Καθώς επίσης και να αναπτύξουν, εντός των συστημάτων κοινωνικής πρόνοιας, κλάδους που θα αφορούν την πρόληψη, την απώλεια της αυτοδιάθεσης και την ενδυνάμωση των ηλικιωμένων. Σύμφωνα με τη λογική της κοινωνικής προστασίας για όλους, καθώς και των λοιπών κοινωνικών δικαιωμάτων, όπως η ασφάλιση κατά της ανεργίας, η προστασία της οικογένειας, η πρόσβαση σε στέγη και η φροντίδα για τα εξαρτώμενα άτομα, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η αυτονομία των ηλικιωμένων θα πρέπει να διασφαλίζεται επί ίσοις όροις και να αναγνωρίζεται ως εξ υποκειμένου δικαίωμα και δικαίωμα των πολιτών, στο πλαίσιο της ανάπτυξης των πυλώνων του κράτους πρόνοιας. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Η νόσος COVID-19 κατέδειξε την ανεπαρκή παροχή, ιδίως δε τα προβλήματα πρόσβασης όλων των ηλικιωμένων σε υψηλής ποιότητας και οικονομικά προσιτή μακροχρόνια φροντίδα για μεγάλο μέρος των Ευρωπαίων πολιτών και των οικογενειών τους. Υπό την έννοια αυτή, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αποτελεί προτεραιότητα για τα κράτη μέλη να δίδουν έμφαση στις ομάδες ατόμων που έχουν ανάγκη φροντίδας αλλά δεν μπορούν να έχουν πρόσβαση σε αυτή για διάφορους λόγους. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Η ΕΟΚΕ προτείνει, με στόχο την πλαισίωση και την προώθηση των εν λόγω εθνικών πολιτικών και κανόνων, να καταρτίσει η Επιτροπή προτάσεις σχετικά με την πρόνοια και την πρόληψη της απώλειας αυτονομίας των ηλικιωμένων, προκειμένου να συμπεριληφθούν στη στρατηγική του συστήματος υγείας και στις προσεχείς κατευθυντήριες γραμμές για την ανεξάρτητη διαβίωση των ηλικιωμένων, οι οποίες πρόκειται να εκδοθούν με βάση την ευρωπαϊκή στρατηγική για την αναπηρία. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, διαπιστώθηκε μια μεροληπτική και υποτιμητική στάση, που εισάγει ακόμη και διακρίσεις κατά των ηλικιωμένων. Το πρόβλημα δεν είναι η φροντίδα των ηλικιωμένων· η απουσία της όμως είναι όντως πρόβλημα. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Η ΕΟΚΕ προτείνει, όπως έχει ήδη ζητήσει η ίδια σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, καθώς και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στην έκθεσή του σχετικά με τη γήρανση του πληθυσμού της γηραιάς ηπείρου, να θεσπίσει η ΕΕ έναν ενιαίο ορισμό για την ακριβέστερη οριοθέτηση των εννοιών της εξάρτησης και της ανάγκης βοήθειας από άλλα άτομα ως αποτέλεσμα της απώλειας της αυτονομίας, με συνυπολογισμό των ποικίλων προσεγγίσεων που εφαρμόζονται στις διάφορες χώρες, καθώς και της ελευθερίας τους να αποφασίζουν πώς διαμορφώνουν τα συστήματα κοινωνικής πρόνοιας. Είναι γεγονός ότι η ηλικία δεν αποτελεί ταυτότητα και ότι δεν είναι όλα τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας εξαρτώμενα, ούτε και έχουν επιτακτικές ανάγκες για εξωτερική περίθαλψη, καθώς και ότι η εξάρτηση που προκύπτει από αναπηρία δεν είναι ίδια με την απώλεια αυτονομίας που προκαλείται από δυσλειτουργίες οι οποίες μπορεί να προκύψουν λόγω προχωρημένης ηλικίας. Ωστόσο, σε αξιοσημείωτο ποσοστό των περιπτώσεων, οι δύο συνθήκες συμπίπτουν. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καθιερώσει ευρωπαϊκό έτος των Ηλικιωμένων, σε αναγνώριση των θεμελιωδών δικαιωμάτων των ηλικιωμένων και της συμβολής τους στην κοινωνία, όπως ορίζεται στο άρθρο 25 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

2.14.

| 2.15. | Σε ορισμένες χώρες της ΕΕ έχουν υποβληθεί καταγγελίες ή μηνύσεις σχετικά με τη μεταχείριση σε οίκους ευγηρίας ή με πιθανές περιπτώσεις βίας ή παραβίασης θεμελιωδών δικαιωμάτων των ηλικιωμένων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητά να εφαρμόζονται οι αρχές των Συνθηκών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Εθνών που έχουν επικυρωθεί από την ΕΕ και τα κράτη μέλη, προκειμένου να διασφαλίζονται τα θεμελιώδη δικαιώματα και η αξιοπρέπεια των ηλικιωμένων, να υπάρξουν μέτρα για την παροχή συνδρομής στους ηλικιωμένους όποτε λαμβάνουν αποφάσεις και να θεσπιστούν μέτρα νομικής προστασίας, τόσο δικαστικά όσο και εξωδικαστικά, για τις υπηρεσίες φροντίδας εξαρτώμενων ηλικιωμένων. Θα μπορούσε επίσης να εξεταστεί το ενδεχόμενο της θέσπισης νομικού διαχειριστή ή διαμεσολαβητή ή αντίστοιχου ρόλου (σε συνάρτηση με το νομικό σύστημα της κάθε χώρας), που θα ενεργεί με ενσυναίσθηση και με γνώμονα το συμφέρον των εξαρτώμενων από αυτόν, καθώς, σύμφωνα με μελέτες σε ορισμένες χώρες, μπορεί να έχει θετικά αποτελέσματα. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ προτείνει, σύμφωνα με τις προτάσεις του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), να υποστηριχθεί η έγκριση σύμβασης για την αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα των ηλικιωμένων. |
| --- | --- |

2.15.

Όργανα

| 2.16. | Η ανταπόκριση στο αίτημα αποθεσμοποίησης, εν γένει, της φροντίδας των ηλικιωμένων σε οίκους ευγηρίας σημαίνει ότι θα πρέπει να προωθηθεί η αυτονομία, η ανεξαρτησία, η ικανότητα διαχείρισης των υποθέσεών τους και οι κοινωνικές σχέσεις των εξαρτώμενων ηλικιωμένων. Αυτό απαιτεί να τεθούν στη διάθεσή τους κοινωνικές παροχές και παροχές υγείας σε τοπικό επίπεδο, πολύ πιο δομημένη και αποτελεσματική στήριξη κατ’ οίκον, καθώς και νέες εναλλακτικές λύσεις στέγασης, όπως προστατευόμενες ή εποπτευόμενες κατοικίες ή κατοικίες κοινής διαβίωσης, μονάδες συμβίωσης ή άλλες εναλλακτικές λύσεις που υπάρχουν σε διάφορες χώρες της ΕΕ, ανάλογα με τις ανάγκες και τις προτιμήσεις των ηλικιωμένων που πάσχουν από απώλεια αυτονομίας. Για τα περισσότερο εξαρτώμενα άτομα, είναι απαραίτητη η μετατροπή των παραδοσιακών οίκων ευγηρίας, σύμφωνα με την έννοια της «διαμονής όπως στο σπίτι». Οι αδυναμίες των συστημάτων περίθαλψης που αποκάλυψε η πανδημία θα πρέπει να αντιμετωπιστούν μέσω των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών ταμείων και του Ταμείου Συνοχής, καθώς και μέσω του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και του προγράμματος «η ΕΕ για την υγεία» (EU4Health), βάσει συστάσεων για χρηματοδότηση στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. |
| --- | --- |

2.16.

| 2.16.1. | Για τον σκοπό αυτόν, η ΕΟΚΕ ζητά να προσφύγουν τα κράτη μέλη στα διαρθρωτικά ταμεία και τα ταμεία ανάκαμψης της ΕΕ προκειμένου να παράσχουν χρηματοδότηση για την προσαρμογή κατοικιών, τη δημιουργία μονάδων συμβίωσης ή την αλλαγή μοντέλου των διαφόρων ειδών οίκων ευγηρίας, καθώς και για την επένδυση σε ανθρώπινο δυναμικό και υπηρεσίες. Οι εν λόγω προσαρμογές πρέπει να πραγματοποιούνται σύμφωνα με τις ύψιστες απαιτήσεις περί προσβασιμότητας, τόσο όσον αφορά το δομημένο περιβάλλον όσο και το ψηφιακό οικοσύστημα που θα το συνοδεύει. |
| --- | --- |

2.16.1.

| 2.17. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, δεδομένου ότι πρόκειται για έναν κλάδο με επίκεντρο τον άνθρωπο, η κοινωνική οικονομία (συνεταιρισμοί, ταμεία αλληλασφάλισης, ενώσεις και ιδρύματα) θα πρέπει να θεωρείται και να υποστηρίζεται ως βασικός παράγοντας και φορέας καινοτομίας και μετάβασης σε αυτό το νέο μοντέλο, σύμφωνα με το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την κοινωνική οικονομία. |
| --- | --- |

2.17.

Πόροι

| 2.18. | Η κεντρική αδυναμία ως προς το ζήτημα αυτό, στην οποία οφείλονται πολλές άλλες, είναι η ανεπαρκής χρηματοδότηση. Πρόκειται για στοιχείο που παρουσιάζει σημαντικές διακυμάνσεις μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών, μεταξύ 0,3 % και 3,7 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕγχΠ). Αυτό συνδέεται αναμφίβολα με το εκάστοτε μοντέλο προστασίας και φροντίδας, αλλά και με τον αντίκτυπο των πολιτικών που προέκυψαν από τις πρόσφατες κρίσεις, οι οποίες το έχουν επηρεάσει σημαντικά. |
| --- | --- |

2.18.

| 2.19. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, λαμβανομένων υπόψη των συνεπειών της κρίσης του δημόσιου χρέους, απαιτείται να αναθεωρηθούν οι κανόνες που συνέβαλαν στην κατάσταση αυτή, και ότι θα πρέπει να διασφαλιστεί επαρκής δημόσια χρηματοδότηση, στο πλαίσιο των συστημάτων κοινωνικής πρόνοιας, σύμφωνα με την υφιστάμενη ζήτηση και με ποιοτικές παροχές. |
| --- | --- |

2.19.

| 2.20. | Σύμφωνα με την εμπειρία σε διάφορα κράτη μέλη, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι απαιτείται κατάλληλη ρύθμιση των διαφόρων μορφών παροχής της φροντίδας για τους ηλικιωμένους, με συστήματα δημόσιων συμβάσεων στα οποία το αποφασιστικό στοιχείο θα είναι η ποιότητα των υπηρεσιών και όχι η τιμή. |
| --- | --- |

2.20.

| 2.20.1. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά να τεθεί ως προϋπόθεση στα κράτη μέλη όπου αυτό είναι δυνατό, λαμβανομένων υπόψη των ιδιαίτερων κάθε κράτους μέλους μηχανισμών και των διαδικασιών, τόσο για τη σύμβαση ανάθεσης θέσεων σε συμβεβλημένα ιδρύματα όσο και για την ανανέωση της σύμβασης, η τήρηση των ποσοστώσεων προσωπικού, η διαρκής επιμόρφωση των εργαζομένων, ο σεβασμός των συνθηκών εργασίας τους και η εκπλήρωση των φορολογικών τους υποχρεώσεων. |
| --- | --- |

2.20.1.

| 2.20.2. | Ομοίως, οι συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα και οι ιδιωτικές υπηρεσίες —όπως και οι δημόσιες υπηρεσίες— πρέπει να διαθέτουν σαφείς και αποτελεσματικούς μηχανισμούς αξιολόγησης, ελέγχου και επιθεώρησης, τόσο ως απαίτηση που συνδέεται με δημόσιους πόρους οι οποίοι διατίθενται σε ιδιωτικά ή συμβεβλημένα ιδρύματα, όσο και ως δημόσια ευθύνη για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των ηλικιωμένων. |
| --- | --- |

2.20.2.

| 2.21. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, είναι αναγκαίο να διεξαχθεί μια καλά διαρθρωμένη συζήτηση, σε διάφορα επίπεδα και μεταξύ διαφόρων παραγόντων, προκειμένου να εξεταστεί μια χρηματοδότηση της φροντίδας των ηλικιωμένων που θα φτάνει σε όλους. Η χρηματοδότηση αυτή θα πρέπει να αναλυθεί όχι μόνο από την άποψη των δαπανών, αλλά και από την πλευρά των επενδύσεων. Για τον σκοπό αυτόν, θα πρέπει να εξεταστεί η λειτουργία στα διάφορα κράτη μέλη και τα μοντέλα χρηματοδότησης, καθώς και οι διάφορες δυνατότητες κάλυψής της: δημόσιες παροχές, συμβεβλημένες ή συμπληρωματικές. Η εν λόγω ανάλυση θα πρέπει να περιλαμβάνει τις θετικές εξωτερικές επιδράσεις, όσον αφορά την εξοικονόμηση —με προτεραιότητα πάντα στον στόχο της ποιότητας ζωής—, οι οποίες μπορούν να προκύψουν μεταξύ άλλων από τη χρήση νέων τεχνολογιών, από επενδύσεις σε πολιτικές ενεργού και υγιούς γήρανσης ή από την προαγωγή της υγείας και την πρόληψη ασθενειών. |
| --- | --- |

2.21.

| 2.22. | Η ΕΟΚΕ προτείνει να ληφθούν μέτρα για τη διασφάλιση της κατάλληλης κατάρτισης των φροντιστών, με την ανάπτυξη εξειδικευμένων και θεσμοθετημένων προγραμμάτων κατάρτισης για τους εργαζομένους στον τομέα της φροντίδας, και να απαιτείται επίσημο πιστοποιητικό βασικών δεξιοτήτων προκειμένου να μπορούν να εργάζονται σε υπηρεσίες κοινωνικής μέριμνας για ηλικιωμένους. Συνιστά επίσης να χρησιμοποιούνται συστήματα αναγνώρισης των δεξιοτήτων αυτών μεταξύ των χωρών, καθώς και να χρηματοδοτεί το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο την κατάρτιση των φροντιστών ηλικιωμένων |
| --- | --- |

2.22.

| 2.23. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, θα ήταν σκόπιμο να συμπεριληφθεί στον ευρωπαϊκό κοινωνικό διάλογο το ζήτημα των εργαζομένων στον τομέα της φροντίδας στην ΕΕ, στις διάφορες παραλλαγές του, μεταξύ άλλων το δικαίωμα συλλογικών διαπραγματεύσεων, όπως ξεκίνησε με την αυτόνομη συμφωνία-πλαίσιο των Ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων για την ενεργό γήρανση και την αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών (2017). Ο κοινωνικός διάλογος θα πρέπει να διεξάγεται επίσης και στο διομοσπονδιακό, ομοσπονδιακό και τομεακό πεδίο (πρόνοια και κοινωνικές υπηρεσίες σε ατομικό επίπεδο). |
| --- | --- |

2.23.

| 2.24. | Η ΕΟΚΕ, συντονιζόμενη με το αίτημα του Συμβουλίου [COM(2013) 152 final], υποστηρίζει ότι θα πρέπει να επικυρώσουν τα κράτη μέλη τις συμβάσεις της ΔΟΕ αριθ. 177 του 1996 σχετικά με την κατ’ οίκον εργασία και αριθ. 189 του 2011 σχετικά με την αξιοπρεπή εργασία για το οικιακό προσωπικό, καθώς και τη σύσταση αριθ. 201, η οποία συμπληρώνει τη σύμβαση αριθ. 189. |
| --- | --- |

2.24.

| 2.25. | Οι τεχνολογικές αλλαγές, με τη σειρά τους, μπορούν να παράσχουν θεμελιώδη στήριξη στη φροντίδα των ηλικιωμένων, παρόλο που δεν θα μπορέσουν ποτέ να υποκαταστήσουν την ανθρώπινη εργασία. Σχετικά παραδείγματα μπορεί να είναι η τηλεϊατρική ή η τηλε-αποκατάσταση, η επαγγελματική κατάρτιση, οι κοινωνικές σχέσεις μέσω βιντεοκλήσεων κ.λπ. Άλλα παραδείγματα είναι η χρήση αισθητήρων, ατομικών ή στο κρεβάτι, για τον έλεγχο των ζωτικών λειτουργιών ή για την πρόληψη πτώσεων, ή η χρήση υποδομών και σχεδιασμού, όπως ο οικιακός αυτοματισμός για τη δημιουργία φιλικού περιβάλλοντος ή λύσεων κινητικότητας για τους ηλικιωμένους. |
| --- | --- |

2.25.

| 2.25.1. | Συνεπώς, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι αναγκαίο όλοι όσοι ασχολούνται με τη φροντίδα των ηλικιωμένων να αξιοποιούν καλύτερα τις καινοτομίες που απορρέουν από τις ψηφιακές τεχνολογίες, για τις οποίες θα μπορούσαν να παρασχεθούν κίνητρα μέσω προγραμμάτων των διαρθρωτικών ταμείων. Η ΕΟΚΕ προτείνει επίσης να εξεταστεί το ενδεχόμενο να παρέχεται κατάρτιση στις ψηφιακές τεχνολογίες στους ηλικιωμένους που χρήζουν μακροχρόνιας φροντίδας. |
| --- | --- |

2.25.1.

| 2.26. | Από την άλλη πλευρά, και σε αντίθεση με ό,τι υποστηρίζεται μερικές φορές, η προστασία των ηλικιωμένων με ανάγκες φροντίδας δεν είναι ασύμβατη με τη μέριμνα για τους νέους. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι αυτό το ψευδές εννοιολογικό πλαίσιο πρέπει να καταπολεμηθεί. Όπως η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση πρέπει να συμβαδίζουν με την κοινωνική μετάβαση, οι δημογραφικές προκλήσεις και ευκαιρίες πρέπει να βασίζονται σε ένα σύμφωνο μεταξύ των γενεών, με βασικούς στόχους την πρόσβαση σε ποιοτική εκπαίδευση για όλους, σε ρυθμιζόμενη απασχόληση και αξιοπρεπείς θέσεις εργασίας, και σε ανεπτυγμένα συστήματα κοινωνικής πρόνοιας, συνολικού χαρακτήρα. Αυτό ισχύει όλως ιδιαιτέρως για κοινωνίες όπως οι ευρωπαϊκές, όπου το κοινωνικό συμβόλαιο βασίζεται στην αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών. Ως εκ τούτου, το σύμφωνο συνεργασίας μεταξύ των γενεών αποτελεί βασικό θεμέλιο για την ανανέωση του ευρωπαϊκού κοινωνικού συμβολαίου. Η συντελούμενη επί του παρόντος μεταμόρφωση της κοινωνίας και η ανάκαμψη μετά την πανδημία δεν θα είναι δυνατές χωρίς τη σύνδεση μεταξύ των γενεών. |
| --- | --- |

2.26.

| 2.27. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, στον τομέα των πολιτικών και των δράσεων που αποσκοπούν στη στήριξη και τη φροντίδα των ηλικιωμένων, θα ήταν άκρως αναγκαίο να αναπτυχθούν ευρείες στρατηγικές με στόχο: α) τον έγκαιρο εντοπισμό των αδυναμιών που ενδέχεται να οδηγήσουν σε μελλοντική απώλεια αυτονομίας και την πρόνοια, πρόληψη, αποκατάσταση και χρηματοδότηση της διαδικασίας που οδηγεί σε απώλεια αυτονομίας και εξάρτηση· β) την καθυστέρηση της εμφάνισης της εξάρτησης, μέσω συμπεριφορών που ωφελούν την υγεία στο επίπεδο της διατροφής, της σωματικής άσκησης ή των συνθηκών εργασίας· γ) την πρόβλεψη των επιπτώσεων των προσωπικών κρίσεων (ανεργία, χωρισμός, μεταβατικό στάδιο σε επαγγελματικό επίπεδο, μετάβαση από την εργασία στη συνταξιοδότηση), καθώς και της μοναξιάς, επί της υγείας· δ) τον εντοπισμό των πλέον ευάλωτων ατόμων με στόχο την αντιμετώπιση ειδικών καταστάσεων (νευροεκφυλιστικές ασθένειες, κατάθλιψη και κίνδυνος αυτοκτονιών, καρκίνος κ.λπ.)· ε) την επαρκή και μόνιμη χρηματοδότηση της συλλογικής ευθύνης για τη φροντίδα των ηλικιωμένων· και στ) την υποστήριξη των οικογενειακών φροντιστών, μέσω εργαλείων, κατάρτισης, μέτρων για τον συνδυασμό επαγγελματικής ζωής και φροντίδας, λαμβανομένου υπόψη ότι το καθεστώς τους ως φροντιστών μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια της δικής τους αυτονομίας, χωρίς δικαίωμα σε μέτρα προστασίας για τα δικά τους γηρατειά. |
| --- | --- |

2.27.

3.   Ιστορικό και ευρύτερο πλαίσιο

Εξελίξεις

| 3.1. | Συζητήσεις σχετικά με τις ανάγκες φροντίδας των εξαρτώμενων ηλικιωμένων τίθενται επί τάπητος στην ΕΕ εδώ και δεκαετίες. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Διάφορα ζητήματα έχουν συμβάλει στην αλλαγή της αρχικής έννοιας της μακροχρόνιας φροντίδας. Από μια αρχική θεώρηση με χαρακτήρα «αρωγής», η έννοια έγινε βαθμιαία πιο σφαιρική, ιατροφαρμακευτικού και κοινωνικού χαρακτήρα, καθολικών, ανθρωποκεντρικών και υψηλής ποιότητας παροχών, οι οποίες, κατά τη γνώμη του Συμβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, πρέπει να πληρούν τρία θεμελιώδη κριτήρια: πρόσβαση για όλους, ανεξαρτήτως εισοδήματος ή περιουσιακής κατάστασης, ποιότητα περίθαλψης και επαρκή χρηματοδότηση των συστημάτων υγείας και κοινωνικής πρόνοιας. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Στην ενίσχυση αυτού του προσανατολισμού συνέβαλαν κοινωνιολογικές αλλαγές, όπως η γήρανση του πληθυσμού καθαυτή, το ποσοστό του πληθυσμού μεγαλύτερης ηλικίας σε κατάσταση εξάρτησης ή απώλειας αυτονομίας, η αύξηση των ψυχικών ασθενειών στα ανώτερα τμήματα της πυραμίδας ηλικιών, η μαζική ενσωμάτωση των γυναικών στην αμειβόμενη εργασία, η αύξηση του αριθμού των ατόμων που ζουν μόνα τους ή οι αλλαγές στα οικογενειακά μοντέλα. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Ο αντίκτυπος αυτών των αλλαγών έθεσε υπό αμφισβήτηση τόσο τον χαρακτήρα «αρωγής» των κοινωνικών υπηρεσιών όσο και τον κεντρικό ρόλο της οικογένειας, και ιδίως των γυναικών, όσον αφορά τη φροντίδα, και επέτεινε την ανάγκη να αναπτυχθεί —πέρα από τις συντάξεις, την εκπαίδευση και την υγεία ή την εξάρτηση— ένας νέος πυλώνας του κράτους πρόνοιας, ο οποίος αφορά τις κοινωνικές υπηρεσίες. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Ωστόσο, ιδίως μετά την κρίση χρέους και τις πολιτικές λιτότητας —οι οποίες εκδηλώθηκαν, μεταξύ άλλων και ανάλογα με τα κράτη μέλη της ΕΕ, με περικοπές του προϋπολογισμού στις υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής πρόνοιας—, έχουν παρατηρηθεί στα κράτη μέλη, με διαφοροποιήσεις μεταξύ αυτών, τάσεις επανόδου στην αντίληψη της «αρωγής» και στην αυξανόμενη ενίσχυση της έμφασης στις σοβαρότερες μορφές εξάρτησης ή στα άτομα με λιγότερους οικονομικούς πόρους, τάσεις ανάσχεσης της ανάληψης της φροντίδας εκτός της οικογένειας ως βάσης του συστήματος, και τάσεις αύξησης της εμπορευματοποίησης της παροχής φροντίδας, με ή χωρίς δημόσια χρηματοδότηση. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Όλα αυτά συμβαίνουν σε διαφορετικό βαθμό στα διάφορα κράτη μέλη, και ενώ υπάρχει αυξημένη δημοσιονομική πίεση στα συνταξιοδοτικά συστήματα γήρατος, σημαντική αύξηση της ζήτησης για μακροχρόνια φροντίδα, αύξηση σε ορισμένα κράτη μέλη της ανεργίας, της επισφαλούς εργασίας και της ασυνεχούς επαγγελματικής σταδιοδρομίας, και ενώ στα σχέδια μείωσης του εργατικού δυναμικού σε επιχειρήσεις δίνεται προτεραιότητα σε άτομα ηλικίας άνω των πενήντα ετών. Αν δεν υπάρξει στήριξη από αποφασιστικές δημόσιες πολιτικές, η κατάσταση αυτή ενδέχεται να οδηγήσει σε συντάξεις χαμηλότερες από τις σημερινές και σε μεγαλύτερες ανισότητες όσον αφορά την πρόσβαση στη φροντίδα. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Άλλο ζήτημα κεντρικής σημασίας είναι το κατά πόσον η φροντίδα, η υποστήριξη και η συμβίωση πρέπει να πραγματοποιούνται κατ’ οίκον ή σε ιδρύματα. Σύμφωνα με πολλές έρευνες, η πλειονότητα των ενδιαφερόμενων ατόμων προτιμούν να μείνουν στο σπίτι και στο κοινωνικό τους περιβάλλον. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η προτίμηση αυτή ανταποκρίνεται επίσης σε μια διαρθρωτική ζήτηση, η οποία μάλιστα έχει ένα οικονομικό έρεισμα, δηλαδή μπορεί να καταστήσει δυνατή την αύξηση του ενεργού πληθυσμού: στην ΕΕ το 25 % των γυναικών δηλώνουν ότι δεν είναι σε θέση να έχουν πρόσβαση στην εργασία —ή μπορούν μόνο να εργάζονται με μειωμένο ωράριο χωρίς να το επιθυμούν— λόγω των καθηκόντων φροντίδας που εκτελούν, συμπεριλαμβανομένης της φροντίδας ηλικιωμένων, σε αντιδιαστολή με το 3 % των ανδρών. Δεδομένου ότι οι οικογένειες είναι μικρότερες και ότι η χρηματοδότηση των νοικοκυριών συχνά δεν καλύπτεται με έναν μόνο μισθό —εκτός από τις περιπτώσεις νοικοκυριών αποτελούμενων από ένα άτομο—, η ανάληψη της φροντίδας από την οικογένεια καθίσταται ολοένα λιγότερο βιώσιμη. Προκειμένου η πρόσβαση στη φροντίδα να μην περιορίζεται στα υψηλότερα κλιμάκια εισοδήματος, η χρηματοδότηση θα πρέπει να είναι υψηλότερη. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Ως εκ τούτου, είναι επείγον να επισημανθούν τα θετικά αποτελέσματα, τόσο σε κοινωνικό όσο και σε οικονομικό επίπεδο, που έχει ένα σύστημα ποιοτικής φροντίδας, με ζεστασιά και χωρίς αποκλεισμούς: και τούτο με αφετηρία την επιβεβαίωση ότι η χρηματοδότηση των υπηρεσιών φροντίδας θα πρέπει να θεωρείται επένδυση με μεγάλη και πολύπλευρη απόδοση. Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα μειωθούν οι αρνητικές εξωτερικές επιπτώσεις της ανεπαρκούς ή της απρόσιτης —ως προς τις δαπάνες υγείας και τις κοινωνικές δαπάνες— περίθαλψης. Θα βελτιωθεί επίσης η κοινωνική διάσταση όσον αφορά τη στήριξη των οικογενειών, την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, τη φροντίδα άλλων μελών της οικογένειας, τη συναισθηματική στήριξη, την άσκηση δραστηριοτήτων αλληλεγγύης, την ιστορική μνήμη. Από οικονομική άποψη, θα διευκολυνθεί η δημιουργία εκατομμυρίων θέσεων εργασίας, η χρηματοδότηση υψηλού ποσοστού νοικοκυριών με χαμηλά εισοδήματα, η αύξηση των φορολογικών εσόδων, η κατανάλωση, η μεταφορά αποταμιεύσεων στους απογόνους και η στήριξη της παραγωγικότητας και της επιχειρηματικότητας. Η επιλογή της κατ’ οίκον φροντίδας είναι, εν γένει, όχι μόνο πολύ πιο ολοκληρωμένη και εξατομικευμένη, αλλά και λιγότερο δαπανηρή σε σύγκριση με ιδρυματικά περιβάλλοντα, εκτός από ειδικές περιστάσεις, όπως για τα άτομα με μεγάλη απώλεια αυτονομίας που νοσηλεύονται σε ιδρύματα. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Βασικός στυλοβάτης των ιδρυματικών συστημάτων φροντίδας και των μορφών κατ’ οίκον φροντίδας είναι το προσωπικό περίθαλψης, το οποίο σε ορισμένες περιπτώσεις είναι ανεπαρκές, έχει επισφαλείς συμβάσεις, δεν διαθέτει την απαραίτητη υποστήριξη κατάρτισης, δεν αναγνωρίζεται και δεν αμείβεται επαρκώς ή εργάζεται παράτυπα (με σημαντικά ποσοστά σε ορισμένες χώρες). Γι’ αυτό, μεταξύ άλλων, είναι απαραίτητο να ενσωματωθούν στα διάφορα στάδια της επαγγελματικής κατάρτισης προγράμματα κατάρτισης σχετικά με τη φροντίδα των ηλικιωμένων, συμπεριλαμβανομένης της φροντίδας εξαρτώμενων ατόμων, ώστε να τεθούν τα θεμέλια για τα συστήματα διττής εκπαίδευσης (σε εναλλαγή με εργασία). |
| --- | --- |

3.10.

Επιπτώσεις και διδάγματα της πανδημίας

| 3.11. | Η πανδημία συνέβαλε —σε μεγάλο βαθμό λόγω της ζημίας που προκάλεσε— ώστε να προβληθεί ακόμη περισσότερο το γεγονός ότι η γήρανση του πληθυσμού αποτελεί βασική στρατηγική πρόκληση για την ΕΕ και τα κράτη μέλη της. Επιπλέον, η πανδημία έφερε στην επιφάνεια τις απαιτήσεις για φροντίδα των ηλικιωμένων λόγω της απώλειας αυτονομίας και της κατάστασης εξάρτησης. Πράγματι, σύμφωνα με την «Έκθεση του 2021 για τη μακροχρόνια φροντίδα» που εκπονήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Επιτροπή Κοινωνικής Προστασίας, σε τριάντα έτη από σήμερα τα άτομα άνω των εξήντα πέντε ετών θα φτάσουν τα 130,1 εκατομμύρια, αυξάνοντας το σημερινό ποσοστό κατά 41 %. Καθώς οι καταστάσεις αναπηρίας και οι ανάγκες μακροχρόνιας φροντίδας και στήριξης αυξάνονται με την ηλικία, όπως επίσης και το προσδόκιμο υγιούς ζωής, ο αριθμός των ατόμων που ενδέχεται να χρειάζονται τέτοιου είδους φροντίδα στην ΕΕ των 27 αναμένεται να αυξηθεί από 30,8 εκατομμύρια το 2019 σε 33,7 εκατομμύρια το 2030 και σε 38,1 εκατομμύρια το 2050. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Πολλοί παράγοντες έχουν συμβάλει στην αύξηση της συλλογικής ευαισθητοποίησης σχετικά με τις προκλήσεις που συνδέονται με το αυξημένο προσδόκιμο ζωής. Η πανδημία COVID-19 προκάλεσε μεγαλύτερη σχετική θνησιμότητα, η οποία επικεντρώθηκε στους ηλικιωμένους, και μεταξύ αυτών στους πλέον ευάλωτους και σε όσους ζουν σε οίκους ευγηρίας. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, παρατηρήθηκαν προκαταλήψεις και στερεότυπα όσον αφορά τους ηλικιωμένους, αποφάσεις που εισάγουν διακρίσεις κατά τις διαγνωστικές εξετάσεις και ερωτήματα, έμμεσα ή άμεσα, σχετικά με την αξία και τη συμβολή της εν λόγω ομάδας στην κοινωνία. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.12.1. | Παρομοίως, ένα στρεβλωμένο αφήγημα περί υποτιθέμενης αντίθεσης μεταξύ των συμφερόντων των νέων και των ηλικιωμένων εξαπλώθηκε στη δημόσια συζήτηση. Αναδείχθηκαν οι εννοιολογικές, διαρθρωτικές και λειτουργικές ελλείψεις που χαρακτηρίζουν τα μοντέλα φροντίδας των ηλικιωμένων. Αυξήθηκε η επιθυμία να επικεντρωθούν περισσότερο τα μοντέλα αυτά στην πρόσβαση σε ποιοτική φροντίδα και την οικονομική προσιτότητα της εν λόγω φροντίδας, στον σεβασμό της αξιοπρέπειας και των δικαιωμάτων των ατόμων, στη διατήρηση όσο το δυνατόν περισσότερο της αυτόνομης διαβίωσης και του κοινωνικού τους περιβάλλοντος, στη διασφάλιση του συντονισμού μεταξύ των κοινωνικών υπηρεσιών και των υπηρεσιών υγείας και στη διασφάλιση της χρηματοδότησής τους (οι δημόσιες δαπάνες αντιπροσωπεύουν κατά μέσο όρο το 1,7 % του ευρωπαϊκού ΑΕγχΠ και αναμένεται να διπλασιασθούν έως το 2050 εάν υπάρξει ανοδική σύγκλιση μεταξύ των κρατών μελών). |
| --- | --- |

3.12.1.

| 3.12.2. | Επιπλέον, κατέστησαν φανερές οι ελλείψεις που επηρεάζουν έναν ουσιαστικό πυλώνα της μακροχρόνιας φροντίδας, δηλαδή των φροντιστών και των εργαζομένων του κλάδου, στον οποίο απασχολούνται 6,4 εκατομμύρια άτομα, ενώ αναμένεται να δημιουργηθούν επιπλέον 7 εκατομμύρια θέσεις εργασίας έως το 2030. Τέλος, επισημάνθηκε όπως ποτέ άλλοτε η συμβολή των μη επαγγελματιών φροντιστών που παρέχουν μακροχρόνια φροντίδα (και οι προκαταλήψεις λόγω φύλου σε ολόκληρο τον κλάδο), καθώς και η ανάγκη επέκτασης στα άτομα αυτά ορισμένων μέτρων για τον συνδυασμό επαγγελματικού και οικογενειακού βίου ή για την προστασία των εν λόγω ατόμων. Ήρθε πλέον η ώρα για ανάληψη δράσης. |
| --- | --- |

3.12.2.

| 3.13. | Η μεγαλύτερη σημασία που αποκτούν οι δημογραφικές προκλήσεις και ευκαιρίες και, όσον αφορά το περιεχόμενο της παρούσας γνωμοδότησης, η φροντίδα των ηλικιωμένων λόγω εξάρτησης ή απώλειας αυτονομίας, συντέλεσε ώστε τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να καταρτίσουν σημαντικά έγγραφα σχετικά με αυτές τις προκλήσεις, καθώς και με το θέμα που εξετάζεται στην παρούσα γνωμοδότηση. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Σε αυτά περιλαμβάνονται η πράσινη βίβλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τη γήρανση, το σχέδιο δράσης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τη γήρανση του πληθυσμού της γηραιάς ηπείρου, η έκθεση και τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της ΕΕ για την ενσωμάτωση της διάστασης της γήρανσης στις δημόσιες πολιτικές, η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας με θέμα «Τάσεις, προκλήσεις και ευκαιρίες σε μια γηράσκουσα κοινωνία», το έγγραφο εργασίας της Επιτροπής των Περιφερειών με τίτλο «Το μελλοντικό σχέδιο για το προσωπικό περίθαλψης και φροντίδας: Τοπικές και περιφερειακές ευκαιρίες για μια ευρωπαϊκή πρόκληση» και, όλως ιδιαιτέρως, η πρόταση της προέδρου της Επιτροπής κ. von der Leyen, κατά τη διάρκεια της ομιλίας της ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την κατάσταση της Ένωσης, για την κατάρτιση μιας «νέας ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη φροντίδα». |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Η κρίση κατέδειξε την ανάγκη για καλύτερη γνώση αυτού του ζητήματος σε ολόκληρη την Ένωση. Διαπιστώνεται έλλειψη στατιστικών στοιχείων σχετικά με τους ηλικιωμένους, ανάγκη για καλύτερη κοινή γνώση των συστημάτων κοινωνικής πρόνοιας και περίθαλψης, τα οποία παρουσιάζουν μεγάλες διαφορές μεταξύ κρατών μελών, ανάγκη για συλλογή και διάδοση ορθών πρακτικών μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών, καθώς και ανάγκη για διερεύνηση και πρόληψη των διακρίσεων ή της βίας κατά των εξαρτώμενων ηλικιωμένων. Εν ολίγοις, απαιτείται λεπτομερής και συνεχής παρακολούθηση του θέματος. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.15.1. | Πρέπει να τονιστεί, επ’ αυτού, ότι η προσπάθεια της παρούσας γνωμοδότησης να αναλύσει και να συγκρίνει την κατάσταση στις διάφορες χώρες καλύφθηκε από διάφορες μελέτες και εκθέσεις. Μεταξύ άλλων, από την έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας, που προηγήθηκε της εκπόνησης της παρούσας γνωμοδότησης. |
| --- | --- |

3.15.1.

| 3.15.2. | Από τα έγγραφα αυτά, πέραν του ότι διαπιστώνεται η ποικιλία των μοντέλων φροντίδας και των διαφορετικών καταστάσεων μεταξύ κρατών μελών, προκύπτουν συγκλίνοντα διδάγματα. Αναφέρονται ενδεικτικά τα εξής, χωρίς να γίνεται εξαντλητική απαρίθμηση: i) η προτίμηση των ενδιαφερομένων προς τη φροντίδα στο σπίτι ή όπως στο σπίτι· ii) η ανάγκη καλύτερου συντονισμού μεταξύ κοινωνικών υπηρεσιών και υπηρεσιών υγείας· iii) ο κεντρικός ρόλος που διαδραματίζει το προσωπικό φροντίδας και η ανάγκη της αναγνώρισής του υπό τις διάφορες πτυχές του, συμπεριλαμβανομένης της ανάδυσης της άτυπης εργασίας· iv) η ανεπαρκής κάλυψη της ανάγκης φροντίδας· v) η επιτακτική ανάγκη αντιμετώπισης των αναγκών σε επαρκή, προσιτή και βιώσιμη χρηματοδότηση· vi) το ηθικό χρέος να καταπολεμηθούν μεροληπτικές απόψεις που δεν συνάδουν με την αναγνώριση και την αξιοπρέπεια των ηλικιωμένων· vii) η ανάγκη μεγαλύτερης προβολής, αναγνώρισης, προστασίας και στήριξης για τους άτυπους φροντιστές· viii) η ανεπάρκεια στατιστικών και κοινωνιολογικών στοιχείων σχετικά με τους ηλικιωμένους· ix) η υποχρέωση να εξεταστούν κατά τη μελέτη του θέματος η κατ’ οίκον φροντίδα και οι υπηρεσίες που παρέχονται περιστασιακά στο σπίτι· x) η αλληλεπίδραση μεταξύ των διαφόρων πτυχών που επηρεάζουν τη φροντίδα που παρέχεται στους ηλικιωμένους· xi) η μεγάλη σημασία της διάστασης του φύλου στον κλάδο αυτόν· xii) η ανάγκη καθορισμού πρωτοκόλλων δράσης, συστημάτων αξιολόγησης και μέτρων ρύθμισης των μοντέλων φροντίδας. |
| --- | --- |

3.15.2.

| 3.16. | Η πανδημία συνέβαλε στην ανάδειξη των ελλείψεων που έπλητταν τα μοντέλα φροντίδας των ηλικιωμένων, ανεξάρτητα εάν αυτή παρέχεται σε οίκους ευγηρίας, με τη μορφή υπηρεσιών κατ’ οίκον φροντίδας, από φροντιστές εντός οικογένειας ή από ιδιώτες φροντιστές. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Οι εν λόγω ελλείψεις εκδηλώνονται με το εάν η φροντίδα απευθύνεται σε όλους ή όχι, με τη διαφοροποίηση και τον κατακερματισμό της προσφοράς υπηρεσιών, με την ανεπαρκή ρύθμιση της προσφοράς υπηρεσιών, με τις δυσκολίες συντονισμού μεταξύ των επιπέδων διαχείρισης, με τα προβλήματα συνάρθρωσης μεταξύ κοινωνικών υπηρεσιών και υπηρεσιών υγείας, με την αυξανόμενη εμπορευματοποίηση των υπηρεσιών και με την ανάγκη για πολιτικές και μέτρα πρόληψης. Από διαρθρωτική άποψη, ενδέχεται να εξαρτώνται από τη συγκέντρωση, ειδικά των πλέον εξαρτώμενων ατόμων, στους οίκους ευγηρίας αντί της πρόκρισης ανθρωποκεντρικών μεθόδων. Από λειτουργική άποψη, εξαρτώνται σε σημαντικό βαθμό από τη χαμηλή χρηματοδότηση, την έλλειψη προστατευτικού εξοπλισμού, ή την ανεπάρκεια, την επισφάλεια, τους επαγγελματικούς κινδύνους (συμπεριλαμβανομένης της ψυχικής υγείας) και την έλλειψη κατάρτισης και επαγγελματικής και εργασιακής αναγνώρισης του προσωπικού. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Η νόσος COVID-19 κατέδειξε την ανεπαρκή παροχή οικονομικά προσιτής μακροχρόνιας φροντίδας όλων των ηλικιωμένων για μεγάλο μέρος των Ευρωπαίων πολιτών. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει κατά προτεραιότητα να υπολογιστούν αριθμητικά και να αποδοθεί προσοχή στους ηλικιωμένους οι οποίοι έχουν ανάγκη φροντίδας και δεν έχουν πρόσβαση σε αυτή για διάφορους λόγους (έλλειψη θέσεων, οικονομικό κόστος κ.λπ.)· πράγματι, στην ΕΕ των 27, από τα άτομα εξήντα πέντε ετών και άνω με σοβαρές δυσκολίες αυτοεξυπηρέτησης, μόνο το ένα τρίτο κατέφυγε σε υπηρεσίες κατ’ οίκον φροντίδας το 2014. Είναι επίσης σκόπιμο να προσαρμοστούν τα συστήματα κοινωνικής πρόνοιας των κρατών μελών, ώστε να ανταποκρίνονται σε αυτές τις νέες ανάγκες, με δημόσιες ή επιδοτούμενες υπηρεσίες οι οποίες θα είναι διαθέσιμες, προσβάσιμες, βιώσιμες, οικονομικά προσιτές και καλής ποιότητας. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Εάν πριν από την πανδημία η θεσμοποίηση της φροντίδας των ηλικιωμένων σε οίκους ευγηρίας αμφισβητούνταν ήδη σε μεγάλο βαθμό, η απόρριψη της θεσμοποίησης αυτής έχει ενισχυθεί λόγω της πανδημίας, με εξαίρεση την περίπτωση των ηλικιωμένων σε κατάσταση σοβαρής εξάρτησης ή έλλειψης αυτονομίας. Οι αδυναμίες της λύσης αυτής περιλαμβάνουν: αυξημένο κίνδυνο μεταδιδόμενων ασθενειών, απώλεια ελέγχου της ζωής του εκ μέρους του χρήστη της υπηρεσίας, άκαμπτα προγράμματα στην καθημερινή ζωή, συνωστισμό και πολύ διαφορετικά προφίλ μεταξύ των ενοίκων, έλλειψη ιδιωτικότητας (συνήθως διαμένουν δύο άτομα στο ίδιο δωμάτιο), χαμηλή συμμετοχή του χρήστη ή της οικογένειάς του στον έλεγχο της διαχείρισης των κέντρων, αποδυνάμωση των οικογενειακών και κοινωνικών σχέσεων και απομάκρυνση και αποξένωση από το κοινωνικό τους περιβάλλον. Είναι επίσης εξαιρετικά αναγκαίο να ενισχυθούν τα δικαιώματα και η ρητή βούληση των ηλικιωμένων σε αυτούς τους οίκους, με μορφές δικαστικής συμπαράστασης που να σέβονται την αξιοπρέπεια και την ιδιαίτερη κατάστασή τους, ιδίως στην περίπτωση των ηλικιωμένων με γνωστικά και νοητικά προβλήματα. |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | Πρέπει να τονιστεί επίσης η έλλειψη συνέχειας των υπηρεσιών κατ’ οίκον φροντίδας, η απομόνωση στην κατοικία, οι δυσχέρειες πρόσβασης στις βασικές υπηρεσίες κ.λπ. των ηλικιωμένων ατόμων που λαμβάνουν παροχές φροντίδας στο σπίτι τους. |
| --- | --- |

3.20.

| 3.21. | Γενικά, κατά τη διάρκεια της πανδημίας παρατηρήθηκαν απόψεις που εισάγουν από στερεότυπα μέχρι και διακρίσεις έναντι των ηλικιωμένων, ενώ η γήρανση δεν θα έπρεπε να αντιμετωπίζεται ως πρόβλημα αλλά ως ευκαιρία. Σε ορισμένες χώρες έχουν υποβληθεί καταγγελίες ή μηνύσεις σχετικά με τη μεταχείριση σε οίκους ευγηρίας ή πιθανές παραβιάσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων των ηλικιωμένων. Το γεγονός αυτό κατέδειξε ότι είναι ανάγκη να θεσπιστούν μόνιμοι μηχανισμοί για τη διασφάλιση της ευεξίας και των δικαιωμάτων των ηλικιωμένων και την καταπολέμηση των διακρίσεων εις βάρος τους. |
| --- | --- |

3.21.

| 3.22. | Υπό το πρίσμα της πανδημίας, κατέστησαν σαφείς σημαντικές ελλείψεις σε πολλές χώρες όσον αφορά το προσωπικό φροντίδας, όπως 1) έλλειψη προσωπικού, υψηλό ποσοστό συμβάσεων προσωρινής και μερικής απασχόλησης, συχνή εναλλαγή προσωπικού, χαμηλοί μισθοί, χαμηλή επαγγελματική αναγνώριση, ελλιπή εργασιακά δικαιώματα, όπως το δικαίωμα σε παροχές ανεργίας ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, η αναγνώριση της λοίμωξης από τη νόσο COVID-19 ως επαγγελματικής νόσου, και, σε ορισμένες χώρες, ακόμη και σημαντικά ποσοστά εργαζομένων χωρίς σύμβαση, σε πολλές περιπτώσεις χωρίς κοινωνικά δικαιώματα και χωρίς δικαιώματα κοινωνικής ασφάλισης· και 2) έλλειμμα κατάρτισης και διαπίστευσης για τους φροντιστές (βοηθοί γηριατρικής, φροντιστές ή βοηθοί κατ’ οίκον φροντίδας), οι οποίοι αποτελούν τη συντριπτική πλειονότητα του προσωπικού των υπηρεσιών φροντίδας σε οίκους ευγηρίας και κατ’ οίκον (2). |
| --- | --- |

3.22.

Βρυξέλλες, 19 Ιανουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Πρέπει να επισημανθεί ότι, όταν γίνεται λόγος στη γνωμοδότηση για «φροντίδα», εννοείται κάθε μορφή φροντίδας των ηλικιωμένων. Ενίοτε, συγχέεται π.χ. στα γαλλικά η έννοια της λέξης «soin» με την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, ενώ στα ισπανική η αντίστοιχη φράση (cuidados sanitarios) αφορά το σύνολο της παρεχόμενης φροντίδας συμπεριλαμβανομένων καθηκόντων όπως η στήριξη και η βοήθεια των ηλικιωμένων μέσω της κουβέντας, του περιπάτου, η υποβοήθησή τους όταν έχουν κινητικές δυσκολίες, η παροχή βοήθειας στις αγορές τους, στον καθαρισμό της οικίας τους, στις λοιπές οικιακές εργασίες (π.χ. μαγείρεμα ή ντύσιμο) κ.λπ. Με όλες αυτές τις σημασίες χρησιμοποιείται η λέξη «φροντίδα» στο σχέδιο γνωμοδότησης, Ως εκ τούτου, καλύπτει και την έννοια της «στήριξης».

1

(2)  ` Παράρτημα της γνωμοδότησης SOC/687 (μόνο στα αγγλικά).

2

---

| 12.5.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 194/27 |
| --- | --- | --- | --- |

12.5.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 194/27

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Κράτος Δικαίου και Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2022/C 194/05)

| Εισηγητής: | ο κ. Christian BÄUMLER |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Christian BÄUMLER

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 25.3.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32, παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 16.12.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 20.1.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 566 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 204/14/18 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

25.3.2021

Νομική βάση

Άρθρο 32, παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

16.12.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

20.1.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

566

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

204/14/18

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) τονίζει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση βασίζεται σε αξίες όπως ο σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ισότητας, του κράτους δικαίου, καθώς και ο σεβασμός των ανθρώπινων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων προσώπων που ανήκουν σε μειονότητες. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η προσχώρηση στις αξίες αυτές, ιδίως του κράτους δικαίου, έχει θεμελιώδη σημασία για τους πολίτες της ΕΕ και για την επιβίωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ είναι προσηλωμένη στη μέριμνα ώστε το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιβάλλουν αυστηρές και αποτρεπτικές κυρώσεις σε περίπτωση συστηματικών ελλείψεων στο πεδίο του κράτους δικαίου που θέτουν σε κίνδυνο τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Για την ΕΟΚΕ, είναι υψίστης σημασίας τα προγράμματα ανάκαμψης που υποβάλλουν τα κράτη μέλη να θεσπίζουν τα μέτρα που σκοπεύουν να λάβουν για την ενίσχυση του κράτους δικαίου. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ ζητεί όλα τα προγράμματα που υποστηρίζονται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ να υπόκεινται σε νομικές απαιτήσεις σχετικά με την ελευθερία της πληροφόρησης και τη διαφάνεια. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ ζητεί η συμμετοχή στην ενισχυμένη συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να καταστεί προϋπόθεση για τη συμμετοχή σε προγράμματα που χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ ζητεί η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) να εξελιχθεί σε οργανισμό για το κράτος δικαίου και τη διοικητική αποτελεσματικότητα. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι συστηματικές ελλείψεις ως προς κράτος δικαίου που διαπιστώνονται στα κράτη μέλη έχουν αρνητικό αντίκτυπο στον προϋπολογισμό της ΕΕ και, ως εκ τούτου, ζητεί αντιστροφή του βάρους της απόδειξης. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ καλεί την ΕΕ να προστατεύσει τις ΜΚΟ που προωθούν τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου από αθέμιτες επιρροές και να στηρίξει τη χρηματοδότησή τους. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να δρομολογήσουν εκστρατεία με την κοινωνία των πολιτών με τίτλο «Η ΕΕ μου — Τα δικαιώματά μου», η οποία θα προσκαλεί σε πανευρωπαϊκό διάλογο σχετικά με τη σημασία του κράτους δικαίου. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

Ιστορικό της πρότασης

| 2.1. | Η Ευρωπαϊκή Ένωση βασίζεται στις αξίες που ορίζει το άρθρο 2 της ΣΕΕ. Οι αξίες αυτές περιλαμβάνουν τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, την ελευθερία, τη δημοκρατία, την ισότητα, το κράτος δικαίου και τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των προσώπων που ανήκουν σε μειονότητες. Επιπλέον, η ευρωπαϊκή κοινωνία χαρακτηρίζεται από τον πλουραλισμό, την απαγόρευση των διακρίσεων, την ανοχή, τη δικαιοσύνη, την αλληλεγγύη και την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών (1). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η τήρηση αυτών των αξιών είναι θεμελιώδους σημασίας για όλους τους πολίτες της ΕΕ. Ως απόρροια της ευρωπαϊκής ιστορίας και, ιδίως, των ανθρωπίνων εγκλημάτων στους παγκόσμιους πολέμους, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δώσει μια υπόσχεση υπέρ της προστασίας και της διασφάλισης της ειρήνης στην Ευρώπη και της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων όλων των πολιτών της. Απόρροια των ανωτέρω είναι η εντολή που έχει ανατεθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση να παρακολουθεί και να προλαμβάνει συστηματικές παραβιάσεις αυτών των αξιών. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Επιπλέον, ο σεβασμός των αξιών αυτών, ιδίως του κράτους δικαίου, αποτελεί προϋπόθεση για την ύπαρξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπό τη σημερινή της μορφή· προκειμένου η Ευρωπαϊκή Ένωση να συμμορφώνεται με το κράτος δικαίου, πρέπει όλα τα κράτη μέλη να συμμορφώνονται με το κράτος δικαίου. Μόνον τότε θα διασφαλιστεί η ορθή εφαρμογή των πολιτικών της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των δαπανών του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, σε όλα τα κράτη μέλη. Επιπλέον, η συνεργασία μεταξύ δικαστικών και διοικητικών αρχών των κρατών μελών βασίζεται στην αμοιβαία εμπιστοσύνη ότι όλα τα κράτη μέλη μοιράζονται κοινές αξίες και τις εφαρμόζουν στην πράξη. Μόνο σε αυτή τη βάση οι διοικήσεις και οι δικαστικές αρχές των κρατών μελών μπορούν να συνεργάζονται σε διασυνοριακό επίπεδο και να αναγνωρίζουν και να εφαρμόζουν αποφάσεις άλλου κράτους μέλους. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Επιπλέον, οι αξίες αυτές, ιδίως το κράτος δικαίου, είναι σημαντικές για τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πέραν της διασφάλισης της επενδυτικής ασφάλειας, της συμμόρφωσης με τους κανόνες ανταγωνισμού και άλλων οικονομικών ρυθμίσεων, η εμπιστοσύνη στο νομικό σύστημα στο σύνολό του είναι ζωτικής σημασίας για τις ιδιωτικές επενδύσεις και το διασυνοριακό εμπόριο. Ως εκ τούτου, η βιώσιμη ανάκαμψη της ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς από τις οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19 απαιτεί, εκτός από ειδικά μέτρα στήριξης όπως στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης, και τον σεβασμό των ευρωπαϊκών αξιών και, ιδίως, του κράτους δικαίου. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Τέλος, η αρχή του κράτους δικαίου και οι λοιπές αξίες που αναφέρονται στο άρθρο 2 της ΣΕΕ αποτελούν μέρος της ίδιας της έννοιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το κράτος δικαίου αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα μιας δημοκρατικής και πλουραλιστικής κοινωνίας στην Ευρώπη, η οποία αποτελεί μία από τις ιδρυτικές υποσχέσεις της Ένωσης. Ωστόσο, η σημασία του κράτους δικαίου εκτείνεται πέραν των συνόρων της Ένωσης. Η εξωτερική πολιτική και η πολιτική ασφάλειας της Ένωσης βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στις αξίες που ορίζονται στο άρθρο 2 της ΣΕΕ και στην αρχή του κράτους δικαίου. Στο πλαίσιο της εξωτερικής πολιτικής της, η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι προσηλωμένη σε μια παγκόσμια νομική τάξη που βασίζεται σε αξίες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να συνεχίσει να το πράττει με αξιόπιστο τρόπο μόνον εάν η ίδια και όλα τα κράτη μέλη της πληρούν αυτές τις απαιτήσεις. Η ικανότητα της Ένωσης ως προς την ολοκλήρωσή της και την παγκόσμια ελκυστικότητά της βασίζεται επίσης σε καθοριστικό βαθμό στη συμμόρφωση με τις αξίες αυτές. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα έχουν επανειλημμένα τονίσει τη σημασία των αξιών που ορίζονται στο άρθρο 2 της ΣΕΕ και, ιδίως, του σεβασμού του κράτους δικαίου σε πολυάριθμες γνωμοδοτήσεις και νομοθετικές πράξεις. Μεταξύ άλλων κυρώσεων, ιδίως των διαδικασιών επί παραβάσει δυνάμει του άρθρου 263 της ΣΛΕΕ, ο κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2092 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2) προβλέπει πλέον τη δυνατότητα επιβολής χρηματικών κυρώσεων για συστηματικές παραβιάσεις του κράτους δικαίου. Πρωταρχικός σκοπός του είναι η προστασία του προϋπολογισμού της Ένωσης. Μπορεί επίσης να συμβάλει γενικότερα στην καλύτερη προστασία του κράτους δικαίου σε όλα τα κράτη μέλη. Ο κανονισμός αποσκοπεί επίσης στην ενίσχυση της αξιοπιστίας της Ένωσης και, ως εκ τούτου, στη διευκόλυνση των επενδύσεων. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη θέσπιση αυτού του νέου κανονισμού. Εκτός από την προστασία του κράτους δικαίου και των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, ο κανονισμός προωθεί επίσης την κοινωνική αποδοχή των χρηματοοικονομικών μεταφορών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και ιδίως του Ταμείου Ανάκαμψης, σε όλα τα κράτη μέλη. Ωστόσο, είναι ζωτικής σημασίας για την αποτελεσματικότητα του κανονισμού να εφαρμόζεται στην πράξη και να επιβάλλονται ταχείες και ολοκληρωμένες κυρώσεις για παραβιάσεις του κράτους δικαίου που θέτουν, παράλληλα, σε κίνδυνο τον προϋπολογισμό της Ένωσης. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Εκτός από αυτή τη νέα παρακολούθηση με ιδιαίτερη έμφαση στο κράτος δικαίου όσον αφορά την κατανομή των κονδυλίων, η Επιτροπή θα πρέπει επίσης να συνεχίσει να ασκεί πλήρως και, όπου είναι αναγκαίο, να ενισχύει τον γενικό της ρόλο στην παρακολούθηση του προϋπολογισμού της ΕΕ. Πράγματι, οποιαδήποτε διασπάθιση κονδυλίων της ΕΕ, ακόμη και αν δεν οφείλεται σε ελλείψεις του κράτους δικαίου, βλάπτει τα ευρωπαϊκά προγράμματα και την εικόνα της ΕΕ. Επιπλέον, η Επιτροπή θα πρέπει επίσης να διασφαλίσει ότι οι πολίτες της ΕΕ γνωρίζουν καλύτερα τα συγκεκριμένα (συγχρηματοδοτούμενα) έργα της ΕΕ επιτόπου. Για τον σκοπό αυτό, θα πρέπει επίσης να προσαρμοστούν οι σχετικοί κανόνες για τη διαφάνεια και την ενημέρωση του κοινού, όπως μέσω σχετικών πινακίδων σε κατασκευαστικά έργα και προσβάσιμων πληροφοριών στο διαδίκτυο, ώστε η συμμετοχή της ΕΕ να καθίσταται σαφέστερη. |
| --- | --- |

2.8.

3.   Γενικές απαιτήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ ζητεί την αυστηρή εφαρμογή του νέου κανονισμού σε όλους τους τομείς του προϋπολογισμού. Για την εκτέλεση των καθηκόντων παρακολούθησης που της ανατίθενται από τον κανονισμό και τις Συνθήκες, η Επιτροπή πρέπει να διαθέσει τους κατάλληλους ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους και να παρακολουθεί με συνέπεια τις ενδείξεις για πιθανές παραβιάσεις. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή οφείλει να εφαρμόζει αυστηρά αντικειμενικά κριτήρια και να εξετάζει τις παραβιάσεις με τον ίδιο τρόπο σε όλα τα κράτη μέλη. Επιπλέον, η Επιτροπή θα πρέπει να ενισχύσει τον έλεγχό της όσον αφορά την ορθή εφαρμογή των προγραμμάτων της ΕΕ σε τρίτες χώρες και, ειδικότερα, να εφαρμόσει τα ίδια κριτήρια στις υποψήφιες χώρες όπως αυτά που ισχύουν για τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Ειδικότερα, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίσουν ότι δεν πραγματοποιούνται πληρωμές από τον προϋπολογισμό της Ένωσης, η χρήση των οποίων δεν μπορεί να αποδειχθεί πλήρως. Όλοι οι δικαιούχοι πληρωμών από τον προϋπολογισμό της Ένωσης, ανεξάρτητα εάν η μορφή της οργάνωσής τους διέπεται από το δημόσιο ή το ιδιωτικό δίκαιο, υπόκεινται στους αντίστοιχους κανόνες διαφάνειας. Τα κράτη μέλη και η Επιτροπή θα πρέπει να ενημερώνουν πλήρως την κοινωνία των πολιτών σχετικά με τη χρήση των πόρων και να διαβουλεύονται μαζί τους σχετικά με πιθανές βελτιώσεις στη χρήση των εν λόγω πόρων. Ο σχεδιασμός και η εκτέλεση του προϋπολογισμού πρέπει να υπόκεινται σε διαφανή διαδικασία και στη διενέργεια διαβουλεύσεων, με τα κράτη μέλη να διαβουλεύονται επίσης με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Σε περίπτωση συστηματικών ελλείψεων ως προς το κράτος δικαίου στα κράτη μέλη, οι οποίες ταυτόχρονα θέτουν σε κίνδυνο τον προϋπολογισμό της Ένωσης, απαιτείται έγκαιρη και ταχεία αντίδραση, ιδίως από την Επιτροπή. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να εξασφαλιστεί ότι οι αστοχίες εντοπίζονται και διορθώνονται σε πρώιμο στάδιο. Επιπλέον, πρέπει να επιβάλλονται αποτρεπτικές κυρώσεις σε περίπτωση παραβάσεων· σε άλλους τομείς, όπως η επιβολή της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού, η Επιτροπή επιβάλλει επίσης σημαντικές οικονομικές κυρώσεις για την προστασία της εφαρμογής του δικαίου της ΕΕ. Η θεμελιώδης σημασία του κράτους δικαίου και της προστασίας του προϋπολογισμού της Ένωσης καθιστούν απαραίτητο για την Επιτροπή και το Συμβούλιο να επιβάλλουν υψηλές και αποτρεπτικές κυρώσεις στους τομείς αυτούς. Σε περίπτωση πιθανής μεταρρύθμισης του κανονισμού, το ζήτημα αυτό θα πρέπει επίσης να αναφέρεται ρητά στο κείμενο του κανονισμού. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή και το Συμβούλιο να συνεργαστούν στενά με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και να του παράσχουν τα ίδια δικονομικά δικαιώματα με το Συμβούλιο σε περίπτωση ενδεχόμενης μελλοντικής μεταρρύθμισης του κανονισμού. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι συστηματικές ελλείψεις στο πεδίο του κράτους δικαίου σε ένα κράτος μέλος υπονομεύουν, ή τουλάχιστον θέτουν σε σοβαρό κίνδυνο, την υλοποίηση των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ και, ως εκ τούτου, την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ. Ως εκ τούτου, εάν διαπιστωθούν συστηματικές ελλείψεις ως προς το κράτος δικαίου σε ένα κράτος μέλος, αυτό θα πρέπει να φέρει το βάρος της απόδειξης ότι διασφαλίζονται η εφαρμογή των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ και η προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ ζητεί να αποσαφηνιστεί το ζήτημα αυτό στον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2092. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Εκτός από τις δυνατότητες που προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2092, η Επιτροπή, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα πρέπει να χρησιμοποιούν κάθε άλλο μέσο επιβολής κυρώσεων που έχουν στη διάθεσή τους σε περίπτωση συστηματικών παραβιάσεων του κράτους δικαίου. Σε αυτές περιλαμβάνονται, ειδικότερα, η διαδικασία επί παραβάσει δυνάμει του άρθρου 263 της ΣΛΕΕ και η διαδικασία του άρθρου 7 της ΣΕΕ. Κατά την εφαρμογή αυτών των διαδικασιών, τα προαναφερθέντα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα θα πρέπει επίσης να μεριμνούν για την όσο το δυνατόν ταχύτερη εφαρμογή και την επιβολή αποτρεπτικών κυρώσεων. Η Επιτροπή θα πρέπει, ιδίως όσον αφορά την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2092, να εκδίδει χωρίς καθυστέρηση κατευθυντήριες γραμμές, προκειμένου να είναι σε θέση να αντιδρά γρήγορα σε περίπτωση παραβίασης του κράτους δικαίου. Στις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές, η Επιτροπή θα πρέπει, ειδικότερα, να καθορίζει ποιες προϋποθέσεις καθιστούν αναγκαία την επιβολή οικονομικών κυρώσεων και ποιες οικονομικές κυρώσεις θεωρεί κατάλληλες. Θα πρέπει επίσης να καθορίζει υπό ποίες προϋποθέσεις θα κινεί διαδικασία επί παραβάσει δυνάμει του άρθρου 263 της ΣΛΕΕ ή διαδικασία βάσει του άρθρου 7 της ΣΕΕ. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα πρέπει να συνεχίσουν να συμμετέχουν σε συνεχή διάλογο για το κράτος δικαίου με όλα τα κράτη μέλη και να επισημαίνουν δημοσίως και σαφώς τις παραβιάσεις του κράτους δικαίου. Τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα θα πρέπει να συνεργάζονται ακόμη περισσότερο μεταξύ τους για την περαιτέρω προώθηση του κράτους δικαίου και τη διερεύνηση πιθανών περαιτέρω τρόπων προστασίας του κράτους δικαίου σε όλα τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.6.

4.   Ειδικά αιτήματα

| 4.1. | Όσον αφορά το Ταμείο Ανάκαμψης, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι οι αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αξιολόγηση των προγραμμάτων των κρατών μελών εστιάζονται μόνο σε περιορισμένο βαθμό στη θεμελιώδη σημασία του κράτους δικαίου. Όπως αναφέρεται ανωτέρω, το κράτος δικαίου έχει θεμελιώδη σημασία για τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, ως εκ τούτου, πρέπει να ληφθεί δεόντως υπόψη στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης. Από την άποψη αυτή, δεν αρκεί η Επιτροπή να βασίσει την αξιολόγησή της σε οικονομικούς δείκτες, όπως το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο. Όπως έχει ήδη ζητήσει η ΕΟΚΕ, η Επιτροπή θα πρέπει, επίσης στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, να συνεκτιμήσει περισσότερο τη σημασία του κράτους δικαίου για τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και να συμπεριλάβει σχετικούς δείκτες (3). |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Κατά την ΕΟΚΕ, στα προγράμματα που έχουν υποβληθεί μέχρι σήμερα από τα κράτη μέλη περιλαμβάνονται ελάχιστες πρωτοβουλίες για την ενίσχυση του κράτους δικαίου. Μεταξύ άλλων, τα προγράμματα της Ιταλίας, της Κροατίας και της Τσεχικής Δημοκρατίας περιλαμβάνουν συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για το κράτος δικαίου, όπως μέτρα για την καταπολέμηση της διαφθοράς και την αύξηση της αποτελεσματικότητας των δικαστικών οργάνων. Συνολικά και για όλα τα κράτη μέλη, αυτό δεν αρκεί κατά την άποψη της ΕΟΚΕ για να αντικατοπτρίζεται η θεμελιώδης σημασία του κράτους δικαίου. Είναι, επομένως, πρωταρχικής σημασίας για την ΕΟΚΕ όλα τα κράτη μέλη να καθορίσουν στα εθνικά τους προγράμματα τα μέτρα που προτίθενται να λάβουν για την ενίσχυση του κράτους δικαίου. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ ζητεί την περαιτέρω ανάπτυξη των απαιτήσεων για την εκτέλεση του προϋπολογισμού της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένου του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2092. Στο μέλλον, όλα τα προγράμματα που υποστηρίζονται από τον προϋπολογισμό της Ένωσης θα πρέπει να υπόκεινται σε εκτεταμένες εθνικές νομοθετικές διατάξεις σχετικά με την ελευθερία της πληροφόρησης και τη διαφάνεια, έτσι ώστε να διασφαλίζεται η εύκολη και ολοκληρωμένη πρόσβαση σε πληροφορίες για τον Τύπο, τις μη κυβερνητικές οργανώσεις και την κοινωνία των πολιτών στο σύνολό της. Εξαίρεση μπορεί να υπάρξει μόνον για λόγους εθνικής ασφάλειας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να επανεξετάζει διαρκώς αυτές τις εθνικές νομοθεσίες σχετικά με την ελευθερία της πληροφόρησης και, ενδεχομένως, να υποβάλλει προτάσεις τροποποιήσεων, λαμβάνοντας επίσης υπόψη, για παράδειγμα, τις γνωμοδοτήσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη δημιουργία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, δεδομένου ότι θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης και στη δίωξη των διασυνοριακών εγκλημάτων. Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θα έχει ήδη αποτρεπτική επιρροή και θα συμβάλει μακροπρόθεσμα στη σημαντική βελτίωση της διασυνοριακής επιβολής του νόμου. Για τους λόγους αυτούς, η ΕΟΚΕ καλεί όλα τα κράτη μέλη να συμμετάσχουν στην ενισχυμένη συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, και ζητεί αυτό να αποτελέσει προϋπόθεση για τη συμμετοχή σε προγράμματα που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η νεοσυσταθείσα Ευρωπαϊκή Εισαγγελία αναλαμβάνει καθήκοντα τα οποία ασκούσε μέχρι σήμερα η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF). Συνεπώς, η ΕΟΚΕ ζητεί η OLAF να εξελιχθεί σε ευρωπαϊκό οργανισμό για το κράτος δικαίου και τη διοικητική αποτελεσματικότητα. Ο νέος αυτός οργανισμός θα πρέπει να επανεξετάζει γενικά και συνεχώς το κράτος δικαίου στα κράτη μέλη και να συμβουλεύει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2092. Επιπλέον, ο νέος αυτός οργανισμός θα πρέπει να εκδώσει γενικές συστάσεις για την ενίσχυση του κράτους δικαίου και της διοικητικής αποτελεσματικότητας των κρατών μελών και, στο πλαίσιο αυτό, να στηρίξει τα κράτη μέλη και τις διοικήσεις τους. Όταν τα κράτη μέλη δεν ακολουθούν σημαντικές συστάσεις του εν λόγω οργανισμού, θα πρέπει να υποχρεούνται να το αιτιολογούν. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει επίσης να εκπονήσει περαιτέρω πρωτοβουλίες για την ενίσχυση του κράτους δικαίου και τον σεβασμό των ευρωπαϊκών θεμελιωδών δικαιωμάτων σε όλα τα κράτη μέλη. Για παράδειγμα, θα πρέπει να δημιουργηθούν και να αναπτυχθούν προγράμματα ανταλλαγών, κατά το πρότυπο του Erasmus+, για το προσωπικό των δικαστικών οργάνων των κρατών μελών, καθώς και για τις μη κυβερνητικές οργανώσεις που δραστηριοποιούνται ιδίως για το κράτος δικαίου και την προστασία των θεμελιωδών και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, προκειμένου να ενισχυθεί και να αναπτυχθεί μια κοινή αντίληψη για το κράτος δικαίου στην Ευρώπη. Για τον σκοπό αυτό, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να αυξήσει τη χρηματοδότηση εθελοντικών και διασυνοριακών προγραμμάτων κατάρτισης για τα εν λόγω μέλη του δικαστικού σώματος των κρατών μελών, ενώ θα πρέπει επίσης να υποστηριχθούν εκπαιδευτικά προγράμματα για μη κυβερνητικές οργανώσεις που προάγουν το κράτος δικαίου και την προστασία των θεμελιωδών και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στόχος θα πρέπει να είναι η προώθηση της ευρωπαϊκής αρχής του κράτους δικαίου, η οποία, αφενός, θα λαμβάνει υπόψη τις νομικές παραδόσεις των κρατών μελών και, αφετέρου, θα αντανακλά τον δεσμευτικό χαρακτήρα των κοινών ελάχιστων προτύπων για όλα τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η κοινωνία των πολιτών είναι ιδιαίτερα σημαντική για την προστασία του κράτους δικαίου· συνεπώς, επωμίζεται και την αντίστοιχη ευθύνη. Προκειμένου να ενισχυθεί το κράτος δικαίου σε όλα τα κράτη μέλη, η Επιτροπή θα πρέπει, μέσω ενός νέου προγράμματος, να ενισχύσει τη στήριξή της στις πλατφόρμες της κοινωνίας των πολιτών που επικεντρώνονται στην προστασία του κράτους δικαίου στα κράτη μέλη και στα εκπαιδευτικά προγράμματα (4). Στο πλαίσιο του προγράμματος αυτού, η ΕΕ θα πρέπει να στηρίξει τη χρηματοδότηση μη κυβερνητικών οργανώσεων, ενώ θα πρέπει να εξασφαλιστεί η προστασία της ανεξαρτησίας τους από αθέμιτες επιρροές και άλλες παρεμβάσεις από φορείς χάραξης πολιτικής, εκπροσώπους ομάδων συμφερόντων και άλλους παράγοντες. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Τέλος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η ΕΟΚΕ θα πρέπει ειδικότερα να ευαισθητοποιήσουν όλους τους πολίτες της ΕΕ σχετικά με τη σημασία των ευρωπαϊκών αξιών, ιδίως του κράτους δικαίου. Η ΕΕ χρειάζεται μια στρατηγική επικοινωνίας που να συνδυάζει την έννοια του κράτους δικαίου με την καθημερινή πραγματικότητα. Για τον σκοπό αυτό, τα προαναφερθέντα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, σε συνεργασία με άλλους φορείς της κοινωνίας των πολιτών, θα πρέπει να δρομολογήσουν εκστρατεία με τίτλο «Η ΕΕ μου — Τα δικαιώματά μου» σχετικά με τη σημασία του κράτους δικαίου, η οποία θα απευθύνεται σε όλα τα τμήματα του πληθυσμού, θα παρουσιάζει με κατανοητό σε όλους τρόπο τις βασικές πληροφορίες σχετικά με το κράτος δικαίου και θα προσκαλεί σε διάλογο σε επίπεδο ΕΕ (5). |
| --- | --- |

4.8.

Βρυξέλλες, 20 Ιανουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Άρθρο 2 της ΣΕΕ.

1

(2)  Κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2092 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2020, περί γενικού καθεστώτος αιρεσιμότητος για την προστασία του προϋπολογισμού της Ένωσης (ΕΕ L 433 I της 22.12.2020, σ. 1).

2

(3)  Βλέπε επίσης τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ) με θέμα «Το κράτος δικαίου και ο αντίκτυπός του στην οικονομική ανάπτυξη», ECO/511 (ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 16), σημεία 7.1 και επ., και τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Συμβούλιο — Περαιτέρω ενδυνάμωση του κράτους δικαίου εντός της Ένωσης», SOC/627 (ΕΕ C 282 της 20.8.2019, σ. 39), σημεία 4.1 και επ.

3

(4)  Βλέπε επίσης τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Συμβούλιο — Περαιτέρω ενδυνάμωση του κράτους δικαίου εντός της Ένωσης», SOC/627, σημεία 3.9 και επ., και τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Σχέδιο δράσης για την ευρωπαϊκή δημοκρατία», SOC/672 (ΕΕ C 341 της 24.8.2021, σ. 56), σημεία 6.2.1 και επ.

4

(5)  Βλέπε επίσης τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Συμβούλιο — Περαιτέρω ενδυνάμωση του κράτους δικαίου εντός της Ένωσης», SOC/627, σημεία 3.19 και επ., και τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Σχέδιο δράσης για την ευρωπαϊκή δημοκρατία», SOC/672, σημεία 4.3.2 και επ.

5

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Οι ακόλουθες τροπολογίες, οι οποίες υπερψηφίστηκαν από το ένα τέταρτο τουλάχιστον των ψηφισάντων, απορρίφθηκαν στην πορεία των συζητήσεων (άρθρο 59, παράγραφος 3 του Εσωτερικού Κανονισμού):

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 1

Υποβάλλεται από την:

TEDER Reet

SOC/692 — Κράτος δικαίου και Ταμείο Ανάκαμψης

Σημείο 3.4

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι συστηματικές ελλείψεις στο πεδίο του κράτους δικαίου σε ένα κράτος μέλος υπονομεύουν, ή τουλάχιστον θέτουν σε σοβαρό κίνδυνο, την υλοποίηση των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ και, ως εκ τούτου, την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ. Ως εκ τούτου, εάν διαπιστωθούν συστηματικές ελλείψεις ως προς το κράτος δικαίου σε ένα κράτος μέλος, αυτό θα πρέπει να
  φέρει το βάρος της απόδειξης ότι διασφαλίζονται
  η εφαρμογή των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ και η προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ
  ζητεί
  να αποσαφηνιστεί το ζήτημα αυτό στον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2092. | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι συστηματικές ελλείψεις στο πεδίο του κράτους δικαίου σε ένα κράτος μέλος υπονομεύουν, ή τουλάχιστον θέτουν σε σοβαρό κίνδυνο, την υλοποίηση των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ και, ως εκ τούτου, την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ. Ως εκ τούτου, εάν διαπιστωθούν συστηματικές ελλείψεις ως προς το κράτος δικαίου σε ένα κράτος μέλος, αυτό θα πρέπει να
  υποχρεούται να συμμετέχει πλήρως στην επίλυση των παραβάσεων και στην αντιμετώπιση των ελλείψεων προκειμένου να διασφαλίζονται
  η
  ορθή
  εφαρμογή των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ και η προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ
  συνιστά
  να αποσαφηνιστεί το ζήτημα αυτό στον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2092. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι συστηματικές ελλείψεις στο πεδίο του κράτους δικαίου σε ένα κράτος μέλος υπονομεύουν, ή τουλάχιστον θέτουν σε σοβαρό κίνδυνο, την υλοποίηση των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ και, ως εκ τούτου, την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ. Ως εκ τούτου, εάν διαπιστωθούν συστηματικές ελλείψεις ως προς το κράτος δικαίου σε ένα κράτος μέλος, αυτό θα πρέπει να
  φέρει το βάρος της απόδειξης ότι διασφαλίζονται
  η εφαρμογή των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ και η προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ
  ζητεί
  να αποσαφηνιστεί το ζήτημα αυτό στον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2092.

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι συστηματικές ελλείψεις στο πεδίο του κράτους δικαίου σε ένα κράτος μέλος υπονομεύουν, ή τουλάχιστον θέτουν σε σοβαρό κίνδυνο, την υλοποίηση των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ και, ως εκ τούτου, την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ. Ως εκ τούτου, εάν διαπιστωθούν συστηματικές ελλείψεις ως προς το κράτος δικαίου σε ένα κράτος μέλος, αυτό θα πρέπει να
  υποχρεούται να συμμετέχει πλήρως στην επίλυση των παραβάσεων και στην αντιμετώπιση των ελλείψεων προκειμένου να διασφαλίζονται
  η
  ορθή
  εφαρμογή των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ και η προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ
  συνιστά
  να αποσαφηνιστεί το ζήτημα αυτό στον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2092.

Αιτιολογία

Το κράτος δικαίου πρέπει να διασφαλίζεται με νόμιμα μέσα. Το βάρος της απόδειξης στην τρέχουσα μορφή του αποτελεί μία από τις βασικές θεμελιώδεις αρχές της νομιμότητας. Η αλλαγή ή η αντιστροφή του βάρους της απόδειξης θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα εξαιρετικά επικίνδυνο προηγούμενο και να υπονομεύσει τα θεμέλια του κράτους δικαίου.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 41 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 65 |
| Αποχές: | 13 |

Ψήφοι υπέρ:

41

Ψήφοι κατά:

65

Αποχές:

13

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 2

Υποβάλλεται από την:

TEDER Reet

SOC/692 — Κράτος δικαίου και Ταμείο Ανάκαμψης

Σημείο 1.6

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι
  συστηματικές
  ελλείψεις ως προς κράτος δικαίου που διαπιστώνονται στα κράτη μέλη έχουν αρνητικό αντίκτυπο στον προϋπολογισμό της ΕΕ και, ως εκ τούτου,
  ζητεί αντιστροφή του βάρους της απόδειξης
  . | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι ελλείψεις ως προς κράτος δικαίου που διαπιστώνονται στα κράτη μέλη έχουν αρνητικό αντίκτυπο στον προϋπολογισμό της ΕΕ και, ως εκ τούτου,
  τάσσεται υπέρ της στοχευμένης αντιμετώπισης των ελλείψεων και του αυστηρού σεβασμού κατά την εφαρμογή των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ και την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ
  . |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι
  συστηματικές
  ελλείψεις ως προς κράτος δικαίου που διαπιστώνονται στα κράτη μέλη έχουν αρνητικό αντίκτυπο στον προϋπολογισμό της ΕΕ και, ως εκ τούτου,
  ζητεί αντιστροφή του βάρους της απόδειξης
  .

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι ελλείψεις ως προς κράτος δικαίου που διαπιστώνονται στα κράτη μέλη έχουν αρνητικό αντίκτυπο στον προϋπολογισμό της ΕΕ και, ως εκ τούτου,
  τάσσεται υπέρ της στοχευμένης αντιμετώπισης των ελλείψεων και του αυστηρού σεβασμού κατά την εφαρμογή των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ και την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ
  .

Αιτιολογία

Το κράτος δικαίου πρέπει να διασφαλίζεται με νόμιμα μέσα. Το βάρος της απόδειξης στην τρέχουσα μορφή του αποτελεί μία από τις βασικές θεμελιώδεις αρχές της νομιμότητας. Η αλλαγή ή η αντιστροφή του βάρους της απόδειξης θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα εξαιρετικά επικίνδυνο προηγούμενο και να υπονομεύσει τα θεμέλια του κράτους δικαίου.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 72 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 141 |
| Αποχές: | 18 |

Ψήφοι υπέρ:

72

Ψήφοι κατά:

141

Αποχές:

18

---

| 12.5.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 194/34 |
| --- | --- | --- | --- |

12.5.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 194/34

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πώς θα συμβάλουν τα εντοπισμένα βιομηχανικά οικοσυστήματα στη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ και στην ευημερία των Ευρωπαίων;»

(διερευνητική γνωμοδότηση)

(2022/C 194/06)

| Εισηγήτρια: η κ. | Sandra PARTHIE |
| --- | --- |

Εισηγήτρια: η κ.

Sandra PARTHIE

| Αίτηση γνωμοδότησης | Γαλλική Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 21.9.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 13.12.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.1.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 566 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 244/1/3 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Γαλλική Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 21.9.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

13.12.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.1.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

566

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

244/1/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Για να παραμείνουν οι ευρωπαϊκές οικονομίες ανταγωνιστικές σε παγκόσμιο επίπεδο, οι εταιρείες σε πολλούς τομείς πρέπει να προσαρμοστούν στους νέους παγκόσμιους ανταγωνιστές, να επανεφεύρουν επιχειρηματικά μοντέλα και να επαναξιολογήσουν τις αλυσίδες εφοδιασμού. Η επακόλουθη αλλαγή είναι δομική και ενίοτε ακόμη και ανατρεπτική, όχι μόνο για τις επιχειρήσεις, αλλά και για τους εργαζομένους και τις συνθήκες εργασίας τους. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υπογραμμίζει την αρχή «κανείς να μη μείνει στο περιθώριο» και ζητεί να διεξαχθεί διάλογος με όλους τους σχετικούς παράγοντες για τη διαχείριση αυτής της διαρθρωτικής αλλαγής. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η δεκτικότητα στο εμπόριο, τις επενδύσεις και άλλες μορφές διεθνούς συνεργασίας αποτελεί πλεονέκτημα και πηγή ανάπτυξης και ευημερίας για την ΕΕ. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη φιλοδοξία της ΕΕ να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για τη δική της ασφάλεια, να μειώσει τις μονόπλευρες εξαρτήσεις σε κρίσιμους τομείς και να ενισχύσει την ικανότητά της να θέτει και να εφαρμόζει τις δικές της προτεραιότητες, μεταβαίνοντας σε κατάσταση οικονομικής ανταγωνιστικότητας και ενισχυμένης ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Χωρίς να φτάνουμε στον προστατευτισμό, είναι αναγκαίο να δράσουμε σε ενωσιακό επίπεδο μέσω της νομοθεσίας καθώς και της θέσπισης προτύπων για τη μείωση του κινδύνου στρατηγικών ή δομικών ελλείψεων, τον πλουραλισμό, την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας και τη διασφάλιση θεμιτού και υποκείμενου σε κανόνες ανταγωνισμού μεταξύ των κρατών μελών και με άλλους παγκόσμιους εταίρους. Στις διακρατικές και τις παγκόσμιες συμμαχίες της, η ΕΕ πρέπει να είναι σε θέση να εντοπίζει τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των θεμελιωδών ελευθεριών και των κανόνων για την υγεία και την ασφάλεια τόσο των πολιτών όσο και του περιβάλλοντος σε ολόκληρες τις αξιακές αλυσίδες και τις αλυσίδες εφοδιασμού. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Για να ενισχυθεί η μεταποιητική βάση της, η ΕΟΚΕ συνιστά στην ΕΕ να αυξήσει τις δαπάνες της σε έρευνα, ανάπτυξη και καινοτομία και άλλα σχετικά χρηματοδοτικά μέσα, όπως το μέσο επενδύσεων στη διαπεριφερειακή καινοτομία (1), θέτοντάς την τουλάχιστον στο ίδιο επίπεδο με άλλες περιοχές του κόσμου ώστε να καταστεί δυνατή η τόσο αναγκαία καινοτομία. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ συνιστά την προσαρμογή του Θεματολογίου δεξιοτήτων στις μελλοντικές ανάγκες της αγοράς εργασίας. Η προσέγγιση των βιομηχανικών οικοσυστημάτων θα πρέπει επίσης να μετουσιωθεί σε ενίσχυση της ευημερίας των πολιτών της ΕΕ όσον αφορά τις ποιοτικές θέσεις εργασίας, την αμοιβή και την πρόσβαση στη διά βίου μάθηση. Σε αυτό το περίγραμμα, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την υποστήριξή της προς το σύμφωνο της ΕΕ για τις δεξιότητες, το οποίο είναι ζωτικής σημασίας για τη διασφάλιση μακροπρόθεσμων προοπτικών απασχόλησης για τους Ευρωπαίους πολίτες. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι σημαντικό να επιτευχθεί πραγματική ανοδική σύγκλιση των οικονομιών της ΕΕ, ιδίως όσον αφορά την παραγωγικότητα, τα κοινωνικά πρότυπα, την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία και τη φιλική προς το περιβάλλον παραγωγή. Η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ανάπτυξη και την πρόσβαση στο πλήρες δυναμικό όλων των εθνικών οικονομιών, οι οποίες εξακολουθούν να βρίσκονται σε πολύ διαφορετικά επίπεδα και, συνεπώς, χρειάζονται διαφορετικές και στοχευμένες πολιτικές. Ο στόχος θα πρέπει να είναι η εξάλειψη των οικονομικών ανισοτήτων μεταξύ των κρατών μελών. Οι επενδύσεις στην έρευνα, την ανάπτυξη και τις νέες τεχνολογίες είναι ζωτικής σημασίας. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Για μια ισορροπημένη θεώρηση της ευημερίας, η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την εκτίμηση του ΟΟΣΑ ότι χρειαζόμαστε περιεκτικούς πίνακες στατιστικών στοιχείων που αντικατοπτρίζουν τα θέματα που ενδιαφέρουν τους πολίτες, καλύπτοντας ευρύ φάσμα αποτελεσμάτων, όπως το εισόδημα των πολιτών, η υγεία, οι κοινωνικές διασυνδέσεις, η ασφάλεια και το περιβάλλον. Πρέπει να κοιτάξουμε πέρα από τους μέσους όρους των χωρών για να κατανοήσουμε όχι μόνο αν η ζωή βελτιώνεται, αλλά και για ποιον. Επιπλέον, πρέπει να υπολογίσουμε όχι μόνο την ευημερία σήμερα, αλλά και τα μέσα που συμβάλλουν στη διατήρησή της στο μέλλον. Τέλος, οι διαρθρωτικές αλλαγές ενδέχεται να θεωρηθούν από τους πολίτες απειλητικές, παρά τα αποτελέσματα της οικονομικής ανάλυσης. Τα εκλογικά κέρδη των λαϊκιστικών κομμάτων σε ολόκληρη την ΕΕ, αλλά και η επικράτηση του Brexit, μπορούν να αποδοθούν στο γεγονός ότι οι ψηφοφόροι θεωρούν ότι στερούνται τα δικαιώματά τους λόγω της παγκοσμιοποίησης, και αισθάνονται ότι χάνουν τον έλεγχο των αποφάσεων για τη ζωή τους. Αυτό δεν μπορεί να μετριαστεί από τα στατιστικά στοιχεία. Οι οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών πρέπει να εμπλακούν πολύ περισσότερο από τους αρμόδιους για τη χάραξη πολιτικής στην αντιμετώπιση των διαμαρτυριών και των φόβων για κοινωνικές δυσκολίες, καθώς και στην εξεύρεση και την εφαρμογή λύσεων στο πεδίο. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει μια πιο ανοιχτή και προσανατολισμένη στη συμμετοχή βιώσιμη εταιρική διακυβέρνηση που θα περιλαμβάνει την ενημέρωση, τη διαβούλευση και τη συμμετοχή των εργαζομένων σε επίπεδο εταιρείας. |
| --- | --- |

1.7.

2.   Ιστορικό της γνωμοδότησης, συμπεριλαμβανομένης της υπό εξέταση νομοθετικής πρότασης

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 1ης και 2ας Οκτωβρίου 2020, τα οποία καθιστούν την έννοια της στρατηγικής αυτονομίας κεντρικό στοιχείο της εσωτερικής αγοράς, της βιομηχανικής πολιτικής και του ψηφιακού τομέα. Επισημαίνει επίσης τα συμπεράσματα του Συμβουλίου Ανταγωνιστικότητας της 13ης Νοεμβρίου 2020, τα οποία αναφέρουν ότι στον στόχο αυτόν περιλαμβάνεται ο εντοπισμός και η μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων καθώς και η θωράκιση των πλέον ευαίσθητων βιομηχανικών οικοσυστημάτων και σε συγκεκριμένους τομείς, όπως η υγεία, η αμυντική βιομηχανία, το διάστημα, ο ψηφιακός τομέας, η ενέργεια, οι μετακινήσεις και οι κρίσιμες πρώτες ύλες. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Οι στόχοι της ανοικτής στρατηγικής αυτονομίας είναι η σταθερότητα, η διάδοση των ενωσιακών προτύπων και η προαγωγή των αξιών της ΕΕ. Αυτοί αντικατοπτρίζονται σε πολλές πρόσφατες πρωτοβουλίες, όπως η ανακοίνωση με θέμα «Διαμόρφωση του ψηφιακού μέλλοντος της Ευρώπης» του Φεβρουαρίου 2020· η ανακοίνωση σχετικά με τις άμεσες ξένες επενδύσεις (κανονισμός για τον έλεγχο των ΑΞΕ) που εκδόθηκε τον Μάρτιο του 2020· ο μηχανισμός ελέγχου των ξένων επενδύσεων της ΕΕ που θεσπίστηκε το 2019 και λειτουργεί πλήρως από τον Οκτώβριο του 2020· η στρατηγική για τα δεδομένα του Νοεμβρίου 2020· η επανεξέταση της εμπορικής πολιτικής για την «ανοικτή στρατηγική αυτονομία» του Φεβρουαρίου 2021· και οι εν εξελίξει εργασίες εγκαθίδρυσης ενός μέσου κατά του εξαναγκασμού. Επιπροσθέτως, η πρόταση κανονισμού σχετικά με τον μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα του Ιουλίου 2021 αποτελεί παράδειγμα της αυξανόμενης ευαισθητοποίησης στα περιβαλλοντικά θέματα στην ΕΕ. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η στρατηγική της Λισαβόνας του 2000, έχοντας ως στόχο να καταστεί η ΕΕ μια οικονομία και κοινωνία της γνώσης, καθιέρωσε ποσοτικοποιημένους δείκτες και ανέδειξε την ανάγκη υποστήριξης των ατόμων στη διά βίου μάθηση. Το σύμφωνο για τις δεξιότητες είναι απαραίτητο όσον αφορά την εκπαίδευση, την ειδημοσύνη και την τεχνογνωσία, καθότι ορισμένοι βιομηχανικοί τομείς υφίστανται σημαντικούς μετασχηματισμούς λόγω της διττής ψηφιακής και οικολογικής μετάβασης. Επιπροσθέτως, όπως αναφέρεται στο «Σχέδιο στρατηγικής για την τομεακή συνεργασία σχετικά με τις δεξιότητες», οι κύριοι ενδιαφερόμενοι φορείς —δηλαδή οι επιχειρήσεις, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις, τα ιδρύματα, έρευνας, εκπαίδευσης ή κατάρτισης και οι δημόσιες αρχές— είναι απαραίτητοι παράγοντες για την ικανοποίηση των αναγκών του κλάδου σε δεξιότητες. Η ΕΟΚΕ επικροτεί το έργο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των παραγόντων του τομέα, όπως το Συμβούλιο Τομεακών Δεξιοτήτων και οι Ευρωπαϊκές Τομεακές Συμμαχίες Δεξιοτήτων, για τον περιορισμό των αναντιστοιχιών δεξιοτήτων μεταξύ της ζήτησης δεξιοτήτων του κλάδου και της προσφοράς από την εκπαίδευση (2). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης τόσο το έργο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με θέμα την ανθεκτικότητα ως προς τις πρώτες ύλες κρίσιμης σημασίας (3), το οποίο έχει ως στόχο να χαραχθεί η πορεία προς μεγαλύτερη βιωσιμότητα και ασφάλεια, όσο και τη συναφή γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ (4), καθώς και τις αξιολογήσεις που πραγματοποίησε η ΕΟΚΕ σχετικά με διάφορα βιομηχανικά οικοσυστήματα και τομείς (5). |
| --- | --- |

2.4.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΕ βασίζεται σε ένα ανοικτό οικονομικό μοντέλο, με 14 % των παγκόσμιων εισαγωγών να πραγματοποιούνται από την ΕΕ και 16 % των παγκόσμιων εξαγωγών από την ΕΕ. Η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητο η βιομηχανική πολιτική της Ευρώπης να βρει τρόπους και μέσα για τη μείωση των μονόπλευρων εξαρτήσεων από άλλους, σε στρατηγικούς τομείς όπως, για παράδειγμα, η τεχνολογία, τα τρόφιμα ή η υγεία. Μια βιομηχανική πολιτική με ισχυρή βιομηχανική μεταποιητική βάση αναμένεται να αποτρέψει τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις της διαταραχής. Η ασφάλεια του εφοδιασμού μπορεί επίσης να επιτευχθεί μέσω εταιρικών σχέσεων με χώρες που συμμερίζονται τις ίδιες απόψεις. Για παράδειγμα, το Συμβούλιο Εμπορίου και Τεχνολογίας ΕΕ-ΗΠΑ (TTC) αποσκοπεί στη σύμπηξη τέτοιων εταιρικών σχέσεων. Για λόγους προστασίας της ΕΕ από τις εμπορικές ασυμμετρίες, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης τις προσπάθειες της πρώτης να εφαρμόσει και να βελτιώσει τα μέσα εμπορικής άμυνας, όπως ο μηχανισμός ελέγχου των ξένων επενδύσεων της ΕΕ (6), το μέσο της ΕΕ για τις διεθνείς δημόσιες συμβάσεις (7) και ο κανονισμός για την αντιμετώπιση των στρεβλώσεων που προκαλούνται από ξένες επιδοτήσεις στην ενιαία αγορά που πρότεινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Μάιο του 2021 (8). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Μια ανάλυση —που διενήργησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή— από τη βάση προς την κορυφή των στρατηγικών εξαρτήσεων δείχνει ότι οι εξαρτήσεις στα πιο ευαίσθητα οικοσυστήματα αντιστοιχούν μόλις στο 0,6 % της αξίας των αγαθών που εισάγονται από χώρες εκτός της ΕΕ. Ως εκ τούτου, πολλές αξιακές αλυσίδες επέδειξαν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σαφώς το έργο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη χαρτογράφηση των στρατηγικών εξαρτήσεων και δυνατοτήτων. Η ανάλυση αναδεικνύει επίσης το γεγονός ότι από τα 5 200 προϊόντα που εισάγονται στην ΕΕ, τα 137 ανήκουν σε ευαίσθητα οικοσυστήματα από τα οποία η ΕΕ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό — κυρίως στις ενεργοβόρες βιομηχανίες (όπως οι πρώτες ύλες) και στα οικοσυστήματα υγείας (όπως οι δραστικές φαρμακευτικές ουσίες), καθώς και σε προϊόντα που σχετίζονται με την υποστήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης. Το 52 % των εισαγωγών των εν λόγω εξαρτώμενων προϊόντων προέρχεται από την Κίνα. Τριάντα τέσσερα προϊόντα είναι δυνητικά πιο ευάλωτα λόγω του ενδεχομένως χαμηλού δυναμικού τους για περαιτέρω πλουραλισμό και υποκατάσταση από την παραγωγή εντός της ΕΕ. Για να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, απαιτούνται στιβαρές πολιτικές βιώσιμης ενέργειας και ψηφιακής τεχνολογίας. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να υπογραμμίσει ότι Ευρωπαίοι παράγοντες της ψηφιακής ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές συγκαταλέγονται στους παγκόσμιους ηγέτες. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ανοικτή στρατηγική αυτονομία χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη παραγωγικής ικανότητας σε τομείς μακρόπνοου χαρακτήρα στην ευρωπαϊκή ενιαία αγορά, ιδίως για αγαθά υψηλής αξίας, όπου είναι σημαντικό να διατηρηθεί το τεχνολογικό δυναμικό και το δυναμικό καινοτομίας της ΕΕ. Για παράδειγμα, από την αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προκύπτει ότι η Ευρώπη κατέχει παγκόσμιο μερίδιο αγοράς 33 % στη ρομποτική, 30 % στα ενσωματωμένα συστήματα, 55 % στους ημιαγωγούς της αυτοκινητοβιομηχανίας, 20 % στον εξοπλισμό ημιαγωγών και 20 % στα δομικά στοιχεία φωτονικής (9). Η στρατηγική αυτονομία περιλαμβάνει μέσα εμπορικής άμυνας έναντι του αυξανόμενου διεθνούς και του παράνομου ανταγωνισμού. Συνεπώς, η βιομηχανική πολιτική της ΕΕ συμβαδίζει με μια ισχυρή εμπορική πολιτική και πολιτική ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η ενίσχυση της ανοικτής στρατηγικής αυτονομίας περιλαμβάνει τη θωράκιση της ενιαίας αγοράς, τις επενδύσεις στις δυνατότητες, το τεχνολογικό δυναμικό και τα μέσα έρευνας και ανάπτυξης της ίδιας της ΕΕ, την ενίσχυση του πλουραλισμού των αλυσίδων παραγωγής και εφοδιασμού, την εξασφάλιση ψηφιακής κυριαρχίας, τη διασφάλιση των στρατηγικών αποθεμάτων, την ενθάρρυνση και την προσέλκυση των επενδύσεων και της παραγωγής στην Ευρώπη, με τη βελτίωση των συνθηκών λειτουργίας των επιχειρήσεων, τη διερεύνηση εναλλακτικών λύσεων και μοντέλων κυκλικής οικονομίας και την προώθηση μιας ευρείας βιομηχανικής συνεργασίας σε όλα τα κράτη μέλη, καθώς και την επιδίωξη τεχνολογικής υπεροχής, όπως δήλωσε το Συμβούλιο Ανταγωνιστικότητας τον Νοέμβριο του 2020. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ενιαία αγορά είναι το μεγαλύτερο πλεονέκτημα της Ευρώπης και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να συνεχίσει να επικεντρώνει τις προσπάθειές της για την ενίσχυση της ανθεκτικότητάς της μέσω της εφαρμογής και της επιβολής κανόνων, καθώς και μέσω της άρσης των εμποδίων για την επίτευξη του στόχου μιας καινοτόμου, ευημερούσας και προσανατολισμένης στο μέλλον ευρωπαϊκής οικονομίας. Μια ισχυρή εγχώρια αγορά αποτελεί προϋπόθεση για την ίδρυση, την ανάπτυξη, την άνθηση των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και την αποφυγή μελλοντικών διαταραχών, για παράδειγμα με τη βοήθεια του μέσου έκτακτης ανάγκης για την ενιαία αγορά. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ, στη γνωμοδότησή της με θέμα «Καμία Πράσινη Συμφωνία χωρίς κοινωνική συμφωνία», τονίζει τη σημασία ενός ισχυρού μελλοντοστρεφούς κοινωνικού διαλόγου και μιας βιώσιμης εταιρικής διακυβέρνησης προσανατολισμένης στη συμμετοχή. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει επίσης την ενημέρωση και τη διαβούλευση με τους εργαζομένους και την προώθηση της συμμετοχής τους σε επίπεδο εταιρείας με στόχο την προαγωγή της καινοτομίας στον χώρο εργασίας (10). Στο ψήφισμά του σχετικά με τη βιώσιμη εταιρική διακυβέρνηση που εξέδωσε τον Δεκέμβριο του 2020, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέφρασε την ικανοποίησή του για τη δέσμευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να επανεξετάσει την οδηγία για τη δημοσιοποίηση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών και να αναπτύξει πρότυπα για τη δημοσιοποίηση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών (11). Η τήρηση των αρχών της βιώσιμης εταιρικής διακυβέρνησης αποτελεί σημαντικό τρόπο προώθησης των ενωσιακών αξιών στο εξωτερικό και παρέχει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η κοινωνικοοικονομική κατάσταση στα κράτη μέλη της ΕΕ εξακολουθεί να είναι πολύ διαφορετική, και, συνεπώς, είναι σημαντικό να ληφθεί μέριμνα ώστε να αναπτυχθούν ειδικές, περιφερειακές οδοί μετάβασης ως μέρος μιας ειδικής διαδικασίας διαχείρισης για τα διάφορα οικοσυστήματα, συμπεριλαμβανομένης της υποστήριξης της πρόσβασης σε νέες αγορές, ιδίως για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, και τις βιώσιμες αξιακές αλυσίδες. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει προσεγγίσεις διαχείρισης όπως οι περιφερειακές επιτροπές μετασχηματισμού ή οι κόμβοι μετασχηματισμού που, σε στενή συνεργασία με τους τοπικούς και τους περιφερειακούς οικονομικούς παράγοντες, καθορίζουν συγκεκριμένες τοπικές και περιφερειακές λύσεις για τις μελλοντικές οικονομικές αλλαγές. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Όσον αφορά τη βελτίωση της βιομηχανικής συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, η ΕΟΚΕ εκτιμά το αναλυτικό έργο που επιτέλεσε η Επιτροπή για τον ορισμό και την περιγραφή 14 «βιομηχανικών οικοσυστημάτων». Η ανάλυση αντικατοπτρίζει παρόμοιες ενέργειες των ΗΠΑ και της Κίνας. Αυτά εμπίπτουν σε δύο διαφορετικές κατηγορίες: ένα οικοσύστημα που ορίζεται ως ένα δίκτυο συνεργατικών σχηματισμών που ανήκουν σε έναν συγκεκριμένο τομέα δραστηριότητας, και ένα περιφερειακό οικοσύστημα, το οποίο εξετάζει την αλληλεπίδραση των οικονομικών παραγόντων σε μια δεδομένη περιφέρεια. Από κοινού, παρέχουν μια διαδραστική πλατφόρμα για τη βελτιστοποίηση της συνεργασίας μεταξύ των αρχών και των ενδιαφερόμενων φορέων και τη διευκόλυνση της επικοινωνίας μεταξύ των παραγόντων. Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει πραγματική προστιθέμενη αξία για τις επιχειρήσεις, οι οποίες μπορούν να εκφράσουν μια συγκεκριμένη ανάγκη σε ένα ολόκληρο οικοσύστημα, που είναι σε θέση να ανταποκριθεί. Όσο πιο βαθύ και πυκνό είναι ένα οικοσύστημα, τόσο πιο χρήσιμο θα είναι για όλους τους εμπλεκόμενους παράγοντες, και τόσο μεγαλύτερη θα είναι η προστιθέμενη αξία που θα προσφέρει. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της επικεντρώνονται σε δημόσια προγράμματα για την επιστήμη αιχμής σε επίπεδο ΕΕ. Ομοίως, οι προϋπολογισμοί για την έρευνα και καινοτομία (Ε&Κ) έχουν μεταφερθεί από το εθνικό επίπεδο στο επίπεδο της ΕΕ και είναι μεγαλύτεροι από ποτέ, αν και εξακολουθούν να βρίσκονται κάτω από τα επίπεδα στρατηγικών ανταγωνιστών όπως η Κίνα· ένας τέταρτος γύρος εξαιρετικά φιλόδοξων προγραμμάτων στοχεύει στην εκ νέου ανάληψη από την ΕΕ παγκοσμίως ηγετικού ρόλου στην Ε&Κ. Αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης μεγάλων επιχειρήσεων (LEAM), κοινούς βιομηχανικούς χώρους δεδομένων και αναδυόμενες πράσινες τεχνολογίες και την ενίσχυση της έρευνας-ανάπτυξης-καινοτομίας με σκοπό τη δημιουργία συνθετικών υποκατάστατων των κρίσιμων πρώτων υλών. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Οι δαπάνες σε έρευνα και ανάπτυξη εντός της ΕΕ ως ποσοστό του ΑΕγχΠ ανήλθαν σε 2 % το 2019. Συγκριτικά, το 2019 η Κίνα δαπάνησε το 2 % του ΑΕγχΠ της σε έρευνα και ανάπτυξη και οι ΗΠΑ το 3 %. Για να ενισχυθεί η μεταποιητική βάση της ΕΕ, η ΕΟΚΕ συνιστά να αυξήσει τις δαπάνες της σε έρευνα και ανάπτυξη και διαπιστώνει ότι δυστυχώς, εκτός από τις βασικές δημόσιες επενδύσεις σε έρευνα και καινοτομία και τους ισχυρούς ιδιωτικούς ομίλους που δραστηριοποιούνται στα του μετριασμού των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και της ιατροφαρμακευτικής βιομηχανίας, τα οικοσυστήματα καινοτομίας της ΕΕ δεν αναπτύσσονται επαρκώς (12). Ενώ ο αποτελεσματικός ανταγωνισμός στην ΕΕ αποτελεί εξαιρετικό κίνητρο για τις εταιρείες ώστε να καινοτομήσουν, θα πρέπει να υποστηριχθούν πιο αποτελεσματικά με την πλήρη αξιοποίηση άλλων χρηματοδοτικών μέσων για την έρευνα, την ανάπτυξη και την καινοτομία σε επίπεδο ΕΕ, ώστε η ΕΕ να βρεθεί τουλάχιστον στο ίδιο επίπεδο με άλλες περιοχές του κόσμου και να καταστεί δυνατή η τόσο αναγκαία καινοτομία. Επί του παρόντος, οι επενδύσεις της ΕΕ αποσκοπούν κυρίως στη στήριξη των εγχώριων συμφερόντων, δηλαδή των εθνικών συμφερόντων των κρατών μελών, σε αντίθεση με την αναζήτηση ευρωπαϊκών προσεγγίσεων και λύσεων, ώστε να δημιουργηθούν και να αποκομιστούν οφέλη από ισχυρότερους και βαθύτερους δεσμούς μεταξύ των οικονομικών παραγόντων. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει σαφώς τα αιτήματα ενίσχυσης των οικοσυστημάτων και των αξιακών αλυσίδων, καθώς και της μεταξύ τους συνεργασίας, και πιστεύει ότι πρέπει να συνδεθούν με τη διττή πράσινη και ψηφιακή μετάβαση για τη βελτίωση της ευημερίας των Ευρωπαίων. Οι οδοί μετάβασης θα προσθέσουν αξία προτείνοντας μια ουσιαστική αλληλουχία πολιτικών και θα παράσχουν προβλεψιμότητα, η οποία είναι σημαντική για τις επιχειρήσεις και την ευημερία των πολιτών, π.χ. όσον αφορά την ανάπτυξη δεξιοτήτων. Στο πλαίσιο αυτό, επιθυμούμε να επισημάνουμε τα οικονομικά μοντέλα με επίκεντρο τους ενδιαφερόμενους φορείς και βασικό μοχλό τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και της καταστροφής του περιβάλλοντος και να καλέσουμε τα κράτη μέλη και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να κάνουν ευρύτερη χρήση των μοντέλων αυτών στη διαμόρφωση των πολιτικών τους και στις εκτιμήσεις επιπτώσεων. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Οι επενδύσεις για τη δημιουργία ανθεκτικότερων και πιο βιώσιμων αξιακών αλυσίδων που παρέχουν πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες και αγαθά πρέπει να αποφέρουν αποτελέσματα όσον αφορά την οικονομική ανάπτυξη και την ευημερία. Θα πρέπει να καταρτιστούν τομεακά σχέδια δράσης που να συνδέονται με τις πρωτοβουλίες των υφιστάμενων σημαντικών οικονομικών παραγόντων και να ενισχύουν τους υφιστάμενους οικονομικούς ομίλους στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει θεσμική υποστήριξη που θα τους επιτρέπει να ελέγχουν καλύτερα τις αξιακές αλυσίδες και να προλαμβάνουν τις κρίσεις με την εφαρμογή προσομοιώσεων ακραίων καταστάσεων ή εκτιμήσεων κινδύνου για την πρόληψη των ελλείψεων. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Ο ορισμός των κατάλληλων στρατηγικών αξιακών αλυσίδων, αλυσίδων εφοδιασμού και συνεργατικών σχηματισμών θα είναι καίριας σημασίας. Με την προώθηση των σημαντικών έργων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος (IPCEI) και τη δημιουργία βιομηχανικών συμμαχιών για τους συσσωρευτές για τα ηλεκτρικά οχήματα, την υπολογιστική υψηλών επιδόσεων, τη μικροηλεκτρονική, τη συνδεσιμότητα, τα καθαρά και αυτόνομα οχήματα, την έξυπνη υγεία, τη βιομηχανία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, τις τεχνολογίες και τα συστήματα υδρογόνου, το βιομηχανικό διαδίκτυο των πραγμάτων και την κυβερνοασφάλεια, η Επιτροπή έχει καταστήσει σαφές ποιοι τομείς θα πρέπει να αναπτυχθούν ως τομείς προτεραιότητας, που έχουν πραγματική προστιθέμενη αξία για την ΕΕ. Μαζί με τη διασφάλιση των ευρωπαϊκών συμφερόντων όσον αφορά τα ευρωπαϊκά πρότυπα, καθώς και την προστασία της ευρωπαϊκής πνευματικής ιδιοκτησίας, αυτό αποτελεί ισχυρή βάση για ένα συνεκτικό σύνολο βιομηχανικών και οικονομικών πολιτικών. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Δεν πρόκειται μόνο για αυτοσκοπό, αλλά για στόχο διατήρησης και διαφύλαξης της ευημερίας των Ευρωπαίων με την παροχή ποιοτικών θέσεων εργασίας σε κλάδους μακρόπνοου χαρακτήρα, παράλληλα με την προσπάθειας επίτευξης της διττής μετάβασης. Για να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι, πρέπει να χρησιμοποιηθούν οι κατάλληλοι δείκτες και μετρήσεις. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η «ευημερία» έχει ωριμάσει ως έννοια στατιστικής και μέτρησης και μετατρέπεται σε «πυξίδα» για τους αρμόδιους για τη χάραξη πολιτικής, ώστε να καθοδηγεί τις αποφάσεις τους. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τον ορισμό του ΟΟΣΑ για την «οικονομία της ευημερίας» ως η οικονομία που:






  1) | αυξάνει τις ευκαιρίες κοινωνικής ανέλιξης και βελτίωσης της ζωής των ανθρώπων στα ζητήματα που έχουν τη μεγαλύτερη βαρύτητα για αυτούς· |
| --- | --- | --- |

3.15.

1)

αυξάνει τις ευκαιρίες κοινωνικής ανέλιξης και βελτίωσης της ζωής των ανθρώπων στα ζητήματα που έχουν τη μεγαλύτερη βαρύτητα για αυτούς·

| 2) | διασφαλίζει ότι αυτές οι ευκαιρίες μεταφράζονται σε αποτελέσματα ευημερίας για όλα τα τμήματα του πληθυσμού, μεταξύ άλλων για εκείνα που βρίσκονται χαμηλά στην κλίμακα κατανομής· |
| --- | --- |

2)

διασφαλίζει ότι αυτές οι ευκαιρίες μεταφράζονται σε αποτελέσματα ευημερίας για όλα τα τμήματα του πληθυσμού, μεταξύ άλλων για εκείνα που βρίσκονται χαμηλά στην κλίμακα κατανομής·

| 3) | μειώνει τις ανισότητες· και |
| --- | --- |

3)

μειώνει τις ανισότητες· και

| 4) | προάγει την περιβαλλοντική και κοινωνική βιωσιμότητα. |
| --- | --- |

4)

προάγει την περιβαλλοντική και κοινωνική βιωσιμότητα.

Βρυξέλλες, 19 Ιανουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  https://eismea.ec.europa.eu/programmes/interregional-innovation-investments-i3-instrument_en

1

(2)  Σχέδιο στρατηγικής για την τομεακή συνεργασία σχετικά με τις δεξιότητες. Ο περιορισμός των αναντιστοιχιών δεξιοτήτων σε τομεακό επίπεδο. Βασική δράση του Νέου θεματολογίου δεξιοτήτων για την Ευρώπη.

2

(3)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ανθεκτικότητα ως προς τις πρώτες ύλες κρίσιμης σημασίας: Χαρτογραφώντας την πορεία προς μεγαλύτερη ασφάλεια και βιωσιμότητα [COM(2020) 474].

3

(4)  ΕΕ C 220 της 9.6.2021, σ. 118.

4

(5)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ) με θέμα «Η στρατηγική της ΕΕ για την κινητικότητα και οι βιομηχανικές αλυσίδες αξίας της ΕΕ: προσέγγιση των οικοσυστημάτων της αυτοκινητοβιομηχανίας» (EE C 105 της 4.3.2022, σ. 26)· συμπληρωματική γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Αντίκτυπος της επικαιροποιημένης βιομηχανικής στρατηγικής στο βιομηχανικό οικοσύστημα της υγείας» (ΕΕ C 105 της 4.3.2022, σ. 152)· γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Πρόβλεψη διαρθρωτικών και τομεακών αλλαγών και αναδιαμόρφωση της βιομηχανικής νοοτροπίας — νέα όρια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας των διαφόρων περιοχών της Ευρώπης» (υπό κατάρτιση)· γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Απαιτήσεις βιωσιμότητας για τις μπαταρίες στην ΕΕ» (ΕΕ C 220 της 9.6.2021, σ. 128)· γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η υαλουργία στην Ευρώπη σε μια κρίσιμη καμπή: επίτευξη μιας πιο πράσινης και ενεργειακά αποδοτικότερης βιομηχανίας με παράλληλη ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και διατήρηση των ποιοτικών θέσεων εργασίας» (ΕΕ C 105 της 4.3.2022, σ. 18).

5

(6)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, «Ο μηχανισμός ελέγχου των ξένων επενδύσεων της ΕΕ καθίσταται πλήρως λειτουργικός», 9 Οκτωβρίου 2020.

6

(7)  Υπηρεσία Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, «EU international procurement Instrument», Οκτώβριος 2021.

7

(8)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, «Η Επιτροπή προτείνει νέο κανονισμό για την αντιμετώπιση των στρεβλώσεων που προκαλούνται από ξένες επιδοτήσεις στην ενιαία αγορά», 5 Μαΐου 2021.

8

(9)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Επενδύοντας στην έξυπνη, καινοτόμο και βιώσιμη βιομηχανία. Ανανεωμένη στρατηγική για τη βιομηχανική πολιτική της ΕΕ [COM(2017) 479 final].

9

(10)  ΕΕ C 341 της 24.8.2021, σ. 23.

10

(11)  Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2020, σχετικά με τη βιώσιμη εταιρική διακυβέρνηση [2020/2137 (INI)].

11

(12)  Έκθεση επιστημονικών στοιχείων για τη χάραξη πολιτικής του Κοινού Κέντρου Ερευνών (JRC) με τίτλο «Shaping & Securing the EU’s open strategic autonomy by 2040 and beyond», 2021.

12

---

| 12.5.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 194/39 |
| --- | --- | --- | --- |

12.5.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 194/39

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Καινοτόμα χρηματοοικονομικά μέσα στο πλαίσιο της ανάπτυξης των επιχειρήσεων κοινωνικού αντικτύπου»

(διερευνητική γνωμοδότηση)

(2022/C 194/07)

| Εισηγητής: | ο κ. Giuseppe GUERINI |
| --- | --- |
| Συνεισηγήτρια: | η κ. Marie-Pierre LE BRETON |

Εισηγητής:

ο κ. Giuseppe GUERINI

Συνεισηγήτρια:

η κ. Marie-Pierre LE BRETON

| Αίτηση γνωμοδότησης | Γαλλική Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 21.9.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 13.12.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.1.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 566 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 231/1/3 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Γαλλική Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 21.9.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

13.12.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.1.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

566

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

231/1/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την απόφαση της γαλλικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και την ειδική δέσμευση του υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών και της Γαλλικής κυβέρνησης να υποστηρίξουν την εφαρμογή του σχεδίου δράσης για την κοινωνική οικονομία. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι σημαντικό να αναπτυχθούν καινοτόμα χρηματοοικονομικά μέσα τα οποία θα μπορούν να έχουν θετικό κοινωνικό αντίκτυπο, πρωτίστως μέσω δράσεων που αναλαμβάνονται από οργανώσεις της κοινωνικής οικονομίας, αλλά και μέσω της συμμετοχής όλων των επιχειρήσεων που αποσκοπούν στην επίτευξη θετικών κοινωνικών αποτελεσμάτων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί και υποστηρίζει τις διατάξεις του σχεδίου δράσης για την κοινωνική οικονομία, το οποίο παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 9 Δεκεμβρίου 2021, ιδίως όσον αφορά την πρόταση να προωθηθεί η δημιουργία αγορών για τις επενδύσεις στις κοινωνικές επιχειρήσεις στην Ευρώπη, με τη στήριξη της δημιουργίας νέων μηχανισμών. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η αναγνώριση της κοινωνικής οικονομίας και της εγγύτητας ως ενός από τα 14 οικοσυστήματα της ευρωπαϊκής βιομηχανικής στρατηγικής συνάδει με την προώθηση επενδύσεων με κοινωνικό αντίκτυπο, και επικροτεί την αναγνώριση αυτή. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να εισαχθούν και να υποστηριχθούν μορφές επενδύσεων με στόχο την επίτευξη κοινωνικών αποτελεσμάτων, τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας και την προσέλκυση ιδιωτών επενδυτών και νέων κεφαλαίων, αλλά συνιστά οι επενδύσεις αυτές να είναι στοχευμένες, ώστε να παράγουν πρόσθετα και πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα και να μην υποκαθιστούν ποτέ τις δημόσιες κοινωνικές δαπάνες για κύριες παροχές. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει i) ότι τα εργαλεία και οι δείκτες για την αξιολόγηση του κοινωνικού αντικτύπου θα πρέπει να κατασκευαστούν σε πρώιμο στάδιο, από κοινού και ανά έργο, ώστε να διασφαλιστεί ο σεβασμός των ιδιαιτεροτήτων των οργανώσεων της κοινωνικής οικονομίας και ii) ότι θα πρέπει να διαμορφωθεί ευρωπαϊκός ορισμός του κοινωνικού αντικτύπου. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ συνιστά οι επενδύσεις που αποσκοπούν στην επίτευξη κοινωνικού αντικτύπου να σχεδιάζονται με τρόπο ο οποίος θα διασφαλίζει ισορροπία μεταξύ του κοινωνικού αντικτύπου (θετικές αλλαγές που προκαλούνται από τις επενδύσεις), του επιπέδου απόδοσης (υπεύθυνη και βιώσιμη για τον επενδυτή) και του επιπέδου κινδύνου για τις κοινωνικές επιχειρήσεις, προωθώντας την ενίσχυση της κοινωνικής επιχειρηματικότητας μέσω μιας νέας εισροής επενδυόμενων κεφαλαίων, με τη βελτίωση των προτύπων διαφάνειας και κοινωνικής ευθύνης και τη βελτίωση της ικανότητας ένταξης των επιχειρήσεων με κοινωνικό αντίκτυπο και της κοινωνικής οικονομίας στο ευρωπαϊκό οικονομικό σύστημα. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ αξιολογεί θετικά τις πρωτοβουλίες που εφαρμόζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τα τελευταία χρόνια, ιδίως εκείνες που συνδέονται με το πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την απασχόληση και την κοινωνική καινοτομία (EaSI), και εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι το πρόγραμμα InvestEU διαθέτει ειδικό κονδύλιο για την ενίσχυση των ευρωπαϊκών κοινωνικών υποδομών. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Προκειμένου να ενθαρρυνθούν τα κράτη μέλη και η Επιτροπή να δώσουν νέα ώθηση σε αυτές τις πρωτοβουλίες, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να διενεργούνται τακτικές αναλύσεις, ώστε να σχεδιαστεί μια λεπτομερής χαρτογράφηση των διαφόρων συστημάτων καινοτομίας για τη στήριξη των χρηματοδοτήσεων με κοινωνικό αντίκτυπο στα κράτη μέλη, με στόχο τη δημιουργία μιας κοινής βάσης γνώσεων και την προώθηση της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη τη δημιουργία, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ενός οργάνου πολιτικής καθοδήγησης και τεχνικής παρακολούθησης των καινοτόμων χρηματοδοτικών πρωτοβουλιών για την κοινωνική οικονομία και τις επιχειρήσεις που αποσκοπούν στην επίτευξη στόχων κοινωνικού αντικτύπου. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Εδώ και πολλά χρόνια, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ανάγκη τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη να καταβάλουν προσπάθειες για την ενίσχυση του ρόλου της κοινωνικής οικονομίας στο ευρωπαϊκό πλαίσιο. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Πολύ πρόσφατα, στη γνωμοδότηση ECO/533 (1), η ΕΟΚΕ συνέστησε να ληφθούν πλήρως υπόψη στην Ένωση Κεφαλαιαγορών οι διάφορες μορφές επενδύσεων με κοινωνικό αντίκτυπο, ιδίως στον τομέα της κοινωνικής οικονομίας. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Κατά την τελευταία δεκαετία, η ευαισθητοποίηση και η αναγνώριση του ρόλου των οργανώσεων της κοινωνικής οικονομίας οδήγησαν σε αυξανόμενη εστίαση στις επενδύσεις με κοινωνικό αντίκτυπο, οι οποίες αναμένεται να αυξήσουν περαιτέρω το ήδη σημαντικό δυναμικό των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας για υπεύθυνη και βιώσιμη καινοτομία και δημιουργία θέσεων εργασίας (2). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η Ευρώπη χρειάζεται όλο και περισσότερο μια υπεύθυνη χρηματοδότηση χωρίς αποκλεισμούς, και η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να δεσμευτεί να καταρτίσει μέτρα και κατευθυντήριες γραμμές για τα θεσμικά όργανα, τις επιχειρήσεις, τα χρηματοπιστωτικά ταμεία, αλλά και τα πανεπιστήμια, τα ερευνητικά κέντρα, τους φορείς της κοινωνικής οικονομίας και τις τοπικές κοινότητες, σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να επεκτείνουν το δυναμικό της κοινωνικής επιχειρηματικότητας και να επηρεάσουν τη χρηματοδότηση ως παράγοντες για την ανάπτυξη μιας πιο βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς οικονομίας. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Πολλές οργανώσεις της κοινωνικής οικονομίας παρέχουν υπηρεσίες από τις οποίες εξαρτώνται οι βασικές λειτουργίες της ζωής κυρίως των μειονεκτουσών κατηγοριών του πληθυσμού. Πρόκειται για κοινωνικές υπηρεσίες, υπηρεσίες υγείας, φροντίδας και εκπαίδευσης και, γενικά, όλες τις υπηρεσίες που είναι απαραίτητες για τη διασφάλιση αξιοπρεπούς ζωής για τα ευάλωτα άτομα, πρωτίστως με την εξασφάλιση κατάλληλων συνθηκών εργασίας. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι επενδύσεις με κοινωνικό αντίκτυπο πρέπει να είναι στοχευμένες κατά τέτοιο τρόπο ώστε να παράγουν πρόσθετα και πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα σε σχέση με τις δημόσιες πολιτικές, ενώ πρέπει να αποφεύγεται οι επενδύσεις με κοινωνικό αντίκτυπο να αντικαθιστούν τους δημόσιους πόρους, ιδίως για τις επιχειρήσεις οι οποίες λαμβάνουν χρηματοδότηση από κοινωνικές πολιτικές για ευάλωτα άτομα. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η πανδημία μάς έφερε όλους αντιμέτωπους με κοινωνικές προκλήσεις που εμποδίζουν την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της βιώσιμης μετάβασης (φτώχεια και ανισότητα, δυσκολίες στην ένταξη των μεταναστών, ελλείψεις στην ένταξη των ατόμων με αναπηρία και στέγη απρόσιτη για τις ευάλωτες οικογένειες και τους νέους). Ως εκ τούτου, ήρθε η ώρα να στηρίξουμε ένα μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης και ένα επιχειρηματικό σύστημα που θα έχουν τη δυνατότητα να προωθήσουν κοινωνικούς στόχους, μεταξύ των οποίων πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην προώθηση της ποιοτικής απασχόλησης. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Ορισμός καινοτόμων χρηματοοικονομικών μέσων

| 3.1. | Δεδομένου ότι η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τις διατάξεις του σχεδίου δράσης για την κοινωνική οικονομία όσον αφορά την ανάγκη καθιέρωσης καινοτόμων χρηματοοικονομικών μέσων που θα αποσκοπούν στην ανάπτυξη των επιχειρήσεων με κοινωνικό αντίκτυπο και των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι είναι σημαντικότατο να τονιστεί πως τα εν λόγω χρηματοοικονομικά μέσα περιλαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα επενδύσεων με βάση την υπόθεση ότι τα ιδιωτικά κεφάλαια μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία θετικών κοινωνικών αποτελεσμάτων —τα οποία θα πρέπει πάντα να θεωρούνται προτεραιότητα— και, ταυτόχρονα, στην παραγωγή οικονομικών οφελών. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Επομένως, η ιδιαιτερότητα των μέσων αυτών είναι ακριβώς η πρόθεση με την οποία ο επενδυτής επιδιώκει κοινωνικούς στόχους δημιουργώντας κοινά περιουσιακά στοιχεία και κοινές αξίες, εξασφαλίζοντας επίσης μια ισορροπημένη οικονομική απόδοση, η οποία είναι σε μεγάλο βαθμό αφιερωμένη στην επίτευξη κοινωνικών στόχων. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Οι ενεργοί φορείς που προωθούν και δημιουργούν αυτά τα καινοτόμα μέσα ενδέχεται να είναι επιχειρήσεις, οργανισμοί και ταμεία που εργάζονται προς την επίτευξη μετρήσιμου και συμβατού με τα οικονομικά οφέλη κοινωνικού αντικτύπου. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Τα ακόλουθα στοιχεία πρέπει να χαρακτηρίζουν τις επενδύσεις με κοινωνικό αντίκτυπο:






  — | σαφής και σκόπιμη στοχοθεσία της δημιουργίας θετικών κοινωνικών αποτελεσμάτων, |
| --- | --- | --- |

3.4.

—

σαφής και σκόπιμη στοχοθεσία της δημιουργίας θετικών κοινωνικών αποτελεσμάτων,

| — | στήριξη των επιχειρήσεων που ορίζονται σαφώς ως επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας, με βάση κοινώς αποδεκτούς ορισμούς και αντικειμενικά κριτήρια, |
| --- | --- |

—

στήριξη των επιχειρήσεων που ορίζονται σαφώς ως επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας, με βάση κοινώς αποδεκτούς ορισμούς και αντικειμενικά κριτήρια,

| — | καθορισμός επιπέδων προσδοκίας που συνδέονται με δίκαιες, βιώσιμες και διαφανείς οικονομικές αποδόσεις, ακόμη και όταν ενδέχεται να είναι χαμηλότερες από τις μέσες αποδόσεις της αγοράς, |
| --- | --- |

—

καθορισμός επιπέδων προσδοκίας που συνδέονται με δίκαιες, βιώσιμες και διαφανείς οικονομικές αποδόσεις, ακόμη και όταν ενδέχεται να είναι χαμηλότερες από τις μέσες αποδόσεις της αγοράς,

| — | βούληση επανεπένδυσης μέρους των περιουσιακών στοιχείων για την τροφοδότηση άλλων επενδύσεων που αποσκοπούν σε κοινωνικούς στόχους, |
| --- | --- |

—

βούληση επανεπένδυσης μέρους των περιουσιακών στοιχείων για την τροφοδότηση άλλων επενδύσεων που αποσκοπούν σε κοινωνικούς στόχους,

| — | μετρήσιμος αντίκτυπος, ο οποίος είναι απαραίτητος για τη διασφάλιση της διαφάνειας και της επαρκούς γνώσης των επενδυτικών σκοπών και στόχων, |
| --- | --- |

—

μετρήσιμος αντίκτυπος, ο οποίος είναι απαραίτητος για τη διασφάλιση της διαφάνειας και της επαρκούς γνώσης των επενδυτικών σκοπών και στόχων,

| — | όταν οι επενδύσεις προορίζονται για τις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας, η συνοχή με τις καταστατικές αρχές και αξίες θα πρέπει να συνιστά προτεραιότητα. |
| --- | --- |

—

όταν οι επενδύσεις προορίζονται για τις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας, η συνοχή με τις καταστατικές αρχές και αξίες θα πρέπει να συνιστά προτεραιότητα.

| 3.5. | Οι επενδύσεις με κοινωνικό αντίκτυπο θα πρέπει ιδίως να στηρίζουν τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην καινοτομία και στην κοινοτική ανάπτυξη, οι οποίες, σε διαφορετική περίπτωση, δεν θα ήταν σε θέση να αναπτυχθούν, αλλά και ορισμένες φορές να εγγυώνται επίσης ένα επαρκές επίπεδο υπηρεσιών για τους κατοίκους τους. Θα πρέπει να είναι σε θέση να δημιουργήσουν μια δυνητική κινητήρια δύναμη για οικονομική ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Οι επενδύσεις σε επιχειρήσεις και οργανισμούς που έχουν ως στόχο τον κοινωνικό αντίκτυπο μπορούν να βελτιώσουν την αποδοτικότητα και την αποτελεσματικότητα των δημόσιων δαπανών για υπηρεσίες κοινωνικών παροχών, εκπαίδευσης, υγείας και πολιτιστικής προώθησης και να στηρίξουν την απασχόληση μέσω της μεγαλύτερης συμμετοχής των επενδυτών για τη στήριξη ενός επιχειρηματικού οικοσυστήματος που θα συνδυάζει τη βιωσιμότητα και την κοινωνική ευθύνη. |
| --- | --- |

3.6.

4.   Το σύνθετο ζήτημα του ορισμού των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας

| 4.1. | Ενώ η έμφαση δίνεται όλο και περισσότερο στην ανάλυση και στη γνώση των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας και των καινοτόμων χρηματοοικονομικών μέσων που είναι καταλληλότερα για να στηρίξουν τον ρόλο τους, πολλά εμπόδια πρέπει να ξεπεραστούν προκειμένου να διασφαλιστεί ότι, παράλληλα με τις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας, μπορεί να αναπτυχθεί ένα εξίσου πρωτοποριακό οικοσύστημα καινοτόμου, υπεύθυνης και βιώσιμης χρηματοδότησης, το οποίο θα επιτρέπει την ανάπτυξη μιας πραγματικής και συγκεκριμένης εφαρμογής ενός αυθεντικού ευρωπαϊκού οικονομικού μοντέλου που θα εξυπηρετεί τους πολίτες και τις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Μεταξύ των εμποδίων που αντιμετωπίζουν πολλοί οργανισμοί κοινωνικής οικονομίας όσον αφορά την πλήρη πρόσβαση σε καινοτόμα χρηματοοικονομικά μέσα —όπως η συμμετοχή σε ιδιωτικά επενδυτικά κεφάλαια, τα μέσα οιονεί ιδίων κεφαλαίων, καθώς και τα εγγυημένα και μακροπρόθεσμα δάνεια και, τέλος, η διοχέτευση προς τις κοινωνικές επιχειρήσεις της χρηματοδότησης αλληλεγγύης στο πλαίσιο των συστημάτων αποταμίευσης των μισθωτών—, μπορούμε να εντοπίσουμε τέσσερις τομείς στους οποίους πρέπει να καλυφθεί το χάσμα:






  — | κάλυψη κενών πληροφόρησης και διόρθωση της αντίληψης των παρόχων πιστώσεων, καθώς και των νομικών ορισμών και αναγνώριση της ιδιαιτερότητας της οικονομικής τους φύσης, |
| --- | --- | --- |

4.2.

—

κάλυψη κενών πληροφόρησης και διόρθωση της αντίληψης των παρόχων πιστώσεων, καθώς και των νομικών ορισμών και αναγνώριση της ιδιαιτερότητας της οικονομικής τους φύσης,

| — | βελτίωση των δεξιοτήτων των παραγόντων του χρηματοπιστωτικού τομέα όσον αφορά την αξιολόγηση της λειτουργίας των οργανώσεων της κοινωνικής οικονομίας από οικονομική άποψη, |
| --- | --- |

—

βελτίωση των δεξιοτήτων των παραγόντων του χρηματοπιστωτικού τομέα όσον αφορά την αξιολόγηση της λειτουργίας των οργανώσεων της κοινωνικής οικονομίας από οικονομική άποψη,

| — | στήριξη της κατάρτισης των οργανώσεων της κοινωνικής οικονομίας με σκοπό τη βελτίωση των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών δεξιοτήτων τους, |
| --- | --- |

—

στήριξη της κατάρτισης των οργανώσεων της κοινωνικής οικονομίας με σκοπό τη βελτίωση των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών δεξιοτήτων τους,

| — | ανάπτυξη της πληροφόρησης των οργανώσεων της κοινωνικής οικονομίας που θα επιτρέπει την ανάληψη της ευθύνης των χρηματοδοτικών μηχανισμών, ώστε να μειωθεί το ποσοστό της μη άσκησης προσφυγών. |
| --- | --- |

—

ανάπτυξη της πληροφόρησης των οργανώσεων της κοινωνικής οικονομίας που θα επιτρέπει την ανάληψη της ευθύνης των χρηματοδοτικών μηχανισμών, ώστε να μειωθεί το ποσοστό της μη άσκησης προσφυγών.

| 4.3. | Όσον αφορά το πρώτο σημείο, η ΕΟΚΕ ελπίζει ότι το σχέδιο δράσης για την κοινωνική οικονομία θα αποτελέσει ευκαιρία για να ενθαρρυνθούν τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη να καταλήξουν σε έναν ορισμό που θα ισχύει τόσο για τα δημόσια όσο και για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος καθίσταται ολοένα και πιο αναγκαίος για τη διασφάλιση πλήρους πρόσβασης στην κεφαλαιαγορά, μεταξύ άλλων μέσω μη χρηματοδοτικών δράσεων στήριξης που εστιάζουν στην ενίσχυση των δεξιοτήτων των φορέων που συμμετέχουν στις επενδύσεις κοινωνικού αντικτύπου. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, στο σχέδιο δράσης για την Ένωση Κεφαλαιαγορών για τα άτομα και τις επιχειρήσεις. θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στον ρόλο της κοινωνικής οικονομίας για την προσέλκυση επενδύσεων με κοινωνικό αντίκτυπο στην Ευρώπη (3). |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Όσον αφορά τη βελτίωση της ικανότητας αξιολόγησης των καινοτόμων κοινωνικών επενδύσεων, πιστεύουμε ότι σε πάρα πολλές περιπτώσεις οι χρηματοπιστωτικοί φορείς εφαρμόζουν υψηλό επίπεδο κινδύνου για τις οργανώσεις της κοινωνικής οικονομίας απλώς και μόνο επειδή υιοθετούν εργαλεία αξιολόγησης που χρησιμοποιούνται γενικά για άλλες επιχειρήσεις, γεγονός που δημιουργεί στρέβλωση κατάταξης που τείνει να υποτιμά τις πιο ιδιαίτερες διαστάσεις της κοινωνικής οικονομίας, όπως το κοινωνικό και ανθρώπινο κεφάλαιο, η φήμη, η κοινωνική λειτουργία, η κοινωνική συναίνεση, η έμφαση στους στόχους κοινής ωφέλειας και η ικανότητα δημιουργίας κοινών πλεονεκτημάτων. Αυτό θα μπορούσε να περιγραφεί ως υπερβολική μέτρηση των μέσων, λόγω της έλλειψης εργαλείων για τη μέτρηση του επιδιωκόμενου σκοπού. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Οι οργανώσεις της κοινωνικής οικονομίας καθιστούν την υλοποίηση των κοινωνικών, εκπαιδευτικών και περιβαλλοντικών στόχων προτεραιότητά τους. Αυτός ο κοινωνικός στόχος πρέπει να είναι πλήρως συμβατός με τις οικονομικές και χρηματοπιστωτικές απαιτήσεις, έναν από τους μοχλούς για τη βιωσιμότητα των εν λόγω οργανώσεων. Προς τούτο απαιτείται η υποστήριξη δραστηριοτήτων κατάρτισης και ειδίκευσης των εργαζομένων σε οικονομικά και χρηματοπιστωτικά θέματα. |
| --- | --- |

4.6.

5.   Καινοτόμα χρηματοοικονομικά μέσα και κοινωνική ταξινομία

| 5.1. | Κατά την τελευταία δεκαετία, τα χρηματοπιστωτικά μέσα για τις κοινωνικές επιχειρήσεις έχουν αναπτυχθεί σημαντικά (4), αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν περιθώρια για περαιτέρω ανάπτυξη και καλύτερη ανταπόκριση στις ανάγκες των κοινωνικών επιχειρήσεων, καθώς και για την προώθηση της επέκτασής τους στην εσωτερική αγορά. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό η επέκτασή τους να συνοδεύεται από την ανάπτυξη νοοτροπίας αξιολόγησης σε όλους τους οργανισμούς καθώς και από τον σχεδιασμό, ιδίως από την ακαδημαϊκή κοινότητα, ειδικών εργαλείων αξιολόγησης για την κοινωνική οικονομία. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Μεταξύ της 12ης Ιουνίου και της 27ης Αυγούστου 2021, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δρομολόγησε διαβούλευση σχετικά με την κοινωνική και περιβαλλοντική ταξινομία. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην ανάγκη αποφυγής της δημιουργίας ανταγωνισμού ή ακόμη σοβαρότερης σύγκρουσης μεταξύ περιβαλλοντικής και κοινωνικής ταξινομίας. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Η ανάπτυξη ενός ενιαίου μοντέλου ταξινομίας, κοινωνικής και περιβαλλοντικής, αποτελεί βέλτιστη λύση, ακριβώς λόγω της στενής σχέσης που πρέπει να διατηρηθεί μεταξύ κοινωνικών και περιβαλλοντικών στόχων· ωστόσο, προκειμένου να είναι υλοποιήσιμο και ευέλικτο, το μοντέλο αυτό δεν θα πρέπει να επιβάλλει μεγάλες επιβαρύνσεις στις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας έχουν κυρίως τις ρίζες τους στις τοπικές κοινότητες όπου κυριαρχεί η συμμετοχική διάσταση και διακρίνονται επίσης από την κοινωνική τους δέσμευση: δημιουργία θέσεων εργασίας, στήριξη και διατήρηση της απασχόλησης, πολιτική δίκαιης αμοιβής και επαγγελματικής ισότητας. Αυτό οφείλεται επίσης στο γεγονός ότι οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας διαθέτουν ουσιαστικά μια συμμετοχική δομή διακυβέρνησης που βασίζεται σε κριτήρια δημοκρατίας, ανοικτού χαρακτήρα και διαφάνειας. Οι πτυχές αυτές θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και να ενθαρρύνονται ιδιαίτερα στην κοινωνική ταξινομία. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Η κοινωνική ταξινομία θα πρέπει να συμβάλλει στην επιρροή της χρηματοδότησης προκειμένου να συμπληρώνονται οι δημόσιοι πόροι που συχνά στηρίζουν ανεπαρκώς τις πολιτικές κοινωνικής ένταξης. Ωστόσο, η κοινωνική χρηματοδότηση δεν θα πρέπει ποτέ να αντικαταστήσει τον ρόλο των θεσμικών οργάνων, των νόμων και των δημόσιων πολιτικών στην επιδίωξη της τήρησης των κοινωνικών δικαιωμάτων, στην επανεξισορρόπηση των ανισοτήτων και στην καταπολέμηση των διακρίσεων. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Όσον αφορά ειδικότερα τις υπηρεσίες κοινής ωφελείας, αυτές πρέπει να χρηματοδοτούνται από δημόσιους πόρους, ενώ τα ιδιωτικά κεφάλαια μπορούν να χρησιμοποιούνται μόνο συμπληρωματικά. Οι επιχειρήσεις με κοινωνικό αντίκτυπο διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην κοινωνία, και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι επενδύσεις που απευθύνονται σε αυτές θα πρέπει να βασίζονται όσο το δυνατόν περισσότερο σε σταθερά χρηματοπιστωτικά ταμεία και σε «υπομονετικά κεφάλαια». Πρέπει να συνεκτιμηθεί το γεγονός ότι οι κοινωνικοί στόχοι είναι μακροπρόθεσμοι στόχοι. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Θα πρέπει να αποφευχθεί ο κίνδυνος οι μετρήσεις και οι μέθοδοι μέτρησης να ανταμείβουν τους κλάδους που είναι ευκολότερα μετρήσιμοι και για τους οποίους είναι διαθέσιμα περισσότερα μέσα ή υπάρχει μεγαλύτερη διαθεσιμότητα δεδομένων, εις βάρος τομέων όπου η αντικειμενική μέτρηση είναι πιο περίπλοκη ή όπου είναι δυσκολότερο να βρεθούν δεδομένα. Η συνεργασία μεταξύ του δημόσιου, του ιδιωτικού και του κοινωνικού τομέα είναι απαραίτητη για την επιτυχία των κοινωνικών επενδύσεων. Η συνεργασία με τον κοινωνικό τομέα είναι καίριας σημασίας προκειμένου να ιεραρχηθούν οι ανάγκες, δεδομένου ότι αυτός είναι ο τομέας που δραστηριοποιείται επιτόπου και γνωρίζει τις ανάγκες. |
| --- | --- |

5.7.

6.   Προτάσεις εμπνευσμένες από ορθές πρακτικές πεδίου

| 6.1. | Τα τελευταία χρόνια, χάρη στην ώθηση της πρωτοβουλίας για την κοινωνική επιχειρηματικότητα του 2011, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε διάφορες πρωτοβουλίες, τόσο άμεσα όσο και μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων, για τη στήριξη της κοινωνικής καινοτομίας και την αύξηση της πρόσβασης των οργανώσεων της κοινωνικής οικονομίας σε χρηματοδότηση. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν τα προγράμματα EaSI Funded (μέσο χρηματοδότησης του EaSI), EaSI Debt (χρεωστικό μέσο του EaSI), EaSI Guarantee (μέσο εγγυήσεων), EaSI Capacity Building (επενδύσεις του EaSI για τη δημιουργία ικανοτήτων) και EFSI Equity Social Impact (χαρτοφυλάκιο επενδύσεων κοινωνικού αντικτύπου του μετοχικού κεφαλαίου του ΕΤΣΕ). Για τον μελλοντικό προγραμματισμό, οι κοινωνικές πρωτοβουλίες που προβλέπονται από το πρόγραμμα InvestEU είναι επίσης ελπιδοφόρες, κυρίως εάν εισαχθούν ειδικές καινοτομίες για την προώθηση των κοινωνικών επενδύσεων, όπως αναγγέλλεται στο σχέδιο δράσης για την κοινωνική οικονομία. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Για την προώθηση ενός οικοσυστήματος που ευνοεί τις κοινωνικές επενδύσεις, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό, κατά την εφαρμογή των διαφόρων εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, τα κράτη μέλη να προετοιμάζονται να υλοποιήσουν με χρηματοδότηση από το Next Generation EU ορισμένες συγκεκριμένες δράσεις, όπως αυτές που περιγράφονται κατωτέρω. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Σε πολλές χώρες, έχουν αναπτυχθεί πειράματα για την εισαγωγή και την επικύρωση μηχανισμών χρηματοδότησης του τύπου «αμοιβή συνδεδεμένη με την απόδοση» (pay by result). Παραδείγματος χάρη στη Γαλλία, οι συμβάσεις με κοινωνικό αντίκτυπο αποδίδουν ιδιαίτερη προσοχή στα μοντέλα των «outcome funds» στα οποία συμμετέχουν ιδιώτες επενδυτές που επιθυμούν να κινητοποιήσουν πόρους για πολιτικές που έχουν συμφωνηθεί με την κυβέρνηση, ιδίως στον τομέα των κοινωνικών πολιτικών, και των οποίων η πληρωμή συνδέεται με την επίτευξη των αναμενόμενων αποτελεσμάτων. Η προώθηση τέτοιων πρακτικών θα πρέπει να βασίζεται σε προηγούμενη αξιολόγηση με στόχο τον εντοπισμό πιθανών παρεκτροπών, όπως οι μεταβιβάσεις ικανοτήτων σε επιχειρήσεις εκτός του πεδίου της κοινωνικής οικονομίας, ή η πιθανή υποχώρηση της συμμετοχής των κρατών. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Μεταξύ των βέλτιστων πρακτικών, αυτή που ανέπτυξε η κυβέρνηση της Φινλανδίας, που δημιούργησε το «Κέντρο εμπειρογνωμοσύνης για τις επενδύσεις με κοινωνικό αντίκτυπο», είναι πολύ ενδιαφέρουσα. Μέσω αυτού του κέντρου, παρέχεται τεχνική και επαγγελματική βοήθεια για τη στήριξη των δεξιοτήτων των φορέων που προτίθενται να πραγματοποιήσουν επενδύσεις με κοινωνικό αντίκτυπο. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Αυτές οι πρωτοβουλίες επιβεβαιώνουν τη σημασία της παροχής στήριξης για τη δημιουργία, την ανάπτυξη και την προσβασιμότητα των ταμείων αντικτύπου, των ταμείων κεφαλαίων ή άλλων χρηματοοικονομικών μέσων που χρηματοδοτούν τις πρωτοβουλίες των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας, ιδίως μέσω της διοχέτευσης κεφαλαίων, όπως το InvestEU ή το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, προκειμένου να προωθηθούν επίσης μορφές συνεπενδύσεων (ίδια κεφάλαια), συγχρηματοδότησης (πιστώσεις) και πιστωτικών εγγυήσεων για τις συναλλαγές ανοικτής αγοράς. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Θα πρέπει να βελτιωθεί η ικανότητα των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων και των κρατών μελών να συλλέγουν και να αναλύουν τα στοιχεία που απαιτούνται για να αποδειχθεί ότι η πιθανότητα αθέτησης της χρηματοδότησης των κοινωνικών επιχειρήσεων και υποδομών είναι χαμηλότερη από τον μέσο όρο της πιθανότητας αθέτησης τραπεζικών πιστώσεων και, ως εκ τούτου, να αναγνωριστούν οι δείκτες απορρόφησης ιδίων κεφαλαίων που λαμβάνουν υπόψη την κοινωνική αξία αυτού του είδους χρηματοδότησης. |
| --- | --- |

6.6.

| 6.7. | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη ζητήσει την εισαγωγή υποστηρικτικών παραγόντων στον κανονισμό για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις (ΚΚΑ) (5), ιδίως οικολογικών και κοινωνικών, προκειμένου να μειωθεί η απορρόφηση των κεφαλαίων που δεσμεύονται από τις τράπεζες για την κάλυψη των δανείων που προορίζονται για τη χρηματοδότηση επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας. |
| --- | --- |

6.7.

| 6.8. | Είναι, ασφαλώς, σημαντικό να επισημανθεί ο ρόλος που διαδραματίζουν οι εναλλακτικές και ηθικές τράπεζες, οι οποίες δραστηριοποιούνται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, στην προώθηση της χρηματοδότησης με γνώμονα κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς στόχους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτές οι τράπεζες έχουν επίσης δημιουργήσει επενδυτικά κεφάλαια ή εταιρείες διαχείρισης αποταμιεύσεων, οι οποίες εστιάζονται σε επενδύσεις στον κοινωνικό και τον περιβαλλοντικό τομέα. |
| --- | --- |

6.8.

| 6.9. | Χρήσιμη θα ήταν η έγκριση φορολογικών μέτρων που να διευκολύνουν τις επενδύσεις στην κοινωνική οικονομία —οι οποίες είναι ικανές να αποδείξουν τον κοινωνικό αντίκτυπο που πράγματι παράγεται—, ώστε να κινητοποιηθούν και οι εκδότες και οι ανάδοχοι. |
| --- | --- |

6.9.

| 6.10. | Θα ήταν επίσης ζωτικής σημασίας να ενθαρρυνθούν και να τονωθούν τα «υπομονετικά κεφάλαια», όπως τα εταιρικά και συμμετοχικά χρεόγραφα που αποσκοπούν στην ενίσχυση του μετοχικού κεφαλαίου των ενώσεων και των συνεταιρισμών. Επιπλέον, προκειμένου να ενθαρρυνθούν οι επενδύσεις στις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας, θα ήταν επίσης χρήσιμο για τους διαχειριστές συνταξιοδοτικών ταμείων να θεσπιστούν καθεστώτα παροχής κινήτρων που να διευκολύνουν τη χρήση αυτών των καινοτόμων εργαλείων. |
| --- | --- |

6.10.

| 6.11. | Έχοντας κατά νου τις γαλλικές εμπειρίες με τη νομοθετικά ρυθμιζόμενη διοχέτευση των ρυθμιζόμενων τραπεζικών αποταμιευτικών καταθέσεων και των ταμείων αλληλέγγυας αποταμίευσης των μισθωτών προς τις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας, τις επιχειρήσεις αναγνωρισμένου κοινωνικού αντικτύπου και τα ταμεία αλληλεγγύης, αντίστοιχα, θα ήταν σημαντικό να αλλάξουν οι κανόνες για τα ταμεία χρηματοδότησης της αλληλεγγύης, προκειμένου να βελτιστοποιηθεί το επίπεδο διοχέτευσης προς τις κοινωνικές επιχειρήσεις και να απελευθερωθεί πρόσθετη ικανότητα για επενδύσεις ιδίου ή οιονεί ιδίου κεφαλαίου. |
| --- | --- |

6.11.

| 6.12. | Οι ορθές πρακτικές που εφαρμόζουν οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας, ιδίως οι συνεταιρισμοί, περιλαμβάνουν εκείνες που αποσκοπούν στη μετατροπή των επιχειρήσεων σε κρίση σε οργανωμένους εργαζόμενους υπό την επωνυμία συνεταιρισμών, γνωστών ως «εξαγορά επιχείρησης από τους εργαζομένους της» (6), πρακτική που ακολουθείται στη Γαλλία, στην Ιταλία και στην Ισπανία μέσω χρηματοδοτικών ρυθμίσεων, με τη σύσταση ειδικών ταμείων αλληλοβοήθειας, τα οποία επεμβαίνουν με συμμετοχή στο κεφάλαιο, συγχρηματοδοτώντας, μαζί με τους εργαζομένους, την επανέναρξη της εμπορικής δραστηριότητας μέσω της δημιουργίας συνεταιρισμού. |
| --- | --- |

6.12.

Βρυξέλλες, 19 Ιανουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΕΕ C 155 της 30.4.2021, σ. 20.

1

(2)  EE C 286 της 16.7.2021, σ. 13.

2

(3)  Ένωση Κεφαλαιαγορών για τα άτομα και τις επιχειρήσεις — νέο σχέδιο δράσης, COM(2020) 590 final.

3

(4)  Μια γενική ανάλυση παρέχεται στο έντυπο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «A recipe book for social finance» [Οδηγός για την κοινωνική χρηματοδότηση] https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/f1b8099b-fd4c-11e5-b713-01aa75ed71a1/language-en/format-PDF/source-234506515.

4

(5)  ΕΕ L 176 της 27.6.2013, σ. 1.

5

(6)  Business transfers to employees under the form of a cooperative in Europe: opportunities and challenges (Μεταβιβάσεις επιχειρήσεων σε μισθωτούς υπό τη μορφή συνεταιρισμού στην Ευρώπη: ευκαιρίες και προκλήσεις), CECOP, 2013.

6

Business transfers to employees under the form of a cooperative in Europe: opportunities and challenges

---

| 12.5.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 194/44 |
| --- | --- | --- | --- |

12.5.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 194/44

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Τα πλεονεκτήματα των εξόχως απόκεντρων περιοχών (ΕΑΠ) για την ΕΕ»

(διερευνητική γνωμοδότηση)

(2022/C 194/08)

| Εισηγητής: | ο κ. Joël DESTOM |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Gonçalo LOBO XAVIER |

Εισηγητής:

ο κ. Joël DESTOM

Συνεισηγητής:

ο κ. Gonçalo LOBO XAVIER

| Διαβούλευση | Γαλλική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, 21.9.2021
  Επιστολή του κ. Clément BEAUNE, υφυπουργού Ευρωπαϊκών Υποθέσεων |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο όργανο | Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 14.12.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 20.1.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 566 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 216/3/6 |

Διαβούλευση

Γαλλική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, 21.9.2021

Επιστολή του κ. Clément BEAUNE, υφυπουργού Ευρωπαϊκών Υποθέσεων

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο όργανο

Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

14.12.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

20.1.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

566

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

216/3/6

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι οι εξόχως απόκεντρες περιοχές (ΕΑΠ), παρά τα χιλιάδες χιλιόμετρα που τις χωρίζουν από την ευρωπαϊκή ήπειρο, είναι περιοχές που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ΕΕ. Οι ΕΑΠ είναι νήσοι, αρχιπελάγη και ένα ηπειρωτικό τμήμα (Γαλλική Γουιάνα). Οι εννέα αυτές περιοχές βρίσκονται στον δυτικό Ατλαντικό ωκεανό, στη λεκάνη της Καραϊβικής, στο δάσος του Αμαζονίου και στον Ινδικό ωκεανό: Γαλλική Γουιάνα, Γουαδελούπη, Μαρτινίκα, Άγιος Μαρτίνος, Ρεϋνιόν και Μαγιότ (Γαλλία), Αζόρες και Μαδέιρα (Πορτογαλία) και Κανάριες Νήσοι (Ισπανία). Οι ΕΑΠ αριθμούν περίπου 5 εκατομμύρια κατοίκους. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι ΕΑΠ αντιπροσωπεύουν την Ευρώπη στον κόσμο και παρέχουν στην Ευρώπη έναν θαλάσσιο χώρο με πολλά γεωστρατηγικά πλεονεκτήματα που καμία άλλη παγκόσμια δύναμη δεν διαθέτει. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει τα σημαντικά πλεονεκτήματα που έχουν να προσφέρουν οι ΕΑΠ στο μέλλον της Ευρώπης έτσι ώστε αυτή να τις ορίσει ως εργαστήρια προόδου σε παγκόσμια κλίμακα (διατροφική και ενεργειακή αυτονομία της Ευρώπης, οικολογική μετάβαση, βιώσιμος τουρισμός, κοινωνική ένταξη, συμμετοχή οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών κ.λπ.). Οι ΕΑΠ μπορούν να γίνουν μοντέλα προς αντιγραφή στις διάφορες γεωγραφικές λεκάνες όπου βρίσκονται. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η πανδημία της νόσου COVID-19 ανέδειξε τη σπουδαιότητα ενός εύρωστου και ανθεκτικού συστήματος τροφίμων, το οποίο να είναι σε θέση να λειτουργεί σε οποιεσδήποτε περιστάσεις και να είναι ικανό να διασφαλίζει στους ανθρώπους επαρκή προσφορά τροφίμων σε προσιτές τιμές. Η στρατηγική «από το αγρόκτημα στο πιάτο» είναι μια νέα ολοκληρωμένη προσέγγιση του τρόπου με τον οποίο οι Ευρωπαίοι εκτιμούν τη βιωσιμότητα των τροφίμων. Είναι μια ευκαιρία για τη βελτίωση του τρόπου ζωής, της υγείας και του περιβάλλοντος. Η ενωσιακή πολιτική στις ΕΑΠ πρέπει να οδηγήσει στην επισιτιστική ανεξαρτησία των εν λόγω περιοχών για να γίνουν ο «καθρέφτης της Ευρώπης». Οι ΕΑΠ είναι περιοχές ευκαιριών στις οποίες ορισμένοι παραδοσιακοί οικονομικοί κλάδοι λαμβάνουν συνεχή ευρωπαϊκή υποστήριξη. Οι αναδυόμενοι κλάδοι πρέπει να υποστηρίζονται καλύτερα. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.3.1. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει υπόψη την ιδιαιτερότητα των ΕΑΠ στο χρονοδιάγραμμα εργασιών της δεύτερης με θέμα τη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» και να μεριμνήσει έτσι ώστε να επιδιώκεται στα εθνικά προγράμματα του POSEI («Πρόγραμμα ειδικών μέτρων λόγω απομακρυσμένου και νησιωτικού χαρακτήρα») ο κεντρικός στόχος της προαγωγής της βιώσιμης γεωργίας. |
| --- | --- |

1.3.1.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιταχύνει την υλοποίηση στις ΕΑΠ ενωσιακών έργων χρηματοδοτούμενων από την ΕΕ με στόχο τον εντοπισμό τοπικών, βιώσιμων και οικονομικά προσιτών πηγών ενέργειας, δυνάμει του άρθρου 349 της ΣΛΕΕ εάν παραστεί ανάγκη. Στόχος είναι να αποδειχθεί πως είναι σε θέση να αναπτύξουν συστήματα βασισμένα στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Το ενεργειακό κόστος είναι γενικά υψηλότερο σε αυτές τις περιοχές απ’ ό,τι στις ηπειρωτικές και, ως εκ τούτου, οι ΕΑΠ μπορούν να καταστούν κλίνες δοκιμών στην προσπάθεια της Ευρώπης να επιτύχει ενεργειακή αυτονομία. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να μεριμνήσει για την εφαρμογή της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, της οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1) και τη διαγραφή του άρθρου της 29, παράγραφος 13, διότι η ΕΕ δεν μπορεί να επιδοτήσει την ενεργειακή μετάβαση των ΕΑΠ, συντείνοντας στην αποψίλωση των δασών τρίτων χωρών. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να μη μειώσει την ειδική στήριξη στις ΕΑΠ, στο οικονομικό πλαίσιο μιας μεταπανδημικής ανάκαμψης, καθότι χρειάζονται επαρκή δημοσιονομικά μέσα για να είναι σε θέση να επιτύχουν τους στόχους που ορίζονται στη στρατηγική της ΕΕ όπως εκφράζεται από τη «Δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 %». Οι ΕΑΠ είναι περιοχές των οποίων τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά συνεπάγονται υψηλή έκθεση σε κινδύνους που συνδέονται με ακραία κλιματικά φαινόμενα (τυφώνες, γιγαντιαία κύματα, σεισμοί, ξηρασία κ.λπ.) που επηρεάζουν τακτικά τους πληθυσμούς τους. Θα είναι συνεπώς οι πρώτες που θα υποστούν τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να φροντίσει ώστε η εφαρμογή του άρθρου 349 της ΣΛΕΕ δεν θα εμποδίσει την αναθεώρηση της νομοθεσίας για το κλίμα, την ενέργεια και τις μεταφορές με μέλημα να ευθυγραμμιστούν τα ισχύοντα κείμενα με τις φιλοδοξίες που έχουν τεθεί ενόψει των ετών 2030 και 2050. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.7.1. | Αυτή η μετάβαση προς το 2030 (και μετέπειτα, με σκοπό την κλιματική ουδετερότητα) πρέπει να αποτελεί συλλογική και συμμετοχική προσπάθεια, σχεδιασμένη από κοινού με τα βιομηχανικά οικοσυστήματα. |
| --- | --- |

1.7.1.

| 1.7.2. | Στην επικαιροποιημένη βιομηχανική στρατηγική εξαγγέλθηκε η από κοινού δημιουργία διόδων μετάβασης με τους κοινωνικούς εταίρους και άλλους συναρμοδίους με σκοπό να εντοπιστεί ο καλύτερος τρόπος επίσπευσης και αξιοποίησης των διττών μεταβάσεων, με τη συνεκτίμηση της κλίμακας, της ταχύτητας και των συνθηκών που επικρατούν σε κάθε οικοσύστημα. |
| --- | --- |

1.7.2.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να χαράξει μια ειδική πορεία για το οικοσύστημα των ΕΑΠ, όπου θα προσδιορίζεται το εύρος των αναγκών, κυρίως όσον αφορά την επανειδίκευση, καθώς και τις ανάγκες σε επενδύσεις ή σε τεχνολογία, και θα καθορίζεται η δράση που πρέπει να αναληφθεί για την αντιμετώπισή τους, λαμβάνοντας υπόψη συμβολές όπως οι χάρτες πορείας. Το μοντέλο του προγράμματος INSULAE για την ενεργειακή αυτονομία, το οποίο θεσπίστηκε από το πρόγραμμα «Ορίζων 2020» της ΕΕ, μπορεί να αποτελέσει αφετηρία για την εφαρμογή των εν λόγω χαρτών πορείας. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καταρτίσει στιβαρές πολιτικές κατευθύνσεις για τον τουρισμό, με στόχο να εξεταστεί από κοινού μια αλλαγή κλίμακας, με την ενσωμάτωση των αρχών της αειφορίας σε όλες τις δραστηριότητες και για όλα τα επαγγέλματα, δεδομένου ότι ο τουρισμός έχει μεγάλη σημασία για την ανάπτυξη των ΕΑΠ λόγω της πολλαπλής επίδρασης και των σημαντικών δυνατοτήτων του όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων εργασίας, ιδίως για τους νέους. Ο βιώσιμος τουρισμός πρέπει να γίνει ίδιον των ΕΑΠ. Όλοι οι συναρμόδιοι του κλάδου του τουρισμού πρέπει να διαδραματίσουν τον ρόλο που τους αναλογεί στη βιώσιμη ανάπτυξή του. Η εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης στις περιοχές αυτές πρέπει να αξιοποιήσει την ποικιλομορφία των υπηρεσιών και των επαγγελμάτων που συμμετέχουν στην ανάπτυξη, καθώς και την ισχυρή συμμετοχή των πολύ μικρών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στον τουριστικό τομέα. Εφόσον, στο πλαίσιο αυτό, είναι ανάγκη να υπομνησθούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του τομέα, επιβάλλεται επίσης να εξεταστούν τα μέτρα που είναι αναγκαία για τη διασφάλιση της ποιότητας της απασχόλησης και της ποιότητας των εμπορικών ισορροπιών. Υπό αυτήν την έννοια, είναι απαραίτητοι οι ισχυροί πολιτικοί προσανατολισμοί: πρέπει να υποστηριχθεί και να εξεταστεί μια αλλαγή κλίμακας, με την ενσωμάτωση των αρχών της βιωσιμότητας σε όλες τις δραστηριότητες, και σε όλα τα επαγγέλματα. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ ζητεί τη στήριξη των πιο ευπαθών κοινοτήτων και την εξέταση μέσων για τη συμμετοχή ει δυνατόν περισσότερων στην κλιματική, την ψηφιακή και την κοινωνική μετάβαση. Καμία μετάβαση δεν θα είναι εφικτή χωρίς την πλήρη συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων σε αυτή, καθότι η ανάπτυξη των ΕΑΠ βασίζεται σε εξαιρετικά, αλλά εύθραυστα οικοσυστήματα. Αυτό απαιτεί την πρόβλεψη του αντικτύπου των μελλοντικών δημόσιων πολιτικών επειδή οι ΕΑΠ δεν θα εξαιρεθούν από τις αλλαγές που επιφέρουν οι σημαντικές κλιματικές, ψηφιακές και κοινωνικές μεταβάσεις. Οφείλουν να προβλέψουν τον συνολικό μετασχηματισμό των οικονομιών τους για να ανταποκριθούν στις μελλοντικές απαιτήσεις και αυτό πρέπει να το πράξουν με την προσοχή στραμμένη στον κοινωνικό αντίκτυπο αυτών των μεταβάσεων. Επίσης, είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί η υποστήριξη των πιο ευάλωτων κοινοτήτων και να διερευνηθεί η δυνατότητα —ει δυνατόν ενεργού— συμμετοχής των περισσοτέρων εξ αυτών. Καμία μετάβαση δεν θα καταστεί δυνατή εάν οι τοπικές κοινότητες δεν συμμετέχουν πλήρως σε αυτούς τους μετασχηματισμούς. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επανεξετάσει τη διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης που ακολουθεί, έτσι ώστε οποιοσδήποτε πολίτης ή οποιαδήποτε επιχείρηση να μπορεί να συμμετέχει σε αυτές χωρίς την προηγούμενη υποχρέωση εγγραφής στο μητρώο διαφάνειας. Η ΕΟΚΕ θεωρεί τον κοινωνικό διάλογο ως το πιο σημαντικό μέσο για την εξεύρεση ειδικών λύσεων μαζί με τους κοινωνικούς εταίρους στις ΕΑΠ. Ζητεί δε την ενίσχυση και την επέκταση της χρήσης του. Η σύζευξη της κοινωνίας των πολιτών με την ανάπτυξη ενωσιακών προγραμμάτων πρέπει να γίνει πραγματικότητα και να οργανώνεται σε άμεση σύνδεση με τους πραγματικούς κατά τόπους φορείς. Ο πραγματικός βαθμός συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στις φάσεις εκτέλεσης και αξιολόγησης των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας στις ΕΑΠ πρέπει να ενισχυθεί. Είναι σημαντικό να εγκαθιδρυθεί ένα σημείο επαφής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο οποίο θα έχει άμεση πρόσβαση η κοινωνία των πολιτών. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να θεσπίσει ένα σύμφωνο για τη δικαιοδοσία στις ΕΑΠ, όπως έχει κάνει για αρκετά βιομηχανικά οικοσυστήματα. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.12.1. | Η οικολογική μετάβαση των ΕΑΠ μπορεί να ευοδωθεί μόνον εάν οι περιοχές αυτές διαθέτουν το ειδικευμένο εργατικό δυναμικό που χρειάζονται για να παραμείνουν ανταγωνιστικές. Η εκπαίδευση και η κατάρτιση έχουν καίρια σημασία για την αύξηση της ευαισθητοποίησης και την ενίσχυση των δεξιοτήτων στα της πράσινης οικονομίας σε μέσα όπως το πράσινο σκέλος του Erasmus+ και η συμμαχία «Εκπαίδευση για το Κλίμα». Με το ευρωπαϊκό θεματολόγιο δεξιοτήτων για τη βιώσιμη ανταγωνιστικότητα, την κοινωνική δικαιοσύνη και την ανθεκτικότητα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εφαρμόζει εμβληματικές δράσεις για τον εφοδιασμό των ανθρώπων με τις κατάλληλες δεξιότητες που απαιτούνται για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση. Στο πλαίσιο του θεματολογίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διευκολύνει επίσης την ανάπτυξη δεσμεύσεων για την επανειδίκευση και την αναβάθμιση των δεξιοτήτων σε όλα τα βιομηχανικά οικοσυστήματα. Οι ΕΑΠ πρέπει να ενσωματωθούν πλήρως σε αυτές τις εμβληματικές δράσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μέσω της εφαρμογής ειδικού προγράμματος εργασίας. |
| --- | --- |

1.12.1.

| 1.12.2. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εντείνει τις προσπάθειες για τη μείωση των ανισοτήτων στις ΕΑΠ, καθώς η πανδημία COVID-19 επηρέασε τις σχετικές προσπάθειες. Οι ΕΑΠ θεωρούνται περιοχές που πλήττονται από συνεχιζόμενες ανισότητες. Οι ερμηνείες των εννοιών του «κέντρου» και της «περιφέρειας» προσφέρουν αρκετές εξηγήσεις για την κατανομή του πλούτου σε μια οικονομία όπου οι σχέσεις είναι συχνά ανισόρροπες. Η ενίσχυση της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής είναι ένας από τους κύριους στόχους της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.12.2.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να μεριμνήσει έτσι ώστε η διαδικασία ανάκαμψης να σέβεται τις κοινωνικές ανάγκες, ενώ θα παραμένει ομοιογενής και ισορροπημένη σε περιφερειακό επίπεδο. Εμμένει δε στην ανάγκη εκτίμησης μιας περιοχής στο σύνολό της για την αναζήτηση εξατομικευμένων λύσεων. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.13.1. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει μέτρα για τη διασφάλιση της πρόσβασης των ΕΑΠ στον ψηφιακό κόσμο. Στις ΕΑΠ, περισσότερο από ό,τι αλλού, η αδυναμία διασφάλισης ευρείας και αξιόπιστης πρόσβασης στην ψηφιακή τεχνολογία καθώς και η αποτελεσματική χρήση των σχετικών πόρων οξύνουν τις ανισότητες. Ωστόσο, το προϋπάρχον ψηφιακό χάσμα έχει διευρυνθεί και η πανδημία έχει επιτείνει ορισμένες ανισότητες, αφήνοντας ορισμένους πολίτες στο περιθώριο της ψηφιακής επιτάχυνσης. Η απασχόληση, η εκπαίδευση, η υγεία και οι δημόσιες υπηρεσίες σίγουρα θα εξαρτώνται όλο και περισσότερο από τις ψηφιακές τεχνολογίες. |
| --- | --- |

1.13.1.

| 1.13.2. | Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καταβάλλει συνεχή προσπάθεια στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας, που είναι απαραίτητος για την αξιοποίηση του συνόλου των ευκαιριών που δημιουργούν οι ιδιαιτερότητες των ΕΑΠ όσον αφορά τους ωκεανούς, τις θάλασσες και τους θαλάσσιους πόρους, και πρέπει να τους δοθεί προτεραιότητα, δεδομένου του υψηλού τους δυναμικού για την τόνωση των οικονομιών, τη δημιουργία ποιοτικής απασχόλησης και την εξασφάλιση της ευζωίας των πολιτών. Αυτό αφορά μεγάλη ποικιλία επιχειρήσεων κάθε μεγέθους, είναι δε καθοριστικής σημασίας τόσο για την ανάπτυξη των παραδοσιακών δραστηριοτήτων όσο και για τη δημιουργία νέων εμπορικών ευκαιριών, που θα συμβάλουν με τη σειρά τους στην προσέλκυση των νέων. |
| --- | --- |

1.13.2.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υλοποιήσει ένα μεγάλο έργο πρόσβασης στην ύδρευση και την αποχέτευση στο πλαίσιο των μελλοντικών επιχειρησιακών προγραμμάτων των ΕΑΠ. Τα μεγάλα αυτά έργα θα πρέπει να τελούν υπό την άμεση διαχείριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Τα μεγάλα έργα κινητοποιούν επενδύσεις μεγάλης κλίμακας με μοναδιαία αξία άνω των 50 εκατ. ευρώ και υποστηρίζονται από τα ταμεία της πολιτικής συνοχής της ΕΕ. Ωφελούν άμεσα τα κράτη μέλη και τους πολίτες τους με τη δημιουργία καλύτερων υποδομών και νέων θέσεων εργασίας, δημιουργώντας υγιέστερο περιβάλλον, καθώς και νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.14.1. | Στις ΕΑΠ της Γαλλίας, οι κάτοικοι δεν έχουν πρόσβαση σε πόσιμο νερό, και το σύστημα αποχέτευσης είναι συχνά δυσλειτουργικό. Η πρόσβαση σε πόσιμο νερό και σε αποχέτευση είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το δικαίωμα στη ζωή και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, καθώς και με την ανάγκη για ένα ικανοποιητικό επίπεδο διαβίωσης. |
| --- | --- |

1.14.1.

| 1.15. | Η ΕΟΚΕ ζητεί την εκπόνηση επικαιροποιημένης ανακοίνωσης όσον αφορά τις αναλύσεις που πραγματοποιήθηκαν με θέμα την κατάσταση των ΕΑΠ ως προς το φαινόμενο της μετανάστευσης. Προτείνει τη διαπεριφερειακή συνεργασία απέναντι στις μεταναστευτικές ροές και ζητεί την εφαρμογή στις εν λόγω περιφέρειες του νέου ευρωπαϊκού συμφώνου για τη μετανάστευση, το οποίο επιτρέπει την εφαρμογή «μηχανισμού υποχρεωτικής αλληλεγγύης» λόγω «μεταναστευτικών πιέσεων». |
| --- | --- |

1.15.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Οι ΕΑΠ, οι οποίες βρίσκονται σε πολλές γεωγραφικές λεκάνες, προσδίδουν στην Ευρώπη μια γεωστρατηγική, οικονομική και πολιτισμική θέση στα σύνορα πολλών ηπείρων και της προσφέρουν μοναδικά πλεονεκτήματα. Αυτά τα πλεονεκτήματα διακρίνονται από εγγενή προστιθέμενη αξία και αποτελούν τα φυσικά στηρίγματα για τη συνεργασία της ΕΕ με τρίτες χώρες, ακόμη και εκτός των γεωγραφικών τους περιοχών. Συμβάλλουν στη διεθνή επιρροή της Ευρώπης και χαρακτηρίζονται από μοναδικές πιθανές λύσεις που μπορούν να εφαρμοστούν για την εξεύρεση λύσεων στα ζητήματα που αντιμετωπίζει η ΕΕ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε την έκδοση μιας νέας ανακοίνωσης —υπό τη γαλλική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ— με θέμα την επικαιροποίηση της στρατηγικής εταιρικής σχέσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τις εν λόγω περιοχές. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η αξιοποίηση των εντοπιζόμενων πλεονεκτημάτων εξαρτάται, σε μεγάλο βαθμό, από την ικανότητα της ΕΕ να συμμετέχει σε διάλογο με όλους τους πολίτες της. Η κοινωνία των πολιτών πρέπει να βοηθήσει τους διαφόρους συναρμοδίους (κράτη, περιφέρειες, ΟΤΑ, τοπικές κοινότητες, σχολεία, επιχειρήσεις και άτομα) να αναγνωρίσουν ότι οι ΕΑΠ μπορούν να ευνοήσουν την ανάληψη πολλαπλών απτών επιχειρησιακών δράσεων για να επιταχυνθεί η επίτευξη στόχων βιώσιμης ανάπτυξης. Η μέτρηση του αντικτύπου θα μπορούσε να εφαρμοστεί σε διάφορους τύπους αναγκών (αλιεία, γεωργία και εξέλιξη μοντέλων· πολιτισμός και ανάδειξη του κλάδου· απασχόληση και επιμόρφωση· εκπαίδευση και κινητικότητα των νέων· επιχειρηματική ανάπτυξη· περιβάλλον, ενέργεια και κλιματικά ζητούμενα· μετανάστευση). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Οι προτάσεις της ΕΟΚΕ για ανασυγκρότηση και ανάκαμψη μετά την πανδημία της COVID-19 οριοθετούν το περίγραμμα εντός του οποίου πρέπει να αναπτυχθούν τα πλεονεκτήματα των ΕΑΠ. Μπορούν να αντικατοπτρίζουν τη συμβολή αυτών των περιοχών σε διάφορους τομείς: στη συνέχιση των απαραίτητων διαρθρωτικών αλλαγών και των συναφών επενδυτικών δραστηριοτήτων, κυρίως όσον αφορά τις ψηφιακές, έξυπνες και κοινωνικές καινοτομίες και την οικολογική μετάβαση· στη συνεχή βελτίωση της ανταγωνιστικότητας· στη δημιουργία του απαραίτητου περιβάλλοντος για την ενίσχυση του τόπου εργασίας μεταξύ των βασικών κινητήριων δυνάμεων της ανάκαμψης του οικονομικού συστήματος· στη δημιουργία των συνθηκών για την ενίσχυση της αυτάρκειας και της ανθεκτικότητας· στη σημαντική βελτίωση των αλυσίδων διανομής. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η οδηγία-πλαίσιο της ΕΕ για τα ύδατα αναγνωρίζει ότι «το ύδωρ δεν είναι εμπορικό προϊόν όπως όλα τα άλλα, αλλά αποτελεί κληρονομιά που πρέπει να προστατεύεται και να τυγχάνει της κατάλληλης μεταχείρισης». |
| --- | --- |

2.4.

| 2.4.1. | Τρία στοιχεία είναι απαραίτητα για τη διασφάλιση και τη βελτίωση της πρόσβασης σε ύδρευση και αποχέτευση, δηλαδή η ποιότητα, η προσβασιμότητα και η οικονομική προσιτότητα. Η ΕΕ έχει συμβάλει στην εξασφάλιση της πρόσβασης σε ασφαλές πόσιμο νερό και σε αποχέτευση για τον πληθυσμό των κρατών μελών της μέσω δύο κύριων κατηγοριών δράσεων. Πρώτον, καθόρισε φιλόδοξα πρότυπα ποιότητας των υδάτων, εξασφαλίζοντας υψηλό επίπεδο προστασίας τόσο για τη δημόσια υγεία όσο και για το περιβάλλον. Δεύτερον, χρηματοδότησε την ανάπτυξη και τη βελτίωση των υποδομών υδροδότησης στα κράτη μέλη, συμβάλλοντας στη βελτίωση της ποιότητας και της φυσικής πρόσβασης στις υπηρεσίες ύδρευσης. Προς το παρόν, στις ΕΑΠ της Γαλλίας, η παρέμβαση της ΕΕ δεν έχει γίνει ακόμη αισθητή και ο πληθυσμός δεν έχει πρόσβαση στο νερό. |
| --- | --- |

2.4.1.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

3.1.   Ένα πλαίσιο ενδεικτικό των επισιτιστικών και ενεργειακών προτεραιοτήτων

| 3.1.1. | Οι ΕΑΠ θεωρούνται οικονομικά ευάλωτες περιοχές. Ορισμένα τρωτά σημεία οφείλονται στην έκθεσή τους σε κινδύνους λόγω δομικών μεταβλητών (απομόνωση, μέγεθος αγορών, συγκέντρωση εξαγωγών, μερίδιο της γεωργίας και της αλιείας στη δημιουργία πλούτου κ.λπ.) και άλλα σε κλυδωνισμούς εξαιτίας εξαιρετικών καταστάσεων (οικονομικές, περιβαλλοντικές, κοινωνικές, υγειονομικές κρίσεις κ.λπ.). Η πανδημία COVID-19 έχει ενισχύσει την ευαισθητοποίηση ως προς τις πιθανές συνέπειες της ανεπαρκούς ετοιμότητας. Ακόμα και εάν οι αλυσίδες διανομής και εφοδιασμού έχουν αντέξει σε αυτή την κρίση, δεν θα υπάρξει ποτέ κανένα εμβόλιο για την προστασία των πληθυσμών από τις επιπτώσεις μιας μορφής επισιτιστικής και ενεργειακής αστάθειας. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Οι ΕΑΠ πρέπει να επιδεικνύουν ικανότητα ικανοποίησης των βασικών επισιτιστικών και ενεργειακών αναγκών για να καταστούν οι πληθυσμοί τους ανθεκτικοί σε εξωτερικούς κλυδωνισμούς. Πρόκειται για μια προσέγγιση που, ενώ παράγει τοπικές θέσεις εργασίας και κοινωνικούς δεσμούς, στοχεύει και στη συμμετοχή ενεργών πολιτών στην επιτόπια εποπτεία καινοτόμων έργων που υποστηρίζονται από αποτελεσματικούς και ευήκοους δημόσιους οργανισμούς. Οι ΕΑΠ διαθέτουν τα βασικά πλεονεκτήματα για να ενσωματώσουν μια μετάβαση που θα αποφέρει οικονομική δραστηριότητα και κοινωνική συνοχή. Πράγματι, υφίσταται μια βαθιά ριζωμένη πολιτισμική παράδοση, η οποία βρίσκεται στην υπηρεσία μιας σχέσης με τη φύση και η οποία θα ήταν ευνοϊκή απέναντι στην εμφάνιση οικοσυστημάτων που προάγουν την υγιή και βιώσιμη επισιτιστική παραγωγή. Ομοίως, η εύκολη πρόσβαση στις πιο κοινές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (υδραυλική, βιομάζα, αιολική, θερμική, γεωθερμική, φωτοβολταϊκή) ανοίγει το πεδίο των δυνατοτήτων. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Η ΕΕ θα θεσπίσει έναν νέο κύκλο πολιτικών για το κλίμα, τη «Δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 %». Οι ΕΑΠ μπορούν να μετατραπούν σε εργαστήρια για να καταστήσουν την ΕΕ πιο ανθεκτική. Η στρατηγική «από το αγρόκτημα στο πιάτο» αποτελεί κεντρικό στοιχείο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Οι ΕΑΠ διαθέτουν τα μέσα να καταδείξουν ότι επείγει να προφυλαχθεί η πλούσια βιοποικιλότητα, να εδραιωθεί η θέση των αγροτών και των αλιέων στην αξιακή αλυσίδα, να ενθαρρυνθεί η βιώσιμη κατανάλωση τροφίμων και να προωθηθούν τα υγιεινά τρόφιμα σε προσιτές τιμές για όλους, χωρίς συμβιβασμούς στην ασφάλεια, στην ποιότητα ή στην τιμή των τροφίμων. Οι ΕΑΠ μπορούν να αποτελέσουν εκκολαπτήρια αυτής της στρατηγικής της ΕΕ που σκοπεύει να καλύψει ολόκληρη την αλυσίδα τροφίμων. Μπορούν να αναδείξουν αποτελεσματικά την ανάγκη ύπαρξης κατάλληλων εκτιμήσεων αντικτύπου. Η ενεργειακή κρίση είναι ήδη εντονότερη στις ΕΑΠ. Για αυτό είναι αναγκαία η αναζήτηση, από όλες τις πλευρές, ειδικών λύσεων για αυτές τις περιφέρειες, καθότι, σε περίπτωση επιδείνωσης της τρέχουσας ενεργειακής κρίσης, αυτές θα μπορούσαν να υποστούν τις μεγαλύτερες ζημίες. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Στις ΕΑΠ, όπως και σε όλες τις περιοχές της Ευρώπης, η ενεργειακή μετάβαση δεν αποτελεί μόνο ζήτημα τεχνολογίας. Αντιπροσωπεύει ένα μείζον κοινωνικό ζήτημα στο οποίο είναι απαραίτητη η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών. Από την άποψη αυτή, η ανάκαμψη που οργανώθηκε μετά την πανδημία της νόσου COVID-19 παρέχει την ευκαιρία να χρησιμοποιηθούν κονδύλια για να επιτευχθεί ο στόχος της τοποθέτησης των πολιτών στο επίκεντρο της ενεργειακής μετάβασης και, κατ’ αυτό τον τρόπο, να τονωθεί η περιφερειακή οικονομία. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, που είναι ευρέως διαθέσιμες στις ΕΑΠ, είναι αποκεντρωμένες. Χρειάζονται επενδύσεις μάλλον χαμηλού επιπέδου σε σύγκριση με το κόστος που δημιουργείται από κεντρικές υποδομές μεγάλης κλίμακας. Με την Πράσινη Συμφωνία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έθεσε την κλιματική ουδετερότητα στην κορυφή των προτεραιοτήτων της, και με το σχέδιο ανάκαμψης σχεδιάζει να επενδύσει δισεκατομμύρια ευρώ για την ανασυγκρότηση της οικονομίας καθώς και για τη δημιουργία και τη διασφάλιση θέσεων εργασίας υψηλής ποιότητας στην Ευρώπη. Οι ΕΑΠ μπορούν να δείξουν τον δρόμο για μια προσέγγιση με επίκεντρο τον πολίτη που να λαμβάνει υπόψη τους πιο ευάλωτους καταναλωτές. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Η οδηγία-πλαίσιο της ΕΕ για τα ύδατα αναγνωρίζει ότι «το ύδωρ δεν είναι εμπορικό προϊόν όπως όλα τα άλλα, αλλά αποτελεί κληρονομιά που πρέπει να προστατεύεται και να τυγχάνει της κατάλληλης μεταχείρισης». Τρία στοιχεία είναι απαραίτητα για τη διασφάλιση και τη βελτίωση της πρόσβασης σε ύδρευση και αποχέτευση, δηλαδή η ποιότητα, η προσβασιμότητα και η οικονομική προσιτότητα. Η ΕΕ έχει συμβάλει στην εξασφάλιση της πρόσβασης σε ασφαλές πόσιμο νερό και σε αποχέτευση για τον πληθυσμό των κρατών μελών της μέσω δύο κύριων κατηγοριών δράσεων. Πρώτον, καθόρισε φιλόδοξα πρότυπα ποιότητας των υδάτων, εξασφαλίζοντας υψηλό επίπεδο προστασίας τόσο για τη δημόσια υγεία όσο και για το περιβάλλον. Δεύτερον, χρηματοδότησε την ανάπτυξη και τη βελτίωση των υποδομών υδροδότησης στα κράτη μέλη, συμβάλλοντας στη βελτίωση της ποιότητας και της φυσικής πρόσβασης στις υπηρεσίες ύδρευσης. Προς το παρόν, σε ορισμένες ΕΑΠ της Γαλλίας, η παρέμβαση της ΕΕ δεν έχει γίνει ακόμη αισθητή καθώς οι δυσκολίες πρόσβασης των πολιτών σε νερό παραμένουν μοναδικές στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

3.1.5.

3.2.   Ενισχυμένο χάσμα και ανισότητες

| 3.2.1. | Οι ΕΑΠ θεωρούνται περιοχές όπου υφίστανται συνεχιζόμενες ανισότητες. Οι ερμηνείες της έννοιας του κέντρου και της περιφέρειας προσφέρουν αρκετές εξηγήσεις για την κατανομή του πλούτου σε μια οικονομία όπου οι σχέσεις είναι συχνά ασύμμετρες. Η ενίσχυση της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής είναι ένας από τους κύριους στόχους της ΕΕ. Ένα σημαντικό μέρος του προϋπολογισμού αφιερώνεται στη μείωση του χάσματος και οι ΕΑΠ είναι σε μεγάλο βαθμό δικαιούχες. Παρά τις ατέλειες των μέσων αξιολόγησης, θα πρέπει να αναγνωριστεί ότι η πανδημία της νόσου COVID-19 έχει επηρεάσει τις προσπάθειες μείωσης των εν λόγω ανισοτήτων. Η διάσκεψη των Προέδρων των ΕΑΠ στις 19 Νοεμβρίου 2021 αποφάνθηκε άλλωστε επί αυτών των συνεπειών. Επίσης, η συγκυρία απαιτεί από τους κοινωνικούς εταίρους και όλες τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών να διατυπώσουν μια προειδοποίηση σχετική με την ανάγκη επιτάχυνσης όλων των διαδικασιών για να τερματιστεί η λογική της διόρθωσης της υστέρησης, να τοποθετηθεί ο πολίτης στο επίκεντρο των μηχανισμών και να αναπτυχθεί μια πραγματική προοπτική. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Τα γερά οικονομικά θεμέλια είναι απαραίτητα για την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης και τη διατήρηση ενός φιλόδοξου κοινωνικού μοντέλου στις ΕΑΠ. Οι κοινωνικές πολιτικές πρέπει να συμβαδίζουν με πολιτικές οι οποίες τονώνουν την οικονομική ανάπτυξη, και με την παραδοχή ότι αμφότερες αποσκοπούν στο κοινό καλό. Η δημιουργία θέσεων εργασίας, η ανάπτυξη δεξιοτήτων και η συμπερίληψη των αγορών εργασίας είναι τα μόνα εμβόλια για την πρόληψη των ανισοτήτων και του αποκλεισμού, καθώς και για την ενίσχυση της κοινωνικής σταθερότητας. Οι διεργασίες ανάκαμψης πρέπει συνεπώς να σέβονται τις κοινωνικές ανάγκες, παρουσιάζοντας ομοιομορφία και ισορροπία σε περιφερειακό επίπεδο. Το ζητούμενο είναι να εξεταστεί ο περιφερειακός χώρος ως σύνολο για να καθοριστούν λύσεις προσαρμοσμένες σε κάθε πλαίσιο. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Από τον Μάρτιο του 2020, όλες οι περιοχές έχουν στραφεί μαζικά στον κυβερνοχώρο. Στις ΕΑΠ, όπως και αλλού, οι μαθητές ξεκίνησαν την εξ αποστάσεως εκπαίδευσή τους, οι εργαζόμενοι εφάρμοσαν την τηλεργασία και οι επιχειρήσεις προσπάθησαν να αλλάξουν τα οικονομικά τους μοντέλα για να συνεχίσουν τις δραστηριότητές τους. Ωστόσο, το προϋπάρχον ψηφιακό χάσμα έχει διευρυνθεί και η πανδημία έχει επιτείνει ορισμένες ανισότητες, αφήνοντας ορισμένους πολίτες στο περιθώριο της ψηφιακής επιτάχυνσης. Η επιστροφή στην προηγούμενη κατάσταση φαίνεται απίθανη και οι θέσεις εργασίας, η εκπαίδευση, η υγεία και οι δημόσιες υπηρεσίες σίγουρα θα εξαρτώνται όλο και περισσότερο από τις ψηφιακές τεχνολογίες. Στις ΕΑΠ, περισσότερο από ό,τι αλλού, η αδυναμία διασφάλισης ευρείας και αξιόπιστης πρόσβασης στην ψηφιακή τεχνολογία καθώς και η αποτελεσματική χρήση των σχετικών πόρων οξύνουν τις ανισότητες. Υπάρχει επείγουσα ανάγκη για δορυφορική ευρυζωνική σύνδεση στο διαδίκτυο στις ΕΑΠ, για να δοθεί στον πληθυσμό πρόσβαση στην ψηφιακή τεχνολογία |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Στις ΕΑΠ, οι δραστηριότητες που συνδέονται με τους ωκεανούς, τις θάλασσες και τους θαλάσσιους πόρους θα πρέπει να κυριαρχούν διότι προσφέρουν δυνατότητες για την ενίσχυση των οικονομιών, τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας και τη διασφάλιση της ευημερίας των πολιτών. Επηρεάζεται ένα μεγάλο εύρος επιχειρήσεων, όλων των μεγεθών. Οι συνεχείς προσπάθειες στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας είναι ουσιαστικής σημασίας για την αξιοποίηση όλων των ευκαιριών που σχετίζονται με τα χαρακτηριστικά των ΕΑΠ. Μια προσέγγιση προς αυτή την κατεύθυνση είναι απαραίτητη, τόσο για την ανάπτυξη παραδοσιακών δραστηριοτήτων όσο και για τη δημιουργία νέων διεξόδων, που θα βοηθούσαν επίσης στην προσέλκυση των νέων. |
| --- | --- |

3.2.4.

3.3.   Η επιτακτική ανάγκη ενίσχυσης της συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών

| 3.3.1. | Αρκετά πιλοτικά έργα στις ΕΑΠ υποστηρίζονται από ενωσιακά προγράμματα (Erasmus+, Ορίζων 2020 κ.λπ.). Η επικαιροποίηση της στρατηγικής εταιρικής σχέσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με αυτές τις περιφέρειες θα πρέπει να παρέχει την ευκαιρία να ενισχυθεί αυτή η υποστήριξη και να επαναληφθούν αυτά τα έργα. Αυτό θα περιλαμβάνει την προώθηση της ενεργειακής και της επισιτιστικής αυτάρκειας, του βιώσιμου τουρισμού, της εκπαίδευσης των παιδιών, της κατάρτισης των ενηλίκων και των έργων κοινωνικής ένταξης. Η ανάπτυξη της ψηφιακής τεχνολογίας πρέπει να αποτελεί προϋπόθεση για την ανάπτυξη των οικονομιών των ΕΑΠ. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Δεδομένου του μεγάλου αντικτύπου της πανδημίας της COVID-19 στις κοινωνίες των ΕΑΠ, η ΕΟΚΕ ζητά την υλοποίηση οικονομικών και κοινωνικών έργων που επικεντρώνονται στην ευμάρεια και στα οποία δίνεται προτεραιότητα στην ευημερία των πολιτών χωρίς να αποκλείεται κανείς. Μια σημαντική πρόκληση για αυτές τις περιοχές είναι το πώς θα διορθωθούν οι ανισότητες και οι ανισορροπίες. Η κρίση κατέδειξε και εμβάθυνε ένα μακροχρόνιο χάσμα σε αυτές τις κοινωνίες, ιδιαίτερα όσον αφορά την πρόσβαση στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και στην εκπαίδευση. Η συχνότητα εμφάνισης λοιμώξεων από τη νόσο COVID-19 φαίνεται να ήταν υψηλότερη μεταξύ των ατόμων σε μεγαλύτερη ένδεια. Οι φτωχότεροι άνθρωποι έχουν επίσης λιγότερες πιθανότητες να έχουν τη δυνατότητα τηλεργασίας. Τα ΕΑΠ μπορούν να αποτελέσουν εργαστήρια που θα επιτρέψουν, με την ευκαιρία της ανάκαμψης, να διορθωθούν οι αδυναμίες των κοινωνικών, οικονομικών και περιβαλλοντικών πολιτικών. Σε αυτές τις περιοχές, τα ενωσιακά κονδύλια δεν πρέπει να αντιπροσωπεύουν μόνο αριθμούς, στόχους και προθεσμίες: πρέπει επίσης να συμβολίζουν ένα κοινό όραμα για το μέλλον και ένα πραγματικό ενδιαφέρον για το ευρωπαϊκό εγχείρημα. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Η ανάπτυξη σχεδίων ανάκαμψης στις ΕΑΠ θα επιτρέψει τον πειραματισμό με νέες πρακτικές για την παρακολούθηση της κατανομής των κεφαλαίων και των πόρων. Οι συμπράξεις που θα δημιουργηθούν μπορούν να συνοδεύονται από την υποχρέωση δημιουργίας επιτροπών εποπτείας οι οποίες θα εκπροσωπούν ένα ευρύ φάσμα συναρμοδίων που θα προέρχονται από τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Λαμβάνοντας υπόψη τα δυνατά σημεία των ΕΑΠ για την ΕΕ, δίνεται η ευκαιρία να ζητηθεί ευρεία συναίνεση μεταξύ των πολιτικών κομμάτων, των κοινωνικών εταίρων, των επιχειρηματιών, των συνδικαλιστικών οργανώσεων και της κοινωνίας των πολιτών με σκοπό να διασφαλιστεί η μεγαλύτερη δυνατή επιτυχία σε αυτές τις περιοχές της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.4. | Στις ΕΑΠ, το εύρος των προκλήσεων που δημιούργησε η πανδημία COVID-19 και οι αναμενόμενες μεταβάσεις απαιτούν ενεργό συνεργασία όλων των φορέων που εκπροσωπούν την κοινωνία των πολιτών, με παράλληλο σεβασμό των ευθυνών και των αρμοδιοτήτων του καθενός. Ο κοινωνικός διάλογος αποτελεί καθοριστικό μέσο για την εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης στις ΕΑΠ. Η αξιοποίησή του θα επιτρέψει να δοκιμαστούν νέες πρακτικές εποπτείας της κατανομής των κονδυλίων και των πόρων. Οι εταίροι μπορούν να συμπεριλάβουν την υποχρέωση συγκρότησης εποπτικών επιτροπών που θα εκπροσωπούν ευρύ φάσμα των ενδιαφερομένων μερών, συμπεριλαμβανομένου του κρίσιμου ρόλου των κοινωνικών εταίρων, καθώς και άλλων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Η εξέταση των οφελών των ΕΑΠ για την ΕΕ αποτελεί ευκαιρία πρόσκλησης σε ευρεία συναίνεση για να εξασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή επιτυχία αυτών των περιφερειών της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Οι ΕΑΠ υπόκεινται πλήρως στις επιταγές της παγκοσμιοποίησης, η οποία χαρακτηρίζεται πρωτίστως από την αυξανόμενη διασύνδεση τόπων, πολιτισμών και οικονομιών. Αποτελούν τα σύνορα της ΕΕ, πολύ απομακρυσμένες από την ήπειρο. Ως εκ τούτου, η διαχείριση των μεταναστευτικών ροών και η προστασία των συνόρων αποτελεί μείζονα πρόκληση για τις εν λόγω περιφέρειες. Αυτή η πραγματικότητα δημιουργεί καταστάσεις ευπάθειας, η οποία επιδεινώθηκε από την πανδημική κρίση. Μέσω της ανακοίνωσης της 12ης Σεπτεμβρίου 2007 με τίτλο «Στρατηγική για τις ιδιαίτερα απομακρυσμένες περιφέρειες: επιτεύγματα και μελλοντικές προοπτικές», η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε αποφασίσει να δώσει προσοχή στην κατάσταση των ΕΑΠ όσον αφορά τη μετανάστευση. Η ανάλυση καταδείκνυε το αρκετά πολύπλοκο μείγμα επιπέδων δημόσιας δράσης με το οποίο βρίσκονται αντιμέτωπες οι εν λόγω περιφέρειες. Αυτή η πολυμορφία περιπλέκει την κατάρτιση κοινών προσεγγίσεων για όλες αυτές τις περιφέρειες όσον αφορά το μεταναστευτικό. |
| --- | --- |

3.5.

Βρυξέλλες, 20 Ιανουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Οδηγία (ΕΕ) 2018/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2018, για την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (ΕΕ L 328 της 21.12.2018, σ. 82).

1

---

| 12.5.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 194/50 |
| --- | --- | --- | --- |

12.5.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 194/50

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ο κοινωνικός διάλογος ως εργαλείο προώθησης της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία»

(διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της γαλλικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ)

(2022/C 194/09)

| Εισηγήτρια: | η κ. Franca SALIS-MADINIER |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ. Franca SALIS-MADINIER

| Αίτημα της γαλλικής Προεδρίας του Συμβουλίου | Επιστολή της 21.9.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 16.12.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 20.1.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 566 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 172/32/70 |

Αίτημα της γαλλικής Προεδρίας του Συμβουλίου

Επιστολή της 21.9.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

16.12.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

20.1.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

566

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

172/32/70

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής στο πλαίσιο της στρατηγικής της για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία κατά την περίοδο 2021-2027 (ΑΥΕ) και θεωρεί τον κοινωνικό διάλογο απαραίτητο εργαλείο για την επίτευξη τριών βασικών στόχων: πρόβλεψη και διαχείριση των αλλαγών στον νέο κόσμο της εργασίας που επιφέρουν η πράσινη, η ψηφιακή και η δημογραφική μετάβαση· βελτίωση της πρόληψης των ατυχημάτων και των ασθενειών στον χώρο εργασίας· ετοιμότητα απέναντι σε τυχόν ενδεχόμενες μελλοντικές υγειονομικές κρίσεις. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η πανδημία αποτελεί ευκαιρία για να δημιουργηθούν νέες συλλογικές ικανότητες ώστε να αντιμετωπιστούν οι μελλοντικές κρίσεις και να μετριαστούν οι επιπτώσεις στην υγεία και την ασφάλεια στην εργασία. Το σχέδιο ανάκαμψης θα πρέπει να καθιστά δυνατή την ενίσχυση του ρόλου των κοινωνικών εταίρων στα κράτη μέλη όπου ο ρόλος αυτός δεν είναι σημαντικός. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ συνιστά μια συνολική και ολοκληρωμένη ανάλυση προοπτικών του αντικτύπου της ψηφιακής μετάβασης στην αγορά εργασίας, προκειμένου να προβλεφθούν οι ανατροπές που συνεπάγεται και να αναπτυχθεί μια μακροπρόθεσμη στρατηγική για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ευρωπαϊκή συμφωνία-πλαίσιο του 2002 δεν καθιστά δυνατή την ανταπόκριση στις νέες προκλήσεις που θέτει η τηλεργασία. Η ΕΟΚΕ συνιστά την εκπόνηση νέων κατευθυντήριων γραμμών, με ιδιαίτερη έμφαση στην πρόληψη των ψυχοκοινωνικών κινδύνων και των μυοσκελετικών διαταραχών. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ καλεί την επιθεώρηση εργασίας να προβεί σε παρακολούθηση των συνθηκών τηλεργασίας, κατόπιν αιτήματος του εργαζομένου και με σεβασμό στην ιδιωτική του ζωή σύμφωνα με τους εθνικούς κανόνες. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να ελεγχθεί διεξοδικά το κόστος των επαγγελματικών ασθενειών, όπως οι καρδιοπάθειες και η επαγγελματική εξουθένωση, προκειμένου να προσδιοριστούν στο ενδεδειγμένο επίπεδο τα σχετικά μέτρα σύμφωνα με το πρόγραμμα «Όραμα για μηδενικές απώλειες». |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να αναπτυχθεί μια πολιτική στον τομέα της πρόληψης, μέσω της εκπαίδευσης των φορέων κοινωνικού διαλόγου, της ευαισθητοποίησης σχετικά με αναδυόμενους κινδύνους και της ενίσχυσης και διάδοσης των διαθέσιμων πόρων. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, σύμφωνα με το άρθρο 155 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, οι συμφωνίες που συνάπτονται μεταξύ κοινωνικών εταίρων πρέπει να εφαρμόζονται στα κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να συζητήσει με τους κοινωνικούς εταίρους την εφαρμογή αυτόνομων συμφωνιών και τη διαδικασία κοινού αιτήματος για απόφαση του Συμβουλίου, με σεβασμό της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων και σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 155 της ΣΛΕΕ. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την ανάπτυξη έτοιμων προς χρήση προτύπων αναφοράς και εργαλείων εκτίμησης κινδύνου, τα οποία είναι ιδιαίτερα χρήσιμα για τις πολύ μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Οι ΜΜΕ χρειάζονται τη σωστή καθοδήγηση, κατάρτιση και χρηματοδοτική στήριξη για να συμμορφωθούν με τις υποχρεώσεις της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να θεσπιστεί μηχανισμός ο οποίος θα καθιστά δυνατή την αξιολόγηση του αντικτύπου των νομοθετικών πρωτοβουλιών, των συλλογικών συμφωνιών και των ευρωπαϊκών σχεδίων δράσης, και επαναλαμβάνει τη σύστασή της (1) για έναν επιθεωρητή εργασίας ανά 10 000 εργαζομένους. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ ζητεί μια πιο προορατική εκστρατεία για το πρόγραμμα «Όραμα για μηδενικές απώλειες» με στόχο την πρόληψη και την εξάλειψη των κινδύνων, σύμφωνα με την οδηγία-πλαίσιο. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Όσον αφορά την καταπολέμηση του καρκίνου που συνδέεται με την εργασία, η ΕΟΚΕ ζητεί μια περισσότερο φιλόδοξη θέση η οποία θα καλύπτει συνολικά τους 50 καρκινογόνους παράγοντες προτεραιότητας, τις τοξικές για την αναπαραγωγή ουσίες, τα επικίνδυνα φάρμακα και θα περιλαμβάνει το άγχος (2) και την εργασία με βάρδιες (3). |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να θεσπιστεί ευρωπαϊκή νομοθεσία για τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους. Μια αποτελεσματική προσέγγιση πρόληψης πρέπει να επηρεάζει το περιβάλλον εργασίας και όχι μόνο την ψυχική υγεία των ατόμων. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ανάπτυξη μιας συνολικής, μακροχρόνιας και ολοκληρωμένης πολιτικής πρόληψης απαιτεί την εκ νέου ενεργοποίηση του σχεδίου οδηγίας σχετικά με τις μυοσκελετικές διαταραχές. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να τροποποιηθεί η νομοθεσία σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) (4). Η ΕΟΚΕ συνιστά να καταστούν υποχρεωτικές οι αξιολογήσεις συμμόρφωσης τρίτων για κάθε ΤΝ υψηλού κινδύνου. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να συμπεριληφθούν οι εργαζόμενοι σε πλατφόρμες στο πεδίο εφαρμογής του στρατηγικού πλαισίου. Θα πρέπει να διασφαλίζονται τα δικαιώματα οργάνωσης, εκπροσώπησης και συλλογικής διαπραγμάτευσης και τα δικαιώματα κοινωνικής προστασίας να επεκτείνονται στους εν λόγω εργαζομένους. |
| --- | --- |

1.16.

2.   Ιστορικό της γνωμοδότησης

| 2.1. | Στο πλαίσιο της μελλοντικής Προεδρίας της ΕΕ, η Γαλλία ζητεί από την ΕΟΚΕ να διερευνήσει μέσω της παρούσας γνωμοδότησης το ζήτημα της αποτελεσματικότητας του κοινωνικού διαλόγου (5) ως εργαλείου που προάγει την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η Επιτροπή προτείνει ένα νέο στρατηγικό πλαίσιο για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία στο οποίο οι τρεις βασικοί στόχοι είναι οι εξής: πρόβλεψη και διαχείριση των αλλαγών στον νέο κόσμο της εργασίας που επιφέρουν η πράσινη, η ψηφιακή και η δημογραφική μετάβαση· βελτίωση της πρόληψης των ατυχημάτων και των ασθενειών στον χώρο εργασίας· και ετοιμότητα απέναντι σε τυχόν ενδεχόμενες μελλοντικές υγειονομικές κρίσεις (6). Η Επιτροπή βασίζεται κυρίως στον κοινωνικό διάλογο για την επίτευξη των εν λόγω τριών στόχων. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Το στρατηγικό πλαίσιο υιοθετεί την προσέγγιση «Όραμα για μηδενικές απώλειες» με στόχο την εξάλειψη των θανάτων που συνδέονται με την εργασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τονίζει την ισότητα των φύλων στον τομέα της υγείας και ασφάλειας στην εργασία. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η καταπολέμηση του συνδεόμενου με την εργασία καρκίνου ορίζεται ως άξονας προτεραιότητας. Η Επιτροπή δεσμεύεται να καθιερώσει δεσμευτικές οριακές τιμές επαγγελματικής έκθεσης για συμπληρωματικές καρκινογόνους ουσίες. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

3.1.   Ο κοινωνικός διάλογος, ένα απαραίτητο εργαλείο για την πρόληψη κινδύνων

| 3.1.1. | Οι διμερείς διαπραγματεύσεις των Ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων διαδραματίζουν εξέχουσα σημασία όσον αφορά την επίλυση προβλημάτων σε σχέση με την υγεία και ασφάλεια στην εργασία. Εντούτοις, ορισμένες φορές η εφαρμογή αυτόνομων συμφωνιών παρουσιάζει ανομοιομορφία, ανάλογα με τη σχετική ισχύ του κοινωνικού διαλόγου και την πολυμορφία των διαφορετικών συστημάτων εργασιακών σχέσεων στα κράτη μέλη (7). Οι συμφωνίες που καταλήγουν σε οδηγίες του Συμβουλίου, μετά από αίτημα και από τα δύο υπογράφοντα μέρη, φαίνονται περισσότερο αποτελεσματικές διότι εγγυώνται συγκεκριμένα σχέδια δράσης στα κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να συζητήσει με τους κοινωνικούς εταίρους την καλύτερη εφαρμογή αυτόνομων συμφωνιών και τη διαδικασία κοινού αιτήματος για αποφάσεις του Συμβουλίου, με σεβασμό της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων και σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 155 της ΣΛΕΕ. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Είτε σε διακλαδικό επίπεδο (άγχος στην εργασία (8), βία και παρενόχληση (9)) είτε σε τομεακό επίπεδο (μυοσκελετικές διαταραχές στη γεωργία (10), προστασία της υγείας στα κομμωτήρια (11), κρυσταλλικό διοξείδιο του πυριτίου και η εξόρυξή του (12), πρόληψη των τραυματισμών που προκαλούνται από αιχμηρά αντικείμενα στα νοσοκομεία (13)), ο ευρωπαϊκός κοινωνικός διάλογος κατέστησε δυνατή τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας εκατομμυρίων εργαζομένων στην ΕΕ. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Οι κλαδικές συμβάσεις που ορίζουν τα ελάχιστα πρότυπα ή τις γενικές κατευθυντήριες γραμμές για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τις ΜΜΕ, δεδομένου ότι οι ΜΜΕ δεν διαθέτουν πάντα τους αναγκαίους πόρους ώστε να σχεδιάσουν τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας. Οι ΜΜΕ χρειάζονται συμβουλές, κατάρτιση και οικονομική υποστήριξη για την υλοποίησή τους. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Ο κοινωνικός διάλογος αποτελεί ένα πολύτιμο εργαλείο για τις επιχειρήσεις και για την κοινωνία εν γένει. Τα μέτρα για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία που εφαρμόζονται μέσω του κοινωνικού διαλόγου συμβάλλουν θετικά στην υγεία των εργαζομένων, μπορούν να βελτιώσουν την κερδοφορία των επιχειρήσεων, μειώνουν το κόστος της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και των συχνών απουσιών από την εργασία (14). Το κόστος με το οποίο επιβαρύνουν την κοινωνία οι τραυματισμοί και οι ασθένειες που συνδέονται με την εργασία εκτιμάται ότι ανέρχεται στο 3,3 % (15) του ΑΕγχΠ (476 δισεκατ. ευρώ), δηλαδή πάνω από το ήμισυ των κονδυλίων του σχεδίου ανάκαμψης. Το ποσοστό αυτό ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών ανάλογα με το βιομηχανικό τοπίο, το νομοθετικό πλαίσιο και τα ισχύοντα μέτρα πρόληψης. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Λόγω του επείγοντος χαρακτήρα της κρίσης, τα μέτρα που έλαβαν οι δημόσιες αρχές είχαν σημαντικές τομεακές επιπτώσεις: κλείσιμο σχολείων, καταστημάτων κ.λπ. Πολλές επιχειρήσεις εκφράζουν φόβους για επικείμενη πτώχευση, για παράδειγμα στους τομείς της φιλοξενίας και του πολιτισμού (16). |
| --- | --- |

3.1.5.

| 3.1.6. | Οι διαπραγματεύσεις κατέστησαν δυνατό να διασφαλιστεί η συνέχεια των δραστηριοτήτων και, επομένως, η επιβίωση της ευρωπαϊκής οικονομίας. Σε τομείς όπως οι μεταφορές, το εμπόριο και η γεωργία, οι Ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι διαδραμάτισαν ουσιαστικό ρόλο όσον αφορά τις απαραίτητες προσαρμογές, την προσωρινή ή μόνιμη διακοπή λειτουργίας, και τις σχετικές επιπτώσεις στην απασχόληση. Θα πρέπει να αντληθούν διδάγματα ενόψει πιθανών μελλοντικών κρίσεων. |
| --- | --- |

3.1.6.

| 3.1.7. | Οι εν λόγω επιδόσεις δεν μπορούν να συγκαλύψουν σημαντικές ελλείψεις. Η ποιότητα των εθνικών μηχανισμών κοινωνικού διαλόγου είναι άνιση (17). Σε πολλά κράτη μέλη έχουν ληφθεί μέτρα χωρίς έγκαιρη και ουσιαστική διαβούλευση με εθνικούς κοινωνικούς εταίρους. Ορισμένες κυβερνήσεις έλαβαν έκτακτα μέτρα για τον περιορισμό της αυτονομίας τους, αντιμετωπίζοντάς τους ως εμπόδια και όχι ως λύσεις. Η κρίση στον τομέα της υγείας κατέδειξε την ανάγκη καλύτερης διαχείρισης και συντονισμού των αναγκαίων μέτρων που λαμβάνονται στα κράτη μέλη. Ο ενισχυμένος διάλογος μεταξύ των κρατών μελών, των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, καθώς και των εθνικών και ευρωπαϊκών κοινωνικών εταίρων, είναι απαραίτητος για την εξεύρεση λύσεων για τη διαχείριση της κρίσης. |
| --- | --- |

3.1.7.

| 3.1.8. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η απόφαση του Δικαστηρίου της ΕΕ του Σεπτεμβρίου 2021 ορίζει ότι η Επιτροπή δεν είναι υποχρεωμένη να δίνει συνέχεια στα αιτήματα των κοινωνικών εταίρων σχετικά με την εφαρμογή των συμφωνιών που συνάπτονται και καλεί την Επιτροπή να θεσπίσει σαφή κριτήρια για την εφαρμογή των συμφωνιών που υπογράφονται από τους κοινωνικούς εταίρους (18). Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, σύμφωνα με το άρθρο 155 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, οι συμφωνίες που συνάπτονται μεταξύ κοινωνικών εταίρων πρέπει να εφαρμόζονται στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.1.8.

3.2.   Ειδικές παρατηρήσεις

3.2.1.   Ψηφιακές, κλιματικές μεταβάσεις και νέες ευπάθειες

| 3.2.1.1. | Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα υπογραμμίζει τους μακροοικονομικούς και χρηματοπιστωτικούς κινδύνους (19) που συνδέονται με την αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη (οικονομικές ζημίες που προκύπτουν από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας και την τροποποίηση του προτύπου μετεωρολογικών κατακρημνίσεων) και την οικολογική μετάβαση (αύξηση των μη αξιοποιήσιμων στοιχείων του ενεργητικού, αύξηση της διαρθρωτικής ανεργίας, αστάθεια των τιμών και πληθωρισμός). |
| --- | --- |

3.2.1.1.

| 3.2.1.2. | Η ρομποτοποίηση, η τεχνητή νοημοσύνη, η ανάπτυξη νέων επιχειρηματικών μοντέλων, μορφών υπεργολαβίας και εργασίας εξ αποστάσεως θα επηρεάσουν μακροπρόθεσμα την αγορά εργασίας, την αξιοποίηση των δεξιοτήτων, την οργάνωση της εργασίας, τον σχεδιασμό των θέσεων εργασίας, τους επαγγελματικούς κινδύνους και τα μέσα για την πρόληψή τους. |
| --- | --- |

3.2.1.2.

| 3.2.1.3. | Παρόλο που η σύμβαση αορίστου χρόνου εξακολουθεί να αποτελεί το πρότυπο αναφοράς, παρατηρείται αύξηση των αποκαλούμενων «ευέλικτων» ή «μη τυπικών» μορφών απασχόλησης, όπως η εργασία ανάλογα με τη ζήτηση και η εργασία σε πλατφόρμα. Δεδομένου ότι δεν ασκούν μεγάλη επιρροή στον τρόπο εργασίας τους, οι εν λόγω εργαζόμενοι αντιμετωπίζουν συχνά κακές συνθήκες εργασίας, (άβολες στάσεις σώματος, εντατικοί ρυθμοί, μεγάλη πίεση στην εργασία και έλλειψη αυτονομίας και ποικιλίας καθηκόντων) (20). |
| --- | --- |

3.2.1.3.

| 3.2.1.4. | Οι εν λόγω μεταβάσεις οδηγούν σε μετατόπιση των επαγγελματικών κινδύνων. Αρχικά μέσω της εργασίας στο περιθώριο της μισθωτής εργασίας, με τη συνδυασμένη ανάπτυξη υπεργολαβίας και επισφαλών συμβάσεων, οι οποίες προστατεύουν λιγότερο την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία. Στη συνέχεια λόγω των νέων ευπαθειών που συνδέονται με τις συνθήκες εργασίας, τον υβριδισμό ευέλικτων μορφών οργάνωσης και ανανεωμένων μορφών απαρχαιωμένων πρακτικών τεηλορισμού. Τέλος, μέσω νέων παθήσεων σχετικών με την εργασία, που αντικατοπτρίζονται στην ενδημική αύξηση του επαγγελματικού άγχους και των σχετικών παθολογιών. |
| --- | --- |

3.2.1.4.

3.3.   Προκλήσεις για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία στο ψηφιακό οικοσύστημα

| 3.3.1. | Οι τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών διαμορφώνουν σταδιακά ένα νέο ψηφιακό οικοσύστημα, στο οποίο η τηλεργασία αποτελεί το κύριο φαινόμενο. Η γενίκευση αυτού του φαινομένου ανταποκρίνεται σε μια προσδοκία: το 80 % των εργοδοτών και το 76 % των εργαζομένων στην Ευρώπη επιθυμούν να συνεχίσουν την τηλεργασία και μετά την κρίση (21). Παρόλο που παρέχει περισσότερη ευελιξία, η τηλεργασία ενέχει νέες προκλήσεις: ανεπαρκής εξοπλισμός, αίσθημα απομόνωσης, δυσκολίες ψυχολογικής αποσύνδεσης από την εργασία και έλλειψη υποστήριξης από την ιεραρχία. Το 25 % (22) των εργαζομένων νιώθουν τακτικά συναισθηματική εξουθένωση από την εργασία τους, και τούτο τακτικά — κάτι που αποτελεί βασική διάσταση της επαγγελματικής εξουθένωσης. Η τηλεργασία έχει επίσης ως αποτέλεσμα νέες προκλήσεις για τους εργοδότες όσον αφορά π.χ. την αύξηση των αγορών εξοπλισμού τηλεργασίας, τις προκλήσεις της διαχείρισης και οργάνωσης της τηλεργασίας. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Η πρόοδος που σημειώνεται στον τομέα της ρομποτικής οδηγεί σε μετατόπιση από τις εργασίες παραγωγής στις αυτοματοποιημένες εργασίες παρακολούθησης των διεργασιών. Εκτιμάται ότι το 22 % των θέσεων εργασίας στην ΕΕ ενδέχεται να έχουν αυτοματοποιηθεί έως το 2030, δηλαδή 53 εκατομμύρια θέσεις εργασίας (23). Η αυτοματοποίηση μπορεί να βελτιώσει τις συνθήκες εργασίας (ασφάλεια και εργονομία στον χώρο εργασίας, εμπλουτισμός των καθηκόντων, εξάλειψη επίπονων και επικίνδυνων καθηκόντων). Φυσικά, είναι επίσης σημαντικό να παρακολουθούνται και να μετριάζονται οι ενδεχόμενοι κίνδυνοι υγείας και ασφάλειας στην εργασία λόγω αυτών των εξελίξεων οι οποίοι, εάν επικεντρωθούν αποκλειστικά στην παραγωγικότητα, ενδέχεται να οδηγήσουν σε επιδείνωση των συνθηκών εργασίας. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Πολλές από τις προόδους που οφείλονται στην τεχνητή νοημοσύνη βρίσκονται ακόμη σε εμβρυικό στάδιο, όπως η αλγοριθμική διαχείριση στην οικονομία των πλατφορμών και σε ορισμένους κολοσσούς της εφοδιαστικής. Η πρόκληση είναι διττή: αντικατάσταση του επόπτη στις εργασίες ελέγχου και παρακολούθησης των επιδόσεων και αύξηση της παραγωγικότητας μέσω εξορθολογισμού της εργασίας, σε ακραίο βαθμό ορισμένες φορές. Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες, επί των οποίων το Ευρωπαϊκό Συνδικαλιστικό Ινστιτούτο προέβη σε ολοκληρωμένη σύνοψη, όσον αφορά την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, στις εν λόγω πρακτικές οι «κλασικοί» κίνδυνοι που συνδέονται με τον εξορθολογισμό της εργασίας (αύξηση της έντασης και του επίμοχθου χαρακτήρα της εργασίας, μείωση των εργασιών) επικαλύπτονται με «αναδυόμενους» κινδύνους που συνδέονται με την ψηφιοποίηση της εργασίας (διανοητική υπερφόρτωση, υπερβολική ενασχόληση με το διαδίκτυο, κοινωνική απομόνωση) (24). |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Η αλγοριθμική διαχείριση εισέρχεται σταδιακά στις εταιρείες όπου επιλύει τις προκλήσεις που θέτει η εξ αποστάσεως διαχείριση. Η διαρκής επιτήρηση και αξιολόγηση ενέχουν κίνδυνο για την ψυχική υγεία των τηλεργαζομένων (25), ιδίως μέσω του φαινομένου «Μεγάλου Αδελφού» και της εξάλειψης των ορίων μεταξύ ιδιωτικής και επαγγελματικής ζωής. Χωρίς τις απαραίτητες διασφαλίσεις, αυτές οι τεχνολογίες μπορούν να υπονομεύσουν τα θεμελιώδη δικαιώματα του σεβασμού της ιδιωτικής ζωής και της αξιοπρέπειας. |
| --- | --- |

3.3.4.

| 3.3.5. | Στη νομοθετική πρόταση που υπέβαλε για την τεχνητή νοημοσύνη (26), η Επιτροπή δεν αντιμετωπίζει την πρόκληση που συνιστούν οι εφαρμογές υψηλού κινδύνου στον χώρο εργασίας. Η ΕΟΚΕ συνιστά να καταστούν υποχρεωτικές οι αξιολογήσεις συμμόρφωσης από τρίτους για κάθε εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης υψηλού κινδύνου (27). Οι μηχανισμοί που αξιολογούν τη συμπεριφορά, τον χρόνο εργασίας, τις επιδόσεις ή τα συναισθήματα του εργαζομένου, όταν χαρακτηρίζονται ως τεχνητή νοημοσύνη υψηλού κινδύνου, θα πρέπει να υπόκεινται σε αξιολόγηση της συμμόρφωσης από τρίτους. |
| --- | --- |

3.3.5.

3.4.   Μετασχηματισμοί, μεταβάσεις και «νέες παθήσεις»

| 3.4.1. | Παρατηρείται μετατόπιση από την αύξηση των επαγγελματικών τραυματισμών στην αύξηση των επαγγελματικών νόσων. Από το 2000 έως το 2016, οι θάνατοι λόγω καρδιοπάθειας και εγκεφαλικών επεισοδίων που συνδέονται με έκθεση σε εργασιακά ωράρια μακράς διάρκειας έχουν αυξηθεί αντίστοιχα κατά 41 % και 19 % σε παγκόσμιο επίπεδο (28). Οι ψυχικές νόσοι που συνδέονται με την εργασία επίσης αυξάνονται, όπως οι καταθλιπτικές διαταραχές. 17 % έως 35 % των καταθλίψεων μπορούν να αποδοθούν στην εργασία (29), γεγονός που καταδεικνύει τάση για αύξηση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων και των επιπτώσεών τους στην υγεία των εργαζομένων. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Η μετατόπιση των παθήσεων παρατηρείται και σε επίπεδο φυσικών παραγόντων κινδύνου. Τα ατυχήματα εργασίας έχουν ελαφρώς μειωθεί (30), ενώ οι μυοσκελετικές διαταραχές εξακολουθούν να αποτελούν την πρώτη αιτία ανικανότητας προς εργασία σε παγκόσμιο επίπεδο (31). Η τελευταία έρευνα ESENER, δείχνει ότι οι επαναλαμβανόμενες κινήσεις των άνω άκρων και η παρατεταμένη παραμονή σε καθήμενη θέση αποτελούν τους δύο παράγοντες κινδύνου στους οποίους είναι περισσότερο εκτεθειμένοι οι Ευρωπαίοι εργαζόμενοι (32). Επομένως, η υγεία και ασφάλεια στην εργασία δεν απειλείται πλέον τόσο από τη μεμονωμένη έκθεση σε εξαιρετικά επικίνδυνες καταστάσεις, όσο από την παρατεταμένη έκθεση σε ασθενέστερους παράγοντες κινδύνου. |
| --- | --- |

3.4.2.

4.   Προοπτικές για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του κοινωνικού διαλόγου και τον μετριασμό των κινδύνων για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία

| 4.1. | Η πανδημία αποτελεί ευκαιρία προκειμένου να δημιουργηθούν νέες συλλογικές ικανότητες έναντι υγειονομικών, περιβαλλοντικών και δημογραφικών κρίσεων. Οι κοινωνικοί εταίροι είναι οι πλέον κατάλληλοι να προβλέπουν τις αλλαγές και τις νέες ανάγκες στην κατάρτιση, να προσαρμόζονται σε νέα περιβάλλοντα, να εντοπίζουν αναδυόμενους κινδύνους (33) και να προετοιμάζουν τον μετασχηματισμό των παραγωγικών διαδικασιών. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί η αποτελεσματική εφαρμογή των συμφωνιών που προκύπτουν από τον κοινωνικό διάλογο. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι υποστηρίζει (34) τη σύσταση της ΔΟΕ (35) σχετικά με έναν επιθεωρητή εργασίας ανά 10 000 εργαζομένους και τονίζει την ανάγκη να ενισχυθεί ο ρόλος των συνδικαλιστικών εκπροσώπων όσον αφορά την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία. Σε όλα τα επίπεδα, οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να συμμετέχουν επαρκώς στον σχεδιασμό και την εφαρμογή μέτρων πρόληψης, σύμφωνα με την οδηγία-πλαίσιο. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η γενίκευση της τηλεργασίας απαιτεί την επέκταση των όρων παρέμβασης της επιθεώρησης εργασίας. Όπως και στην Ισπανία (36), οι επιθεωρητές πρέπει να είναι σε θέση να ελέγχουν τις συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιείται η τηλεργασία, κατόπιν αιτήματος του εργαζομένου και με σεβασμό στην ιδιωτική του ζωή. Αυτό περιλαμβάνει τον εντοπισμό και την καταχώριση καταγγελιών σχετικά με την έλλειψη απαραίτητου εξοπλισμού, τη μη συμμόρφωση με το δικαίωμα στην αποσύνδεση κ.λπ. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ συνιστά τη διεξαγωγή ανάλυσης προοπτικών του αντικτύπου της ψηφιοποίησης της εργασίας στα κράτη μέλη, ιδίως όσον αφορά την αναβάθμιση των δεξιοτήτων, την οργάνωση της εργασίας, τους επαγγελματικούς κινδύνους και τους τρόπους πρόληψής τους. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η αύξηση του κόστους των επαγγελματικών ασθενειών, όπως οι καρδιοπάθειες και η επαγγελματική εξουθένωση, πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο διεξοδικής παρακολούθησης προκειμένου να προσδιοριστούν στο ενδεδειγμένο επίπεδο τα μέτρα που συνάδουν με το Όραμα για μηδενικές απώλειες. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Οι ισχύουσες διατάξεις δεν επιτρέπουν την αυστηρή αξιολόγηση των επιπτώσεων των αυτόνομων συμφωνιών πλαισίων. Τα διαθέσιμα δεδομένα είναι αποσπασματικά και τα πρωτόκολλα συλλογής δεν επιτρέπουν τη συναγωγή αιτιώδους συνάφειας. Είναι απαραίτητο να καταβληθούν προσπάθειες για την ανάπτυξη κατάλληλων δεικτών ανά συμφωνία και για έναν οριζόντιο μηχανισμό ο οποίος θα επιτρέπει τη συναγωγή αιτιώδους συνάφειας, με πλήρη σεβασμό της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων κατά την εφαρμογή των συμφωνιών-πλαισίων. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Οι συγκεκριμένοι αυτοί δείκτες θα συμπληρώνονται από ευρύτερους δείκτες οι οποίοι θα επιτρέπουν την παρακολούθηση της προόδου που σημειώνεται στην υγεία και την ασφάλεια στην εργασία. Αυτό θα μπορούσε να εφαρμοστεί στις έρευνες ESENER, για τις οποίες η ΕΟΚΕ συνιστά να πραγματοποιούνται ανά διετία και να καλύπτουν συστηματικότερα τις προκλήσεις σε σχέση με την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία. Αυτό το σύστημα θα καταστήσει δυνατή την αξιολόγηση της κάλυψης των πρωτοβουλιών που αναπτύχθηκαν και θα προτείνει νέα μέτρα εάν χρειαστεί. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Ο εποπτικός ρόλος της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας (37) μέσω της Επιτροπής Ανωτέρων Επιθεωρητών Εργασίας θα μπορούσε να ασκείται διά της παροχής ευκαιριών και συστάσεων για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και τη στήριξη της ανάπτυξης ικανοτήτων σχετικά με την εφαρμογή της νομοθεσίας και των συμφωνιών του κοινωνικού διαλόγου που δεν έχουν μετατραπεί σε οδηγίες. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η δέουσα διασύνδεση μεταξύ του ευρωπαϊκού και του εθνικού κοινωνικού διαλόγου απαιτεί τη διεύρυνση της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων σε όλα τα κράτη μέλη. Μπορούν να κινητοποιηθούν κονδύλια για την ενίσχυση των ικανοτήτων των κοινωνικών εταίρων όταν αυτές παρουσιάζουν αδυναμίες. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει κάθε πρωτοβουλία που βοηθά τις ΜΜΕ στο πλαίσιο της προσέγγισης πρόληψης. Ενδεικτικά αναφέρονται το πρόσφατο πρότυπο ISO 45003 (38) σχετικά με τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους και το διαδικτυακό διαδραστικό εργαλείο εκτίμησης κινδύνου (OiRA), το οποίο τροφοδοτείται τακτικά με νέα εργαλεία και την πύλη για τους υγιείς χώρους εργασίας που συγκεντρώνει τους πόρους που έχουν στη διάθεσή τους οι εργοδότες Στη Γαλλία, το OiRA έχει χρησιμοποιηθεί 61 000 (39) φορές από 42 000 χρήστες, δηλαδή το ήμισυ των χρηστών. Η ΕΟΚΕ τονίζει την αξία αυτών των έτοιμων προς χρήση εργαλείων για τις επιχειρήσεις που δεν διαθέτουν τους αναγκαίους πόρους σε εσωτερικό επίπεδο και επισημαίνει ότι η αξιολόγηση των κινδύνων αποτελεί βασικό πυλώνα της πρόληψης. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Η προσέγγιση «Όραμα για μηδενικές απώλειες» θα πρέπει να είναι περισσότερο προορατική και να επικεντρώνεται στην πρόληψη και την εξάλειψη των κινδύνων, σύμφωνα με την οδηγία-πλαίσιο. Κάθε πολιτική στον τομέα της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία θα πρέπει να σέβεται την αρχή της πρόληψης, η οποία αναπτύσσεται και εφαρμόζεται μέσω διαβούλευσης και κοινωνικού διαλόγου και υποστηρίζεται από αυστηρούς κανόνες. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Όσον αφορά την καταπολέμηση του συνδεόμενου με την εργασία καρκίνου, η ΕΟΚΕ ζητεί μια περισσότερο φιλόδοξη θέση η οποία να καλύπτει τους 50 καρκινογόνους παράγοντες προτεραιότητας. Το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2004/37/ΕΚ θα πρέπει επίσης να επεκταθεί στις τοξικές για την αναπαραγωγή ουσίες και στα επικίνδυνα φάρμακα (40). Επιπλέον, το χρόνιο άγχος αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου (41), και η νυχτερινή εργασία με βάρδιες προκαλεί καρκίνο του μαστού, του προστάτη και του παχέος εντέρου (42). Θα πρέπει να υιοθετηθεί μια προσέγγιση βάσει του κινδύνου και όχι μια μεθοδολογία που θεωρεί την προστασία των εργαζομένων δαπανηρή. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Οι μυοσκελετικές διαταραχές εξακολουθούν να αποτελούν το κυρίαρχο πρόβλημα υγείας και ασφάλειας στην εργασία στην ΕΕ. Σε επίπεδο επιχειρήσεων, η ποιότητα του κοινωνικού διαλόγου και η ορθή λειτουργία της επιτροπής υγείας-ασφάλειας, όπου υπάρχουν, εγγυώνται την αποτελεσματικότητα της προσέγγισης πρόληψης. Ο κοινωνικός διάλογος σε τομεακό επίπεδο μπορεί επίσης να παρέχει υποστήριξη, μέσω συγκεκριμένων κατευθυντήριων γραμμών, σε δράσεις ευαισθητοποίησης και ανταλλαγής εμπειριών, καθώς και στη διάδοση ορθών πρακτικών. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ανάπτυξη μιας συνολικής, βιώσιμης και ολοκληρωμένης πολιτικής απαιτεί την εκ νέου ενεργοποίηση του σχεδίου οδηγίας σχετικά με τις μυοσκελετικές διαταραχές. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Η ανάγκη θέσπισης ευρωπαϊκής νομοθεσίας σχετικά με τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους καταδεικνύεται από την ανεπαρκή εφαρμογή της αυτόνομης συμφωνίας-πλαισίου του 2004 για το στρες που συνδέεται με την εργασία. Η EOKE υπενθυμίζει ότι μια αποτελεσματική προσέγγιση πρόληψης περιλαμβάνει δράσεις για τους αιτιώδεις παράγοντες — δηλαδή την οργάνωση της εργασίας. Μια προσέγγιση παρέμβασης στην ψυχική υγεία του ατόμου δεν θα περιορίσει το άγχος στην εργασία. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την κοινή ανάγκη για ένα ισχυρό κανονιστικό πλαίσιο και μια επιτυχημένη στρατηγική ανάπτυξης. Οι οδηγίες καθορίζουν τις γενικές κατευθυντήριες γραμμές για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, ενώ τα διαφορετικά επίπεδα του κοινωνικού διαλόγου επιτρέπουν τις αναγκαίες προσαρμογές στις τομεακές και εθνικές ιδιαιτερότητες. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για τον αποκλεισμό των αυτοαπασχολούμενων εργαζομένων από το πεδίο εφαρμογής του στρατηγικού πλαισίου. Ορισμένοι εργαζόμενοι σε πλατφόρμα, που θεωρούνται «αυτοαπασχολούμενοι», στην πραγματικότητα υπόκεινται σε υπαλληλική σχέση με τις πλατφόρμες μέσω της αλγοριθμικής διαχείρισης. Η πανδημία ανέδειξε την ευπάθεια των εν λόγω εργαζομένων και τις ελλείψεις των πλατφορμών όσον αφορά την πρόληψη. Δεν ενδείκνυται οι εν λόγω εργαζόμενοι να συνεχίσουν να εκτίθενται σε ανεξέλεγκτους κινδύνους, λόγω του αποκλεισμού τους από το στρατηγικό πλαίσιο. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την ύπαρξη ασύμμετρων σχέσεων μεταξύ των πλατφορμών και των εν λόγω εργαζομένων και υπενθυμίζει ότι η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και το δικαίωμα συλλογικής διαπραγμάτευσης αποτελούν θεμελιώδη δικαιώματα. Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί η κατάλληλη οργάνωση και εκπροσώπηση προκειμένου να διευκολυνθεί ο κοινωνικός διάλογος και άρα οι συλλογικές διαπραγματεύσεις. Επιπλέον, ενδείκνυται η επέκταση των δικαιωμάτων κοινωνικής προστασίας στους εν λόγω εργαζομένους. |
| --- | --- |

4.17.

| 4.18. | Είναι εξίσου σημαντικό να δοθεί προσοχή στους εργαζομένους με αναπηρία ή με χρόνιες νόσους. Η απασχόληση παρέχει πρόσβαση σε αξιοπρεπή στέγαση, ολοκληρωμένη κοινωνική και πολιτιστική ζωή και κοινωνική ένταξη. Προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της ΕΕ σχετικά με την ένταξη, θα πρέπει να μειωθούν οι αποκλίσεις μεταξύ των κρατών μελών και να ομογενοποιηθούν οι πολιτικές για την απασχολησιμότητα και την οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ένταξη. |
| --- | --- |

4.18.

| 4.19. | Η πρόληψη του επαγγελματικού αποκλεισμού θα πρέπει να αποτελεί μέρος του κοινωνικού διαλόγου και να υποστηρίζει την επιστροφή στην απασχόληση (προσαρμογή εργασίας, επανέναρξη μερικής απασχόλησης κ.λπ.). Συνιστώνται δράσεις για την ευαισθητοποίηση σχετικά με την κατάσταση των εργαζομένων με αναπηρία ή που ενδέχεται να διατρέχουν κίνδυνο αποκλεισμού λόγω ανικανότητας προς εργασία. |
| --- | --- |

4.19.

| 4.20. | Η αναγνώριση της πολυμορφίας, συμπεριλαμβανομένων των διαφορών μεταξύ των φύλων, στο εργατικό δυναμικό είναι ζωτικής σημασίας για την εγγύηση της ασφάλειας και της υγείας τόσο των ανδρών όσο και των γυναικών εργαζομένων. Μολονότι έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος στον τομέα αυτό, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι μπορούν και πρέπει να γίνουν περισσότερα. Οι διαφορές μεταξύ των φύλων θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την ανάπτυξη πολιτικών και στρατηγικών πρόληψης για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία. Η ΕΟΚΕ ζητεί μια προσέγγιση που θα λαμβάνει υπόψη τη διάσταση του φύλου όσον αφορά την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, ώστε να ενσωματωθεί η διάσταση του φύλου σε όλους τους τομείς της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία. Για να αξιοποιηθούν τα οφέλη του κοινωνικού διαλόγου, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της ισότιμης συμμετοχής των γυναικών στον κοινωνικό διάλογο. |
| --- | --- |

4.20.

| 4.21. | Η πρόσβαση των νέων εργαζομένων στην τεχνολογία των πληροφοριών θα πρέπει να διευκολυνθεί. Η συνεχής μάθηση καθίσταται η κύρια πηγή εργασιακής ασφάλειας στην ψηφιακή εποχή. Είναι επίσης σημαντικό να μην αποκλειστούν οι εργαζόμενοι μεγαλύτερης ηλικίας με την προώθηση ευκαιριών μάθησης και με την προστασία από τις διακρίσεις λόγω ηλικίας. |
| --- | --- |

4.21.

| 4.22. | Τα οφέλη της τηλεργασίας εξαρτώνται από τον τρόπο οργάνωσής της από τον εργοδότη. Η χρήση της τηλεργασίας πρέπει να πλαισιώνεται από συλλογικές διαπραγματεύσεις προκειμένου να αποφεύγονται οι δυσκολίες που εντοπίζονται σε πολλαπλές έρευνες (43). Η ευρωπαϊκή συμφωνία-πλαίσιο που υπογράφηκε το 2002 δεν καθιστά δυνατή την ανταπόκριση σε αυτές τις νέες προκλήσεις. Η ΕΟΚΕ συνιστά την εκπόνηση νέων κατευθυντήριων γραμμών, με ιδιαίτερη έμφαση στην πρόληψη των ψυχοκοινωνικών κινδύνων και των μυοσκελετικών διαταραχών. |
| --- | --- |

4.22.

| 4.23. | Είναι σημαντικό να επισημανθούν οι δεσμοί μεταξύ της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία και της κερδοφορίας των επιχειρήσεων. Ο κοινωνικός διάλογος, λόγω της επίδρασής του στις συνθήκες εργασίας και στην παραμονή σε αυτή, καθιστά δυνατή την αποφυγή του κόστους των εργατικών ατυχημάτων και των επαγγελματικών ασθενειών. Πρόκειται για επένδυση της οποίας τα οφέλη υπερβαίνουν το κόστος (44). |
| --- | --- |

4.23.

| 4.24. | Ενδείκνυται να αναπτυχθεί ένα πνεύμα πρόληψης, μέσω της εκπαίδευσης των διαφόρων φορέων κοινωνικού διαλόγου, της ευαισθητοποίησης σχετικά με αναδυόμενους κινδύνους και της ενίσχυσης και διανομής των διαθέσιμων πόρων. Η ΕΟΚΕ ζητεί την κινητοποίηση κονδυλίων του σχεδίου ανάκαμψης προς αυτή την κατεύθυνση. |
| --- | --- |

4.24.

Βρυξέλλες, 20 Ιανουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΕΕ C 105 της 4.3.2022, σ. 114.

1

(2)  https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7466429/

2

(3)  https://www.cancer-environnement.fr/597-Vol-124--Cancerogenicite-du-travail-de-nuit-poste.ce.aspx

3

(4)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2021), Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση εναρμονισμένων κανόνων σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη (πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη) και για την τροποποίηση ορισμένων νομοθετικών πράξεων της Ένωσης [COM(2021) 206 final].

4

(5)  Ο ευρωπαϊκός κοινωνικός διάλογος περιλαμβάνει συζητήσεις, διαβουλεύσεις, διαπραγματεύσεις και κοινές δράσεις που πραγματοποιούνται από οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων (εργοδότες και εργαζόμενοι). Γίνεται διάκριση μεταξύ του τριμερούς διαλόγου με τις δημόσιες αρχές και του διμερούς διαλόγου μεταξύ συνδικαλιστικών οργανώσεων και των Ευρωπαίων εργοδοτών.

5

(6)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=CELEX%3A52021DC0323&qid=1626089672913#PP1Contents

6

(7)  https://www.eurofound.europa.eu/el/publications/report/2021/right-to-disconnect-exploring-company-practices

7

(8)  https://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=521&langId=en&agreementId=1106

8

(9)  https://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=521&langId=en&agreementId=5000

9

(10)  https://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=521&langId=en&agreementId=1202

10

(11)  https://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=521&langId=en&agreementId=5460

11

(12)  https://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=521&langId=en&agreementId=1348

12

(13)  https://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=521&langId=en&agreementId=5595

13

(14)  https://osha.europa.eu/en/themes/good-osh-is-good-for-business

14

(15)  https://visualisation.osha.europa.eu/osh-costs#!/

15

(16)  Βλέπε ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 159, σημείο 2.3.

16

(17)  Συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στη χάραξη πολιτικής κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τη Βελτίωση των Συνθηκών Διαβίωσης και Εργασίας (Eurofound) (2021), Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Λουξεμβούργο.

17

(18)  EE C 10 της 11.1.2021, σ. 14.

18

(19)  ΕΚΤ (2021), Climate change and monetary policy in the euro area, Occasional Paper Series, αριθ. 271/Σεπτέμβριος 2021.

19

(20)  Bérastégui P. (2021), Exposure to Psychosocial Risk Factors in the Gig Economy: A Systematic Review. ETUI Research Report 2021.01.

20

(21)  Littler Mendelson (2020), Littler European Employer COVID-19 Survey Report

21

(22)  Eurofound (2020), Living, working and COVID-19 (Διαβίωση, εργασία και COVID-19), σειρά COVID-19, Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Λουξεμβούργο.

22

(23)  https://www.mckinsey.com/featured-insights/future-of-work/the-future-of-work-in-europe

23

(24)  Bérastégui P. (2021), Exposure to Psychosocial Risk Factors in the Gig Economy: A Systematic Review. ETUI Research Report 2021.01.

24

(25)  APPG (2021), The new frontier: Artificial Intelligence at work.

25

(26)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2021), Πρόταση κανονισμού για τη θέσπιση εναρμονισμένων κανόνων σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη (πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη) [COM(2021) 206 final].

26

(27)  ΕΕ C 517 της 22.12.2021, σ. 61, σημείο 1.10.

27

(28)  ILO (2021) WHO/ILO Joint Estimates of the Work-related Burden of Disease and Injury, [ΔΟΕ (2021) Κοινές εκτιμήσεις ΠΟΥ/ΔΟΕ σχετικά με την επιβάρυνση από ασθένειες και τραυματισμούς που σχετίζονται με την εργασία], 2000–2016.

28

(29)  Niedhammer et al. (2021). Update of the fractions of cardiovascular diseases and mental disorders attributable to psychosocial work factors in Europe. Int Arch Occup Environ Health.

29

(30)  https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/-/ddn-20211012-2

30

(31)  Cieza et al. (2020). Global estimates of the need for rehabilitation based on the Global Burden of Disease study 2019: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2019. The Lancet, 396: 10267.

31

(32)  Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA) (2020) — Ευρωπαϊκή έρευνα για τις επιχειρήσεις σχετικά με τους νέους και τους αναδυόμενους κινδύνους (ESENER 2019) — ενημερωτικό σημείωμα.

32

(33)  https://osha.europa.eu/en/emerging-risks

33

(34)  ΕΕ C 105 της 4.3.2022, σ. 114.

34

(35)  https://www.ilo.org/public/english/standards/relm/gb/docs/gb297/pdf/esp-3.pdf

35

(36)  https://ec.europa.eu/social/ajax/BlobServlet?docId=23324&langId=en

36

(37)  Η Ευρωπαϊκή Αρχή Εργασίας έχει ως στόχο να υποστηρίξει τη συμμόρφωση και τον συντονισμό μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά την αποτελεσματική συμμόρφωση με τις νομικές πράξεις της ΕΕ στους τομείς της κινητικότητας των εργαζομένων και του συντονισμού της κοινωνικής ασφάλισης.

37

(38)  https://www.iso.org/standard/64283.html

38

(39)  https://oiraproject.eu/en/news/road-transport-france-now-safer-oira

39

(40)  Χημική ουσία που μπορεί να βλάψει τη γονιμότητα του άνδρα ή της γυναίκας ή να βλάψει την ανάπτυξη του εμβρύου.

40

(41)  https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7466429/

41

(42)  https://www.cancer-environnement.fr/597-Vol-124--Cancerogenicite-du-travail-de-nuit-poste.ce.aspx

42

(43)  https://www.eurofound.europa.eu/data/covid-19/working-teleworking

43

(44)  https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_protect/---protrav/---travail/documents/publication/wcms_571914.pdf

44

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Οι ακόλουθες τροπολογίες, οι οποίες υπερψηφίστηκαν από το ένα τέταρτο τουλάχιστον των ψηφισάντων, απορρίφθηκαν στην πορεία των συζητήσεων (άρθρο 59, παράγραφος 3 του Εσωτερικού Κανονισμού):

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 2

Υποβάλλεται από τους:

ANGELOVA Milena

GAVRILOVS Vitālijs

KONTKANEN Mira-Maria

PILAWSKI Lech

VADÁSZ Borbála

SOC/703 — Ο κοινωνικός διάλογος ως εργαλείο προώθησης της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία

Σημείο 3.2.1.3

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Παρόλο που η σύμβαση αορίστου χρόνου εξακολουθεί να αποτελεί το πρότυπο αναφοράς, παρατηρείται αύξηση των αποκαλούμενων «ευέλικτων» ή «μη τυπικών» μορφών απασχόλησης, όπως η εργασία ανάλογα με τη ζήτηση και η εργασία σε πλατφόρμα.
  Δεδομένου ότι δεν ασκούν μεγάλη επιρροή στον τρόπο εργασίας τους, οι εν λόγω εργαζόμενοι αντιμετωπίζουν συχνά κακές συνθήκες εργασίας, όπως άβολες στάσεις σώματος, εντατικούς ρυθμούς, μεγάλη πίεση στην εργασία και έλλειψη αυτονομίας και ποικιλίας καθηκόντων

   (1)

  . | Παρόλο που η σύμβαση αορίστου χρόνου εξακολουθεί να αποτελεί το πρότυπο αναφοράς, παρατηρείται αύξηση των αποκαλούμενων «ευέλικτων» ή «μη τυπικών» μορφών απασχόλησης, όπως η εργασία ανάλογα με τη ζήτηση και η εργασία σε πλατφόρμα.
  Η τηλεργασία ενέχει ορισμένους κινδύνους, όπως πιθανές προκλήσεις που σχετίζονται με: το ότι ο εργαζόμενος καθίσταται αόρατος στην εργασιακή κοινότητα· την απουσία επίσημων και άτυπων δομών υποστήριξης, προσωπικών επαφών με συναδέλφους και πρόσβασης σε ευκαιρίες ενημέρωσης, προώθησης και κατάρτισης· την πιθανή επιδείνωση των ανισοτήτων μεταξύ των φύλων και τον αυξημένο κίνδυνο βίας και παρενόχλησης

   (1)

  , που θα αποτελέσει αντικείμενο περαιτέρω διαχείρισης για την παροχή υγείας και ασφάλειας στην εργασία στους εργαζομένους σε αυτές τις μορφές απασχόλησης. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Παρόλο που η σύμβαση αορίστου χρόνου εξακολουθεί να αποτελεί το πρότυπο αναφοράς, παρατηρείται αύξηση των αποκαλούμενων «ευέλικτων» ή «μη τυπικών» μορφών απασχόλησης, όπως η εργασία ανάλογα με τη ζήτηση και η εργασία σε πλατφόρμα.
  Δεδομένου ότι δεν ασκούν μεγάλη επιρροή στον τρόπο εργασίας τους, οι εν λόγω εργαζόμενοι αντιμετωπίζουν συχνά κακές συνθήκες εργασίας, όπως άβολες στάσεις σώματος, εντατικούς ρυθμούς, μεγάλη πίεση στην εργασία και έλλειψη αυτονομίας και ποικιλίας καθηκόντων

   (1)

  .

Παρόλο που η σύμβαση αορίστου χρόνου εξακολουθεί να αποτελεί το πρότυπο αναφοράς, παρατηρείται αύξηση των αποκαλούμενων «ευέλικτων» ή «μη τυπικών» μορφών απασχόλησης, όπως η εργασία ανάλογα με τη ζήτηση και η εργασία σε πλατφόρμα.
  Η τηλεργασία ενέχει ορισμένους κινδύνους, όπως πιθανές προκλήσεις που σχετίζονται με: το ότι ο εργαζόμενος καθίσταται αόρατος στην εργασιακή κοινότητα· την απουσία επίσημων και άτυπων δομών υποστήριξης, προσωπικών επαφών με συναδέλφους και πρόσβασης σε ευκαιρίες ενημέρωσης, προώθησης και κατάρτισης· την πιθανή επιδείνωση των ανισοτήτων μεταξύ των φύλων και τον αυξημένο κίνδυνο βίας και παρενόχλησης

   (1)

  , που θα αποτελέσει αντικείμενο περαιτέρω διαχείρισης για την παροχή υγείας και ασφάλειας στην εργασία στους εργαζομένους σε αυτές τις μορφές απασχόλησης.

Αιτιολογία

Προτείνουμε να διαγραφεί ένα μέρος αυτής της πολύ γενικής δήλωσης και να χρησιμοποιηθεί το κείμενο της συναινετικής γνωμοδότησης SOC/662 (1), όπου αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι η τηλεργασία ενέχει ορισμένους κινδύνους, όπως πιθανές προκλήσεις που σχετίζονται με: το ότι ο εργαζόμενος καθίσταται αόρατος στην εργασιακή κοινότητα· την απουσία επίσημων και άτυπων δομών υποστήριξης, προσωπικών επαφών με συναδέλφους και πρόσβασης σε ευκαιρίες ενημέρωσης, προώθησης και κατάρτισης· την πιθανή επιδείνωση των ανισοτήτων μεταξύ των φύλων και τον αυξημένο κίνδυνο βίας και παρενόχλησης.

Θα πρέπει επίσης να υπενθυμιστεί ότι, για παράδειγμα, τα άτομα που απασχολούνται σε ευέλικτη εργασία ή εργασία σε πλατφόρμα έχουν συχνά μεγαλύτερη ελευθερία καθορισμού των ωρών εργασίας τους. Το εάν και κατά πόσον η εργασία ανατίθεται μέσω πλατφόρμας ελάχιστη σχέση έχει με την εργονομία κ.λπ. Η εργασία παραμένει ίδια είτε πραγματοποιείται σε πλατφόρμα είτε όχι (π.χ. οδηγός Uber έναντι οδηγού ταξί). Επίσης, το επιχείρημα σχετικά με τους εντατικούς ρυθμούς εργασίας δεν ευσταθεί διότι στην πραγματικότητα μπορεί να συμβαίνει μάλλον το αντίθετο.

Επιπλέον, δεν υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της ύπαρξης ευέλικτης ή άτυπης σύμβασης και των κακών συνθηκών εργασίας.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 101 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 133 |
| Αποχές: | 21 |

Ψήφοι υπέρ:

101

Ψήφοι κατά:

133

Αποχές:

21

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 3

Υποβάλλεται από τους:

ANGELOVA Milena

GAVRILOVS Vitālijs

KONTKANEN Mira-Maria

PILAWSKI Lech

VADÁSZ Borbála

SOC/703 — Ο κοινωνικός διάλογος ως εργαλείο προώθησης της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία

Σημείο 3.2.1.4

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Οι εν λόγω μεταβάσεις οδηγούν σε μετατόπιση των επαγγελματικών κινδύνων.
  Αρχικά μέσω της εργασίας
  στο περιθώριο της μισθωτής εργασίας,
  με τη συνδυασμένη ανάπτυξη
  υπεργολαβίας και
  επισφαλών
  συμβάσεων, οι οποίες προστατεύουν λιγότερο την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία. Στη συνέχεια λόγω των νέων ευπαθειών που συνδέονται με τις συνθήκες εργασίας, τον υβριδισμό ευέλικτων μορφών οργάνωσης και ανανεωμένων μορφών απαρχαιωμένων πρακτικών τεηλορισμού. Τέλος, μέσω νέων παθήσεων σχετικών με την εργασία, που αντικατοπτρίζονται στην ενδημική αύξηση του επαγγελματικού άγχους και των σχετικών παθολογιών. | Οι εν λόγω μεταβάσεις οδηγούν
  , ενδεχομένως,
  σε μετατόπιση των επαγγελματικών κινδύνων.
  Αυτοί οι δυνητικοί κίνδυνοι θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου με την επίδειξη ιδιαίτερης προσοχής στα εξής: αρχικά στην εργασία που βρίσκεται
  στο περιθώριο της μισθωτής εργασίας,
  σε περίπτωση
  υπεργολαβίας και
  αβέβαιων
  συμβάσεων, οι οποίες προστατεύουν
  πιθανώς
  λιγότερο την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία·
  στη
  συνέχεια, λόγω των νέων ευπαθειών που συνδέονται με τις συνθήκες εργασίας, τον υβριδισμό ευέλικτων μορφών οργάνωσης και ανανεωμένων μορφών απαρχαιωμένων πρακτικών τεηλορισμού
  · και, τέλος, στις νέες σχετικές με την εργασία παθήσεις
  που αντικατοπτρίζονται στην ενδημική αύξηση του επαγγελματικού άγχους και των σχετικών παθολογιών. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Οι εν λόγω μεταβάσεις οδηγούν σε μετατόπιση των επαγγελματικών κινδύνων.
  Αρχικά μέσω της εργασίας
  στο περιθώριο της μισθωτής εργασίας,
  με τη συνδυασμένη ανάπτυξη
  υπεργολαβίας και
  επισφαλών
  συμβάσεων, οι οποίες προστατεύουν λιγότερο την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία. Στη συνέχεια λόγω των νέων ευπαθειών που συνδέονται με τις συνθήκες εργασίας, τον υβριδισμό ευέλικτων μορφών οργάνωσης και ανανεωμένων μορφών απαρχαιωμένων πρακτικών τεηλορισμού. Τέλος, μέσω νέων παθήσεων σχετικών με την εργασία, που αντικατοπτρίζονται στην ενδημική αύξηση του επαγγελματικού άγχους και των σχετικών παθολογιών.

Οι εν λόγω μεταβάσεις οδηγούν
  , ενδεχομένως,
  σε μετατόπιση των επαγγελματικών κινδύνων.
  Αυτοί οι δυνητικοί κίνδυνοι θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου με την επίδειξη ιδιαίτερης προσοχής στα εξής: αρχικά στην εργασία που βρίσκεται
  στο περιθώριο της μισθωτής εργασίας,
  σε περίπτωση
  υπεργολαβίας και
  αβέβαιων
  συμβάσεων, οι οποίες προστατεύουν
  πιθανώς
  λιγότερο την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία·
  στη
  συνέχεια, λόγω των νέων ευπαθειών που συνδέονται με τις συνθήκες εργασίας, τον υβριδισμό ευέλικτων μορφών οργάνωσης και ανανεωμένων μορφών απαρχαιωμένων πρακτικών τεηλορισμού
  · και, τέλος, στις νέες σχετικές με την εργασία παθήσεις
  που αντικατοπτρίζονται στην ενδημική αύξηση του επαγγελματικού άγχους και των σχετικών παθολογιών.

Αιτιολογία

Με αυτήν την τροποποίηση αναγνωρίζουμε ότι η διαφοροποίηση των μορφών εργασίας απαιτεί μεγαλύτερη προσοχή με την πραγματοποίηση κοινωνικού διαλόγου στο κατάλληλο επίπεδο όσον αφορά τόσο την υγεία όσο και την ασφάλεια στην εργασία. Επίσης, παρότι ενδέχεται να υπάρχουν ορισμένες νέες ευπάθειες που συνδέονται με τις συνθήκες απασχόλησης στις νέες μορφές εργασίας, είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό ότι όλες οι άτυπες μορφές απασχόλησης —όπως η υπεργολαβία— δεν παρέχουν αυτομάτως λιγότερη προστασία από την άποψη της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία, ενώ μάλιστα ενδέχεται να παρέχουν το ίδιο επίπεδο προστασίας με τις τυποποιημένες μορφές απασχόλησης από αυτή την άποψη.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 98 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 147 |
| Αποχές: | 17 |

Ψήφοι υπέρ:

98

Ψήφοι κατά:

147

Αποχές:

17

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 4

Υποβάλλεται από τους:

ANGELOVA Milena

GAVRILOVS Vitālijs

KONTKANEN Mira-Maria

PILAWSKI Lech

VADÁSZ Borbála

SOC/703 — Ο κοινωνικός διάλογος ως εργαλείο προώθησης της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία

Σημείο 4.2

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί η αποτελεσματική εφαρμογή των συμφωνιών που προκύπτουν από τον κοινωνικό διάλογο. Η ΕΟΚΕ
  επαναλαμβάνει ότι υποστηρίζει

   (1)

  τη σύσταση της
  ΔΟΕ (2) σχετικά με έναν επιθεωρητή εργασίας ανά 10 000 εργαζομένους και τονίζει την ανάγκη να ενισχυθεί ο ρόλος
  των συνδικαλιστικών εκπροσώπων
  όσον αφορά την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία. Σε όλα τα επίπεδα, οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να συμμετέχουν επαρκώς στον σχεδιασμό και την εφαρμογή μέτρων πρόληψης, σύμφωνα με την οδηγία-πλαίσιο. | Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί η αποτελεσματική εφαρμογή των συμφωνιών που προκύπτουν από τον κοινωνικό διάλογο. Η ΕΟΚΕ
  επισημαίνει
  τη σύσταση (1) της ΔΟΕ σχετικά με έναν επιθεωρητή εργασίας ανά 10 000 εργαζομένους και τονίζει την ανάγκη να ενισχυθεί ο ρόλος
  των κοινωνικών εταίρων
  όσον αφορά την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία. Σε όλα τα επίπεδα, οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να συμμετέχουν επαρκώς στον σχεδιασμό και την εφαρμογή μέτρων πρόληψης, σύμφωνα με την οδηγία-πλαίσιο. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί η αποτελεσματική εφαρμογή των συμφωνιών που προκύπτουν από τον κοινωνικό διάλογο. Η ΕΟΚΕ
  επαναλαμβάνει ότι υποστηρίζει

   (1)

  τη σύσταση της
  ΔΟΕ (2) σχετικά με έναν επιθεωρητή εργασίας ανά 10 000 εργαζομένους και τονίζει την ανάγκη να ενισχυθεί ο ρόλος
  των συνδικαλιστικών εκπροσώπων
  όσον αφορά την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία. Σε όλα τα επίπεδα, οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να συμμετέχουν επαρκώς στον σχεδιασμό και την εφαρμογή μέτρων πρόληψης, σύμφωνα με την οδηγία-πλαίσιο.

Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί η αποτελεσματική εφαρμογή των συμφωνιών που προκύπτουν από τον κοινωνικό διάλογο. Η ΕΟΚΕ
  επισημαίνει
  τη σύσταση (1) της ΔΟΕ σχετικά με έναν επιθεωρητή εργασίας ανά 10 000 εργαζομένους και τονίζει την ανάγκη να ενισχυθεί ο ρόλος
  των κοινωνικών εταίρων
  όσον αφορά την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία. Σε όλα τα επίπεδα, οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να συμμετέχουν επαρκώς στον σχεδιασμό και την εφαρμογή μέτρων πρόληψης, σύμφωνα με την οδηγία-πλαίσιο.

Αιτιολογία

Προτείνουμε να χρησιμοποιηθεί η λέξη «επισημαίνει» αντί της λέξης «υποστηρίζει». Επίσης, στη δεύτερη φράση το σωστό είναι να γίνει αναφορά στους κοινωνικούς εταίρους εν γένει.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 103 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 150 |
| Αποχές: | 15 |

Ψήφοι υπέρ:

103

Ψήφοι κατά:

150

Αποχές:

15

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 5

Υποβάλλεται από τους:

ANGELOVA Milena

GAVRILOVS Vitālijs

KONTKANEN Mira-Maria

PILAWSKI Lech

VADÁSZ Borbála

SOC/703 — Ο κοινωνικός διάλογος ως εργαλείο προώθησης της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία

Σημείο 4.3

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Η
  γενίκευση της τηλεργασίας
  απαιτεί την επέκταση
  των όρων παρέμβασης της επιθεώρησης εργασίας. Όπως
  και
  στην Ισπανία (1), οι επιθεωρητές
  πρέπει να
  είναι σε θέση να ελέγχουν τις συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιείται η τηλεργασία, κατόπιν αιτήματος του εργαζομένου και με σεβασμό στην ιδιωτική του ζωή. Αυτό περιλαμβάνει τον εντοπισμό και την καταχώριση καταγγελιών σχετικά με την έλλειψη απαραίτητου εξοπλισμού, τη μη συμμόρφωση με το δικαίωμα στην αποσύνδεση κ.λπ. | Με τη
  γενίκευση της τηλεργασίας,
  ορισμένα κράτη μέλη συνειδητοποίησαν την ανάγκη επέκτασης
  των όρων παρέμβασης της επιθεώρησης εργασίας. Όπως συμβαίνει στην Ισπανία (1),
  όπου
  οι επιθεωρητές είναι σε θέση να ελέγχουν τις συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιείται η τηλεργασία, κατόπιν αιτήματος του εργαζομένου και με σεβασμό στην ιδιωτική του ζωή. Αυτό
  μπορεί να
  περιλαμβάνει τον εντοπισμό και την καταχώριση καταγγελιών σχετικά με την έλλειψη απαραίτητου εξοπλισμού, τη μη συμμόρφωση με το δικαίωμα στην αποσύνδεση κ.λπ.
  Οι εργοδότες θα πρέπει να υποχρεούνται να διασφαλίζουν τη διαθεσιμότητα εξοπλισμού τηλεργασίας μόνο όταν ο εργαζόμενος είναι υποχρεωμένος να εργάζεται από το σπίτι. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Η
  γενίκευση της τηλεργασίας
  απαιτεί την επέκταση
  των όρων παρέμβασης της επιθεώρησης εργασίας. Όπως
  και
  στην Ισπανία (1), οι επιθεωρητές
  πρέπει να
  είναι σε θέση να ελέγχουν τις συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιείται η τηλεργασία, κατόπιν αιτήματος του εργαζομένου και με σεβασμό στην ιδιωτική του ζωή. Αυτό περιλαμβάνει τον εντοπισμό και την καταχώριση καταγγελιών σχετικά με την έλλειψη απαραίτητου εξοπλισμού, τη μη συμμόρφωση με το δικαίωμα στην αποσύνδεση κ.λπ.

Με τη
  γενίκευση της τηλεργασίας,
  ορισμένα κράτη μέλη συνειδητοποίησαν την ανάγκη επέκτασης
  των όρων παρέμβασης της επιθεώρησης εργασίας. Όπως συμβαίνει στην Ισπανία (1),
  όπου
  οι επιθεωρητές είναι σε θέση να ελέγχουν τις συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιείται η τηλεργασία, κατόπιν αιτήματος του εργαζομένου και με σεβασμό στην ιδιωτική του ζωή. Αυτό
  μπορεί να
  περιλαμβάνει τον εντοπισμό και την καταχώριση καταγγελιών σχετικά με την έλλειψη απαραίτητου εξοπλισμού, τη μη συμμόρφωση με το δικαίωμα στην αποσύνδεση κ.λπ.
  Οι εργοδότες θα πρέπει να υποχρεούνται να διασφαλίζουν τη διαθεσιμότητα εξοπλισμού τηλεργασίας μόνο όταν ο εργαζόμενος είναι υποχρεωμένος να εργάζεται από το σπίτι.

Αιτιολογία

Μολονότι συμφωνούμε να εκτεθεί ως παράδειγμα το σύστημα ενός συγκεκριμένου κράτους μέλους (Ισπανία), δεν δικαιολογείται να προταθεί η εισαγωγή του εν λόγω συστήματος και σε άλλες χώρες, δεδομένου ότι η οργάνωση και οι διαδικασίες της επιθεώρησης εργασίας εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των κρατών μελών.

Εάν ο εργοδότης παρέχει ήδη έναν χώρο εργασίας (συνήθως γραφείο) όπου ο εργαζόμενος διαθέτει όλο τον απαιτούμενο εξοπλισμό, δεν θα πρέπει να υπάρχει υποχρέωση αναπαραγωγής του εξοπλισμού αυτού και στο σπίτι, εάν ο εργοδότης δεν επιβάλλει στον εργαζόμενο να εργάζεται από το σπίτι. Η αναπαραγωγή του εξοπλισμού εργασίας μπορεί να επιφέρει σοβαρή επιβάρυνση κόστους, ιδίως για τις μικρές εταιρείες.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 107 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 149 |
| Αποχές: | 16 |

Ψήφοι υπέρ:

107

Ψήφοι κατά:

149

Αποχές:

16

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 7

Υποβάλλεται από τους:

ANGELOVA Milena

GAVRILOVS Vitālijs

KONTKANEN Mira-Maria

PILAWSKI Lech

VADÁSZ Borbála

SOC/703 — Ο κοινωνικός διάλογος ως εργαλείο προώθησης της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία

Σημείο 4.12

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Όσον αφορά την καταπολέμηση του συνδεόμενου με την εργασία καρκίνου, η ΕΟΚΕ
  ζητεί μια περισσότερο φιλόδοξη θέση η οποία να καλύπτει τους 50 καρκινογόνους παράγοντες προτεραιότητας
  .
  Το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2004/37/ΕΚ θα πρέπει επίσης να επεκταθεί στις τοξικές για την αναπαραγωγή ουσίες και στα επικίνδυνα φάρμακα

   (1)

  . Επιπλέον, το χρόνιο άγχος αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου

   (2)

  , και η νυχτερινή εργασία με βάρδιες προκαλεί καρκίνο του μαστού, του προστάτη και του παχέος εντέρου

   (3)

  . Θα πρέπει να υιοθετηθεί μια προσέγγιση βάσει του κινδύνου και όχι μια μεθοδολογία που θεωρεί την προστασία των εργαζομένων δαπανηρή. | Όσον αφορά την καταπολέμηση του συνδεόμενου με την εργασία καρκίνου, η ΕΟΚΕ
  επικροτεί την προσωρινή συμφωνία που επιτεύχθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στα τέλη του 2021 για την καλύτερη προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε καρκινογόνες και μεταλλαξιογόνες ουσίες με την επικαιροποίηση της οδηγίας για τους καρκινογόνους και μεταλλαξιογόνους παράγοντες
  . |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Όσον αφορά την καταπολέμηση του συνδεόμενου με την εργασία καρκίνου, η ΕΟΚΕ
  ζητεί μια περισσότερο φιλόδοξη θέση η οποία να καλύπτει τους 50 καρκινογόνους παράγοντες προτεραιότητας
  .
  Το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2004/37/ΕΚ θα πρέπει επίσης να επεκταθεί στις τοξικές για την αναπαραγωγή ουσίες και στα επικίνδυνα φάρμακα

   (1)

  . Επιπλέον, το χρόνιο άγχος αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου

   (2)

  , και η νυχτερινή εργασία με βάρδιες προκαλεί καρκίνο του μαστού, του προστάτη και του παχέος εντέρου

   (3)

  . Θα πρέπει να υιοθετηθεί μια προσέγγιση βάσει του κινδύνου και όχι μια μεθοδολογία που θεωρεί την προστασία των εργαζομένων δαπανηρή.

Όσον αφορά την καταπολέμηση του συνδεόμενου με την εργασία καρκίνου, η ΕΟΚΕ
  επικροτεί την προσωρινή συμφωνία που επιτεύχθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στα τέλη του 2021 για την καλύτερη προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε καρκινογόνες και μεταλλαξιογόνες ουσίες με την επικαιροποίηση της οδηγίας για τους καρκινογόνους και μεταλλαξιογόνους παράγοντες
  .

Αιτιολογία

Θα πρέπει να επισημανθεί ότι τον Δεκέμβριο του 2021 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία για την καλύτερη προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε καρκινογόνες και μεταλλαξιογόνες ουσίες. Για τη βελτίωση της προστασίας των εργαζομένων από τον καρκίνο, η Επιτροπή πρότεινε το 2020 να περιοριστεί περαιτέρω η έκθεσή τους σε καρκινογόνες χημικές ουσίες. Η πρωτοβουλία αυτή εντάσσεται επίσης στη δέσμευση της Επιτροπής για την καταπολέμηση του καρκίνου στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού σχεδίου για την καταπολέμηση του καρκίνου. Η Επιτροπή υπογράμμισε ότι, βάσει της εν λόγω συμφωνίας σχετικά με την επικαιροποίηση της οδηγίας για τους καρκινογόνους και μεταλλαξιογόνους παράγοντες, περίπου 1 εκατομμύριο εργαζόμενοι θα επωφεληθούν θα επωφεληθούν από μεγαλύτερες εγγυήσεις λόγω του καθορισμού των ορίων επαγγελματικής έκθεσης για το ακρυλονιτρίλιο και τις ενώσεις νικελίου και της μείωσης των ορίων για το βενζόλιο.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 98 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 156 |
| Αποχές: | 17 |

Ψήφοι υπέρ:

98

Ψήφοι κατά:

156

Αποχές:

17

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 8

Υποβάλλεται από τους:

ANGELOVA Milena

GAVRILOVS Vitālijs

KONTKANEN Mira-Maria

PILAWSKI Lech

VADÁSZ Borbála

SOC/703 — Ο κοινωνικός διάλογος ως εργαλείο προώθησης της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία

Σημείο 4.13

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Οι μυοσκελετικές διαταραχές εξακολουθούν να αποτελούν το κυρίαρχο πρόβλημα υγείας και ασφάλειας στην εργασία στην ΕΕ. Σε επίπεδο επιχειρήσεων, η ποιότητα του κοινωνικού διαλόγου και η ορθή λειτουργία της επιτροπής υγείας-ασφάλειας, όπου υπάρχουν, εγγυώνται την αποτελεσματικότητα της προσέγγισης πρόληψης. Ο κοινωνικός διάλογος σε τομεακό επίπεδο μπορεί επίσης να παρέχει υποστήριξη, μέσω συγκεκριμένων κατευθυντήριων γραμμών, σε δράσεις ευαισθητοποίησης και ανταλλαγής εμπειριών, καθώς και στη διάδοση ορθών πρακτικών. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ανάπτυξη μιας συνολικής, βιώσιμης και ολοκληρωμένης πολιτικής απαιτεί
  την εκ νέου ενεργοποίηση του σχεδίου οδηγίας σχετικά με τις μυοσκελετικές διαταραχές
  . | Οι μυοσκελετικές διαταραχές εξακολουθούν να αποτελούν το κυρίαρχο πρόβλημα υγείας και ασφάλειας στην εργασία στην ΕΕ. Σε επίπεδο επιχειρήσεων, η ποιότητα του κοινωνικού διαλόγου και η ορθή λειτουργία της επιτροπής υγείας-ασφάλειας
  μπορούν
  , όπου υπάρχουν,
  να
  εγγυώνται τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα της προσέγγισης πρόληψης. Ο κοινωνικός διάλογος σε τομεακό επίπεδο μπορεί επίσης να παρέχει υποστήριξη, μέσω συγκεκριμένων κατευθυντήριων γραμμών, σε δράσεις ευαισθητοποίησης και ανταλλαγής εμπειριών, καθώς και στη διάδοση ορθών πρακτικών. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ανάπτυξη μιας συνολικής, βιώσιμης και ολοκληρωμένης πολιτικής απαιτεί
  τη λήψη μέτρων, όπως υποδεικνύει η Επιτροπή στο «Στρατηγικό πλαίσιο της ΕΕ για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία κατά την περίοδο 2021-2027 — Ασφάλεια και υγεία στην εργασία σε έναν μεταβαλλόμενο κόσμο εργασίας». |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Οι μυοσκελετικές διαταραχές εξακολουθούν να αποτελούν το κυρίαρχο πρόβλημα υγείας και ασφάλειας στην εργασία στην ΕΕ. Σε επίπεδο επιχειρήσεων, η ποιότητα του κοινωνικού διαλόγου και η ορθή λειτουργία της επιτροπής υγείας-ασφάλειας, όπου υπάρχουν, εγγυώνται την αποτελεσματικότητα της προσέγγισης πρόληψης. Ο κοινωνικός διάλογος σε τομεακό επίπεδο μπορεί επίσης να παρέχει υποστήριξη, μέσω συγκεκριμένων κατευθυντήριων γραμμών, σε δράσεις ευαισθητοποίησης και ανταλλαγής εμπειριών, καθώς και στη διάδοση ορθών πρακτικών. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ανάπτυξη μιας συνολικής, βιώσιμης και ολοκληρωμένης πολιτικής απαιτεί
  την εκ νέου ενεργοποίηση του σχεδίου οδηγίας σχετικά με τις μυοσκελετικές διαταραχές
  .

Οι μυοσκελετικές διαταραχές εξακολουθούν να αποτελούν το κυρίαρχο πρόβλημα υγείας και ασφάλειας στην εργασία στην ΕΕ. Σε επίπεδο επιχειρήσεων, η ποιότητα του κοινωνικού διαλόγου και η ορθή λειτουργία της επιτροπής υγείας-ασφάλειας
  μπορούν
  , όπου υπάρχουν,
  να
  εγγυώνται τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα της προσέγγισης πρόληψης. Ο κοινωνικός διάλογος σε τομεακό επίπεδο μπορεί επίσης να παρέχει υποστήριξη, μέσω συγκεκριμένων κατευθυντήριων γραμμών, σε δράσεις ευαισθητοποίησης και ανταλλαγής εμπειριών, καθώς και στη διάδοση ορθών πρακτικών. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ανάπτυξη μιας συνολικής, βιώσιμης και ολοκληρωμένης πολιτικής απαιτεί
  τη λήψη μέτρων, όπως υποδεικνύει η Επιτροπή στο «Στρατηγικό πλαίσιο της ΕΕ για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία κατά την περίοδο 2021-2027 — Ασφάλεια και υγεία στην εργασία σε έναν μεταβαλλόμενο κόσμο εργασίας».

Αιτιολογία

Η στρατηγική της Επιτροπής περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τον στόχο της Επιτροπής να καταστούν οι ψυχοκοινωνικοί και εργονομικοί κίνδυνοι μέρος εκστρατείας για υγιείς χώρους εργασίας.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 95 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 161 |
| Αποχές: | 16 |

Ψήφοι υπέρ:

95

Ψήφοι κατά:

161

Αποχές:

16

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 9

Υποβάλλεται από τους:

ANGELOVA Milena

GAVRILOVS Vitālijs

KONTKANEN Mira-Maria

PILAWSKI Lech

VADÁSZ Borbála

SOC/703 — Ο κοινωνικός διάλογος ως εργαλείο προώθησης της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία

Σημείο 4.14

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Η ανάγκη θέσπισης ευρωπαϊκής νομοθεσίας σχετικά με τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους καταδεικνύεται από την ανεπαρκή εφαρμογή της αυτόνομης συμφωνίας-πλαισίου του 2004 για το στρες που συνδέεται με την εργασία.
  Η EOKE υπενθυμίζει ότι μια αποτελεσματική προσέγγιση πρόληψης περιλαμβάνει δράσεις για τους αιτιώδεις παράγοντες — δηλαδή την οργάνωση της εργασίας. Μια προσέγγιση παρέμβασης στην ψυχική υγεία του ατόμου δεν θα περιορίσει το άγχος στην εργασία. | Η ΕΟΚΕ ζητεί την ενίσχυση του ρόλου των κοινωνικών εταίρων στα μέτρα ευαισθητοποίησης και πρόληψης των ψυχοκοινωνικών κινδύνων
  .
  Οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι πρέπει να αντιμετωπιστούν πρωτίστως σε επίπεδο χώρου εργασίας/εταιρείας· δεν υπάρχει μια ενιαία λύση που θα μπορούσε να λειτουργήσει καλά σε όλες τις εταιρείες ή τα κράτη μέλη, καθώς τα προβλήματα είναι επίσης διαφορετικά. Σύμφωνα με την έκθεση εφαρμογής που εκπονήθηκε από τους υπογράφοντες τη συμφωνία-πλαίσιο, παρά τις διαφορετικές προκλήσεις και τα εμπόδια, η εφαρμογή της ευρωπαϊκής συμφωνίας-πλαισίου και των ίδιων των εκθέσεων προσδίδουν σαφώς σημαντική προστιθέμενη αξία στον τομέα του εργασιακού άγχους και της ανάπτυξης του κοινωνικού διαλόγου

   (1). Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι μια αποτελεσματική προσέγγιση πρόληψης περιλαμβάνει δράσεις για τους αιτιώδεις παράγοντες — δηλαδή την οργάνωση της εργασίας. Μια προσέγγιση παρέμβασης στην ψυχική υγεία του ατόμου δεν θα περιορίσει το άγχος στην εργασία.
  Οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι αποτελούν σύνθετο ζήτημα με διαφορετικούς παράγοντες αντικτύπου, όπως οι συνθήκες εργασίας, η διαχείριση του φόρτου εργασίας, οι εργασιακές σχέσεις αλλά και οι ατομικές ικανότητες. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Η ανάγκη θέσπισης ευρωπαϊκής νομοθεσίας σχετικά με τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους καταδεικνύεται από την ανεπαρκή εφαρμογή της αυτόνομης συμφωνίας-πλαισίου του 2004 για το στρες που συνδέεται με την εργασία.
  Η EOKE υπενθυμίζει ότι μια αποτελεσματική προσέγγιση πρόληψης περιλαμβάνει δράσεις για τους αιτιώδεις παράγοντες — δηλαδή την οργάνωση της εργασίας. Μια προσέγγιση παρέμβασης στην ψυχική υγεία του ατόμου δεν θα περιορίσει το άγχος στην εργασία.

Η ΕΟΚΕ ζητεί την ενίσχυση του ρόλου των κοινωνικών εταίρων στα μέτρα ευαισθητοποίησης και πρόληψης των ψυχοκοινωνικών κινδύνων
  .
  Οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι πρέπει να αντιμετωπιστούν πρωτίστως σε επίπεδο χώρου εργασίας/εταιρείας· δεν υπάρχει μια ενιαία λύση που θα μπορούσε να λειτουργήσει καλά σε όλες τις εταιρείες ή τα κράτη μέλη, καθώς τα προβλήματα είναι επίσης διαφορετικά. Σύμφωνα με την έκθεση εφαρμογής που εκπονήθηκε από τους υπογράφοντες τη συμφωνία-πλαίσιο, παρά τις διαφορετικές προκλήσεις και τα εμπόδια, η εφαρμογή της ευρωπαϊκής συμφωνίας-πλαισίου και των ίδιων των εκθέσεων προσδίδουν σαφώς σημαντική προστιθέμενη αξία στον τομέα του εργασιακού άγχους και της ανάπτυξης του κοινωνικού διαλόγου

   (1). Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι μια αποτελεσματική προσέγγιση πρόληψης περιλαμβάνει δράσεις για τους αιτιώδεις παράγοντες — δηλαδή την οργάνωση της εργασίας. Μια προσέγγιση παρέμβασης στην ψυχική υγεία του ατόμου δεν θα περιορίσει το άγχος στην εργασία.
  Οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι αποτελούν σύνθετο ζήτημα με διαφορετικούς παράγοντες αντικτύπου, όπως οι συνθήκες εργασίας, η διαχείριση του φόρτου εργασίας, οι εργασιακές σχέσεις αλλά και οι ατομικές ικανότητες.

Αιτιολογία

Σε αυτό το σημείο, θα πρέπει να διαφοροποιήσουμε την προσέγγιση περισσότερο προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης του ρόλου των κοινωνικών εταίρων στα μέτρα ευαισθητοποίησης και πρόληψης των ψυχοκοινωνικών κινδύνων. Οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι πρέπει να αντιμετωπιστούν πρωτίστως σε επίπεδο χώρου εργασίας/εταιρείας· δεν υπάρχει μια ενιαία λύση που θα μπορούσε να λειτουργήσει καλά σε όλες τις εταιρείες ή τα κράτη μέλη, καθώς τα προβλήματα είναι επίσης διαφορετικά.

Δεν συμμεριζόμαστε την ανάγκη θέσπισης νομοθεσίας, αλλά συμφωνούμε με την προσέγγιση της Επιτροπής όσον αφορά την προετοιμασία, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους, μη νομοθετικής πρωτοβουλίας σε επίπεδο ΕΕ αναφορικά με την ψυχική υγεία στην εργασία που θα αξιολογεί τα αναδυόμενα ζητήματα ψυχικής υγείας των εργαζομένων.

Τέλος, υπάρχει έκθεση εφαρμογής που εκπονήθηκε από τους υπογράφοντες την αυτόνομη συμφωνία-πλαίσιο για το στρες που συνδέεται με την εργασία (https://www.businesseurope.eu/sites/buseur/files/media/imported/2008-02495-E.pdf) στην οποία αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι παρά τις διαφορετικές προκλήσεις και τα εμπόδια, η εφαρμογή της ευρωπαϊκής συμφωνίας-πλαισίου και των ίδιων των εκθέσεων προσδίδουν σαφώς σημαντική προστιθέμενη αξία στον τομέα του εργασιακού άγχους και της ανάπτυξης του κοινωνικού διαλόγου.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 97 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 159 |
| Αποχές: | 14 |

Ψήφοι υπέρ:

97

Ψήφοι κατά:

159

Αποχές:

14

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 10

Υποβάλλεται από τους:

ANGELOVA Milena

GAVRILOVS Vitālijs

KONTKANEN Mira-Maria

PILAWSKI Lech

VADÁSZ Borbála

SOC/703 — Ο κοινωνικός διάλογος ως εργαλείο προώθησης της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία

Σημείο 4.16

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Η ΕΟΚΕ
  εκφράζει τη λύπη της για τον αποκλεισμό
  των αυτοαπασχολούμενων εργαζομένων από το πεδίο εφαρμογής του στρατηγικού πλαισίου.
  Ορισμένοι εργαζόμενοι σε πλατφόρμα, που θεωρούνται «αυτοαπασχολούμενοι», στην πραγματικότητα υπόκεινται σε υπαλληλική σχέση με τις πλατφόρμες μέσω της αλγοριθμικής διαχείρισης. Η πανδημία ανέδειξε την ευπάθεια των εν λόγω εργαζομένων και τις ελλείψεις των πλατφορμών όσον αφορά την πρόληψη. Δεν ενδείκνυται οι εν λόγω εργαζόμενοι να συνεχίσουν να εκτίθενται σε ανεξέλεγκτους κινδύνους, λόγω του αποκλεισμού τους από το στρατηγικό πλαίσιο
  .
  . | Η ΕΟΚΕ
  επισημαίνει ότι οι αυτοαπασχολούμενοι εργαζομένων δεν περιλαμβάνονται σ
  το πεδίο εφαρμογής του στρατηγικού πλαισίου.
  Η ΕΟΚΕ έχει ήδη προτείνει την έγκαιρη εκπόνηση μελέτης με τη συμμετοχή της Επιτροπής, των εμπειρογνωμόνων και των κοινωνικών εταίρων, προκειμένου να βρεθεί η καλύτερη λύση, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη την αρχή σύμφωνα με την οποία όλοι οι αυτοαπασχολούμενοι πρέπει επίσης να διαθέτουν ασφαλές και υγιές εργασιακό περιβάλλον. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Φεβρουαρίου 2003, για τη βελτίωση της προστασίας της υγείας και της ασφάλειας κατά την εργασία στους αυτοαπασχολούμενους

   (1)

  συνιστά στα κράτη μέλη «να προάγουν, στο πλαίσιο των πολιτικών τους για την πρόληψη των εργατικών ατυχημάτων και ασθενειών, την ασφάλεια και την υγεία των αυτοαπασχολουμένων, λαμβάνοντας υπόψη και τους ειδικούς κινδύνους που υπάρχουν σε συγκεκριμένους τομείς και τη συγκεκριμένη φύση της σχέσης συμβαλλομένων επιχειρήσεων και αυτοαπασχολούμενων». |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Η ΕΟΚΕ
  εκφράζει τη λύπη της για τον αποκλεισμό
  των αυτοαπασχολούμενων εργαζομένων από το πεδίο εφαρμογής του στρατηγικού πλαισίου.
  Ορισμένοι εργαζόμενοι σε πλατφόρμα, που θεωρούνται «αυτοαπασχολούμενοι», στην πραγματικότητα υπόκεινται σε υπαλληλική σχέση με τις πλατφόρμες μέσω της αλγοριθμικής διαχείρισης. Η πανδημία ανέδειξε την ευπάθεια των εν λόγω εργαζομένων και τις ελλείψεις των πλατφορμών όσον αφορά την πρόληψη. Δεν ενδείκνυται οι εν λόγω εργαζόμενοι να συνεχίσουν να εκτίθενται σε ανεξέλεγκτους κινδύνους, λόγω του αποκλεισμού τους από το στρατηγικό πλαίσιο
  .

.

Η ΕΟΚΕ
  επισημαίνει ότι οι αυτοαπασχολούμενοι εργαζομένων δεν περιλαμβάνονται σ
  το πεδίο εφαρμογής του στρατηγικού πλαισίου.
  Η ΕΟΚΕ έχει ήδη προτείνει την έγκαιρη εκπόνηση μελέτης με τη συμμετοχή της Επιτροπής, των εμπειρογνωμόνων και των κοινωνικών εταίρων, προκειμένου να βρεθεί η καλύτερη λύση, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη την αρχή σύμφωνα με την οποία όλοι οι αυτοαπασχολούμενοι πρέπει επίσης να διαθέτουν ασφαλές και υγιές εργασιακό περιβάλλον. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Φεβρουαρίου 2003, για τη βελτίωση της προστασίας της υγείας και της ασφάλειας κατά την εργασία στους αυτοαπασχολούμενους

   (1)

  συνιστά στα κράτη μέλη «να προάγουν, στο πλαίσιο των πολιτικών τους για την πρόληψη των εργατικών ατυχημάτων και ασθενειών, την ασφάλεια και την υγεία των αυτοαπασχολουμένων, λαμβάνοντας υπόψη και τους ειδικούς κινδύνους που υπάρχουν σε συγκεκριμένους τομείς και τη συγκεκριμένη φύση της σχέσης συμβαλλομένων επιχειρήσεων και αυτοαπασχολούμενων».

Αιτιολογία

Η Επιτροπή ενέκρινε στις 9 Δεκεμβρίου την πρόταση οδηγίας της σχετικά με τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας σε πλατφόρμες, επί της οποίας θα καταρτιστεί ξεχωριστή γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ (SOC/709) και, ως εκ τούτου, δεν χρειάζεται να εξεταστούν τα ζητήματα αυτά στην παρούσα γνωμοδότηση.

Στο κείμενο θα πρέπει να αναφερθεί η σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Φεβρουαρίου 2003, για τη βελτίωση της προστασίας της υγείας και της ασφάλειας κατά την εργασία στους αυτοαπασχολούμενους.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 99 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 162 |
| Αποχές: | 14 |

Ψήφοι υπέρ:

99

Ψήφοι κατά:

162

Αποχές:

14

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 11

Υποβάλλεται από τους:

ANGELOVA Milena

GAVRILOVS Vitālijs

KONTKANEN Mira-Maria

PILAWSKI Lech

VADÁSZ Borbála

SOC/703 — Ο κοινωνικός διάλογος ως εργαλείο προώθησης της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία

Σημείο 4.17

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Η ΕΟΚΕ επισημαίνει
  την ύπαρξη ασύμμετρων σχέσεων μεταξύ των πλατφορμών
  και
  των εν λόγω εργαζομένων
  και υπενθυμίζει ότι η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και το δικαίωμα συλλογικής διαπραγμάτευσης αποτελούν θεμελιώδη δικαιώματα. Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί η κατάλληλη οργάνωση και εκπροσώπηση προκειμένου να διευκολυνθεί ο κοινωνικός διάλογος και άρα οι συλλογικές διαπραγματεύσεις.
  Επιπλέον, ενδείκνυται η επέκταση των δικαιωμάτων κοινωνικής προστασίας στους εν λόγω εργαζομένους. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει
  ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη διασφάλιση μιας δίκαιης σχέσης μεταξύ των πλατφορμών και εκείνων που εργάζονται μέσω πλατφορμών
  και υπενθυμίζει ότι η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και το δικαίωμα συλλογικής διαπραγμάτευσης αποτελούν θεμελιώδη δικαιώματα. Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί η κατάλληλη οργάνωση και εκπροσώπηση προκειμένου να διευκολυνθεί ο κοινωνικός διάλογος και άρα οι συλλογικές διαπραγματεύσεις. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει
  την ύπαρξη ασύμμετρων σχέσεων μεταξύ των πλατφορμών
  και
  των εν λόγω εργαζομένων
  και υπενθυμίζει ότι η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και το δικαίωμα συλλογικής διαπραγμάτευσης αποτελούν θεμελιώδη δικαιώματα. Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί η κατάλληλη οργάνωση και εκπροσώπηση προκειμένου να διευκολυνθεί ο κοινωνικός διάλογος και άρα οι συλλογικές διαπραγματεύσεις.
  Επιπλέον, ενδείκνυται η επέκταση των δικαιωμάτων κοινωνικής προστασίας στους εν λόγω εργαζομένους.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει
  ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη διασφάλιση μιας δίκαιης σχέσης μεταξύ των πλατφορμών και εκείνων που εργάζονται μέσω πλατφορμών
  και υπενθυμίζει ότι η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και το δικαίωμα συλλογικής διαπραγμάτευσης αποτελούν θεμελιώδη δικαιώματα. Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί η κατάλληλη οργάνωση και εκπροσώπηση προκειμένου να διευκολυνθεί ο κοινωνικός διάλογος και άρα οι συλλογικές διαπραγματεύσεις.

Αιτιολογία

Η τροπολογία αναγνωρίζει την ανάγκη διασφάλισης μιας δίκαιης σχέσης μεταξύ των πλατφορμών και εκείνων που εργάζονται μέσω πλατφορμών για την εκτέλεση εργασιών, είτε ως εργαζόμενοι είτε ως επιχειρηματίες/αυτοαπασχολούμενοι. Η τροπολογία διορθώνει επίσης την εσφαλμένη παραδοχή ότι όλοι όσοι εργάζονται μέσω πλατφορμών είναι εργαζόμενοι, επειδή μπορεί να είναι επίσης αυτοαπασχολούμενοι ή επιχειρηματίες.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 12

Υποβάλλεται από τους:

ANGELOVA Milena

GAVRILOVS Vitālijs

KONTKANEN Mira-Maria

PILAWSKI Lech

VADÁSZ Borbála

SOC/703 — Ο κοινωνικός διάλογος ως εργαλείο προώθησης της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία

Σημείο 4.22

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Τα οφέλη της τηλεργασίας εξαρτώνται από τον τρόπο οργάνωσής της από τον εργοδότη. Η χρήση της τηλεργασίας
  πρέπει
  να πλαισιώνεται από συλλογικές διαπραγματεύσεις προκειμένου να αποφεύγονται οι δυσκολίες που εντοπίζονται σε πολλαπλές έρευνες (1). Η ευρωπαϊκή συμφωνία-πλαίσιο που υπογράφηκε το 2002
  δεν καθιστά δυνατή
  την ανταπόκριση σε αυτές τις νέες προκλήσεις.
  Η ΕΟΚΕ συνιστά την εκπόνηση νέων κατευθυντήριων γραμμών, με ιδιαίτερη έμφαση στην πρόληψη των ψυχοκοινωνικών κινδύνων και των μυοσκελετικών διαταραχών. | Όπως αναφέρεται στη συμφωνία-πλαίσιο του 2002, η τηλεργασία είναι εθελοντική για τον εργαζόμενο και τον εργοδότη. Η τηλεργασία μπορεί είτε να περιλαμβάνεται στην αρχική περιγραφή καθηκόντων του εργαζομένου είτε να εφαρμοστεί μεταγενέστερα ως εθελοντική ρύθμιση.
  Τα οφέλη της τηλεργασίας εξαρτώνται
  , μεταξύ άλλων,
  από τον τρόπο
  με τον οποίο οργανώνεται και συμφωνείται
  από τον εργοδότη
  και τον εργαζόμενο
  . Η χρήση της τηλεργασίας
  μπορεί
  να πλαισιώνεται
  για παράδειγμα
  από συλλογικές διαπραγματεύσεις προκειμένου να αποφεύγονται οι δυσκολίες που εντοπίζονται σε πολλαπλές έρευνες (1). Η ευρωπαϊκή συμφωνία-πλαίσιο που υπογράφηκε το 2002
  εξακολουθεί να ισχύει για
  την ανταπόκριση σε αυτές τις νέες προκλήσεις. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Τα οφέλη της τηλεργασίας εξαρτώνται από τον τρόπο οργάνωσής της από τον εργοδότη. Η χρήση της τηλεργασίας
  πρέπει
  να πλαισιώνεται από συλλογικές διαπραγματεύσεις προκειμένου να αποφεύγονται οι δυσκολίες που εντοπίζονται σε πολλαπλές έρευνες (1). Η ευρωπαϊκή συμφωνία-πλαίσιο που υπογράφηκε το 2002
  δεν καθιστά δυνατή
  την ανταπόκριση σε αυτές τις νέες προκλήσεις.
  Η ΕΟΚΕ συνιστά την εκπόνηση νέων κατευθυντήριων γραμμών, με ιδιαίτερη έμφαση στην πρόληψη των ψυχοκοινωνικών κινδύνων και των μυοσκελετικών διαταραχών.

Όπως αναφέρεται στη συμφωνία-πλαίσιο του 2002, η τηλεργασία είναι εθελοντική για τον εργαζόμενο και τον εργοδότη. Η τηλεργασία μπορεί είτε να περιλαμβάνεται στην αρχική περιγραφή καθηκόντων του εργαζομένου είτε να εφαρμοστεί μεταγενέστερα ως εθελοντική ρύθμιση.
  Τα οφέλη της τηλεργασίας εξαρτώνται
  , μεταξύ άλλων,
  από τον τρόπο
  με τον οποίο οργανώνεται και συμφωνείται
  από τον εργοδότη
  και τον εργαζόμενο
  . Η χρήση της τηλεργασίας
  μπορεί
  να πλαισιώνεται
  για παράδειγμα
  από συλλογικές διαπραγματεύσεις προκειμένου να αποφεύγονται οι δυσκολίες που εντοπίζονται σε πολλαπλές έρευνες (1). Η ευρωπαϊκή συμφωνία-πλαίσιο που υπογράφηκε το 2002
  εξακολουθεί να ισχύει για
  την ανταπόκριση σε αυτές τις νέες προκλήσεις.

Αιτιολογία

Η ευρωπαϊκή συμφωνία-πλαίσιο του 2002 εξακολουθεί να ενδείκνυται για την ανταπόκριση στις νέες προκλήσεις που θέτει η τηλεργασία.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 13

Υποβάλλεται από τους:

ANGELOVA Milena

GAVRILOVS Vitālijs

KONTKANEN Mira-Maria

PILAWSKI Lech

VADÁSZ Borbála

SOC/703 — Ο κοινωνικός διάλογος ως εργαλείο προώθησης της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία

Σημείο 1.4

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Η ευρωπαϊκή συμφωνία-πλαίσιο του 2002
  δεν καθιστά δυνατή
  την ανταπόκριση στις νέες προκλήσεις που θέτει η τηλεργασία.
  Η ΕΟΚΕ συνιστά την εκπόνηση νέων κατευθυντήριων γραμμών, με ιδιαίτερη έμφαση στην πρόληψη των ψυχοκοινωνικών κινδύνων και των μυοσκελετικών διαταραχών. | Η ευρωπαϊκή συμφωνία-πλαίσιο του 2002
  , η οποία συμπληρώθηκε από τη συμφωνία-πλαίσιο της ΕΕ για την ψηφιοποίηση από το 2020, παρέχει στέρεες βάσεις
  για την ανταπόκριση στις νέες προκλήσεις που θέτει η τηλεργασία. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Η ευρωπαϊκή συμφωνία-πλαίσιο του 2002
  δεν καθιστά δυνατή
  την ανταπόκριση στις νέες προκλήσεις που θέτει η τηλεργασία.
  Η ΕΟΚΕ συνιστά την εκπόνηση νέων κατευθυντήριων γραμμών, με ιδιαίτερη έμφαση στην πρόληψη των ψυχοκοινωνικών κινδύνων και των μυοσκελετικών διαταραχών.

Η ευρωπαϊκή συμφωνία-πλαίσιο του 2002
  , η οποία συμπληρώθηκε από τη συμφωνία-πλαίσιο της ΕΕ για την ψηφιοποίηση από το 2020, παρέχει στέρεες βάσεις
  για την ανταπόκριση στις νέες προκλήσεις που θέτει η τηλεργασία.

Αιτιολογία

Η ευρωπαϊκή συμφωνία-πλαίσιο του 2002 εξακολουθεί να ενδείκνυται για την ανταπόκριση στις νέες προκλήσεις που θέτει η τηλεργασία.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 14

Υποβάλλεται από τους:

ANGELOVA Milena

GAVRILOVS Vitālijs

KONTKANEN Mira-Maria

PILAWSKI Lech

VADÁSZ Borbála

SOC/703 — Ο κοινωνικός διάλογος ως εργαλείο προώθησης της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία

Σημείο 1.10

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Η ΕΟΚΕ ζητεί
  να θεσπιστεί μηχανισμός ο οποίος θα καθιστά δυνατή την
  αξιολόγηση του αντικτύπου των νομοθετικών πρωτοβουλιών, των συλλογικών συμφωνιών και των ευρωπαϊκών σχεδίων δράσης
  , και επαναλαμβάνει τη σύστασή της

   (1)

  για έναν επιθεωρητή εργασίας ανά 10 000 εργαζομένους
  . | Η ΕΟΚΕ ζητεί
  να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για την
  αξιολόγηση του αντικτύπου των νομοθετικών πρωτοβουλιών, των συλλογικών συμφωνιών και των ευρωπαϊκών σχεδίων δράσης. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Η ΕΟΚΕ ζητεί
  να θεσπιστεί μηχανισμός ο οποίος θα καθιστά δυνατή την
  αξιολόγηση του αντικτύπου των νομοθετικών πρωτοβουλιών, των συλλογικών συμφωνιών και των ευρωπαϊκών σχεδίων δράσης
  , και επαναλαμβάνει τη σύστασή της

   (1)

  για έναν επιθεωρητή εργασίας ανά 10 000 εργαζομένους
  .

Η ΕΟΚΕ ζητεί
  να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για την
  αξιολόγηση του αντικτύπου των νομοθετικών πρωτοβουλιών, των συλλογικών συμφωνιών και των ευρωπαϊκών σχεδίων δράσης.

Αιτιολογία

Υπάρχουν ήδη συστήματα για την αξιολόγηση του αντικτύπου. Επίσης, οι συμφωνίες-πλαίσιο διαθέτουν δική τους διαδικασία για την παρακολούθηση της εφαρμογής τους.

Όπως αναφέρει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι επαγγελματικές ασθένειες συνδέονται στενά με την κοινωνική ασφάλιση, που αποτελεί εθνική αρμοδιότητα. Όσον αφορά τις επιθεωρήσεις εργασίας: υφίσταται επίσης η ποιοτική πτυχή, καθώς και το γεγονός ότι στη γλώσσα της ΔΟΕ η επιθεώρηση εργασίας δεν αφορά μόνο την υγεία και την ασφάλεια αλλά και άλλες πτυχές (κοινωνικές πτυχές, αδήλωτη εργασία, διοίκηση της εργασίας κ.λπ.).

Από την έναρξη της πανδημίας και επειδή ο αριθμός των διά ζώσης επιθεωρήσεων εργασίας μειώθηκε σε ορισμένα κράτη μέλη λόγω των υγειονομικών μέτρων, άρχισαν να χρησιμοποιούνται ψηφιακά εργαλεία για τη διευκόλυνση της διενέργειας επιθεωρήσεων διαδικτυακά (ή τουλάχιστον ορισμένων τμημάτων των επιθεωρήσεων που μπορούν να διενεργηθούν διαδικτυακά). Αυτές οι νέες μέθοδοι εργασίας μπορούν επίσης να αυξήσουν την αποτελεσματικότητα των επιθεωρήσεων εργασίας. Εναπόκειται στα κράτη μέλη να αποφασίσουν τον τρόπο οργάνωσης των επιθεωρήσεων εργασίας.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 15

Υποβάλλεται από τους:

ANGELOVA Milena

GAVRILOVS Vitālijs

KONTKANEN Mira-Maria

PILAWSKI Lech

VADÁSZ Borbála

SOC/703 — Ο κοινωνικός διάλογος ως εργαλείο προώθησης της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία

Σημείο 1.12

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Όσον αφορά την καταπολέμηση του καρκίνου που συνδέεται με την εργασία, η ΕΟΚΕ
  ζητεί μια περισσότερο φιλόδοξη θέση η οποία θα καλύπτει συνολικά τους 50 καρκινογόνους παράγοντες προτεραιότητας, τις τοξικές για την αναπαραγωγή ουσίες, τα επικίνδυνα φάρμακα και θα περιλαμβάνει το άγχος

   (1)

  και την εργασία με βάρδιες

   (2)

  . | Όσον αφορά την καταπολέμηση του καρκίνου που συνδέεται με την εργασία, η ΕΟΚΕ
  επικροτεί την προσωρινή συμφωνία που επιτεύχθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στα τέλη του 2021 για την καλύτερη προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε καρκινογόνες και μεταλλαξιογόνες ουσίες με την επικαιροποίηση της οδηγίας για τους καρκινογόνους και μεταλλαξιογόνους παράγοντες. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Όσον αφορά την καταπολέμηση του καρκίνου που συνδέεται με την εργασία, η ΕΟΚΕ
  ζητεί μια περισσότερο φιλόδοξη θέση η οποία θα καλύπτει συνολικά τους 50 καρκινογόνους παράγοντες προτεραιότητας, τις τοξικές για την αναπαραγωγή ουσίες, τα επικίνδυνα φάρμακα και θα περιλαμβάνει το άγχος

   (1)

  και την εργασία με βάρδιες

   (2)

  .

Όσον αφορά την καταπολέμηση του καρκίνου που συνδέεται με την εργασία, η ΕΟΚΕ
  επικροτεί την προσωρινή συμφωνία που επιτεύχθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στα τέλη του 2021 για την καλύτερη προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε καρκινογόνες και μεταλλαξιογόνες ουσίες με την επικαιροποίηση της οδηγίας για τους καρκινογόνους και μεταλλαξιογόνους παράγοντες.

Αιτιολογία

Θα πρέπει να επισημανθεί ότι τον Δεκέμβριο του 2021 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία για την καλύτερη προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε καρκινογόνες και μεταλλαξιογόνες ουσίες. Για τη βελτίωση της προστασίας των εργαζομένων από τον καρκίνο, η Επιτροπή πρότεινε το 2020 να περιοριστεί περαιτέρω η έκθεσή τους σε καρκινογόνες χημικές ουσίες. Η πρωτοβουλία αυτή εντάσσεται επίσης στη δέσμευση της Επιτροπής για την καταπολέμηση του καρκίνου στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού σχεδίου για την καταπολέμηση του καρκίνου. Η Επιτροπή υπογράμμισε ότι, βάσει της εν λόγω συμφωνίας σχετικά με την επικαιροποίηση της οδηγίας για τους καρκινογόνους και μεταλλαξιογόνους παράγοντες, περίπου 1 εκατομμύριο εργαζόμενοι θα επωφεληθούν θα επωφεληθούν από μεγαλύτερες εγγυήσεις λόγω του καθορισμού των ορίων επαγγελματικής έκθεσης για το ακρυλονιτρίλιο και τις ενώσεις νικελίου και της μείωσης των ορίων για το βενζόλιο.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 16

Υποβάλλεται από τους:

ANGELOVA Milena

GAVRILOVS Vitālijs

KONTKANEN Mira-Maria

PILAWSKI Lech

VADÁSZ Borbála

SOC/703 — Ο κοινωνικός διάλογος ως εργαλείο προώθησης της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία

Σημείο 1.13

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Η ΕΟΚΕ ζητεί
  να θεσπιστεί
  ευρωπαϊκή νομοθεσία
  για τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους.
  Μια αποτελεσματική προσέγγιση πρόληψης πρέπει να επηρεάζει το περιβάλλον εργασίας και όχι μόνο την ψυχική υγεία των ατόμων. | Η ΕΟΚΕ ζητεί
  να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή και να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για την ενίσχυση του ρόλου των κοινωνικών εταίρων στα μέτρα ευαισθητοποίησης και πρόληψης των ψυχοκοινωνικών κινδύνων. Οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι πρέπει να αντιμετωπιστούν πρωτίστως σε επίπεδο χώρου εργασίας/εταιρείας· δεν υπάρχει μια ενιαία λύση που θα μπορούσε να λειτουργήσει καλά σε όλες τις εταιρείες ή τα κράτη μέλη, καθώς τα προβλήματα είναι επίσης διαφορετικά. Σύμφωνα με την έκθεση εφαρμογής που εκπονήθηκε από τους υπογράφοντες τη συμφωνία-πλαίσιο, παρά τις διαφορετικές προκλήσεις και τα εμπόδια, η εφαρμογή της ευρωπαϊκής συμφωνίας-πλαισίου και των ίδιων των εκθέσεων προσδίδουν σαφώς σημαντική προστιθέμενη αξία στον τομέα του εργασιακού άγχους και της ανάπτυξης του κοινωνικού διαλόγου[1].
  Μια αποτελεσματική προσέγγιση πρόληψης πρέπει να επηρεάζει το περιβάλλον εργασίας και όχι μόνο την ψυχική υγεία των ατόμων.
  Ωστόσο, οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι αποτελούν σύνθετο ζήτημα με διαφορετικούς παράγοντες αντικτύπου, όπως οι συνθήκες εργασίας, η διαχείριση του φόρτου εργασίας, οι εργασιακές σχέσεις αλλά και οι ατομικές ικανότητες. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Η ΕΟΚΕ ζητεί
  να θεσπιστεί
  ευρωπαϊκή νομοθεσία
  για τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους.
  Μια αποτελεσματική προσέγγιση πρόληψης πρέπει να επηρεάζει το περιβάλλον εργασίας και όχι μόνο την ψυχική υγεία των ατόμων.

Η ΕΟΚΕ ζητεί
  να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή και να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για την ενίσχυση του ρόλου των κοινωνικών εταίρων στα μέτρα ευαισθητοποίησης και πρόληψης των ψυχοκοινωνικών κινδύνων. Οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι πρέπει να αντιμετωπιστούν πρωτίστως σε επίπεδο χώρου εργασίας/εταιρείας· δεν υπάρχει μια ενιαία λύση που θα μπορούσε να λειτουργήσει καλά σε όλες τις εταιρείες ή τα κράτη μέλη, καθώς τα προβλήματα είναι επίσης διαφορετικά. Σύμφωνα με την έκθεση εφαρμογής που εκπονήθηκε από τους υπογράφοντες τη συμφωνία-πλαίσιο, παρά τις διαφορετικές προκλήσεις και τα εμπόδια, η εφαρμογή της ευρωπαϊκής συμφωνίας-πλαισίου και των ίδιων των εκθέσεων προσδίδουν σαφώς σημαντική προστιθέμενη αξία στον τομέα του εργασιακού άγχους και της ανάπτυξης του κοινωνικού διαλόγου[1].
  Μια αποτελεσματική προσέγγιση πρόληψης πρέπει να επηρεάζει το περιβάλλον εργασίας και όχι μόνο την ψυχική υγεία των ατόμων.
  Ωστόσο, οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι αποτελούν σύνθετο ζήτημα με διαφορετικούς παράγοντες αντικτύπου, όπως οι συνθήκες εργασίας, η διαχείριση του φόρτου εργασίας, οι εργασιακές σχέσεις αλλά και οι ατομικές ικανότητες.

Αιτιολογία

Η νομοθεσία δεν αποτελεί πανάκεια. Σε αυτό το σημείο, θα πρέπει να διαφοροποιήσουμε την προσέγγιση περισσότερο προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης του ρόλου των κοινωνικών εταίρων στα μέτρα ευαισθητοποίησης και πρόληψης των ψυχοκοινωνικών κινδύνων. Οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι πρέπει να αντιμετωπιστούν πρωτίστως σε επίπεδο χώρου εργασίας/εταιρείας· δεν υπάρχει μια ενιαία λύση που θα μπορούσε να λειτουργήσει καλά σε όλες τις εταιρείες ή τα κράτη μέλη, καθώς τα προβλήματα είναι επίσης διαφορετικά.

Δεν συμμεριζόμαστε την ανάγκη θέσπισης νομοθεσίας, αλλά συμφωνούμε με την προσέγγιση της Επιτροπής όσον αφορά την προετοιμασία, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους, μη νομοθετικής πρωτοβουλίας σε επίπεδο ΕΕ αναφορικά με την ψυχική υγεία στην εργασία που θα αξιολογεί τα αναδυόμενα ζητήματα ψυχικής υγείας των εργαζομένων.

Υπάρχει έκθεση εφαρμογής που εκπονήθηκε από τους υπογράφοντες την αυτόνομη συμφωνία-πλαίσιο για το στρες που συνδέεται με την εργασία (https://www.businesseurope.eu/sites/buseur/files/media/imported/2008-02495-E.pdf) στην οποία αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι παρά τις διαφορετικές προκλήσεις και τα εμπόδια, η εφαρμογή της ευρωπαϊκής συμφωνίας-πλαισίου και των ίδιων των εκθέσεων προσδίδουν σαφώς σημαντική προστιθέμενη αξία στον τομέα του εργασιακού άγχους και της ανάπτυξης του κοινωνικού διαλόγου.

Οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι αποτελούν σύνθετο ζήτημα με διαφορετικούς παράγοντες αντικτύπου, όπως οι συνθήκες εργασίας, η διαχείριση του φόρτου εργασίας, οι εργασιακές σχέσεις αλλά και οι ατομικές ικανότητες.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 17

Υποβάλλεται από τους:

ANGELOVA Milena

GAVRILOVS Vitālijs

KONTKANEN Mira-Maria

PILAWSKI Lech

VADÁSZ Borbála

SOC/703 — Ο κοινωνικός διάλογος ως εργαλείο προώθησης της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία

Σημείο 1.14

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ανάπτυξη μιας συνολικής, μακροχρόνιας και ολοκληρωμένης πολιτικής πρόληψης απαιτεί
  την εκ νέου ενεργοποίηση του σχεδίου οδηγίας σχετικά με τις μυοσκελετικές διαταραχές
  . | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ανάπτυξη μιας συνολικής, βιώσιμης και ολοκληρωμένης πολιτικής απαιτεί
  τη λήψη μέτρων, όπως υποδεικνύει η Επιτροπή στο «Στρατηγικό πλαίσιο της ΕΕ για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία κατά την περίοδο 2021-2027 — Ασφάλεια και υγεία στην εργασία σε έναν μεταβαλλόμενο κόσμο εργασίας»
  . |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ανάπτυξη μιας συνολικής, μακροχρόνιας και ολοκληρωμένης πολιτικής πρόληψης απαιτεί
  την εκ νέου ενεργοποίηση του σχεδίου οδηγίας σχετικά με τις μυοσκελετικές διαταραχές
  .

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ανάπτυξη μιας συνολικής, βιώσιμης και ολοκληρωμένης πολιτικής απαιτεί
  τη λήψη μέτρων, όπως υποδεικνύει η Επιτροπή στο «Στρατηγικό πλαίσιο της ΕΕ για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία κατά την περίοδο 2021-2027 — Ασφάλεια και υγεία στην εργασία σε έναν μεταβαλλόμενο κόσμο εργασίας»
  .

Αιτιολογία

Η στρατηγική της Επιτροπής περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τον στόχο της Επιτροπής να καταστούν οι ψυχοκοινωνικοί και εργονομικοί κίνδυνοι μέρος εκστρατείας για υγιείς χώρους εργασίας.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 18

Υποβάλλεται από τους:

ANGELOVA Milena

GAVRILOVS Vitālijs

KONTKANEN Mira-Maria

PILAWSKI Lech

VADÁSZ Borbála

SOC/703 — Ο κοινωνικός διάλογος ως εργαλείο προώθησης της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία

Σημείο 1.16

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Η ΕΟΚΕ
  ζητεί να συμπεριληφθούν οι εργαζόμενοι σε πλατφόρμες στο πεδίο εφαρμογής του στρατηγικού πλαισίου. Θα πρέπει να διασφαλίζονται τα δικαιώματα οργάνωσης, εκπροσώπησης και συλλογικής διαπραγμάτευσης και τα δικαιώματα κοινωνικής προστασίας να επεκτείνονται στους εν λόγω εργαζομένους. | Η ΕΟΚΕ
  επισημαίνει ότι η Επιτροπή ενέκρινε στις 9 Δεκεμβρίου την πρόταση οδηγίας της σχετικά με τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας σε πλατφόρμες, επί της οποίας θα καταρτιστεί ξεχωριστή γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ (SOC/709). |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Η ΕΟΚΕ
  ζητεί να συμπεριληφθούν οι εργαζόμενοι σε πλατφόρμες στο πεδίο εφαρμογής του στρατηγικού πλαισίου. Θα πρέπει να διασφαλίζονται τα δικαιώματα οργάνωσης, εκπροσώπησης και συλλογικής διαπραγμάτευσης και τα δικαιώματα κοινωνικής προστασίας να επεκτείνονται στους εν λόγω εργαζομένους.

Η ΕΟΚΕ
  επισημαίνει ότι η Επιτροπή ενέκρινε στις 9 Δεκεμβρίου την πρόταση οδηγίας της σχετικά με τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας σε πλατφόρμες, επί της οποίας θα καταρτιστεί ξεχωριστή γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ (SOC/709).

Αιτιολογία

Η Επιτροπή ενέκρινε στις 9 Δεκεμβρίου την πρόταση οδηγίας της σχετικά με τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας σε πλατφόρμες, επί της οποίας θα καταρτιστεί ξεχωριστή γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ (SOC/709) και, ως εκ τούτου, δεν χρειάζεται να εξεταστούν τα ζητήματα αυτά στην παρούσα γνωμοδότηση.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

---

(1)  
  Bérastégui P. (2021)
  ,
  Exposure to Psychosocial Risk Factors in the Gig Economy: A Systematic Review
  .
  ETUI Research Report
  2021.
  01
  .

(1)  

  ΕΕ C 220 της 9.6.2021, σ. 13-25

  .

(1)  Δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα.

(1)  
  https://www.eesc.europa.eu/el/our-work/opinions-information-reports/opinions/health-safety-work-eu-strategic-framework-2021-2027

(2)  https://www.ilo.org/public/english/standards/relm/gb/docs/gb297/pdf/esp-3.pdf

(1)  https://www.ilo.org/public/english/standards/relm/gb/docs/gb297/pdf/esp-3.pdf

(1)  https://ec.europa.eu/social/ajax/BlobServlet?docId=23324&langId=en

(1)  https://ec.europa.eu/social/ajax/BlobServlet?docId=23324&langId=en

(1)  
  Χημική ουσία που μπορεί να βλάψει


  τη γονιμότητα του άνδρα ή της γυναίκας ή να βλάψει την ανάπτυξη του εμβρύου.

(2)  
  https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7466429/

(3)  
  https://www.cancer-environnement.fr/597-Vol-124--Cancerogenicite-du-travail-de-nuit-poste.ce.aspx.

(1)  
  https://www.businesseurope.eu/sites/buseur/files/media/imported/2008-02495-E.pdf

(1)  
  https://op.europa.eu/el/publication-detail/-/publication/1fd9fbe0-1ee4-4928-a47d-4404b5301bbd

(1)  https://www.eurofound.europa.eu/data/covid-19/working-teleworking.

(1)  https://www.eurofound.europa.eu/data/covid-19/working-teleworking.

(1)  
  SOC/698

(1)  
  https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7466429/.

(2)  
  https://www.cancer-environnement.fr/597-Vol-124--Cancerogenicite-du-travail-de-nuit-poste.ce.aspx

---

| 12.5.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 194/72 |
| --- | --- | --- | --- |

12.5.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 194/72

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Επισιτιστική ασφάλεια και βιώσιμα συστήματα τροφίμων»

(διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της γαλλικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ)

(2022/C 194/10)

| Εισηγητής: | ο κ. Arnold PUECH d’ALISSAC |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Peter SCHMIDT |

Εισηγητής:

ο κ. Arnold PUECH d’ALISSAC

Συνεισηγητής:

ο κ. Peter SCHMIDT

| Αίτηση γνωμοδότησης | Επιστολή της γαλλικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, 21.9.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 7.1.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.1.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 566 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 165/2/2 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Επιστολή της γαλλικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, 21.9.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

7.1.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.1.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

566

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

165/2/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ ήταν το πρώτο όργανο της ΕΕ που ζήτησε να αναπτυχθεί μια ολοκληρωμένη πολιτική για τα τρόφιμα στην ΕΕ, με στόχο την προώθηση της υγιεινής διατροφής από βιώσιμα επισιτιστικά συστήματα, τη σύνδεση της γεωργίας με τις υπηρεσίες διατροφής και οικοσυστημάτων και τη διασφάλιση αλυσίδων εφοδιασμού που εγγυώνται τη δημόσια υγεία σε όλα τα τμήματα της ευρωπαϊκής κοινωνίας (1). Μια τέτοια πολιτική, η οποία αντανακλάται πλέον στη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο», θα πρέπει να βελτιώσει τη συνέπεια μεταξύ των πεδίων πολιτικής που σχετίζονται με τα τρόφιμα, να αυξήσει την ευαισθητοποίηση ως προς την αξία των τροφίμων και να προωθήσει τα βιώσιμα συστήματα τροφίμων. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Ανταποκρινόμενη στο αίτημα της γαλλικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ για την εκπόνηση της παρούσας διερευνητικής γνωμοδότησης, η ΕΟΚΕ επισημαίνει τους ακόλουθους βασικούς μοχλούς που θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν σε επίπεδο ΕΕ για να διασφαλιστεί η ανταγωνιστικότητα (2) των Ευρωπαίων παραγωγών και να εξασφαλιστούν τόσο η ευρωπαϊκή επισιτιστική ασφάλεια και βιωσιμότητα όσο και οι προσιτές τιμές για τους καταναλωτές:






  i) | προώθηση της ανοικτής στρατηγικής αυτονομίας για την επισιτιστική ασφάλεια και βιωσιμότητα· |
| --- | --- | --- |

1.2.

i)

προώθηση της ανοικτής στρατηγικής αυτονομίας για την επισιτιστική ασφάλεια και βιωσιμότητα·

| ii) | ανάπτυξη καινοτόμων τεχνολογιών και σπόρων, ώστε να μπορούν πάντα να παρέχουν λύσεις στους αγρότες με περιορισμένα υφιστάμενα μέσα· |
| --- | --- |

ii)

ανάπτυξη καινοτόμων τεχνολογιών και σπόρων, ώστε να μπορούν πάντα να παρέχουν λύσεις στους αγρότες με περιορισμένα υφιστάμενα μέσα·

| iii) | διασφάλιση ευρυζωνικής κάλυψης και ψηφιοποίησης ως προϋπόθεση για τη γεωργία ακριβείας και τη ρομποτική, και υποστήριξη των επενδύσεων σε τέτοιες βιώσιμες τεχνικές· |
| --- | --- |

iii)

διασφάλιση ευρυζωνικής κάλυψης και ψηφιοποίησης ως προϋπόθεση για τη γεωργία ακριβείας και τη ρομποτική, και υποστήριξη των επενδύσεων σε τέτοιες βιώσιμες τεχνικές·

| iv) | προώθηση και διευκόλυνση της πρόσβασης των παραγωγών γεωργικών προϊόντων —ιδίως των νέων γεωργών— στην κατάρτιση σε αυτές τις νέες τεχνολογίες· |
| --- | --- |

iv)

προώθηση και διευκόλυνση της πρόσβασης των παραγωγών γεωργικών προϊόντων —ιδίως των νέων γεωργών— στην κατάρτιση σε αυτές τις νέες τεχνολογίες·

| v) | εξασφάλιση της αμοιβαιότητας των προτύπων και ίσων όρων ανταγωνισμού με την ενσωμάτωση, ως διεθνών προτύπων βιωσιμότητας, των στρατηγικών βιοποικιλότητας και «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» —και των κανόνων τους— της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας σε όλες τις μελλοντικές εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ, καθώς και με τη συμπερίληψή τους στις ήδη υφιστάμενες εμπορικές συμφωνίες και σε αυτές του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ)· |
| --- | --- |

v)

εξασφάλιση της αμοιβαιότητας των προτύπων και ίσων όρων ανταγωνισμού με την ενσωμάτωση, ως διεθνών προτύπων βιωσιμότητας, των στρατηγικών βιοποικιλότητας και «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» —και των κανόνων τους— της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας σε όλες τις μελλοντικές εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ, καθώς και με τη συμπερίληψή τους στις ήδη υφιστάμενες εμπορικές συμφωνίες και σε αυτές του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ)·

| vi) | προαγωγή της αξίας των τροφίμων, με την προώθηση της διατροφικής εκπαίδευσης των καταναλωτών, η οποία συμβάλλει στην προσέγγιση του γεωργικού τομέα με την κοινωνία· |
| --- | --- |

vi)

προαγωγή της αξίας των τροφίμων, με την προώθηση της διατροφικής εκπαίδευσης των καταναλωτών, η οποία συμβάλλει στην προσέγγιση του γεωργικού τομέα με την κοινωνία·

| vii) | διασφάλιση δίκαιων τιμών και δίκαιης κατανομής του εισοδήματος σε ολόκληρη την αλυσίδα, ενίσχυση της προθυμίας των καταναλωτών να πληρώνουν το κατάλληλο αντίτιμο και να καταναλώνουν λιγότερα αλλά καλύτερα τρόφιμα, καθώς και απαγόρευση των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών μέσω φιλόδοξων κανονισμών· |
| --- | --- |

vii)

διασφάλιση δίκαιων τιμών και δίκαιης κατανομής του εισοδήματος σε ολόκληρη την αλυσίδα, ενίσχυση της προθυμίας των καταναλωτών να πληρώνουν το κατάλληλο αντίτιμο και να καταναλώνουν λιγότερα αλλά καλύτερα τρόφιμα, καθώς και απαγόρευση των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών μέσω φιλόδοξων κανονισμών·

| viii) | ευθυγράμμιση των πρακτικών και δραστηριοτήτων των επιχειρήσεων τροφίμων με τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ)· |
| --- | --- |

viii)

ευθυγράμμιση των πρακτικών και δραστηριοτήτων των επιχειρήσεων τροφίμων με τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ)·

| ix) | διασφάλιση της διαρθρωμένης συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών και όλων των ενδιαφερόμενων φορέων κατά μήκος της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων, μεταξύ άλλων μέσω ενός Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Επισιτιστικής Πολιτικής –για την ενίσχυση της συνεργασίας αντί του ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

ix)

διασφάλιση της διαρθρωμένης συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών και όλων των ενδιαφερόμενων φορέων κατά μήκος της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων, μεταξύ άλλων μέσω ενός Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Επισιτιστικής Πολιτικής –για την ενίσχυση της συνεργασίας αντί του ανταγωνισμού.

| 1.3. | Επιπροσθέτως, η ΕΟΚΕ επισημαίνει τους ακόλουθους βασικούς μοχλούς για τη μείωση της εξάρτησης από τις εισροές (συμπεριλαμβανομένων αυτών των συνθετικών προϊόντων) και για τη βελτίωση της αυτάρκειας της ΕΕ σε πρωτεΐνες:






  i) | μέριμνα ώστε η ΕΕ να υποστηρίξει πρακτικές χαμηλών εισροών, ιδίως όσον αφορά τα ορυκτά καύσιμα και τα φυτοφάρμακα, και να ενισχύσει την ικανότητα παραγωγής γεωργικών εισροών στην Ευρώπη· |
| --- | --- | --- |

1.3.

i)

μέριμνα ώστε η ΕΕ να υποστηρίξει πρακτικές χαμηλών εισροών, ιδίως όσον αφορά τα ορυκτά καύσιμα και τα φυτοφάρμακα, και να ενισχύσει την ικανότητα παραγωγής γεωργικών εισροών στην Ευρώπη·

| ii) | η βελτίωση της αυτάρκειας της ΕΕ σε πρωτεΐνες είναι επιθυμητή από κάθε άποψη. Οι εισαγωγές σόγιας από τρίτες χώρες ενδέχεται να είναι υπεύθυνες για την αποψίλωση και την υποβάθμιση των δασών, καθώς και την καταστροφή των φυσικών οικοσυστημάτων σε ορισμένες χώρες παραγωγής της. Η ανάπτυξη στην ΕΕ λαχανικών και οσπρίων με υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη θα περιόριζε τις εισαγωγές και, συνεπώς, θα είχε θετική επίδραση στο κλίμα και στο περιβάλλον· |
| --- | --- |

ii)

η βελτίωση της αυτάρκειας της ΕΕ σε πρωτεΐνες είναι επιθυμητή από κάθε άποψη. Οι εισαγωγές σόγιας από τρίτες χώρες ενδέχεται να είναι υπεύθυνες για την αποψίλωση και την υποβάθμιση των δασών, καθώς και την καταστροφή των φυσικών οικοσυστημάτων σε ορισμένες χώρες παραγωγής της. Η ανάπτυξη στην ΕΕ λαχανικών και οσπρίων με υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη θα περιόριζε τις εισαγωγές και, συνεπώς, θα είχε θετική επίδραση στο κλίμα και στο περιβάλλον·

| iii) | οργάνωση και υποστήριξη του τομέα των πρωτεϊνών με σκοπό να προωθηθεί η παραγωγή και να πειστούν οι αγρότες, ειδικότερα με την άσκηση φιλόδοξης κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ)· |
| --- | --- |

iii)

οργάνωση και υποστήριξη του τομέα των πρωτεϊνών με σκοπό να προωθηθεί η παραγωγή και να πειστούν οι αγρότες, ειδικότερα με την άσκηση φιλόδοξης κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ)·

| iv) | Ενίσχυση της παραγωγής ελαιούχων σπόρων και ελαιόπιτας. Καθότι ο πρωταρχικός στόχος είναι η παραγωγή τροφίμων, η αποτίμηση των ελαιούχων σπόρων βασίζεται στην αποτίμηση τόσο του ελαίου όσο και των πλακούντων και δεν μπορεί να διαχωριστεί. Αυτό καθιστά δυνατή την ενίσχυση της βιώσιμης παραγωγής τροφίμων και ενέργειας· |
| --- | --- |

iv)

Ενίσχυση της παραγωγής ελαιούχων σπόρων και ελαιόπιτας. Καθότι ο πρωταρχικός στόχος είναι η παραγωγή τροφίμων, η αποτίμηση των ελαιούχων σπόρων βασίζεται στην αποτίμηση τόσο του ελαίου όσο και των πλακούντων και δεν μπορεί να διαχωριστεί. Αυτό καθιστά δυνατή την ενίσχυση της βιώσιμης παραγωγής τροφίμων και ενέργειας·

| v) | ενίσχυση της δράσης της ΕΕ για την προστασία και αποκατάσταση των δασών του πλανήτη, ιδίως μέσω της βελτίωσης του ισχύοντος ευρωπαϊκού συστήματος πιστοποίησης των δασών (PEFC και FSC) για την έγκριση προϊόντων που δεν σχετίζονται με την αποψίλωση των δασών· |
| --- | --- |

v)

ενίσχυση της δράσης της ΕΕ για την προστασία και αποκατάσταση των δασών του πλανήτη, ιδίως μέσω της βελτίωσης του ισχύοντος ευρωπαϊκού συστήματος πιστοποίησης των δασών (PEFC και FSC) για την έγκριση προϊόντων που δεν σχετίζονται με την αποψίλωση των δασών·

| vi) | ανάπτυξη βραχειών, δίκαιων και διαφανών αλυσίδων εφοδιασμού και μέριμνα ώστε η μετάβαση προς τη βιώσιμη γεωργία να πραγματοποιηθεί σταδιακά με μέλημα τη διατήρηση των υφιστάμενων ισορροπιών· |
| --- | --- |

vi)

ανάπτυξη βραχειών, δίκαιων και διαφανών αλυσίδων εφοδιασμού και μέριμνα ώστε η μετάβαση προς τη βιώσιμη γεωργία να πραγματοποιηθεί σταδιακά με μέλημα τη διατήρηση των υφιστάμενων ισορροπιών·

| vii) | κατοχύρωση της άσκησης του δικαιώματος όλων στην τροφή —ιδίως όσων βρίσκονται σε οικονομική και κοινωνική επισφάλεια— και διευκόλυνση του πειραματισμού στα της κοινωνικής καινοτομίας. Η επισιτιστική βοήθεια πρέπει να παραμείνει υποχρεωτική πολιτική στα κράτη μέλη· |
| --- | --- |

vii)

κατοχύρωση της άσκησης του δικαιώματος όλων στην τροφή —ιδίως όσων βρίσκονται σε οικονομική και κοινωνική επισφάλεια— και διευκόλυνση του πειραματισμού στα της κοινωνικής καινοτομίας. Η επισιτιστική βοήθεια πρέπει να παραμείνει υποχρεωτική πολιτική στα κράτη μέλη·

| viii) | διασφάλιση της δυνατότητας παραγωγής τροφίμων σε ολόκληρη την ΕΕ. |
| --- | --- |

viii)

διασφάλιση της δυνατότητας παραγωγής τροφίμων σε ολόκληρη την ΕΕ.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το «Σχέδιο έκτακτης ανάγκης για τη διασφάλιση του εφοδιασμού τροφίμων και της επισιτιστικής ασφάλειας σε περιόδους κρίσεων» και την προτεινόμενη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού μηχανισμού ετοιμότητας και αντιμετώπισης κρίσεων επισιτιστικής ασφάλειας (EFSCM), και συνιστά οι διατάξεις του να ενσωματωθούν σε μια ολοκληρωμένη πολιτική για τα τρόφιμα (3). Η ΕΟΚΕ ζητεί να της δοθεί ενεργός ρόλος στην ειδική ομάδα εμπειρογνωμόνων. |
| --- | --- |

1.4.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ ήταν το πρώτο όργανο της ΕΕ που ζήτησε να αναπτυχθεί μια ολοκληρωμένη πολιτική για τα τρόφιμα στην ΕΕ, με στόχο την προώθηση της υγιεινής διατροφής από βιώσιμα επισιτιστικά συστήματα, τη σύνδεση της γεωργίας με τις υπηρεσίες διατροφής και οικοσυστημάτων και τη διασφάλιση αλυσίδων εφοδιασμού που εγγυώνται τη δημόσια υγεία σε όλα τα τμήματα της ευρωπαϊκής κοινωνίας (4). Μια τέτοια πολιτική, η οποία αντανακλάται πλέον στη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο», θα πρέπει να βελτιώσει τη συνέπεια μεταξύ των πεδίων πολιτικής που σχετίζονται με τα τρόφιμα, να αυξήσει την ευαισθητοποίηση ως προς την αξία των τροφίμων και να προωθήσει τα βιώσιμα συστήματα τροφίμων. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, μέσω των αρχών που ορίζονται στη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» και της στρατηγικής για τη βιοποικιλότητα, προσφέρει την ευκαιρία να ανανεωθεί το «κοινωνικό συμβόλαιο για τα τρόφιμα» μεταξύ της ΕΕ και των πολιτών της, και να προκριθεί ένα δίκαιο, υγιεινό και φιλικό προς το περιβάλλον σύστημα τροφίμων δεδομένων των επειγουσών κλιματικών και περιβαλλοντικών αναγκών. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η πανδημία COVID-19 έχει πρωτοφανείς συνέπειες για την κοινωνία και την οικονομία (5). Σε όλη την ΕΕ, οι αγρότες και οι λοιποί κρίκοι της αλυσίδας τροφίμων εξακολουθούν να εργάζονται ώστε να διατηρήσουν την παραγωγή και να τροφοδοτούν τον πληθυσμό, παρά τις δυσκολίες και τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν. Ο αγροδιατροφικός τομέας της ΕΕ έχει επιδείξει ανθεκτικότητα στην παροχή ασφαλών και υψηλής ποιότητας τροφίμων παρά τις διαταραχές στην αλυσίδα εφοδιασμού. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Το Εθνικό Συμβούλιο Επισιτισμού της Γαλλίας εξέδωσε γνωμοδότηση (υπ’ αριθ. 89) τον Ιούλιο του 2021 με θέμα «Παρατηρήσεις ως προς την κρίση της νόσου COVID-19 — Η περίοδος του πρώτου εθνικού περιορισμού της κυκλοφορίας των πολιτών στη Γαλλία» (6). Η γνωμοδότηση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η έξαρση της κρίσης COVID-19 ενίσχυσε την ανάγκη να αναπτυχθεί μια πιο συστημική αντίληψη περί συστημάτων τροφίμων, μέσω της εφαρμογής της προσέγγισης «Μία υγεία» σε όλους τους κρίκους της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων. Αυτή η ολοκληρωμένη προσέγγιση στην υγεία δίνει έμφαση στην αλληλεπίδραση μεταξύ ζώων, ανθρώπων και του περιβάλλοντός τους. Λόγω της οικονομικής και κοινωνικής επισφάλειας την οποία έχει ορισμένες φορές προκαλέσει ή επιτείνει, η κρίση έχει επίσης αναδείξει σημαντικές ανισότητες όσον αφορά την πρόσβαση στα τρόφιμα, οι οποίες είναι ασύμβατες με ένα βιώσιμο σύστημα τροφίμων, υπαγορεύοντας τον προβληματισμό σχετικά με το δικαίωμα στην τροφή και την επισιτιστική δημοκρατία. Η πρόσβαση σε υγιεινά, νόμιμα παραγόμενα και οικονομικά προσιτά τρόφιμα για ολόκληρο τον πληθυσμό της ΕΕ είναι ζωτικής σημασίας για την εκπλήρωση των στόχων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας (7). Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο στόχος το 25 % της γεωργικής γης στην ΕΕ να καλύπτεται από βιολογικές καλλιέργειες έως το 2030 είναι πολύ φιλόδοξος (8) και τάσσεται υπέρ μιας στρατηγικής προώθησης ανά την ΕΕ, χωρίς να λησμονείται ότι πρέπει να ακολουθήσει η κατανάλωση. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η κρίση έχει επίσης καταδείξει την ανάγκη να ενισχυθεί ο συντονισμός και να βελτιωθούν τα σχέδια έκτακτης ανάγκης, ώστε να υπάρχει κατάλληλη προετοιμασία για την αντιμετώπιση των κινδύνων που μπορεί να απειλήσουν τον εφοδιασμό με τρόφιμα και την επισιτιστική ασφάλεια στην ΕΕ. Ο στόχος είναι να αποφευχθεί η επανάληψη της εμπειρίας της νόσου COVID-19, όπου χρειάστηκε να ληφθούν ειδικά μέτρα συντονισμού σε επίπεδο ΕΕ και να αναπτυχθούν επιτόπου. Για την εκπλήρωση αυτού του στόχου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε πρόσφατα την ανακοίνωση με θέμα «Σχέδιο έκτακτης ανάγκης για τη διασφάλιση του εφοδιασμού τροφίμων και της επισιτιστικής ασφάλειας σε περιόδους κρίσεων» (9). Η ανακοίνωση περιγράφει τομείς που χρήζουν βελτίωσης οι οποίοι εντοπίστηκαν εν μέσω της πανδημίας COVID-19, αρχές που θα πρέπει να τηρούνται σε περιόδους κρίσης, και την εκπόνηση του εν λόγω σχεδίου έκτακτης ανάγκης. Αυτό περιλαμβάνει τη συγκρότηση ειδικής ομάδας εμπειρογνωμόνων, στην οποία θα συμμετέχουν δημόσιες αρχές κρατών μελών και χωρών εκτός ΕΕ, καθώς και διάφοροι συναρμόδιοι. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Σύμφωνα με τον ορισμό του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών, βιώσιμο σύστημα τροφίμων είναι «ένα σύστημα τροφίμων το οποίο παρέχει επισιτιστική ασφάλεια και διατροφή για όλους κατά τέτοιο τρόπο ώστε να μην τίθενται σε κίνδυνο οι οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές βάσεις για τη δημιουργία επισιτιστικής ασφάλειας και διατροφής των μελλοντικών γενεών» (10). Η στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις συνέπειες της κρίσης, αλλά και να παρέχει τις απαραίτητες εγγυήσεις για τη διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας στην ΕΕ. Τα συστήματα τροφίμων της ΕΕ θα πρέπει να διασφαλίζουν την ποσότητα και την ποιότητα του εφοδιασμού στον πληθυσμό, υποστηρίζοντας την ανταγωνιστικότητα του τομέα των τροφίμων και λαμβάνοντας υπόψη τις προκλήσεις της βιωσιμότητας. Θα πρέπει επίσης να προάγει την κοινωνική καινοτομία. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Το Κοινό Κέντρο Ερευνών (JRC) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δημοσίευσε, τον Αύγουστο του 2021, έκθεση με τίτλο «Modelling environmental and climate ambitions in the agricultural sector with the CAPRI model» [Μοντελοποίηση των περιβαλλοντικών και κλιματικών φιλοδοξιών στον γεωργικό τομέα με το μοντέλο CAPRI] (11), όπου προσομοιώνεται η επίδραση που έχουν στον γεωργικό τομέα και τις αγορές της ΕΕ ορισμένοι από τους ποσοτικοποιημένους στόχους που περιλαμβάνονται στη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» και στη στρατηγική για τη βιοποικιλότητα (μείωση της χρήσης φυτοπροστατευτικών προϊόντων, μείωση απωλειών θρεπτικών ουσιών, επέκταση των οικολογικών περιοχών στη βιολογική γεωργία και διεύρυνση των πεδίων ενδιαφέροντος). Φαίνεται ότι αυτοί οι στόχοι μπορούν να οδηγήσουν σε μείωση από 10 % ως 15 % της παραγωγής στην ΕΕ, ελάττωση του εισοδήματος των αγροτών, αύξηση των τιμών και παράλληλη αύξηση των εισαγωγών. Στα πορίσματα αυτής της έκθεσης επισημαίνεται η σημασία της από κοινού διαχείρισης της μετάβασης στον τομέα της γεωργίας και των τροφίμων. Όπως δηλώνεται στη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο», η ελάττωση της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων θα μπορούσε να αποτρέψει τέτοιες εξελίξεις. Η αποτελεσματική δε κατανομή των διαθέσιμων επισιτιστικών πόρων θα μπορούσε να αποτελέσει κατάλληλο μέσο. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η εξέλιξη της διατροφής αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της μετάβασης του συστήματος της γεωργίας και των τροφίμων ως συνόλου, το ίδιο και άλλες πολιτικές, όπως οι πολιτικές για το εμπόριο, τον ανταγωνισμό, την υγεία, την εκπαίδευση, το περιβάλλον και τους καταναλωτές. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η γαλλική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ ζήτησε από την ΕΟΚΕ να συντάξει διερευνητική γνωμοδότηση όπου θα εξετάζονται ειδικότερα τα εξής:






  — | οι μοχλοί που θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν σε επίπεδο ΕΕ για να διασφαλιστεί η ανταγωνιστικότητα των Ευρωπαίων παραγωγών και να εξασφαλιστούν τόσο η επισιτιστική ασφάλεια όσο και προσιτές τιμές για τον καταναλωτή στην ΕΕ, |
| --- | --- | --- |

2.9.

—

οι μοχλοί που θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν σε επίπεδο ΕΕ για να διασφαλιστεί η ανταγωνιστικότητα των Ευρωπαίων παραγωγών και να εξασφαλιστούν τόσο η επισιτιστική ασφάλεια όσο και προσιτές τιμές για τον καταναλωτή στην ΕΕ,

| — | οι μοχλοί που μπορούν να συμβάλουν στη μείωση της εξάρτησης από τις εισροές, συμπεριλαμβανομένων αυτών των συνθετικών προϊόντων, και να βελτιώσουν την αυτάρκεια της ΕΕ σε πρωτεΐνες, με την υποστήριξη του μετασχηματισμού του γεωργικού τομέα και με μέλημα τη βιώσιμη μετάβαση των συστημάτων τροφίμων στην ΕΕ. |
| --- | --- |

—

οι μοχλοί που μπορούν να συμβάλουν στη μείωση της εξάρτησης από τις εισροές, συμπεριλαμβανομένων αυτών των συνθετικών προϊόντων, και να βελτιώσουν την αυτάρκεια της ΕΕ σε πρωτεΐνες, με την υποστήριξη του μετασχηματισμού του γεωργικού τομέα και με μέλημα τη βιώσιμη μετάβαση των συστημάτων τροφίμων στην ΕΕ.

3.   Μοχλοί σε επίπεδο ΕΕ για τη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας των Ευρωπαίων παραγωγών με μέλημα τόσο την επισιτιστική ασφάλεια (και βιωσιμότητα) όσο και τις προσιτές για τον καταναλωτή τιμές στην ΕΕ

| 3.1. | Όπως αναφέρθηκε σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ, προϋπόθεση ώστε η ολοκληρωμένη ενωσιακή πολιτική στον τομέα των τροφίμων να είναι πραγματικά χρήσιμη για τους Ευρωπαίους καταναλωτές είναι η ανταγωνιστικότητα των τιμών και της ποιότητας των τροφίμων που παράγονται με βιώσιμο τρόπο στην ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι ο ευρωπαϊκός τομέας παραγωγής γεωργικών προϊόντων διατροφής πρέπει να είναι σε θέση να παράγει τρόφιμα για τους καταναλωτές σε τιμές που αφενός μεν συμπεριλαμβάνουν τις επιπλέον δαπάνες τήρησης κριτηρίων όπως η βιωσιμότητα, η καλή μεταχείριση των ζώων, η ασφάλεια των τροφίμων και η διατροφική αξία, αφετέρου δε συνεπάγονται ένα δίκαιο εισόδημα για τους αγρότες και διατηρούν ταυτόχρονα τον τομέα ως την προτιμώμενη επιλογή της συντριπτικής πλειονότητας των καταναλωτών (12). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω ορισμών της επισιτιστικής ασφάλειας, του βιώσιμου συστήματος τροφίμων και της ανταγωνιστικότητας, η διατήρηση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών φορέων εκμετάλλευσης και των δίκαιων αξιακών αλυσίδων θα πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα τη δίκαιη αμοιβή των αγροτών, με ενθάρρυνση ή αναγνώριση των θεμιτών μεθόδων τους. Πέραν της επισιτιστικής λειτουργίας που επιτελεί, το σύστημα τροφίμων παρέχει μια πραγματική λύση στο ζήτημα του κλίματος, ειδικότερα με την προσαρμογή των συστημάτων παραγωγής, την αποθήκευση άνθρακα στο έδαφος, τις αγροοικολογικές υποδομές και υποδομές εδάφους, τη φυσική διήθηση του πόσιμου νερού, καθώς και την αύξηση και διατήρηση της βιοποικιλότητας. Ωστόσο, στη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο», η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει ελάχιστα συγκεκριμένα μέτρα για την ενίσχυση του αγροδιατροφικού κλάδου και του εισοδήματος των πρωτογενών παραγωγών, και κανένα από αυτά τα μέτρα δεν ενισχύει την ανταγωνιστικότητα του κλάδου. Αυτά τα βασικά ζητήματα θα πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο της εφαρμογής της στρατηγικής, καθότι από αυτά εξαρτάται η επιτυχία τους. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Τα ειδικά προγράμματα έρευνας και ανάπτυξης και η ανάπτυξη της μεταφοράς γνώσης είναι ζητούμενα ουσιώδους σημασίας για την αναβάθμιση της ποιότητας και τη διασφάλιση τόσο της παραγωγικότητας όσο και της βιωσιμότητας. Οι προσπάθειες πρέπει να εστιαστούν στην παροχή πρακτικών, προσιτών και οικονομικά αποδοτικών τεχνολογικών λύσεων στους αγρότες (π.χ. γεωργία ακριβείας, εργαλεία λήψης αποφάσεων κ.λπ.) και μέσων για την προώθηση της αγροοικολογικής και τοπικής παραγωγής, συμπεριλαμβανομένης της αρωγής όσων ομάδων δεν έχουν γνώσεις σχετικές με τη βιώσιμη παραγωγή. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΕ πρέπει επίσης να εξασφαλίσει ισχυρή δέσμευση όσον αφορά την εφαρμογή των θεμελιωδών δικαιωμάτων όλων των εργαζομένων στην αλυσίδα τροφίμων (παραγωγή, επεξεργασία, διανομή). Με αυτό κατά νου, η ΕΕ θα πρέπει να δεσμευτεί για την αποτελεσματική προστασία των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων των εργαζομένων και, ειδικότερα, να τηρεί τις σχετικές διατάξεις του «Διεθνούς συμφώνου για τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δικαιώματα» και των συναφών συμβάσεων και εισηγήσεων της ΔΟΕ. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Τα ακόλουθα σημεία θα μπορούσαν να ληφθούν υπόψη ως μοχλοί για τη διασφάλιση την ανταγωνιστικότητας των Ευρωπαίων παραγωγών, με μέλημα τόσο την ευρωπαϊκή επισιτιστική ασφάλεια και βιωσιμότητα, όσο και τις προσιτές τιμές για τους καταναλωτές: |
| --- | --- |

3.5.

3.5.1.   Η προώθηση της ανοικτής στρατηγικής αυτονομίας για την επισιτιστική ασφάλεια και βιωσιμότητα

| i) | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη προτείνει έναν ορισμό της ανοικτής στρατηγικής αυτονομίας στα συστήματα τροφίμων βασισμένο στην παραγωγή, τους εργαζομένους και το δίκαιο εμπόριο τροφίμων, με πρωταρχικό στόχο την επίτευξη επισιτιστικής ασφάλειας και βιωσιμότητας για όλους τους πολίτες της ΕΕ μέσω ενός δίκαιου, υγιούς, βιώσιμου και ανθεκτικού εφοδιασμού τροφίμων (13). |
| --- | --- |

i)

Η ΕΟΚΕ έχει ήδη προτείνει έναν ορισμό της ανοικτής στρατηγικής αυτονομίας στα συστήματα τροφίμων βασισμένο στην παραγωγή, τους εργαζομένους και το δίκαιο εμπόριο τροφίμων, με πρωταρχικό στόχο την επίτευξη επισιτιστικής ασφάλειας και βιωσιμότητας για όλους τους πολίτες της ΕΕ μέσω ενός δίκαιου, υγιούς, βιώσιμου και ανθεκτικού εφοδιασμού τροφίμων (13).

| ii) | Η ΕΟΚΕ έχει επίσης επισημάνει (14) ότι είναι απαραίτητο να εναρμονιστούν τα πρότυπα παραγωγής με σκοπό την αποφυγή των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού και την παροχή της δυνατότητας σε κάθε χώρα να παράγει τα βασικά είδη τροφίμων. Οι γεωργικές ρήτρες διασφάλισης του ΠΟΕ —τόσο στις γενικές όσο και στις διμερείς συμφωνίες— πρέπει να βελτιωθούν με βάση διάφορα κριτήρια, τα οποία η ΕΟΚΕ παραθέτει στη γνωμοδότησή της. Στόχος είναι η επίτευξη του δίκαιου ανταγωνισμού και της βιωσιμότητας των αγροδιατροφικών τομέων της ΕΕ, καθώς και η διασφάλιση της επισιτιστικής αυτονομίας της ΕΕ προς όφελος τόσο των παραγωγών όσο και των καταναλωτών. Αυτή η ανάγκη επίτευξης επισιτιστικής αυτονομίας έχει αναδειχθεί λόγω της πανδημίας COVID-19. Οι ισχύουσες ρήτρες είναι αναποτελεσματικές εξαιτίας του υπερβολικά μεγάλου χρονικού διαστήματος που μεσολαβεί μέχρι την εφαρμογή τους. Ωστόσο, χάρη στην ψηφιοποίηση της οικονομίας, τα δεδομένα μπορούν να είναι πλέον διαθέσιμα σε λίγες ώρες. Η εποπτεία των όγκων και των τιμών είναι πλέον αποτελεσματική και επιτρέπει την ταχεία απόκριση. |
| --- | --- |

ii)

Η ΕΟΚΕ έχει επίσης επισημάνει (14) ότι είναι απαραίτητο να εναρμονιστούν τα πρότυπα παραγωγής με σκοπό την αποφυγή των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού και την παροχή της δυνατότητας σε κάθε χώρα να παράγει τα βασικά είδη τροφίμων. Οι γεωργικές ρήτρες διασφάλισης του ΠΟΕ —τόσο στις γενικές όσο και στις διμερείς συμφωνίες— πρέπει να βελτιωθούν με βάση διάφορα κριτήρια, τα οποία η ΕΟΚΕ παραθέτει στη γνωμοδότησή της. Στόχος είναι η επίτευξη του δίκαιου ανταγωνισμού και της βιωσιμότητας των αγροδιατροφικών τομέων της ΕΕ, καθώς και η διασφάλιση της επισιτιστικής αυτονομίας της ΕΕ προς όφελος τόσο των παραγωγών όσο και των καταναλωτών. Αυτή η ανάγκη επίτευξης επισιτιστικής αυτονομίας έχει αναδειχθεί λόγω της πανδημίας COVID-19. Οι ισχύουσες ρήτρες είναι αναποτελεσματικές εξαιτίας του υπερβολικά μεγάλου χρονικού διαστήματος που μεσολαβεί μέχρι την εφαρμογή τους. Ωστόσο, χάρη στην ψηφιοποίηση της οικονομίας, τα δεδομένα μπορούν να είναι πλέον διαθέσιμα σε λίγες ώρες. Η εποπτεία των όγκων και των τιμών είναι πλέον αποτελεσματική και επιτρέπει την ταχεία απόκριση.

| iii) | Ειδικότερα, θα πρέπει τα συστήματα τροφίμων της ΕΕ να είναι πιο πολυσυλλεκτικά. Πρέπει να ενισχυθούν οι εργαζόμενοι στη γεωργία, ιδίως με την προσέλκυση νέων ανθρώπων και την εξασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας και εισοδήματος. Επίσης, πρέπει οι εμπορικές πολιτικές να ευθυγραμμιστούν με τα πρότυπα επισιτιστικής βιωσιμότητας και ανταγωνιστικότητας της ΕΕ (15). |
| --- | --- |

iii)

Ειδικότερα, θα πρέπει τα συστήματα τροφίμων της ΕΕ να είναι πιο πολυσυλλεκτικά. Πρέπει να ενισχυθούν οι εργαζόμενοι στη γεωργία, ιδίως με την προσέλκυση νέων ανθρώπων και την εξασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας και εισοδήματος. Επίσης, πρέπει οι εμπορικές πολιτικές να ευθυγραμμιστούν με τα πρότυπα επισιτιστικής βιωσιμότητας και ανταγωνιστικότητας της ΕΕ (15).

3.5.2.   Εξασφάλιση της αμοιβαιότητας των προτύπων, ως διεθνών προτύπων βιωσιμότητας, των στρατηγικών βιοποικιλότητας και «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας σε όλες τις μελλοντικές εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ

| i) | Η ΕΟΚΕ προτείνει να συμπεριλαμβάνονται σε όλες τις μελλοντικές εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ οι —υπό την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία— στρατηγικές για τη βιοποικιλότητα, «Από το αγρόκτημα στο πιάτο», καθώς και η «Δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 %» (Fit for 55) ως διεθνή πρότυπα βιωσιμότητας, με την παραδοχή ότι η ενσωμάτωση και η υλοποίηση των ΣΒΑ και υψηλότερων προτύπων σε πολυμερείς εμπορικές συμφωνίες είναι εξαιρετικά δυσχερείς. Πράγματι, η επίτευξη μεγαλύτερης προόδου όσον αφορά τους ΣΒΑ και τα ουσιώδη περιβαλλοντικά και κοινωνικά πρότυπα φαίνεται να είναι εφικτή σε πιο βραχυπρόθεσμο ορίζοντα στο πλαίσιο διμερών εμπορικών συμφωνιών. Είναι ευρέως αποδεκτό ότι το εμπόριο γεωργικών προϊόντων συμβάλλει αποφασιστικά στην υλοποίηση των περισσότερων ΣΒΑ —αν όχι όλων— και ότι ο ΠΟΕ οφείλει να συντείνει καθοριστικά σε αυτό, κάτι που θα ήταν πολύ δυσκολότερο χωρίς την ύπαρξη ενός αποτελεσματικού πολυμερούς μηχανισμού εμπορίου. Το κλείσιμο των συνόρων στη διάρκεια κρίσεων συνήθως επιδεινώνει τις κρίσεις και δεν αποτελεί λύση. Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η ΕΕ θα πρέπει να θεσπίσει νομοθεσία για την επιβολή δέουσας επιμέλειας στις επιχειρήσεις σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού τους, με στόχο τον εντοπισμό, την πρόληψη και την άμβλυνση των περιβαλλοντικών και των κοινωνικών κινδύνων, καθώς και των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η ΕΕ πρέπει να μεριμνήσει ώστε στις εμπορικές συμφωνίες να μην μετακυλίονται αυτά τα προβλήματα και να μην διευρύνεται π.χ. η αποψίλωση των δασών σε άλλες χώρες. Όλες οι εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ πρέπει να πληρούν τις υγειονομικές και φυτοϋγειονομικές διατάξεις και να τηρούν την αρχή της προφύλαξης (16). |
| --- | --- |

i)

Η ΕΟΚΕ προτείνει να συμπεριλαμβάνονται σε όλες τις μελλοντικές εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ οι —υπό την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία— στρατηγικές για τη βιοποικιλότητα, «Από το αγρόκτημα στο πιάτο», καθώς και η «Δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 %» (Fit for 55) ως διεθνή πρότυπα βιωσιμότητας, με την παραδοχή ότι η ενσωμάτωση και η υλοποίηση των ΣΒΑ και υψηλότερων προτύπων σε πολυμερείς εμπορικές συμφωνίες είναι εξαιρετικά δυσχερείς. Πράγματι, η επίτευξη μεγαλύτερης προόδου όσον αφορά τους ΣΒΑ και τα ουσιώδη περιβαλλοντικά και κοινωνικά πρότυπα φαίνεται να είναι εφικτή σε πιο βραχυπρόθεσμο ορίζοντα στο πλαίσιο διμερών εμπορικών συμφωνιών. Είναι ευρέως αποδεκτό ότι το εμπόριο γεωργικών προϊόντων συμβάλλει αποφασιστικά στην υλοποίηση των περισσότερων ΣΒΑ —αν όχι όλων— και ότι ο ΠΟΕ οφείλει να συντείνει καθοριστικά σε αυτό, κάτι που θα ήταν πολύ δυσκολότερο χωρίς την ύπαρξη ενός αποτελεσματικού πολυμερούς μηχανισμού εμπορίου. Το κλείσιμο των συνόρων στη διάρκεια κρίσεων συνήθως επιδεινώνει τις κρίσεις και δεν αποτελεί λύση. Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η ΕΕ θα πρέπει να θεσπίσει νομοθεσία για την επιβολή δέουσας επιμέλειας στις επιχειρήσεις σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού τους, με στόχο τον εντοπισμό, την πρόληψη και την άμβλυνση των περιβαλλοντικών και των κοινωνικών κινδύνων, καθώς και των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η ΕΕ πρέπει να μεριμνήσει ώστε στις εμπορικές συμφωνίες να μην μετακυλίονται αυτά τα προβλήματα και να μην διευρύνεται π.χ. η αποψίλωση των δασών σε άλλες χώρες. Όλες οι εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ πρέπει να πληρούν τις υγειονομικές και φυτοϋγειονομικές διατάξεις και να τηρούν την αρχή της προφύλαξης (16).

| ii) | Η ΕΟΚΕ τόνισε επίσης ότι, χωρίς αλλαγές στις εμπορικές πολιτικές της ΕΕ, οι στόχοι της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» δεν θα επιτευχθούν (17). Η στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» περιλαμβάνει σημαντικά μέτρα για την ενίσχυση των διατάξεων των διμερών συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών της ΕΕ που αφορούν τη βιωσιμότητα, και για την εφαρμογή αυτών των κανόνων. Ωστόσο, μπορούν να γίνουν περισσότερα προκειμένου να εξασφαλιστεί συμμόρφωση με τις διεθνείς συμφωνίες και να απλουστευθούν οι διαδικασίες κοινοποίησης και ανάληψης δράσης όταν διαπιστώνονται παραβιάσεις δεσμεύσεων που σχετίζονται με τη βιωσιμότητα. Όπως πρότειναν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για άλλους τομείς και συζητήθηκε στη γνωμοδότηση NAT/834 (18), θα εξεταστεί η εγκαθίδρυση ενός μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (ΜΣΠΑ) για τις γεωργικές εισαγωγές. |
| --- | --- |

ii)

Η ΕΟΚΕ τόνισε επίσης ότι, χωρίς αλλαγές στις εμπορικές πολιτικές της ΕΕ, οι στόχοι της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» δεν θα επιτευχθούν (17). Η στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» περιλαμβάνει σημαντικά μέτρα για την ενίσχυση των διατάξεων των διμερών συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών της ΕΕ που αφορούν τη βιωσιμότητα, και για την εφαρμογή αυτών των κανόνων. Ωστόσο, μπορούν να γίνουν περισσότερα προκειμένου να εξασφαλιστεί συμμόρφωση με τις διεθνείς συμφωνίες και να απλουστευθούν οι διαδικασίες κοινοποίησης και ανάληψης δράσης όταν διαπιστώνονται παραβιάσεις δεσμεύσεων που σχετίζονται με τη βιωσιμότητα. Όπως πρότειναν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για άλλους τομείς και συζητήθηκε στη γνωμοδότηση NAT/834 (18), θα εξεταστεί η εγκαθίδρυση ενός μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (ΜΣΠΑ) για τις γεωργικές εισαγωγές.

| iii) | Η ΕΟΚΕ προτείνει να συσταθεί ένας οργανισμός της ΕΕ για την πιστοποίηση των εισαγόμενων προϊόντων κατά τα πρότυπα βιωσιμότητας της ΕΕ. |
| --- | --- |

iii)

Η ΕΟΚΕ προτείνει να συσταθεί ένας οργανισμός της ΕΕ για την πιστοποίηση των εισαγόμενων προϊόντων κατά τα πρότυπα βιωσιμότητας της ΕΕ.

| iv) | Επιπλέον, η EOKE ζητεί από την ΕΕ να εξασφαλίσει πραγματική αμοιβαιότητα των προτύπων στις προτιμησιακές εμπορικές συμφωνίες, ιδίως όσον αφορά την καλή μεταχείριση των ζώων, τη βιωσιμότητα και την ιχνηλασιμότητα «από το αγρόκτημα στο πιάτο» (επισήμανση της προέλευσης των ακατέργαστων προϊόντων, των συστατικών στα επεξεργασμένα προϊόντα και όλων τα συστατικών των τροφίμων), έχοντας ως βάση και ενσωματώνοντας όσα έχουν επιτευχθεί σε ορισμένες πρόσφατες διμερείς διατάξεις. Είναι επίσης αναγκαίο να βρεθούν νέες βιώσιμες μέθοδοι που μπορούν να χρησιμοποιούν οι αγρότες για να προωθηθούν βιώσιμες πρακτικές και να εξασφαλιστούν νέες ευκαιρίες για βιώσιμη παραγωγή που μπορούν να αξιοποιηθούν από τους αγρότες μικρής κλίμακας στην ΕΕ και στις αναπτυσσόμενες χώρες. Αυτοί οι προβληματισμοί θα πρέπει να συζητηθούν σε πολυμερή φόρουμ, όπως η Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για την Παγκόσμια Επισιτιστική Ασφάλεια και ο Codex Alimentarius, και να μην περιορίζονται σε διμερείς διαπραγματεύσεις, όπου η συμμετοχή των αγροτών και της κοινωνίας των πολιτών είναι περιορισμένη, οι ανισορροπίες δυνάμεων είναι σημαντικές και η ελευθέρωση του εμπορίου παραμένει ο απώτερος στόχος. Το σχεδιαζόμενο νομοθετικό πλαίσιο για βιώσιμα συστήματα τροφίμων μπορεί να αποτελέσει μια αφετηρία. Μέσω αυτού πρέπει να θεσπιστεί ένας σαφής ορισμός των βιώσιμων συστημάτων τροφίμων, σύμφωνα με τους υπάρχοντες ορισμούς της ΕΕ για την περιβαλλοντική βιωσιμότητα (19). |
| --- | --- |

iv)

Επιπλέον, η EOKE ζητεί από την ΕΕ να εξασφαλίσει πραγματική αμοιβαιότητα των προτύπων στις προτιμησιακές εμπορικές συμφωνίες, ιδίως όσον αφορά την καλή μεταχείριση των ζώων, τη βιωσιμότητα και την ιχνηλασιμότητα «από το αγρόκτημα στο πιάτο» (επισήμανση της προέλευσης των ακατέργαστων προϊόντων, των συστατικών στα επεξεργασμένα προϊόντα και όλων τα συστατικών των τροφίμων), έχοντας ως βάση και ενσωματώνοντας όσα έχουν επιτευχθεί σε ορισμένες πρόσφατες διμερείς διατάξεις. Είναι επίσης αναγκαίο να βρεθούν νέες βιώσιμες μέθοδοι που μπορούν να χρησιμοποιούν οι αγρότες για να προωθηθούν βιώσιμες πρακτικές και να εξασφαλιστούν νέες ευκαιρίες για βιώσιμη παραγωγή που μπορούν να αξιοποιηθούν από τους αγρότες μικρής κλίμακας στην ΕΕ και στις αναπτυσσόμενες χώρες. Αυτοί οι προβληματισμοί θα πρέπει να συζητηθούν σε πολυμερή φόρουμ, όπως η Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για την Παγκόσμια Επισιτιστική Ασφάλεια και ο Codex Alimentarius, και να μην περιορίζονται σε διμερείς διαπραγματεύσεις, όπου η συμμετοχή των αγροτών και της κοινωνίας των πολιτών είναι περιορισμένη, οι ανισορροπίες δυνάμεων είναι σημαντικές και η ελευθέρωση του εμπορίου παραμένει ο απώτερος στόχος. Το σχεδιαζόμενο νομοθετικό πλαίσιο για βιώσιμα συστήματα τροφίμων μπορεί να αποτελέσει μια αφετηρία. Μέσω αυτού πρέπει να θεσπιστεί ένας σαφής ορισμός των βιώσιμων συστημάτων τροφίμων, σύμφωνα με τους υπάρχοντες ορισμούς της ΕΕ για την περιβαλλοντική βιωσιμότητα (19).

3.5.3.   Προαγωγή της αξίας των τροφίμων

| i) | Το 2019, σύμφωνα με τα τελευταία αριθμητικά στοιχεία που δημοσίευσε η Eurostat, το μερίδιο του προϋπολογισμού των νοικοκυριών που διατέθηκε για τρόφιμα και μη αλκοολούχα ποτά ανήλθε στο 13 % των συνολικών καταναλωτικών δαπανών. Αυτό αποτελεί σημαντική μείωση σε σχέση με το αντίστοιχο ποσοστό στην έναρξη της ΚΓΠ. Κυμαινόμενη αναλόγως με τη χώρα, αποτελεί την τρίτη κατηγορία δαπανών των νοικοκυριών στην ΕΕ μετά την κατηγορία «στέγαση, ύδρευση, ηλεκτρική ενέργεια και καύσιμα», που αποτελούσε το 23,5 %, και την κατηγορία «μεταφορές», που αντιστοιχούσε στο 13,1 %. Συγχρόνως, ο ΠΟΥ έχει χαρακτηρίσει «επιδημία» την αύξηση στο επίπεδο της παχυσαρκίας παγκοσμίως. Το 2017, η παχυσαρκία αφορούσε το 17 % των ενηλίκων στην ΕΕ. Γενικότερα, το 52 % των Ευρωπαίων ήταν υπέρβαροι ή παχύσαρκοι, δηλαδή ένας στους δύο ενήλικες και σχεδόν ένα στα τρία παιδιά. Ως εκ τούτου, η Ευρώπη ακολουθεί τις παγκόσμιες τάσεις, με αύξηση στα επεξεργασμένα τρόφιμα, αλλά και στα λιπαρά, γλυκά και αλμυρά τρόφιμα. |
| --- | --- |

i)

Το 2019, σύμφωνα με τα τελευταία αριθμητικά στοιχεία που δημοσίευσε η Eurostat, το μερίδιο του προϋπολογισμού των νοικοκυριών που διατέθηκε για τρόφιμα και μη αλκοολούχα ποτά ανήλθε στο 13 % των συνολικών καταναλωτικών δαπανών. Αυτό αποτελεί σημαντική μείωση σε σχέση με το αντίστοιχο ποσοστό στην έναρξη της ΚΓΠ. Κυμαινόμενη αναλόγως με τη χώρα, αποτελεί την τρίτη κατηγορία δαπανών των νοικοκυριών στην ΕΕ μετά την κατηγορία «στέγαση, ύδρευση, ηλεκτρική ενέργεια και καύσιμα», που αποτελούσε το 23,5 %, και την κατηγορία «μεταφορές», που αντιστοιχούσε στο 13,1 %. Συγχρόνως, ο ΠΟΥ έχει χαρακτηρίσει «επιδημία» την αύξηση στο επίπεδο της παχυσαρκίας παγκοσμίως. Το 2017, η παχυσαρκία αφορούσε το 17 % των ενηλίκων στην ΕΕ. Γενικότερα, το 52 % των Ευρωπαίων ήταν υπέρβαροι ή παχύσαρκοι, δηλαδή ένας στους δύο ενήλικες και σχεδόν ένα στα τρία παιδιά. Ως εκ τούτου, η Ευρώπη ακολουθεί τις παγκόσμιες τάσεις, με αύξηση στα επεξεργασμένα τρόφιμα, αλλά και στα λιπαρά, γλυκά και αλμυρά τρόφιμα.

| ii) | Υπάρχουν αρκετοί σημαντικοί μοχλοί που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να αντιμετωπιστεί αυτή η κατάσταση. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, εάν ακολουθηθεί κοινή προσέγγιση του ζητήματος της επισήμανσης των τροφίμων —συμβατή με τις κατευθυντήριες γραμμές για βιώσιμη διατροφή—, θα ενισχυθεί η διαφάνεια και θα αποθαρρυνθεί η χρήση ασκόπως φθηνών πρώτων υλών που είναι αφενός ανθυγιεινές και, αφετέρου, μη βιώσιμες (π.χ. trans-λιπαρά οξέα, φοινικέλαιο και υπερβολική περιεκτικότητα σε ζάχαρη). Οι καταναλωτές θα επωφελούνταν από την επέκταση στην επισήμανση των τροφίμων, με τη συμπερίληψη των περιβαλλοντικών και κοινωνικών πτυχών. Κάτι τέτοιο θα ωθούσε τους καταναλωτές να κάνουν πιο υγιεινές και βιώσιμες επιλογές (20). |
| --- | --- |

ii)

Υπάρχουν αρκετοί σημαντικοί μοχλοί που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να αντιμετωπιστεί αυτή η κατάσταση. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, εάν ακολουθηθεί κοινή προσέγγιση του ζητήματος της επισήμανσης των τροφίμων —συμβατή με τις κατευθυντήριες γραμμές για βιώσιμη διατροφή—, θα ενισχυθεί η διαφάνεια και θα αποθαρρυνθεί η χρήση ασκόπως φθηνών πρώτων υλών που είναι αφενός ανθυγιεινές και, αφετέρου, μη βιώσιμες (π.χ. trans-λιπαρά οξέα, φοινικέλαιο και υπερβολική περιεκτικότητα σε ζάχαρη). Οι καταναλωτές θα επωφελούνταν από την επέκταση στην επισήμανση των τροφίμων, με τη συμπερίληψη των περιβαλλοντικών και κοινωνικών πτυχών. Κάτι τέτοιο θα ωθούσε τους καταναλωτές να κάνουν πιο υγιεινές και βιώσιμες επιλογές (20).

| iii) | Η τιμή αποτελεί οπωσδήποτε ισχυρό κίνητρο για τους καταναλωτές, πολλώ δε μάλλον σε καιρούς κρίσης, αλλά η ποιότητα είναι εξίσου σημαντική, ορισμένες δε φορές ακόμα πιο σημαντική σύμφωνα με ορισμένες έρευνες. Οι καταναλωτές πρέπει να έχουν υπόψη τους ότι οι απαιτήσεις που πληρούν οι Ευρωπαίοι αγρότες —αν μη τι άλλο λόγω της κανονιστικής βάσης— είναι υψηλότερες από αυτές των αγροτών εκτός της ΕΕ. Αυτές οι απαιτήσεις αποτελούν εγγυήσεις για την ποιότητα, την υγεία, την ασφάλεια και τη βιωσιμότητα της παραγωγής μας. |
| --- | --- |

iii)

Η τιμή αποτελεί οπωσδήποτε ισχυρό κίνητρο για τους καταναλωτές, πολλώ δε μάλλον σε καιρούς κρίσης, αλλά η ποιότητα είναι εξίσου σημαντική, ορισμένες δε φορές ακόμα πιο σημαντική σύμφωνα με ορισμένες έρευνες. Οι καταναλωτές πρέπει να έχουν υπόψη τους ότι οι απαιτήσεις που πληρούν οι Ευρωπαίοι αγρότες —αν μη τι άλλο λόγω της κανονιστικής βάσης— είναι υψηλότερες από αυτές των αγροτών εκτός της ΕΕ. Αυτές οι απαιτήσεις αποτελούν εγγυήσεις για την ποιότητα, την υγεία, την ασφάλεια και τη βιωσιμότητα της παραγωγής μας.

3.5.4.   Διασφάλιση δίκαιων τιμών και απαγόρευση αθέμιτων εμπορικών πρακτικών

| i) | Μια πραγματικά λειτουργική αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων είναι τόσο ισχυρή όσο κι ο πιο αδύναμος κρίκος της, και, εδώ και πάρα πολύ καιρό, ο πιο αδύναμος κρίκος είναι ο αγρότης. Η οδηγία της ΕΕ για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων (21) αποτελεί σημαντικό βήμα προόδου (22). Για πρώτη φορά επιτεύχθηκε συμφωνία επί των δεσμευτικών κανόνων για τη ρύθμιση ορισμένων αθέμιτων εμπορικών πρακτικών. Η οδηγία έχει ως στόχο να παράσχει μεγαλύτερη προστασία στους Ευρωπαίους αγρότες, στις ενώσεις τους και στους προμηθευτές λιανικής. Μόνο μέσω ενός δεσμευτικού νομοθετικού πλαισίου μπορεί να επιτευχθεί ισορροπία δυνάμεων στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων. Η οργάνωση των τομέων και των αγροτών αποτελεί επίσης σημαντική προϋπόθεση, με στόχο πάντα τη διάθεση ποιοτικών προϊόντων διατροφής στον καταναλωτή. Εν τέλει, πρέπει να διασφαλιστεί ότι όλοι όσοι συμμετέχουν στην παραγωγή τροφίμων μπορούν να αποκτήσουν δίκαια και επαρκή εισοδήματα και ότι στους καταναλωτές προσφέρονται ποιοτικά και υγιεινά προϊόντα σε λογικές τιμές. |
| --- | --- |

i)

Μια πραγματικά λειτουργική αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων είναι τόσο ισχυρή όσο κι ο πιο αδύναμος κρίκος της, και, εδώ και πάρα πολύ καιρό, ο πιο αδύναμος κρίκος είναι ο αγρότης. Η οδηγία της ΕΕ για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων (21) αποτελεί σημαντικό βήμα προόδου (22). Για πρώτη φορά επιτεύχθηκε συμφωνία επί των δεσμευτικών κανόνων για τη ρύθμιση ορισμένων αθέμιτων εμπορικών πρακτικών. Η οδηγία έχει ως στόχο να παράσχει μεγαλύτερη προστασία στους Ευρωπαίους αγρότες, στις ενώσεις τους και στους προμηθευτές λιανικής. Μόνο μέσω ενός δεσμευτικού νομοθετικού πλαισίου μπορεί να επιτευχθεί ισορροπία δυνάμεων στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων. Η οργάνωση των τομέων και των αγροτών αποτελεί επίσης σημαντική προϋπόθεση, με στόχο πάντα τη διάθεση ποιοτικών προϊόντων διατροφής στον καταναλωτή. Εν τέλει, πρέπει να διασφαλιστεί ότι όλοι όσοι συμμετέχουν στην παραγωγή τροφίμων μπορούν να αποκτήσουν δίκαια και επαρκή εισοδήματα και ότι στους καταναλωτές προσφέρονται ποιοτικά και υγιεινά προϊόντα σε λογικές τιμές.

3.5.5.   Ευθυγράμμιση των πρακτικών και των δραστηριοτήτων των επιχειρήσεων τροφίμων με τους ΣΒΑ (23)

| i) | Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και το σχέδιο ανάκαμψης της ΕΕ φανερώνουν την ανάγκη να αποσυνδεθεί η οικονομική μεγέθυνση από τις μη βιώσιμες πρακτικές. Η απόφαση του Συμβουλίου της ΕΕ σχετικά με τους κλιματικούς στόχους για το 2030 καταδεικνύει ότι η ΕΕ μπορεί να ηγηθεί αυτής της προσπάθειας. Ωστόσο, αυτό πρέπει να γίνει στο ευρύτερο πλαίσιο των ΣΒΑ. Οι πρακτικές και οι δραστηριότητες των επιχειρήσεων τροφίμων που ευθυγραμμίζονται με τους ΣΒΑ αποτελούν καθοριστικό παράγοντα της εκπλήρωσης των στόχων, καθότι οι στόχοι αυτοί τίθενται στο επίκεντρο των στρατηγικών (μέσω δραστηριοτήτων και φιλόδοξων στόχων, με την εκτίμηση αντικτύπου και τη διαφανή κοινοποίηση των αποτελεσμάτων) (24). |
| --- | --- |

i)

Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και το σχέδιο ανάκαμψης της ΕΕ φανερώνουν την ανάγκη να αποσυνδεθεί η οικονομική μεγέθυνση από τις μη βιώσιμες πρακτικές. Η απόφαση του Συμβουλίου της ΕΕ σχετικά με τους κλιματικούς στόχους για το 2030 καταδεικνύει ότι η ΕΕ μπορεί να ηγηθεί αυτής της προσπάθειας. Ωστόσο, αυτό πρέπει να γίνει στο ευρύτερο πλαίσιο των ΣΒΑ. Οι πρακτικές και οι δραστηριότητες των επιχειρήσεων τροφίμων που ευθυγραμμίζονται με τους ΣΒΑ αποτελούν καθοριστικό παράγοντα της εκπλήρωσης των στόχων, καθότι οι στόχοι αυτοί τίθενται στο επίκεντρο των στρατηγικών (μέσω δραστηριοτήτων και φιλόδοξων στόχων, με την εκτίμηση αντικτύπου και τη διαφανή κοινοποίηση των αποτελεσμάτων) (24).

3.5.6.   Διασφάλιση της διαρθρωμένης συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών και όλων των συναρμοδίων της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων —μεταξύ άλλων μέσω ενός Ευρωπαϊκού συμβουλίου επισιτιστικής πολιτικής (25)
  — για την ενίσχυση της συνεργασίας αντί του ανταγωνισμού

| i) | Η ΕΟΚΕ έχει ταχθεί από καιρό υπέρ μιας προσέγγισης που περιλαμβάνει ολόκληρη την κοινωνία, με τη χρήση περισσότερο συμμετοχικών μέσων, με μέλημα ότι η κοινωνία των πολιτών —και ειδικότερα οι νέοι— θα μπορούν να συμμετέχουν περισσότερο και πιο ενεργά στη διαδικασία λήψης αποφάσεων για τη βιωσιμότητα. Αυτό το κοινό εγχείρημα μπορεί να υλοποιηθεί μέσω ενός Ευρωπαϊκού συμβουλίου επισιτιστικής πολιτικής, τη σύσταση του οποίου ενθαρρύνει θερμά η ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

i)

Η ΕΟΚΕ έχει ταχθεί από καιρό υπέρ μιας προσέγγισης που περιλαμβάνει ολόκληρη την κοινωνία, με τη χρήση περισσότερο συμμετοχικών μέσων, με μέλημα ότι η κοινωνία των πολιτών —και ειδικότερα οι νέοι— θα μπορούν να συμμετέχουν περισσότερο και πιο ενεργά στη διαδικασία λήψης αποφάσεων για τη βιωσιμότητα. Αυτό το κοινό εγχείρημα μπορεί να υλοποιηθεί μέσω ενός Ευρωπαϊκού συμβουλίου επισιτιστικής πολιτικής, τη σύσταση του οποίου ενθαρρύνει θερμά η ΕΟΚΕ.

4.   Μοχλοί που μπορούν να συμβάλουν στη μείωση της εξάρτησης από τις εισροές, (συμπεριλαμβανομένων αυτών των συνθετικών προϊόντων) και στη βελτίωση της αυτονομίας του τομέα πρωτεϊνών της ΕΕ

4.1.   
  Μείωση της εξάρτησης από τις εισροές και αυτές των συνθετικών προϊόντων

| 4.1.1. | Όπως εξηγείται στο «Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την αλυσίδα εφοδιασμού στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις: δομή και συνέπειες», η μεγάλη αστάθεια των τιμών των γεωργικών πρώτων υλών και των γεωργικών εισροών έχουν επιδεινώσει την επισφάλεια του εισοδήματος των αγροτών και έχουν εμποδίσει τις μακροπρόθεσμες επενδύσεις των αγροτών. Παράλληλα, οι αγρότες αντιμετωπίζουν μεγάλη έλλειψη εργαλείων και εναλλακτικών λύσεων, ως αποτέλεσμα της έρευνας που δεν καλύπτει επαρκώς αυτά τα ζητήματα. Υπάρχει μεγάλη ανάγκη για ισχυρή κινητοποίηση και οικονομικές επενδύσεις στην αγροοικολογία, στην έρευνα για νέες ανθεκτικές ποικιλίες, νέες μεθόδους βιολογικού ελέγχου και γεωργοκτηνοτροφία ακριβείας, παραδείγματος χάριν. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Όσον αφορά τα αντιβιοτικά στη ζωική παραγωγή, θα πρέπει να υπομνησθούν σημαντικές προσπάθειες, όπως αυτή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων, όπου επισημάνθηκε πτώση στις πωλήσεις κτηνιατρικών αντιβιοτικών κατά 32,5 % μεταξύ 2011 και 2017. Ο στόχος που τέθηκε στην Ευρώπη να μειωθεί η χρήση αντιβιοτικών στα ζώα κατά 50 % επιπλέον, μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες στην υγεία και την καλή μεταχείριση των ζώων και μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την επισιτιστική ασφάλεια. Οι αγρότες και οι κτηνίατροι έχουν επίγνωση της κατάστασης και γι’ αυτό προκρίνουν, με την υποστήριξη των κυβερνήσεων, την κατάλληλη και λογική χρήση των αντιβιοτικών, η οποία θα πρέπει να διατηρηθεί. Θα πρέπει να αναπτυχθούν και να προσφερθούν αποτελεσματικές και οικονομικά προσιτές εναλλακτικές λύσεις αντί των αντιβιοτικών, καθώς τα τρέχοντα επίπεδα χρήσης αντιβιοτικών εγείρουν επίσης ανησυχίες. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει πλήρως την κατ’ εξουσιοδότηση πράξη που πρότεινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΕ) 2019/6 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (26), που προβλέπει περιορισμό στη χρήση ορισμένων αντιμικροβιακών μόνο για τη θεραπεία ανθρώπων. Τρία μέσα είναι απαραίτητα:






  — | επένδυση στην καλή μεταχείριση των ζώων (περισσότερος χώρος ανά ζώο), |
| --- | --- | --- |

4.1.2.

—

επένδυση στην καλή μεταχείριση των ζώων (περισσότερος χώρος ανά ζώο),

| — | ενίσχυση της πρόληψης μέσω του εμβολιασμού και του αυτοεμβολιασμού (27), |
| --- | --- |

—

ενίσχυση της πρόληψης μέσω του εμβολιασμού και του αυτοεμβολιασμού (27),

| — | διατήρηση και εξασφάλιση πρόσβασης σε συμπληρώματα διατροφής. |
| --- | --- |

—

διατήρηση και εξασφάλιση πρόσβασης σε συμπληρώματα διατροφής.

| 4.1.3. | Με τη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προάγει τη μείωση της χρήσης φυτοπροστατευτικών προϊόντων και αντιβιοτικών, και τη μείωση των απωλειών θρεπτικών ουσιών λόγω υπερβολικής λίπανσης, με στόχο τη βελτίωση της προστασίας του περιβάλλοντος, την προστασία της υγείας, την αύξηση των εκτάσεων βιολογικής γεωργίας και την καταπολέμηση της αντοχής στα αντιβιοτικά. Οι βιοδιεγέρτες μπορούν να προσφέρουν βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις αντί των συνθετικών φυτοπροστατευτικών προϊόντων, και οι ρυθμιστικές αρχές της ΕΕ θα πρέπει να επιτρέψουν στις ΜΜΕ να αναπτύσσουν και να καταχωρίζουν αυτά τα προϊόντα. Πέραν των επιπτώσεων της μη βιώσιμης χρήσης των γεωργικών εισροών στο περιβάλλον και στην υγεία, υπάρχει και το οικονομικό επιχείρημα υπέρ της μείωσης της εξάρτησης των αγροκτημάτων από τις εισροές (συμπεριλαμβανομένων των εισροών συνθετικών προϊόντων και των ορυκτών καυσίμων), αρκεί να υπάρχουν αποτελεσματικές, άρτιες και ανθεκτικές εναλλακτικές λύσεις. Η αύξηση του κόστους των εισροών επηρεάζει άμεσα το κόστος παραγωγής και είτε απομειώνει το εισόδημα των αγροτών είτε, αν είναι δυνατόν να μετακυλιστεί στον επόμενο κρίκο της αλυσίδας εφοδιασμού, επιδρά στην τιμή των αγροτικών και διατροφικών προϊόντων. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την ανάγκη να ελαχιστοποιηθούν οι εισροές ανά παραγόμενο κιλό προϊόντων (εισροές χημικών ουσιών, εργασία, πετρέλαιο, ενέργεια, επιφάνεια, αριθμός ζώων κ.λπ.). Επιπροσθέτως, η ΕΟΚΕ επιμένει στην ανάγκη να μεγιστοποιηθεί η παρουσία των αγροοικολογικών υποδομών στα παραγωγικά μας οικοσυστήματα, ώστε να επωφεληθούμε από τις πολλαπλές υπηρεσίες τους και, ειδικότερα, από τη δραστηριότητα των ωφέλιμων για τις καλλιέργειες οργανισμών που βρίσκονται εκεί. |
| --- | --- |

4.1.3.

4.2.   
  Βελτίωση της αυτάρκειας της ΕΕ σε πρωτεΐνες

| 4.2.1. | Η ΕΕ έχει σημαντικό έλλειμμα σε φυτικές πρωτεΐνες με συνέπεια να εισάγει το μεγαλύτερο μέρος της ποσότητας που απαιτείται για την ικανοποίηση των αναγκών του αγροτικού τομέα της ΕΕ, ιδίως πρώτες ύλες ζωοτροφών όπως σπόροι σόγιας. Παρά την αύξηση της αξίας της αγροτικής παραγωγής και των εξαγωγών της, η ΕΕ ήταν καθαρός εισαγωγέας θερμίδων το 2018 (15 % εξάρτηση από εισαγωγές). Η υψηλή παραγωγή γαλακτοκομικών προϊόντων και του κρέατος καθίσταται δυνατή χάρη σε μαζικές εισαγωγές πρωτεϊνούχων φυτών (ιδίως σπόρων και πλακούντων σπόρων σόγιας) από την αμερικανική ήπειρο. Η εξάρτηση από τα εισαγόμενα τρόφιμα έχει τις ρίζες της στις μεταπολεμικές εμπορικές συμφωνίες μεταξύ της ΕΕ και των ΗΠΑ. Οι ΗΠΑ αποδέχτηκαν την προστασία των ευρωπαϊκών αγορών σιτηρών και γαλακτοκομικών, και ως αντάλλαγμα, η ΕΕ απάλλαξε τα προϊόντα καλαμποκιού και σόγιας των ΗΠΑ από τους δασμούς. Ως αποτέλεσμα αυτού, οι ελαιούχοι σπόροι και τα αντίστοιχα άλευρα εισάγονταν στην ΕΕ σε τιμές παγκόσμιας αγοράς. Ενώ η ευρωπαϊκή παραγωγή σόγιας έχει μείνει στάσιμη σε πολύ χαμηλό επίπεδο λόγω μη επικερδών οικονομικών περιθωρίων για τους μη γενετικά τροποποιημένους σπόρους σόγιας και ακατάλληλου κλίματος στη βόρεια Ευρώπη, οι εισαγωγές σπόρων σόγιας και σογιάλευρου έχουν σημειώσει τεράστια άνοδο (+ 49 % και + 87 % μεταξύ 1986 και 2013). |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Η βελτίωση της αυτάρκειας της ΕΕ σε πρωτεΐνες είναι επιθυμητή από κάθε άποψη. Οι εισαγωγές σόγιας από τρίτες χώρες μπορεί να είναι υπεύθυνες για αποψίλωση και υποβάθμιση των δασών, και καταστροφή των φυσικών οικοσυστημάτων σε ορισμένες χώρες παραγωγής της. Η διάδοση στην ΕΕ των ψυχανθών με υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη θα περιόριζε τις εισαγωγές και, συνεπώς, θα είχε θετική επίδραση στο κλίμα και στο περιβάλλον. Συγχρόνως, η καλλιέργεια ψυχανθών ενισχύει τη βιοποικιλότητα και μειώνει τη χρήση αζωτούχων λιπασμάτων. Τέλος, η βελτίωση της αυτάρκειας στα συστήματα πολυκαλλιέργειας φυτικών πρωτεϊνών μειώνει την έκθεση των αγροκτημάτων στην αστάθεια των παγκόσμιων τιμών αυτών των πρώτων υλών που απαιτούνται για την παρασκευή ζωοτροφών. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε έκθεση τον Απρίλιο του 2018 σχετικά με μια ευρωπαϊκή στρατηγική για την προώθηση των πρωτεϊνούχων καλλιεργειών στην Ευρώπη (28), και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε στα τέλη του 2018 έκθεση για την ανάπτυξη των φυτικών πρωτεϊνών στην Ευρωπαϊκή Ένωση (29), γνωστή και ως το «Ευρωπαϊκό σχέδιο για τις πρωτεΐνες». Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε πρόσφατα σχέδια για την αναστολή των εισαγωγών ορισμένων προϊόντων, εάν η παραγωγή τους συνεπάγεται την παράνομη υλοτομία. |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.2.4. | Στη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο», η ΕΕ επισήμανε την ανάγκη να προωθηθούν πολύ περισσότερο οι φυτικές πρωτεΐνες που καλλιεργούνται στην ΕΕ, καθώς και η αύξηση της διαθεσιμότητας και των πηγών εναλλακτικών πρωτεϊνών, όπως οι μικροβιακές, οι θαλάσσιες και οι προερχόμενες από έντομα πρωτεΐνες. Συν τοις άλλοις, οι εναλλακτικές πρώτες ύλες ζωοτροφών, όπως έντομα, θαλάσσια αποθέματα ζωοτροφών (π.χ. φύκια) και υποπροϊόντα της βιοοικονομίας (π.χ. κατάλοιπα αλιευμάτων) μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στη μετάβαση προς μια βιώσιμη αυτάρκεια σε πρωτεΐνες. Η προώθηση της εξέλιξης στην καθημερινή διατροφή της ευρωπαϊκής κοινωνίας αποτελεί κομβικό σημείο. Αυτή η πολυσυλλεκτικότητα των πρωτεϊνών θα πρέπει να ευνοεί τα ακατέργαστα και τοπικά γεωργικά προϊόντα, έτσι ώστε να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες κάθε τόπου όσον αφορά τις φυτικές πρωτεΐνες. Διαφορετικά, υπάρχει κίνδυνος να αυξηθούν οι εισαγωγές και οι προμήθειες επεξεργασμένων προϊόντων που παρουσιάζονται ως υποκατάστατα κρέατος και τα οποία συχνά είναι ανεπαρκή από διατροφικής άποψης (30). |
| --- | --- |

4.2.4.

| 4.2.5. | Η ανάπτυξη της παραγωγής φυτικών πρωτεϊνών στην ΕΕ, εκτός από οικονομικά οφέλη για τους αγρότες και τους παραγωγούς τροφίμων και ζωοτροφών, μπορεί να αποφέρει ένα ευρύ φάσμα πλεονεκτημάτων στο περιβάλλον και στο κλίμα. Πιο συγκεκριμένα, οι πρωτεϊνούχες καλλιέργειες συμβάλλουν στη δέσμευση του αζώτου της ατμόσφαιρας στο έδαφος και, συνεπώς, συνεισφέρουν σημαντικά στην επίτευξη ενός περισσότερο βιώσιμου κύκλου του αζώτου. Από την άλλη πλευρά, οι αγρότες αντιμετωπίζουν και πάλι σημαντική έλλειψη εφαρμοσμένης έρευνας για ανθεκτικές, επαρκώς αποδοτικές και προσαρμοσμένες ποικιλίες. |
| --- | --- |

4.2.5.

| 4.2.6. | Τα ακόλουθα σημεία θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως μοχλοί για τη βελτίωση της αυτάρκειας της ΕΕ σε πρωτεΐνες:






  i) | Ενίσχυση της παραγωγής ελαιούχων σπόρων και ελαιόπιτας. Καθότι ο πρωταρχικός στόχος είναι η παραγωγή τροφίμων, η αποτίμηση των ελαιούχων σπόρων βασίζεται στην αποτίμηση τόσο του ελαίου όσο και των πλακούντων και δεν μπορεί να διαχωριστεί. Αυτό καθιστά δυνατή την ενίσχυση της βιώσιμης παραγωγής τροφίμων και ενέργειας. Η διαθεσιμότητα της ευρωπαϊκής ελαιοκράμβης αποτελεί πηγή ανησυχίας από την άποψη αυτή: από τους 3,8 εκατ. τόνους καθαρής πρωτεΐνης κατά τη συγκομιδή του 2017-2018 έπεσε στους 2,66 εκατ. τόνους καθαρής πρωτεΐνης κατά τη συγκομιδή του 2020-2021. Οι εξελίξεις αυτές αντικατοπτρίζονται στην εισαγωγή σπόρων και αλεσμάτων, κυρίως σπόρων σόγιας. Η μείωση της ποσότητας στην παραγωγή ευρωπαϊκής ελαιοκράμβης οφείλεται τόσο στις δυσμενείς κλιματικές συνθήκες όσο και στις δυσκολίες των καλλιεργειών λόγω της ενίσχυσης των κανονιστικών περιορισμών και της μείωσης των διαθέσιμων μέσων παραγωγής. Εν προκειμένω, οι παραγωγοί εκτός Ευρώπης έχουν σημαντικά ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα, όπως η χρήση τεχνικών επιλογής, ποικιλιών ανθεκτικών στα ζιζανιοκτόνα κ.λπ.· στο πλαίσιο αυτό, είναι ουσιαστικής σημασίας να εφαρμοστούν αντίστοιχες ρήτρες. |
| --- | --- | --- |

4.2.6.

i)

Ενίσχυση της παραγωγής ελαιούχων σπόρων και ελαιόπιτας. Καθότι ο πρωταρχικός στόχος είναι η παραγωγή τροφίμων, η αποτίμηση των ελαιούχων σπόρων βασίζεται στην αποτίμηση τόσο του ελαίου όσο και των πλακούντων και δεν μπορεί να διαχωριστεί. Αυτό καθιστά δυνατή την ενίσχυση της βιώσιμης παραγωγής τροφίμων και ενέργειας. Η διαθεσιμότητα της ευρωπαϊκής ελαιοκράμβης αποτελεί πηγή ανησυχίας από την άποψη αυτή: από τους 3,8 εκατ. τόνους καθαρής πρωτεΐνης κατά τη συγκομιδή του 2017-2018 έπεσε στους 2,66 εκατ. τόνους καθαρής πρωτεΐνης κατά τη συγκομιδή του 2020-2021. Οι εξελίξεις αυτές αντικατοπτρίζονται στην εισαγωγή σπόρων και αλεσμάτων, κυρίως σπόρων σόγιας. Η μείωση της ποσότητας στην παραγωγή ευρωπαϊκής ελαιοκράμβης οφείλεται τόσο στις δυσμενείς κλιματικές συνθήκες όσο και στις δυσκολίες των καλλιεργειών λόγω της ενίσχυσης των κανονιστικών περιορισμών και της μείωσης των διαθέσιμων μέσων παραγωγής. Εν προκειμένω, οι παραγωγοί εκτός Ευρώπης έχουν σημαντικά ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα, όπως η χρήση τεχνικών επιλογής, ποικιλιών ανθεκτικών στα ζιζανιοκτόνα κ.λπ.· στο πλαίσιο αυτό, είναι ουσιαστικής σημασίας να εφαρμοστούν αντίστοιχες ρήτρες.

| ii) | Η οργάνωση και η υποστήριξη του τομέα των πρωτεϊνών με σκοπό να προωθηθεί η παραγωγή και να πειστούν οι αγρότες, ειδικότερα με την άσκηση φιλόδοξης ΚΓΠ. Η ΚΓΠ προβλέπει ήδη μια σειρά μέτρων που άμεσα ή έμμεσα έχουν ενθαρρύνει την παραγωγή φυτικών πρωτεϊνών στην ΕΕ τα τελευταία χρόνια, αλλά χρειάζεται μια περισσότερο στρατηγική και φιλόδοξη προσέγγιση. Ο προϋπολογισμός της ΚΓΠ δεν επαρκεί για να αντισταθμίσει τα οικονομικά στοιχεία που είναι εις βάρος της παραγωγής φυτικών πρωτεϊνών στην Ευρώπη. Ως εκ τούτου, θα ήταν αναγκαία η συνολική αύξηση του προϋπολογισμού της ΚΓΠ. |
| --- | --- |

ii)

Η οργάνωση και η υποστήριξη του τομέα των πρωτεϊνών με σκοπό να προωθηθεί η παραγωγή και να πειστούν οι αγρότες, ειδικότερα με την άσκηση φιλόδοξης ΚΓΠ. Η ΚΓΠ προβλέπει ήδη μια σειρά μέτρων που άμεσα ή έμμεσα έχουν ενθαρρύνει την παραγωγή φυτικών πρωτεϊνών στην ΕΕ τα τελευταία χρόνια, αλλά χρειάζεται μια περισσότερο στρατηγική και φιλόδοξη προσέγγιση. Ο προϋπολογισμός της ΚΓΠ δεν επαρκεί για να αντισταθμίσει τα οικονομικά στοιχεία που είναι εις βάρος της παραγωγής φυτικών πρωτεϊνών στην Ευρώπη. Ως εκ τούτου, θα ήταν αναγκαία η συνολική αύξηση του προϋπολογισμού της ΚΓΠ.

| iii) | Με βάση την έρευνα:






  α) | Πρέπει να βελτιστοποιηθεί η πρόσληψη πρωτεϊνών στις ζωοτροφές και να αναδειχθεί η σημασία των βοσκοτόπων και των τριφυλλιών ως σημαντικών πηγών πρωτεΐνης για τα μηρυκαστικά. |
| --- | --- | --- |

iii)

Με βάση την έρευνα:

α)

Πρέπει να βελτιστοποιηθεί η πρόσληψη πρωτεϊνών στις ζωοτροφές και να αναδειχθεί η σημασία των βοσκοτόπων και των τριφυλλιών ως σημαντικών πηγών πρωτεΐνης για τα μηρυκαστικά.

| β) | Πρέπει να προσδιοριστεί ο ρόλος που μπορούν να έχουν τα θαλασσινά, π.χ. ψάρια και άλλα θαλασσινά προϊόντα υδατοκαλλιέργειας έχουν χαμηλότερο αποτύπωμα άνθρακα από ό,τι η ζωική παραγωγή στην ξηρά και παγιδεύουν το διοξείδιο του άνθρακα. Τα μικρογεύματα από φύκια διατίθενται ήδη στην αγορά. Ωστόσο, η παραγωγή τους απορροφά πολλά ορυκτά όπως ο σίδηρος και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε να μην διαταραχθεί η ισορροπία στα ύδατα. Συνεπώς, η υδατοκαλλιέργεια μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην αυτάρκεια της ΕΕ σε πρωτεΐνες μέσω της παραγωγής βιώσιμων τροφίμων και ζωοτροφών, και της ανάπτυξης νέων βιοπροϊόντων, όπως πρόσθετων τροφίμων και νέων υλικών που βασίζονται στα φύκη και σε άλλους θαλάσσιους οργανισμούς. Επιπλέον, η γαλάζια οικονομία προσφέρει διαρκώς αυξανόμενες δυνατότητες ανάπτυξης στην οικονομία της ΕΕ, των ποιοτικών θέσεων εργασίας και της ευημερίας των ανθρώπων σε διάφορες τοποθεσίες, με συγκεκριμένα οφέλη για τις παράκτιες και τις αγροτικές περιοχές. |
| --- | --- |

β)

Πρέπει να προσδιοριστεί ο ρόλος που μπορούν να έχουν τα θαλασσινά, π.χ. ψάρια και άλλα θαλασσινά προϊόντα υδατοκαλλιέργειας έχουν χαμηλότερο αποτύπωμα άνθρακα από ό,τι η ζωική παραγωγή στην ξηρά και παγιδεύουν το διοξείδιο του άνθρακα. Τα μικρογεύματα από φύκια διατίθενται ήδη στην αγορά. Ωστόσο, η παραγωγή τους απορροφά πολλά ορυκτά όπως ο σίδηρος και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε να μην διαταραχθεί η ισορροπία στα ύδατα. Συνεπώς, η υδατοκαλλιέργεια μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην αυτάρκεια της ΕΕ σε πρωτεΐνες μέσω της παραγωγής βιώσιμων τροφίμων και ζωοτροφών, και της ανάπτυξης νέων βιοπροϊόντων, όπως πρόσθετων τροφίμων και νέων υλικών που βασίζονται στα φύκη και σε άλλους θαλάσσιους οργανισμούς. Επιπλέον, η γαλάζια οικονομία προσφέρει διαρκώς αυξανόμενες δυνατότητες ανάπτυξης στην οικονομία της ΕΕ, των ποιοτικών θέσεων εργασίας και της ευημερίας των ανθρώπων σε διάφορες τοποθεσίες, με συγκεκριμένα οφέλη για τις παράκτιες και τις αγροτικές περιοχές.

| γ) | Πρέπει οι αγρότες να επωφεληθούν περισσότερο από τη μεταφορά γνώσεων και την ευαισθητοποίηση όσον αφορά την καλλιέργεια και την παραγωγή ψυχανθών σε διάφορα επίπεδα ήτοι ως προς την απόδοση, την επιλογή ποικιλιών, την προσβολή από παράσιτα, τις συναφείς λύσεις κ.λπ. |
| --- | --- |

γ)

Πρέπει οι αγρότες να επωφεληθούν περισσότερο από τη μεταφορά γνώσεων και την ευαισθητοποίηση όσον αφορά την καλλιέργεια και την παραγωγή ψυχανθών σε διάφορα επίπεδα ήτοι ως προς την απόδοση, την επιλογή ποικιλιών, την προσβολή από παράσιτα, τις συναφείς λύσεις κ.λπ.

| iv) | Η διάδοση της εκτατικής κτηνοτροφίας (31) αποτελεί επίσης έναν τρόπο παραγωγής βιώσιμων ζωικών πρωτεϊνών, ενισχύοντας παράλληλα τις δυνατότητες των βοσκοτόπων και των σχετικών αγροοικολογικών υποδομών ως καταβοθρών διοξειδίου του άνθρακα. Οι εκτατικές και οι δασικές καλλιέργειες μπορούν να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα στις δασικές πυρκαγιές. |
| --- | --- |

iv)

Η διάδοση της εκτατικής κτηνοτροφίας (31) αποτελεί επίσης έναν τρόπο παραγωγής βιώσιμων ζωικών πρωτεϊνών, ενισχύοντας παράλληλα τις δυνατότητες των βοσκοτόπων και των σχετικών αγροοικολογικών υποδομών ως καταβοθρών διοξειδίου του άνθρακα. Οι εκτατικές και οι δασικές καλλιέργειες μπορούν να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα στις δασικές πυρκαγιές.

| 4.2.7. | Η ΕΟΚΕ σχεδιάζει να αναπτύξει πρόταση στρατηγικής για την επίτευξη βιώσιμης ανοικτής στρατηγικής αυτονομίας σε πρωτεΐνες και φυτικά έλαια στην ΕΕ μέσω της ανάλυσης των δυνατοτήτων των φυτών που καλλιεργούνται στην ΕΕ, της υδατοκαλλιέργειας της ΕΕ, της εκτακτικής κτηνοτροφίας και άλλων πηγών πρωτεϊνών, όπως έντομα, φύκη και αστικά συστήματα παραγωγής ειδών διατροφής. |
| --- | --- |

4.2.7.

Βρυξέλλες, 19 Ιανουαρίου 2022.

H Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της ΕΟΚΕ με θέμα «Η συμβολή της κοινωνίας πολιτών στην ανάπτυξη μιας σφαιρικής πολιτικής για τα τρόφιμα στην ΕΕ» (EE C 129 της 11.4.2018, σ. 18).

1

(2)  Βλέπε ορισμό της ανταγωνιστικότητας στο σημείο 3.1.

2

(3)  Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της ΕΟΚΕ με θέμα «Η συμβολή της κοινωνίας πολιτών στην ανάπτυξη μιας σφαιρικής πολιτικής για τα τρόφιμα στην ΕΕ» (EE C 129 της 11.4.2018, σ. 18).

3

(4)  Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της ΕΟΚΕ με θέμα «Η συμβολή της κοινωνίας πολιτών στην ανάπτυξη μιας σφαιρικής πολιτικής για τα τρόφιμα στην ΕΕ» (EE C 129 της 11.4.2018, σ. 18).

4

(5)  Το ΑΕγχΠ της ΕΕ σημείωσε πτώση κατά 11,8 % κατά το β' τρίμηνο του 2020 (Eurostat).

5

(6)  https://cna-alimentation.fr/avis/tous-les-avis/

6

(7)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Από το αγρόκτημα στο πιάτο: μια στρατηγική για βιώσιμα τρόφιμα» (EE C 429 της 11.12.2020, σ. 268).

7

(8)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Σχέδιο δράσης για την ανάπτυξη της βιολογικής παραγωγής της ΕΕ» (ΕΕ C 517 της 22.12.2021, σ. 114).

8

(9)  https://ec.europa.eu/info/food-farming-fisheries/key-policies/common-agricultural-policy/market-measures/agri-food-supply-chain/contingency-plan_en

9

(10)  https://www.fao.org/3/ca2079en/CA2079EN.pdf

10

(11)  https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/bitstream/JRC121368/pubsy_jrc_technical_report_-_capri_environmental_and_climatic_ambition_2.pdf

11

(12)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Από το αγρόκτημα στο πιάτο: μια στρατηγική για βιώσιμα τρόφιμα» (EE C 429 της 11.12.2020, σ. 268).

12

(13)  Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της ΕΟΚΕ με θέμα «Στρατηγική αυτονομία, επισιτιστική ασφάλεια και βιωσιμότητα» (ΕΕ C 105 της 4.3.2022, σ. 56).

13

(14)  Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της ΕΟΚΕ με θέμα «Η θέσπιση μέτρων διασφάλισης για τα γεωργικά προϊόντα στις εμπορικές συμφωνίες» (ΕΕ C 364 της 28.10.2020, σ. 49).

14

(15)  Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της ΕΟΚΕ με θέμα «Στρατηγική αυτονομία, επισιτιστική ασφάλεια και βιωσιμότητα» (ΕΕ C 105 της 4.3.2022, σ. 56).

15

(16)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Συμβατότητα της εμπορικής πολιτικής της ΕΕ με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία» (ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 66).

16

(17)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Από το αγρόκτημα στο πιάτο: μια στρατηγική για βιώσιμα τρόφιμα» (EE C 429 της 11.12.2020, σ. 268).

17

(18)  ΕΕ C 152 της 6.4.2022, σ. 181.

18

(19)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Από το αγρόκτημα στο πιάτο: μια στρατηγική για βιώσιμα τρόφιμα» (EE C 429 της 11.12.2020, σ. 268).

19

(20)  Γνωμοδότηση πρωτοβουλία της ΕΟΚΕ με θέμα «Προώθηση μιας υγιεινής και βιώσιμης διατροφής στην ΕΕ» (ΕΕ C 190 της 5.6.2019, σ. 9).

20

(21)  ΕΕ L 111 της 25.4.2019, σ. 59.

21

(22)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Προς μια δίκαιη αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων» (διερευνητική γνωμοδότηση) (ΕΕ C 517 22.12.2021, σ. 38).

22

(23)  Γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με θέμα «Ευθυγράμμιση των επιχειρηματικών στρατηγικών και λειτουργιών στον τομέα των τροφίμων με τους ΣΒΑ για βιώσιμη ανάκαμψη μετά την πανδημία COVID-19» (δεν έχει ακόμα δημοσιευθεί στην ΕΕ).

23

(24)  Γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με θέμα «Ευθυγράμμιση των επιχειρηματικών στρατηγικών και λειτουργιών στον τομέα των τροφίμων με τους ΣΒΑ για βιώσιμη ανάκαμψη μετά την πανδημία COVID-19» (δεν έχει ακόμα δημοσιευθεί στην ΕΕ).

24

(25)  Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της ΕΟΚΕ με θέμα «Η συμβολή της κοινωνίας πολιτών στην ανάπτυξη μιας σφαιρικής πολιτικής για τα τρόφιμα στην ΕΕ» (EE C 129 της 11.4.2018, σ. 18). Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Από το αγρόκτημα στο πιάτο: μια στρατηγική για βιώσιμα τρόφιμα» (EE C 429 της 11.12.2020, σ. 268).

25

(26)  Κανονισμός (EE) 2019/6 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2018, για τα κτηνιατρικά φάρμακα και για την κατάργηση της οδηγίας 2001/82/ΕΚ (ΕΕ L 4 της 7.1.2019, σ. 43).

26

(27)  Εμβόλιο παραγόμενο από παθογόνα που απομονώνονται από άρρωστο ή υγιές ζώο του ίδιου αγροκτήματος και προορίζεται για χορήγηση στο ίδιο άρρωστο ζώο ή σε ζώα αυτού του αγροκτήματος.

27

(28)  https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-8-2018-0121_EL.html

28

(29)  COM(2018) 757 final

29

(30)  https://www.clcv.org/storage/app/media/Dossier%20presse.pdf

30

(31)  Ενημερωτική έκθεση της ΕΟΚΕ με θέμα «Οφέλη της εκτατικής κτηνοτροφίας και των οργανικών λιπασμάτων στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας».

31

---

III Προπαρασκευαστικές πράξεις

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

566η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής – Interactio, 19.1.2022 - 20.1.2022

| 12.5.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 194/81 |
| --- | --- | --- | --- |

12.5.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 194/81

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/631 όσον αφορά την ενίσχυση των προτύπων επιδόσεων για τις εκπομπές CO2 από τα καινούργια επιβατικά αυτοκίνητα και από τα καινούργια ελαφρά επαγγελματικά οχήματα, σύμφωνα με την αυξημένη κλιματική φιλοδοξία της Ένωσης»

[COM(2021) 556 final — 2021/0197(COD)]

(2022/C 194/11)

| Εισηγητής: | ο κ. Dirk BERGRATH |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Bruno CHOIX |

Εισηγητής:

ο κ. Dirk BERGRATH

Συνεισηγητής:

ο κ. Bruno CHOIX

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.9.2021
  Συμβούλιο, 20.9.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 192 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 13.12.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.1.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 566 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 237/1/6 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.9.2021

Συμβούλιο, 20.9.2021

Νομική βάση

Άρθρο 192 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

13.12.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.1.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

566

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

237/1/6

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επαναλαμβάνει την υποστήριξή της στον στόχο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας να καταστεί η ΕΕ η πρώτη κλιματικά ουδέτερη ήπειρος έως το 2050. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της στρατηγικής της ΕΕ για τη βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα, η οποία έχει θέσει μια σειρά από ορόσημα για την επίτευξη αυτού του φιλόδοξου στόχου προκειμένου να καταστούν οι μεταφορές κατάλληλες για μια κλιματικά ουδέτερη Ευρώπη το 2050, προωθώντας μια «ολοκληρωμένη συστημική προσέγγιση» (1). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη ότι οι νέες ταξινομήσεις αυτοκινήτων και ημιφορτηγών στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να καταστήσουν δυνατή τη μείωση των εκπομπών του συνολικού στόλου της ΕΕ κατά 100 % έως το 2035. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τους προτεινόμενους στόχους μείωσης των εκπομπών CO2 για το σύνολο του στόλου των καινούργιων επιβατικών οχημάτων της ΕΕ κατά 55 % (σε σύγκριση με τον στόχο για το 2021) και, γενικά, υποστηρίζει επίσης τον στόχο μείωσης κατά 50 % για τα ελαφρά επαγγελματικά οχήματα από το 2030. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι τα προβλεπόμενα όρια για τον στόλο παρέχουν πολύ ισχυρή και αποτελεσματική ώθηση για τεχνολογικές αλλαγές στη βιομηχανία, Σύμφωνα με την προηγούμενη γνωμοδότησή της (2), η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, παρά τα πλεονεκτήματά της, η προσέγγιση με βάση τις εκπομπές του σωλήνα εξάτμισης πρέπει να συμπληρωθεί με άλλα μέσα πολιτικής. Η δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % («Fit for 55») πρέπει να εξασφαλίσει μια προσέγγιση με βάση τον κύκλο ζωής και να αποφύγει τον εξηλεκτρισμό των οδικών μεταφορών που οδηγεί σε μετατόπιση των εκπομπών σε προηγούμενα στάδια της αλυσίδας αξίας. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ επιβεβαιώνει σθεναρά ότι η ατομική κινητικότητα πρέπει να παραμείνει προσβάσιμη και οικονομικά προσιτή για όλους, ιδίως για τους καθημερινά μετακινούμενους εργαζόμενους οι οποίοι δεν έχουν πρόσβαση σε ποιοτικές δημόσιες συγκοινωνίες ή άλλες λύσεις μετακίνησης (3). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Ο τομέας της αυτοκινητοβιομηχανίας είναι στρατηγικής σημασίας για την ευρωπαϊκή οικονομία. Η αυτοκινητοβιομηχανία (συναρμολόγηση και προμηθευτές) απασχολεί 2,6 εκατομμύρια εργαζόμενους και δημιουργεί 900 000 θέσεις εργασίας σε βιομηχανίες εφοδιασμού, που αντιπροσωπεύουν συνολικά 11,6 % της απασχόλησης στον τομέα της μεταποίησης της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Λόγω της θεαματικής επιτάχυνσης του ρυθμού απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές που θα επιφέρει η δέσμη μέτρων «Fit for 55», κυρίως στην αυτοκινητοβιομηχανία, θα χρειαστούν πρόσθετοι πόροι —για παράδειγμα, σε ένα διευρυμένο Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης (ΤΔΜ)— για την αντιμετώπιση των κοινωνικών επιπτώσεων των μέτρων μείωσης των εκπομπών στις περιφέρειες που εξαρτώνται από τις αλυσίδες εφοδιασμού της αυτοκινητοβιομηχανίας. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει το αίτημά της για αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης όσον αφορά τα επαγγελματικά προσόντα και την (επανα)κατάρτιση του προσωπικού, καθώς και για επικαιροποιημένη ανάλυση όσον αφορά τους τομείς όπου απαιτείται η λήψη (πρόσθετων) μέτρων, ώστε να αναπτυχθούν περαιτέρω οι δεξιότητες και τα προσόντα των εργαζομένων στην αυτοκινητοβιομηχανία ενόψει της διαρθρωτικής μετάβασης (4). Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι οι πτυχές αυτές θα πρέπει να συμπεριληφθούν στις προτεινόμενες διατάξεις για τη διακυβέρνηση και την παρακολούθηση. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι, εάν δεν δημιουργηθούν οι υποδομές φόρτισης που απαιτούνται για τη στήριξη της μετάβασης, οι στόχοι μείωσης θα είναι δύσκολο να επιτευχθούν. Οι υποδομές φόρτισης πρέπει να αναπτυχθούν εκεί όπου οι άνθρωποι ζουν, εργάζονται και εκτελούν τις καθημερινές τους δραστηριότητες. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Τα ανανεώσιμα καύσιμα και τα καύσιμα χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, καθώς και τα συνθετικά καύσιμα, μπορούν να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο στην απαλλαγή των οδικών μεταφορών από τις ανθρακούχες εκπομπές, ιδίως για τον υφιστάμενο στόλο και για τα τμήματα που είναι δύσκολο να εξηλεκτριστούν, αλλά πρέπει να εφαρμοστούν αυστηρά πρότυπα βιωσιμότητας. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Πλαίσιο της πρότασης

| 2.1. | Η ανακοίνωση για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (5) εγκαινίασε μια νέα αναπτυξιακή στρατηγική για την ΕΕ, η οποία αποσκοπεί στη μετατροπή της ΕΕ σε μια δίκαιη και ευημερούσα κοινωνία με μια οικονομία σύγχρονη, ανταγωνιστική και αποδοτική ως προς τη χρήση των πόρων. Η ανακοίνωση εκφράζει εκ νέου τη φιλοδοξία της Επιτροπής να αυξήσει τους κλιματικούς στόχους της και να καταστήσει την Ευρώπη την πρώτη κλιματικά ουδέτερη ήπειρο έως το 2050. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ο στόχος αυτός διατυπώνεται στην ανακοίνωση με τίτλο «Καθαρός πλανήτης για όλους — Ένα ευρωπαϊκό, στρατηγικό, μακρόπνοο όραμα για μια ευημερούσα, σύγχρονη, ανταγωνιστική και κλιματικά ουδέτερη οικονομία» (6). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Με βάση μια ολοκληρωμένη εκτίμηση επιπτώσεων, η ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Ενίσχυση της κλιματικής φιλοδοξίας της Ευρώπης για το 2030» (7) πρότεινε να αυξηθεί το επίπεδο φιλοδοξίας της ΕΕ και παρουσίασε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για την αύξηση του δεσμευτικού στόχου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το 2030 ώστε να επιτευχθεί μείωση των καθαρών εκπομπών κατά τουλάχιστον 55 %, με υπεύθυνο τρόπο. Ο στόχος για το 2030 συνάδει με τον στόχο της συμφωνίας του Παρισιού για τη διατήρηση της αύξησης της θερμοκρασίας του πλανήτη αρκετά κάτω από τους 2 oC και τη συνέχιση των προσπαθειών για τη συγκράτηση της αύξησης αυτής στον 1,5 oC. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τον νέο δεσμευτικό στόχο της ΕΕ για το 2030 κατά τη σύνοδό του τον Δεκέμβριο του 2020 (8). Προκειμένου να επιτευχθεί αυτό το αυξημένο επίπεδο φιλοδοξίας για το 2030, η Επιτροπή επανεξέτασε την ισχύουσα νομοθεσία για το κλίμα και την ενέργεια, η οποία αναμένεται να μειώσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου μόνο κατά 40 % έως το 2030 και κατά 60 % έως το 2050. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η νομοθετική δέσμη «Fit for 55», όπως ανακοινώθηκε στο σχέδιο κλιματικών στόχων της Επιτροπής για το 2030 (9), αποτελεί το πλέον ολοκληρωμένο στοιχείο των προσπαθειών για την υλοποίηση του φιλόδοξου νέου κλιματικού στόχου για το 2030, στις οποίες θα πρέπει να συμβάλουν όλοι οι οικονομικοί τομείς και οι πολιτικές, συμπεριλαμβανομένων των οδικών μεταφορών. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η αυτοκινητοβιομηχανία έχει καίρια σημασία για την οικονομία της ΕΕ και αντιπροσωπεύει πάνω από το 7 % του ΑΕγχΠ της ΕΕ, παρέχοντας θέσεις εργασίας, άμεσα ή έμμεσα, σε 12,6 εκατομμύρια Ευρωπαίους. Οι επενδύσεις της αυτοκινητοβιομηχανίας της ΕΕ στην έρευνα και την ανάπτυξη ανέρχονται σε 60,9 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η στρατηγική της Επιτροπής για βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα (10) αντιμετωπίζει τις ευρύτερες προκλήσεις της μετάβασης στην κινητικότητα μηδενικών εκπομπών και καθορίζει έναν χάρτη πορείας με στόχο να τεθούν οι ευρωπαϊκές μεταφορές σταθερά στον σωστό δρόμο για ένα βιώσιμο και έξυπνο μέλλον. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Το συνοδευτικό σχέδιο δράσης της στρατηγικής περιλαμβάνει πολιτικές που αποσκοπούν, μεταξύ άλλων, στη διάδοση της χρήσης οχημάτων μηδενικών εκπομπών και σχετικών υποδομών. Η στροφή προς οχήματα μηδενικών εκπομπών θα αποτρέψει τη ρύπανση και θα βελτιώσει την υγεία των πολιτών μας· με τον τρόπο αυτό υποστηρίζεται επίσης η φιλοδοξία μηδενικής ρύπανσης της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, όπως διατυπώνεται στο σχέδιο δράσης για μηδενική ρύπανση (11). |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Τα πρότυπα εκπομπών CO2 για τα επιβατικά αυτοκίνητα και τα ελαφρά επαγγελματικά οχήματα αποτελούν βασικούς κινητήριους μοχλούς για τη μείωση των εκπομπών CO2 στον εν λόγω τομέα, όπως φαίνεται στην ανακοίνωση με τίτλο «Ενίσχυση της κλιματικής φιλοδοξίας της Ευρώπης για το 2030». Γενικοί στόχοι της παρούσας πρότασης είναι να συμβάλει στην επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050 και, για τον σκοπό αυτό, σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό νόμο για το κλίμα, να συμβάλει στην επίτευξη μείωσης των καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 55 % έως το 2030 σε σύγκριση με το 1990. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Τα πρότυπα για τις εκπομπές CO2, τα οποία συνεπάγονται την προσφορά καινούργιων οχημάτων μηδενικών εκπομπών στην αγορά καινούργια οχήματα μηδενικών εκπομπών, αποτελούν επίσης συμπληρωματικό μέτρο προς την οδηγία (ΕΕ) 2018/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (εφεξής «οδηγία για την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές») (12), γεγονός που θα επιφέρει την απαλλαγή της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που χρησιμοποιείται σε ηλεκτρικά οχήματα από τις ανθρακούχες εκπομπές και θα δώσει κίνητρα για τη χρήση ανανεώσιμων καυσίμων και καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών για τα οχήματα με κινητήρα εσωτερικής καύσης που χρησιμοποιούνται επί του παρόντος. Υπάρχουν επίσης σημαντικές συνέργειες μεταξύ των προτύπων για τις εκπομπές CO2, ενός ενισχυμένου συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής (ΣΕΔΕ) (13) και της οδηγίας για την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. |
| --- | --- |

2.9.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την υποστήριξή της τόσο στον στόχο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας να καταστεί η ΕΕ η πρώτη κλιματικά ουδέτερη ήπειρος έως το 2050, όσο και στους αναθεωρημένους στόχους μείωσης των εκπομπών για το 2030, όπως ορίζεται στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ευρωπαϊκός νόμος για το κλίμα» (14). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της ΕΕ κατά τουλάχιστον 55 % έως το 2030 θα απαιτήσει σημαντικές επιπλέον προσπάθειες σε όλους τους τομείς της οικονομίας. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τις μεταφορές. Ο τομέας των μεταφορών συγκαταλέγεται στις προτεραιότητες της Πράσινης Συμφωνίας της ΕΕ, με γενικό στόχο την επίτευξη μείωσης κατά 90 % των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στις μεταφορές έως το 2050. Οι εκπομπές που σχετίζονται με τις οδικές μεταφορές ευθύνονται για το 22 % των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της ΕΕ και για το 27 % των εκπομπών CO2 της (15). Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, οι εκπομπές από τις οδικές μεταφορές ήταν κατά 26,8 % υψηλότερες το 2018 από ό,τι το 1990 (16). Πιο πρόσφατα, οι εκπομπές από τα καινούργια επιβατικά αυτοκίνητα αυξήθηκαν για τρίτη συνεχή χρονιά το 2019, φθάνοντας τα 122,3 γραμμάρια διοξειδίου του άνθρακα ανά χιλιόμετρο (g CO2/km) (17). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της στρατηγικής της ΕΕ για τη βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα, η οποία έχει θέσει μια σειρά από ορόσημα για την επίτευξη αυτού του φιλόδοξου στόχου προκειμένου να καταστούν οι μεταφορές κατάλληλες για μια κλιματικά ουδέτερη Ευρώπη το 2050. Βασιζόμενη σε προηγούμενα έγγραφα πολιτικής, η στρατηγική ορθώς προωθεί μια «ολοκληρωμένη συστημική προσέγγιση», η οποία βασίζεται σε ένα χαρτοφυλάκιο συμπληρωματικών μέσων για τον μετασχηματισμό των μεταφορών. Τα πρότυπα για τις εκπομπές θα διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο, αλλά η επίτευξη των καθορισμένων στόχων θα απαιτήσει πρόσθετες προσπάθειες για την ανάπτυξη των υποδομών, την αύξηση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας απαλλαγμένης από ανθρακούχες εκπομπές και τη δημιουργία μηχανισμών τιμών άνθρακα για τις μεταφορές (18). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Ο κανονισμός σχετικά με τα πρότυπα εκπομπών CO2 για τα αυτοκίνητα και τα ελαφρά επαγγελματικά οχήματα αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της στρατηγικής της ΕΕ για τη μείωση των εκπομπών στον εν λόγω τομέα. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι το 2018 ολοκληρώθηκε η εις βάθος αναθεώρηση του κανονισμού για τις εκπομπές CO2από επιβατικά αυτοκίνητα και ελαφρά επαγγελματικά οχήματα (19). Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι αυτή η πρόσφατη αναθεώρηση είναι, ωστόσο, ανεπαρκής για την επίτευξη των στόχων μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, όπως ορίζονται στον νόμο της ΕΕ για το κλίμα. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Ο τομέας της αυτοκινητοβιομηχανίας είναι στρατηγικής σημασίας για την ευρωπαϊκή οικονομία. Η αυτοκινητοβιομηχανία (συναρμολόγηση και προμηθευτές) απασχολεί 2,6 εκατομμύρια εργαζομένους και δημιουργεί 900 000 θέσεις εργασίας σε βιομηχανίες εφοδιασμού, που αντιπροσωπεύουν συνολικά 11,6 % της απασχόλησης στον τομέα της μεταποίησης της ΕΕ. Συνολικά, οι δραστηριότητες που σχετίζονται με την αυτοκινητοβιομηχανία απασχολούν 12,6 εκατομμύρια άτομα στην Ευρώπη, γεγονός που σημαίνει ότι ο τομέας της αυτοκινητοβιομηχανίας καλύπτει το 6,6 % του συνόλου της απασχόλησης στην ΕΕ. Η αυτοκινητοβιομηχανία της ΕΕ παράγει εμπορικό πλεόνασμα 76 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως και αντιπροσωπεύει το 33 % των συνολικών δαπανών έρευνας και ανάπτυξης στην ΕΕ. Τέλος, η αγορά και η χρήση μηχανοκίνητων οχημάτων αποτελεί σημαντική πηγή φορολογικών εσόδων για τα κράτη μέλη και η Γερμανία εισπράττει από μόνη της περίπου 100 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως (20). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η επίτευξη των στόχων μείωσης των εκπομπών ως το 2030 στις οδικές μεταφορές θα απαιτήσει τεράστιες προσπάθειες για τον μετασχηματισμό της αυτοκινητοβιομηχανίας και την αντικατάσταση του υφιστάμενου στόλου οχημάτων. Η διάδοση της χρήσης ηλεκτρικών οχημάτων στην Ευρώπη αυξάνεται ταχέως σε πολλά κράτη μέλη, αλλά εξακολουθεί να είναι περιορισμένη, καθώς τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα αντιπροσώπευαν μόνο 3,5 % των συνολικών ταξινομήσεων νέων αυτοκινήτων το 2019, συμπεριλαμβανομένων των ηλεκτρικών οχημάτων με συσσωρευτή (BEV) και των υβριδικών ηλεκτρικών οχημάτων με ρευματολήπτη (PHEV), ενώ τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα αντιπροσωπεύουν μόλις το 1,2 % του υφιστάμενου στόλου αυτοκινήτων στην ΕΕ (21). Πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ταχεία ενίσχυση των μεριδίων αγοράς των BEV και των PHEV, με μερίδιο αγοράς ανερχόμενο σε 9,8 % και σε 9,1 % αντιστοίχως κατά το τρίτο τρίμηνο του 2021 (22). |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η αυτοκινητοβιομηχανία της ΕΕ θα πρέπει να απαλλαγεί από τις ανθρακούχες εκπομπές σε ένα πλαίσιο όπου πασχίζει να αντιμετωπίσει μια σειρά άλλων παραγόντων διαρθρωτικών αλλαγών που έχουν ήδη σημαντικό αντίκτυπο στο εργατικό δυναμικό της: η αυτοματοποίηση και η ρομποτοποίηση των γραμμών συναρμολόγησης συνεπάγεται αύξηση της παραγωγικότητας που θα έχει αντίκτυπο στον αριθμό των ωρών εργασίας στον εν λόγω τομέα (23), η συνεχιζόμενη έλλειψη ημιαγωγών επέφερε απώλειες παραγωγής, ενώ η πανδημία και οι συνέπειές της οδήγησαν τις πωλήσεις και την παραγωγή σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ επιβεβαιώνει σθεναρά ότι η ατομική κινητικότητα πρέπει να παραμείνει προσβάσιμη και οικονομικά προσιτή για όλους, ιδίως για τους καθημερινά μετακινούμενους εργαζόμενους οι οποίοι δεν έχουν πρόσβαση σε ποιοτικές δημόσιες συγκοινωνίες ή άλλες λύσεις μετακίνησης (24). Ένα σημαντικό εμπόδιο στην ανάπτυξη της αγοράς των BEV είναι οι υψηλές αρχικές τιμές αγοράς, οι οποίες επισύρουν υψηλότερο κόστος απόσβεσης για τους πρώτους ιδιοκτήτες, που καθορίζουν τη σύνθεση του αποθέματος. Ωστόσο, διάφορες εκθέσεις δείχνουν ότι —όταν λαμβάνεται υπόψη το συνολικό κόστος κυριότητας— τα BEV αποτελούν ήδη την πλέον προσιτή επιλογή για τους καταναλωτές πολλών χωρών (25). Η διατήρηση αναλογικών μέτρων στήριξης και κινήτρων θα αποδειχθεί ζωτικής σημασίας κατά τα προσεχή έτη για την αποκόμιση οφελών από τους χρήστες μεταχειρισμένων οχημάτων από δεύτερο και τρίτο «χέρι», οι οποίοι θα επωφεληθούν περισσότερο από τον εξηλεκτρισμό. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Τον Μάιο του 2020, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε να δημιουργηθεί ένα «Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης» με προϋπολογισμό ύψους 40 δισεκατομμυρίων ευρώ για τη στήριξη των περιφερειών που εξαρτώνται από τις βιομηχανίες υψηλής έντασης άνθρακα και CO2 στις προσπάθειές τους να απαλλαγούν από τις ανθρακούχες εκπομπές. Στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για τον προϋπολογισμό και την ανάκαμψη της ΕΕ, τα κράτη μέλη συμφώνησαν να διαθέσουν 17,5 δισεκατομμύρια ευρώ στο ΤΔΜ. Λόγω της θεαματικής επιτάχυνσης του ρυθμού απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές που θα επιφέρει η δέσμη μέτρων «Fit for 55», κυρίως στην αυτοκινητοβιομηχανία, θα χρειαστούν πρόσθετοι πόροι για την αντιμετώπιση των κοινωνικών επιπτώσεων των μέτρων μείωσης των εκπομπών στις περιφέρειες που εξαρτώνται από τις αλυσίδες εφοδιασμού της αυτοκινητοβιομηχανίας. |
| --- | --- |

3.9.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι τα προβλεπόμενα όρια για τον στόλο παρέχουν πολύ ισχυρή και αποτελεσματική ώθηση για τεχνολογικές αλλαγές στη βιομηχανία, πράγμα που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό σε αυτή την κανονιστική ώθηση που ανέλαβε να δώσει η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία στην πορεία προς οχήματα μηδενικών εκπομπών. Ο καθορισμός πιο φιλόδοξων ορίων για τον στόλο θα συντελέσει στο να καταστεί η Ευρώπη η πρώτη κλιματικά ουδέτερη ήπειρος έως το 2050. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη ότι οι νέες ταξινομήσεις αυτοκινήτων και ημιφορτηγών στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να καταστήσουν δυνατή τη μείωση των εκπομπών του συνολικού στόλου της ΕΕ κατά 100 % έως το 2035. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι αυτός ο στόχος μείωσης μπορεί να επιτευχθεί μόνο εάν όλοι οι όροι πλαισίου είναι βέλτιστα αλληλένδετοι και οι πελάτες (σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση) μπορούν να πειστούν να στραφούν σε οχήματα μηδενικών εκπομπών. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να αναπτυχθούν οι απαραίτητες υποδομές φόρτισης εκεί όπου οι άνθρωποι ζουν, εργάζονται και εκτελούν τις καθημερινές τους δραστηριότητες, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι αυτές οι υποδομές φόρτισης τούς εξυπηρετούν. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τους προτεινόμενους στόχους μείωσης των εκπομπών CO2 για το σύνολο του στόλου καινούργιων επιβατικών οχημάτων της ΕΕ κατά 55 % (σε σύγκριση με τον στόχο για το 2021) από το 2030. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, δεδομένων των ειδικών κύκλων παραγωγής και ανάπτυξης της αυτοκινητοβιομηχανίας, οι αναγκαίες αποφάσεις της βιομηχανίας για την επίτευξη αυτού του στόχου χρειάζεται να ληφθούν ήδη από τώρα. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Ενώ γενικά υποστηρίζει τον στόχο μείωσης κατά 50 % για τα ελαφρά επαγγελματικά οχήματα, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή τόσο στον ειδικό κύκλο παραγωγής και ανάπτυξης όσο και στη συνήθη χρήση των οχημάτων αυτών. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι, εάν δεν δημιουργηθούν οι υποδομές φόρτισης για τη στήριξη της μετάβασης, οι στόχοι μείωσης θα είναι δύσκολο να επιτευχθούν και, συνεπώς, μπορεί να χρειαστούν πρόσθετα κριτήρια. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει το αίτημά της από το 2018 για ενδιάμεση επανεξέταση του ισχύοντος κανονισμού (η οποία αναμενόταν αρχικά το 2024) η οποία θα περιλαμβάνει την τρέχουσα κατάσταση όσον αφορά τα επαγγελματικά προσόντα και την (επανα)κατάρτιση του προσωπικού, καθώς και για επικαιροποιημένη ανάλυση όσον αφορά τους τομείς όπου απαιτείται η λήψη (πρόσθετων) μέτρων, ώστε να αναπτυχθούν περαιτέρω οι δεξιότητες και τα προσόντα των εργαζομένων στην αυτοκινητοβιομηχανία ενόψει της διαρθρωτικής μετάβασης (26). Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι οι πτυχές αυτές θα πρέπει να συμπεριληφθούν στις προτεινόμενες διατάξεις για τη διακυβέρνηση και την παρακολούθηση, οι οποίες πρέπει να βασίζονται σε δοκιμές εκπομπών σε πραγματικές συνθήκες οδήγησης. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η αναθεώρηση του κανονισμού για τα πρότυπα CO2 πρέπει να βασιστεί στην τεχνολογική ουδετερότητα, ενώ παράλληλα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι δεν προσφέρουν όλες οι επιλογές υψηλή ενεργειακή απόδοση. Παρόλο που ο εξηλεκτρισμός αποτελεί σαφώς την κύρια επιλογή όσον αφορά την απαλλαγή των οδικών μεταφορών από τις ανθρακούχες εκπομπές, ενδέχεται να μην είναι η καταλληλότερη επιλογή για τις μεταφορές βαρέων φορτίων ή μεγάλων αποστάσεων. Όπως τόνισε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην ανακοίνωσή της του 2018 με τίτλο «Καθαρός πλανήτης για όλους», πρέπει να εξεταστεί ένα ευρύ φάσμα τεχνολογιών και η προσέγγιση της ΕΕ πρέπει να είναι βασισμένη στην τεχνολογική ουδετερότητα. Οι συσσωρευτές, το υδρογόνο, τα προηγμένα βιοκαύσιμα, το βιομεθάνιο και τα υγρά αναπλήρωσης (e-liquid) θα διαδραματίσουν κάποιο ρόλο στην απαλλαγή του συστήματος μεταφορών από τις ανθρακούχες εκπομπές. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την αρχή της «τεχνολογικής ουδετερότητας» και τονίζει την ανάγκη να διατηρηθούν στο μείγμα κινητικότητας όλα τα συστήματα μετάδοσης ισχύος που πληρούν τα πρότυπα CO2 και εκπομπών, σύμφωνα με τους στόχους της Πράσινης Συμφωνίας. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Σύμφωνα με την προηγούμενη γνωμοδότησή της (27), η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, παρά τα πλεονεκτήματά της, η προσέγγιση με βάση τις εκπομπές του σωλήνα εξάτμισης που επιλέχθηκε για το σχέδιο κανονισμού πρέπει να συμπληρωθεί με άλλα μέσα πολιτικής. Η δέσμη μέτρων «Fit for 55» πρέπει να εξασφαλίσει μια προσέγγιση με βάση τον κύκλο ζωής και να αποφύγει τον εξηλεκτρισμό των οδικών μεταφορών, που οδηγεί σε μετατόπιση των εκπομπών σε προηγούμενα στάδια της αλυσίδας αξίας. Η αναθεώρηση του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής της ΕΕ, καθώς και η οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, πρέπει να διασφαλίσουν ότι ο εξηλεκτρισμός των οδικών μεταφορών και η απαλλαγή της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από τις ανθρακούχες εκπομπές πραγματοποιούνται με τον ίδιο ρυθμό. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η τρέχουσα διείσδυση στην αγορά δείχνει ότι η υβριδική τεχνολογία με ρευματολήπτη μπορεί να λειτουργήσει ως σημείο εκκίνησης και ως μεταβατική τεχνολογία για να συμβάλει στην επίτευξη των κλιματικών στόχων στον τομέα των μεταφορών. Ωστόσο, πρέπει να διασφαλιστεί η χρήση των υβριδικών οχημάτων σε αμιγώς ηλεκτρική λειτουργία κατά το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου, με συχνή φόρτιση. Προκειμένου να αντιμετωπιστεί η εντεινόμενη συζήτηση σχετικά με την παραπλανητική επισήμανση των PHEV, θα πρέπει να ληφθούν ταχέως μέτρα για την αύξηση του ποσοστού των «ηλεκτρικών διαδρομών», όπως μεταξύ άλλων:






  — | η ηλεκτρική αυτονομία των PHEV θα πρέπει να είναι σχεδιασμένη έτσι ώστε να καλύπτει τη συνήθη συμπεριφορά των χρηστών. Για τα αυτοκίνητα, θα πρέπει να επιδιώκεται αυτονομία περίπου 80 έως 100 km σε πραγματική λειτουργία και χωρητικότητα φόρτισης 11 kW σε όλα τα μοντέλα· |
| --- | --- | --- |

4.8.

—

η ηλεκτρική αυτονομία των PHEV θα πρέπει να είναι σχεδιασμένη έτσι ώστε να καλύπτει τη συνήθη συμπεριφορά των χρηστών. Για τα αυτοκίνητα, θα πρέπει να επιδιώκεται αυτονομία περίπου 80 έως 100 km σε πραγματική λειτουργία και χωρητικότητα φόρτισης 11 kW σε όλα τα μοντέλα·

| — | η ενσωμάτωση ψηφιακών υπηρεσιών, πληροφοριών και έξυπνων στρατηγικών λειτουργίας στο όχημα για την υποστήριξη των οδηγών κατά την ηλεκτρική χρήση τους· |
| --- | --- |

—

η ενσωμάτωση ψηφιακών υπηρεσιών, πληροφοριών και έξυπνων στρατηγικών λειτουργίας στο όχημα για την υποστήριξη των οδηγών κατά την ηλεκτρική χρήση τους·

| — | η διαθεσιμότητα των δεδομένων μέτρησης της κατανάλωσης καυσίμου επί του οχήματος (OBFCM) μέσω της (ομοιόμορφα καθορισμένης) διεπαφής OBD ΙΙ (σύστημα διάγνωσης ενσωματωμένο στο όχημα), σύμφωνα με την προστασία των δεδομένων από τις τεχνικές υπηρεσίες· |
| --- | --- |

—

η διαθεσιμότητα των δεδομένων μέτρησης της κατανάλωσης καυσίμου επί του οχήματος (OBFCM) μέσω της (ομοιόμορφα καθορισμένης) διεπαφής OBD ΙΙ (σύστημα διάγνωσης ενσωματωμένο στο όχημα), σύμφωνα με την προστασία των δεδομένων από τις τεχνικές υπηρεσίες·

| — | η εφαρμογή εθνικών κινήτρων για τη χρήση συσσωρευτών (κοινωνικά δίκαια συστήματα τιμολόγησης του άνθρακα και σταδιακή κατάργηση των έμμεσων επιδοτήσεων για τα ορυκτά καύσιμα, όπως αφορολόγητες κάρτες καυσίμων για τους εργαζόμενους που χρησιμοποιούν εταιρικό αυτοκίνητο). |
| --- | --- |

—

η εφαρμογή εθνικών κινήτρων για τη χρήση συσσωρευτών (κοινωνικά δίκαια συστήματα τιμολόγησης του άνθρακα και σταδιακή κατάργηση των έμμεσων επιδοτήσεων για τα ορυκτά καύσιμα, όπως αφορολόγητες κάρτες καυσίμων για τους εργαζόμενους που χρησιμοποιούν εταιρικό αυτοκίνητο).

| 4.9. | Τα ανανεώσιμα καύσιμα και τα καύσιμα χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, καθώς και τα συνθετικά καύσιμα, θα μπορούσαν να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο στην απαλλαγή των οδικών μεταφορών από τις ανθρακούχες εκπομπές, ιδίως για τον υφιστάμενο στόλο και για τα τμήματα που είναι δύσκολο να εξηλεκτριστούν, έχοντας υπόψη ότι τα καύσιμα αυτά θα χρειαστούν κατά προτεραιότητα για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές των τμημάτων του συστήματος μεταφορών που είναι δύσκολο να εξηλεκτριστούν, όπως οι αεροπορικές και οι θαλάσσιες μεταφορές. Επιπλέον, η νομοθεσία της ΕΕ πρέπει να διασφαλίζει την εφαρμογή αυστηρών προτύπων βιωσιμότητας. Πρώτον, η αξιολόγηση του κύκλου ζωής πρέπει να διασφαλίζει ότι το αποτύπωμα άνθρακα συνάδει με τον στόχο της επίτευξης κλιματικής ουδετερότητας ως το 2050. Δεύτερον, ακόμη κι αν είναι περιορισμένη, η χρήση αυτών των εναλλακτικών καυσίμων πρέπει να συνάδει με τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών και, συνεπώς, απαιτείται να καταργηθούν σταδιακά τα βιοκαύσιμα από καλλιεργούμενα φυτά, καθώς και τα βιοκαύσιμα με βάση το φοινικέλαιο και τη σόγια. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της κατάργησης της παρέκκλισης για τους κατασκευαστές με μικρό όγκο παραγωγής, που ταξινομούν λιγότερα από 10 000 αυτοκίνητα ή λιγότερα από 22 000 ημιφορτηγά ετησίως, από το 2030. Μια γενική εξειδικευμένη αγορά για οχήματα που δεν συνδέονται με στόχους εκπομπών δεν είναι αποδεκτή. Ωστόσο, η πρόταση δεν προβλέπει διατάξεις σχετικά με τα αυτοκίνητα ειδικού σκοπού που είναι δύσκολο να εξηλεκτριστούν. |
| --- | --- |

4.10.

Βρυξέλλες, 19 Ιανουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 158.

1

(2)  ΕΕ C 227 της 28.6.2018, σ. 52.

2

(3)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ) με θέμα «Η στρατηγική της ΕΕ για την κινητικότητα και οι βιομηχανικές αξιακές αλυσίδες της ΕΕ: η προσέγγιση των οικοσυστημάτων της αυτοκινητοβιομηχανίας» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας), σημείο 1.3 (EE C 105 της 4.3.2022, σ. 26).

3

(4)  ΕΕ C 227 της 28.6.2018, σ. 52, σημεία 1.6 και 4.13.

4

(5)  COM(2019) 640 final.

5

(6)  COM(2018) 773 final.

6

(7)  COM(2020) 562 final.

7

(8)  Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου 10-11 Δεκεμβρίου 2020 EUCO 22/20 CO EUR 17 CONCL 8.

8

(9)  COM(2020) 562 final.

9

(10)  COM(2020) 789 final.

10

(11)  COM(2021) 400 final· βλέπε επίσης στο πλαίσιο αυτό την οδηγία 2008/50/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Μαΐου 2008, για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα και καθαρότερο αέρα για την Ευρώπη (ΕΕ L 152 της 11.6.2008, σ. 1) και την οδηγία (ΕΕ) 2016/2284 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Δεκεμβρίου 2016, σχετικά με τη μείωση των εθνικών εκπομπών ορισμένων ατμοσφαιρικών ρύπων, την τροποποίηση της οδηγίας 2003/35/ΕΚ και την κατάργηση της οδηγίας 2001/81/ΕΚ (ΕΕ L 344 της 17.12.2016, σ. 1).

11

(12)  Οδηγία (ΕΕ) 2018/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2018, για την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (ΕΕ L 328 της 21.12.2018, σ. 82).

12

(13)  EE L 275 της 25.10.2003, σ. 32.

13

(14)  ΕΕ C 364 της 28.10.2020, σ. 143.

14

(15)  https://unfccc.int/documents/275968

15

(16)  https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/indicators/transport-emissions-of-greenhouse-gases-7/assessment

16

(17)  https://www.eea.europa.eu/highlights/average-car-emissions-kept-increasing

17

(18)  ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 158.

18

(19)  ΕΕ C 227 της 28.6.2018, σ. 52.

19

(20)  Στοιχεία ACEA 2021 https://www.acea.auto/files/ACEA_Pocket_Guide_2021-2022.pdf

20

(21)  EE+Ηνωμένο Βασίλειο, Νορβηγία, Ισλανδία: https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/indicators/proportion-of-vehicle-fleet-meeting-5/assessment· BEV 0,4 % και υβριδικά 0,8 %· Στοιχεία ACEA 2021.

21

(22)  https://www.acea.auto/fuel-pc/fuel-types-of-new-cars-battery-electric-9-8-hybrid-20-7-and-petrol-39-5-market-share-in-q3-2021/

22

(23)  Βλέπε μελέτη ELAB 2.0 του ινστιτούτου Fraunhofer.

23

(24)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η στρατηγική της ΕΕ για την κινητικότητα και οι βιομηχανικές αλυσίδες αξίας της ΕΕ: η προσέγγιση των οικοσυστημάτων της αυτοκινητοβιομηχανίας» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας), σημείο 1.3 (ΕΕ C 105 της 4.3.2022, σ. 26).

24

(25)  https://www.beuc.eu/publications/beuc-x-2021-039_electric_cars_calculating_the_total_cost_of_ownership_for_consumers.pdf

25

(26)  ΕΕ C 227 της 28.6.2018, σ. 52, σημεία 1.6 και 4.13.

26

(27)  ΕΕ C 227 της 28.6.2018, σ. 52.

27

---

| 12.5.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 194/87 |
| --- | --- | --- | --- |

12.5.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 194/87

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση του προγράμματος πολιτικής 2030 “Πορεία προς την ψηφιακή δεκαετία”»

[COM(2021) 574 final — 2021/0293 (COD)]

(2022/C 194/12)

Εισηγήτρια: η κ. Violeta JELIĆ

Συνεισηγητής: ο κ. Philip VON BROCKDORFF

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 18.10.2021
  Συμβούλιο, 26.10.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 173 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 13.12.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.1.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 566 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 239/1/6 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 18.10.2021

Συμβούλιο, 26.10.2021

Νομική βάση

Άρθρο 173 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

13.12.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.1.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

566

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

239/1/6

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η νόσος COVID-19 αποκάλυψε την κρίσιμη σημασία της τεχνολογίας για την οικονομική και υγειονομική ανθεκτικότητα, καθιστώντας τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την ψηφιακή κυριαρχία της ΕΕ ζήτημα υπαρξιακής σημασίας. Ως εκ τούτου, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) παροτρύνει την ΕΕ να αναπτύξει την ψηφιακή της κυριαρχία, η οποία κατά τα προσεχή έτη αναμένεται να αποτελέσει καίριο πυλώνα της πορείας της Ευρώπης προς την οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική ανάπτυξη. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η ψηφιακή κυριαρχία πρέπει να βασίζεται στην παγκόσμια ανταγωνιστικότητα, στηριζόμενη σε σταθερή συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών, η οποία αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για να καταστεί η ΕΕ παγκόσμιος φορέας καθορισμού προτύπων, μεταξύ άλλων όσον αφορά την αξιοπιστία των τεχνολογιών. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την ανάγκη ο ψηφιακός μετασχηματισμός να πραγματοποιηθεί με τρόπο βιώσιμο, ανθρωποκεντρικό και χωρίς αποκλεισμούς. Για τον σκοπό αυτόν, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι ζωτικής σημασίας η διασφάλιση της συμμετοχής των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, των οργανώσεων καταναλωτών και άλλων ενδιαφερόμενων φορέων, στη διαμόρφωση, την εφαρμογή και την παρακολούθηση του προγράμματος πολιτικής και των σχετικών εθνικών χαρτών πορείας. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Ο επιτυχής ψηφιακός μετασχηματισμός απαιτεί αριστεία ως προς την τεχνολογία και τα ταλέντα. Επιπλέον, απαιτεί μια στέρεη και ολοκληρωμένη βάση ψηφιακών δεξιοτήτων και ικανοτήτων για όλους τους πολίτες. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την ανάγκη να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα πλέον ευάλωτα άτομα όσον αφορά την έκθεση στο ψηφιακό χάσμα, όπως οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με χαμηλό επίπεδο προσόντων και τα άτομα με αναπηρία. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η τεχνολογική αριστεία στηρίζεται σε στέρεη βιομηχανική βάση, εντατικές καινοτομίες και επενδύσεις. Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία των επενδύσεων στις ψηφιακές υποδομές και της ανάπτυξης της ενιαίας αγοράς δεδομένων ως βασικών παραγόντων διευκόλυνσης της ορθής ψηφιακής ανάπτυξης σε όλες τις περιφέρειες της ΕΕ, τόσο για τους πολίτες όσο και για τις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις χρειάζονται ευνοϊκές συνθήκες για την καινοτομία, τις επενδύσεις και τη λειτουργία τους, σε σύγκριση με τους ξένους ανταγωνιστές. Παράλληλα με την προώθηση καινοτόμων επιχειρήσεων, πρέπει να διασφαλιστεί ότι όλες οι επιχειρήσεις —συμπεριλαμβανομένων των πολύ μικρών, των μικρών και των μεσαίων επιχειρήσεων και των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας— ενθαρρύνονται και είναι, ως εκ τούτου, σε θέση να συμμετέχουν στην πρόοδο και να επωφελούνται από αυτήν. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ψηφιακή πρωτοπορία απαιτεί συνεργασία μεταξύ του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα. Η ΕΟΚΕ τονίζει τον ζωτικό ρόλο του δημόσιου τομέα στην ψηφιακή ανάπτυξη, μέσω της ψηφιοποίησης των δημόσιων υπηρεσιών και της δημόσιας διοίκησης. Αυτός είναι ένας τρόπος όχι μόνο για να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα των εν λόγω υπηρεσιών, αλλά και για να διευκολυνθεί η χωρίς αποκλεισμούς πρόσβαση σε αυτές. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί τα πολυκρατικά έργα ως πολύτιμη πρωτοβουλία που αποσκοπεί στην προώθηση της αριστείας της ΕΕ στον τομέα της ψηφιακής τεχνολογίας και στην ενίσχυση της παγκόσμιας θέσης της. Η πρωτοβουλία αυτή θα συμβάλει επίσης στην εξεύρεση λύσεων σε προκλήσεις που απαιτούν περισσότερους πόρους απ’ όσο είναι δυνατόν για ένα μεμονωμένο κράτος μέλος, παράλληλα με τη διάδοση ορθών πρακτικών σε διασυνοριακό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης την ιδέα της κοινοπραξίας ευρωπαϊκής ψηφιακής υποδομής (EDIC) ως εργαλείο για τον συνδυασμό ενωσιακής και εθνικής χρηματοδότησης με ιδιωτική χρηματοδότηση για τους σκοπούς του προγράμματος. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι στα πολυκρατικά έργα θα πρέπει να συμμετέχουν όσο το δυνατόν περισσότερα κράτη μέλη προκειμένου να υποστηριχθεί μια διασυνδεδεμένη, διαλειτουργική και ασφαλής ψηφιακή ενιαία αγορά και να αντιμετωπιστούν τυχόν ελλείψεις σε κρίσιμης σημασίας ικανότητες σε ολόκληρη την ΕΕ. Για τον σκοπό αυτόν, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να επιταχύνει και να κατευθύνει τα έργα κατά τρόπο που να εξασφαλίζει το μέγιστο δυνατό όφελος για ολόκληρη την ΕΕ. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η νόσος COVID-19 αποκάλυψε την κρίσιμη σημασία της τεχνολογίας για την οικονομική και υγειονομική ανθεκτικότητα, καθιστώντας τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την ψηφιακή κυριαρχία της ΕΕ ζήτημα υπαρξιακής σημασίας. Οι αυξανόμενες εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας αποτελούν πρόσθετο κίνητρο για την ΕΕ προκειμένου να αναπτύξει τις δικές της ψηφιακές ικανότητες· οι εντάσεις αυτές κινδυνεύουν να μετατρέψουν σε πεδίο μάχης τον αγώνα για τεχνολογική και βιομηχανική υπεροχή. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Στο πλαίσιο αυτό, είναι αναγκαίο η ΕΕ να αναλάβει επείγουσα δράση και να αναπτύξει την ψηφιακή κυριαρχία της, η οποία κατά τα προσεχή έτη αναμένεται να αποτελέσει καίριο πυλώνα της ψηφιοποίησης και οικονομικής ανάπτυξης της Ευρώπης και να επηρεάσει επίσης την ασφάλεια και την παγκόσμια θέση της. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ψηφιακή κυριαρχία θα συμβάλει στην ενίσχυση των δυνητικών πλεονεκτημάτων της ΕΕ και στην αντιμετώπιση στρατηγικών αδυναμιών στον τομέα της τεχνολογίας. Θα μπορούσε επίσης να αλλάξει τα δεδομένα στο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς και να διευρύνει τη χρήση ανοικτών αγορών και αλυσίδων εφοδιασμού, ώστε να αποφευχθεί η υπερβολική εξάρτηση από ιδιόκτητα συστήματα. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η πρόκληση είναι μεγάλη, καθώς η ΕΕ πρέπει να αρχίσει να πρωτοστατεί στον τομέα της τεχνολογίας, ενώ τα κράτη μέλη της ΕΕ δεν διαθέτουν επί του παρόντος κοινή θέση για τα τεχνολογικά ζητήματα ή έστω κοινή αντίληψη ως προς τη στρατηγική σημασία των ψηφιακών τεχνολογιών, όπως η ανάπτυξη των ευρυζωνικών συνδέσεων ή η εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ο ψηφιακός μετασχηματισμός αποτελεί επίσης ζήτημα που σχετίζεται με τις αξίες της ΕΕ και τον τρόπο χρήσης των σύγχρονων τεχνολογιών για την οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική ενίσχυση της βιώσιμης ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας ποιοτικών θέσεων εργασίας και της μετάβασης σε μια κυκλική οικονομία με ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την έμφαση που δίνεται σε μια ανθρωποκεντρική και χωρίς αποκλεισμούς προσέγγιση του ψηφιακού μετασχηματισμού, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τα συμφέροντα των καταναλωτών, των εργαζομένων, των επιχειρηματιών και της κοινωνίας γενικότερα, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας της ιδιωτικής ζωής και των δεδομένων, της ασφάλειας των τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών, καθώς και της ενεργειακής απόδοσης και της αποδοτικότητας των υλικών των ψηφιακών συστημάτων. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση απόφασης της Επιτροπής για τη θέσπιση του προγράμματος πολιτικής 2030 «Πορεία προς την ψηφιακή δεκαετία» στο πλαίσιο της ομιλίας για την κατάσταση της Ένωσης το 2021, καθώς και ως συνέχεια της ανακοίνωσης με τίτλο «Ψηφιακή πυξίδα 2030» και της προηγούμενης ψηφιακής στρατηγικής. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη εκδώσει τη γνωμοδότησή της σχετικά με την εν λόγω ανακοίνωση (1). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η ψηφιακή κυριαρχία πρέπει να βασίζεται σε μια ανταγωνιστικότητα στηριζόμενη σε σταθερή συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών, σε συνδυασμό με την εγγενή συμμετοχή των παραγόντων της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων, των εργαζομένων, των καταναλωτών, της ακαδημαϊκής κοινότητας και άλλων ενδιαφερόμενων φορέων. Η επιτυχία στον παγκόσμιο ανταγωνισμό, παράλληλα με την αποφυγή του προστατευτισμού και της απομόνωσης, αποτελούν προϋπόθεση για να καταστεί η ΕΕ παγκόσμιος φορέας καθορισμού προτύπων, μεταξύ άλλων όσον αφορά την αξιοπιστία και τον ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα των τεχνολογιών. Αυτό απαιτεί αριστεία ως προς την τεχνολογία και τα ταλέντα. Επιπλέον, απαιτεί μια στέρεη και ολοκληρωμένη βάση ψηφιακών δεξιοτήτων και ικανοτήτων για όλους τους πολίτες. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Οι επενδύσεις σε ψηφιακές υποδομές και η ανάπτυξη της ενιαίας αγοράς δεδομένων είναι βασικοί και απαραίτητοι παράγοντες διευκόλυνσης της ορθής ψηφιακής ανάπτυξης σε όλες τις περιφέρειες της ΕΕ. Η καθιέρωση ισότιμων και βασισμένων σε κανόνες όρων ανταγωνισμού για τις ψηφιακές δραστηριότητες είναι επίσης σημαντική και σε διεθνές επίπεδο. Ταυτόχρονα, είναι όλο και πιο σημαντικό να δοθεί η δέουσα προσοχή στην ασφάλεια στον κυβερνοχώρο καθ’ όλο το μήκος των αλυσίδων αξίας. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η τεχνολογική αριστεία στηρίζεται σε στέρεη βιομηχανική βάση, εντατικές καινοτομίες και επενδύσεις. Ως εκ τούτου, οι ευρωπαϊκές εταιρείες χρειάζονται ένα γενικό επιχειρηματικό πλαίσιο που θα τους παρέχει ευνοϊκούς όρους σε σύγκριση με τους ξένους ανταγωνιστές. Παράλληλα με την προώθηση καινοτόμων επιχειρήσεων, πρέπει να διασφαλιστεί ότι όλες οι επιχειρήσεις —συμπεριλαμβανομένων των πολύ μικρών, των μικρών και των μεσαίων επιχειρήσεων και των επιχειρήσεων κοινωνικής οικονομίας— ενθαρρύνονται και υποστηρίζονται ούτως ώστε να είναι σε θέση να συμμετέχουν στην πρόοδο και να επωφελούνται από αυτήν. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η ψηφιακή πρωτοπορία απαιτεί συνεργασία μεταξύ του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα. Η ΕΟΚΕ τονίζει τον ζωτικό ρόλο του δημόσιου τομέα στην ψηφιακή ανάπτυξη, μέσω της ψηφιοποίησης των δημόσιων υπηρεσιών και της δημόσιας διοίκησης. Αυτός είναι ένας τρόπος όχι μόνο για να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα των εν λόγω υπηρεσιών, αλλά και για να διευκολυνθεί η χωρίς αποκλεισμούς πρόσβαση σε αυτές. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι τέσσερις τομείς δράσης προτεραιότητας που προβλέπονται στην Ψηφιακή Πυξίδα —δεξιότητες, υποδομές, επιχειρήσεις, δημόσιος τομέας— έχουν εξέχουσα σημασία για τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Η ΕΟΚΕ πιστεύει επίσης ότι οι συγκεκριμένοι στόχοι για κάθε τομέα προτεραιότητας βοηθούν στην καθοδήγηση και την παρακολούθηση της προόδου. Ωστόσο, είναι τουλάχιστον εξίσου σημαντικό να δημιουργηθούν ευνοϊκές και υποστηρικτικές συνθήκες για την υλοποίηση των ειδικών μέτρων που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Η χρηματοδότηση είναι ένας από τους κεντρικούς παράγοντες διευκόλυνσης της ψηφιακής ανάπτυξης. Τόσο η δημόσια όσο και η ιδιωτική χρηματοδότηση διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διευκόλυνση των επενδύσεων στην έρευνα και την καινοτομία, την εκπαίδευση και την κατάρτιση και την τεχνική υποδομή. Το κανονιστικό πλαίσιο αποτελεί έναν ακόμη γενικό παράγοντα που διαμορφώνει την ψηφιακή ανάπτυξη. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό ο κανονισμός να ενθαρρύνει την καινοτομία και τις επενδύσεις στην ψηφιοποίηση, σύμφωνα με τα ανθρώπινα δικαιώματα και τους στόχους για το περιβάλλον και το κλίμα. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η συνεργασία και η συντονισμένη δράση μεταξύ των κρατών μελών έχουν ζωτική σημασία για την αποτελεσματικότερη χρήση των πόρων και για τη διευκόλυνση των επενδύσεων μεγάλης κλίμακας που δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν μόνο από μεμονωμένες χώρες. Η συνεργασία είναι επίσης ζωτικής σημασίας για την ψηφιακή πρωτοπορία σε παγκόσμια κλίμακα. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί επίσης με την πρόταση να διαμορφωθεί η ψηφιακή πορεία με τη χρήση μιας διατομεακής προσέγγισης και να ενσωματωθούν όλοι οι σχετικοί τομείς πολιτικής, όπως οι πολιτικές για την έρευνα και την καινοτομία, τη βιομηχανία, την εκπαίδευση, την οικονομία, την κοινωνία και την απασχόληση. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Ωστόσο, πρέπει να διασφαλιστεί η συμμετοχή όλων των πολιτών στην ψηφιακή μετάβαση και τις σχετικές προσπάθειες. Στο πλαίσιο αυτό, η πρόταση πρέπει να λαμβάνει δεόντως υπόψη τα πλέον ευάλωτα άτομα όσον αφορά την έκθεση στο ψηφιακό χάσμα. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις ανάγκες των ηλικιωμένων και των ατόμων με αναπηρία όσον αφορά τις απαιτήσεις κατάρτισης, ανάπτυξης δεξιοτήτων και προσβασιμότητας για τις ψηφιακές υπηρεσίες. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Για να διασφαλιστεί η χωρίς αποκλεισμούς υιοθέτηση και υλοποίηση του προγράμματος, καθώς και η διαμόρφωση, η εφαρμογή και η παρακολούθηση του προγράμματος πολιτικής και των σχετικών εθνικών χαρτών πορείας η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι ζωτικής σημασίας να εξασφαλιστεί η συμμετοχή των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών, και δη όχι μόνο των κοινωνικών εταίρων, αλλά και των οργανώσεων καταναλωτών και άλλων ενδιαφερόμενων φορέων. |
| --- | --- |

2.14.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το όραμα και τις κατευθύνσεις της Επιτροπής για τον ψηφιακό μετασχηματισμό της Ευρώπης, καθώς αυτό προωθεί τη συντονισμένη δράση σε ολόκληρη την ΕΕ με τη θέσπιση ενός μηχανισμού παρακολούθησης και συνεργασίας για την καθοδήγηση και την ενίσχυση των πολιτικών, των μέτρων και της δράσης με σκοπό την επίτευξη των ψηφιακών στόχων της ΕΕ μέσω της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

3.1.

3.2.   Γενικοί στόχοι

| 3.2.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι γενικοί στόχοι που αναφέρονται στην πρόταση είναι σημαντικοί για την αποτελεσματική ενίσχυση της ψηφιακής ανάπτυξης, σύμφωνα με τις αρχές και τις πτυχές που επισημαίνονται στις γενικές παρατηρήσεις ανωτέρω. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι γενικοί στόχοι παρέχουν ένα ποιοτικό πλαίσιο για τους ποσοτικούς ψηφιακούς στόχους και, ως εκ τούτου, πρέπει να παρακολουθούνται στενά μαζί με τους ειδικούς στόχους, ώστε να διασφαλίζεται η επίτευξη των ειδικών στόχων κατά τρόπο που να ανταποκρίνεται στους οικονομικούς, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς στόχους. |
| --- | --- |

3.2.2.

3.3.   Ψηφιακοί στόχοι

| 3.3.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι τέσσερις τομείς προτεραιότητας και οι στόχοι τους αλληλοϋποστηρίζονται και τονίζει ότι χρειάζεται να αναπτυχθούν στο σύνολό τους. Για παράδειγμα, οι ενδεδειγμένες δεξιότητες και οι κατάλληλες υποδομές αποτελούν παράγοντες διευκόλυνσης της ανάπτυξης των επιχειρήσεων και των δημόσιων υπηρεσιών. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Η ΕΟΚΕ ζητεί φιλόδοξους στόχους για την αύξηση του αριθμού των ατόμων που διαθέτουν τουλάχιστον βασικές ψηφιακές δεξιότητες και πιστεύει ότι όλα τα άτομα θα πρέπει να έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν βασικές ψηφιακές δεξιότητες, συμπεριλαμβανομένων των δεξιοτήτων κυβερνοασφάλειας. Τα άτομα με χαμηλό επίπεδο προσόντων και οι ηλικιωμένοι δεν πρέπει να μείνουν πίσω σε αυτή τη διαδικασία, πράγμα που θα πρέπει να διευκολυνθεί μέσω ενωσιακής και εθνικής χρηματοδότησης, π.χ. στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Εκτός από τον στόχο που αφορά τις βασικές δεξιότητες, η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη βελτίωσης των επαγγελματικών ψηφιακών δεξιοτήτων για την αντιμετώπιση του χάσματος δεξιοτήτων και την ικανοποίηση των απαιτήσεων του επαγγελματικού βίου. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Από την άποψη της ενίσχυσης της ψηφιακής αριστείας, η ΕΟΚΕ προκρίνει τη σημαντική αύξηση του αριθμού των απασχολούμενων επαγγελματιών υψηλής εξειδίκευσης στον τομέα της ψηφιακής τεχνολογίας. Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ζωτικής σημασίας την ενίσχυση της σύγκλισης μεταξύ γυναικών και ανδρών, προκειμένου να αξιοποιηθεί το σύνολο του δυναμικού της κοινωνίας στο πλαίσιο αυτό. Εκτός από τους ημεδαπούς επαγγελματίες, είναι χρήσιμη και η προσέλκυση ξένων ταλέντων μέσω έργων ερευνητικής συνεργασίας. |
| --- | --- |

3.3.4.

| 3.3.5. | Δεδομένου ότι η κατάλληλη υποδομή αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για κάθε μορφής ψηφιακή ανάπτυξη, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως τον στόχο κάλυψης όλων των ευρωπαϊκών νοικοκυριών από αξιόπιστες και ταχείες συνδέσεις. Αυτό είναι εξίσου σημαντικό για όλες τις επιχειρήσεις. Επιπλέον, οι επιχειρήσεις και οι καταναλωτές διασυνδέονται ολοένα και περισσότερο μέσω ψηφιακών προϊόντων και υπηρεσιών. |
| --- | --- |

3.3.5.

| 3.3.6. | Για την ισχυροποίηση της παγκόσμιας θέσης της ΕΕ και τη μείωση της εξάρτησής της από ξένη τεχνολογία, η ΕΟΚΕ επικροτεί τον στόχο της ενίσχυσης της παραγωγής ημιαγωγών στην ΕΕ, επισημαίνοντας παράλληλα την ανάγκη περαιτέρω ενδυνάμωσης της παραγωγής και άλλων βιομηχανικών εξαρτημάτων. Το ίδιο ισχύει και όσον αφορά την ενίσχυση των κβαντικών δυνατοτήτων, συμπεριλαμβανομένης της ταχείας εισαγωγής ενός κβαντικού υπολογιστή και της ανάπτυξης κόμβων παρυφών. |
| --- | --- |

3.3.6.

| 3.3.7. | Δεδομένου ότι οι επιχειρήσεις διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στον ψηφιακό μετασχηματισμό, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να ενθαρρυνθεί η υιοθέτηση των ψηφιακών τεχνολογιών σε όλες τις επιχειρήσεις. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τον στόχο της υιοθέτησής τους σε ποσοστό 70 %, αλλά πιστεύει ότι οι τεχνολογίες δεν θα πρέπει να καθορίζονται ούτε διεξοδικά ούτε αποκλειστικά, καθώς έτσι θα υπήρχε κίνδυνος να αποτραπεί η καινοτομία. Παρόλο που η τεχνητή νοημοσύνη, οι υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους και τα μαζικά δεδομένα έχουν επί του παρόντος ιδιαίτερη σημασία ως στρατηγικές τεχνολογίες, θα συνεχίσουν να αναπτύσσονται νέες τεχνολογίες και η ΕΟΚΕ συνιστά ο προαναφερόμενος στόχος να είναι τεχνολογικά ουδέτερος. |
| --- | --- |

3.3.7.

| 3.3.8. | Μολονότι είναι σημαντικό να ενισχυθεί η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και άλλων προηγμένων τεχνολογιών, πρέπει επίσης να αναγνωριστεί ότι οι ΜΜΕ αντιμετωπίζουν μεγάλες προκλήσεις όσον αφορά την υιοθέτηση ακόμη και βασικών ψηφιακών τεχνολογιών. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στις πολύ μικρές επιχειρήσεις, που αποτελούν τη μεγαλύτερη σε αριθμό κατηγορία επιχειρήσεων, αλλά διαθέτουν τους λιγότερους πόρους. Επιπλέον, πρέπει να ληφθούν επίσης υπόψη οι ιδιαιτερότητες των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας. |
| --- | --- |

3.3.8.

| 3.3.9. | Η ΕΟΚΕ προκρίνει την ενίσχυση των καινοτόμων νεοφυών και αναπτυσσόμενων νέων επιχειρήσεων μέσω της βελτίωσης της πρόσβασής τους σε χρηματοδότηση. Δεδομένου του μεγάλου ποσοστού άλλων ειδών ΜΜΕ, είναι επίσης ζωτικής σημασίας να υποστηριχθούν και αυτές κατά τον ψηφιακό μετασχηματισμό τους. |
| --- | --- |

3.3.9.

| 3.3.10. | Οι στόχοι για την ψηφιοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών είναι ιδιαίτερα ευπρόσδεκτοι από την άποψη τόσο των πολιτών όσο και των επιχειρήσεων. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης ότι η ψηφιοποίηση των επιχειρήσεων και των δημόσιων υπηρεσιών αποτελεί στενά συνδεδεμένη και αλληλοϋποβοηθούμενη διαδικασία. |
| --- | --- |

3.3.10.

3.4.   Παρακολούθηση και υποβολή εκθέσεων

| 3.4.1. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τον καθορισμό βασικών δεικτών επιδόσεων για κάθε ψηφιακό στόχο, ώστε να καταστεί δυνατή η παρακολούθηση της προόδου με συγκρίσιμο και διαφανή τρόπο. Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να αποφευχθεί η αλληλεπικάλυψη της συλλογής δεδομένων και να αξιοποιηθούν οι υφιστάμενες πηγές και τα υπάρχοντα συστήματα στον μέγιστο δυνατό βαθμό. Ο δείκτης ψηφιακής οικονομίας και κοινωνίας (DESI) παρέχει ενδεδειμένη βάση για τις σχετικές εργασίες. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό η ετήσια έκθεση για την κατάσταση της ψηφιακής δεκαετίας να συμβάλλει στην παρακολούθηση της προόδου και στον εντοπισμό προβλημάτων τόσο σε ενωσιακό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Επιπλέον, η έκθεση θα πρέπει να συνδράμει τα κράτη μέλη να αξιολογήσουν συγκριτικά τη δράση τους και να διδαχθούν το ένα από το άλλο. |
| --- | --- |

3.4.2.

3.5.   Εθνικοί χάρτες πορείας και αξιολόγησή τους

| 3.5.1. | Οι εθνικοί στρατηγικοί χάρτες πορείας αποτελούν κεντρικό στοιχείο του προγράμματος πολιτικής και έχουν, ως εκ τούτου, μείζονα σημασία για την ψηφιακή ανάπτυξη στην ΕΕ. Είναι, συνεπώς, σημαντικό να υποστηριχθούν τα κράτη μέλη σε αυτήν την προσπάθεια. Μολονότι τα κράτη μέλη χρειάζονται, προφανώς, καθοδήγηση σχετικά με τον τρόπο αξιολόγησης και πρόβλεψης του αντικτύπου των σχεδιαζόμενων πολιτικών, μέτρων και δράσεων, είναι ακόμη πιο σημαντικό να παρέχεται στήριξη για τα ίδια τα μέτρα και τη δράση. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Η πρόταση για το πρόγραμμα πολιτικής βασίζεται σε στόχους σε επίπεδο ΕΕ, πράγμα που σημαίνει ότι δεν υπάρχουν απόλυτοι στόχοι για τα επιμέρους κράτη μέλη. Κατά συνέπεια, η διαδικασία αξιολόγησης των εθνικών χαρτών πορείας και η επιτυχής συμβολή τους στην επίτευξη των στόχων σε επίπεδο ΕΕ είναι ιδιαίτερα απαιτητική. |
| --- | --- |

3.5.2.

| 3.5.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι προβλεπόμενες πορείες σε επίπεδο Ένωσης αποτελούν χρήσιμο εργαλείο για την περιγραφή των μελλοντικών εξελίξεων σε αδρές γραμμές. Ωστόσο, θα πρέπει να αποφευχθεί η διατύπωση υπεραπλουστευμένων συμπερασμάτων ή συστάσεων βάσει αυτών. |
| --- | --- |

3.5.3.

| 3.5.4. | Παρότι η ετήσια διαδικασία αξιολόγησης και συνεργασίας μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών είναι σημαντική, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ανταλλαγή ορθών πρακτικών, η διενέργεια αξιολογήσεων από ομοτίμους και η υλοποίηση πολυκρατικών έργων μεταξύ των κρατών μελών αποτελούν παραγωγικούς τρόπους ενθάρρυνσης της προόδου. |
| --- | --- |

3.5.4.

| 3.5.5. | Δεδομένου ότι υπάρχουν αρκετές παράλληλες διαδικασίες που αποσκοπούν στην επίτευξη των ενωσιακών στόχων σε διάφορους τομείς πολιτικής, η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να διασφαλιστεί η συνοχή των πολιτικών και να αποφευχθούν οι πολλαπλές και αλληλεπικαλυπτόμενες προσπάθειες. Παράλληλα με τη διατήρηση του επείγοντος χαρακτήρα, αξίζει επίσης να σταθμιστεί κατά πόσον η εν λόγω διαδικασία πρέπει να επαναλαμβάνεται σε ετήσια βάση, δεδομένου ότι πολλά μέτρα χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να υλοποιηθούν. |
| --- | --- |

3.5.5.

3.6.   Πολυκρατικά έργα

| 3.6.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί τα πολυκρατικά έργα ως πολύτιμο εργαλείο για την ενίσχυση της αριστείας και της παγκόσμιας θέσης της ΕΕ σε επιλεγμένους τομείς. Αυτά τα έργα μπορούν επίσης να συμβάλουν στην εξεύρεση λύσεων σε προκλήσεις οι οποίες απαιτούν περισσότερους πόρους από εκείνους που μπορεί να διαθέσει ένα μεμονωμένο κράτος μέλος. Επιπλέον, τα πολυκρατικά έργα αποτελούν έναν τρόπο διάδοσης ορθών πρακτικών σε διασυνοριακό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.6.1.

| 3.6.2. | Αντί να συμβάλλουν μόνο στην επίτευξη των ψηφιακών στόχων, τα πολυκρατικά έργα θα πρέπει να αποσκοπούν πάντοτε στη δημιουργία πραγματικής προστιθέμενης αξίας για τις συμμετέχουσες χώρες και για την ΕΕ στο σύνολό της. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα έργα για την καινοτομία, τις υποδομές και την ανάπτυξη δεξιοτήτων πληρούν καλύτερα την απαίτηση αυτή. |
| --- | --- |

3.6.2.

| 3.6.3. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι αυτός ο μηχανισμός συνεργασίας πρέπει να μην αυξήσει τις διαφορές εντός της ΕΕ, αλλά να οδηγήσει, αντιθέτως, σε μια ισχυρότερη Ένωση. Για τον σκοπό αυτόν, είναι σημαντικό να δοθεί σε όλα τα κράτη μέλη δυνατότητα συμμετοχής σε ένα πολυκρατικό σχέδιο, με βάση τα συμφέροντά τους και τη χρηματοδοτική και μη χρηματοδοτική συνεισφορά τους. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να επιταχύνει και να καθοδηγήσει τα έργα κατά τρόπο που να εξασφαλίζει το μέγιστο δυνατό όφελος για ολόκληρη την ΕΕ. |
| --- | --- |

3.6.3.

3.7.   Κοινοπραξία ευρωπαϊκής ψηφιακής υποδομής (EDIC)

| 3.7.1. | Η πρόταση εισάγει τη δυνατότητα σύστασης κοινοπραξιών ευρωπαϊκής ψηφιακής υποδομής (EDIC) για την υλοποίηση πολυκρατικών έργων, που θα εγκριθούν από την Επιτροπή κατόπιν αίτησης τουλάχιστον τριών κρατών μελών. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ιδέα της EDIC ως εργαλείο για τον συνδυασμό τόσο ενωσιακής και εθνικής χρηματοδότησης όσο και ιδιωτικής χρηματοδότησης για τους σκοπούς του προγράμματος πολιτικής για την ψηφιακή δεκαετία. |
| --- | --- |

3.7.1.

| 3.7.2. | Όπως και τα πολυκρατικά έργα αυτά καθεαυτά, η υλοποίηση της EDIC πρέπει να πραγματοποιείται χωρίς αποκλεισμούς, παρέχοντας σε κάθε κράτος μέλος τη δυνατότητα να συμμετέχει στην κοινοπραξία ως μέλος, με εύλογους όρους, ή ως παρατηρητής. Γενικά, το καταστατικό της EDIC πρέπει να είναι σαφές και να καθορίζει τους ρόλους των κρατών μελών, της Επιτροπής και των άλλων συμμετεχόντων, όπως διεθνείς οργανισμοί ή ιδιωτικές οντότητες. |
| --- | --- |

3.7.2.

Βρυξέλλες, 19 Ιανουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΕΕ C 374 της 16.9.2021, σ. 22.

1

---

| 12.5.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 194/92 |
| --- | --- | --- | --- |

12.5.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 194/92

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με την αναδιάρθρωση του ενωσιακού πλαισίου φορολογίας των ενεργειακών προϊόντων και της ηλεκτρικής ενέργειας»

[COM(2021) 563 final — 2021/0213 (CNS)]

(2022/C 194/13)

| Εισηγητής: | ο κ. Stefan BACK |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Philippe CHARRY |

Εισηγητής:

ο κ. Stefan BACK

Συνεισηγητής:

ο κ. Philippe CHARRY

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 21.9.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 113 και 192 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 14.12.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 20.1.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 566 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 192/6/15 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 21.9.2021

Νομική βάση

Άρθρα 113 και 192 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

14.12.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

20.1.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

566

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

192/6/15

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί τον στόχο της πρότασης, καθώς επικαιροποιεί και επιδιώκει να αποσαφηνίσει το πλαίσιο της οδηγίας του 2003, και επιδιώκει να διαρθρώσει τη φορολογία κατά τρόπο που να ευνοεί τη βιώσιμη ενέργεια από μη ορυκτές πηγές. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ αποδοκιμάζει το γεγονός ότι η φορολόγηση των βιοκαυσίμων σύμφωνα με την πρόταση είναι πολύ αυστηρά συνδεδεμένη με την κατηγοριοποίηση που προβλέπει η οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (RED) και πιστεύει ότι η έλλειψη εναλλακτικών καυσίμων και το επακόλουθο υψηλό επίπεδο κόστους απαιτούν μια πιο ευέλικτη στάση ως προς τα αποδεκτά βιοκαύσιμα, μεταξύ άλλων σε σχέση με το ελάχιστο επίπεδο φορολογίας, που θα πρέπει να είναι πολύ χαμηλότερο από αυτό που ισχύει για τα ορυκτά καύσιμα. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα αυξημένο ελάχιστο επίπεδο φορολογίας μπορεί να έχει αρνητικές κοινωνικές επιπτώσεις, προκαλώντας ενεργειακή ένδεια ή ένδεια κινητικότητας, και επισημαίνει με ικανοποίηση ότι τα κράτη μέλη μπορούν να εφαρμόσουν μειώσεις στα ελάχιστα επίπεδα για τα καύσιμα θέρμανσης και την ηλεκτρική ενέργεια που χρησιμοποιούν τα ευάλωτα νοικοκυριά και οι οργανισμοί που είναι αναγνωρισμένοι ως φιλανθρωπικοί, και ότι προτείνεται δεκαετής ολική φοροαπαλλαγή για τα καύσιμα θέρμανσης και την ηλεκτρική ενέργεια που χρησιμοποιούν τα «ευάλωτα νοικοκυριά». |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να χρησιμοποιηθεί η έννοια της «ενεργειακής επισφάλειας», η οποία είναι ποιοτικό φαινόμενο (αίσθηση του κρύου, υγρασία, επίπεδο άνεσης) καθώς και ποσοτικό (ενεργειακές δαπάνες, όριο της φτώχειας), και δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά ως προς τις ποσοτικές πτυχές του, όπως κάνει η πρόταση οδηγίας με την έννοια του «ευάλωτου νοικοκυριού». |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η περιβαλλοντική φορολογία πρέπει επίσης να επιδιώκει σαφώς κοινωνικούς στόχους, προς το συμφέρον της κοινωνικής αποδοχής της· όπου προκύπτει το ζήτημα της αναδιανομής των φορολογικών εσόδων, η ΕΟΚΕ συνιστά τα έσοδα αυτών των φόρων να επιστρέφονται, για παράδειγμα, στα άτομα που πλήττονται περισσότερο. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι οικονομικές δυσχέρειες που οφείλονται στις ενεργειακές δαπάνες βρίσκονται αυτήν τη στιγμή στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος σε πολλά κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι στην επίλυση αυτών των προβλημάτων μπορεί να συμβάλει σημαντικά η ουσιαστική αύξηση των επενδύσεων στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και η προσαρμογή του ευρωπαϊκού συστήματος τιμολόγησης, προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι αντικατοπτρίζει την τιμή όλων των μορφών ενέργειας, περιλαμβανομένων των πιο φθηνών. Αυτό απαιτεί αλλαγή του ισχύοντος συστήματος δημοπρασιών στη χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί, επίσης, για τον κίνδυνο αρνητικών επιπτώσεων στην ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και επισημαίνει ότι η Επιτροπή προτείνει να δοθεί στα κράτη μέλη η δυνατότητα να χορηγούν μειώσεις φόρου στην κατανάλωση ενεργειακών προϊόντων που χρησιμοποιούνται για θέρμανση υπέρ των ενεργοβόρων επιχειρήσεων ή όταν συνάπτονται συμφωνίες με επιχειρηματικές οντότητες ή ενώσεις με σκοπό τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης. Η δυνατότητα αυτή είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας της ΕΕ, δεδομένου ότι οι περισσότερες οικονομίες εκτός της ΕΕ έχουν αποτύχει μέχρι στιγμής να υιοθετήσουν απτά μέτρα για το κλίμα. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης τη λύπη της για το γεγονός ότι η πρόταση της Επιτροπής καταργεί καταρχήν τη δυνατότητα διαφοροποίησης των ελάχιστων φορολογικών συντελεστών μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ανεπαρκείς τις δυνατότητες μείωσης που χορηγούνται για τη μεταφορά εμπορευμάτων και επιβατών, καθώς αποκλείουν τις οδικές μεταφορές και δεν τηρούν την αρχή της τεχνικής ουδετερότητας. Η ΕΟΚΕ θα προτιμούσε να εφαρμοστεί μια γενική απαλλαγή ή μείωση για τις μεταφορές εμπορευμάτων και για τις επιχειρήσεις με σημαντική εξαγωγική δραστηριότητα σε τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει εν προκειμένω την πρόταση της Επιτροπής για εναρμόνιση των επιπέδων φορολογίας για το ντίζελ και τη βενζίνη. Αυτό σημαίνει αύξηση κόστους για τις μεταφορές εμπορευμάτων, η οποία μπορεί να αντισταθμιστεί με μια γενική μείωση των φόρων στα καύσιμα που χρησιμοποιούνται στις μεταφορές εμπορευμάτων. Η ίδια λογική ισχύει και για την κατάργηση της διάκρισης μεταξύ εμπορικού και μη εμπορικού ντίζελ. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει, επίσης, ότι οι δυνατότητες ειδικών μειώσεων φόρου που προβλέπονται στο άρθρο 8 παράγραφος 2 και στο άρθρο 18, οι οποίες αφορούν ορισμένα είδη εξοπλισμού και ενεργοβόρων βιομηχανιών, είναι εξαιρετικά επιλεκτικές και θα μπορούσαν, δεδομένου του διακριτικού τους χαρακτήρα, να προκαλέσουν τον ίδιο φορολογικό ανταγωνισμό που η πρόταση της Επιτροπής επιδιώκει να εξαλείψει. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Όσον αφορά την προστιθέμενη αξία της επέκτασης της φορολόγησης στις αεροπορικές και πλωτές μεταφορές εντός της ΕΕ, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να εστιαστεί το ενδιαφέρον και σε άλλους παραγωγικούς τρόπους προκειμένου να προαχθεί η βελτίωση της βιωσιμότητας σε αυτούς τους τρόπους μεταφοράς. Όσον αφορά, για παράδειγμα, τις αεροπορικές μεταφορές, αναπτύσσονται νέα και βιώσιμα μέσα πρόωσης και θα πρέπει να δοθεί έμφαση σε συγκεκριμένα μέσα για την προώθηση τους. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι διατάξεις για τις θαλάσσιες και τις αεροπορικές μεταφορές δεν λαμβάνουν επαρκώς υπόψη την κατάσταση των νησιωτικών χωρών, των χωρών με εκτεταμένο αρχιπέλαγος και των χωρών με μεγάλες αποστάσεις και αραιοκατοικημένες περιοχές. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει, επίσης, ότι επαφίεται στα κράτη μέλη να αποφασίσουν εάν επιθυμούν να εφαρμόσουν στην αεροναυτιλία και στη ναυσιπλοΐα εκτός ΕΕ τα ίδια επίπεδα φορολογίας με αυτά που εφαρμόζουν εντός ΕΕ ή να τις απαλλάξουν από φορολογικές υποχρεώσεις. Η ΕΟΚΕ επικρίνει έντονα αυτήν τη διάταξη, καθώς μπορεί να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να ενεργήσουν μεμονωμένα όσον αφορά τη φορολόγηση αυτών των τρόπων μεταφοράς· αντίθετα, θα πρέπει πρωτίστως να προωθηθούν παγκόσμιες λύσεις, καθώς η μονομερής δράση μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές. |
| --- | --- |

1.14.

2.   Ιστορικό της γνωμοδότησης, συμπεριλαμβανομένης της υπό εξέταση νομοθετικής πρότασης

| 2.1. | Στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων «Fit for 55», η Επιτροπή έχει υποβάλει πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με την αναδιάρθρωση του ενωσιακού πλαισίου φορολογίας των ενεργειακών προϊόντων και της ηλεκτρικής ενέργειας (αναδιατύπωση), για την αναδιατύπωση της ισχύουσας οδηγίας 2003/96/ΕΚ του Συμβουλίου (1) που αφορά το ίδιο θέμα. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ως αιτιολογία για την υποβολή της πρότασης, η Επιτροπή έχει επικαλεστεί την ανάγκη να θεσπιστούν σαφείς φορολογικοί κανόνες για τα ενεργειακά προϊόντα και την ηλεκτρική ενέργεια, ώστε να διασφαλιστεί ότι εξακολουθούν να συμβάλλουν στην ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, ενώ ταυτόχρονα αντιμετωπίζονται οι κλιματικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις που προκύπτουν από την Πράσινη Συμφωνία. Η φορολόγηση της ενέργειας μπορεί να συμβάλει στην επίτευξη του φιλόδοξου στόχου που ορίζεται στο ευρωπαϊκό νομοθέτημα για το κλίμα, που προβλέπει μείωση των εκπομπών CO2 κατά τουλάχιστον 55 % έως το 2030 σε σύγκριση με το 1990, διασφαλίζοντας ότι η φορολόγηση των καυσίμων κίνησης και θέρμανσης και της ηλεκτρικής ενέργειας αντανακλά καλύτερα τις επιπτώσεις τους στο περιβάλλον και στην υγεία. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Συνεπώς, προτείνονται νέα υψηλότερα ελάχιστα επίπεδα φορολογίας και μειώνονται και οριοθετούνται περισσότερο οι δυνατότητες των κρατών μελών να χορηγούν απαλλαγές. Επιπλέον, τα καύσιμα των αεροπορικών και θαλάσσιων μεταφορών υπόκεινται σε φορολόγηση όσον αφορά κυρίως τις περισσότερες δραστηριότητες εντός ΕΕ, με δυνατότητα επιλογής για τα κράτη μέλη να απαλλάσσουν ή να εφαρμόζουν το ίδιο επίπεδο φορολογίας στις αεροπορικές ή τις πλωτές μεταφορές εκτός ΕΕ. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η πρόταση αποτελεί μέρος της δέσμης «Fit for 55». Καθώς συνιστά έκφραση της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει», υπάρχει ισχυρή σύνδεση με το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής (ΣΕΔΕ) και την πρόταση για επικαιροποίηση αυτού του συστήματος, που επίσης αποτελεί μέρος της δέσμης. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον στόχο της πρότασης, αφενός επειδή επικαιροποιεί και επιδιώκει να αποσαφηνίσει το πλαίσιο της οδηγίας του 2003 και, αφετέρου, επειδή επιδιώκει να διαρθρώσει τη φορολόγηση των ενεργειακών προϊόντων και της ηλεκτρικής ενέργειας που χρησιμοποιούνται για θέρμανση ή καύσιμα κίνησης κατά τρόπο που ευνοεί τη βιώσιμη ενέργεια από μη ορυκτές πηγές. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, παρότι δεν υπάρχει επίσημα στοιχείο εκπομπών CO2 στα επίπεδα φορολογίας που προτείνονται, η προτεινόμενη διάρθρωση της φορολογίας θα είχε, ωστόσο, παρόμοιο αποτέλεσμα, δεδομένου ότι τα υψηλότερα ελάχιστα επίπεδα φορολογίας ορίζονται για τα ορυκτά καύσιμα που εκπέμπουν CO2. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ αποδοκιμάζει, εν προκειμένω, το γεγονός ότι η φορολόγηση των βιοκαυσίμων σύμφωνα με την πρόταση είναι πολύ αυστηρά συνδεδεμένη με την κατηγοριοποίηση που προβλέπει η οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (RED). Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η έλλειψη εναλλακτικών καυσίμων και το επακόλουθο υψηλό επίπεδο κόστους απαιτούν μια πιο ευέλικτη στάση ως προς τα αποδεκτά βιοκαύσιμα, τόσο σε σχέση με την οδηγία RED ΙΙ, που δεν αποτελεί αντικείμενο της παρούσας γνωμοδότησης, όσο και σε σχέση με το ελάχιστο επίπεδο φορολογίας, που θα πρέπει να είναι πολύ χαμηλότερο από αυτό που ισχύει για τα ορυκτά καύσιμα. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι το αυξημένο ελάχιστο επίπεδο φορολογίας μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις, προκαλώντας ενεργειακή ένδεια και ένδεια κινητικότητας. Προφανώς, αυτό το ζήτημα ελήφθη υπόψη από την Επιτροπή, εφόσον επιτρέπει στα κράτη μέλη να μειώσουν τα ελάχιστα επίπεδα για τα καύσιμα θέρμανσης και την ηλεκτρική ενέργεια που χρησιμοποιούν τα νοικοκυριά και οι οργανισμοί που είναι αναγνωρισμένοι ως φιλανθρωπικοί, και όταν επιτρέπει δεκαετή ολική φοροαπαλλαγή για τα καύσιμα θέρμανσης και την ηλεκτρική ενέργεια που χρησιμοποιούν τα «ευάλωτα νοικοκυριά», όπως ορίζεται στο άρθρο 17 στοιχείο γ). Η ΕΟΚΕ αποδοκιμάζει το γεγονός ότι δεν συμπεριλαμβάνονται παρόμοια μέτρα για την αποφυγή της ένδειας στην κινητικότητα. Οι δυνατότητες μείωσης που προτείνονται για τις δημόσιες μεταφορές και για τους άλλους τρόπους μεταφοράς εκτός των οδικών μεταφορών δεν βοηθούν σε αυτό το πλαίσιο. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η κοινωνική πραγματικότητα της πράσινης φορολόγησης είναι διττή: αφενός, δεν επηρεάζει όλα τα νοικοκυριά με τον ίδιο τρόπο και, αφετέρου, συχνά τα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά και τα νοικοκυριά της μεσαίας τάξης επιβαρύνονται με τις υψηλότερες ενεργειακές δαπάνες αναλογικά με το εισόδημά τους. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι, αν και η Επιτροπή είναι της άποψης ότι η κοινωνική πτυχή της πρότασής της λαμβάνεται υπόψη στο κοινωνικό μέρος της νομοθετικής δέσμης —δηλαδή η πρόταση κανονισμού σχετικά με τη σύσταση Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα— δεν έχει διενεργηθεί ειδική εκτίμηση επιπτώσεων σε σχέση με τη συγκεκριμένη πρόταση κανονισμού (βλέπετο κείμενο της πρότασης κανονισμού). Αντιθέτως, η πρόταση βασίζεται σε εκτίμηση επιπτώσεων στην οποία στηρίζεται το σχέδιο κλιματικών στόχων για το 2030 και σε άλλη εκτίμηση επιπτώσεων που συνοδεύει την αναθεώρηση της οδηγίας για το ΣΕΔΕ. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.6.1. | Η διάρθρωση του ταμείου εγείρει επίσης ορισμένα ερωτήματα. Μόνο ένα μέρος του ταμείου θα διατεθεί για κοινωνική αντιστάθμιση· το υπόλοιπο θα αφιερωθεί σε μέτρα προώθησης των ηλεκτρικών οχημάτων, καθώς και σε επενδύσεις στις υποδομές φόρτισης και στην απαλλαγή των κτιρίων από τις ανθρακούχες εκπομπές. Η ΕΟΚΕ αμφιβάλλει εάν τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος θα επωφεληθούν από αυτά τα μέτρα, λαμβανομένου υπόψη ότι τα μέτρα στήριξης για τα ηλεκτρικά οχήματα θα είναι μάλλον προς όφελος των περισσότερο ευκατάστατων νοικοκυριών. |
| --- | --- |

3.6.1.

| 3.6.2. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, ο σχεδιασμός ενός δίκαιου και αποτελεσματικού μηχανισμού αντιστάθμισης που λαμβάνει υπόψη τις διάφορες ανισότητες αποτελεί περίπλοκο στόχο στον οποίο δεν ανταποκρίνεται πραγματικά το «Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα»· μια σχετικά φτωχή χώρα με αμελητέες ανισότητες μπορεί να λάβει λιγότερα χρήματα από το ταμείο από ό,τι μια πλούσια χώρα με σημαντικές ανισότητες. |
| --- | --- |

3.6.2.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ανάλυση επιπτώσεων της πρότασης οδηγίας δεν έχει αναπτυχθεί επαρκώς. Υπογραμμίζει ότι, στην πραγματικότητα, η περιβαλλοντική φορολογία έχει διπλό κοινωνικό κόστος: δεν επηρεάζει όλα τα νοικοκυριά με τον ίδιο τρόπο, και συχνά τα πλέον επισφαλή νοικοκυριά και αυτά της μεσαίας τάξης επιβαρύνονται με τις υψηλότερες ενεργειακές δαπάνες σε σχέση με το εισόδημά τους. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι στην πρόταση οδηγίας θα πρέπει να οριστεί σαφέστερα η έννοια του όρου «επισφάλεια»· στην πραγματικότητα, το άρθρο 17 της πρότασης προβλέπει ότι «ως “ευάλωτα νοικοκυριά” νοούνται τα νοικοκυριά που επηρεάζονται σημαντικά από τις επιπτώσεις της παρούσας οδηγίας, που σημαίνει, για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ότι βρίσκονται κάτω από το όριο του “κινδύνου φτώχειας”, το οποίο ορίζεται ως το 60 % του εθνικού διάμεσου ισοδύναμου διαθέσιμου εισοδήματος». |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Από το 2009, με την οδηγία που αφορά τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, έχουν αρχίσει να χρησιμοποιούνται οι έννοιες της ενεργειακής επισφάλειας και ένδειας: «οι ενεργειακά φτωχοί» είναι πελάτες/νοικοκυριά με περιορισμένη πρόσβαση στην ενέργεια (κυρίως αέριο και ηλεκτρική ενέργεια). Ο όρος «ενεργειακή επισφάλεια» αναφέρεται στα άτομα ή τα νοικοκυριά των οποίων οι πόροι και οι συνθήκες στέγασης δεν τους επιτρέπουν την πρόσβαση σε επαρκή ενεργειακό εφοδιασμό που να τους παρέχει ένα ελάχιστο επίπεδο άνεσης. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.9.1. | Η ΕΟΚΕ διερωτάται γιατί η αναδιατύπωση της οδηγίας για τη φορολόγηση της ενέργειας εισάγει το κριτήριο του «60 % του εθνικού διάμεσου ισοδύναμου διαθέσιμου εισοδήματος», παρότι η έννοια της ένδειας καυσίμων είναι καταλληλότερη για τον σκοπό αυτόν και επίσης πολυδιάστατη, καθώς περιλαμβάνει:






  — | την οικονομική ένδεια των νοικοκυριών (εισόδημα, δαπάνες εκτός των ενεργειακών)· |
| --- | --- | --- |

3.9.1.

—

την οικονομική ένδεια των νοικοκυριών (εισόδημα, δαπάνες εκτός των ενεργειακών)·

| — | τους κινδύνους που συνδέονται με τον ενεργειακό εφοδιασμό (υψηλές και ασταθείς τιμές, ποιότητα των μονάδων παραγωγής ενέργειας)· |
| --- | --- |

—

τους κινδύνους που συνδέονται με τον ενεργειακό εφοδιασμό (υψηλές και ασταθείς τιμές, ποιότητα των μονάδων παραγωγής ενέργειας)·

| — | την κατάσταση εγκατάλειψης των κτιρίων ή τη γεωγραφική τους απομόνωση, την έλλειψη δημόσιων μεταφορών κ.λπ., που συχνά συνδέεται με τις υποχρεώσεις μεταφοράς (σταθερή απόσταση μεταξύ οικίας και εργασίας). |
| --- | --- |

—

την κατάσταση εγκατάλειψης των κτιρίων ή τη γεωγραφική τους απομόνωση, την έλλειψη δημόσιων μεταφορών κ.λπ., που συχνά συνδέεται με τις υποχρεώσεις μεταφοράς (σταθερή απόσταση μεταξύ οικίας και εργασίας).

| 3.9.2. | καθεμία από αυτές τις αδυναμίες δημιουργεί ενεργειακή επισφάλεια. |
| --- | --- |

3.9.2.

| 3.9.3. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να χρησιμοποιηθεί η έννοια της «ενεργειακής επισφάλειας», η οποία είναι ποιοτική έννοια (αίσθηση του κρύου, υγρασία, επίπεδο άνεσης) καθώς και ποσοτική (ενεργειακές δαπάνες, όριο της φτώχειας), και δεν γίνεται κατανοητή αποκλειστικά με ποσοτικούς όρους, όπως η έννοια των «ευάλωτων νοικοκυριών» σύμφωνα με την πρόταση οδηγίας. |
| --- | --- |

3.9.3.

| 3.9.4. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι τα κοινωνικά μέτρα που αποσκοπούν στη στήριξη ατόμων με χαμηλά εισοδήματα εγκαταλείπουν την αρχή των αυστηρών ορίων, γεγονός που οδηγεί σε αδικαιολόγητη διαφοροποίηση μεταξύ πολιτών των οποίων τα εισοδήματα ενδέχεται να διαφέρουν μόνο κατά λίγα λεπτά του ευρώ από τα καθορισμένα κατώτατα όρια. Έτσι, οποιοδήποτε αυστηρό κατώτατο όριο, όπως το όριο του 60 % που προβλέπεται στην πρόταση οδηγίας, ενδέχεται να μην επιτύχει τον επιδιωκόμενο στόχο και, επιπλέον, να προκαλέσει πολλές αρνητικές συμπεριφορές εκ μέρους των πολιτών και να οδηγήσει στη μετατόπιση της απασχόλησης προς την παραοικονομία ή την απόκρυψη του εισοδήματος. |
| --- | --- |

3.9.4.

| 3.9.5. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης ότι η κοινωνική πρόνοια για τα άτομα με χαμηλά εισοδήματα διαφέρει σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο και ότι πολλές κοινωνικές παροχές δεν φορολογούνται και, ως εκ τούτου, δεν θεωρούνται εισόδημα από τη φορολογική διοίκηση. |
| --- | --- |

3.9.5.

| 3.10. | Εκτός της επισφάλειας που σχετίζεται με τη στέγαση (6,9 % των νοικοκυριών στην ΕΕ-27 δεν μπορούν να θερμάνουν τα σπίτια τους επαρκώς, ποσοστό που κυμαίνεται από 30,1 % στη Βουλγαρία ως 1,8 % στη Φινλανδία, γεγονός που δείχνει τον βαθμό απόκλισης της ενεργειακής ένδειας), υπάρχει επίσης επισφάλεια που σχετίζεται με την κινητικότητα και τις μεταφορές. Οι τιμές της βενζίνης επηρεάζουν τη συμπεριφορά των νοικοκυριών ως προς την κινητικότητα, ειδικότερα όσων ζουν σε περιοχές χωρίς δημόσιες μεταφορές και όσων έχουν παλιά αυτοκίνητα που δεν μπορούν να αντικαταστήσουν. Αυτό, στη συνέχεια, οδηγεί σε νέες μορφές ενεργειακής επισφάλειας που σχετίζεται με την κινητικότητα και τις μεταφορές. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η ΕΟΚΕ τονίζει, εν προκειμένω, ότι οι οικονομικές δυσχέρειες που οφείλονται στις ενεργειακές δαπάνες βρίσκονται αυτήν τη στιγμή στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος σε πολλά κράτη μέλη, καθώς έχουν αρνητικές επιπτώσεις τόσο για τις πλέον ευάλωτες οικογένειες όσο και για τις επιχειρήσεις. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι στην επίλυση αυτών των προβλημάτων μπορεί να συμβάλει σημαντικά η ουσιαστική αύξηση των επενδύσεων στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και η μεταρρύθμιση του ευρωπαϊκού συστήματος τιμολόγησης, προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι αντικατοπτρίζει την τιμή όλων των μορφών ενέργειας, περιλαμβανομένων των πιο φθηνών. Αυτό απαιτεί αλλαγή του συστήματος δημοπρασιών για τις χονδρικές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί, επίσης, για τον κίνδυνο αρνητικών επιπτώσεων στην ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και επισημαίνει ότι η Επιτροπή προτείνει να δοθεί στα κράτη μέλη η δυνατότητα να χορηγούν μειώσεις φόρου στην κατανάλωση ενεργειακών προϊόντων που χρησιμοποιούνται για θέρμανση υπέρ των ενεργοβόρων επιχειρήσεων ή όταν συνάπτονται συμφωνίες με επιχειρηματικές οντότητες ή ενώσεις με σκοπό τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης. Η δυνατότητα αυτή είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας της ΕΕ, δεδομένου ότι οι περισσότερες οικονομίες εκτός ΕΕ έχουν αποτύχει μέχρι στιγμής να υιοθετήσουν απτά μέτρα για το κλίμα. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης τη λύπη της για το γεγονός ότι η πρόταση της Επιτροπής καταργεί καταρχήν τη δυνατότητα διαφοροποίησης των ελάχιστων φορολογικών συντελεστών μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει τη δυνατότητα μείωσης των φόρων για ορισμένους τρόπους μεταφοράς, αλλά αποδοκιμάζει το γεγονός ότι δεν παρέχεται καμία ευκαιρία για τις οδικές μεταφορές, εκτός από τις μεταφορές με τρόλεϊ. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Γενικά, η ΕΟΚΕ θεωρεί ανεπαρκείς τις δυνατότητες μείωσης που χορηγούνται για τη μεταφορά εμπορευμάτων και επιβατών, καθώς αποκλείουν τις οδικές μεταφορές και δεν τηρούν την αρχή της τεχνικής ουδετερότητας, για παράδειγμα ορίζοντας το τρόλεϊ ως το μοναδικό οδικό όχημα που μπορεί να υπόκειται σε μείωση φόρου. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.15.1. | Η ΕΟΚΕ θα προτιμούσε να εφαρμοστεί μια γενική απαλλαγή ή μείωση για τις μεταφορές εμπορευμάτων και για τις επιχειρήσεις με σημαντική εξαγωγική δραστηριότητα σε τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

3.15.1.

| 3.15.2. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει σε αυτό το πλαίσιο ότι η πρόταση της Επιτροπής αποσκοπεί στην εναρμόνιση των επιπέδων φορολόγησης ντίζελ και βενζίνης. Αυτό σημαίνει αύξηση κόστους για τις μεταφορές εμπορευμάτων, η οποία μπορεί να αντισταθμιστεί με μια γενική μείωση των φόρων στα καύσιμα που χρησιμοποιούνται στις μεταφορές εμπορευμάτων. Η ίδια λογική ισχύει και για την κατάργηση της διάκρισης μεταξύ εμπορικού και μη εμπορικού ντίζελ. |
| --- | --- |

3.15.2.

| 3.16. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει, επίσης, ότι οι δυνατότητες ειδικών μειώσεων φόρου που προβλέπονται στο άρθρο 8 παράγραφος 2 και στο άρθρο 18, οι οποίες αφορούν ορισμένα είδη εξοπλισμού και ενεργοβόρων βιομηχανιών, είναι εξαιρετικά επιλεκτικές και θα μπορούσαν, δεδομένου του διακριτικού τους χαρακτήρα, να προκαλέσουν τον ίδιο φορολογικό ανταγωνισμό που η πρόταση της Επιτροπής επιδιώκει να εξαλείψει. Είναι δύσκολο να γίνει κατανοητό γιατί δεν προτιμήθηκε μια απλή, ξεκάθαρη λύση, με τη μορφή μειωμένων επιπέδων φορολογίας για τους επιχειρηματικούς φορείς. Αυτό αφορά ιδίως τις «ορυκτολογικές κατεργασίες» που μπορούν να καλυφθούν από τις επιλογές μείωσης βάσει του άρθρου 18, αλλά κατά τη διακριτική ευχέρεια του οικείου κράτους μέλους, γεγονός που προκαλεί ανασφάλεια δικαίου και φορολογικό ανταγωνισμό. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Όσον αφορά την προστιθέμενη αξία της επέκτασης της φορολόγησης στις αεροπορικές και πλωτές μεταφορές εντός της ΕΕ, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να εστιαστεί το ενδιαφέρον και σε άλλους παραγωγικούς τρόπους προκειμένου να προαχθεί η βελτίωση της βιωσιμότητας σε αυτούς τους τρόπους μεταφοράς. Όσον αφορά τις αεροπορικές μεταφορές, αναπτύσσονται νέα και βιώσιμα μέσα πρόωσης και θα πρέπει να δοθεί έμφαση σε συγκεκριμένα μέσα για την προώθηση τους. Όσον αφορά τις πλωτές μεταφορές, είναι ένας από τους τομείς όπου η απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές φαίνεται να είναι εξαιρετικά δύσκολη. Ως εκ τούτου, υπάρχει κίνδυνος η επιβολή φορολογίας σε αυτές τις μεταφορές να έχει ως μόνο αποτέλεσμα το υψηλότερο κόστος, και το ίδιο ισχύει πιθανότατα και για την επέκταση του ΣΕΔΕ σε αυτόν τον τομέα. Και στα δύο πλαίσια, η δεκαετής περίοδος μετάβασης για τη συνολική σταδιακή κατάργηση της φορολογίας όσον αφορά τις αεροπορικές μεταφορές και των ειδικών φορολογικών καθεστώτων για τα βιώσιμα βιοκαύσιμα και τα άλλα εναλλακτικά καύσιμα φαίνεται εξαιρετικά σύντομη. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι διατάξεις για τις θαλάσσιες και τις αεροπορικές μεταφορές δεν λαμβάνουν επαρκώς υπόψη την κατάσταση των νησιωτικών χωρών, των χωρών με εκτεταμένο αρχιπέλαγος και των χωρών με μεγάλες αποστάσεις και αραιοκατοικημένες περιοχές. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει, επίσης, ότι επαφίεται στα κράτη μέλη να αποφασίσουν εάν επιθυμούν να εφαρμόσουν στην αεροναυτιλία και στη ναυσιπλοΐα εκτός ΕΕ τα ίδια επίπεδα φορολογίας με αυτά που εφαρμόζουν εντός ΕΕ ή να τις απαλλάξουν από φορολογικές υποχρεώσεις. Η ΕΟΚΕ επικρίνει έντονα αυτήν τη διάταξη, καθώς μπορεί να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να ενεργήσουν μεμονωμένα όσον αφορά τη φορολόγηση των τρόπων μεταφοράς, ενώ θα έπρεπε πρωτίστως να προωθηθούν παγκόσμιες λύσεις, καθώς η μονομερής δράση μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές. |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | Τέλος, η ΕΟΚΕ διερωτάται πόσο αποτελεσματική θα είναι η περιβαλλοντική φορολογία. Τα μέσα της περιβαλλοντικής φορολογίας αφορούν τους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών, της ρύπανσης και των φυσικών πόρων. Αν και πολλά από αυτά έχουν αναπτυχθεί εντός του ευρωπαϊκού πλαισίου και είναι, συνεπώς, κοινά για όλες τις χώρες της ΕΕ, η εφαρμογή τους διαφέρει από χώρα σε χώρα, παρότι υποτίθεται ότι είναι ρυθμισμένη. |
| --- | --- |

3.20.

| 3.21. | Οι διάφορες μορφές ανακατανομής των φορολογικών εσόδων μπορούν να λειτουργήσουν ενάντια στην αποδοχή της περιβαλλοντικής φορολογίας από τους φορολογουμένους: η μείωση του δημόσιου ελλείμματος, η ανακατανομή των εσόδων σε επιχειρήσεις ή νοικοκυριά, η μείωση άλλων φόρων όπως αυτοί επί του εισοδήματος από εργασία ή η ανακατανομή των εσόδων σε περιβαλλοντικές πολιτικές ή επενδύσεις. Όπως κατέδειξε η κρίση των «κίτρινων γιλέκων» στη Γαλλία, αυτές οι τέσσερις μορφές ανακατανομής των εσόδων δεν είναι αρκετές για να εξασφαλίσουν αποδοχή των αυξήσεων των τιμών στα φορολογούμενα προϊόντα. |
| --- | --- |

3.21.

| 3.22. | Συνοπτικά, η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι για την κοινωνική αποδοχή της περιβαλλοντικής φορολογίας είναι απαραίτητη η αντιστάθμιση, ώστε να λαμβάνονται υπόψη τα έσοδα των νοικοκυριών και η ενεργειακή τους επισφάλεια, στη διαρθρωτική της διάσταση (έλλειψη δημόσιων μεταφορών, μόνωση κατοικιών, απόδοση του συστήματος θέρμανσης, τύπος ιδιόκτητου οχήματος). |
| --- | --- |

3.22.

| 3.23. | Η περιβαλλοντική φορολογία συχνά θεωρείται άδικη, καθώς πλήττει περισσότερο τα χαμηλού εισοδήματος νοικοκυριά, και σήμερα ολοένα και περισσότερο τις μεσαίες τάξεις. Τα χαμηλού εισοδήματος νοικοκυριά που δαπανούν μεγαλύτερο μερίδιο του εισοδήματός τους σε βενζίνη και μεταφορές πλήττονται δυσανάλογα. Είναι επίσης λιγότερο ικανά να πραγματοποιήσουν οικολογική μετάβαση: αν και το λειτουργικό κόστος των προϊόντων χαμηλών εκπομπών άνθρακα (ηλεκτρικά οχήματα, φωτοβολταϊκά στοιχεία κ.λπ.) μπορεί να είναι χαμηλότερο, απαιτείται μια υψηλή αρχική επένδυση, γεγονός που αποτελεί εμπόδιο για τα νοικοκυριά με περιορισμένη πρόσβαση σε κεφάλαια. Επιπλέον, τα νοικοκυριά σε επισφαλή κατάσταση είναι υποχρεωμένα να προγραμματίζουν τις δαπάνες τους βραχυπρόθεσμα, πράγμα που δεν τους επιτρέπει να επωφελούνται από πιθανές μακροπρόθεσμες αποταμιεύσεις. |
| --- | --- |

3.23.

| 3.24. | Προκειμένου να είναι κοινωνικά αποδεκτή, η περιβαλλοντική φορολογία πρέπει να συμπληρωθεί με διορθωτικά μέτρα, αλλά κανένα τέτοιο μέτρο δεν εμφανίζεται είτε στην πρόταση οδηγίας είτε στο Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα. |
| --- | --- |

3.24.

Βρυξέλλες, 20 Ιανουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Οδηγία 2003/96/ΕΚ του Συμβουλίου, της 27ης Οκτωβρίου 2003, σχετικά με την αναδιάρθρωση του κοινοτικού πλαισίου φορολογίας των ενεργειακών προϊόντων και της ηλεκτρικής ενέργειας (ΕΕ L 283 της 31.10.2003, σ. 51).

1

---

| 12.5.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 194/97 |
| --- | --- | --- | --- |

12.5.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 194/97

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ»

[COM(2021) 742 final]

(2022/C 194/14)

| Εισηγητής: | ο κ. Juraj SIPKO |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Juraj SIPKO

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 7.1.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 14.12.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.1.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 566 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 229/2/10 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 7.1.2022

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

14.12.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.1.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

566

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

229/2/10

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η τρέχουσα κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη στις χώρες της ζώνης του ευρώ συνοδεύεται από υψηλό επίπεδο αβεβαιότητας που σχετίζεται με την ανεξέλεγκτη και ταχεία εξάπλωση της νόσου COVID-19. Κατά συνέπεια, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί το πλέον πρόσφατο έγγραφο της Επιτροπής όσον αφορά τις οικονομικές εξελίξεις στα κράτη μέλη της ΕΕ και την ανάλυση επιπτώσεων για τη διαδικασία διαχείρισης (1). Ταυτόχρονα, κάνει αναφορά στην ιστορική ευκαιρία αποδοχής και συνεπούς εφαρμογής, χωρίς καθυστέρηση, αντίστοιχων πρακτικών και αποτελεσματικών πολιτικών στην πορεία προς τον περίπλοκο, αλλά αναγκαίο —υπό το πρίσμα των τρεχουσών εξελίξεων—, μετασχηματισμό ολόκληρης της κοινωνίας. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις όσον αφορά τις εσωτερικές μακροοικονομικές ανισορροπίες συνίσταται στον τρόπο διασφάλισης της σταδιακής εξυγίανσης των δημοσίων οικονομικών. Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο με τη μορφή του υφιστάμενου συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης δεν ανταποκρίνεται πλέον στις παρούσες συνθήκες. Επισημαίνει, ως εκ τούτου, ότι μια εύλογη και αποδεκτή αναθεώρηση των δημοσιονομικών κανόνων (2) του νομοθετικού πλαισίου, επικεντρωμένη στην απλοποίηση και στην παρακολούθησή του, αποτελεί σαφή απαίτηση. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην πανδημία COVID-19 που ξέσπασε καθώς οι περισσότερες χώρες βρίσκονταν σε διαδικασία διόρθωσης των μακροοικονομικών ανισορροπιών. Η πανδημία διέκοψε τη μείωση του λόγου δημοσίου χρέους προς ΑΕγχΠ, ενώ οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν, γεγονός που υποδηλώνει συνολική επιδείνωση των μακροοικονομικών συνθηκών. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στις μεγαλύτερες εξωτερικές ανισορροπίες που εκδηλώνονται στο σύστημα πληρωμών TARGET2 (3). Οι ανισορροπίες αυτές ευθύνονται για τις μεγαλύτερες διαφορές μεταξύ των διαφόρων χωρών ήδη από τη δημιουργία του συστήματος. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ παρακολουθεί την ταχεία αύξηση του πληθωρισμού από τις αρχές του 2021. Η αύξηση αυτή, μετά από χρόνια χαμηλού πληθωρισμού, συνδέεται κυρίως με την ισχυρή ανάκαμψη των τιμών της ενέργειας από ιστορικά χαμηλά επίπεδα κατά τη διάρκεια της πανδημίας, τη διαταραχή των αλυσίδων εφοδιασμού και το αυξημένο κόστος μεταφοράς. Εκτιμά ότι το σημερινό υψηλό ποσοστό πληθωρισμού αποτελεί απόρροια παραγόντων που σχετίζονται με την πανδημία και το εκ νέου άνοιγμα των οικονομιών που είναι προσωρινού χαρακτήρα. Η αύξηση των τιμών αναμένεται να μετριαστεί το 2022 και το 2023, με τα επίπεδα του πληθωρισμού να υποχωρούν στον προγενέστερο μέσο όρο. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ολοκλήρωση της διαδικασίας της Χρηματοοικονομικής Ένωσης αποτελεί προαπαιτούμενο για την εύρυθμη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Νομισματικής Ένωσης. Παρά την πρόοδο που σημειώθηκε όσον αφορά τη δημιουργία της Τραπεζικής Ένωσης, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι απαιτείται η ανάληψη και η ταχεία έγκριση πρόσθετων δράσεων. Ο κατακερματισμός των κεφαλαιαγορών στα κράτη μέλη δεν διευκολύνει αρκούντως την πρόσβαση των επιχειρήσεων σε χρηματοοικονομικούς πόρους εντός μιας ενιαίας κεφαλαιαγοράς στο πλαίσιο της Ένωσης Κεφαλαιαγορών. Ως εκ τούτου, απαιτείται περαιτέρω πρόοδος στην ολοκλήρωση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τη διαδικασία διεύρυνσης των αποκλίσεων όχι μόνο μεταξύ των κρατών μελών, αλλά και εντός της ΕΕ και των χωρών της ζώνης του ευρώ. Ως εκ τούτου, τάσσεται υπέρ της υιοθέτησης ενός συνδυασμού οικονομικών πολιτικών που θα αξιοποιούν αποτελεσματικά τους διαθέσιμους εγχώριους πόρους, τόσο δημόσιους όσο και ιδιωτικούς, συμπεριλαμβανομένων των χρηματοδοτικών πόρων που εμπίπτουν στο πλαίσιο του μέσου NextGenerationEU και του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Η αποτελεσματική και συνετή χρήση των εν λόγω χρηματοοικονομικών πόρων μπορεί να οδηγήσει στην αναστολή και αργότερα στην επανέναρξη της διαδικασίας σύγκλισης. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για τη σταδιακή επίταση της κοινωνικής αστάθειας. Δεδομένου ότι δεν εγκρίθηκαν και δεν εφαρμόστηκαν επαρκή μέτρα για την καταπολέμηση της αύξησης της ανισότητας και της φτώχειας μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, η νόσος COVID-19 επιδείνωσε ακόμη περισσότερο τις υφιστάμενες ανισότητες και επέτεινε τη φτώχεια. Συνεπώς, η ανάπτυξη και η παρακολούθηση κατάλληλων δεικτών ανισότητας και φτώχειας, ακόμη και στο πλαίσιο των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης, αποτελεί πλέον επείγουσα ανάγκη. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η μεγαλύτερη υπαρξιακή απειλή για τη συνέχιση της ζωής στον πλανήτη είναι οι άνευ προηγουμένου αρνητικές κλιματικές μεταβολές. Η ΕΟΚΕ ζητεί να ληφθούν και να εφαρμοστούν επείγοντα μέτρα για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης βασικών δεικτών για τη μέτρηση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της κρίσης. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι αρνητικές συνέπειες της κλιματικής κρίσης θα επηρεάσουν σοβαρά τη μακροοικονομική σταθερότητα (αύξηση των δαπανών, άνοδος των τιμών λόγω ξηρασίας), αλλά και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, ιδίως στον ασφαλιστικό κλάδο (4), και την κοινωνική σταθερότητα. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η τεχνολογική εξελικτική διαδικασία συμβάλλει στην ταχεία εισαγωγή τόσο της ψηφιοποίησης όσο και των χρηματοοικονομικών καινοτομιών. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την απόφαση της ΕΚΤ και της Επιτροπής να δρομολογήσουν συζητήσεις σχετικά με τη θέσπιση του ψηφιακού ευρώ. Λαμβανομένων υπόψη όλων των πλεονεκτημάτων, η θέσπιση του ψηφιακού ευρώ μπορεί να αποφέρει δυνητικά οφέλη στους πολίτες και στις επιχειρήσεις της ζώνης του ευρώ. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Χάρη, εν μέρει, σε όλα τα μέτρα που ελήφθησαν και εφαρμόστηκαν μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, ο τραπεζικός τομέας στις χώρες της ζώνης του ευρώ φαίνεται να παραμένει σχετικά σταθερός τουλάχιστον προς το παρόν. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει δυνητικά προβλήματα αφερεγγυότητας, ιδίως για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Τυχόν δυσμενείς εξελίξεις λόγω αφερεγγυότητας των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων θα μπορούσαν να διαταράξουν τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού τομέα, κυρίως δε του τραπεζικού κλάδου. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ ζητεί να εξεταστεί πιο διεξοδικά η θέσπιση των απαραίτητων μέτρων για τη διασφάλιση της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή σε μια συνετή προσέγγιση για την καταπολέμηση της ακόμη ανεπίλυτης και συνεχιζόμενης κρίσης COVID-19, αλλά τονίζει πρωτίστως την ανάγκη προετοιμασίας ενόψει και άλλων ενδεχόμενων ιογενών κρίσεων. Οι πολιτικές που αποσκοπούν στην ισχυροποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος του πληθυσμού μπορούν να δημιουργήσουν τις κατάλληλες προϋποθέσεις για τη μείωση των δαπανών ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης που συνεπάγεται η εξάπλωση ασθενειών και, ταυτόχρονα, να βελτιώσουν τις συνθήκες υγείας όλων των εργαζομένων που συμβάλλουν στη δημιουργία αξίας στην κοινωνία. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Σε σύγκριση με την τελευταία γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ σχετικά με την οικονομική πολιτική στη ζώνη του ευρώ, οι τρέχουσες εξελίξεις χαρακτηρίζονται από υψηλό πληθωρισμό, ο οποίος οφείλεται κυρίως στις τιμές των βασικών ενεργειακών προϊόντων, ιδίως του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Οι τιμές χονδρικής πώλησης φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκαν κατά μέσο όρο κατά 429 % και 230 % αντίστοιχα από το 2019 (5). Η αύξηση των τιμών λιανικής πώλησης δεν είναι ακόμη σημαντική, καθώς ανέρχεται σε 14 % (ή 7 %). Σύμφωνα με πρόσφατα δημοσιευθείσες βραχυπρόθεσμες προβλέψεις, οι τιμές χονδρικής πώλησης ενδέχεται να συνεχίσουν να αυξάνονται έως το τελευταίο τρίμηνο του 2022. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ο πληθωρισμός αυξήθηκε σημαντικά από την αρχή του έτους, μετά από χρόνια χαμηλού πληθωρισμού, υπερβαίνοντας κατ’ επανάληψη τις προβλέψεις. Τον Νοέμβριο έφθασε στο 4,9 % (6). Ο κύριος παράγοντας που οδήγησε σε αυτή την έξαρση των τιμών είναι η άνοδος των τιμών των βασικών προϊόντων —ιδίως του πετρελαίου και του φυσικού αερίου— από τα ιστορικά χαμηλά επίπεδα στα ίδια ή πάνω από τα προ της πανδημίας επίπεδα. Επιπλέον, εξακολουθούν να υφίστανται διαταραχές στην παραγωγή και την εφοδιαστική σε πολλά μέρη του κόσμου, οι οποίες αυξάνουν τις τιμές των αγαθών, ιδίως σε καιρούς απότομης αύξησης της συνολικής ζήτησης. Ο πληθωρισμός αναμένεται να μειωθεί στις αρχές του 2022. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Παρά τις ενθαρρυντικές προσδοκίες για ανάκαμψη της πραγματικής οικονομίας κατά το πρώτο εξάμηνο του 2021, η διαδικασία ανάκαμψης φαίνεται πλέον να περιπλέκεται λόγω της ταχείας εξάπλωσης του τρίτου κύματος της επιδημίας. Η μάχη κατά της νόσου COVID-19 απέχει πολύ από τη λήξη της και ο αντίκτυπός της στην πραγματική οικονομία ενδέχεται να διαρκέσει για ακόμη αρκετά χρόνια. Τα χρόνια προβλήματα που συνδέονται με τις τιμές των ενεργειακών εισροών και με τη μη διαθεσιμότητα ορισμένων ειδών πρώτων υλών που απαιτούνται κατά τον κύκλο παραγωγής θέτουν σημαντικούς περιορισμούς τόσο στη χρήση της παραγωγικής ικανότητας όσο και στις υπό εξέταση επενδύσεις και την κατανάλωση. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η χρήση χρηματοδοτικών μέσων στο πλαίσιο του NextGenerationEU θα μπορούσε να έχει θετική επίδραση στις επιδόσεις της πραγματικής οικονομίας και στην εξάλειψη των προβλημάτων που σχετίζονται με τη νόσο COVID-19. Σε αυτό το πλαίσιο, η εν εξελίξει διάθεση κονδυλίων με τη χρήση του μέσου REACT-EU, καθώς και του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ο οποίος επικεντρώνεται στην ανάκαμψη, την ανθεκτικότητα και τη βιωσιμότητα των επιμέρους οικονομιών, θεωρείται εξαιρετικά έγκαιρη. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η σημαντικότερη στα χρονικά κάμψη της οικονομικής μεγέθυνσης από την έναρξη της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης καταγράφηκε το 2020. Φέτος, η πραγματική οικονομική μεγέθυνση στα κράτη μέλη της ΕΕ εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε περίπου 5 %, ενώ το 2022 αναμένεται πραγματική οικονομική ανάπτυξη 4,3 %. Το 2023, το ποσοστό της πραγματικής οικονομικής ανάπτυξης στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ υπολογίζεται σε 2,5 %. Το 2021, η βασική κινητήρια δύναμη της οικονομικής ανάπτυξης ήταν η κατανάλωση των νοικοκυριών η οποία, κατά το δεύτερο τρίμηνο του έτους, ανήλθε σε 3,5 % στη ζώνη του ευρώ. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Κατά την αξιολόγηση της εξέλιξης της οικονομικής μεγέθυνσης είναι αναγκαίο να επισημανθούν οι υφιστάμενοι κίνδυνοι, οι οποίοι σχετίζονται με τη μείωση των εμπορευματικών συναλλαγών, αλλά και, από την πλευρά της ζήτησης, με τις συνέπειες τόσο του αντικτύπου στη διαδικασία παραγωγής όσο και της αύξησης του κόστους στη μεταποιητική βιομηχανία της ζώνης του ευρώ. Επιπλέον, η διαταραχή των παγκόσμιων αλυσίδων αξίας και η σχετικά υψηλή εξάρτηση των μεταποιητικών βιομηχανιών από τις εισαγωγές πρώτων υλών και μικροεπεξεργαστών στη ζώνη του ευρώ αποτελούν πρόσθετους παράγοντες. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η νόσος COVID-19 κατάφερε βαρύ πλήγμα στα δημόσια οικονομικά. Μετά την επιδημία, τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ θα αντιμετωπίσουν σοβαρές προκλήσεις για την εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών. Το 2020 καταγράφηκε έλλειμμα 7,2 % του ΑΕγχΠ, ενώ καμία χώρα δεν επέτυχε δημοσιονομικό πλεόνασμα. Το έλλειμμα αναμένεται να μειωθεί ελαφρά στο 7,1 % του ΑΕγχΠ το 2021. Σημαντικότερη δημοσιονομική μείωση μπορεί να αναμένεται ότι θα επιτευχθεί το 2022 και ότι θα συνεχιστεί το 2023, με προβλεπόμενη μείωση του ελλείμματος σε περίπου 2,5 %, ποσοστό το οποίο είναι ουσιαστικά υψηλότερο από εκείνο που είχε καταγραφεί πριν από την εμφάνιση της νόσου COVID-19 (0,6 % του ΑΕγχΠ το 2019). |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Οι εξελίξεις στην αγορά εργασίας εξακολουθούν να συνοδεύονται από διαρθρωτικά προβλήματα στις επιμέρους χώρες της ζώνης του ευρώ. Παρά το γεγονός αυτό, το ποσοστό ανεργίας παραμένει σχετικά χαμηλό, κυρίως λόγω της ευρείας εφαρμογής προγραμμάτων διατήρησης των θέσεων εργασίας. Η σημερινή αγορά εργασίας στις περισσότερες οικονομίες της ζώνης του ευρώ αντιμετωπίζει σχετική έλλειψη εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Παρά το —χαμηλότερο του αναμενόμενου— ποσοστό ανεργίας λόγω της νόσου COVID-19, ένα ευρύ φάσμα προβλημάτων σχετικών με την απαιτούμενη επανειδίκευση παραμένει ανεπίλυτο στην αγορά εργασίας, ιδίως στο πλαίσιο της εν εξελίξει διαδικασίας μετασχηματισμού. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Η ΕΕ και η ζώνη του ευρώ στο σύνολό της εμφάνισαν πλεόνασμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών τους, αλλά οι ενδείξεις διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα. Ορισμένες χώρες εξακολουθούν να καταγράφουν μεγάλα πλεονάσματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών τους. Από την άλλη πλευρά, στις χώρες με σημαντικούς τομείς διασυνοριακού τουρισμού παρατηρείται γενικά σημαντική αύξηση των ελλειμμάτων του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών τους ή μείωση των περιορισμένων πλεονασμάτων τους. Αυτό αναμένεται να διορθωθεί σταδιακά με την ανάκαμψη των ταξιδιών. Κατά την αξιολόγηση του μεγέθους των εξωτερικών ανισορροπιών εντός των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ, είναι αναγκαία η συνεκτίμηση της άνευ προηγουμένου όξυνσης των ανισορροπιών στο σύστημα πληρωμών TARGET2, οι οποίες είναι φέτος οι υψηλότερες που έχουν καταγραφεί από την έναρξη λειτουργίας του εν λόγω συστήματος (7). |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Επί του παρόντος, λόγω της ταχείας και ανεξέλεγκτης εξάπλωσης του ιού, μπορούν να αναμένονται πρόσθετες διορθώσεις στην εκτιμώμενη σχετικά ελπιδοφόρα εξέλιξη της οικονομικής μεγέθυνσης. Η τρέχουσα διαδικασία θέσπισης περιοριστικών μέτρων λόγω της επιδημίας θα μπορούσε να έχει σοβαρές αρνητικές συνέπειες στην πραγματική οικονομική μεγέθυνση και στο ήδη μη βιώσιμο επίπεδο δημόσιου χρέους σε ορισμένα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένης της επιδείνωσης των ανισοτήτων και της αύξησης της φτώχειας. |
| --- | --- |

2.11.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ παρακολουθεί με ανησυχία τις τρέχουσες οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις που συνδέονται με υψηλό βαθμό αβεβαιότητας. Αυτός ο βαθμός αβεβαιότητας συνδέεται με δύο αρνητικούς παράγοντες: την άνευ προηγουμένου συσσώρευση δημόσιου χρέους και την αύξηση του πληθωρισμού. Η αύξηση των τιμών καταναλωτή προκαλεί επιδείνωση της κοινωνικής κατάστασης των νοικοκυριών και επηρεάζει αρνητικά το βιοτικό επίπεδο. Δεδομένου ότι οι δείκτες χρέους ήταν ήδη υψηλοί σε ορισμένα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ πριν από την κρίση, η ταχεία επιδείνωση της δημοσιονομικής κατάστασης σημαίνει ότι θα είναι καίριας σημασίας για τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ όσον αφορά τη μεσοπρόθεσμη θέσπιση και εφαρμογή μέτρων δημοσιονομικής εξυγίανσης, μόλις το επιτρέψουν οι οικονομικές συνθήκες. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη σταδιακή ανάκαμψη της πραγματικής οικονομίας. Σε αυτό το πλαίσιο, επιδοκιμάζει τις προθέσεις όσον αφορά την αύξηση τόσο των δημόσιων όσο και των ιδιωτικών επενδύσεων. Αναγνωρίζει επίσης ότι, στο πλαίσιο της δημιουργίας ενός ολοκληρωμένου πλαισίου για το μέσο NextGenerationEU, υπάρχει περιθώριο αποτελεσματικής χρήσης των συγκεκριμένων πόρων για τη στήριξη μια πραγματικά ποιοτικής οικονομικής μεγέθυνσης. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ραγδαία άνοδος του πληθωρισμού δεν θα οδηγήσει σε μια περιοριστική νομισματική πολιτική της ΕΚΤ, καθώς οι παράγοντες του πληθωρισμού φαίνεται να είναι προσωρινοί και προέρχονται κυρίως από την πλευρά της προσφοράς. Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ προκρίνει την εστίαση της οικονομικής πολιτικής στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας, της ευελιξίας, της αυτονομίας και της λειτουργικότητας των στρατηγικών δομών, προκειμένου να είναι στο μέλλον σε θέση να αντιμετωπίζουν επαναλαμβανόμενους συμμετρικούς κλυδωνισμούς. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις θεμελιώδεις και πρωτοφανείς συστημικές αλλαγές που συνοδεύουν τον μετασχηματισμό προς μια πράσινη, ψηφιακή και κοινωνικά δίκαιη οικονομία. Παρά τον περίπλοκο και απρόβλεπτο χαρακτήρα των περαιτέρω εξελίξεων ως προς τη νόσο COVID-19, η ΕΟΚΕ επικροτεί την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (8) και τη θεωρεί ιστορική ευκαιρία για βιώσιμη οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη στη Γηραιά Ήπειρο. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ προκρίνει την αποδοχή και την εξέταση όλων των σημαντικών παραγόντων που επικεντρώνονται στη διατήρηση της ζωής στον πλανήτη για τις σημερινές και τις μελλοντικές γενιές. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ ζητεί την επείγουσα θέσπιση και εφαρμογή μέτρων με στόχο τη σταδιακή μείωση των ανισοτήτων και της φτώχειας στις χώρες μέλη της ζώνης του ευρώ (9). Στο πλαίσιο αυτό, διαβλέπει τη δυνατότητα χρήσης όλων των πρακτικών μέσων όσον αφορά τα έσοδα και τις δαπάνες, συμπεριλαμβανομένης της περικοπής των αντιπαραγωγικών δαπανών, της καταπολέμησης της διαφθοράς, της παραοικονομίας και των αδιαφανών πρακτικών, καθώς και της επί μακρόν αναμενόμενης διευθέτησης του ζητήματος των φορολογικών παραδείσων. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Λόγω του περίπλοκου και απρόβλεπτου χαρακτήρα των τρεχουσών εξελίξεων, η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη ότι τα επιμέρους κράτη μέλη θα πρέπει να εγκρίνουν δημοσιονομικές πολιτικές λαμβάνοντας υπόψη την κατάσταση της ανάκαμψης, τη δημοσιονομική βιωσιμότητα και την ανάγκη μείωσης των οικονομικών, κοινωνικών και εδαφικών αποκλίσεων. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι η δημοσιονομική πολιτική θα πρέπει να είναι επαρκώς ενεργή και ευέλικτη για την αντιμετώπιση ενδεχόμενων κυμάτων εξάπλωσης και μετάλλαξης του ιού. Σε αυτό το πλαίσιο, τάσσεται υπέρ της ανάληψης πρόσθετων και αναγκαίων δαπανών στον τομέα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης έως τη συνολική σταδιακή επάνοδο στην κανονικότητα. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Για την αντιμετώπιση των σημερινών πολυσύνθετων οικονομικών και κοινωνικών εξελίξεων, η ΕΟΚΕ συνιστά την εφαρμογή ενός συνεπούς συνδυασμού μακροοικονομικών πολιτικών. Ενόψει της συνολικής στρατηγικής ανάκαμψης, η εφαρμογή επεκτατικής νομισματικής πολιτικής σε συνδυασμό με συνεπή επεκτατική δημοσιονομική πολιτική μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο. Η έγκριση και η εφαρμογή του συνδυασμού μακροοικονομικών πολιτικών θα πρέπει επίσης να συντονίζονται από κοινού με τους κοινωνικούς εταίρους. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η εξελικτική τεχνολογική διαδικασία είναι συνδεδεμένη με καινοτομίες στον χρηματοοικονομικό τομέα. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τα πρώτα βήματα της ΕΚΤ και της Επιτροπής προς τη θέσπιση του ψηφιακού ευρώ (10). Μέχρι στιγμής δεν έχει ληφθεί απόφαση σχετικά με την εισαγωγή ενός ψηφιακού ευρώ και με τα πιθανά χαρακτηριστικά σχεδιασμού του. Η διαδικασία θέσπισης του ψηφιακού ευρώ ενδέχεται να οδηγήσει σε ταχύτερες, αποτελεσματικότερες και λιγότερο δαπανηρές πράξεις πληρωμής και εκκαθάρισης τόσο για τα νοικοκυριά όσο και για τις επιχειρήσεις, αλλά θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι επιπτώσεις π.χ. στις πράξεις εκκαθάρισης. Σε αυτό το πλαίσιο, θα μπορούσε επίσης να αναμένεται μια συμβολή στη στρατηγική για την ενίσχυση του διεθνούς κύρους του ευρώ. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει και χαιρετίζει την έναρξη δημόσιων διαβουλεύσεων με στόχο τη διαχείριση (διακυβέρνηση) των δημόσιων οικονομικών. Εν προκειμένω, η εκτιμώμενη τάση αφορά τα εξής: α) τον καθορισμό του χρονοδιαγράμματος της διαδικασίας δημοσιονομικής εξυγίανσης· β) τη θέσπιση κανόνων σχετικά με μακροπρόθεσμα μέτρα για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της επιδημίας, αλλά ιδίως σχετικά με τις επενδύσεις στο πλαίσιο της πράσινης και της ψηφιακής οικονομίας· και γ) την απλούστευση των δημοσιονομικών κανόνων. Η ΕΟΚΕ παραπέμπει στις διάφορες γνωμοδοτήσεις της σχετικά με την οικονομική διακυβέρνηση και, ειδικότερα, σχετικά με τους δημοσιονομικούς κανόνες. Στην τελευταία γνωμοδότησή της (11), για το θέμα αυτό, η ΕΟΚΕ ζητεί τη θέσπιση ενός χρυσού κανόνα για τις δημόσιες επενδύσεις σε συνδυασμό με έναν κανόνα για τις δαπάνες και επισημαίνει ότι τόσο τα εθνικά κοινοβούλια όσο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρέπει να αποκτήσουν εξέχοντα ρόλο στο μελλοντικό πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ ζητεί μεγαλύτερη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο τόσο σε εθνικό όσο και σε ενωσιακό επίπεδο, καθώς και κατευθυντήριες γραμμές για μια μεταβατική περίοδο, κατά τη διάρκεια της οποίας δεν θα πρέπει να ενεργοποιείται η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος. |
| --- | --- |

3.10.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής απέναντι στις τρέχουσες δυσμενείς εξελίξεις όσον αφορά τις τιμές της ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των προτεινόμενων βραχυπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων μέτρων. Λόγω του απρόβλεπτου χαρακτήρα των τιμών της ενέργειας, η ΕΟΚΕ ζητεί να ληφθούν ουσιαστικά και συστημικά μέτρα για τον μετριασμό των εξωγενών και απρόβλεπτων συστημικών κλυδωνισμών προκειμένου να δημιουργηθούν έτσι οι προϋποθέσεις για μια βιώσιμη, σταθερή, ανθεκτική και κοινωνικά δίκαιη ζωή για όλους τους κατοίκους της ζώνης του ευρώ. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ιδιαίτερα την έναρξη δημόσιας συζήτησης σχετικά με τη μελλοντική θέσπιση των δημοσιονομικών κανόνων που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Αυτή η από καιρό αναμενόμενη πρωτοβουλία θα μπορούσε να συμβάλει στη θέσπιση απλών και εύκολα ελεγχόμενων κανόνων, ενδεδειγμένων για την κατάσταση που επικρατεί στις αρχές της τρίτης δεκαετίας του τρέχοντος αιώνα. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η διαδικασία σταδιακής ολοκλήρωσης της Δημοσιονομικής Ένωσης συναρτάται επίσης με τη δημιουργία της συνολικής δομής του συστήματος διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών, συμπεριλαμβανομένης της θέσπισης της θέσης του «Υπουργού Οικονομικών». |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ παρακολουθεί με ιδιαίτερη ανησυχία τις εξελίξεις στον τομέα της κλιματικής αλλαγής. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επικροτεί την έγκριση της δέσμης μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 %, συμπεριλαμβανομένου του σχεδίου κλιματικών στόχων της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας τη θέσπιση και την εφαρμογή μέτρων εστιασμένων στον καθορισμό γενικά εγκεκριμένων και αποδεκτών προτύπων για την καταπολέμηση της κλιματικής κρίσης. Δεδομένου ότι οι επιλογές μειώνονται και ο χρόνος εξαντλείται για την εκπλήρωση αυτού του στόχου, η ΕΟΚΕ ζητεί επειγόντως τη λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Επιπλέον, στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής, θα χρειαστεί να αναλυθεί ο αντίκτυπος στις μακροοικονομικές εξελίξεις και οι συνέπειές τους, δηλαδή η νομισματική και η δημοσιονομική πολιτική, συμπεριλαμβανομένης της χρηματοπιστωτικής και της κοινωνικής σταθερότητας. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη ολοκλήρωσης της Χρηματοοικονομικής Ένωσης. Παρά τη σταδιακή διαμόρφωση της αρχιτεκτονικής της Τραπεζικής Ένωσης (12), απαιτείται να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια για την ολοκλήρωσή της (13). Επιπλέον, η ΕΟΚΕ επισημαίνει την ανάγκη αποτελεσματικής λειτουργίας της κεφαλαιαγοράς εντός των κρατών μελών της ΕΕ. Σε αυτό το πλαίσιο, θα πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για την περαιτέρω εμβάθυνση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών (14) (15). |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ προκρίνει τη συνέχιση των πολιτικών που αποσκοπούν στον περιορισμό του επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού, στην καταπολέμηση της φοροαποφυγής, καθώς και στην αποτελεσματική και δίκαιη φορολόγηση, που μπορούν να συμβάλουν στη μείωση των ανισοτήτων και της φτώχειας στις επιμέρους χώρες. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Κατά την πορεία προς έναν επιτυχημένο ιστορικό μετασχηματισμό, η ΕΟΚΕ θεωρεί υψίστης σημασίας τη συστηματική παρακολούθηση και την τακτική αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας όλων των μέτρων που υιοθετούνται και εφαρμόζονται στο πλαίσιο των επιμέρους εθνικών οικονομικών πολιτικών και, άρα, τη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για ευέλικτες αποκρίσεις τόσο στους μεταβαλλόμενους εσωτερικούς κλυδωνισμούς όσο και στους εξωγενείς και απρόβλεπτους συστημικούς κλυδωνισμούς. |
| --- | --- |

4.6.

Βρυξέλλες, 19 Ιανουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/el/ip_21_5321

1

(2)  https://www.ft.com/content/f3377da4-2ec6-4edb-b9b8-6a5af22bc2a2

2

(3)  https://www.ecb.europa.eu/stats/policy_and_exchange_rates/target_balances/html/index.en.html

3

(4)  https://www.imf.org/en/News/Seminars/Conferences/2021/11/17/9th-statistical-forum-measuring-climate-change

4

(5)  COM(2021) 660 final.

5

(6)  https://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/11563351/2-29102021-AP-EN.pdf

6

(7)  https://sdw.ecb.europa.eu/reports.do?node=1000004859

7

(8)  https://ec.europa.eu/info/strategy/priorities-2019-2024/european-green-deal_el

8

(9)  https://voxeu.org/article/income-inequality-eu-trends-and-policy-implications

9

(10)  https://www.ecb.europa.eu/paym/digital_euro/html/index.en.html

10

(11)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ) με θέμα «Αναδιαμόρφωση του δημοσιονομικού πλαισίου της ΕΕ για βιώσιμη ανάκαμψη και δίκαιη μετάβαση» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) (ΕΕ C 105 της 4.3.2022, σ. 11).

11

(12)  https://www.ecb.europa.eu/press/key/date/2021/html/ecb.sp210318_1~e2126b2dec.el.html

12

(13)  ΕΕ C 132 της 24.3.2022, σ. 151.

13

(14)  https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/el/ip_21_6251

14

(15)  https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/el/IP_21_6307

15

---

| 12.5.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 194/102 |
| --- | --- | --- | --- |

12.5.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 194/102

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — ΝΑΪΑΔΕΣ ΙΙΙ: Ενίσχυση των μελλοντικά βιώσιμων ευρωπαϊκών εσωτερικών πλωτών μεταφορών»

[COM(2021) 324 final]

(2022/C 194/15)

| Εισηγητής: | ο κ. Mateusz SZYMAŃSKI |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Mateusz SZYMAŃSKI

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 10.8.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 17.12.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.1.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 566 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας | |
| (υπέρ/κατά/αποχές) | 242/1/5 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 10.8.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

17.12.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.1.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

566

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

242/1/5

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Κατά την άποψη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ), οι εσωτερικές πλωτές μεταφορές εξακολουθούν να έχουν αναξιοποίητες δυνατότητες. Στην ανακοίνωση λαμβάνονται υπόψη σοβαρά προβλήματα για την ανάπτυξη αυτού του τρόπου μεταφορών και, καταρχήν, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις επιδιώξεις και τους στόχους που διατυπώνονται σε αυτήν. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Λόγω των μεταβολών στη ζήτηση των μεταφορών και της ανοδικής τάσης του κύκλου εργασιών των θαλάσσιων λιμένων είναι αναγκαίο να προσαρμόζονται συνεχώς οι ευρωπαϊκές μεταφορές στις σημερινές και μελλοντικές ανάγκες. Η ΕΟΚΕ ζητεί τούτο να γίνει πράξη με βάση τις αρχές της πολυτροπικότητας και τις λύσεις έξυπνης ναυτιλίας, οι οποίες προϋποθέτουν την καλύτερη δυνατή αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων των διαφόρων μέσων μεταφοράς για την επίτευξη των καλύτερων δυνατών αποτελεσμάτων, με παράλληλη αύξηση της ασφάλειας και μείωση της επιβάρυνσης του περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Όσον αφορά το περιεχόμενο της ανακοίνωσης, συνιστάται να ιεραρχηθούν κατά σειρά προτεραιότητας οι προτεινόμενες αλλαγές. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η επίτευξη των στόχων θα είναι ευκολότερη εάν τεθούν οι εξής δύο βασικές προτεραιότητες: α) μακροπρόθεσμα, η ανάπτυξη και συντήρηση των υποδομών των πλωτών οδών και β) βραχυπρόθεσμα, η ανάπτυξη των εσωτερικών πλωτών μεταφορών στις πόλεις. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Κατά την ΕΟΚΕ, οι σχεδιαζόμενες αλλαγές δεν θα είναι αποτελεσματικές χωρίς τις κατάλληλες υποδομές για την ανάπτυξη και τη διατήρηση αυτού του τρόπου μεταφοράς. Χωρίς την προοπτική βελτίωσης των συνθηκών ναυσιπλοΐας στις πλωτές οδούς, οι πλοιοκτήτες δεν θα αναλαμβάνουν κινδύνους και δεν θα επενδύουν σε έναν σύγχρονο στόλο, ενώ οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης μεμονωμένων κρατών μελών δεν θα ενδιαφέρονται για τη δημιουργία διατροπικών τερματικών σταθμών. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η βραχυπρόθεσμη προτεραιότητα της ανάπτυξης των εσωτερικών πλωτών μεταφορών στις πόλεις απαιτεί ειδικές προϋποθέσεις. Οι σημαντικότερες εξ αυτών είναι η κατασκευή υποδομών για το «τελευταίο χιλιόμετρο» (τελευταίο στάδιο μεταφοράς) των εσωτερικών πλωτών μεταφορών και των επιβατικών μεταφορών, η υπαγωγή και των εσωτερικών πλωτών επιβατικών μεταφορών σε προτιμησιακό καθεστώς παρόμοιο με αυτό που εφαρμόζεται σε άλλα μέσα αστικών ή περιφερειακών μεταφορών, η πρόκριση των εσωτερικών πλωτών επιβατικών μεταφορών μηδενικών εκπομπών ρύπων στις πόλεις και η ψηφιοποίηση. Παράλληλα, είναι σημαντικό η ανάπτυξη των εσωτερικών πλωτών μεταφορών στις πόλεις να συμβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας ζωής. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Είναι σημαντικό να εξασφαλιστούν ικανοί μηχανισμοί χρηματοδοτικής υποστήριξης. Η χρηματοδότηση των υποδομών και των καινοτόμων τεχνολογιών θα πρέπει να εξασφαλίζεται στα ισχύοντα και στα μελλοντικά προγράμματα της ΕΕ. Τα μέσα αυτά είναι ζωτικής σημασίας λόγω των ιδιαιτεροτήτων του τομέα, συμπεριλαμβανομένης της δεσπόζουσας θέσης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Αυτό είναι ακόμη πιο σημαντικό καθότι οι φιλοπεριβαλλοντικές πολιτικές εγείρουν σοβαρά ζητήματα και μπορούν να έχουν αντίκτυπο στον τομέα. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Θα πρέπει να δοθεί σαφώς έμφαση σε θέματα που σχετίζονται με την κατάσταση των πληρωμάτων. Οι νέες τεχνολογίες απαιτούν νέες δεξιότητες. Χρειάζονται επενδύσεις σε δεξιότητες και προσόντα. Η αδράνεια θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια των πληρωμάτων, των λοιπών εργαζομένων και των ταξιδιωτών. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει την ανάγκη ορθής εφαρμογής από τα κράτη μέλη της οδηγίας (ΕΕ) 2017/2397 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1) σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων στην εσωτερική ναυσιπλοΐα. Επιπροσθέτως, πρέπει να βελτιωθούν οι συνθήκες εργασίας, συμπεριλαμβανομένων των κανόνων για τις ώρες εργασίας, της νομοθεσίας περί κοινωνικής προστασίας όσον αφορά την απόσπαση εργαζομένων και της επαγγελματικής υγείας και ασφάλειας στον κλάδο. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Το πρόβλημα των χαμηλών μισθών στον κλάδο, ιδίως στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, παραμένει επίκαιρο, καθιστώντας τις εσωτερικές πλωτές μεταφορές μη ελκυστικό κλάδο. Παρατηρείται γήρανση των πληρωμάτων, καθώς οι νέοι δεν ενδιαφέρονται να εργαστούν στον κλάδο. Ταυτόχρονα, ο κλάδος δεν παρουσιάζει ενδιαφέρον για τις γυναίκες. Αυτό έχει ως συνέπεια την υποστελέχωση και τον περιορισμό των προοπτικών ανάπτυξής του. Ο πολυεπίπεδος κοινωνικός διάλογος και οι συλλογικές διαπραγματεύσεις στον κλάδο, που θα διεξάγονται καταλλήλως και θα υποστηρίζονται από τις δημόσιες αρχές, θα είναι καίριας σημασίας για την εξεύρεση σχετικών λύσεων. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης ότι πολλές εξαγγελθείσες και προγραμματισμένες δράσεις δεν έχουν υλοποιηθεί μέχρι στιγμής. Επομένως, είναι σημαντικό οι ενωσιακές, εθνικές και τοπικές αρχές να συμμετέχουν πλήρως στο εγχείρημα και να είναι αποφασισμένες να επιτύχουν αυτούς τους στόχους, λαμβανομένων υπόψη των αντίστοιχων αρμοδιοτήτων της ΕΕ, των κρατών μελών και των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης. Αυτό ισχύει επίσης για τις πηγές χρηματοδότησης, οι οποίες θα πρέπει να αφορούν τόσο ενωσιακά όσο και εθνικά κονδύλια. Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει με απογοήτευση ότι, δυστυχώς, οι επενδύσεις στις εσωτερικές πλωτές μεταφορές περιλαμβάνονται μόνο σε περιορισμένο βαθμό στα εθνικά σχέδια ανάκαμψης που υποβάλλουν τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Γενικό πλαίσιο

| 2.1. | Στην ανακοίνωσή της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει τη σημασία των εσωτερικών πλωτών μεταφορών στη ανάπτυξη σύγχρονων μεταφορών χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών στην ΕΕ. Υπενθυμίζει ότι η ανάπτυξη πιο φιλικών προς το περιβάλλον μεταφορών αποτελεί μέρος της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και υποδεικνύει τους σχετικούς στόχους, δηλαδή την ανάγκη οι εσωτερικές πλωτές και οι θαλάσσιες μεταφορές μικρών αποστάσεων να έχουν αυξηθεί κατά 25 % έως το 2030 και κατά 50 % έως το 2050 (2). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Στην ανακοίνωση σημειώνεται η μη ικανοποιητική πρόοδος όσον αφορά την αύξηση του μεριδίου των εσωτερικών πλωτών μεταφορών στην ΕΕ επί του συνόλου των μεταφορών. Ταυτόχρονα, επισημαίνεται το αναξιοποίητο δυναμικό τόσο κατά μήκος των διαδρόμων ΔΕΔ-Μ όσο και στις πόλεις. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Με βάση τα ανωτέρω, προτείνονται πρόσθετα μέτρα για τη βελτίωση της ελκυστικότητας του τομέα των μεταφορών. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, πρέπει να τεθούν οι εξής δύο βασικοί στόχοι: η μετατόπιση μεγαλύτερου τμήματος των εμπορευματικών μεταφορών στις εσωτερικές πλωτές μεταφορές και η μη αναστρέψιμη πορεία του τομέα προς τις μηδενικές εκπομπές. Οι στόχοι αυτοί πρέπει να υποστηρίζονται από την αλλαγή προτύπου προς την περαιτέρω ψηφιοποίηση, καθώς και από συνοδευτικά μέτρα για την αρωγή του υφιστάμενου και του μελλοντικού εργατικού δυναμικού. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Οι στόχοι θα επιτευχθούν μέσω οκτώ εμβληματικών πρωτοβουλιών που έχουν προγραμματιστεί για την περίοδο 2021-2027. Το υποβληθέν σχέδιο περιλαμβάνει πρωτοβουλίες για τις υποδομές (εμβληματικές πρωτοβουλίες 1 και 4), τις πολυτροπικές μεταφορές (2 και 5), τα σκάφη μηδενικών εκπομπών ρύπων (6, 3, 8) και τα πληρώματα (7), Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι όλες οι εμβληματικές πρωτοβουλίες είναι σημαντικές, αλλά θα πρέπει να εξεταστεί ο καθορισμός προτεραιοτήτων ως προϋπόθεση για την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να επισημάνει ότι, όπως και στις μέχρι σήμερα γνωμοδοτήσεις της, υποστηρίζει πρωτοβουλίες για την ενίσχυση των εσωτερικών πλωτών μεταφορών, θεωρώντας ότι αποτελούν ένα από τα πλέον βιώσιμα μέσα μεταφορών, με αναξιοποίητο ακόμη δυναμικό. Δυστυχώς, τα στοιχεία δείχνουν ότι οι εσωτερικές πλωτές μεταφορές, όπως και άλλα μέσα μεταφοράς, έχουν πληγεί από την κρίση της πανδημίας COVID-19 (3). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Λόγω των μεταβολών στη ζήτηση των μεταφορών και της ανοδικής τάσης του κύκλου εργασιών των θαλάσσιων λιμένων είναι αναγκαίο να προσαρμόζονται συνεχώς οι ευρωπαϊκές μεταφορές στις σημερινές και μελλοντικές ανάγκες. Δεδομένης της ανάγκης να μειωθεί η επιβάρυνση του περιβάλλοντος και να εμπεδωθεί η ασφάλεια, είναι σημαντικό να μειωθεί η κυκλοφοριακή συμφόρηση που προκαλούν οι οδικές μεταφορές. Η ΕΟΚΕ ζητεί να γίνει αυτό πράξη με βάση την αρχή της πολυτροπικότητας, η οποία προϋποθέτει την καλύτερη δυνατή αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων των διαφόρων μέσων μεταφοράς για την επίτευξη των καλύτερων δυνατών αποτελεσμάτων. Θα είναι επίσης σημαντικό να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες που συνδέονται με τις λύσεις έξυπνης ναυτιλίας. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ προτείνει να ιεραρχηθούν οι προτεινόμενες αλλαγές. Η επίτευξη των στόχων θα είναι ευκολότερη εάν τεθούν οι δύο βασικές προτεραιότητες:






  i. | μακροπρόθεσμα, η ανάπτυξη και συντήρηση υποδομών πλωτών οδών που θα αποτελέσουν βιώσιμη βάση για την ανάπτυξη των εσωτερικών πλωτών μεταφορών και θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητά τους και |
| --- | --- | --- |

3.3.

i.

μακροπρόθεσμα, η ανάπτυξη και συντήρηση υποδομών πλωτών οδών που θα αποτελέσουν βιώσιμη βάση για την ανάπτυξη των εσωτερικών πλωτών μεταφορών και θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητά τους και

| ii. | βραχυπρόθεσμα, η ανάπτυξη των εσωτερικών πλωτών μεταφορών στις πόλεις. |
| --- | --- |

ii.

βραχυπρόθεσμα, η ανάπτυξη των εσωτερικών πλωτών μεταφορών στις πόλεις.

| 3.4. | Κατά την ΕΟΚΕ, τα μέτρα δεν θα είναι αποτελεσματικά χωρίς τις κατάλληλες υποδομές για την ανάπτυξη και τη διατήρηση αυτού του τρόπου μεταφοράς. Εκτός από τις φυσικές συνθήκες, η ανάπτυξη των εσωτερικών πλωτών μεταφορών σε κάθε χώρα εξαρτάται από τις υποδομές. Χωρίς τουλάχιστον την προοπτική βελτίωσης των συνθηκών ναυσιπλοΐας στις πλωτές οδούς, οι πλοιοκτήτες δεν θα αναλαμβάνουν κινδύνους και δεν θα επενδύουν σε έναν σύγχρονο στόλο, ενώ οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης μεμονωμένων κρατών μελών δεν θα ενδιαφέρονται για τη δημιουργία διατροπικών τερματικών σταθμών. Όλα τα άλλα μέτρα που σχετίζονται με τις εσωτερικές πλωτές μεταφορές υπάγονται στην προτεραιότητα αυτή. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η βραχυπρόθεσμη προτεραιότητα της ανάπτυξης των επιβατικών και εμπορευματικών μεταφορών στις πόλεις απαιτεί ειδικές προϋποθέσεις. Οι σημαντικότερες εξ αυτών είναι η κατασκευή υποδομών για το «τελευταίο χιλιόμετρο» (τελευταίο στάδιο μεταφοράς) των εσωτερικών πλωτών μεταφορών και των επιβατικών μεταφορών, η υπαγωγή και των εσωτερικών πλωτών επιβατικών μεταφορών σε προτιμησιακό καθεστώς παρόμοιο με αυτό που εφαρμόζεται σε άλλα μέσα αστικών ή περιφερειακών μεταφορών, η πρόκριση των εσωτερικών πλωτών επιβατικών μεταφορών μηδενικών εκπομπών ρύπων στις πόλεις και η ψηφιοποίηση. Παράλληλα, είναι σημαντικό η ανάπτυξη των εσωτερικών πλωτών μεταφορών στις πόλεις να συμβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας ζωής (π.χ. μείωση της κυκλοφοριακής συμφόρησης, μείωση του κινδύνου ατυχημάτων, μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και της ηχορύπανσης). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Επίσης σημαντικό είναι να εξασφαλιστούν ικανοί μηχανισμοί χρηματοδοτικής υποστήριξης. Η δομή του τομέα, όπου κυριαρχούν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, μειώνει τις δυνατότητες χρηματοδότησης. Η χρηματοδότηση των επενδύσεων στις υποδομές και στις καινοτόμες τεχνολογίες θα πρέπει να εξασφαλίζεται στα ισχύοντα και στα μελλοντικά προγράμματα της ΕΕ. Θα πρέπει επίσης να αναζητηθούν λύσεις σχετικές με τη φορολογία του τομέα. Τα μέσα αυτά είναι ζωτικής σημασίας δεδομένης της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του στόλου και, άρα, του μακροπρόθεσμου σχεδιασμού στον τομέα. Αυτό είναι ακόμη πιο σημαντικό καθότι οι φιλοπεριβαλλοντικές πολιτικές εγείρουν σοβαρά ζητήματα και μπορούν να έχουν αντίκτυπο στον τομέα. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ εφιστά επίσης την προσοχή στην ανάγκη όχι μόνο ένα συγκεκριμένο μέτρο, αλλά και για την κατάλληλη συμμετοχή και επίδειξη αποφασιστικότητας από πλευράς των ενωσιακών, των εθνικών και των τοπικών αρχών στην εφαρμογή αυτών των μέτρων. Κρίνεται αναγκαία μια σαφής πολιτική των κρατών μελών για την υποστήριξη της ανάπτυξης των εσωτερικών πλωτών μεταφορών. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ γνωρίζει καλά ότι ο ρόλος και η προσήλωση των κρατών μελών στην υλοποίηση των επιμέρους μέτρων και στόχων είναι ζωτικής σημασίας. Η συμμετοχή των κρατών μελών στις επενδύσεις αποτελεί ιδιαίτερο δείγμα της πλήρους προσήλωσής τους. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητεί να συμπληρωθεί η ενωσιακή χρηματοδότηση με εθνικά μέτρα για την υποστήριξη των εσωτερικών πλωτών μεταφορών, λαμβανομένων υπόψη των αντίστοιχων αρμοδιοτήτων της ΕΕ και των κρατών μελών. Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει με απογοήτευση ότι, δυστυχώς, οι επενδύσεις στις εσωτερικές πλωτές μεταφορές περιλαμβάνονται μόνο σε περιορισμένο βαθμό στα εθνικά σχέδια ανάκαμψης που υποβάλλουν τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.8.

Ειδικές παρατηρήσεις

| 3.9. | Όπως προαναφέρθηκε, η ανάπτυξη των υποδομών αποτελεί βασικό παράγοντα για την επιτυχία της ανάπτυξης των εσωτερικών πλωτών μεταφορών. Στην ανακοίνωση αναγνωρίζεται το πρόβλημα αυτό και εφιστάται η προσοχή στο δίκτυο ΔΕΔ-Μ. Ωστόσο, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι: 1) δεν περιλαμβάνονται στο δίκτυο ΔΕΔ-Μ όλες οι μείζονες πλωτές οδοί της ΕΕ με υψηλό δυναμικό· 2) ορισμένες οδοί που επί του παρόντος δεν πληρούν τις απαιτήσεις του κεντρικού δικτύου ΔΕΔ-Μ μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό σύνδεσμο με πολυτροπικές συνδέσεις κατά μήκος των διαδρόμων μεταφορών· 3) ορισμένα τμήματα πλωτών οδών που δεν περιλαμβάνονται στο ΔΕΔ-Μ θα μπορούσαν, μετά την ανάπτυξή τους, να εξαλείψουν τα σημεία συμφόρησης στις περιοχές πέριξ των θαλάσσιων λιμένων που βρίσκονται στους διαδρόμους μεταφορών. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η υλοποίηση αυτής της μακροπρόθεσμης προτεραιότητας εξαρτάται από τη δημιουργία οργανωτικών και οικονομικών συνθηκών για την υποστήριξη της ανάπτυξης των υποδομών των πλωτών οδών. Ως πρώτο βήμα, είναι αναγκαίος ο συντονισμός του δικτύου πλωτών οδών ΔΕΔ-Μ με την Ευρωπαϊκή συμφωνία για τις εσωτερικές πλωτές οδούς διεθνούς σημασίας (AGN) της Οικονομικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη (UNECE), καθώς και η αναθεώρηση του ΔΕΔ-Μ, συμπεριλαμβάνοντας στο δίκτυο ΔΕΔ-Μ τις πλωτές οδούς υψηλού δυναμικού (της AGN) ή μέρος των οδών που ενδέχεται να αποτελούν σημαντικό στοιχείο των διεθνών διατροπικών συνδέσεων στον διάδρομο μεταφορών. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Επιπλέον, θα πρέπει να δημιουργηθούν περισσότερες δυνατότητες χρηματοδότησης της ανάπτυξης των εσωτερικών πλωτών μεταφορών. Αυτό ισχύει, όχι μόνο για τις πλωτές οδούς που χρησιμοποιούνται ήδη με επιτυχία για τη μεταφορά εμπορευμάτων στο δίκτυο ΔΕΔ-Μ, αλλά και για εκείνες που επί του παρόντος έχουν μικρή σημασία και δεν περιλαμβάνονται στο δίκτυο ΔΕΔ-Μ (4). Οι εσωτερικές πλωτές οδοί δεν εξυπηρετούν μόνο τις μεταφορές και πρέπει να αποτελούν αντικείμενο πολυσύνθετης διαχείρισης. Η συνεκτίμηση όλων των λειτουργιών των πλωτών οδών στη διαδικασία διαχείρισης σημαίνει επέκταση του σχεδιασμού και της υλοποίησης επενδύσεων σε υποδομές, καθώς και αύξηση του επενδυτικού κόστους. Επομένως, πέραν της αναθεώρησης του δικτύου ΔΕΔ-Μ, η λύση θα μπορούσε να είναι η εγκαθίδρυση ενός ταμείου για την υποστήριξη της ανάπτυξης πλωτών οδών που δεν αποτελούν μέρος του δικτύου ΔΕΔ-Μ. Χωρίς ειδική υποστήριξη, η ανάπτυξη των πλωτών οδών σε ολόκληρη την ΕΕ θα είναι άνιση και, σε πολλές περιπτώσεις, θα περιορίζεται σε μικρής κλίμακας επενδύσεις εκσυγχρονισμού που δεν παρέχουν βιώσιμη βάση για την ανάπτυξη αυτού του μέσου μεταφοράς. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να τονιστεί η ανάγκη συντονισμού των δραστηριοτήτων όλων των θεσμικών οργάνων που συνδέονται με τον τομέα. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, στην αναφορά της ανακοίνωσης για τη διαχείριση, στις κύριες δομές διαχείρισης που σχετίζονται με τις εσωτερικές πλωτές μεταφορές περιλαμβάνεται η Οικονομική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη. Ωστόσο, όταν γίνεται αναφορά σε οντότητες με τις οποίες θα συνεργαστεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το εν λόγω όργανο αγνοείται. Η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητη την αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Οικονομικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη και των λοιπών συναρμοδίων. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Η δράση για την ενίσχυση του ρόλου των εσωτερικών πλωτών μεταφορών στις αστικές μεταφορές θα πρέπει να συνίσταται και στην ενσωμάτωση αυτού του μέσου μεταφοράς στο σύστημα εφοδιασμού, όπου οι ανάγκες και το κόστος των υποδομών δεν είναι σημαντικά, καθότι αφορούν κυρίως υποδομές σημείων. Επιπλέον, θα ήταν σκόπιμο να συμπεριληφθούν οι εσωτερικές πλωτές μεταφορές στο σύστημα αστικών δημόσιων μεταφορών, όπου αυτό είναι δυνατόν. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι το προτιμησιακό σύστημα στις δημόσιες αστικές οδικές συγκοινωνίες καθιστά τις μεταφορές επιβατών μέσω εσωτερικών πλωτών οδών μη ελκυστικές ως προς το αντίτιμό τους και, άρα, είναι απαραίτητο να εξασφαλιστούν ίσοι όροι ανταγωνισμού. Η συμμετοχή των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης είναι ιδιαίτερα σημαντική στην περίπτωση αυτή. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να τονίσει ότι τόσο η μεταφορά επιβατών όσο και εμπορευμάτων στις πόλεις δεν προϋποθέτει οδούς υψηλών προδιαγραφών, και άρα οι επενδύσεις σε υποδομές που απαιτούνται για την ανάπτυξη των εσωτερικών πλωτών μεταφορών είναι μικρές και περιλαμβάνουν τις υποδομές σημείων (λιμένες και εγκαταστάσεις μεταφόρτωσης) και τις υποδομές για τη χρήση ανανεώσιμων καυσίμων για σύγχρονα σκάφη μηδενικών εκπομπών ρύπων. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει επίσης ότι η ανάπτυξη των εσωτερικών πλωτών μεταφορών στις πόλεις θα αποτελούσε εξαιρετικό κίνητρο για την επιτάχυνση της δοκιμής νέων λύσεων, συμπεριλαμβανομένων όσων αφορούν πηγές ενέργειας μηδενικών εκπομπών ρύπων, δεδομένου ότι η ανάπτυξη αυτή προϋποθέτει μικρότερες μονάδες για τις οποίες υπάρχουν λιγότερες απαιτήσεις όσον αφορά τις υποδομές. Ωστόσο, χρειάζονται θετικά κίνητρα για επενδύσεις. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περιγράφει με μεγάλη ακρίβεια τα προβλήματα και τις τάσεις στα της ψηφιοποίησης. Υπάρχει μόνο μια πρόταση σχετική με τον τουρισμό και τις πλωτές οδούς (European Recreational Inland Navigation Network/Ευρωπαϊκό δίκτυο εσωτερικής ναυσιπλοΐας αναψυχής). Η δυναμική ανάπτυξη του ναυτικού τουρισμού καθιστά αναγκαία τη δημιουργία ενός συστήματος πληροφοριών σχετικών με τις συνθήκες ναυσιπλοΐας στις πλωτές οδούς για αναψυχή. Τέτοια συστήματα έχουν δημιουργηθεί σε διάφορες χώρες. Θα ήταν δε χρήσιμο να προταθεί ο συντονισμός αυτών των δραστηριοτήτων ή η θέσπιση κοινών σχετικών προδιαγραφών. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η χρήση νέων πηγών ενέργειας και νέων τεχνολογιών —συμπεριλαμβανομένων των ψηφιακών— στις εσωτερικές πλωτές μεταφορές επηρεάζουν τα πληρώματα. Χρειάζονται επενδύσεις σε δεξιότητες και προσόντα. Η αδράνεια θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια των πληρωμάτων και των ταξιδιωτών. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει την ανάγκη ορθής εφαρμογής έως την 17η Ιανουαρίου 2022 από τα κράτη μέλη της οδηγίας (ΕΕ) 2017/2397 σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων στην εσωτερική ναυσιπλοΐα. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Όσον αφορά την απασχόληση, η ΕΟΚΕ συμφωνεί με ορισμένα συμπεράσματα και προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Επιδοκιμάζουμε την ανάδειξη του προβλήματος της πραγματικής σύνδεσης του ιδιοκτήτη της επιχείρησης/φορέα εκμετάλλευσης με τα δικαιώματα του εργαζομένου. Πιστεύουμε δε ότι το νομικό πλαίσιο στον κλάδο πρέπει να εξεταστεί προσεκτικά. Η αποτελεσματική εφαρμογή των σχετικών με τον χρόνο εργασίας διατάξεων, όπως ορίζονται στην οδηγία 2014/112/ΕΕ του Συμβουλίου (5), παραμένει ζήτημα ζωτικής σημασίας. Επιπλέον, είναι σημαντικό να θεσπιστεί κατάλληλη νομοθεσία κοινωνικής προστασίας για την απόσπαση εργαζομένων και να διασφαλιστούν και να ληφθούν υπόψη —κατά τη διαδικασία εφαρμογής— η επαρκής υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων στα σκάφη εσωτερικών πλωτών μεταφορών. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Οι χαμηλές απολαβές στον κλάδο εξακολουθούν επίσης να αποτελούν πηγή ανησυχίας. Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην ύπαρξη σημαντικού μισθολογικού χάσματος στον κλάδο μεταξύ της δυτικής, της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη μετανάστευση εργατικού δυναμικού στη Δύση και την έλλειψη προσωπικού στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Ωστόσο, δυσκολίες όσον αφορά τις προσλήψεις παρατηρούνται σε ολόκληρη την Ευρώπη. Αυτό έχει να κάνει και με τη γήρανση των πληρωμάτων. Η εργασία σε σκάφη εσωτερικής ναυσιπλοΐας δεν είναι ελκυστική για τους νεότερους. Επίσης, ο κλάδος δεν παρουσιάζει ενδιαφέρον για τις γυναίκες. Συν τοις άλλοις, οι πλοιοκτήτες αναζητούν όλο και πιο εξειδικευμένο προσωπικό, το οποίο δεν είναι εύκολο να βρει κανείς στην αγορά εργασίας (6). Όλα αυτά τα ζητήματα απαιτούν τη λήψη κατάλληλων μέτρων με τη συνεκτίμηση των αντίστοιχων αρμοδιοτήτων της ΕΕ και των κρατών μελών. |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της καθότι στην ανακοίνωση η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εφιστά την προσοχή στους μηχανισμούς κοινωνικού διαλόγου στον κλάδο. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τις σημαντικές δυνατότητες του κοινωνικού διαλόγου και των συλλογικών διαπραγματεύσεων, ιδίως σε καιρούς μεγάλων οικονομικών προβλημάτων και ριζικών διαρθρωτικών αλλαγών που συνδέονται με την ψηφιοποίηση και τη μετάβαση σε μια πράσινη οικονομία. Όπως δείχνει η μελέτη με θέμα τις εσωτερικές πλωτές μεταφορές της Ευρωπαϊκής κλαδικής επιτροπής κοινωνικού διαλόγου για τους λιμένες, οι κοινωνικοί εταίροι αναγνωρίζουν τα ζητήματα του κλάδου. Για να αξιοποιηθούν πλήρως οι ευκαιρίες του κοινωνικού διαλόγου, απαιτείται επαρκής στήριξη των κοινωνικών εταίρων σε διάφορα επίπεδα. Ως εκ τούτου, καλούμε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να συμμετέχουν πλήρως στην προσπάθεια αυτή και να παρέχουν ισότιμη συνδρομή στους συναρμοδίους όταν τη ζητούν. |
| --- | --- |

3.20.

Βρυξέλλες, 19 Ιανουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Οδηγία (EE) 2017/2397 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2017, σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων στην εσωτερική ναυσιπλοΐα και την κατάργηση των οδηγιών 91/672/ΕΟΚ και 96/50/ΕΚ του Συμβουλίου (ΕΕ L 345 της 27.12.2017, σ. 53).

1

(2)  Στρατηγική για βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα — οι ευρωπαϊκές μεταφορές σε τροχιά μέλλοντος [COM(2020) 789 final].

2

(3)  Κεντρική Επιτροπή για τη Ναυσιπλοΐα στον Ρήνο (CCNR), Market Insight, Inland Navigation in Europe, Απρίλιος 2021.

3

(4)  «Assessment of the Potential of Maritime and Inland Ports and Inland Waterways and of Related Policy Measures, Including Industrial Policy Measures», τελική έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, 2020.

4

(5)  Οδηγία 2014/112/ΕΕ του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 2014, για την εφαρμογή της ευρωπαϊκής συμφωνίας σχετικά με ορισμένα στοιχεία της οργάνωσης του χρόνου εργασίας στον τομέα των μεταφορών εσωτερικής ναυσιπλοΐας, που συνήφθη από την Ευρωπαϊκή Ένωση Εσωτερικής Ναυσιπλοΐας (European Barge Union — EBU), την Ευρωπαϊκή Οργάνωση Πλοιάρχων (European Skippers Organisation — ESO) και την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εργαζομένων στις Μεταφορές (European Transport Workers' Federation — ETF) (ΕΕ L 367 της 23.12.2014, σ. 86).

5

(6)  CCNR [Κεντρική Επιτροπή Ναυσιπλοΐας του Ρήνου], The European Inland Navigation Sector, Labour Market, 2021.

6

---

| 12.5.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 194/107 |
| --- | --- | --- | --- |

12.5.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 194/107

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2020/1429 όσον αφορά όσον αφορά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς για την εφαρμογή προσωρινών μέτρων σχετικά με τις χρεώσεις για τη χρήση της σιδηροδρομικής υποδομής»

[COM(2021) 832 final — 2021/0437(COD)]

(2022/C 194/16)

| Αιτήσεις γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 17.1.2022
  Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 21.1.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 91 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.1.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 566 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 229/1/1 |

Αιτήσεις γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 17.1.2022

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 21.1.2022

Νομική βάση

Άρθρα 91 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.1.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

566

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

229/1/1

Επειδή θεωρεί ότι η πρόταση είναι απολύτως ικανοποιητική και δεν χρήζει περαιτέρω σχολίων εκ μέρους της, η ΕΟΚΕ, κατά την 566η σύνοδο ολομέλειας, στις 19 και 20 Ιανουαρίου 2022 (συνεδρίαση της 19ης Ιανουαρίου) αποφάσισε, με 229 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 1 αποχή, να εκδώσει θετική γνωμοδότηση για το προτεινόμενο κείμενο.

Βρυξέλλες, 19 Ιανουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---