# Iris Oifigiúil C 122/2022

| | ISSN 1977-107X |
| --- | --- |
| Iris Oifigiúil
  an Aontais Eorpaigh | C 122 |
| | |
| An t-eagrán Gaeilge | Faisnéis agus Fógraí | 6517 Márta 2022 |

ISSN 1977-107X

Iris Oifigiúil

an Aontais Eorpaigh

C 122

An t-eagrán Gaeilge

Faisnéis agus Fógraí

6517 Márta 2022

---

| Clár | Leathanach |
| --- | --- |
| | I   Rúin, moltaí agus tuairimí |
| | MOLTAÍ |
| | Bord Eorpach um Riosca Sistéamach |
| 2022/C 122/01 | Moladh ón mBord Eorpach Um Riosca Sistéamach an 2 Nollaig 2021 ar leochaileachtaí meántéarmacha san earnáil eastáit réadaigh cónaithe sa Ghearmáin (BERS/2021/10) | 1 |
| 2022/C 122/02 | Moladh ón mBord Eorpach Um Riosca Sistéamach an 2 Nollaig 2021 ar leochaileachtaí meántéarmacha san earnáil eastáit réadaigh cónaithe san Ostair (BERS/2021/11) | 9 |
| 2022/C 122/03 | Rabhadh ón mBord Eorpach Um Riosca Sistéamach an 2 Nollaig 2021 ar leochaileachtaí meántéarmacha san earnáil eastáit réadaigh cónaithe sa Bhulgáir (BERS/2021/12) | 15 |
| 2022/C 122/04 | Rabhadh ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach an 2 Nollaig 2021 maidir le leochaileachtaí meántéarmacha san earnáil eastáit réadaigh cónaithe san Chróit (BERS/2021/13) | 18 |
| 2022/C 122/05 | Rabhadh ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach an 2 Nollaig 2021 maidir le leochaileachtaí meántéarmacha san earnáil eastáit réadaigh cónaithe i Lichtinstéin (BERS/2021/14) | 22 |
| 2022/C 122/06 | Rabhadh ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach an 2 Nollaig 2021 maidir le leochaileachtaí meántéarmacha san earnáil eastáit réadaigh cónaithe san Ungáir (BERS/2021/15) | 25 |
| 2022/C 122/07 | Rabhadh ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach an 2 Nollaig 2021 maidir le leochaileachtaí meántéarmacha san earnáil eastáit réadaigh cónaithe san tSlóvaic (BERS/2021/16) | 28 |

Clár

Leathanach

I   Rúin, moltaí agus tuairimí

MOLTAÍ

Bord Eorpach um Riosca Sistéamach

2022/C 122/01

Moladh ón mBord Eorpach Um Riosca Sistéamach an 2 Nollaig 2021 ar leochaileachtaí meántéarmacha san earnáil eastáit réadaigh cónaithe sa Ghearmáin (BERS/2021/10)

1

2022/C 122/02

Moladh ón mBord Eorpach Um Riosca Sistéamach an 2 Nollaig 2021 ar leochaileachtaí meántéarmacha san earnáil eastáit réadaigh cónaithe san Ostair (BERS/2021/11)

9

2022/C 122/03

Rabhadh ón mBord Eorpach Um Riosca Sistéamach an 2 Nollaig 2021 ar leochaileachtaí meántéarmacha san earnáil eastáit réadaigh cónaithe sa Bhulgáir (BERS/2021/12)

15

2022/C 122/04

Rabhadh ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach an 2 Nollaig 2021 maidir le leochaileachtaí meántéarmacha san earnáil eastáit réadaigh cónaithe san Chróit (BERS/2021/13)

18

2022/C 122/05

Rabhadh ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach an 2 Nollaig 2021 maidir le leochaileachtaí meántéarmacha san earnáil eastáit réadaigh cónaithe i Lichtinstéin (BERS/2021/14)

22

2022/C 122/06

Rabhadh ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach an 2 Nollaig 2021 maidir le leochaileachtaí meántéarmacha san earnáil eastáit réadaigh cónaithe san Ungáir (BERS/2021/15)

25

2022/C 122/07

Rabhadh ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach an 2 Nollaig 2021 maidir le leochaileachtaí meántéarmacha san earnáil eastáit réadaigh cónaithe san tSlóvaic (BERS/2021/16)

28

---

| | II   Faisnéis |
| --- | --- |
| | FAISNÉIS Ó INSTITIÚIDÍ, Ó CHOMHLACHTAÍ, Ó OIFIGÍ, AGUS Ó GHNÍOMHAIREACHTAÍ AN AONTAIS EORPAIGH |
| | An Coimisiún Eorpach |
| 2022/C 122/08 | Gan cur i gcoinne comhchruinniú ar tugadh fógra faoi (Cás M.10447 – NN / METLIFE GREECE / METLIFE POLAND) (
  1
  ) | 31 |
| 2022/C 122/09 | Gan cur i gcoinne comhchruinniú ar tugadh fógra faoi (Cás M.10589 – ADT / FORD NEXT / SNTNL) (
  1
  ) | 32 |

II   Faisnéis

FAISNÉIS Ó INSTITIÚIDÍ, Ó CHOMHLACHTAÍ, Ó OIFIGÍ, AGUS Ó GHNÍOMHAIREACHTAÍ AN AONTAIS EORPAIGH

An Coimisiún Eorpach

2022/C 122/08

Gan cur i gcoinne comhchruinniú ar tugadh fógra faoi (Cás M.10447 – NN / METLIFE GREECE / METLIFE POLAND) (
  1
  )

1

31

2022/C 122/09

Gan cur i gcoinne comhchruinniú ar tugadh fógra faoi (Cás M.10589 – ADT / FORD NEXT / SNTNL) (
  1
  )

1

32

---

| | III   Gníomhartha ullmhúcháin |
| --- | --- |
| | AN BANC CEANNAIS EORPACH |
| 2022/C 122/10 | Tuairim ón mBanc ceannais eorpach an 13 Eanáir 2022 ar thogra chun leasú a dhéanamh ar Rialachán (AE) Uimh. 575/2013 maidir le ceanglais stuamachta i gcomhair institiúidí creidmheasa agus gnólachtaí infheistíochta i ndáil le réiteach (CON/2022/3) | 33 |

III   Gníomhartha ullmhúcháin

AN BANC CEANNAIS EORPACH

2022/C 122/10

Tuairim ón mBanc ceannais eorpach an 13 Eanáir 2022 ar thogra chun leasú a dhéanamh ar Rialachán (AE) Uimh. 575/2013 maidir le ceanglais stuamachta i gcomhair institiúidí creidmheasa agus gnólachtaí infheistíochta i ndáil le réiteach (CON/2022/3)

33

---

| | IV   Fógraí |
| --- | --- |
| | FÓGRAÍ Ó INSTITIÚIDÍ, Ó CHOMHLACHTAÍ, Ó OIFIGÍ, AGUS Ó GHNÍOMHAIREACHTAÍ AN AONTAIS EORPAIGH |
| | An Coimisiún Eorpach |
| 2022/C 122/11 | Rátaí malairte an euro — 16 Márta 2022 | 35 |

IV   Fógraí

FÓGRAÍ Ó INSTITIÚIDÍ, Ó CHOMHLACHTAÍ, Ó OIFIGÍ, AGUS Ó GHNÍOMHAIREACHTAÍ AN AONTAIS EORPAIGH

An Coimisiún Eorpach

2022/C 122/11

Rátaí malairte an euro — 16 Márta 2022

35

---

| | V   Fógairtí |
| --- | --- |
| | NÓSANNA IMEACHTA A BHAINEANN LEIS AN mBEARTAS IOMAÍOCHTA A CHUR CHUN FEIDHME |
| | An Coimisiún Eorpach |
| 2022/C 122/12 | Réamhfhógra faoi chomhchruinniú (Cás M.10675 – CDPQ / TRANSURBAN / AUSTRALIANSUPER / CPP INVESTMENTS / ADIA / WCX) — Cás a d’fhéadfaí a chur faoin nós imeachta simplithe (
  1
  ) | 36 |
| | GNÍOMHARTHA EILE |
| | An Coimisiún Eorpach |
| 2022/C 122/13 | Foilsiú iarratais ar fhormheas a dhéanamh ar leasú nach mion ar shonraíocht táirge, de bhun Airteagal 50(2)(a) de Rialachán (AE) Uimh. 1151/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le scéimeanna cáilíochta do tháirgí talmhaíochta agus do bhia-earraí | 38 |

V   Fógairtí

NÓSANNA IMEACHTA A BHAINEANN LEIS AN mBEARTAS IOMAÍOCHTA A CHUR CHUN FEIDHME

An Coimisiún Eorpach

2022/C 122/12

Réamhfhógra faoi chomhchruinniú (Cás M.10675 – CDPQ / TRANSURBAN / AUSTRALIANSUPER / CPP INVESTMENTS / ADIA / WCX) — Cás a d’fhéadfaí a chur faoin nós imeachta simplithe (
  1
  )

1

36

GNÍOMHARTHA EILE

An Coimisiún Eorpach

2022/C 122/13

Foilsiú iarratais ar fhormheas a dhéanamh ar leasú nach mion ar shonraíocht táirge, de bhun Airteagal 50(2)(a) de Rialachán (AE) Uimh. 1151/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le scéimeanna cáilíochta do tháirgí talmhaíochta agus do bhia-earraí

38

---

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Téacs atá ábhartha maidir le LEE. |

---

(1)   Téacs atá ábhartha maidir le LEE.

1

| GA | |
| --- | --- |

GA

---

I Rúin, moltaí agus tuairimí

MOLTAÍ

Bord Eorpach um Riosca Sistéamach

| 17.3.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 122/1 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 122/1

---

MOLADH ÓN MBORD EORPACH UM RIOSCA SISTÉAMACH

an 2 Nollaig 2021

ar leochaileachtaí meántéarmacha san earnáil eastáit réadaigh cónaithe sa Ghearmáin

(BERS/2021/10)

(2022/C 122/01)

TÁ BORD GINEARÁLTA AN BHOIRD EORPAIGH UM RIOSCA SISTÉAMACH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh,

Ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1092/2010 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Samhain 2010 maidir le maoirseacht stuamachta ar an macraileibhéal ag an Aontas Eorpach ar an gcóras airgeadais agus lena mbunaítear Bord Eorpach um Riosca Sistéamach (1), agus go háirithe Airteagal 3(2)(b) agus (d) agus Airteagail 16 agus 18 de,

Ag féachaint do Chinneadh BERS/2011/1 ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach an 20 Eanáir 2011 lena nglactar Rialacha Nós Imeachta an Bhoird Eorpaigh um Riosca Sistéamach (2), agus go háirithe Airteagal 18 de,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tá ról tábhachtach ag earnáil an eastáit réadaigh sa gheilleagar agus d’fhéadfadh sé go mbeadh tionchar ábhartha ag a forbairtí ar an gcóras airgeadais. Léiríodh le géarchéimeanna airgeadais roimhe seo go bhféadfadh iarmhairtí tromchúiseacha a bheith ag forbairtí neamh-inbhuanaithe i margaí eastáit réadaigh ar chobhsaíocht an chórais airgeadais agus an gheilleagair ina iomláine, rud a bhféadfadh iarmhairtí diúltacha trasteorann a bheith mar thoradh orthu freisin. San am atá caite, bhí caillteanais mhóra chreidmheasa mar thoradh ar fhorbairtí díobhálacha i margadh an eastáit réadaigh i roinnt Ballstát agus/nó bhí tionchar diúltach acu ar an bhfíorgheilleagar. Léirítear le héifeachtaí den sórt sin an dlúth-idirghníomhú idir earnáil an eastáit réadaigh, soláthraithe cistiúcháin agus earnálacha eacnamaíocha eile. Ina theannta sin, leis na lúba aischothaithe idir an córas airgeadais agus an fíorgheilleagar d’fhéadfaí aon fhorbairtí diúltacha a neartú. |
| --- | --- |

(1)

Tá ról tábhachtach ag earnáil an eastáit réadaigh sa gheilleagar agus d’fhéadfadh sé go mbeadh tionchar ábhartha ag a forbairtí ar an gcóras airgeadais. Léiríodh le géarchéimeanna airgeadais roimhe seo go bhféadfadh iarmhairtí tromchúiseacha a bheith ag forbairtí neamh-inbhuanaithe i margaí eastáit réadaigh ar chobhsaíocht an chórais airgeadais agus an gheilleagair ina iomláine, rud a bhféadfadh iarmhairtí diúltacha trasteorann a bheith mar thoradh orthu freisin. San am atá caite, bhí caillteanais mhóra chreidmheasa mar thoradh ar fhorbairtí díobhálacha i margadh an eastáit réadaigh i roinnt Ballstát agus/nó bhí tionchar diúltach acu ar an bhfíorgheilleagar. Léirítear le héifeachtaí den sórt sin an dlúth-idirghníomhú idir earnáil an eastáit réadaigh, soláthraithe cistiúcháin agus earnálacha eacnamaíocha eile. Ina theannta sin, leis na lúba aischothaithe idir an córas airgeadais agus an fíorgheilleagar d’fhéadfaí aon fhorbairtí diúltacha a neartú.

| (2) | Tá na naisc sin tábhachtach mar go gciallaíonn siad go bhféadfadh tionchar sistéamach a bheith ag rioscaí a thagann ó earnáil an eastáit réadaigh. Is iondúil go mbíonn leochaileachtaí sa chóras airgeadais ag carnadh le chéim chor chun feabhais an timthrialla eastáit réadaigh. Leis na rioscaí níos ísle ó thaobh cistiúcháin de agus an rochtain níos éasca a mheastar a bheith ar chistiúchán, d’fhéadfaí cur le méadú mear ar chreidmheas agus ar infheistíocht, mar aon le héileamh méadaithe ar eastát réadach, lena gcuirtear brú aníos ar phraghsanna réadmhaoine. Ina theannta sin, d’fhéadfadh iarmhairtí sistéamacha a bheith ann mar thoradh ar lúb aischothaithe idir praghsanna tithe agus creidmheas. Os a choinne sin, le linn na céime cor chun donais i dtimthriall an eastáit réadaigh, d’fhéadfadh drochthionchar a bheith ag dálaí creidmheasa níos doichte, ag aisiompú riosca níos airde agus ag brú anuas ar phraghsanna eastáit réadaigh ar athléimneacht na n-iasachtaithe agus na n-iasachtóirí, agus ar an gcaoi sin dálaí eacnamaíocha a lagú. |
| --- | --- |

(2)

Tá na naisc sin tábhachtach mar go gciallaíonn siad go bhféadfadh tionchar sistéamach a bheith ag rioscaí a thagann ó earnáil an eastáit réadaigh. Is iondúil go mbíonn leochaileachtaí sa chóras airgeadais ag carnadh le chéim chor chun feabhais an timthrialla eastáit réadaigh. Leis na rioscaí níos ísle ó thaobh cistiúcháin de agus an rochtain níos éasca a mheastar a bheith ar chistiúchán, d’fhéadfaí cur le méadú mear ar chreidmheas agus ar infheistíocht, mar aon le héileamh méadaithe ar eastát réadach, lena gcuirtear brú aníos ar phraghsanna réadmhaoine. Ina theannta sin, d’fhéadfadh iarmhairtí sistéamacha a bheith ann mar thoradh ar lúb aischothaithe idir praghsanna tithe agus creidmheas. Os a choinne sin, le linn na céime cor chun donais i dtimthriall an eastáit réadaigh, d’fhéadfadh drochthionchar a bheith ag dálaí creidmheasa níos doichte, ag aisiompú riosca níos airde agus ag brú anuas ar phraghsanna eastáit réadaigh ar athléimneacht na n-iasachtaithe agus na n-iasachtóirí, agus ar an gcaoi sin dálaí eacnamaíocha a lagú.

| (3) | D’fhéadfadh leochaileachtaí a bhaineann le heastát réadach cónaithe (residential real estate, RRE) a bheith ina bhfoinse riosca shistéamaigh agus d’fhéadfadh tionchar a bheith acu ar an gcobhsaíocht airgeadais go díreach agus go hindíreach. Éifeachtaí díreacha agus caillteanais chreidmheasa ar phunanna morgáiste mar gheall ar dhálaí díobhálacha eacnamaíocha nó airgeadais, is ionann iad agus forbairtí diúltacha comhuaineacha sa mhargadh RRE. D’fhéadfadh iarmhairtí indíreacha a bheith bainteach le coigeartuithe ar thomhaltas teaghlaigh nó le díghiaráil ag iasachtóirí, agus iarmhairtí breise ar an bhfíorgheilleagar agus ar an gcobhsaíocht airgeadais mar thoradh air sin. |
| --- | --- |

(3)

D’fhéadfadh leochaileachtaí a bhaineann le heastát réadach cónaithe (residential real estate, RRE) a bheith ina bhfoinse riosca shistéamaigh agus d’fhéadfadh tionchar a bheith acu ar an gcobhsaíocht airgeadais go díreach agus go hindíreach. Éifeachtaí díreacha agus caillteanais chreidmheasa ar phunanna morgáiste mar gheall ar dhálaí díobhálacha eacnamaíocha nó airgeadais, is ionann iad agus forbairtí diúltacha comhuaineacha sa mhargadh RRE. D’fhéadfadh iarmhairtí indíreacha a bheith bainteach le coigeartuithe ar thomhaltas teaghlaigh nó le díghiaráil ag iasachtóirí, agus iarmhairtí breise ar an bhfíorgheilleagar agus ar an gcobhsaíocht airgeadais mar thoradh air sin.

| (4) | Mar a luaitear in aithris 4 de Mholadh BERS/2013/1 ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach (3), is é cuspóir deiridh an bheartais macrastuamachta rannchuidiú le cobhsaíocht an chórais airgeadais ina iomláine a choimirciú, lena n-áirítear trí athléimneacht an chórais airgeadais a neartú agus an méadú ar rioscaí sistéamacha a laghdú, agus ar an gcaoi sin rannchuidiú inbhuanaithe na hearnála airgeadais le fás eacnamaíoch a áirithiú. |
| --- | --- |

(4)

Mar a luaitear in aithris 4 de Mholadh BERS/2013/1 ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach (3), is é cuspóir deiridh an bheartais macrastuamachta rannchuidiú le cobhsaíocht an chórais airgeadais ina iomláine a choimirciú, lena n-áirítear trí athléimneacht an chórais airgeadais a neartú agus an méadú ar rioscaí sistéamacha a laghdú, agus ar an gcaoi sin rannchuidiú inbhuanaithe na hearnála airgeadais le fás eacnamaíoch a áirithiú.

| (5) | Chuige sin, féadfaidh údaráis mhacrastuamachta úsáid a bhaint as ceann amháin nó níos mó de na bearta macrastuamachta caipitealbhunaithe atá leagtha amach i dTreoir 2013/36/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (4) agus i Rialachán (AE) Uimh. 575/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) agus/nó as bearta macrastuamachta iasachtaí-bhunaithe, atá bunaithe go heisiach ar an dlí náisiúnta, ag brath ar mheasúnú rioscaí. Cé go bhfuil na bearta caipitealbhunaithe dírithe go príomha ar athléimneacht an chórais airgeadais a mhéadú, d’fhéadfadh sé go mbeadh na bearta iasachtaí-bhunaithe an-oiriúnach chun cosc a chur le carnadh breise rioscaí sistéamacha i ndáil le hiasachtaí nua tithíochta. |
| --- | --- |

(5)

Chuige sin, féadfaidh údaráis mhacrastuamachta úsáid a bhaint as ceann amháin nó níos mó de na bearta macrastuamachta caipitealbhunaithe atá leagtha amach i dTreoir 2013/36/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (4) agus i Rialachán (AE) Uimh. 575/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) agus/nó as bearta macrastuamachta iasachtaí-bhunaithe, atá bunaithe go heisiach ar an dlí náisiúnta, ag brath ar mheasúnú rioscaí. Cé go bhfuil na bearta caipitealbhunaithe dírithe go príomha ar athléimneacht an chórais airgeadais a mhéadú, d’fhéadfadh sé go mbeadh na bearta iasachtaí-bhunaithe an-oiriúnach chun cosc a chur le carnadh breise rioscaí sistéamacha i ndáil le hiasachtaí nua tithíochta.

| (6) | In 2019, rinne an Bord Eorpach um Riosca Sistéamach (BERS) measúnú sistéamach réamhbhreathnaitheach ar an Limistéar Eorpach Eacnamaíoch (LEE) ina iomláine ó thaobh leochaileachtaí a bhaineann le RRE (6). Leis an measúnú sin, cuireadh ar chumas BERS roinnt leochaileachtaí meántéarmacha i roinnt tíortha a shainaithint mar fhoinsí riosca shistéamaigh don chobhsaíocht airgeadais, agus dá chionn sin eisíodh rabhaidh do chúig thír, lena n-áirítear an Ghearmáin (7). |
| --- | --- |

(6)

In 2019, rinne an Bord Eorpach um Riosca Sistéamach (BERS) measúnú sistéamach réamhbhreathnaitheach ar an Limistéar Eorpach Eacnamaíoch (LEE) ina iomláine ó thaobh leochaileachtaí a bhaineann le RRE (6). Leis an measúnú sin, cuireadh ar chumas BERS roinnt leochaileachtaí meántéarmacha i roinnt tíortha a shainaithint mar fhoinsí riosca shistéamaigh don chobhsaíocht airgeadais, agus dá chionn sin eisíodh rabhaidh do chúig thír, lena n-áirítear an Ghearmáin (7).

| (7) | In 2019, ba iad na príomhleochaileachtaí a sainaithníodh sa mhargadh RRE sa Ghearmáin róluacháil shuntasach ar phraghsanna tithe i gceantair uirbeacha, a bhain le dinimic praghsanna tithe a bhí tapa forleathana agus tásc ann go bhfuil caighdeáin iasachtaithe d’iasachtaí tithíochta tar éis éirí níos scaoilte, cé go bhfuil sé sin amhlaidh i gcomhthéacs na neamhchinnteachta trí chéile mar gheall ar bhearnaí suntasacha sna sonraí. |
| --- | --- |

(7)

In 2019, ba iad na príomhleochaileachtaí a sainaithníodh sa mhargadh RRE sa Ghearmáin róluacháil shuntasach ar phraghsanna tithe i gceantair uirbeacha, a bhain le dinimic praghsanna tithe a bhí tapa forleathana agus tásc ann go bhfuil caighdeáin iasachtaithe d’iasachtaí tithíochta tar éis éirí níos scaoilte, cé go bhfuil sé sin amhlaidh i gcomhthéacs na neamhchinnteachta trí chéile mar gheall ar bhearnaí suntasacha sna sonraí.

| (8) | Chuir BERS measúnú córasach agus réamhbhreathnaitheach eile i gcrích le déanaí ar fud LEE ar leochaileachtaí a bhaineann le RRE. Léirítear le torthaí an mheasúnaithe sin gur amhlaidh, tar éis rabhaidh thírshonracha a fháil i Meán Fómhair 2019, atá gníomhaíocht bhreise déanta ag roinnt de na tíortha chun na leochaileachtaí a bhaineann leis sin a réiteach. Ghlac Poblacht na Seice, go háirithe, creat dlíthiúil do bhearta iasachtaí-bhunaithe, bhunaigh an Ghearmáin bunús dlí chun sonraí a bhailiú maidir le caighdeáin iasachtaithe i ndáil le hiasachtaí tithíochta nua do theaghlaigh, chuir an Fhrainc teorainneacha gníomhachtaithe ar chóimheasa idir seirbhísiú fiachais agus ioncam (debt service-to-income, DSTI) i bhfeidhm, ghéaraigh an Íoslainn na teorainneacha ar chóimheasa iasachta/luacha (loan-to-value, LTV), agus rinne an Iorua ráta a maoláin um riosca sistéamach níos doichte. I bhfianaise na leochaileachtaí atá ag dul i méid, áfach, measadh nach raibh na gníomhaíochtaí a ghlac roinnt de na tíortha leordhóthanach de réir mheasúnú BERS. |
| --- | --- |

(8)

Chuir BERS measúnú córasach agus réamhbhreathnaitheach eile i gcrích le déanaí ar fud LEE ar leochaileachtaí a bhaineann le RRE. Léirítear le torthaí an mheasúnaithe sin gur amhlaidh, tar éis rabhaidh thírshonracha a fháil i Meán Fómhair 2019, atá gníomhaíocht bhreise déanta ag roinnt de na tíortha chun na leochaileachtaí a bhaineann leis sin a réiteach. Ghlac Poblacht na Seice, go háirithe, creat dlíthiúil do bhearta iasachtaí-bhunaithe, bhunaigh an Ghearmáin bunús dlí chun sonraí a bhailiú maidir le caighdeáin iasachtaithe i ndáil le hiasachtaí tithíochta nua do theaghlaigh, chuir an Fhrainc teorainneacha gníomhachtaithe ar chóimheasa idir seirbhísiú fiachais agus ioncam (debt service-to-income, DSTI) i bhfeidhm, ghéaraigh an Íoslainn na teorainneacha ar chóimheasa iasachta/luacha (loan-to-value, LTV), agus rinne an Iorua ráta a maoláin um riosca sistéamach níos doichte. I bhfianaise na leochaileachtaí atá ag dul i méid, áfach, measadh nach raibh na gníomhaíochtaí a ghlac roinnt de na tíortha leordhóthanach de réir mheasúnú BERS.

| (9) | Níor tháinig meath timthriallach ar na margaí tithíochta mar thoradh ar ráig phaindéim COVID-19 in 2020 agus an ghéarchéim ghaolmhar. Ina ionad sin, tar éis tréimhse fáis de réir a chéile, agus sa timpeallacht rátaí ísle úis, tá dlús curtha le fás ar phraghsanna iarbhír tithe agus ar iasachtú i roinnt tíortha, agus iad sin tar éis dul chun tosaigh, den chuid is mó, ar ioncam na dteaghlach. D’fhonn tionchar na paindéime agus na neamhchinnteachta eacnamaíche a eascraíonn as sin a mhaolú, cuireadh bearta agus beartais éagsúla, amhail moratóirí agus ráthaíochtaí poiblí, chun feidhme. Sa chomhthéacs leathan beartais sin, rinneadh bearta macrastuamachta a sceidealaíodh roimhe seo a mhaolú go sealadach nó cuireadh moill ar iad a ghníomhachtú i roinnt tíortha. Leis an bhfeabhas a fheictear faoi láthair ar an staid eacnamaíoch, is féidir coigeartú a dhéanamh ar an mbeartas macrastuamachta sna tíortha sin ina bhfuil leochaileachtaí a bhaineann le RRE ag dul i méid i gcónaí. |
| --- | --- |

(9)

Níor tháinig meath timthriallach ar na margaí tithíochta mar thoradh ar ráig phaindéim COVID-19 in 2020 agus an ghéarchéim ghaolmhar. Ina ionad sin, tar éis tréimhse fáis de réir a chéile, agus sa timpeallacht rátaí ísle úis, tá dlús curtha le fás ar phraghsanna iarbhír tithe agus ar iasachtú i roinnt tíortha, agus iad sin tar éis dul chun tosaigh, den chuid is mó, ar ioncam na dteaghlach. D’fhonn tionchar na paindéime agus na neamhchinnteachta eacnamaíche a eascraíonn as sin a mhaolú, cuireadh bearta agus beartais éagsúla, amhail moratóirí agus ráthaíochtaí poiblí, chun feidhme. Sa chomhthéacs leathan beartais sin, rinneadh bearta macrastuamachta a sceidealaíodh roimhe seo a mhaolú go sealadach nó cuireadh moill ar iad a ghníomhachtú i roinnt tíortha. Leis an bhfeabhas a fheictear faoi láthair ar an staid eacnamaíoch, is féidir coigeartú a dhéanamh ar an mbeartas macrastuamachta sna tíortha sin ina bhfuil leochaileachtaí a bhaineann le RRE ag dul i méid i gcónaí.

| (10) | Maidir leis an nGearmáin, léiríodh leis an measúnú sin le déanaí, in ainneoin gur bunaíodh creat dlíthiúil d’ionstraimí iasachtaí-bhunaithe in 2017, ina bhfuil tacar teoranta beart (uasteorainn ar an gcóimheas LTV agus ceanglas amúchta), nár gníomhachtaíodh ceann ar bith díobh chun aghaidh a thabhairt ar charnadh leochaileachtaí meántéarmacha san earnáil RRE. Tugann BERS dá aire gur amhlaidh, faoin gcreat dlíthiúil atá ann faoi láthair, nár comhlíonadh na ceanglais chun bearta iasachtaí-bhunaithe a ghníomhachtú. |
| --- | --- |

(10)

Maidir leis an nGearmáin, léiríodh leis an measúnú sin le déanaí, in ainneoin gur bunaíodh creat dlíthiúil d’ionstraimí iasachtaí-bhunaithe in 2017, ina bhfuil tacar teoranta beart (uasteorainn ar an gcóimheas LTV agus ceanglas amúchta), nár gníomhachtaíodh ceann ar bith díobh chun aghaidh a thabhairt ar charnadh leochaileachtaí meántéarmacha san earnáil RRE. Tugann BERS dá aire gur amhlaidh, faoin gcreat dlíthiúil atá ann faoi láthair, nár comhlíonadh na ceanglais chun bearta iasachtaí-bhunaithe a ghníomhachtú.

| (11) | Léirítear i measúnú BERS freisin go bhfuil bonn níos leithne tagtha faoin ardú ar phraghsanna tithe ar fud na gceantar uirbeach agus tuaithe araon. Dá thoradh sin, is léir ó na meastacháin atá ann cheana go bhfuil praghsanna tithe sa Ghearmáin ard agus go bhfuil méadú ag teacht ar an róluacháil atá á déanamh orthu. Tá bac ar anailís chuimsitheach ar leochaileachtaí faoi láthair mar gheall ar an easpa sonraí mionsonraithe maidir le caighdeáin iasachtaithe le haghaidh iasachtaí tithíochta, cé go ndearnadh beart chun sonraí a bhailiú ó 2023 de bharr theacht i bhfeidhm, in 2021, an rialacháin náisiúnta maidir le bailiú sonraí i ndáil le hiasachtaí tithíochta. Don tréimhse a bhí ann le déanaí, tugtar, leis an bhfaisnéis atá ar fáil, fianaise mheasctha faoi éabhlóid na gcaighdeán iasachtaithe le haghaidh iasachtaí tithíochta. Cé go dtugtar le tuiscint le torthaí an tsuirbhé ar iasachtú bainc sa limistéar euro (banking lending survey, BLS) gur ghéaraigh coinníollacha creidmheasa do cheannach tithe le linn 2020, thug foinse sonraí eile ón earnáil phríobháideach (8) le fios gur tháinig méadú breise ar sciar na n-iarratas ar iasachtaí lena ngabhann cóimheasa LTV ard in 2020. Deimhnítear le foinse sonraí mhalartach eile ón earnáil phríobháideach atá ar fáil d’údaráis na Gearmáine, ina bhfuil idirbhearta iarbhír agus ina bhfuil léiriú ar chuid den mhargadh comhiomlán, go bhfuil méadú éigin tagtha ar chóimheasa LTV le deich mbliana anuas. Ina theannta sin, ag teacht le BLS, tá cóimheasa LTV tar éis titim siar ó bhí an ghéarchéim ann. Léirítear leis na sonraí freisin gur tháinig laghdú ar chóimheasa agus aibíochtaí DSTI sa chéad leath de na 2010idí agus gur mhéadaigh siad arís sa dara leath. Ar an taobh eile, tá méadú seasta tagtha ar chóimheasa fiachais/ioncaim (DTI) ó 2009 i leith. |
| --- | --- |

(11)

Léirítear i measúnú BERS freisin go bhfuil bonn níos leithne tagtha faoin ardú ar phraghsanna tithe ar fud na gceantar uirbeach agus tuaithe araon. Dá thoradh sin, is léir ó na meastacháin atá ann cheana go bhfuil praghsanna tithe sa Ghearmáin ard agus go bhfuil méadú ag teacht ar an róluacháil atá á déanamh orthu. Tá bac ar anailís chuimsitheach ar leochaileachtaí faoi láthair mar gheall ar an easpa sonraí mionsonraithe maidir le caighdeáin iasachtaithe le haghaidh iasachtaí tithíochta, cé go ndearnadh beart chun sonraí a bhailiú ó 2023 de bharr theacht i bhfeidhm, in 2021, an rialacháin náisiúnta maidir le bailiú sonraí i ndáil le hiasachtaí tithíochta. Don tréimhse a bhí ann le déanaí, tugtar, leis an bhfaisnéis atá ar fáil, fianaise mheasctha faoi éabhlóid na gcaighdeán iasachtaithe le haghaidh iasachtaí tithíochta. Cé go dtugtar le tuiscint le torthaí an tsuirbhé ar iasachtú bainc sa limistéar euro (banking lending survey, BLS) gur ghéaraigh coinníollacha creidmheasa do cheannach tithe le linn 2020, thug foinse sonraí eile ón earnáil phríobháideach (8) le fios gur tháinig méadú breise ar sciar na n-iarratas ar iasachtaí lena ngabhann cóimheasa LTV ard in 2020. Deimhnítear le foinse sonraí mhalartach eile ón earnáil phríobháideach atá ar fáil d’údaráis na Gearmáine, ina bhfuil idirbhearta iarbhír agus ina bhfuil léiriú ar chuid den mhargadh comhiomlán, go bhfuil méadú éigin tagtha ar chóimheasa LTV le deich mbliana anuas. Ina theannta sin, ag teacht le BLS, tá cóimheasa LTV tar éis titim siar ó bhí an ghéarchéim ann. Léirítear leis na sonraí freisin gur tháinig laghdú ar chóimheasa agus aibíochtaí DSTI sa chéad leath de na 2010idí agus gur mhéadaigh siad arís sa dara leath. Ar an taobh eile, tá méadú seasta tagtha ar chóimheasa fiachais/ioncaim (DTI) ó 2009 i leith.

| (12) | Ina theannta sin, tar éis di ráta an chaipitil mhaolánaigh fhritimthriallaigh (countercyclical capital buffer, CCyB) a mhaolú mar fhreagairt ar ghéarchéim COVID-19, níor bhain an Ghearmáin úsáid bhreise as bearta caipitealbhunaithe chun aghaidh a thabhairt ar na laigí atá ann cheana san earnáil RRE agus chun an chobhsaíocht airgeadais a chothú. |
| --- | --- |

(12)

Ina theannta sin, tar éis di ráta an chaipitil mhaolánaigh fhritimthriallaigh (countercyclical capital buffer, CCyB) a mhaolú mar fhreagairt ar ghéarchéim COVID-19, níor bhain an Ghearmáin úsáid bhreise as bearta caipitealbhunaithe chun aghaidh a thabhairt ar na laigí atá ann cheana san earnáil RRE agus chun an chobhsaíocht airgeadais a chothú.

| (13) | I bhfianaise na bhforbairtí sin le déanaí, go háirithe i bhfianaise na róluachála ar phraghsanna tithe, tháinig BERS ar an tátal gur cheart bearta iasachtaí-bhunaithe a ghníomhachtú chun díriú ar leochaileachtaí meántéarmacha san earnáil RRE sa Ghearmáin. Dá bhrí sin, ba cheart d’údaráis na Gearmáine teorainn atá ceangailteach ó thaobh dlí ar an gcóimheas LTV a ghníomhachtú go pras, nó, mura féidir é sin a dhéanamh faoi dhlí na Gearmáine, teorainn nach bhfuil ceangailteach ó thaobh dlí ar an gcóimheas LTV a ghníomhachtú go pras, chun caighdeáin fhónta iasachtaithe a áirithiú i gcoinne róluacháil ar phraghsanna tithe. Ag an am céanna, agus chun an cóimheas LTV a chomhlánú, dhéanfaí le bearta caipitealbhunaithe, amhail CCyB nó an maolán um riosca sistéamach earnála (sectoral systemic risk buffer, SSyRB) a ghníomhachtú, athléimneacht na hearnála baincéireachta sa Ghearmáin a neartú i gcoinne na leochaileachtaí RRE a d’fhéadfadh a bheith carntha cheana féin, i bhfianaise an róluachála ar phraghsanna tithe agus na neamhchinnteachta faoi chaighdeáin iasachtaithe le haghaidh iasachtaí morgáiste a tugadh le blianta beaga anuas. Thairis sin, d’fhéadfaí, le comhcheangal iomchuí le hionstraimí atá ceangailteach ó thaobh dlí nó, murar féidir é sin a dhéanamh faoi dhlí na Gearmáine, le hionstraimí nach bhfuil ceangailteach ó thaobh dlí, éifeachtacht na teorann ar an gcóimheas LTV a mhéadú agus aghaidh á tabhairt ar aon leochaileachtaí a bhaineann le maoiniú RRE. Dá bhrí sin, ba cheart creat dlíthiúil na Gearmáine maidir le bearta iasachtaí-bhunaithe a chomhlánú le hionstraimí ioncambhunaithe agus ba cheart é a oiriúnú dá réir sin ionas go bhféadfar bearta iasachtaí-bhunaithe a ghníomhachtú ar bhealach níos tráthúla, ionas go dtiocfar roimh charnadh leochaileachtaí, |
| --- | --- |

(13)

I bhfianaise na bhforbairtí sin le déanaí, go háirithe i bhfianaise na róluachála ar phraghsanna tithe, tháinig BERS ar an tátal gur cheart bearta iasachtaí-bhunaithe a ghníomhachtú chun díriú ar leochaileachtaí meántéarmacha san earnáil RRE sa Ghearmáin. Dá bhrí sin, ba cheart d’údaráis na Gearmáine teorainn atá ceangailteach ó thaobh dlí ar an gcóimheas LTV a ghníomhachtú go pras, nó, mura féidir é sin a dhéanamh faoi dhlí na Gearmáine, teorainn nach bhfuil ceangailteach ó thaobh dlí ar an gcóimheas LTV a ghníomhachtú go pras, chun caighdeáin fhónta iasachtaithe a áirithiú i gcoinne róluacháil ar phraghsanna tithe. Ag an am céanna, agus chun an cóimheas LTV a chomhlánú, dhéanfaí le bearta caipitealbhunaithe, amhail CCyB nó an maolán um riosca sistéamach earnála (sectoral systemic risk buffer, SSyRB) a ghníomhachtú, athléimneacht na hearnála baincéireachta sa Ghearmáin a neartú i gcoinne na leochaileachtaí RRE a d’fhéadfadh a bheith carntha cheana féin, i bhfianaise an róluachála ar phraghsanna tithe agus na neamhchinnteachta faoi chaighdeáin iasachtaithe le haghaidh iasachtaí morgáiste a tugadh le blianta beaga anuas. Thairis sin, d’fhéadfaí, le comhcheangal iomchuí le hionstraimí atá ceangailteach ó thaobh dlí nó, murar féidir é sin a dhéanamh faoi dhlí na Gearmáine, le hionstraimí nach bhfuil ceangailteach ó thaobh dlí, éifeachtacht na teorann ar an gcóimheas LTV a mhéadú agus aghaidh á tabhairt ar aon leochaileachtaí a bhaineann le maoiniú RRE. Dá bhrí sin, ba cheart creat dlíthiúil na Gearmáine maidir le bearta iasachtaí-bhunaithe a chomhlánú le hionstraimí ioncambhunaithe agus ba cheart é a oiriúnú dá réir sin ionas go bhféadfar bearta iasachtaí-bhunaithe a ghníomhachtú ar bhealach níos tráthúla, ionas go dtiocfar roimh charnadh leochaileachtaí,

TAR ÉIS AN MOLADH SEO A GHLACADH:

ROINN 1

MOLTAÍ

Moladh A – Teorainn leis an gcóimheas LTV

Moltar go bhforchuirfidh na húdaráis ábhartha teorainn atá ceangailteach ó thaobh dlí de agus a bhfuil feidhm aici maidir leis an gcóimheas LTV chun leochaileachtaí in earnáil an eastáit réadaigh cónaithe sa Ghearmáin a mhaolú mar fhoinse riosca don chobhsaíocht airgeadais, a bhféadfadh iarmhairtí diúltacha tromchúiseacha don fhíorgheilleagar a bheith mar thoradh air. I gcás nach féidir é sin a dhéanamh faoi dhlí na Gearmáine, moltar go ndéanfadh na húdaráis ábhartha teorainn nach bhfuil ceangailteach ó thaobh dlí de agus a bhfuil feidhm aici maidir leis an gcóimheas LTV a ghníomhachtú chun aghaidh a thabhairt ar na cuspóirí a leagtar amach ann.

Moladh B – Bearta caipitealbhunaithe a ghníomhachtú

Moltar go ndéanfadh na húdaráis ábhartha bearta iomchuí caipitealbhunaithe a ghníomhachtú, chun athléimneacht na n-institiúidí creidmheasa arna n-údarú sa Ghearmáin a áirithiú agus chun comhlánú a dhéanamh ar an teorainn is infheidhme maidir leis an gcóimheas LTV dá dtagraítear i Moladh A ó thaobh leochaileachtaí san earnáil eastáit réadaigh cónaithe sa Ghearmáin a mhaolú mar fhoinse riosca don chobhsaíocht airgeadais.

Moladh C – Creat dlíthiúil le haghaidh bearta iasachtaí-bhunaithe maidir le hearnáil an eastáit réadaigh cónaithe

Moltar go n-áiritheodh na húdaráis ábhartha go gcuimseofaí sa chreat dlíthiúil atá ann cheana le haghaidh bearta iasachtaí-bhunaithe na bearta iasachtaí-bhunaithe seo a leanas atá ceangailteach ó thaobh dlí:

| (a) | teorainneacha a bhfuil feidhm acu maidir leis an gcóimheas DTI agus teorainneacha a bhfuil feidhm acu maidir leis an gcóimheas DSTI; |
| --- | --- |

(a)

teorainneacha a bhfuil feidhm acu maidir leis an gcóimheas DTI agus teorainneacha a bhfuil feidhm acu maidir leis an gcóimheas DSTI;

| (b) | teorainneacha a bhfuil feidhm acu maidir leis an gcóimheas LTV; |
| --- | --- |

(b)

teorainneacha a bhfuil feidhm acu maidir leis an gcóimheas LTV;

| (c) | teorainneacha a bhfuil feidhm acu maidir leis an aibíocht; agus |
| --- | --- |

(c)

teorainneacha a bhfuil feidhm acu maidir leis an aibíocht; agus

| (d) | ceanglais maidir le hamúchadh. |
| --- | --- |

(d)

ceanglais maidir le hamúchadh.

Moladh D – Faireachán ar leochaileachtaí agus gníomhachtú beart iasachtaí-bhunaithe a bhaineann le hioncam

| 1. | Moltar go ndéanfadh na húdaráis ábhartha dlúthfhaireachán ar leochaileachtaí a bhaineann le féichiúnas teaghlaigh, ar róluacháil praghsanna tithe agus ar chaighdeáin iasachtaithe le haghaidh iasachtaí morgáiste nua sa mheántéarma. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Moltar, i gcomhréir le torthaí an fhaireacháin arna dhéanamh de bhun fho-Mholadh D(1) agus chun carnadh iomarcach riosca creidmheasa a chosc, go ngníomhachtódh na húdaráis ábhartha bearta ioncambhunaithe atá ceangailteach ó thaobh dlí de, amhail teorainneacha ar an gcóimheas DTI nó ar an gcóimheas DSTI. I gcás nach féidir é sin a dhéanamh faoi dhlí na Gearmáine, moltar do na húdaráis ábhartha bearta iasachtaí-bhunaithe nach bhfuil ceangailteach ó thaobh dlí a ghníomhachtú chun aghaidh a thabhairt ar na cuspóirí a leagtar amach ann. |
| --- | --- |

2.

ROINN 2

CUR CHUN FEIDHME

1.   Sainmhínithe

| 1. | Chun críocha an Mholta seo, tá feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:






  (a) | ciallaíonn “údaráis ábhartha” na húdaráis a gcuirtear ar a n-iontaoibh an creat dlíthiúil do bhearta iasachtaí-bhunaithe a leasú, bearta iasachtaí-bhunaithe a ghníomhachtú, faireachán a dhéanamh ar rioscaí sistéamacha nó bearta caipitealbhunaithe a ghníomhachtú sa Ghearmáin; |
| --- | --- | --- |

1.

(a)

ciallaíonn “údaráis ábhartha” na húdaráis a gcuirtear ar a n-iontaoibh an creat dlíthiúil do bhearta iasachtaí-bhunaithe a leasú, bearta iasachtaí-bhunaithe a ghníomhachtú, faireachán a dhéanamh ar rioscaí sistéamacha nó bearta caipitealbhunaithe a ghníomhachtú sa Ghearmáin;

| (b) | ciallaíonn “cóimheas iasachta/luacha” (cóimheas LTV) suim na n-iasachtaí nó na dtráinsí iasachta uile arna n-urrú ag an iasachtaí ar an maoin dhochorraithe ag túsphointe na hiasachta i gcoibhneas le luach na maoine ag túsphointe na hiasachta; |
| --- | --- |

(b)

ciallaíonn “cóimheas iasachta/luacha” (cóimheas LTV) suim na n-iasachtaí nó na dtráinsí iasachta uile arna n-urrú ag an iasachtaí ar an maoin dhochorraithe ag túsphointe na hiasachta i gcoibhneas le luach na maoine ag túsphointe na hiasachta;

| (c) | ciallaíonn “bearta caipitealbhunaithe” aon cheanglais cistí dílse arna bhforchur ar institiúid creidmheasa chun riosca sistéamach a chosc agus/nó a mhaolú mar a shainmhínítear in Airteagal 2(c) de Rialachán (AE) Uimh. 1092/2010, lena n-áirítear, faoi Airteagail 124, 164 nó 458 de Rialachán (AE) Uimh. 575/2013 nó faoi Chaibidil 4 de Theideal VII de Threoir (AE) 2013/36, amhail an caipiteal maolánach fritimthriallach nó an maolán um riosca sistéamach earnála; |
| --- | --- |

(c)

ciallaíonn “bearta caipitealbhunaithe” aon cheanglais cistí dílse arna bhforchur ar institiúid creidmheasa chun riosca sistéamach a chosc agus/nó a mhaolú mar a shainmhínítear in Airteagal 2(c) de Rialachán (AE) Uimh. 1092/2010, lena n-áirítear, faoi Airteagail 124, 164 nó 458 de Rialachán (AE) Uimh. 575/2013 nó faoi Chaibidil 4 de Theideal VII de Threoir (AE) 2013/36, amhail an caipiteal maolánach fritimthriallach nó an maolán um riosca sistéamach earnála;

| (d) | ciallaíonn “institiúid creidmheasa” institiúid creidmheasa mar a shainmhínítear i bpointe (1) d’Airteagal 4(1) de Rialachán (AE) Uimh. 575/2013; |
| --- | --- |

(d)

ciallaíonn “institiúid creidmheasa” institiúid creidmheasa mar a shainmhínítear i bpointe (1) d’Airteagal 4(1) de Rialachán (AE) Uimh. 575/2013;

| (e) | ciallaíonn “bearta iasachtaí-bhunaithe” bearta macrastuamachta lena ndírítear ar iasachtaithe, lena n-áirítear teorainneacha ar an gcóimheas LTV, ar an gcóimheas DTI, ar an gcóimheas DSTI, ar aibíocht, agus ceanglais maidir le hamúchadh; |
| --- | --- |

(e)

ciallaíonn “bearta iasachtaí-bhunaithe” bearta macrastuamachta lena ndírítear ar iasachtaithe, lena n-áirítear teorainneacha ar an gcóimheas LTV, ar an gcóimheas DTI, ar an gcóimheas DSTI, ar aibíocht, agus ceanglais maidir le hamúchadh;

| (f) | ciallaíonn “cóimheas idir fiachas agus ioncam” (cóimheas DTI) fiachas iomlán an iasachtaí tráth thionscnamh na hiasachta i gcoibhneas le hioncam indiúscartha bliantúil iomlán an iasachtaí tráth thionscnamh na hiasachta; |
| --- | --- |

(f)

ciallaíonn “cóimheas idir fiachas agus ioncam” (cóimheas DTI) fiachas iomlán an iasachtaí tráth thionscnamh na hiasachta i gcoibhneas le hioncam indiúscartha bliantúil iomlán an iasachtaí tráth thionscnamh na hiasachta;

| (g) | ciallaíonn “cóimheas idir seirbhísiú fiachais agus ioncam” (cóimheas DSTI) an seirbhísiú fiachais bliantúil iomlán i gcoibhneas le hioncam indiúscartha bliantúil iomlán an iasachtaí tráth thionscnamh na hiasachta; |
| --- | --- |

(g)

ciallaíonn “cóimheas idir seirbhísiú fiachais agus ioncam” (cóimheas DSTI) an seirbhísiú fiachais bliantúil iomlán i gcoibhneas le hioncam indiúscartha bliantúil iomlán an iasachtaí tráth thionscnamh na hiasachta;

| (h) | ciallaíonn “seirbhísiú fiachais” an aisíocaíocht chomhcheangailte úis agus príomhshuime ar fhiachas iomlán iasachtaí in imeacht tréimhse áirithe; |
| --- | --- |

(h)

ciallaíonn “seirbhísiú fiachais” an aisíocaíocht chomhcheangailte úis agus príomhshuime ar fhiachas iomlán iasachtaí in imeacht tréimhse áirithe;

| (i) | ciallaíonn “aibíocht” fad chonradh na hiasachta eastáit réadaigh cónaithe arna shloinneadh i mblianta tráth thionscnamh na hiasachta; |
| --- | --- |

(i)

ciallaíonn “aibíocht” fad chonradh na hiasachta eastáit réadaigh cónaithe arna shloinneadh i mblianta tráth thionscnamh na hiasachta;

| (j) | ciallaíonn “ceanglais maidir le hamúchadh” bearta a bhaineann le sceideal aisíocaíochta na hiasachta. |
| --- | --- |

(j)

ciallaíonn “ceanglais maidir le hamúchadh” bearta a bhaineann le sceideal aisíocaíochta na hiasachta.

2.   Critéir maidir le cur chun feidhme

| 1. | Tá feidhm ag na critéir seo a leanas maidir le cur chun feidhme an Mholta seo:






  (a) | ba cheart aird chuí a thabhairt ar phrionsabal na comhréireachta, agus cuspóir agus ábhar Mholadh A, Mholadh B, Mholadh C agus Mholadh D á gcur san áireamh; |
| --- | --- | --- |

1.

(a)

ba cheart aird chuí a thabhairt ar phrionsabal na comhréireachta, agus cuspóir agus ábhar Mholadh A, Mholadh B, Mholadh C agus Mholadh D á gcur san áireamh;

| (b) | agus bearta iasachtaí-bhunaithe nó bearta caipitealbhunaithe faoi Mholadh A, faoi Mholadh B agus faoi Mholadh C á ngníomhachtú, ba cheart an riocht ina bhfuil an Ghearmáin sna timthriallta eacnamaíocha agus airgeadais, agus aon impleachtaí féideartha maidir leis na costais agus na tairbhí gaolmhara, a chur san áireamh ina gcalabrú agus ina dtabhairt isteach de réir a chéile; |
| --- | --- |

(b)

agus bearta iasachtaí-bhunaithe nó bearta caipitealbhunaithe faoi Mholadh A, faoi Mholadh B agus faoi Mholadh C á ngníomhachtú, ba cheart an riocht ina bhfuil an Ghearmáin sna timthriallta eacnamaíocha agus airgeadais, agus aon impleachtaí féideartha maidir leis na costais agus na tairbhí gaolmhara, a chur san áireamh ina gcalabrú agus ina dtabhairt isteach de réir a chéile;

| (c) | leagtar amach san Iarscríbhinn critéir shonracha maidir le comhlíonadh an Mholta seo. |
| --- | --- |

(c)

leagtar amach san Iarscríbhinn critéir shonracha maidir le comhlíonadh an Mholta seo.

| 2. | Iarrtar ar na seolaithe na gníomhaíochtaí a rinneadh mar fhreagairt ar an Moladh seo, nó réasúnú leormhaith i ndáil le heaspa gnímh, a thuairisciú do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle, don Choimisiún agus do BERS. Ba cheart an méid seo a leanas, ar a laghad, a bheith sna tuarascálacha:






  (a) | faisnéis faoi shubstaint agus amlíne na ngníomhaíochtaí a rinneadh; |
| --- | --- | --- |

2.

(a)

faisnéis faoi shubstaint agus amlíne na ngníomhaíochtaí a rinneadh;

| (b) | measúnú ar na leochaileachtaí a bhaineann le féichiúnas teaghlaigh agus le caighdeáin iasachtaithe le haghaidh iasachtaí morgáiste nua, lena n-áirítear dáileadh iasachtaí morgáiste nua de réir a gcóimheas LTV, DTI agus DSTI, a n-aibíochtaí, agus a bpróifílí amúchta agus na cóimheasa ábhartha á ríomh i gcomhréir le hIarscríbhinn IV a ghabhann le Moladh BERS/2016/14 ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach (9), mar aon le feidhmiú na ngníomhaíochtaí arna ndéanamh, ag féachaint do chuspóirí an Mholta seo; |
| --- | --- |

(b)

measúnú ar na leochaileachtaí a bhaineann le féichiúnas teaghlaigh agus le caighdeáin iasachtaithe le haghaidh iasachtaí morgáiste nua, lena n-áirítear dáileadh iasachtaí morgáiste nua de réir a gcóimheas LTV, DTI agus DSTI, a n-aibíochtaí, agus a bpróifílí amúchta agus na cóimheasa ábhartha á ríomh i gcomhréir le hIarscríbhinn IV a ghabhann le Moladh BERS/2016/14 ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach (9), mar aon le feidhmiú na ngníomhaíochtaí arna ndéanamh, ag féachaint do chuspóirí an Mholta seo;

| (c) | réasúnú mionsonraithe i ndáil le haon easpa gnímh nó imeacht ón Moladh seo, lena n-áirítear aon mhoill. |
| --- | --- |

(c)

réasúnú mionsonraithe i ndáil le haon easpa gnímh nó imeacht ón Moladh seo, lena n-áirítear aon mhoill.

3.   Amlíne don obair leantach

I gcomhréir le hAirteagal 17(1) de Rialachán (AE) Uimh. 1092/2010, ní mór do na seolaithe na gníomhaíochtaí a rinneadh mar fhreagairt ar an Moladh seo a chur i gcumarsáid chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig an gCoimisiún agus chuig BERS nó ní mór dóibh bunús a thabhairt le haon easpa gnímh. Iarrtar ar na seolaithe an chumarsáid sin a thíolacadh i gcomhréir leis na hamlínte seo a leanas:

| 1. | Moladh A

  Faoin 30 Meitheamh 2023 agus faoin 30 Meitheamh 2025, iarrtar ar na seolaithe ar díríodh Moladh A chucu tuarascáil a thíolacadh do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle, don Choimisiún agus do BERS maidir le haon ghníomhaíochtaí a rinneadh i ndáil le forchur teorann a bhfuil feidhm aici maidir leis an gcóimheas LTV chun maolú a dhéanamh ar leochaileachtaí in earnáil an eastáit réadaigh cónaithe sa Ghearmáin mar fhoinse riosca don chobhsaíocht airgeadais. I gcás ina bhfuil níos mó ná údarás amháin freagrach as gníomhaíochtaí a dhéanamh chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí a sainaithníodh, ba cheart comhthuarascáil amháin a chur isteach. |
| --- | --- |

1.

Moladh A

Faoin 30 Meitheamh 2023 agus faoin 30 Meitheamh 2025, iarrtar ar na seolaithe ar díríodh Moladh A chucu tuarascáil a thíolacadh do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle, don Choimisiún agus do BERS maidir le haon ghníomhaíochtaí a rinneadh i ndáil le forchur teorann a bhfuil feidhm aici maidir leis an gcóimheas LTV chun maolú a dhéanamh ar leochaileachtaí in earnáil an eastáit réadaigh cónaithe sa Ghearmáin mar fhoinse riosca don chobhsaíocht airgeadais. I gcás ina bhfuil níos mó ná údarás amháin freagrach as gníomhaíochtaí a dhéanamh chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí a sainaithníodh, ba cheart comhthuarascáil amháin a chur isteach.

| 2. | Moladh B

  Faoin 30 Meitheamh 2023 agus faoin 30 Meitheamh 2025, iarrtar ar na seolaithe ar díríodh Moladh B chucu tuarascáil a thíolacadh do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle, don Choimisiún agus do BERS maidir le haon ghníomhaíochtaí a rinneadh chun bearta caipitealbhunaithe a chur chun feidhme. I gcás ina bhfuil níos mó ná údarás amháin freagrach as gníomhaíochtaí a dhéanamh chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí a sainaithníodh, ba cheart comhthuarascáil amháin a chur isteach. |
| --- | --- |

2.

Moladh B

Faoin 30 Meitheamh 2023 agus faoin 30 Meitheamh 2025, iarrtar ar na seolaithe ar díríodh Moladh B chucu tuarascáil a thíolacadh do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle, don Choimisiún agus do BERS maidir le haon ghníomhaíochtaí a rinneadh chun bearta caipitealbhunaithe a chur chun feidhme. I gcás ina bhfuil níos mó ná údarás amháin freagrach as gníomhaíochtaí a dhéanamh chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí a sainaithníodh, ba cheart comhthuarascáil amháin a chur isteach.

| 3. | Moladh C

  Faoin 30 Meitheamh 2025, iarrtar ar na seolaithe ar díríodh Moladh C chucu tuarascáil deiridh a thíolacadh do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle, don Choimisiún agus do BERS, lena n-áirítear ráiteas ina soiléirítear cén t-údarás nó cé na húdaráis atá freagrach as an gcinneadh na bearta iasachtaí-bhunaithe a leagtar amach sa Mholadh sin a ghníomhachtú agus a chur chun feidhme. I gcás ina bhfuil níos mó ná údarás amháin freagrach as gníomhaíochtaí a dhéanamh chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí a sainaithníodh, ba cheart comhthuarascáil amháin a chur isteach. |
| --- | --- |

3.

Moladh C

Faoin 30 Meitheamh 2025, iarrtar ar na seolaithe ar díríodh Moladh C chucu tuarascáil deiridh a thíolacadh do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle, don Choimisiún agus do BERS, lena n-áirítear ráiteas ina soiléirítear cén t-údarás nó cé na húdaráis atá freagrach as an gcinneadh na bearta iasachtaí-bhunaithe a leagtar amach sa Mholadh sin a ghníomhachtú agus a chur chun feidhme. I gcás ina bhfuil níos mó ná údarás amháin freagrach as gníomhaíochtaí a dhéanamh chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí a sainaithníodh, ba cheart comhthuarascáil amháin a chur isteach.

| 4. | Moladh D

  Faoin 30 Meitheamh 2023 agus faoin 30 Meitheamh 2025, iarrtar ar na seolaithe ar díríodh Moladh D chucu tuarascáil deiridh a thíolacadh do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle, don Choimisiún agus do BERS maidir le faireachán a dhéanamh ar leochaileachtaí a bhaineann le féichiúnas teaghlaigh, le róluacháil praghsanna tithe agus le caighdeáin iasachtaithe le haghaidh iasachtaí nua morgáiste sa mheántéarma, agus gníomhaíochtaí a rinneadh chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí sin. I gcás ina bhfuil níos mó ná údarás amháin freagrach as gníomhaíochtaí a dhéanamh chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí a sainaithníodh, ba cheart comhthuarascáil amháin a chur isteach. |
| --- | --- |

4.

Moladh D

Faoin 30 Meitheamh 2023 agus faoin 30 Meitheamh 2025, iarrtar ar na seolaithe ar díríodh Moladh D chucu tuarascáil deiridh a thíolacadh do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle, don Choimisiún agus do BERS maidir le faireachán a dhéanamh ar leochaileachtaí a bhaineann le féichiúnas teaghlaigh, le róluacháil praghsanna tithe agus le caighdeáin iasachtaithe le haghaidh iasachtaí nua morgáiste sa mheántéarma, agus gníomhaíochtaí a rinneadh chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí sin. I gcás ina bhfuil níos mó ná údarás amháin freagrach as gníomhaíochtaí a dhéanamh chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí a sainaithníodh, ba cheart comhthuarascáil amháin a chur isteach.

4.   Faireachán agus measúnú

| 1. | Déanfaidh Rúnaíocht BERS an méid seo a leanas:






  (a) | cúnamh a thabhairt do na seolaithe, lena n-áirithítear comhordú an tuairiscithe agus soláthar na dteimpléad ábhartha, agus mionsonrú a dhéanamh, i gcás inar gá, ar an nós imeachta agus ar an amlíne le haghaidh na mbeart leantach; |
| --- | --- | --- |

1.

(a)

cúnamh a thabhairt do na seolaithe, lena n-áirithítear comhordú an tuairiscithe agus soláthar na dteimpléad ábhartha, agus mionsonrú a dhéanamh, i gcás inar gá, ar an nós imeachta agus ar an amlíne le haghaidh na mbeart leantach;

| (b) | bearta leantacha na seolaithe a fhíorú, cúnamh a thabhairt arna iarraidh sin dóibh, agus tuarascálacha leantacha a thíolacadh don Bhord Ginearálta. |
| --- | --- |

(b)

bearta leantacha na seolaithe a fhíorú, cúnamh a thabhairt arna iarraidh sin dóibh, agus tuarascálacha leantacha a thíolacadh don Bhord Ginearálta.

| 2. | Déanfaidh an Bord Ginearálta measúnú ar na gníomhaíochtaí agus ar na réasúnuithe arna gcur i gcumarsáid ag na seolaithe agus, i gcás inarb iomchuí, féadfaidh sé cinneadh a dhéanamh nár leanadh an Moladh seo agus gur mhainnigh seolaí réasúnú leormhaith a thabhairt i ndáil lena easpa gnímh. |
| --- | --- |

2.

Arna dhéanamh in Frankfurt am Main, 2 Nollaig 2021.

Thar ceann Bhord Ginearálta an BERS

Francesco MAZZAFERRO

Ceann Rúnaíocht an BERS

---

(1)  IO L 331, 15.12.2010, lch. 1.

1

(2)  IO C 58, 24.2.2011, lch. 4.

2

(3)  Moladh BERS/2013/1 ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach an 4 Aibreán 2013 maidir le cuspóirí idirmheánacha agus ionstraimí um beartas macrastuamachta (IO C 170, 15.6.2013, lch. 1).

3

(4)  Treoir 2013/36/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Meitheamh 2013 maidir le rochtain ar ghníomhaíocht institiúidí creidmheasa agus maoirseacht stuamachta ar institiúidí creidmheasa agus lena leasaítear Treoir 2002/87/CE agus lena n-aisghairtear Treoir 2006/48/CE agus Treoir 2006/49/CE (IO L 176, 27.6.2013, lch. 338).

4

(5)  Rialachán (AE) Uimh. 575/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Meitheamh 2013 maidir le ceanglais stuamachta i gcomhair institiúidí creidmheasa agus lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 648/2012 (IO L 176, 27.6.2013, lch. 1).

5

(6)  Féach Vulnerabilities in the residential real estate sectors of the EEA countries, BERS, Meán Fómhair 2019, le fáil ar láithreán gréasáin BERS ag www.esrb.europa.eu.

6

Vulnerabilities in the residential real estate sectors of the EEA countries

(7)  Rabhadh ó BERS/2019/11 ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach an 27 Meitheamh 2019 maidir le leochaileachtaí meántéarmacha in earnáil an eastáit réadaigh cónaithe sa Ghearmáin (IO C 366, 30.10.2019, lch. 45).

7

(8)  Faisnéis arna cur ar fáil ag ardán bróicéireachta iasachta; b’fhéidir nach bhfuil an fhaisnéis sin lán-ionadaíoch ar mhargadh morgáiste na Gearmáine, áfach.

8

(9)  Moladh BERS/2016/14 ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach an 31 Deireadh Fómhair 2016 maidir le heasnaimh i sonraí eastáit réadaigh a laghdú (IO C 31, 31.1.2017, lch. 1).

9

---

IARSCRÍBHINN

SONRAÍOCHT NA gCRITÉAR COMHLÍONTA IS INFHEIDHME MAIDIR LEIS AN MOLADH

Moladh A – Teorainn leis an gcóimheas LTV

Tá na critéir chomhlíonta seo a leanas infheidhme maidir le Moladh A.

| 1. | Agus teorainn a bhfuil feidhm aici maidir leis an gcóimheas iasachta/luacha (LTV) á gníomhachtú, ba cheart go bhféachfadh na seolaithe le cosc a chur le sciar suntasach nó sciar méadaitheach de na hiasachtaí morgáiste nua a bheith á n-urrú ag eastát réadach cónaithe (RRE), a bhféadfadh sé go mbeadh caillteanais chreidmheasa de thoradh orthu i gcás a mainneachtana mar aon le laghdú ar phraghsanna tithe, i ndiaidh dálaí díobhálacha eacnamaíocha nó airgeadais, méadú ar chostas seirbhísithe a bhfiachais nó forbairtí díobhálacha sa mhargadh RRE. |
| --- | --- |

1.

Agus teorainn a bhfuil feidhm aici maidir leis an gcóimheas iasachta/luacha (LTV) á gníomhachtú, ba cheart go bhféachfadh na seolaithe le cosc a chur le sciar suntasach nó sciar méadaitheach de na hiasachtaí morgáiste nua a bheith á n-urrú ag eastát réadach cónaithe (RRE), a bhféadfadh sé go mbeadh caillteanais chreidmheasa de thoradh orthu i gcás a mainneachtana mar aon le laghdú ar phraghsanna tithe, i ndiaidh dálaí díobhálacha eacnamaíocha nó airgeadais, méadú ar chostas seirbhísithe a bhfiachais nó forbairtí díobhálacha sa mhargadh RRE.

| 2. | Ba cheart do na seolaithe ceann amháin nó níos mó de na bearta iasachtaí-bhunaithe a úsáid chun éifeachtacht na mbeart atá i bhfeidhm a áirithiú agus chun íoslaghdú a dhéanamh ar aon deis a bheadh ann iad a imchéimniú nó ar iarmhairtí neamhbheartaithe féideartha a d’fhéadfadh a n-éifeachtacht a laghdú agus a d’fhéadfadh rioscaí a chruthú i réimsí eile, go háirithe trína áirithiú go mbeidh na bearta infheidhme maidir le hiasachtaí arna ndeonú ag gach cineál iasachtóra, do dhaoine nádúrtha mar iasachtaithe agus – a mhéid is gá – do gach cineál iasachtaithe eile. |
| --- | --- |

2.

Ba cheart do na seolaithe ceann amháin nó níos mó de na bearta iasachtaí-bhunaithe a úsáid chun éifeachtacht na mbeart atá i bhfeidhm a áirithiú agus chun íoslaghdú a dhéanamh ar aon deis a bheadh ann iad a imchéimniú nó ar iarmhairtí neamhbheartaithe féideartha a d’fhéadfadh a n-éifeachtacht a laghdú agus a d’fhéadfadh rioscaí a chruthú i réimsí eile, go háirithe trína áirithiú go mbeidh na bearta infheidhme maidir le hiasachtaí arna ndeonú ag gach cineál iasachtóra, do dhaoine nádúrtha mar iasachtaithe agus – a mhéid is gá – do gach cineál iasachtaithe eile.

| 3. | Sula ndéanfar teorainn a bhfuil feidhm aici maidir leis an gcóimheas LTV a ghníomhachtú, ba cheart measúnú a dhéanamh ar an riocht ina bhfuil an Ghearmáin sna timthriallta eacnamaíocha agus airgeadais, chun calabrú agus cur i bhfeidhm de réir a chéile iomchuí na mbeart sin a chinneadh. |
| --- | --- |

3.

Sula ndéanfar teorainn a bhfuil feidhm aici maidir leis an gcóimheas LTV a ghníomhachtú, ba cheart measúnú a dhéanamh ar an riocht ina bhfuil an Ghearmáin sna timthriallta eacnamaíocha agus airgeadais, chun calabrú agus cur i bhfeidhm de réir a chéile iomchuí na mbeart sin a chinneadh.

| 4. | Tar éis teorainn a bhfuil feidhm aici maidir leis an gcóimheas LTV a ghníomhachtú, d’fhéadfadh sé go mbeadh gá leis an teorainn sin a dhéanamh níos doichte nó le bearta breise iasachtaí-bhunaithe a ghníomhachtú chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí arna sainaithint sa Ghearmáin. Braithfidh sé sin ar na bearta a roghnófar lena ngníomhachtú, ar chalabrú tosaigh na mbeart gníomhachtaithe sin agus ar thorthaí an mheasúnaithe ar leochaileachtaí. |
| --- | --- |

4.

Tar éis teorainn a bhfuil feidhm aici maidir leis an gcóimheas LTV a ghníomhachtú, d’fhéadfadh sé go mbeadh gá leis an teorainn sin a dhéanamh níos doichte nó le bearta breise iasachtaí-bhunaithe a ghníomhachtú chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí arna sainaithint sa Ghearmáin. Braithfidh sé sin ar na bearta a roghnófar lena ngníomhachtú, ar chalabrú tosaigh na mbeart gníomhachtaithe sin agus ar thorthaí an mheasúnaithe ar leochaileachtaí.

| 5. | Agus teorainn a bhfuil feidhm aici maidir leis an gcóimheas LTV á gníomhachtú nó á calabrú, ba cheart do na seolaithe na hiasachtaí go léir atá le seirbhísiú ag teaghlaigh óna n-ioncam faoi dheireadh a chur san áireamh, beag beann ar fhoirm na n-iasachtaí. |
| --- | --- |

5.

Agus teorainn a bhfuil feidhm aici maidir leis an gcóimheas LTV á gníomhachtú nó á calabrú, ba cheart do na seolaithe na hiasachtaí go léir atá le seirbhísiú ag teaghlaigh óna n-ioncam faoi dheireadh a chur san áireamh, beag beann ar fhoirm na n-iasachtaí.

Moladh B – Bearta caipitealbhunaithe a ghníomhachtú

Tá na critéir chomhlíonta seo a leanas infheidhme maidir le Moladh B.

| 1. | Agus bearta caipitealbhunaithe á ngníomhachtú acu, ba cheart do na seolaithe féachaint le hathléimneacht na n-institiúidí creidmheasa atá údaraithe sa Ghearmáin a áirithiú sa chomhthéacs go bhféadfadh riosca sistéamach a bhaineann le RRE teacht chun bheith ann go hiarbhír, rud a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le caillteanais chreidmheasa dhíreacha agus indíreacha a thiocfadh as iasachtaí morgáiste nó a thiocfadh chun cinn de dhroim laghdú ar thomhaltas na dteaghlach a bhfuil iasachtaí tithíochta acu. |
| --- | --- |

1.

Agus bearta caipitealbhunaithe á ngníomhachtú acu, ba cheart do na seolaithe féachaint le hathléimneacht na n-institiúidí creidmheasa atá údaraithe sa Ghearmáin a áirithiú sa chomhthéacs go bhféadfadh riosca sistéamach a bhaineann le RRE teacht chun bheith ann go hiarbhír, rud a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le caillteanais chreidmheasa dhíreacha agus indíreacha a thiocfadh as iasachtaí morgáiste nó a thiocfadh chun cinn de dhroim laghdú ar thomhaltas na dteaghlach a bhfuil iasachtaí tithíochta acu.

| 2. | Sula ndéanfar bearta caipitealbhunaithe a ghníomhachtú, ba cheart measúnú a dhéanamh ar an riocht ina bhfuil an Ghearmáin sna timthriallta eacnamaíocha agus airgeadais lena chinneadh an mbeadh gníomhachtú na mbeart sin iomchuí. |
| --- | --- |

2.

Sula ndéanfar bearta caipitealbhunaithe a ghníomhachtú, ba cheart measúnú a dhéanamh ar an riocht ina bhfuil an Ghearmáin sna timthriallta eacnamaíocha agus airgeadais lena chinneadh an mbeadh gníomhachtú na mbeart sin iomchuí.

| 3. | Tar éis na bearta caipitealbhunaithe a ghníomhachtú, d’fhéadfadh sé gur ghá iad a dhéanamh níos doichte nó bearta breise macrastuamachta a ghníomhachtú chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí arna sainaithint sa Ghearmáin. Braithfidh sé sin ar na bearta caipitealbhunaithe a roghnófar lena ngníomhachtú, ar chalabrú tosaigh na mbeart gníomhachtaithe sin agus ar thorthaí an mheasúnaithe ar leochaileachtaí. |
| --- | --- |

3.

Tar éis na bearta caipitealbhunaithe a ghníomhachtú, d’fhéadfadh sé gur ghá iad a dhéanamh níos doichte nó bearta breise macrastuamachta a ghníomhachtú chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí arna sainaithint sa Ghearmáin. Braithfidh sé sin ar na bearta caipitealbhunaithe a roghnófar lena ngníomhachtú, ar chalabrú tosaigh na mbeart gníomhachtaithe sin agus ar thorthaí an mheasúnaithe ar leochaileachtaí.

Moladh C – Creat dlíthiúil le haghaidh bearta iasachtaí-bhunaithe maidir le hearnáil an eastáit réadaigh cónaithe

Tá na critéir chomhlíonta seo a leanas infheidhme maidir le Moladh C.

| 1. | Ba cheart go n-áiritheofaí an méid seo a leanas i gcreat dlíthiúil na Gearmáine le haghaidh bearta iasachtaí-bhunaithe:






  (a) | go bhfuil na teorainneacha a bhfuil feidhm acu maidir leis an gcóimheas idir fiachas agus ioncam (DTI) agus maidir leis an gcóimheas idir seirbhísiú fiachais agus ioncam (DSTI), chomh maith le teorainneacha aibíochta, infheidhme maidir le hiasachtaí arna ndeonú do gach cineál iasachtaithe, chun aon imchéimniú ar na teorainneacha a sheachaint, sa chaoi gur cheart feidhm a bheith ag na teorainneacha sin go príomha maidir le daoine nádúrtha mar iasachtaithe, ach freisin maidir le gach cineál iasachtaithe eile má tá síneadh den sórt sin le tuiscint ó na struchtúir mhaoiniúcháin chun imchéimniú na dteorainneacha a sheachaint; |
| --- | --- | --- |

1.

Ba cheart go n-áiritheofaí an méid seo a leanas i gcreat dlíthiúil na Gearmáine le haghaidh bearta iasachtaí-bhunaithe:

(a)

go bhfuil na teorainneacha a bhfuil feidhm acu maidir leis an gcóimheas idir fiachas agus ioncam (DTI) agus maidir leis an gcóimheas idir seirbhísiú fiachais agus ioncam (DSTI), chomh maith le teorainneacha aibíochta, infheidhme maidir le hiasachtaí arna ndeonú do gach cineál iasachtaithe, chun aon imchéimniú ar na teorainneacha a sheachaint, sa chaoi gur cheart feidhm a bheith ag na teorainneacha sin go príomha maidir le daoine nádúrtha mar iasachtaithe, ach freisin maidir le gach cineál iasachtaithe eile má tá síneadh den sórt sin le tuiscint ó na struchtúir mhaoiniúcháin chun imchéimniú na dteorainneacha a sheachaint;

| (b) | go bhfuil údaráis na Gearmáine, a gcuirtear ar a n-iontaoibh bearta iasachtaí-bhunaithe a ghníomhachtú, in ann na bearta iasachtaí-bhunaithe uile atá ceangailteach ó thaobh dlí de a ghníomhachtú ar bhealach éifeachtach réamhghabhálach agus go dtugtar an tsolúbthacht riachtanach dóibh na bearta sin a dhearadh, bunaithe ar na leochaileachtaí a sainaithníodh. |
| --- | --- |

(b)

go bhfuil údaráis na Gearmáine, a gcuirtear ar a n-iontaoibh bearta iasachtaí-bhunaithe a ghníomhachtú, in ann na bearta iasachtaí-bhunaithe uile atá ceangailteach ó thaobh dlí de a ghníomhachtú ar bhealach éifeachtach réamhghabhálach agus go dtugtar an tsolúbthacht riachtanach dóibh na bearta sin a dhearadh, bunaithe ar na leochaileachtaí a sainaithníodh.

| 2. | Ba cheart do na leasuithe ar chreat dlíthiúil na Gearmáine le haghaidh bearta iasachtaí-bhunaithe a bheith i bhfeidhm tráth nach déanaí ná an 1 Meitheamh 2024. |
| --- | --- |

2.

Ba cheart do na leasuithe ar chreat dlíthiúil na Gearmáine le haghaidh bearta iasachtaí-bhunaithe a bheith i bhfeidhm tráth nach déanaí ná an 1 Meitheamh 2024.

Moladh D – Faireachán ar leochaileachtaí agus gníomhachtú beart iasachtaí-bhunaithe a bhaineann le hioncam

Tá na critéir chomhlíonta seo a leanas infheidhme maidir le fo-mholadh D(1.).

Agus faireachán á dhéanamh ar leochaileachtaí a bhaineann le féichiúnas teaghlaigh, le róluacháil ar phraghsanna tithe agus le caighdeáin iasachtaithe le haghaidh iasachtaí nua morgáiste sa mheántéarma, ba cheart do na seolaithe faireachán a dhéanamh ar an sciar de na hiasachtaithe a ghlacann le hiasachtaí nua morgáiste agus a bhfuil an baol ann ina dtaobh nach mbeidh siad in ann iad a aisíoc nó a bhfiachas a sheirbhísiú go rialta gan laghdú suntasach a dhéanamh ar a dtomhaltas tar éis dálaí díobhálacha eacnamaíocha nó airgeadais, méadú ar an gcostas a ghabhann lena bhfiachas a sheirbhísiú nó forbairtí díobhálacha sa mhargadh RRE.

Tá na critéir chomhlíonta seo a leanas infheidhme maidir le fo-mholadh D(2.).

| 1. | Agus bearta iasachtaí-bhunaithe a bhaineann le hioncam á ngníomhachtú acu, ba cheart go bhféachfadh na seolaithe le cosc a chur le sciar suntasach nó méadaitheach de na hiasachtaithe glacadh le hiasachtaí nua morgáiste agus a bhfuil an baol ann ina dtaobh nach mbeidh siad in ann iad a aisíoc nó a bhfiachas a sheirbhísiú go rialta gan laghdú suntasach a dhéanamh ar a dtomhaltas tar éis dálaí díobhálacha eacnamaíocha nó airgeadais, méadú ar an gcostas a ghabhann lena bhfiachas a sheirbhísiú nó forbairtí díobhálacha sa mhargadh RRE. |
| --- | --- |

1.

Agus bearta iasachtaí-bhunaithe a bhaineann le hioncam á ngníomhachtú acu, ba cheart go bhféachfadh na seolaithe le cosc a chur le sciar suntasach nó méadaitheach de na hiasachtaithe glacadh le hiasachtaí nua morgáiste agus a bhfuil an baol ann ina dtaobh nach mbeidh siad in ann iad a aisíoc nó a bhfiachas a sheirbhísiú go rialta gan laghdú suntasach a dhéanamh ar a dtomhaltas tar éis dálaí díobhálacha eacnamaíocha nó airgeadais, méadú ar an gcostas a ghabhann lena bhfiachas a sheirbhísiú nó forbairtí díobhálacha sa mhargadh RRE.

| 2. | Ba cheart do na seolaithe ceann amháin nó níos mó de na bearta iasachtaí-bhunaithe a úsáid chun éifeachtacht na mbeart atá i bhfeidhm a áirithiú agus chun íoslaghdú a dhéanamh ar aon deis a bheadh ann iad a imchéimniú nó ar iarmhairtí neamhbheartaithe féideartha a d’fhéadfadh a n-éifeachtacht a laghdú agus a d’fhéadfadh rioscaí a chruthú i réimsí eile, go háirithe trína áirithiú go mbeidh na bearta infheidhme maidir le hiasachtaí arna ndeonú ag gach cineál iasachtóra, do dhaoine nádúrtha mar iasachtaithe agus – a mhéid is gá – do gach cineál iasachtaithe eile. |
| --- | --- |

2.

Ba cheart do na seolaithe ceann amháin nó níos mó de na bearta iasachtaí-bhunaithe a úsáid chun éifeachtacht na mbeart atá i bhfeidhm a áirithiú agus chun íoslaghdú a dhéanamh ar aon deis a bheadh ann iad a imchéimniú nó ar iarmhairtí neamhbheartaithe féideartha a d’fhéadfadh a n-éifeachtacht a laghdú agus a d’fhéadfadh rioscaí a chruthú i réimsí eile, go háirithe trína áirithiú go mbeidh na bearta infheidhme maidir le hiasachtaí arna ndeonú ag gach cineál iasachtóra, do dhaoine nádúrtha mar iasachtaithe agus – a mhéid is gá – do gach cineál iasachtaithe eile.

| 3. | Sula ndéanfar bearta iasachtaí-bhunaithe a bhaineann le hioncam a ghníomhachtú, ba cheart measúnú a dhéanamh ar an riocht ina bhfuil an Ghearmáin sna timthriallta eacnamaíocha agus airgeadais, d’fhonn calabrú agus cur i bhfeidhm de réir a chéile iomchuí na mbeart sin a chinneadh. |
| --- | --- |

3.

Sula ndéanfar bearta iasachtaí-bhunaithe a bhaineann le hioncam a ghníomhachtú, ba cheart measúnú a dhéanamh ar an riocht ina bhfuil an Ghearmáin sna timthriallta eacnamaíocha agus airgeadais, d’fhonn calabrú agus cur i bhfeidhm de réir a chéile iomchuí na mbeart sin a chinneadh.

| 4. | I ndiaidh na bearta iasachtaí-bhunaithe a bhaineann le hioncam a ghníomhachtú, d’fhéadfadh go mbeadh gá lena ndéanamh níos doichte nó le bearta breise iasachtaí-bhunaithe a ghníomhachtú chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí arna sainaithint sa Ghearmáin; braithfidh sé sin ar na bearta a roghnaíodh lena ngníomhachtú, ar chalabrú tosaigh na mbeart gníomhachtaithe sin agus ar thorthaí an mheasúnaithe ar leochaileachtaí. |
| --- | --- |

4.

I ndiaidh na bearta iasachtaí-bhunaithe a bhaineann le hioncam a ghníomhachtú, d’fhéadfadh go mbeadh gá lena ndéanamh níos doichte nó le bearta breise iasachtaí-bhunaithe a ghníomhachtú chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí arna sainaithint sa Ghearmáin; braithfidh sé sin ar na bearta a roghnaíodh lena ngníomhachtú, ar chalabrú tosaigh na mbeart gníomhachtaithe sin agus ar thorthaí an mheasúnaithe ar leochaileachtaí.

| 5. | Agus bearta iasachtaí-bhunaithe atá gaolmhar le hioncam á ngníomhachtú nó á gcalabrú, ba cheart do na seolaithe na hiasachtaí go léir atá le seirbhísiú ag teaghlaigh óna n-ioncam faoi dheireadh a chur san áireamh, beag beann ar fhoirm na n-iasachtaí. |
| --- | --- |

5.

Agus bearta iasachtaí-bhunaithe atá gaolmhar le hioncam á ngníomhachtú nó á gcalabrú, ba cheart do na seolaithe na hiasachtaí go léir atá le seirbhísiú ag teaghlaigh óna n-ioncam faoi dheireadh a chur san áireamh, beag beann ar fhoirm na n-iasachtaí.

---

| 17.3.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 122/9 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 122/9

---

MOLADH ÓN mBORD EORPACH UM RIOSCA SISTÉAMACH

an 2 Nollaig 2021

ar leochaileachtaí meántéarmacha san earnáil eastáit réadaigh cónaithe san Ostair

(BERS/2021/11)

(2022/C 122/02)

TÁ BORD GINEARÁLTA AN BHOIRD EORPAIGH UM RIOSCA SISTÉAMACH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh,

Ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1092/2010 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Samhain 2010 maidir le formhaoirseacht stuamachta ar an macraileibhéal ag an Aontas Eorpach ar an gcóras airgeadais agus lena mbunaítear Bord Eorpach um Riosca Sistéamach (1), agus go háirithe Airteagal 3(2)(b) agus (d) agus Airteagail 16 agus 18 de,

Ag féachaint do Chinneadh BERS/2011/1 ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach an 20 Eanáir 2011 lena nglactar Rialacha Nós Imeachta an Bhoird Eorpaigh um Riosca Sistéamach (2), agus go háirithe Airteagal 18 de,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tá ról tábhachtach ag earnáil an eastáit réadaigh sa gheilleagar agus d’fhéadfadh sé go mbeadh tionchar ábhartha ag a forbairtí ar an gcóras airgeadais. Léiríodh le géarchéimeanna airgeadais roimhe seo go bhféadfadh iarmhairtí tromchúiseacha a bheith ag forbairtí neamh-inbhuanaithe i margaí eastáit réadaigh ar chobhsaíocht an chórais airgeadais agus an gheilleagair ina iomláine, rud a bhféadfadh iarmhairtí diúltacha trasteorann a bheith mar thoradh orthu freisin. San am atá caite, bhí caillteanais mhóra chreidmheasa mar thoradh ar fhorbairtí díobhálacha i margadh an eastáit réadaigh i roinnt Ballstát agus/nó bhí tionchar diúltach acu ar an bhfíorgheilleagar. Léirítear le héifeachtaí den sórt sin an dlúth-idirghníomhú idir earnáil an eastáit réadaigh, soláthraithe cistiúcháin agus earnálacha eacnamaíocha eile. Ina theannta sin, treisíonn na lúba aiseolais láidre idir an córas airgeadais agus an fíorgheilleagar aon fhorbairtí diúltacha. |
| --- | --- |

(1)

Tá ról tábhachtach ag earnáil an eastáit réadaigh sa gheilleagar agus d’fhéadfadh sé go mbeadh tionchar ábhartha ag a forbairtí ar an gcóras airgeadais. Léiríodh le géarchéimeanna airgeadais roimhe seo go bhféadfadh iarmhairtí tromchúiseacha a bheith ag forbairtí neamh-inbhuanaithe i margaí eastáit réadaigh ar chobhsaíocht an chórais airgeadais agus an gheilleagair ina iomláine, rud a bhféadfadh iarmhairtí diúltacha trasteorann a bheith mar thoradh orthu freisin. San am atá caite, bhí caillteanais mhóra chreidmheasa mar thoradh ar fhorbairtí díobhálacha i margadh an eastáit réadaigh i roinnt Ballstát agus/nó bhí tionchar diúltach acu ar an bhfíorgheilleagar. Léirítear le héifeachtaí den sórt sin an dlúth-idirghníomhú idir earnáil an eastáit réadaigh, soláthraithe cistiúcháin agus earnálacha eacnamaíocha eile. Ina theannta sin, treisíonn na lúba aiseolais láidre idir an córas airgeadais agus an fíorgheilleagar aon fhorbairtí diúltacha.

| (2) | Tá na naisc sin tábhachtach mar go gciallaíonn siad go bhféadfadh tionchar sistéamach de chineál comhthimthriallach a bheith ag rioscaí a thagann ó earnáil an eastáit réadaigh. Is iondúil go mbíonn leochaileachtaí sa chóras airgeadais ag carnadh le chéim chor chun feabhais an timthrialla eastáit réadaigh. Leis na rioscaí níos ísle ó thaobh cistiúcháin de agus an rochtain níos éasca a mheastar a bheith ar chistiúchán, d’fhéadfaí cur le méadú mear ar chreidmheas agus ar infheistíocht, mar aon le héileamh méadaithe ar eastát réadach, lena gcuirtear brú aníos ar phraghsanna réadmhaoine. Ós rud é go gcuireann na luachanna comhthaobhachta níos airde a bhíonn mar thoradh air sin leis an éileamh ar chreidmheas agus le soláthar creidmheasa, d’fhéadfadh iarmhairtí sistéamacha a bheith mar thoradh ar na dinimic féin-athneartaithe seo. Os a choinne sin, le linn na céime cor chun donais i dtimthriall an eastáit réadaigh, d’fhéadfadh drochthionchar a bheith ag dálaí creidmheasa níos doichte, ag aisiompú riosca níos airde agus ag brú anuas ar phraghsanna eastáit réadaigh ar athléimneacht na n-iasachtaithe agus na n-iasachtóirí, agus ar an gcaoi sin dálaí eacnamaíocha a lagú. |
| --- | --- |

(2)

Tá na naisc sin tábhachtach mar go gciallaíonn siad go bhféadfadh tionchar sistéamach de chineál comhthimthriallach a bheith ag rioscaí a thagann ó earnáil an eastáit réadaigh. Is iondúil go mbíonn leochaileachtaí sa chóras airgeadais ag carnadh le chéim chor chun feabhais an timthrialla eastáit réadaigh. Leis na rioscaí níos ísle ó thaobh cistiúcháin de agus an rochtain níos éasca a mheastar a bheith ar chistiúchán, d’fhéadfaí cur le méadú mear ar chreidmheas agus ar infheistíocht, mar aon le héileamh méadaithe ar eastát réadach, lena gcuirtear brú aníos ar phraghsanna réadmhaoine. Ós rud é go gcuireann na luachanna comhthaobhachta níos airde a bhíonn mar thoradh air sin leis an éileamh ar chreidmheas agus le soláthar creidmheasa, d’fhéadfadh iarmhairtí sistéamacha a bheith mar thoradh ar na dinimic féin-athneartaithe seo. Os a choinne sin, le linn na céime cor chun donais i dtimthriall an eastáit réadaigh, d’fhéadfadh drochthionchar a bheith ag dálaí creidmheasa níos doichte, ag aisiompú riosca níos airde agus ag brú anuas ar phraghsanna eastáit réadaigh ar athléimneacht na n-iasachtaithe agus na n-iasachtóirí, agus ar an gcaoi sin dálaí eacnamaíocha a lagú.

| (3) | D’fhéadfadh leochaileachtaí a bhaineann le heastát réadach cónaithe (RRE) a bheith ina bhfoinse riosca shistéamaigh agus d’fhéadfadh tionchar a bheith acu ar an gcobhsaíocht airgeadais go díreach agus go hindíreach. Éifeachtaí díreacha agus caillteanais chreidmheasa ar phunanna morgáiste mar gheall ar dhálaí díobhálacha eacnamaíocha nó airgeadais, is ionann iad agus forbairtí diúltacha comhuaineacha sa mhargadh RRE. D’fhéadfadh iarmhairtí indíreacha a bheith bainteach le coigeartuithe ar thomhaltas teaghlaigh, agus iarmhairtí breise ar an bhfíorgheilleagar agus ar an gcobhsaíocht airgeadais mar thoradh air sin. |
| --- | --- |

(3)

D’fhéadfadh leochaileachtaí a bhaineann le heastát réadach cónaithe (RRE) a bheith ina bhfoinse riosca shistéamaigh agus d’fhéadfadh tionchar a bheith acu ar an gcobhsaíocht airgeadais go díreach agus go hindíreach. Éifeachtaí díreacha agus caillteanais chreidmheasa ar phunanna morgáiste mar gheall ar dhálaí díobhálacha eacnamaíocha nó airgeadais, is ionann iad agus forbairtí diúltacha comhuaineacha sa mhargadh RRE. D’fhéadfadh iarmhairtí indíreacha a bheith bainteach le coigeartuithe ar thomhaltas teaghlaigh, agus iarmhairtí breise ar an bhfíorgheilleagar agus ar an gcobhsaíocht airgeadais mar thoradh air sin.

| (4) | Mar a luaitear in aithris 4 de Mholadh BERS/2013/1 ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach (3), is é cuspóir deiridh an bheartais macrastuamachta rannchuidiú le cobhsaíocht an chórais airgeadais ina iomláine a choimirciú, lena n-áirítear trí athléimneacht an chórais airgeadais a neartú agus an méadú ar rioscaí sistéamacha a laghdú, agus ar an gcaoi sin rannchuidiú inbhuanaithe na hearnála airgeadais le fás eacnamaíoch a áirithiú. |
| --- | --- |

(4)

Mar a luaitear in aithris 4 de Mholadh BERS/2013/1 ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach (3), is é cuspóir deiridh an bheartais macrastuamachta rannchuidiú le cobhsaíocht an chórais airgeadais ina iomláine a choimirciú, lena n-áirítear trí athléimneacht an chórais airgeadais a neartú agus an méadú ar rioscaí sistéamacha a laghdú, agus ar an gcaoi sin rannchuidiú inbhuanaithe na hearnála airgeadais le fás eacnamaíoch a áirithiú.

| (5) | Chuige sin, féadfaidh údaráis mhacrastuamachta úsáid a bhaint as ceann amháin nó níos mó de na bearta macrastuamachta caipitealbhunaithe atá leagtha amach i dTreoir 2013/36/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (4) agus i Rialachán (AE) Uimh. 575/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) agus/nó as bearta macrastuamachta iasachtaí-bhunaithe, atá bunaithe go heisiach ar an dlí náisiúnta, ag brath ar mheasúnú rioscaí. Cé go bhfuil na bearta caipitealbhunaithe dírithe go príomha ar athléimneacht an chórais airgeadais a mhéadú, d’fhéadfadh sé go mbeadh na bearta iasachtaí-bhunaithe an-oiriúnach chun cosc a chur le carnadh breise rioscaí sistéamacha. |
| --- | --- |

(5)

Chuige sin, féadfaidh údaráis mhacrastuamachta úsáid a bhaint as ceann amháin nó níos mó de na bearta macrastuamachta caipitealbhunaithe atá leagtha amach i dTreoir 2013/36/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (4) agus i Rialachán (AE) Uimh. 575/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) agus/nó as bearta macrastuamachta iasachtaí-bhunaithe, atá bunaithe go heisiach ar an dlí náisiúnta, ag brath ar mheasúnú rioscaí. Cé go bhfuil na bearta caipitealbhunaithe dírithe go príomha ar athléimneacht an chórais airgeadais a mhéadú, d’fhéadfadh sé go mbeadh na bearta iasachtaí-bhunaithe an-oiriúnach chun cosc a chur le carnadh breise rioscaí sistéamacha.

| (6) | In 2016, rinne an Bord Eorpach um Riosca Sistéamach (BERS) measúnú ar fud an Aontais ar na leochaileachtaí a bhaineann le RRE (6). Leis an measúnú sin, cuireadh ar chumas BERS roinnt leochaileachtaí meántéarmacha i roinnt tíortha a shainaithint mar fhoinsí riosca shistéamaigh don chobhsaíocht airgeadais, agus dá chionn sin eisíodh rabhaidh d’ocht thír, lena n-áirítear an Ostair (7). |
| --- | --- |

(6)

In 2016, rinne an Bord Eorpach um Riosca Sistéamach (BERS) measúnú ar fud an Aontais ar na leochaileachtaí a bhaineann le RRE (6). Leis an measúnú sin, cuireadh ar chumas BERS roinnt leochaileachtaí meántéarmacha i roinnt tíortha a shainaithint mar fhoinsí riosca shistéamaigh don chobhsaíocht airgeadais, agus dá chionn sin eisíodh rabhaidh d’ocht thír, lena n-áirítear an Ostair (7).

| (7) | In 2016, ba iad na príomhleochaileachtaí a sainaithníodh sa mhargadh RRE san Ostair ná fás láidir ar phraghsanna RRE agus ar chreidmheas morgáiste agus an riosca go maolófaí tuilleadh na caighdeáin iasachtaithe. |
| --- | --- |

(7)

In 2016, ba iad na príomhleochaileachtaí a sainaithníodh sa mhargadh RRE san Ostair ná fás láidir ar phraghsanna RRE agus ar chreidmheas morgáiste agus an riosca go maolófaí tuilleadh na caighdeáin iasachtaithe.

| (8) | Ó 2018 i leith, d’úsáid údaráis náisiúnta na hOstaire uirlisí cumarsáide chun caighdeáin stuama iasachtaithe a áirithiú, agus gníomhaíochtaí maoirseachta macrastuamachta treisithe mar chrann taca acu. Sa tuarascáil leantach uaidh maidir le tíortha ar tugadh rabhaidh dóibh in 2016 maidir le leochaileachtaí meántéarmacha san earnáil RRE (8), d’admhaigh BERS go bhféadfadh na bearta a thug údaráis náisiúnta na hOstaire isteach dul i ngleic go héifeachtúil leis na príomhleochaileachtaí sin a bhí ag teacht chun cinn. Mar sin féin, thug BERS dá aire freisin gur tugadh cumhachtaí d’údaráis náisiúnta na hOstaire bearta iasachtaí-bhunaithe a thabhairt isteach in 2017, ar bearta iad a bheadh ceangailteach ó thaobh dlí de, agus a d’fhéadfaí a fheidhmiú dá gcuirfí dlús leis na leochaileachtaí a bhí ag teacht chun cinn. |
| --- | --- |

(8)

Ó 2018 i leith, d’úsáid údaráis náisiúnta na hOstaire uirlisí cumarsáide chun caighdeáin stuama iasachtaithe a áirithiú, agus gníomhaíochtaí maoirseachta macrastuamachta treisithe mar chrann taca acu. Sa tuarascáil leantach uaidh maidir le tíortha ar tugadh rabhaidh dóibh in 2016 maidir le leochaileachtaí meántéarmacha san earnáil RRE (8), d’admhaigh BERS go bhféadfadh na bearta a thug údaráis náisiúnta na hOstaire isteach dul i ngleic go héifeachtúil leis na príomhleochaileachtaí sin a bhí ag teacht chun cinn. Mar sin féin, thug BERS dá aire freisin gur tugadh cumhachtaí d’údaráis náisiúnta na hOstaire bearta iasachtaí-bhunaithe a thabhairt isteach in 2017, ar bearta iad a bheadh ceangailteach ó thaobh dlí de, agus a d’fhéadfaí a fheidhmiú dá gcuirfí dlús leis na leochaileachtaí a bhí ag teacht chun cinn.

| (9) | Chuir BERS measúnú sistéamach réamhbhreathnaitheach i gcrích le déanaí ar an Limistéar Eorpach Eacnamaíoch ina iomláine ó thaobh leochaileachtaí a bhaineann le RRE. Sa chomhthéacs sin, shainaithin BERS leochaileachtaí meántéarmacha áirithe mar fhoinsí riosca shistéamaigh don chobhsaíocht airgeadais nár tugadh aghaidh orthu go leordhóthanach. |
| --- | --- |

(9)

Chuir BERS measúnú sistéamach réamhbhreathnaitheach i gcrích le déanaí ar an Limistéar Eorpach Eacnamaíoch ina iomláine ó thaobh leochaileachtaí a bhaineann le RRE. Sa chomhthéacs sin, shainaithin BERS leochaileachtaí meántéarmacha áirithe mar fhoinsí riosca shistéamaigh don chobhsaíocht airgeadais nár tugadh aghaidh orthu go leordhóthanach.

| (10) | Níor tháinig meath timthriallach ar na margaí tithíochta mar thoradh ar ráig phaindéim COVID-19 in 2020 agus an ghéarchéim ghaolmhar. Ina ionad sin, tar éis tréimhse fáis de réir a chéile, agus sa timpeallacht rátaí ísle úis, tá dlús curtha le fás ar phraghsanna iarbhír tithe agus ar iasachtú i roinnt tíortha, agus iad sin dulta chun tosaigh, den chuid is mó, ar ioncam na dteaghlach. D’fhonn tionchar na paindéime agus na neamhchinnteachta eacnamaíche a eascraíonn as sin a mhaolú, cuireadh bearta agus beartais éagsúla, amhail moratóirí agus ráthaíochtaí poiblí, chun feidhme. Sa chomhthéacs leathan beartais sin, rinneadh bearta macrastuamachta a sceidealaíodh roimhe seo a mhaolú go sealadach nó cuireadh moill ar iad a ghníomhachtú i roinnt tíortha. Leis an bhfeabhas a fheictear faoi láthair ar an staid eacnamaíoch, is féidir coigeartú a dhéanamh ar an mbeartas macrastuamachta sna tíortha sin ina bhfuil leochaileachtaí a bhaineann le RRE ag dul i méid i gcónaí. |
| --- | --- |

(10)

Níor tháinig meath timthriallach ar na margaí tithíochta mar thoradh ar ráig phaindéim COVID-19 in 2020 agus an ghéarchéim ghaolmhar. Ina ionad sin, tar éis tréimhse fáis de réir a chéile, agus sa timpeallacht rátaí ísle úis, tá dlús curtha le fás ar phraghsanna iarbhír tithe agus ar iasachtú i roinnt tíortha, agus iad sin dulta chun tosaigh, den chuid is mó, ar ioncam na dteaghlach. D’fhonn tionchar na paindéime agus na neamhchinnteachta eacnamaíche a eascraíonn as sin a mhaolú, cuireadh bearta agus beartais éagsúla, amhail moratóirí agus ráthaíochtaí poiblí, chun feidhme. Sa chomhthéacs leathan beartais sin, rinneadh bearta macrastuamachta a sceidealaíodh roimhe seo a mhaolú go sealadach nó cuireadh moill ar iad a ghníomhachtú i roinnt tíortha. Leis an bhfeabhas a fheictear faoi láthair ar an staid eacnamaíoch, is féidir coigeartú a dhéanamh ar an mbeartas macrastuamachta sna tíortha sin ina bhfuil leochaileachtaí a bhaineann le RRE ag dul i méid i gcónaí.

| (11) | Maidir leis an Ostair, léiríodh sa mheasúnú a rinneadh le déanaí go bhfuil dlús curtha le fíorfhás ar phraghsanna tithe tar éis tréimhse fáis mheasartha, agus é tar éis dul chun tosaigh ar an bhfás ar fhíorioncam indiúscartha. Ina theannta sin, tá méadú leanúnach tagtha ar an iasachtú do theaghlaigh. Léirítear i measúnú BERS freisin gurb amhlaidh, ó Mheán Fómhair 2019 i leith, atá dlús curtha le fíorfhás ar phraghsanna tithe sa chéad ráithe de 2021, agus é tar éis dul chun tosaigh ar an bhfás ar fhíorioncam indiúscartha sa tréimhse chéanna. I gcomhréir leis na forbairtí sin, de réir mheastacháin Oesterreichische Nationalbank, tháinig méadú breise ar róluacháil phraghas na dtithe sa chéad ráithe de 2021. Tá an fíorfhás ar an iasachtú a thugtar do theaghlaigh chun tithe a cheannach ag fás go seasta ó 2019 i leith. I gcumarsáid ón mBord um Chobhsaíocht an Mhargaidh Airgeadais san Ostair i mí an Mheithimh 2021 (9), léiríodh go bhfuil caighdeáin iasachtaithe i gcomhair iasachtaí morgáiste i dtéarmaí cóimheas iasachta/luacha (LTV) agus cóimheas idir seirbhísiú fiachais agus ioncam (DSTI) tar éis leanúint le déanaí de bheith ag ardú i gcoinne an mheáin cúig bliana, agus go raibh an sciar den iasachtú lenar ghabh luachanna arda de chuid na gcóimheas sin suntasach. |
| --- | --- |

(11)

Maidir leis an Ostair, léiríodh sa mheasúnú a rinneadh le déanaí go bhfuil dlús curtha le fíorfhás ar phraghsanna tithe tar éis tréimhse fáis mheasartha, agus é tar éis dul chun tosaigh ar an bhfás ar fhíorioncam indiúscartha. Ina theannta sin, tá méadú leanúnach tagtha ar an iasachtú do theaghlaigh. Léirítear i measúnú BERS freisin gurb amhlaidh, ó Mheán Fómhair 2019 i leith, atá dlús curtha le fíorfhás ar phraghsanna tithe sa chéad ráithe de 2021, agus é tar éis dul chun tosaigh ar an bhfás ar fhíorioncam indiúscartha sa tréimhse chéanna. I gcomhréir leis na forbairtí sin, de réir mheastacháin Oesterreichische Nationalbank, tháinig méadú breise ar róluacháil phraghas na dtithe sa chéad ráithe de 2021. Tá an fíorfhás ar an iasachtú a thugtar do theaghlaigh chun tithe a cheannach ag fás go seasta ó 2019 i leith. I gcumarsáid ón mBord um Chobhsaíocht an Mhargaidh Airgeadais san Ostair i mí an Mheithimh 2021 (9), léiríodh go bhfuil caighdeáin iasachtaithe i gcomhair iasachtaí morgáiste i dtéarmaí cóimheas iasachta/luacha (LTV) agus cóimheas idir seirbhísiú fiachais agus ioncam (DSTI) tar éis leanúint le déanaí de bheith ag ardú i gcoinne an mheáin cúig bliana, agus go raibh an sciar den iasachtú lenar ghabh luachanna arda de chuid na gcóimheas sin suntasach.

| (12) | Meastar nach bhfuil an meascán beartais atá ann faoi láthair iomchuí ach go páirteach agus leordhóthanach ach go páirteach chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí atá ag dul i méid. Thairis sin, níor bhain an Ostair úsáid bhreise as na bearta caipitealbhunaithe chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí atá ann cheana agus chun an chobhsaíocht airgeadais a chothú. Ina theannta sin, níor léiríodh na leochaileachtaí a sainaithníodh san earnáil RRE san Ostair go hiomlán sna hualuithe riosca le haghaidh iasachtaí morgáiste, mar atá in úsáid ag institiúidí creidmheasa a chuireann an cur chuige rátáilbhunaithe inmheánach (IRB) i bhfeidhm chun ceanglais chaipitil a ríomh. |
| --- | --- |

(12)

Meastar nach bhfuil an meascán beartais atá ann faoi láthair iomchuí ach go páirteach agus leordhóthanach ach go páirteach chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí atá ag dul i méid. Thairis sin, níor bhain an Ostair úsáid bhreise as na bearta caipitealbhunaithe chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí atá ann cheana agus chun an chobhsaíocht airgeadais a chothú. Ina theannta sin, níor léiríodh na leochaileachtaí a sainaithníodh san earnáil RRE san Ostair go hiomlán sna hualuithe riosca le haghaidh iasachtaí morgáiste, mar atá in úsáid ag institiúidí creidmheasa a chuireann an cur chuige rátáilbhunaithe inmheánach (IRB) i bhfeidhm chun ceanglais chaipitil a ríomh.

| (13) | I bhfianaise na bhforbairtí sin le déanaí, tháinig BERS ar an tátal go gcuirfí le héifeachtacht na mbeart atá i bhfeidhm cheana chun aghaidh a thabhairt i gceart ar leochaileachtaí meántéarmacha san earnáil RRE san Ostair dá ndéanfaí bearta iasachtaí-bhunaithe atá ceangailteach ó thaobh dlí de a ghníomhachtú. Aon tráth agus aon áit a gcinntear, tar éis measúnú ar na bearta ceangailteacha iasachtaí-bhunaithe sin, nach bhfuil siad éifeachtach go leor chun aghaidh a thabhairt ar leochaileachtaí meántéarmacha, ba cheart machnamh a dhéanamh ar chur chun feidhme beart caipitealbhunaithe, amhail ionstraimí atá dírithe ar mhéadú a chur ar ualuithe riosca IRB i ndáil le neamhchosaintí RRE, an maolán earnála um riosca sistéamach nó an caipiteal maolánach fritimthriallach. Leis na bearta sin, chuirfí le hathléimneacht na hearnála baincéireachta san Ostair i leith rioscaí a d’fhéadfadh a bheith carntha, amhail an róluacháil atá i réim ar phraghsanna tithe agus go pointe áirithe caighdeáin scaoilte iasachtaithe le haghaidh iasachtaí morgáiste a cuireadh ar fáil le blianta beaga anuas, |
| --- | --- |

(13)

I bhfianaise na bhforbairtí sin le déanaí, tháinig BERS ar an tátal go gcuirfí le héifeachtacht na mbeart atá i bhfeidhm cheana chun aghaidh a thabhairt i gceart ar leochaileachtaí meántéarmacha san earnáil RRE san Ostair dá ndéanfaí bearta iasachtaí-bhunaithe atá ceangailteach ó thaobh dlí de a ghníomhachtú. Aon tráth agus aon áit a gcinntear, tar éis measúnú ar na bearta ceangailteacha iasachtaí-bhunaithe sin, nach bhfuil siad éifeachtach go leor chun aghaidh a thabhairt ar leochaileachtaí meántéarmacha, ba cheart machnamh a dhéanamh ar chur chun feidhme beart caipitealbhunaithe, amhail ionstraimí atá dírithe ar mhéadú a chur ar ualuithe riosca IRB i ndáil le neamhchosaintí RRE, an maolán earnála um riosca sistéamach nó an caipiteal maolánach fritimthriallach. Leis na bearta sin, chuirfí le hathléimneacht na hearnála baincéireachta san Ostair i leith rioscaí a d’fhéadfadh a bheith carntha, amhail an róluacháil atá i réim ar phraghsanna tithe agus go pointe áirithe caighdeáin scaoilte iasachtaithe le haghaidh iasachtaí morgáiste a cuireadh ar fáil le blianta beaga anuas,

TAR ÉIS AN MOLADH SEO A GHLACADH:

ROINN 1

MOLTAÍ

Moladh A – Bearta iasachtaí-bhunaithe atá ceangailteach ó thaobh dlí de a ghníomhachtú

Moltar go ngníomhachtódh na húdaráis ábhartha bearta iasachtaí-bhunaithe atá ceangailteach ó thaobh dlí de chun maolú a dhéanamh ar leochaileachtaí in earnáil an eastáit réadaigh cónaithe san Ostair mar fhoinse riosca don chobhsaíocht airgeadais.

Moladh B – Bearta caipitealbhunaithe a ghníomhachtú nó a dhéanamh níos doichte

Moltar go ndéanfadh na húdaráis ábhartha bearta caipitealbhunaithe a ghníomhachtú nó a dhéanamh níos doichte chun athléimneacht na n-institiúidí creidmheasa atá údaraithe san Ostair a áirithiú agus chun bearta iasachtaí-bhunaithe a chomhlánú chun maolú a dhéanamh ar leochaileachtaí san earnáil eastáit réadaigh cónaithe san Ostair mar fhoinse riosca don chobhsaíocht airgeadais aon tráth agus aon áit a measfaí nach mbeadh bearta ceangailteacha iasachtaí-bhunaithe den sórt sin éifeachtach go leor chun aghaidh a thabhairt go héifeachtach ar leochaileachtaí meántéarmacha.

ROINN 2

CUR CHUN FEIDHME

1.   Sainmhínithe

| 1. | Chun críocha an Mholta seo, tá feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:






  (a) | ciallaíonn “údaráis ábhartha” na húdaráis a gcuirtear ar a n-iontaoibh bearta iasachtaí-bhunaithe atá ceangailteach ó thaobh dlí de nó bearta caipitealbhunaithe a ghníomhachtú san Ostair; |
| --- | --- | --- |

1.

(a)

ciallaíonn “údaráis ábhartha” na húdaráis a gcuirtear ar a n-iontaoibh bearta iasachtaí-bhunaithe atá ceangailteach ó thaobh dlí de nó bearta caipitealbhunaithe a ghníomhachtú san Ostair;

| (b) | ciallaíonn “bearta iasachtaí-bhunaithe” bearta macrastuamachta lena ndírítear ar iasachtaithe, lena n-áirítear teorainneacha ar an gcóimheas LTV, ar an gcóimheas idir fiachas agus ioncam (DTI), ar an gcóimheas DSTI, ar aibíocht, agus ceanglais maidir le hamúchadh; |
| --- | --- |

(b)

ciallaíonn “bearta iasachtaí-bhunaithe” bearta macrastuamachta lena ndírítear ar iasachtaithe, lena n-áirítear teorainneacha ar an gcóimheas LTV, ar an gcóimheas idir fiachas agus ioncam (DTI), ar an gcóimheas DSTI, ar aibíocht, agus ceanglais maidir le hamúchadh;

| (c) | ciallaíonn “cóimheas iasachta/luacha” (cóimheas LTV) suim na n-iasachtaí uile nó na dtráinsí iasachta uile arna n-urrú ag an iasachtaí ar an réadmhaoin dhochorraithe tráth thionscnamh na hiasachta i gcoibhneas le luach na réadmhaoine tráth thionscnamh na hiasachta; |
| --- | --- |

(c)

ciallaíonn “cóimheas iasachta/luacha” (cóimheas LTV) suim na n-iasachtaí uile nó na dtráinsí iasachta uile arna n-urrú ag an iasachtaí ar an réadmhaoin dhochorraithe tráth thionscnamh na hiasachta i gcoibhneas le luach na réadmhaoine tráth thionscnamh na hiasachta;

| (d) | ciallaíonn “cóimheas idir fiachas agus ioncam” (cóimheas DTI) fiachas iomlán an iasachtaí tráth thionscnamh na hiasachta i gcoibhneas le hioncam indiúscartha bliantúil iomlán an iasachtaí tráth thionscnamh na hiasachta; |
| --- | --- |

(d)

ciallaíonn “cóimheas idir fiachas agus ioncam” (cóimheas DTI) fiachas iomlán an iasachtaí tráth thionscnamh na hiasachta i gcoibhneas le hioncam indiúscartha bliantúil iomlán an iasachtaí tráth thionscnamh na hiasachta;

| (e) | ciallaíonn “cóimheas idir seirbhísiú fiachais agus ioncam” (cóimheas DSTI) an seirbhísiú fiachais bliantúil iomlán i gcoibhneas le hioncam indiúscartha bliantúil iomlán an iasachtaí tráth thionscnamh na hiasachta; |
| --- | --- |

(e)

ciallaíonn “cóimheas idir seirbhísiú fiachais agus ioncam” (cóimheas DSTI) an seirbhísiú fiachais bliantúil iomlán i gcoibhneas le hioncam indiúscartha bliantúil iomlán an iasachtaí tráth thionscnamh na hiasachta;

| (f) | ciallaíonn “seirbhísiú fiachais” an aisíocaíocht chomhcheangailte úis agus príomhshuime ar fhiachas iomlán iasachtaí in imeacht tréimhse áirithe; |
| --- | --- |

(f)

ciallaíonn “seirbhísiú fiachais” an aisíocaíocht chomhcheangailte úis agus príomhshuime ar fhiachas iomlán iasachtaí in imeacht tréimhse áirithe;

| (g) | ciallaíonn “aibíocht” fad chonradh na hiasachta eastáit réadaigh cónaithe arna shloinneadh i mblianta tráth thionscnamh na hiasachta; |
| --- | --- |

(g)

ciallaíonn “aibíocht” fad chonradh na hiasachta eastáit réadaigh cónaithe arna shloinneadh i mblianta tráth thionscnamh na hiasachta;

| (h) | ciallaíonn “ceanglais maidir le hamúchadh” bearta a bhaineann le sceideal aisíocaíochta na hiasachta; |
| --- | --- |

(h)

ciallaíonn “ceanglais maidir le hamúchadh” bearta a bhaineann le sceideal aisíocaíochta na hiasachta;

| (i) | ciallaíonn “bearta caipitealbhunaithe” aon cheanglais cistí dílse arna bhforchur ar institiúid creidmheasa chun riosca sistéamach a chosc agus/nó a mhaolú mar a shainmhínítear in Airteagal 2(c) de Rialachán (AE) Uimh. 1092/2010, lena n-áirítear, faoi Airteagail 124, 164 nó 458 de Rialachán (AE) Uimh. 575/2013 nó faoi Chaibidil 4 de Theideal VII de Threoir (AE) 2013/36, amhail an caipiteal maolánach fritimthriallach nó an maolán um riosca sistéamach earnála; |
| --- | --- |

(i)

ciallaíonn “bearta caipitealbhunaithe” aon cheanglais cistí dílse arna bhforchur ar institiúid creidmheasa chun riosca sistéamach a chosc agus/nó a mhaolú mar a shainmhínítear in Airteagal 2(c) de Rialachán (AE) Uimh. 1092/2010, lena n-áirítear, faoi Airteagail 124, 164 nó 458 de Rialachán (AE) Uimh. 575/2013 nó faoi Chaibidil 4 de Theideal VII de Threoir (AE) 2013/36, amhail an caipiteal maolánach fritimthriallach nó an maolán um riosca sistéamach earnála;

| (j) | ciallaíonn “institiúid creidmheasa” institiúid creidmheasa mar a shainmhínítear i bpointe (1) d’Airteagal 4(1) de Rialachán (AE) Uimh. 575/2013; |
| --- | --- |

(j)

ciallaíonn “institiúid creidmheasa” institiúid creidmheasa mar a shainmhínítear i bpointe (1) d’Airteagal 4(1) de Rialachán (AE) Uimh. 575/2013;

2.   Critéir maidir le cur chun feidhme

| 1. | Tá feidhm ag na critéir seo a leanas maidir le cur chun feidhme an Mholta seo:






  (a) | ba cheart aird chuí a thabhairt ar phrionsabal na comhréireachta, agus cuspóir agus inneachar Mholadh A agus Mholadh B á gcur san áireamh; |
| --- | --- | --- |

1.

(a)

ba cheart aird chuí a thabhairt ar phrionsabal na comhréireachta, agus cuspóir agus inneachar Mholadh A agus Mholadh B á gcur san áireamh;

| (b) | agus bearta iasachtaí-bhunaithe atá ceangailteach ó thaobh dlí de agus/nó bearta caipitealbhunaithe á ngníomhachtú, ba cheart an riocht ina bhfuil an Ostair sna timthriallta eacnamaíocha agus airgeadais, agus aon impleachtaí féideartha maidir leis na costais agus na tairbhí gaolmhara, a chur san áireamh ina gcalabrú agus ina dtabhairt isteach de réir a chéile; |
| --- | --- |

(b)

agus bearta iasachtaí-bhunaithe atá ceangailteach ó thaobh dlí de agus/nó bearta caipitealbhunaithe á ngníomhachtú, ba cheart an riocht ina bhfuil an Ostair sna timthriallta eacnamaíocha agus airgeadais, agus aon impleachtaí féideartha maidir leis na costais agus na tairbhí gaolmhara, a chur san áireamh ina gcalabrú agus ina dtabhairt isteach de réir a chéile;

| (c) | leagtar amach san Iarscríbhinn critéir shonracha maidir le comhlíonadh an Mholta seo. |
| --- | --- |

(c)

leagtar amach san Iarscríbhinn critéir shonracha maidir le comhlíonadh an Mholta seo.

| 2. | Iarrtar ar na seolaithe na gníomhaíochtaí a rinneadh mar fhreagairt ar an Moladh seo, nó réasúnú leormhaith i ndáil le heaspa gnímh, a thuairisciú do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle, don Choimisiún agus do BERS. Ba cheart an méid seo a leanas, ar a laghad, a bheith sna tuarascálacha:






  (a) | faisnéis faoi shubstaint agus amlíne na ngníomhaíochtaí a rinneadh; |
| --- | --- | --- |

2.

(a)

faisnéis faoi shubstaint agus amlíne na ngníomhaíochtaí a rinneadh;

| (b) | measúnú ar na leochaileachtaí a bhaineann le féichiúnas teaghlaigh agus le caighdeáin iasachtaithe le haghaidh iasachtaí morgáiste nua, lena n-áirítear dáileadh iasachtaí nua morgáiste de réir a gcóimheas LTV, DTI agus DSTI, a n-aibíochtaí, agus a bpróifílí amúchta agus na cóimheasa ábhartha á ríomh i gcomhréir le hIarscríbhinn IV a ghabhann le Moladh BERS/2016/14 ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach (10), mar aon le feidhmiú na ngníomhaíochtaí arna ndéanamh, ag féachaint do chuspóirí an Mholta seo; |
| --- | --- |

(b)

measúnú ar na leochaileachtaí a bhaineann le féichiúnas teaghlaigh agus le caighdeáin iasachtaithe le haghaidh iasachtaí morgáiste nua, lena n-áirítear dáileadh iasachtaí nua morgáiste de réir a gcóimheas LTV, DTI agus DSTI, a n-aibíochtaí, agus a bpróifílí amúchta agus na cóimheasa ábhartha á ríomh i gcomhréir le hIarscríbhinn IV a ghabhann le Moladh BERS/2016/14 ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach (10), mar aon le feidhmiú na ngníomhaíochtaí arna ndéanamh, ag féachaint do chuspóirí an Mholta seo;

| (c) | réasúnú mionsonraithe i ndáil le haon easpa gnímh nó imeacht ón Moladh seo, lena n-áirítear aon mhoill. |
| --- | --- |

(c)

réasúnú mionsonraithe i ndáil le haon easpa gnímh nó imeacht ón Moladh seo, lena n-áirítear aon mhoill.

3.   Amlíne don obair leantach

I gcomhréir le hAirteagal 17(1) de Rialachán (AE) Uimh. 1092/2010, ní mór do na seolaithe na gníomhaíochtaí a rinneadh mar fhreagairt ar an Moladh seo a chur i gcumarsáid chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig an gCoimisiún agus chuig BERS nó ní mór dóibh bunús a thabhairt le haon easpa gnímh. Iarrtar ar na seolaithe an chumarsáid sin a thíolacadh i gcomhréir leis na hamlínte seo a leanas:

| 1. | Moladh A







  (a) | Faoin 30 Meitheamh 2023 agus faoin 30 Meitheamh 2025, iarrtar ar na seolaithe ar díríodh Moladh A chucu tuarascáil a thíolacadh do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle, don Choimisiún agus do BERS maidir le haon ghníomhaíochtaí a rinneadh i dtaca le bearta iasachtaí-bhunaithe atá ceangailteach ó thaobh dlí de a ghníomhachtú. I gcás ina bhfuil níos mó ná údarás amháin freagrach as gníomhaíochtaí a dhéanamh chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí a sainaithníodh, ba cheart comhthuarascáil amháin a chur isteach. |
| --- | --- | --- |

1.

Moladh A

(a)

Faoin 30 Meitheamh 2023 agus faoin 30 Meitheamh 2025, iarrtar ar na seolaithe ar díríodh Moladh A chucu tuarascáil a thíolacadh do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle, don Choimisiún agus do BERS maidir le haon ghníomhaíochtaí a rinneadh i dtaca le bearta iasachtaí-bhunaithe atá ceangailteach ó thaobh dlí de a ghníomhachtú. I gcás ina bhfuil níos mó ná údarás amháin freagrach as gníomhaíochtaí a dhéanamh chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí a sainaithníodh, ba cheart comhthuarascáil amháin a chur isteach.

| 2. | Moladh B

  Faoin 30 Meitheamh 2023 agus faoin 30 Meitheamh 2025, iarrtar ar na seolaithe ar díríodh Moladh B chucu tuarascáil a thíolacadh do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle, don Choimisiún agus do BERS maidir le haon ghníomhaíochtaí a rinneadh chun bearta caipitealbhunaithe a chur chun feidhme. I gcás ina bhfuil níos mó ná údarás amháin freagrach as gníomhaíochtaí a dhéanamh chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí a sainaithníodh, ba cheart comhthuarascáil amháin a chur isteach. |
| --- | --- |

2.

Moladh B

Faoin 30 Meitheamh 2023 agus faoin 30 Meitheamh 2025, iarrtar ar na seolaithe ar díríodh Moladh B chucu tuarascáil a thíolacadh do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle, don Choimisiún agus do BERS maidir le haon ghníomhaíochtaí a rinneadh chun bearta caipitealbhunaithe a chur chun feidhme. I gcás ina bhfuil níos mó ná údarás amháin freagrach as gníomhaíochtaí a dhéanamh chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí a sainaithníodh, ba cheart comhthuarascáil amháin a chur isteach.

4.   Faireachán agus measúnú

| 1. | Déanfaidh Rúnaíocht BERS an méid seo a leanas:






  (a) | cúnamh a thabhairt do na seolaithe, lena n-áirithítear comhordú an tuairiscithe agus soláthar na dteimpléad ábhartha, agus mionsonrú a dhéanamh, i gcás inar gá, ar an nós imeachta agus ar an amlíne le haghaidh na mbeart leantach; |
| --- | --- | --- |

1.

(a)

cúnamh a thabhairt do na seolaithe, lena n-áirithítear comhordú an tuairiscithe agus soláthar na dteimpléad ábhartha, agus mionsonrú a dhéanamh, i gcás inar gá, ar an nós imeachta agus ar an amlíne le haghaidh na mbeart leantach;

| (b) | bearta leantacha na seolaithe a fhíorú, cúnamh a thabhairt arna iarraidh sin dóibh, agus tuarascálacha leantacha a thíolacadh don Bhord Ginearálta. |
| --- | --- |

(b)

bearta leantacha na seolaithe a fhíorú, cúnamh a thabhairt arna iarraidh sin dóibh, agus tuarascálacha leantacha a thíolacadh don Bhord Ginearálta.

| 2. | Déanfaidh an Bord Ginearálta measúnú ar na gníomhaíochtaí agus ar na réasúnuithe arna gcur i gcumarsáid ag na seolaithe agus, i gcás inarb iomchuí, féadfaidh sé cinneadh a dhéanamh nár leanadh an Moladh seo agus gur mhainnigh seolaí réasúnú leormhaith a thabhairt i ndáil lena easpa gnímh. |
| --- | --- |

2.

Arna dhéanamh in Frankfurt am Main, 2 Nollaig 2021.

Thar ceann Bhord Ginearálta an BERS

Francesco MAZZAFERRO

Ceann Rúnaíocht an BERS

---

(1)  IO L 331, 15.12.2010, lch. 1.

1

(2)  IO C 58, 24.2.2011, lch. 4.

2

(3)  Moladh BERS/2013/1 ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach an 4 Aibreán 2013 maidir le cuspóirí idirmheánacha agus ionstraimí beartais macrastuamachta (IO C 170, 15.6.2013, lch. 1).

3

(4)  Treoir 2013/36/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Meitheamh 2013 maidir le rochtain ar ghníomhaíocht institiúidí creidmheasa agus maoirseacht stuamachta ar institiúidí creidmheasa agus lena leasaítear Treoir 2002/87/CE agus lena n-aisghairtear Treoir 2006/48/CE agus Treoir 2006/49/CE (IO L 176, 27.6.2013, lch. 338).

4

(5)  Rialachán (AE) Uimh. 575/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Meitheamh 2013 maidir le ceanglais stuamachta i gcomhair institiúidí creidmheasa agus lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 648/2012 (IO L 176, 27.6.2013, lch. 1).

5

(6)  Féach Vulnerabilities in the EU residential real estate sector, Samhain 2016, atá le fáil ar shuíomh gréasáin BERS ag www.esrb.europa.eu.

6

Vulnerabilities in the EU residential real estate sector

(7)  Rabhadh BERS/2016/05 ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach an 22 Meán Fómhair 2016 maidir le leochaileachtaí meántéarmacha in earnáil eastáit réadaigh cónaithe na hOstaire (IO C 31, 31.1.2017, lch. 43).

7

(8)  Féach an tuarascáil leantach maidir le tíortha a fuair rabhaidh ó BERS in 2016 maidir le leochaileachtaí meántéarmacha in earnáil an eastáit réadaigh cónaithe, BERS, Meán Fómhair 2019, le fáil ar shuíomh gréasáin BERS ag www.esrb.europa.eu.

8

(9)  Preaseisiúint maidir leis an 28ú cruinniú den Bhord um Chobhsaíocht an Mhargaidh Airgeadais, atá le fáil ar shuíomh gréasáin an Bhoird ag https://www.fmsg.at/en/publications/press-releases/2021/28th-meeting.html.

9

(10)  Moladh BERS/2016/14 ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach an 31 Deireadh Fómhair 2016 maidir le bearnaí i sonraí eastáit réadaigh a líonadh (IO C 31, 31.1.2017, lch. 1).

10

---

IARSCRÍBHINN

SONRAÍOCHT NA gCRITÉAR COMHLÍONTA IS INFHEIDHME MAIDIR LEIS AN MOLADH

Moladh A – Gníomhachtú beart iasachtaí-bhunaithe atá ceangailteach ó thaobh dlí de

Tá na critéir chomhlíonta seo a leanas infheidhme maidir le Moladh A.

| 1. | Agus bearta iasachtaí-bhunaithe atá ceangailteach ó thaobh an dlí de á ngníomhachtú acu, ba cheart do na seolaithe féachaint le sciar suntasach nó sciar méadaitheach de na nithe seo a leanas a chosc:






  (a) | iasachtaí nua morgáiste, arna n-urrú ag réadmhaoin chónaithe (RRE), a d’fhéadfadh a bheith ina gcúis le caillteanais chreidmheasa i gcás a mainneachtana mar aon le laghdú ar phraghsanna tithe; |
| --- | --- | --- |

1.

Agus bearta iasachtaí-bhunaithe atá ceangailteach ó thaobh an dlí de á ngníomhachtú acu, ba cheart do na seolaithe féachaint le sciar suntasach nó sciar méadaitheach de na nithe seo a leanas a chosc:

(a)

iasachtaí nua morgáiste, arna n-urrú ag réadmhaoin chónaithe (RRE), a d’fhéadfadh a bheith ina gcúis le caillteanais chreidmheasa i gcás a mainneachtana mar aon le laghdú ar phraghsanna tithe;

| (b) | iasachtaithe a ghlacann le hiasachtaí nua morgáiste agus a bhfuil an baol ann ina dtaobh nach mbeidh siad in ann a bhfiachas a aisíoc nó a sheirbhísiú go rialta gan laghdú suntasach a dhéanamh ar a dtomhaltas tar éis dálaí díobhálacha eacnamaíocha nó airgeadais, méadú ar an gcostas a ghabhann lena bhfiachas a sheirbhísiú nó forbairtí díobhálacha sa mhargadh RRE. |
| --- | --- |

(b)

iasachtaithe a ghlacann le hiasachtaí nua morgáiste agus a bhfuil an baol ann ina dtaobh nach mbeidh siad in ann a bhfiachas a aisíoc nó a sheirbhísiú go rialta gan laghdú suntasach a dhéanamh ar a dtomhaltas tar éis dálaí díobhálacha eacnamaíocha nó airgeadais, méadú ar an gcostas a ghabhann lena bhfiachas a sheirbhísiú nó forbairtí díobhálacha sa mhargadh RRE.

| 2. | Ba cheart do na seolaithe ceann amháin nó níos mó de bhearta iasachtaí-bhunaithe atá ceangailteach ó thaobh dlí de a úsáid chun éifeachtacht na mbeart atá i bhfeidhm a áirithiú agus chun íoslaghdú a dhéanamh ar aon deis a bheadh ann iad a imchéimniú nó ar iarmhairtí neamhbheartaithe féideartha a d’fhéadfadh a n-éifeachtacht a laghdú agus a d’fhéadfadh rioscaí a chruthú i réimsí eile, go háirithe trína áirithiú go bhfuil na bearta iasachtaí-bhunaithe atá ceangailteach ó thaobh dlí de infheidhme maidir le hiasachtaí arna ndeonú do gach cineál iasachtaithe agus ag gach cineál iasachtóirí. |
| --- | --- |

2.

Ba cheart do na seolaithe ceann amháin nó níos mó de bhearta iasachtaí-bhunaithe atá ceangailteach ó thaobh dlí de a úsáid chun éifeachtacht na mbeart atá i bhfeidhm a áirithiú agus chun íoslaghdú a dhéanamh ar aon deis a bheadh ann iad a imchéimniú nó ar iarmhairtí neamhbheartaithe féideartha a d’fhéadfadh a n-éifeachtacht a laghdú agus a d’fhéadfadh rioscaí a chruthú i réimsí eile, go háirithe trína áirithiú go bhfuil na bearta iasachtaí-bhunaithe atá ceangailteach ó thaobh dlí de infheidhme maidir le hiasachtaí arna ndeonú do gach cineál iasachtaithe agus ag gach cineál iasachtóirí.

| 3. | Sula ndéanfar bearta iasachtaí-bhunaithe atá ceangailteach ó thaobh dlí de a ghníomhachtú, ba cheart measúnú a dhéanamh ar an riocht ina bhfuil an Ostair sna timthriallta eacnamaíocha agus airgeadais, chun calabrú agus cur i bhfeidhm de réir a chéile iomchuí na mbeart sin a chinneadh. |
| --- | --- |

3.

Sula ndéanfar bearta iasachtaí-bhunaithe atá ceangailteach ó thaobh dlí de a ghníomhachtú, ba cheart measúnú a dhéanamh ar an riocht ina bhfuil an Ostair sna timthriallta eacnamaíocha agus airgeadais, chun calabrú agus cur i bhfeidhm de réir a chéile iomchuí na mbeart sin a chinneadh.

| 4. | Sula ngníomhachtófar bearta iasachtaí-bhunaithe atá ceangailteach ó thaobh dlí de, agus chun calabrú agus céimniú isteach de réir a chéile iomchuí na mbeart sin a chinneadh, ba cheart do na seolaithe rogha agus calabrú na mbeart iasachtaí-bhunaithe atá i bhfeidhm faoi láthair a chur san áireamh, agus ar an gcaoi sin éifeachtacht níos airde a áirithiú ó thaobh maolú a dhéanamh ar na leochaileachtaí arna sainaithint san Ostair. |
| --- | --- |

4.

Sula ngníomhachtófar bearta iasachtaí-bhunaithe atá ceangailteach ó thaobh dlí de, agus chun calabrú agus céimniú isteach de réir a chéile iomchuí na mbeart sin a chinneadh, ba cheart do na seolaithe rogha agus calabrú na mbeart iasachtaí-bhunaithe atá i bhfeidhm faoi láthair a chur san áireamh, agus ar an gcaoi sin éifeachtacht níos airde a áirithiú ó thaobh maolú a dhéanamh ar na leochaileachtaí arna sainaithint san Ostair.

| 5. | Tar éis na bearta iasachtaí-bhunaithe atá ceangailteach ó thaobh dlí de a ghníomhachtú, d’fhéadfadh sé gur ghá iad a dhéanamh níos doichte nó bearta breise macrastuamachta a ghníomhachtú chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí arna sainaithint san Ostair. Braithfidh sé sin ar na bearta iasachtaí-bhunaithe a roghnófar lena ngníomhachtú, ar chalabrú tosaigh na mbeart gníomhachtaithe sin agus ar thorthaí an mheasúnaithe ar leochaileachtaí. |
| --- | --- |

5.

Tar éis na bearta iasachtaí-bhunaithe atá ceangailteach ó thaobh dlí de a ghníomhachtú, d’fhéadfadh sé gur ghá iad a dhéanamh níos doichte nó bearta breise macrastuamachta a ghníomhachtú chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí arna sainaithint san Ostair. Braithfidh sé sin ar na bearta iasachtaí-bhunaithe a roghnófar lena ngníomhachtú, ar chalabrú tosaigh na mbeart gníomhachtaithe sin agus ar thorthaí an mheasúnaithe ar leochaileachtaí.

| 6. | Agus bearta iasachtaí-bhunaithe atá ceangailteach ó thaobh dlí de á ngníomhachtú nó á gcalabrú, ba cheart do na seolaithe na hiasachtaí go léir atá le seirbhísiú ag teaghlaigh óna n-ioncam a chur san áireamh, beag beann ar fhoirm na n-iasachtaí, i.e. caitheamh le hiasachtaí a thugtar do chuideachtaí tithíochta mar fhiachas teaghlaigh. |
| --- | --- |

6.

Agus bearta iasachtaí-bhunaithe atá ceangailteach ó thaobh dlí de á ngníomhachtú nó á gcalabrú, ba cheart do na seolaithe na hiasachtaí go léir atá le seirbhísiú ag teaghlaigh óna n-ioncam a chur san áireamh, beag beann ar fhoirm na n-iasachtaí, i.e. caitheamh le hiasachtaí a thugtar do chuideachtaí tithíochta mar fhiachas teaghlaigh.

Moladh B – Bearta caipitealbhunaithe a ghníomhachtú nó a dhéanamh níos doichte

Tá na critéir chomhlíonta seo a leanas infheidhme maidir le Moladh B.

| 1. | Agus bearta breise caipitealbhunaithe á ngníomhachtú acu nó bearta caipitealbhunaithe atá ann faoi láthair á ndéanamh níos doichte acu, ba cheart do na seolaithe féachaint le hathléimneacht na n-institiúidí creidmheasa atá údaraithe san Ostair a áirithiú sa chomhthéacs go bhféadfadh riosca sistéamach a bhaineann le RRE teacht chun bheith ann go hiarbhír, rud a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le caillteanais chreidmheasa dhíreacha agus indíreacha a thiocfadh as iasachtaí morgáiste nó a thiocfadh chun cinn de dhroim laghdú ar thomhaltas na dteaghlach a bhfuil iasachtaí tithíochta acu. |
| --- | --- |

1.

Agus bearta breise caipitealbhunaithe á ngníomhachtú acu nó bearta caipitealbhunaithe atá ann faoi láthair á ndéanamh níos doichte acu, ba cheart do na seolaithe féachaint le hathléimneacht na n-institiúidí creidmheasa atá údaraithe san Ostair a áirithiú sa chomhthéacs go bhféadfadh riosca sistéamach a bhaineann le RRE teacht chun bheith ann go hiarbhír, rud a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le caillteanais chreidmheasa dhíreacha agus indíreacha a thiocfadh as iasachtaí morgáiste nó a thiocfadh chun cinn de dhroim laghdú ar thomhaltas na dteaghlach a bhfuil iasachtaí tithíochta acu.

| 2. | Sula ngníomhachtófar bearta breise caipitealbhunaithe nó sula ndéanfar na bearta atá ann faoi láthair níos doichte, ba cheart measúnú a dhéanamh ar an riocht ina bhfuil an Ostair sna timthriallta eacnamaíocha agus airgeadais agus ar leordhóthanacht na mbeart iasachtaí-bhunaithe atá ceangailteach ó thaobh dlí de, mar a ghníomhachtaítear i gcomhréir le Moladh A, ó thaobh aghaidh á tabhairt ar na leochaileachtaí meántéarmacha chun a chinneadh arbh iomchuí bearta caipitealbhunaithe a ghníomhachtú nó a dhéanamh níos doichte. |
| --- | --- |

2.

Sula ngníomhachtófar bearta breise caipitealbhunaithe nó sula ndéanfar na bearta atá ann faoi láthair níos doichte, ba cheart measúnú a dhéanamh ar an riocht ina bhfuil an Ostair sna timthriallta eacnamaíocha agus airgeadais agus ar leordhóthanacht na mbeart iasachtaí-bhunaithe atá ceangailteach ó thaobh dlí de, mar a ghníomhachtaítear i gcomhréir le Moladh A, ó thaobh aghaidh á tabhairt ar na leochaileachtaí meántéarmacha chun a chinneadh arbh iomchuí bearta caipitealbhunaithe a ghníomhachtú nó a dhéanamh níos doichte.

| 3. | Tar éis bearta breise caipitealbhunaithe a ghníomhachtú nó na bearta caipitealbhunaithe atá ann cheana a dhéanamh níos doichte, d’fhéadfadh sé gur ghá na bearta a dhéanamh níos doichte fós nó bearta breise macrastuamachta a ghníomhachtú chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí arna sainaithint san Ostair. Braithfidh sé sin ar na bearta caipitealbhunaithe a roghnófar lena ngníomhachtú, ar chalabrú tosaigh na mbeart gníomhachtaithe sin agus ar thorthaí an mheasúnaithe ar leochaileachtaí. |
| --- | --- |

3.

Tar éis bearta breise caipitealbhunaithe a ghníomhachtú nó na bearta caipitealbhunaithe atá ann cheana a dhéanamh níos doichte, d’fhéadfadh sé gur ghá na bearta a dhéanamh níos doichte fós nó bearta breise macrastuamachta a ghníomhachtú chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí arna sainaithint san Ostair. Braithfidh sé sin ar na bearta caipitealbhunaithe a roghnófar lena ngníomhachtú, ar chalabrú tosaigh na mbeart gníomhachtaithe sin agus ar thorthaí an mheasúnaithe ar leochaileachtaí.

---

| 17.3.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 122/15 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 122/15

---

RABHADH ÓN mBORD EORPACH UM RIOSCA SISTÉAMACH

an 2 Nollaig 2021

ar leochaileachtaí meántéarmacha san earnáil eastáit réadaigh cónaithe sa Bhulgáir

(BERS/2021/12)

(2022/C 122/03)

TÁ BORD GINEARÁLTA AN BHOIRD EORPAIGH UM RIOSCA SISTÉAMACH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh,

Ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1092/2010 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Samhain 2010 maidir le formhaoirseacht stuamachta ar an macraileibhéal ag an Aontas Eorpach ar an gcóras airgeadais agus lena mbunaítear Bord Eorpach um Riosca Sistéamach (1), agus go háirithe Airteagal 3(2)(c) agus Airteagail 16 agus 18 de,

Ag féachaint do Chinneadh BERS/2011/1 ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach an 20 Eanáir 2011 lena nglactar Rialacha Nós Imeachta an Bhoird Eorpaigh um Riosca Sistéamach (2), agus go háirithe Airteagal 18 de,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Is earnáil thábhachtach den fhíorgheilleagar í an tithíocht agus is cuid mhór í den saibhreas teaghlaigh agus den iasachtú bainc. Tá aonaid mhaoine eastáit réadaigh cónaithe (RRE) ina gcomhpháirt mhór de shealúchais sócmhainní na dteaghlach agus bíonn iasachtaí le haghaidh tithíochta ina gcuid mhór de chláir chomhardaithe na mbanc go minic. Ina theannta sin, is comhchuid thábhachtach den fhíorgheilleagar í an tógáil tithíochta de ghnáth, agus í ina foinse fostaíochta, infheistíochta agus fáis. |
| --- | --- |

(1)

Is earnáil thábhachtach den fhíorgheilleagar í an tithíocht agus is cuid mhór í den saibhreas teaghlaigh agus den iasachtú bainc. Tá aonaid mhaoine eastáit réadaigh cónaithe (RRE) ina gcomhpháirt mhór de shealúchais sócmhainní na dteaghlach agus bíonn iasachtaí le haghaidh tithíochta ina gcuid mhór de chláir chomhardaithe na mbanc go minic. Ina theannta sin, is comhchuid thábhachtach den fhíorgheilleagar í an tógáil tithíochta de ghnáth, agus í ina foinse fostaíochta, infheistíochta agus fáis.

| (2) | Léiríodh le géarchéimeanna airgeadais agus le taithí ina lán tíortha roimhe seo go bhféadfadh iarmhairtí tromchúiseacha a bheith ag forbairtí neamh-inbhuanaithe i margaí eastáit réadaigh ar chobhsaíocht an chórais airgeadais agus an gheilleagair ina iomláine in aon tír faoi leith, rud a bhféadfadh iarmhairtí diúltacha trasteorann a bheith mar thoradh orthu freisin. Féadfaidh na héifeachtaí ar an gcobhsaíocht airgeadais a bheith díreach agus indíreach. Is éard atá in éifeachtaí díreacha ná caillteanais chreidmheasa ar phunanna morgáiste mar gheall ar dhálaí eacnamaíocha agus airgeadais díobhálacha agus forbairtí diúltacha comhuaineacha sa mhargadh RRE. Baineann iarmhairtí indíreacha le coigeartuithe ar thomhaltas teaghlaigh, agus tuilleadh iarmhairtí ar an bhfíorgheilleagar agus ar an gcobhsaíocht airgeadais. |
| --- | --- |

(2)

Léiríodh le géarchéimeanna airgeadais agus le taithí ina lán tíortha roimhe seo go bhféadfadh iarmhairtí tromchúiseacha a bheith ag forbairtí neamh-inbhuanaithe i margaí eastáit réadaigh ar chobhsaíocht an chórais airgeadais agus an gheilleagair ina iomláine in aon tír faoi leith, rud a bhféadfadh iarmhairtí diúltacha trasteorann a bheith mar thoradh orthu freisin. Féadfaidh na héifeachtaí ar an gcobhsaíocht airgeadais a bheith díreach agus indíreach. Is éard atá in éifeachtaí díreacha ná caillteanais chreidmheasa ar phunanna morgáiste mar gheall ar dhálaí eacnamaíocha agus airgeadais díobhálacha agus forbairtí diúltacha comhuaineacha sa mhargadh RRE. Baineann iarmhairtí indíreacha le coigeartuithe ar thomhaltas teaghlaigh, agus tuilleadh iarmhairtí ar an bhfíorgheilleagar agus ar an gcobhsaíocht airgeadais.

| (3) | Is minic a bhíonn forbairtí timthriallacha i margaí eastáit réadaigh. D’fhéadfadh impleachtaí diúltacha tromchúiseacha tarlú don chobhsaíocht airgeadais agus don fhíorgheilleagar mar gheall ar an iomarca rioscaí a ghlacadh, giaráil iomarcach agus dreasachtaí mí-ailínithe le linn chor chun feabhais an timthrialla eastáit réadaigh. I bhfianaise ábharthacht RRE maidir leis an gcobhsaíocht airgeadais agus mhaicreacnamaíoch, tá sé thar a bheith tábhachtach go bhféachfaí le leochaileachtaí i margaí RRE a chosc trí úsáid a bhaint as beartas macrastuamachta, chomh maith lena úsáid mar bhealach chun riosca sistéamach a mhaolú. |
| --- | --- |

(3)

Is minic a bhíonn forbairtí timthriallacha i margaí eastáit réadaigh. D’fhéadfadh impleachtaí diúltacha tromchúiseacha tarlú don chobhsaíocht airgeadais agus don fhíorgheilleagar mar gheall ar an iomarca rioscaí a ghlacadh, giaráil iomarcach agus dreasachtaí mí-ailínithe le linn chor chun feabhais an timthrialla eastáit réadaigh. I bhfianaise ábharthacht RRE maidir leis an gcobhsaíocht airgeadais agus mhaicreacnamaíoch, tá sé thar a bheith tábhachtach go bhféachfaí le leochaileachtaí i margaí RRE a chosc trí úsáid a bhaint as beartas macrastuamachta, chomh maith lena úsáid mar bhealach chun riosca sistéamach a mhaolú.

| (4) | Cé go mbíonn ról tábhachtach freisin ag tosca timthriallacha maidir leis na leochaileachtaí a sainaithníodh sna margaí RRE i dtíortha an Limistéir Eorpaigh Eacnamaíoch (LEE) a ghéarú, tá tosca struchtúracha tábhachtacha eile tar éis dlús a chur leis na leochaileachtaí sin freisin. Áirítear ar na tosca struchtúracha sin easpa soláthar tithíochta, a bhfuil brú aníos á chur aici ar phraghsanna tithe agus ar fhiachas na dteaghlach a cheannaíonn a gcuid maoine féin, agus beartais phoiblí eile a d’fhéadfadh feidhmiú mar dhreasacht do theaghlaigh an iomarca airgid a fháil ar iasacht. Ós rud é bhfuil na tosca sin lasmuigh de scóip an bheartais macrastuamachta, d’fhéadfaí na bearta macrastuamachta reatha a chomhlánú le bearta a thagann as réimsí beartais eile agus tacú leo chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí atá sna margaí RRE i dtíortha aonair ar bhealach éifeachtúil éifeachtach, gan costais iomarcacha a chruthú don fhíorgheilleagar ná don chóras airgeadais. |
| --- | --- |

(4)

Cé go mbíonn ról tábhachtach freisin ag tosca timthriallacha maidir leis na leochaileachtaí a sainaithníodh sna margaí RRE i dtíortha an Limistéir Eorpaigh Eacnamaíoch (LEE) a ghéarú, tá tosca struchtúracha tábhachtacha eile tar éis dlús a chur leis na leochaileachtaí sin freisin. Áirítear ar na tosca struchtúracha sin easpa soláthar tithíochta, a bhfuil brú aníos á chur aici ar phraghsanna tithe agus ar fhiachas na dteaghlach a cheannaíonn a gcuid maoine féin, agus beartais phoiblí eile a d’fhéadfadh feidhmiú mar dhreasacht do theaghlaigh an iomarca airgid a fháil ar iasacht. Ós rud é bhfuil na tosca sin lasmuigh de scóip an bheartais macrastuamachta, d’fhéadfaí na bearta macrastuamachta reatha a chomhlánú le bearta a thagann as réimsí beartais eile agus tacú leo chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí atá sna margaí RRE i dtíortha aonair ar bhealach éifeachtúil éifeachtach, gan costais iomarcacha a chruthú don fhíorgheilleagar ná don chóras airgeadais.

| (5) | Níor tháinig meath timthriallach ar na margaí tithíochta mar thoradh ar ráig phaindéim COVID-19 in 2020 agus an ghéarchéim ghaolmhar. Ina ionad sin, tar éis tréimhse fáis de réir a chéile, agus sa timpeallacht rátaí ísle úis, tá dlús curtha le fás ar phraghsanna iarbhír tithe agus ar iasachtú i roinnt tíortha, agus iad sin tar éis dul chun tosaigh, den chuid is mó, ar ioncam na dteaghlach. D’fhonn tionchar na paindéime agus na neamhchinnteachta eacnamaíche a eascraíonn as sin a mhaolú, cuireadh bearta agus beartais éagsúla, amhail moratóirí agus ráthaíochtaí poiblí, chun feidhme. Sa chomhthéacs leathan beartais sin, rinneadh bearta macrastuamachta a sceidealaíodh roimhe seo a mhaolú go sealadach nó cuireadh moill ar iad a ghníomhachtú i roinnt tíortha. Leis an bhfeabhas a fheictear faoi láthair ar an staid eacnamaíoch, is féidir coigeartú a dhéanamh ar an mbeartas macrastuamachta sna tíortha sin ina bhfuil leochaileachtaí a bhaineann le RRE ag dul i méid i gcónaí. |
| --- | --- |

(5)

Níor tháinig meath timthriallach ar na margaí tithíochta mar thoradh ar ráig phaindéim COVID-19 in 2020 agus an ghéarchéim ghaolmhar. Ina ionad sin, tar éis tréimhse fáis de réir a chéile, agus sa timpeallacht rátaí ísle úis, tá dlús curtha le fás ar phraghsanna iarbhír tithe agus ar iasachtú i roinnt tíortha, agus iad sin tar éis dul chun tosaigh, den chuid is mó, ar ioncam na dteaghlach. D’fhonn tionchar na paindéime agus na neamhchinnteachta eacnamaíche a eascraíonn as sin a mhaolú, cuireadh bearta agus beartais éagsúla, amhail moratóirí agus ráthaíochtaí poiblí, chun feidhme. Sa chomhthéacs leathan beartais sin, rinneadh bearta macrastuamachta a sceidealaíodh roimhe seo a mhaolú go sealadach nó cuireadh moill ar iad a ghníomhachtú i roinnt tíortha. Leis an bhfeabhas a fheictear faoi láthair ar an staid eacnamaíoch, is féidir coigeartú a dhéanamh ar an mbeartas macrastuamachta sna tíortha sin ina bhfuil leochaileachtaí a bhaineann le RRE ag dul i méid i gcónaí.

| (6) | Le déanaí, chuir an Bord Eorpach um Riosca Sistéamach (BERS) measúnú sistéamach réamhbhreathnaitheach ar leochaileachtaí a bhaineann le RRE ar fud LLE i gcrích. |
| --- | --- |

(6)

Le déanaí, chuir an Bord Eorpach um Riosca Sistéamach (BERS) measúnú sistéamach réamhbhreathnaitheach ar leochaileachtaí a bhaineann le RRE ar fud LLE i gcrích.

| (7) | Maidir leis an mBulgáir, léiríodh an méid seo a leanas leis an measúnú a rinneadh le déanaí:






  a. | Tá fás measartha tagtha ar phraghsanna iarbhír tithe le dhá bhliain anuas sa Bhulgáir, ag méadú thart ar 3.5 % bliain in aghaidh na bliana ar an meán go dtí lár 2020. Ó shin i leith, tá méadú tagtha ar fhíorfhás ar phraghsanna tithe go dtí thart ar 7 % i lár 2021, rud a léiríonn bonnéifeachtaí ó fhás níos ísle praghsanna tithe sa chéad leath de 2020. Léiríonn meastacháin a rinne Banc Náisiúnta na Bulgáire go raibh róluacháil de bheagán déanta ar phraghsanna tithe ag deireadh 2020. |
| --- | --- | --- |

(7)

Maidir leis an mBulgáir, léiríodh an méid seo a leanas leis an measúnú a rinneadh le déanaí:

a.

Tá fás measartha tagtha ar phraghsanna iarbhír tithe le dhá bhliain anuas sa Bhulgáir, ag méadú thart ar 3.5 % bliain in aghaidh na bliana ar an meán go dtí lár 2020. Ó shin i leith, tá méadú tagtha ar fhíorfhás ar phraghsanna tithe go dtí thart ar 7 % i lár 2021, rud a léiríonn bonnéifeachtaí ó fhás níos ísle praghsanna tithe sa chéad leath de 2020. Léiríonn meastacháin a rinne Banc Náisiúnta na Bulgáire go raibh róluacháil de bheagán déanta ar phraghsanna tithe ag deireadh 2020.

| b. | Ag an am céanna, tá méadú suntasach tagtha le blianta beaga anuas sa Bhulgáir ar an bhfás bliantúil ar iasachtaí teaghlaigh le haghaidh ceannach tithe, agus b’ionann sin agus 13 % i mí Lúnasa 2021 i dtéarmaí réadacha. |
| --- | --- |

b.

Ag an am céanna, tá méadú suntasach tagtha le blianta beaga anuas sa Bhulgáir ar an bhfás bliantúil ar iasachtaí teaghlaigh le haghaidh ceannach tithe, agus b’ionann sin agus 13 % i mí Lúnasa 2021 i dtéarmaí réadacha.

| c. | De réir an Údaráis Baincéireachta Eorpaigh, bhí leibhéal na n-iasachtaí neamhthuillmheacha san earnáil RRE sa Bhulgáir cothrom le 5.3 % sa dara ráithe de 2021 (3). Ag an am céanna, cúinse maolaitheach tábhachtach is ea cóimheas ard cumhdaigh na n-iasachtaí sin (48.1 % i gcomparáid le 25.7 % san Aontas ina iomláine). |
| --- | --- |

c.

De réir an Údaráis Baincéireachta Eorpaigh, bhí leibhéal na n-iasachtaí neamhthuillmheacha san earnáil RRE sa Bhulgáir cothrom le 5.3 % sa dara ráithe de 2021 (3). Ag an am céanna, cúinse maolaitheach tábhachtach is ea cóimheas ard cumhdaigh na n-iasachtaí sin (48.1 % i gcomparáid le 25.7 % san Aontas ina iomláine).

| d. | Ina fhianaise sin, tá féichiúnas teaghlaigh sa Bhulgáir réasúnta íseal ach tá méadú beag tagtha air le linn phaindéim COVID-19. Thairis sin, tá an sciar de na húinéirí tí a bhfuil morgáiste acu an-íseal. Mar thoradh air sin, tá stoc na n-iasachtaí morgáiste ar leibhéal measartha íseal sa Bhulgáir – is ionann é agus 27 % den OTI san iomlán (i.e. lena n-áirítear iasachtaí corparáideacha arna gcomhthaobhú le réadmhaoin tráchtála dhochorraithe) i gcomparáid le 52 % san Aontas ina iomláine in 2020. Mar sin féin, tá formhór mór na n-iasachtaí ag rátaí athraitheacha, rud a fhágann go mbíonn teaghlaigh i mbaol athruithe suntasacha ar rátaí úis. |
| --- | --- |

d.

Ina fhianaise sin, tá féichiúnas teaghlaigh sa Bhulgáir réasúnta íseal ach tá méadú beag tagtha air le linn phaindéim COVID-19. Thairis sin, tá an sciar de na húinéirí tí a bhfuil morgáiste acu an-íseal. Mar thoradh air sin, tá stoc na n-iasachtaí morgáiste ar leibhéal measartha íseal sa Bhulgáir – is ionann é agus 27 % den OTI san iomlán (i.e. lena n-áirítear iasachtaí corparáideacha arna gcomhthaobhú le réadmhaoin tráchtála dhochorraithe) i gcomparáid le 52 % san Aontas ina iomláine in 2020. Mar sin féin, tá formhór mór na n-iasachtaí ag rátaí athraitheacha, rud a fhágann go mbíonn teaghlaigh i mbaol athruithe suntasacha ar rátaí úis.

| e. | Ag an am céanna, tá leibhéal sách ard cistí dílse ag na bainc atá ag feidhmiú sa Bhulgáir, agus shroich cóimheas caipitil Leibhéal 1 24 % i mí na Nollag 2020. Dá bhrí sin, dá leanfadh na leochaileachtaí a bhaineann leis an margadh RRE de bheith ag fás, bheadh acmhainneacht ard-iniomparthachta na hearnála baincéireachta ina chúinse maolaitheach do na rioscaí don chobhsaíocht airgeadais a d’fhéadfadh a bheith ag carnadh. Sainiúlacht eile de chuid na hearnála baincéireachta is ea an Cur Chuige Caighdeánaithe a bheith in úsáid mar chur chuige príomha le haghaidh neamhchosaintí ar riosca creidmheasa, lena maolaítear rioscaí féideartha a bhaineann le RRE. Tá sciar na sócmhainní ualaithe ó thaobh riosca fós os cionn 50 % de na sócmhainní iomlána. Dá réir sin, is ionann ualú iarbhír riosca na mbanc a úsáideann an Cur Chuige Caighdeánaithe maidir le hiasachtaí RRE do theaghlaigh agus 48 %, agus is ionann ualú iarbhír riosca na mbanc a úsáideann rátálacha inmheánacha agus 25 %. |
| --- | --- |

e.

Ag an am céanna, tá leibhéal sách ard cistí dílse ag na bainc atá ag feidhmiú sa Bhulgáir, agus shroich cóimheas caipitil Leibhéal 1 24 % i mí na Nollag 2020. Dá bhrí sin, dá leanfadh na leochaileachtaí a bhaineann leis an margadh RRE de bheith ag fás, bheadh acmhainneacht ard-iniomparthachta na hearnála baincéireachta ina chúinse maolaitheach do na rioscaí don chobhsaíocht airgeadais a d’fhéadfadh a bheith ag carnadh. Sainiúlacht eile de chuid na hearnála baincéireachta is ea an Cur Chuige Caighdeánaithe a bheith in úsáid mar chur chuige príomha le haghaidh neamhchosaintí ar riosca creidmheasa, lena maolaítear rioscaí féideartha a bhaineann le RRE. Tá sciar na sócmhainní ualaithe ó thaobh riosca fós os cionn 50 % de na sócmhainní iomlána. Dá réir sin, is ionann ualú iarbhír riosca na mbanc a úsáideann an Cur Chuige Caighdeánaithe maidir le hiasachtaí RRE do theaghlaigh agus 48 %, agus is ionann ualú iarbhír riosca na mbanc a úsáideann rátálacha inmheánacha agus 25 %.

| f. | I gcomparáid le tíortha an Aontais ar an iomlán, cé go bhfuil an sciar d’iasachtaí morgáiste i bpunanna na mbanc teoranta agus go bhfuil leibhéal an fhéichiúnais teaghlaigh íseal faoi láthair, leis na dalaí fabhracha le haghaidh maoiniú morgáiste d’fhéadfadh riosca a bheith ann, sa tréimhse mheántéarmach, go bhforbródh bís idir praghsanna tithe agus creidmheas morgáiste. Ar thaobh amháin, ciallaíonn ardú ar phraghsanna tithe go dtagann méadú ar luach na comhthaobhachta le haghaidh iasachtaí eastáit réadaigh, rud a fhágann go bhféadfar giaráil níos airde a dhéanamh ar thaobh na n-iasachtaithe. Ar an taobh eile, bíonn forbairtí dearfacha maicreacnamaíocha ag gabháil le fás praghsanna tithe de ghnáth, rud a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le maolú ar na caighdeáin iasachtaithe a gcloíonn soláthraithe creidmheasa leo. Ag an am céanna, d’fhéadfadh méadú ar sholáthar iasachtaí eastáit réadaigh a bheith ina bhrú breise aníos ar phraghsanna tithe. In imeacht tréimhse mheántéarmach, d’fhéadfadh bís den sórt sin a bheith ina cúis le bolgán praghsanna tithe atá faoi thionchar creidmheasa agus le teaghlaigh a bhfuil fiacha iomarcacha orthu. |
| --- | --- |

f.

I gcomparáid le tíortha an Aontais ar an iomlán, cé go bhfuil an sciar d’iasachtaí morgáiste i bpunanna na mbanc teoranta agus go bhfuil leibhéal an fhéichiúnais teaghlaigh íseal faoi láthair, leis na dalaí fabhracha le haghaidh maoiniú morgáiste d’fhéadfadh riosca a bheith ann, sa tréimhse mheántéarmach, go bhforbródh bís idir praghsanna tithe agus creidmheas morgáiste. Ar thaobh amháin, ciallaíonn ardú ar phraghsanna tithe go dtagann méadú ar luach na comhthaobhachta le haghaidh iasachtaí eastáit réadaigh, rud a fhágann go bhféadfar giaráil níos airde a dhéanamh ar thaobh na n-iasachtaithe. Ar an taobh eile, bíonn forbairtí dearfacha maicreacnamaíocha ag gabháil le fás praghsanna tithe de ghnáth, rud a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le maolú ar na caighdeáin iasachtaithe a gcloíonn soláthraithe creidmheasa leo. Ag an am céanna, d’fhéadfadh méadú ar sholáthar iasachtaí eastáit réadaigh a bheith ina bhrú breise aníos ar phraghsanna tithe. In imeacht tréimhse mheántéarmach, d’fhéadfadh bís den sórt sin a bheith ina cúis le bolgán praghsanna tithe atá faoi thionchar creidmheasa agus le teaghlaigh a bhfuil fiacha iomarcacha orthu.

| g. | Aithníonn BERS roinnt beart atá i bhfeidhm sa Bhulgáir lena maolaítear na leochaileachtaí RRE atá ann faoi láthair. Is uirlis iomchuí é an ráta caipitil mhaolánaigh fhritimthriallaigh (CCyB), go háirithe, chun aghaidh a thabhairt ar na laigí a bhaineann leis an bhfás mear creidmheasa, atá tar éis a bheith forleathan in earnálacha éagsúla, agus chun athléimneacht na hearnála baincéireachta a neartú. Cinneadh i Meán Fómhair 2021 go méadófaí CCyB ó 0.5 % go 1 % le héifeacht ón 1 Deireadh Fómhair 2022. Tugann BERS dá aire freisin gur bunaíodh creat dlíthiúil le haghaidh bearta iasachtaí-bhunaithe sa Bhulgáir in 2019 agus, i gcomhréir le hAirteagal 124 de Rialachán (AE) Uimh. 575/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (4), go gcuirtear íosualú riosca i bhfeidhm maidir le hiasachtaí morgáiste a bhfuil cóimheas iasachta/luacha níos airde acu i gcás na mbanc a leanann an Cur Chuige Caighdeánaithe. Sanntar ualú 35 % do chuid den neamhchosaint arna hurrú le morgáistí ar réadmhaoin chónaithe nach mó ná 70 % de luach na comhthaobhachta. |
| --- | --- |

g.

Aithníonn BERS roinnt beart atá i bhfeidhm sa Bhulgáir lena maolaítear na leochaileachtaí RRE atá ann faoi láthair. Is uirlis iomchuí é an ráta caipitil mhaolánaigh fhritimthriallaigh (CCyB), go háirithe, chun aghaidh a thabhairt ar na laigí a bhaineann leis an bhfás mear creidmheasa, atá tar éis a bheith forleathan in earnálacha éagsúla, agus chun athléimneacht na hearnála baincéireachta a neartú. Cinneadh i Meán Fómhair 2021 go méadófaí CCyB ó 0.5 % go 1 % le héifeacht ón 1 Deireadh Fómhair 2022. Tugann BERS dá aire freisin gur bunaíodh creat dlíthiúil le haghaidh bearta iasachtaí-bhunaithe sa Bhulgáir in 2019 agus, i gcomhréir le hAirteagal 124 de Rialachán (AE) Uimh. 575/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (4), go gcuirtear íosualú riosca i bhfeidhm maidir le hiasachtaí morgáiste a bhfuil cóimheas iasachta/luacha níos airde acu i gcás na mbanc a leanann an Cur Chuige Caighdeánaithe. Sanntar ualú 35 % do chuid den neamhchosaint arna hurrú le morgáistí ar réadmhaoin chónaithe nach mó ná 70 % de luach na comhthaobhachta.

| h. | Ó pheirspictíocht réamhbhreathnaitheach, agus an t-ionchas meántéarmach riosca á chur san áireamh, meastar go bhfuil an meascán beartais macrastuamachta atá ann faoi láthair iomchuí go páirteach agus leordhóthanach go páirteach. Chomh maith leis na bearta caipitealbhunaithe atá i bhfeidhm faoi láthair, bheadh sé iomchuí bearta iasachtaí-bhunaithe a thabhairt isteach chun gníomhú roimh ré i gcoinne bís a d’fhéadfadh forbairt idir praghsanna tithe agus creidmheas morgáiste. |
| --- | --- |

h.

Ó pheirspictíocht réamhbhreathnaitheach, agus an t-ionchas meántéarmach riosca á chur san áireamh, meastar go bhfuil an meascán beartais macrastuamachta atá ann faoi láthair iomchuí go páirteach agus leordhóthanach go páirteach. Chomh maith leis na bearta caipitealbhunaithe atá i bhfeidhm faoi láthair, bheadh sé iomchuí bearta iasachtaí-bhunaithe a thabhairt isteach chun gníomhú roimh ré i gcoinne bís a d’fhéadfadh forbairt idir praghsanna tithe agus creidmheas morgáiste.

| (8) | Agus aon bhearta á ngníomhachtú chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí a sainaithníodh, ba cheart an riocht ina bhfuil an Bhulgáir sna timthriallta eacnamaíocha agus airgeadais, agus aon impleachtaí féideartha maidir leis na costais agus na tairbhí gaolmhara, a chur san áireamh ina gcalabrú agus ina dtabhairt isteach de réir a chéile, |
| --- | --- |

(8)

Agus aon bhearta á ngníomhachtú chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí a sainaithníodh, ba cheart an riocht ina bhfuil an Bhulgáir sna timthriallta eacnamaíocha agus airgeadais, agus aon impleachtaí féideartha maidir leis na costais agus na tairbhí gaolmhara, a chur san áireamh ina gcalabrú agus ina dtabhairt isteach de réir a chéile,

TAR ÉIS AN RABHADH SEO A GHLACADH:

Tá BERS tar éis leochaileachtaí meántéarmacha in earnáil an eastáit réadaigh cónaithe sa Bhulgáir a shainaithint mar fhoinse riosca shistéamaigh don chobhsaíocht airgeadais, a bhféadfadh iarmhairtí diúltacha tromchúiseacha don fhíorgheilleagar a bheith mar thoradh air. Ó thaobh na macrastuamachta de, measann BERS gurb iad na leochaileachtaí is mó an fás ard ar chreidmheas morgáiste, comharthaí go bhfuil róluacháil déanta ar phraghsanna tithe agus easpa bearta iasachtaí-bhunaithe lena bhféadfaí carnadh na rioscaí a bhaineann leis an earnáil RRE a mhaolú.

Arna dhéanamh in Frankfurt am Main, 2 Nollaig 2021.

Thar ceann Bhord Ginearálta an BERS

Francesco MAZZAFERRO

Ceann Rúnaíocht an BERS

---

(1)  IO L 331, 15.12.2010, lch. 1.

1

(2)  IO C 58, 24.2.2011, lch. 4.

2

(3)  Deais Rioscaí an Údaráis Baincéireachta Eorpaigh, ar fáil ag: https://www.eba.europa.eu/risk-analysis-and-data/risk-dashboard

3

(4)  Rialachán (AE) Uimh. 575/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Meitheamh 2013 maidir le ceanglais stuamachta i gcomhair institiúidí creidmheasa agus lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 648/2012 (IO L 176, 27.6.2013, lch. 1).

4

---

| 17.3.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 122/18 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 122/18

---

RABHADH ÓN mBORD EORPACH UM RIOSCA SISTÉAMACH

an 2 Nollaig 2021

maidir le leochaileachtaí meántéarmacha san earnáil eastáit réadaigh cónaithe san Chróit

(BERS/2021/13)

(2022/C 122/04)

TÁ BORD GINEARÁLTA AN BHOIRD EORPAIGH UM RIOSCA SISTÉAMACH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh,

Ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1092/2010 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Samhain 2010 maidir le formhaoirseacht stuamachta ar an macraileibhéal ag an Aontas Eorpach ar an gcóras airgeadais agus lena mbunaítear Bord Eorpach um Riosca Sistéamach (1), agus go háirithe Airteagal 3(2)(c) agus Airteagail 16 agus 18 de,

Ag féachaint do Chinneadh BERS/2011/1 ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach an 20 Eanáir 2011 lena nglactar Rialacha Nós Imeachta an Bhoird Eorpaigh um Riosca Sistéamach (2), agus go háirithe Airteagal 18 de,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Is earnáil thábhachtach den fhíorgheilleagar í an tithíocht agus is cuid mhór í den saibhreas teaghlaigh agus den iasachtú bainc. Tá aonaid mhaoine eastáit réadaigh cónaithe (RRE) ina gcomhpháirt mhór de shealúchais sócmhainní na dteaghlach agus bíonn iasachtaí le haghaidh tithíochta ina gcuid mhór de chláir chomhardaithe na mbanc go minic. Ina theannta sin, is comhchuid thábhachtach den fhíorgheilleagar í an tógáil tithíochta de ghnáth, agus í ina foinse fostaíochta, infheistíochta agus fáis. |
| --- | --- |

(1)

Is earnáil thábhachtach den fhíorgheilleagar í an tithíocht agus is cuid mhór í den saibhreas teaghlaigh agus den iasachtú bainc. Tá aonaid mhaoine eastáit réadaigh cónaithe (RRE) ina gcomhpháirt mhór de shealúchais sócmhainní na dteaghlach agus bíonn iasachtaí le haghaidh tithíochta ina gcuid mhór de chláir chomhardaithe na mbanc go minic. Ina theannta sin, is comhchuid thábhachtach den fhíorgheilleagar í an tógáil tithíochta de ghnáth, agus í ina foinse fostaíochta, infheistíochta agus fáis.

| (2) | Léiríodh le géarchéimeanna airgeadais agus le taithí ina lán tíortha roimhe seo go bhféadfadh iarmhairtí tromchúiseacha a bheith ag forbairtí neamh-inbhuanaithe i margaí eastáit réadaigh ar chobhsaíocht an chórais airgeadais agus an gheilleagair ina iomláine in aon tír faoi leith, rud a bhféadfadh iarmhairtí diúltacha trasteorann a bheith mar thoradh orthu freisin. Féadfaidh na héifeachtaí ar an gcobhsaíocht airgeadais a bheith díreach agus indíreach. Is éard atá in éifeachtaí díreacha ná caillteanais chreidmheasa ar phunanna morgáiste mar gheall ar dhálaí eacnamaíocha agus airgeadais díobhálacha agus forbairtí diúltacha comhuaineacha sa mhargadh RRE. Baineann iarmhairtí indíreacha le coigeartuithe ar thomhaltas teaghlaigh, agus tuilleadh iarmhairtí ar an bhfíorgheilleagar agus ar an gcobhsaíocht airgeadais. |
| --- | --- |

(2)

Léiríodh le géarchéimeanna airgeadais agus le taithí ina lán tíortha roimhe seo go bhféadfadh iarmhairtí tromchúiseacha a bheith ag forbairtí neamh-inbhuanaithe i margaí eastáit réadaigh ar chobhsaíocht an chórais airgeadais agus an gheilleagair ina iomláine in aon tír faoi leith, rud a bhféadfadh iarmhairtí diúltacha trasteorann a bheith mar thoradh orthu freisin. Féadfaidh na héifeachtaí ar an gcobhsaíocht airgeadais a bheith díreach agus indíreach. Is éard atá in éifeachtaí díreacha ná caillteanais chreidmheasa ar phunanna morgáiste mar gheall ar dhálaí eacnamaíocha agus airgeadais díobhálacha agus forbairtí diúltacha comhuaineacha sa mhargadh RRE. Baineann iarmhairtí indíreacha le coigeartuithe ar thomhaltas teaghlaigh, agus tuilleadh iarmhairtí ar an bhfíorgheilleagar agus ar an gcobhsaíocht airgeadais.

| (3) | Is minic a bhíonn forbairtí timthriallacha i margaí eastáit réadaigh. D’fhéadfadh impleachtaí diúltacha tromchúiseacha tarlú don chobhsaíocht airgeadais agus don fhíorgheilleagar mar gheall ar an iomarca rioscaí a ghlacadh, giaráil iomarcach agus dreasachtaí mí-ailínithe le linn chor chun feabhais an timthrialla eastáit réadaigh. I bhfianaise ábharthacht RRE maidir leis an gcobhsaíocht airgeadais agus mhaicreacnamaíoch, tá sé thar a bheith tábhachtach go bhféachfaí le leochaileachtaí i margaí RRE a chosc trí úsáid a bhaint as beartas macrastuamachta, chomh maith lena úsáid mar bhealach chun riosca sistéamach a mhaolú. |
| --- | --- |

(3)

Is minic a bhíonn forbairtí timthriallacha i margaí eastáit réadaigh. D’fhéadfadh impleachtaí diúltacha tromchúiseacha tarlú don chobhsaíocht airgeadais agus don fhíorgheilleagar mar gheall ar an iomarca rioscaí a ghlacadh, giaráil iomarcach agus dreasachtaí mí-ailínithe le linn chor chun feabhais an timthrialla eastáit réadaigh. I bhfianaise ábharthacht RRE maidir leis an gcobhsaíocht airgeadais agus mhaicreacnamaíoch, tá sé thar a bheith tábhachtach go bhféachfaí le leochaileachtaí i margaí RRE a chosc trí úsáid a bhaint as beartas macrastuamachta, chomh maith lena úsáid mar bhealach chun riosca sistéamach a mhaolú.

| (4) | Cé go mbíonn ról tábhachtach freisin ag tosca timthriallacha maidir leis na leochaileachtaí a sainaithníodh sna margaí RRE i dtíortha an Limistéir Eorpaigh Eacnamaíoch (LEE) a ghéarú, tá tosca struchtúracha tábhachtacha eile tar éis dlús a chur leis na leochaileachtaí sin freisin. Áirítear ar na tosca struchtúracha sin easpa soláthar tithíochta, a bhfuil brú aníos á chur aici ar phraghsanna tithe agus ar fhiachas na dteaghlach a cheannaíonn a gcuid maoine féin, agus beartais phoiblí eile a d’fhéadfadh feidhmiú mar dhreasacht do theaghlaigh an iomarca airgid a fháil ar iasacht. Ós rud é bhfuil na tosca sin lasmuigh de scóip an bheartais macrastuamachta, d’fhéadfaí na bearta macrastuamachta reatha a chomhlánú le bearta a thagann as réimsí beartais eile agus tacú leo chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí atá sna margaí RRE i dtíortha aonair ar bhealach éifeachtúil éifeachtach, gan costais iomarcacha a chruthú don fhíorgheilleagar ná don chóras airgeadais. |
| --- | --- |

(4)

Cé go mbíonn ról tábhachtach freisin ag tosca timthriallacha maidir leis na leochaileachtaí a sainaithníodh sna margaí RRE i dtíortha an Limistéir Eorpaigh Eacnamaíoch (LEE) a ghéarú, tá tosca struchtúracha tábhachtacha eile tar éis dlús a chur leis na leochaileachtaí sin freisin. Áirítear ar na tosca struchtúracha sin easpa soláthar tithíochta, a bhfuil brú aníos á chur aici ar phraghsanna tithe agus ar fhiachas na dteaghlach a cheannaíonn a gcuid maoine féin, agus beartais phoiblí eile a d’fhéadfadh feidhmiú mar dhreasacht do theaghlaigh an iomarca airgid a fháil ar iasacht. Ós rud é bhfuil na tosca sin lasmuigh de scóip an bheartais macrastuamachta, d’fhéadfaí na bearta macrastuamachta reatha a chomhlánú le bearta a thagann as réimsí beartais eile agus tacú leo chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí atá sna margaí RRE i dtíortha aonair ar bhealach éifeachtúil éifeachtach, gan costais iomarcacha a chruthú don fhíorgheilleagar ná don chóras airgeadais.

| (5) | Níor tháinig meath timthriallach ar na margaí tithíochta mar thoradh ar ráig phaindéim COVID-19 in 2020 agus an ghéarchéim ghaolmhar. Ina ionad sin, tar éis tréimhse fáis de réir a chéile, agus sa timpeallacht rátaí ísle úis, tá dlús curtha le fás ar phraghsanna iarbhír tithe agus ar iasachtú i roinnt tíortha, agus iad sin tar éis dul chun tosaigh, den chuid is mó, ar ioncam na dteaghlach. D’fhonn tionchar na paindéime agus na neamhchinnteachta eacnamaíche a eascraíonn as sin a mhaolú, cuireadh bearta agus beartais éagsúla, amhail moratóirí agus ráthaíochtaí poiblí, chun feidhme. Sa chomhthéacs leathan beartais sin, rinneadh bearta macrastuamachta a sceidealaíodh roimhe seo a mhaolú go sealadach nó cuireadh moill ar iad a ghníomhachtú i roinnt tíortha. Leis an bhfeabhas a fheictear faoi láthair ar an staid eacnamaíoch, is féidir coigeartú a dhéanamh ar an mbeartas macrastuamachta sna tíortha sin ina bhfuil leochaileachtaí a bhaineann le RRE ag dul i méid i gcónaí. |
| --- | --- |

(5)

Níor tháinig meath timthriallach ar na margaí tithíochta mar thoradh ar ráig phaindéim COVID-19 in 2020 agus an ghéarchéim ghaolmhar. Ina ionad sin, tar éis tréimhse fáis de réir a chéile, agus sa timpeallacht rátaí ísle úis, tá dlús curtha le fás ar phraghsanna iarbhír tithe agus ar iasachtú i roinnt tíortha, agus iad sin tar éis dul chun tosaigh, den chuid is mó, ar ioncam na dteaghlach. D’fhonn tionchar na paindéime agus na neamhchinnteachta eacnamaíche a eascraíonn as sin a mhaolú, cuireadh bearta agus beartais éagsúla, amhail moratóirí agus ráthaíochtaí poiblí, chun feidhme. Sa chomhthéacs leathan beartais sin, rinneadh bearta macrastuamachta a sceidealaíodh roimhe seo a mhaolú go sealadach nó cuireadh moill ar iad a ghníomhachtú i roinnt tíortha. Leis an bhfeabhas a fheictear faoi láthair ar an staid eacnamaíoch, is féidir coigeartú a dhéanamh ar an mbeartas macrastuamachta sna tíortha sin ina bhfuil leochaileachtaí a bhaineann le RRE ag dul i méid i gcónaí.

| (6) | Le déanaí, chuir an Bord Eorpach um Riosca Sistéamach (BERS) measúnú sistéamach réamhbhreathnaitheach ar leochaileachtaí a bhaineann le RRE ar fud LLE i gcrích. |
| --- | --- |

(6)

Le déanaí, chuir an Bord Eorpach um Riosca Sistéamach (BERS) measúnú sistéamach réamhbhreathnaitheach ar leochaileachtaí a bhaineann le RRE ar fud LLE i gcrích.

| (7) | Maidir leis an gCróit, léiríodh an méid seo a leanas leis an measúnú a rinneadh le déanaí:






  a. | Tar éis tréimhse fhada cheartúcháin agus fáis íslithe, tháinig méadú ar fhás iarbhír praghsanna tithe go 8 % bliain in aghaidh na bliana ag tús 2019. Ó thús phaindéim COVID-19, tá dinimic na bpraghsanna tithe tar éis a bheith láidir i rith an ama sin go léir. De réir mheastacháin Hrvatska narodna banka, tá praghsanna tithe ag éirí níos dibhéirsí óna gcuid buntosca fadtéarmacha. |
| --- | --- | --- |

(7)

Maidir leis an gCróit, léiríodh an méid seo a leanas leis an measúnú a rinneadh le déanaí:

a.

Tar éis tréimhse fhada cheartúcháin agus fáis íslithe, tháinig méadú ar fhás iarbhír praghsanna tithe go 8 % bliain in aghaidh na bliana ag tús 2019. Ó thús phaindéim COVID-19, tá dinimic na bpraghsanna tithe tar éis a bheith láidir i rith an ama sin go léir. De réir mheastacháin Hrvatska narodna banka, tá praghsanna tithe ag éirí níos dibhéirsí óna gcuid buntosca fadtéarmacha.

| b. | D’fhéadfadh roinnt tosca ar thaobh an éilimh agus an tsoláthair araon difear a dhéanamh d’éabhlóid praghsanna tithe go feadh méideanna éagsúla ar fud réigiúin na Cróite. Ar an gcéad dul síos, i roinnt réigiún, tá cuid shuntasach den éileamh tithíochta tar éis teacht ó cheannaitheoirí coigríche (thart ar 10 % san iomlán de réir Hrvatska narodna banka). Cé go raibh gníomhaíocht fhoriomlán na n-idirbheart níos ísle tar éis ráig phaindéim COVID-19, d’fhan sciar na gceannaitheoirí eachtrannacha ag na leibhéil a bhí ann roimh an ngéarchéim de réir Hrvatska narodna banka. Ar an dara dul síos, d’fhulaing an Chróit dhá chrith talún in 2020, agus bhuail an dá cheann acu réigiún Shágraib agus rinneadh damáiste do theaghaisí ansin. Léiríodh leis na teagmhais sin roinnt easnamh ar chaighdeáin cháilíochta na dteaghaisí a tógadh roimh na 1960idí, i.e. sular tugadh isteach caighdeáin fhrithsheismeacha sa Chróit. Mar thoradh air sin, d’fhéadfadh an leibhéal leachtachta níos ísle a ghabhann le roinnt de na teaghaisí sin an stoc tithíochta atá le cur faoi bheartaíocht a laghdú, rud a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le leibhéal ginearálta praghsanna tithe níos airde. Ag an am céanna, d’fhéadfaí, de bharr dheisiú na dteaghaisí a ndearnadh damáiste dóibh, arb é 23 % den olltáirgeacht intíre (OTI) an costas a measadh a bhí air in 2020, praghsanna tithe a bhoilsciú trí ghníomhaíocht tógála níos airde agus an tionchar dearfach atá aici ar an ngeilleagar. Ar deireadh, in 2020, leathnaigh Rialtas na Cróite an scéim fóirdheontais tithíochta, scéim atá i bhfeidhm ó dheireadh na bliana 2017 agus lena soláthraítear rátaí fóirdheontais níos airde i réigiúin atá ar bheagán forbartha, do cheannaitheoirí céaduaire. |
| --- | --- |

b.

D’fhéadfadh roinnt tosca ar thaobh an éilimh agus an tsoláthair araon difear a dhéanamh d’éabhlóid praghsanna tithe go feadh méideanna éagsúla ar fud réigiúin na Cróite. Ar an gcéad dul síos, i roinnt réigiún, tá cuid shuntasach den éileamh tithíochta tar éis teacht ó cheannaitheoirí coigríche (thart ar 10 % san iomlán de réir Hrvatska narodna banka). Cé go raibh gníomhaíocht fhoriomlán na n-idirbheart níos ísle tar éis ráig phaindéim COVID-19, d’fhan sciar na gceannaitheoirí eachtrannacha ag na leibhéil a bhí ann roimh an ngéarchéim de réir Hrvatska narodna banka. Ar an dara dul síos, d’fhulaing an Chróit dhá chrith talún in 2020, agus bhuail an dá cheann acu réigiún Shágraib agus rinneadh damáiste do theaghaisí ansin. Léiríodh leis na teagmhais sin roinnt easnamh ar chaighdeáin cháilíochta na dteaghaisí a tógadh roimh na 1960idí, i.e. sular tugadh isteach caighdeáin fhrithsheismeacha sa Chróit. Mar thoradh air sin, d’fhéadfadh an leibhéal leachtachta níos ísle a ghabhann le roinnt de na teaghaisí sin an stoc tithíochta atá le cur faoi bheartaíocht a laghdú, rud a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le leibhéal ginearálta praghsanna tithe níos airde. Ag an am céanna, d’fhéadfaí, de bharr dheisiú na dteaghaisí a ndearnadh damáiste dóibh, arb é 23 % den olltáirgeacht intíre (OTI) an costas a measadh a bhí air in 2020, praghsanna tithe a bhoilsciú trí ghníomhaíocht tógála níos airde agus an tionchar dearfach atá aici ar an ngeilleagar. Ar deireadh, in 2020, leathnaigh Rialtas na Cróite an scéim fóirdheontais tithíochta, scéim atá i bhfeidhm ó dheireadh na bliana 2017 agus lena soláthraítear rátaí fóirdheontais níos airde i réigiúin atá ar bheagán forbartha, do cheannaitheoirí céaduaire.

| c. | Cé nach maoinítear ach tuairim is leath na n-idirbheart tithíochta trí chreidmheas bainc de réir Hrvatska narodna banka, cuireadh dlús le fás creidmheasa morgáiste iarbhír sa dara leath de 2019 agus go háirithe i rith 2020. Thart ar 7,5 % ar an meán ba ea an fás sin idir Eanáir agus Lúnasa 2021. Go pointe áirithe, tá an dinimic sin spreagtha ag scéim fóirdheontais tithíochta an rialtais, agus tháinig méadú ó 18 % in 2019 go 35 % in 2020 ar sciar na n-iasachtaí fóirdheonaithe. |
| --- | --- |

c.

Cé nach maoinítear ach tuairim is leath na n-idirbheart tithíochta trí chreidmheas bainc de réir Hrvatska narodna banka, cuireadh dlús le fás creidmheasa morgáiste iarbhír sa dara leath de 2019 agus go háirithe i rith 2020. Thart ar 7,5 % ar an meán ba ea an fás sin idir Eanáir agus Lúnasa 2021. Go pointe áirithe, tá an dinimic sin spreagtha ag scéim fóirdheontais tithíochta an rialtais, agus tháinig méadú ó 18 % in 2019 go 35 % in 2020 ar sciar na n-iasachtaí fóirdheonaithe.

| d. | Le bailiúchán nua sonraí maidir le caighdeáin an iasachtaithe morgáiste, arna ndéanamh ag Hrvatska narodna banka, tugtar le fios go raibh cóimheas iasachta/luacha (LTV) níos airde ná 90 % sa chéad leath de 2021 ag gabháil le sciar suntasach de na hiasachtaí nua. A lán de na hiasachtaí sin, b’iasachtaí atá fóirdheonaithe ag an rialtas iad, a raibh cóimheasa LTV idir 90 % agus 100 % ag gabháil leo de ghnáth. Bhí LTV os cionn 100 % ag gabháil le thart ar 10 % de na hiasachtaí nua. Tugadh thart ar aon cheathrú de na hiasachtaí nua freisin agus cóimheas idir seirbhís iasachta agus ioncam (LSTI) os cionn 40 % ag gabháil leo. Ina theannta sin, bhí LTV os cionn 90 % ag gabháil le cuid de na hiasachtaí nua sin. Ina theannta sin, sa chéad leath de 2021, i gcás cuid de na hiasachtaí nua, bhí aibíocht níos faide ná 30 bliain ag gabháil leo. |
| --- | --- |

d.

Le bailiúchán nua sonraí maidir le caighdeáin an iasachtaithe morgáiste, arna ndéanamh ag Hrvatska narodna banka, tugtar le fios go raibh cóimheas iasachta/luacha (LTV) níos airde ná 90 % sa chéad leath de 2021 ag gabháil le sciar suntasach de na hiasachtaí nua. A lán de na hiasachtaí sin, b’iasachtaí atá fóirdheonaithe ag an rialtas iad, a raibh cóimheasa LTV idir 90 % agus 100 % ag gabháil leo de ghnáth. Bhí LTV os cionn 100 % ag gabháil le thart ar 10 % de na hiasachtaí nua. Tugadh thart ar aon cheathrú de na hiasachtaí nua freisin agus cóimheas idir seirbhís iasachta agus ioncam (LSTI) os cionn 40 % ag gabháil leo. Ina theannta sin, bhí LTV os cionn 90 % ag gabháil le cuid de na hiasachtaí nua sin. Ina theannta sin, sa chéad leath de 2021, i gcás cuid de na hiasachtaí nua, bhí aibíocht níos faide ná 30 bliain ag gabháil leo.

| e. | I bhfianaise an mhéid sin, i gcomparáid leis na bainc atá ag oibriú sa chuid eile den Aontas, tá leibhéil sách ard cistí dílse ag na bainc atá ag oibriú sa Chróit. Shroich meánchóimheas caipitil Leibhéal 1 25 % i mí na Nollag 2020. Ba é 38 % ráta na meánualuithe riosca le haghaidh iasachtaí morgáiste faoin gcur chuige Inmheánach Bunaithe ar Rátálacha (IRB) chun ceanglais cistí dílse a ríomh, i mí an Mheithimh 2021. B’ionann an sciar de na hiasachtaí sin agus thart ar 12 % den mhargadh sa Chróit. Leanann tromlach na n-institiúidí creidmheasa an Cur Chuige Caighdeánaithe, agus, chun ualaí riosca fabhracha a shannadh do neamhchosaintí RRE mar a údaraítear le Rialachán (AE) Uimh. 575/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), ní mór dóibh na critéir níos déine a leagtar amach in Airteagal 124 den Rialachán sin a chomhlíonadh. I mí an Mheithimh 2021, ba é 42 % an meánualú riosca i ndáil le hinstitiúidí creidmheasa a bhí ag leanúint an Chur Chuige Chaighdeánaithe. |
| --- | --- |

e.

I bhfianaise an mhéid sin, i gcomparáid leis na bainc atá ag oibriú sa chuid eile den Aontas, tá leibhéil sách ard cistí dílse ag na bainc atá ag oibriú sa Chróit. Shroich meánchóimheas caipitil Leibhéal 1 25 % i mí na Nollag 2020. Ba é 38 % ráta na meánualuithe riosca le haghaidh iasachtaí morgáiste faoin gcur chuige Inmheánach Bunaithe ar Rátálacha (IRB) chun ceanglais cistí dílse a ríomh, i mí an Mheithimh 2021. B’ionann an sciar de na hiasachtaí sin agus thart ar 12 % den mhargadh sa Chróit. Leanann tromlach na n-institiúidí creidmheasa an Cur Chuige Caighdeánaithe, agus, chun ualaí riosca fabhracha a shannadh do neamhchosaintí RRE mar a údaraítear le Rialachán (AE) Uimh. 575/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), ní mór dóibh na critéir níos déine a leagtar amach in Airteagal 124 den Rialachán sin a chomhlíonadh. I mí an Mheithimh 2021, ba é 42 % an meánualú riosca i ndáil le hinstitiúidí creidmheasa a bhí ag leanúint an Chur Chuige Chaighdeánaithe.

| f. | Ag an am céanna, tá an féichiúnas teaghlaigh sa Chróit íseal go leor i gcomparáid le tíortha eile san Aontas. Le linn 2020, mhéadaigh iasachtaí tí i dtéarmaí réadacha, ach ag rátaí níos ísle ná iasachtaí le haghaidh tithíochta. Tharla sé sin de bharr laghdú ar mhuinín na dtomhaltóirí i gcoitinne, agus laghdú dá réir tagtha ar an méid creidmheas ginearálta atá glactha ag tomhaltóirí, agus de thoradh scéimeanna fóirdheontais rialtais le haghaidh iasachtaí morgáiste tá an t-éileamh ar iasachtaí eastáit réadaigh tar éis fanacht láidir. Fachtóir tiomána eile is ea an laghdú ar rátaí úis ar iasachtaí a thugtar do theaghlaigh. De réir an Údaráis Baincéireachta Eorpaigh (ÚBE), sa dara leath de 2020, tugadh faoi deara gur tháinig méadú beag ar chóimheas na n-iasachtaí neamhthuillmheacha i gcás iasachtaí teaghlaigh agus iasachtaí morgáiste go háirithe. Sa chéad ráithe de 2021, d’fhan cóimheas na n-iasachtaí neamhthuillmheacha gan athrú i gcás iasachtaí teaghlaigh ar an iomlán (ag 5,9 %) agus tháinig laghdú beag air i gcás iasachtaí morgáiste (go 3,6 %). |
| --- | --- |

f.

Ag an am céanna, tá an féichiúnas teaghlaigh sa Chróit íseal go leor i gcomparáid le tíortha eile san Aontas. Le linn 2020, mhéadaigh iasachtaí tí i dtéarmaí réadacha, ach ag rátaí níos ísle ná iasachtaí le haghaidh tithíochta. Tharla sé sin de bharr laghdú ar mhuinín na dtomhaltóirí i gcoitinne, agus laghdú dá réir tagtha ar an méid creidmheas ginearálta atá glactha ag tomhaltóirí, agus de thoradh scéimeanna fóirdheontais rialtais le haghaidh iasachtaí morgáiste tá an t-éileamh ar iasachtaí eastáit réadaigh tar éis fanacht láidir. Fachtóir tiomána eile is ea an laghdú ar rátaí úis ar iasachtaí a thugtar do theaghlaigh. De réir an Údaráis Baincéireachta Eorpaigh (ÚBE), sa dara leath de 2020, tugadh faoi deara gur tháinig méadú beag ar chóimheas na n-iasachtaí neamhthuillmheacha i gcás iasachtaí teaghlaigh agus iasachtaí morgáiste go háirithe. Sa chéad ráithe de 2021, d’fhan cóimheas na n-iasachtaí neamhthuillmheacha gan athrú i gcás iasachtaí teaghlaigh ar an iomlán (ag 5,9 %) agus tháinig laghdú beag air i gcás iasachtaí morgáiste (go 3,6 %).

| g. | I gcomparáid le Ballstáit eile, cé go bhfuil an sciar d’iasachtaí morgáiste i bpunanna na mbanc sa Chróit teoranta, go bhfuil féichiúnas na dteaghlach sách íseal, go bhfuil leibhéal caipitlithe na hearnála baincéireachta sách ard agus go bhfuil cuid shuntasach den éileamh tithíochta nach maoinítear le hiasachtaí bainc, le coinníollacha fabhracha agus le caighdeáin mhaolaithe iasachtaithe, b’fhéidir, le haghaidh iasachtaí morgáiste d’fhéadfadh riosca a bheith ann go dtarlódh bís, a d’fhéadfadh teacht chun cinn idir praghsanna tithe agus creidmheas morgáiste sa mheántéarma. Ar thaobh amháin, de bharr ardú ar phraghsanna tithe, tá méadú tagtha ar luach na comhthaobhachta le haghaidh iasachtaí eastáit réadaigh, rud a fhágann gur féidir le hiasachtaithe giaráil níos airde a ghlacadh. Ar an taobh eile, bíonn forbairtí dearfacha maicreacnamaíocha ag gabháil le fás praghsanna tithe de ghnáth, rud a d’fhéadfadh a bheith ina chúis freisin le maolú ar chaighdeáin iasachtaithe ó sholáthraithe creidmheasa mar gheall ar dhóchas ginearálta i dtaobh an mhargaidh. Ag an am céanna, d’fhéadfadh an méadú ar sholáthar iasachtaí eastáit réadaigh brú breise a chur ar phraghsanna tithe. Ón bpeirspictíocht mheántéarmach de, d’fhéadfadh bolgán praghsanna tithe faoi thionchar creidmheasa teacht as bís den sórt sin in ainneoin go bhfuil cuid shuntasach den éileamh tithíochta á maoiniú faoi láthair ó fhoinsí eile seachas creidmheas na mbanc intíre. D’fhéadfaí leanúint de dhinimic chreidmheasa a chothú, go háirithe, le fóirdheontais creidmheasa morgáiste arna gcur chun cinn ag Rialtas na Cróite. |
| --- | --- |

g.

I gcomparáid le Ballstáit eile, cé go bhfuil an sciar d’iasachtaí morgáiste i bpunanna na mbanc sa Chróit teoranta, go bhfuil féichiúnas na dteaghlach sách íseal, go bhfuil leibhéal caipitlithe na hearnála baincéireachta sách ard agus go bhfuil cuid shuntasach den éileamh tithíochta nach maoinítear le hiasachtaí bainc, le coinníollacha fabhracha agus le caighdeáin mhaolaithe iasachtaithe, b’fhéidir, le haghaidh iasachtaí morgáiste d’fhéadfadh riosca a bheith ann go dtarlódh bís, a d’fhéadfadh teacht chun cinn idir praghsanna tithe agus creidmheas morgáiste sa mheántéarma. Ar thaobh amháin, de bharr ardú ar phraghsanna tithe, tá méadú tagtha ar luach na comhthaobhachta le haghaidh iasachtaí eastáit réadaigh, rud a fhágann gur féidir le hiasachtaithe giaráil níos airde a ghlacadh. Ar an taobh eile, bíonn forbairtí dearfacha maicreacnamaíocha ag gabháil le fás praghsanna tithe de ghnáth, rud a d’fhéadfadh a bheith ina chúis freisin le maolú ar chaighdeáin iasachtaithe ó sholáthraithe creidmheasa mar gheall ar dhóchas ginearálta i dtaobh an mhargaidh. Ag an am céanna, d’fhéadfadh an méadú ar sholáthar iasachtaí eastáit réadaigh brú breise a chur ar phraghsanna tithe. Ón bpeirspictíocht mheántéarmach de, d’fhéadfadh bolgán praghsanna tithe faoi thionchar creidmheasa teacht as bís den sórt sin in ainneoin go bhfuil cuid shuntasach den éileamh tithíochta á maoiniú faoi láthair ó fhoinsí eile seachas creidmheas na mbanc intíre. D’fhéadfaí leanúint de dhinimic chreidmheasa a chothú, go háirithe, le fóirdheontais creidmheasa morgáiste arna gcur chun cinn ag Rialtas na Cróite.

| h. | Aithníonn BERS go bhfuil roinnt beart sa Chróit lena maolaítear leochaileachtaí reatha RRE, go háirithe an beart dá bhforáiltear in Airteagal 124 de Rialachán (AE) Uimh. 575/2013 chomh maith le bearta caipitealbhunaithe eile (e.g. an maolán um riosca sistéamach) lena gcuirtear le caipitliú réasúnta ard na hearnála baincéireachta i gcomparáid le Ballstáit eile. Tugann sé sin cosaint in aghaidh rioscaí RRE a d’fhéadfadh a bheith ann. An teorainn leis an gcóimheas indíreach idir seirbhísiú fiachais agus ioncam (DSTI), a tugadh isteach i gcomhréir le Treoirlínte ÚBE maidir le measúnú ar acmhainneacht creidmheasa agus le Treoirlínte ÚBE maidir le riaráistí agus foriamh, fónann sí freisin mar chúlstop in aghaidh ualach iomarcach iasachtaithe ar fhiachas seirbhíse. Admhaíonn BERS freisin go bhfuil an creat dlíthiúil le haghaidh bearta iasachtaí-bhunaithe a bunaíodh in 2020 tar éis méadú suntasach a dhéanamh ar an tsraith straitéisí beartais macrastuamachta sa Chróit, agus gur féidir faireachán éifeachtach a dhéanamh ar rioscaí a eascraíonn ón margadh RRE trí shonraí maidir le caighdeáin iasachtaithe, a tugadh isteach ag deireadh 2020, a bhailiú go mionsonraithe. |
| --- | --- |

h.

Aithníonn BERS go bhfuil roinnt beart sa Chróit lena maolaítear leochaileachtaí reatha RRE, go háirithe an beart dá bhforáiltear in Airteagal 124 de Rialachán (AE) Uimh. 575/2013 chomh maith le bearta caipitealbhunaithe eile (e.g. an maolán um riosca sistéamach) lena gcuirtear le caipitliú réasúnta ard na hearnála baincéireachta i gcomparáid le Ballstáit eile. Tugann sé sin cosaint in aghaidh rioscaí RRE a d’fhéadfadh a bheith ann. An teorainn leis an gcóimheas indíreach idir seirbhísiú fiachais agus ioncam (DSTI), a tugadh isteach i gcomhréir le Treoirlínte ÚBE maidir le measúnú ar acmhainneacht creidmheasa agus le Treoirlínte ÚBE maidir le riaráistí agus foriamh, fónann sí freisin mar chúlstop in aghaidh ualach iomarcach iasachtaithe ar fhiachas seirbhíse. Admhaíonn BERS freisin go bhfuil an creat dlíthiúil le haghaidh bearta iasachtaí-bhunaithe a bunaíodh in 2020 tar éis méadú suntasach a dhéanamh ar an tsraith straitéisí beartais macrastuamachta sa Chróit, agus gur féidir faireachán éifeachtach a dhéanamh ar rioscaí a eascraíonn ón margadh RRE trí shonraí maidir le caighdeáin iasachtaithe, a tugadh isteach ag deireadh 2020, a bhailiú go mionsonraithe.

| i. | Ó pheirspictíocht réamhbhreathnaitheach, agus an t-ionchas meántéarmach riosca á chur san áireamh, meastar go bhfuil an meascán beartais macrastuamachta atá ann faoi láthair iomchuí go páirteach agus leordhóthanach go páirteach. Ó pheirspictíocht réamhbhreathnaitheach, in ainneoin chaipitliú sách ard earnáil na baincéireachta, le tabhairt isteach beart sainráite iasachtaí-bhunaithe mar ghníomhaíocht réamhghabhálach i gcoinne fás féideartha bíse idir praghsanna tithe agus creidmheas a d’fhéadfaí a spreagadh le caighdeáin mhaolaithe iasachtaithe agus le fóirdheontais creidmheasa morgáiste ón rialtas, d’fhéadfaí comhlánú a dhéanamh ar bhearta macrastuamachta reatha a bhaineann le hiasachtaí morgáiste. Ag an am céanna, d’fhéadfaí beartais macrastuamachta a chomhlánú le gníomhaíocht bheartais níos leithne chun aghaidh a thabhairt ar fhachtóirí lena ndéantar méadú ar fhéichiúnas teaghlaigh a éascú nó a chur chun cinn, eadhon fóirdheontais creidmheasa morgáiste rialtais, chun tacú le bearta macrastuamachta reatha chun aghaidh a thabhairt ar na laigí atá fós ann i margadh RRE na Cróite go héifeachtúil agus go héifeachtach, gan costais iomarcacha a chur ar fhíorgheilleagar agus córas airgeadais na Cróite. |
| --- | --- |

i.

Ó pheirspictíocht réamhbhreathnaitheach, agus an t-ionchas meántéarmach riosca á chur san áireamh, meastar go bhfuil an meascán beartais macrastuamachta atá ann faoi láthair iomchuí go páirteach agus leordhóthanach go páirteach. Ó pheirspictíocht réamhbhreathnaitheach, in ainneoin chaipitliú sách ard earnáil na baincéireachta, le tabhairt isteach beart sainráite iasachtaí-bhunaithe mar ghníomhaíocht réamhghabhálach i gcoinne fás féideartha bíse idir praghsanna tithe agus creidmheas a d’fhéadfaí a spreagadh le caighdeáin mhaolaithe iasachtaithe agus le fóirdheontais creidmheasa morgáiste ón rialtas, d’fhéadfaí comhlánú a dhéanamh ar bhearta macrastuamachta reatha a bhaineann le hiasachtaí morgáiste. Ag an am céanna, d’fhéadfaí beartais macrastuamachta a chomhlánú le gníomhaíocht bheartais níos leithne chun aghaidh a thabhairt ar fhachtóirí lena ndéantar méadú ar fhéichiúnas teaghlaigh a éascú nó a chur chun cinn, eadhon fóirdheontais creidmheasa morgáiste rialtais, chun tacú le bearta macrastuamachta reatha chun aghaidh a thabhairt ar na laigí atá fós ann i margadh RRE na Cróite go héifeachtúil agus go héifeachtach, gan costais iomarcacha a chur ar fhíorgheilleagar agus córas airgeadais na Cróite.

| (8) | Agus aon bhearta á ngníomhachtú chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí a sainaithníodh, ba cheart an riocht ina bhfuil an Chróit sna timthriallta eacnamaíocha agus airgeadais, agus aon impleachtaí féideartha maidir leis na costais agus na tairbhí gaolmhara, a chur san áireamh ina gcalabrú agus ina dtabhairt isteach de réir a chéile, |
| --- | --- |

(8)

Agus aon bhearta á ngníomhachtú chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí a sainaithníodh, ba cheart an riocht ina bhfuil an Chróit sna timthriallta eacnamaíocha agus airgeadais, agus aon impleachtaí féideartha maidir leis na costais agus na tairbhí gaolmhara, a chur san áireamh ina gcalabrú agus ina dtabhairt isteach de réir a chéile,

TAR ÉIS AN RABHADH SEO A GHLACADH:

Tá BERS tar éis leochaileachtaí meántéarmacha in earnáil an eastáit réadaigh cónaithe sa Chróit a shainaithint mar fhoinse riosca shistéamaigh don chobhsaíocht airgeadais, a bhféadfadh iarmhairtí diúltacha tromchúiseacha don fhíorgheilleagar a bheith mar thoradh air. Ó thaobh na macrastuamachta de, measann BERS gurb iad na príomhleochaileachtaí an fás tapa ar chreidmheas teaghlaigh agus comharthaí go mb’fhéidir go bhfuil róluacháil déanta ar phraghsanna tithe, ós rud é nach ann do bhearta follasacha iasachtaí-bhunaithe lena bhféadfaí maolú a dhéanamh ar charnadh rioscaí a bhaineann le hearnáil an eastáit réadaigh cónaithe.

Arna dhéanamh in Frankfurt am Main, 2 Nollaig 2021.

Thar ceann Bhord Ginearálta an BERS

Francesco MAZZAFERRO

Ceann Rúnaíocht an BERS

---

(1)  IO L 331, 15.12.2010, lch. 1.

1

(2)  IO C 58, 24.2.2011, lch. 4.

2

(3)  Rialachán (AE) Uimh. 575/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Meitheamh 2013 maidir le ceanglais stuamachta i gcomhair institiúidí creidmheasa agus lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 648/2012 (IO L 176, 27.6.2013, lch. 1).

3

---

| 17.3.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 122/22 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 122/22

---

RABHADH ÓN MBORD EORPACH UM RIOSCA SISTÉAMACH

an 2 Nollaig 2021

maidir le leochaileachtaí meántéarmacha san earnáil eastáit réadaigh cónaithe i Lichtinstéin

(BERS/2021/14)

(2022/C 122/05)

TÁ BORD GINEARÁLTA AN BHOIRD EORPAIGH UM RIOSCA SISTÉAMACH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh,

Ag féachaint don Chomhaontú ar an Limistéar Eorpach Eacnamaíoch (1), go háirithe Iarscríbhinn IX de,

Ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1092/2010 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Samhain 2010 maidir le formhaoirseacht stuamachta ar an macraileibhéal ag an Aontas Eorpach ar an gcóras airgeadais agus lena mbunaítear Bord Eorpach um Riosca Sistéamach (2), agus go háirithe Airteagal 3(2)(c) agus Airteagail 16 agus 18 de,

Ag féachaint do Chinneadh BERS/2011/1 ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach an 20 Eanáir 2011 lena nglactar Rialacha Nós Imeachta an Bhoird Eorpaigh um Riosca Sistéamach (3), agus go háirithe Airteagal 18 de,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Is earnáil thábhachtach den fhíorgheilleagar í an tithíocht agus is cuid mhór í den saibhreas teaghlaigh agus den iasachtú bainc. Tá aonaid mhaoine eastáit réadaigh cónaithe (RRE) ina gcomhpháirt mhór de shealúchais sócmhainní na dteaghlach agus bíonn iasachtaí le haghaidh tithíochta ina gcuid mhór de chláir chomhardaithe na mbanc go minic. Ina theannta sin, is comhchuid thábhachtach den fhíorgheilleagar í an tógáil tithíochta de ghnáth, agus í ina foinse fostaíochta, infheistíochta agus fáis. |
| --- | --- |

(1)

Is earnáil thábhachtach den fhíorgheilleagar í an tithíocht agus is cuid mhór í den saibhreas teaghlaigh agus den iasachtú bainc. Tá aonaid mhaoine eastáit réadaigh cónaithe (RRE) ina gcomhpháirt mhór de shealúchais sócmhainní na dteaghlach agus bíonn iasachtaí le haghaidh tithíochta ina gcuid mhór de chláir chomhardaithe na mbanc go minic. Ina theannta sin, is comhchuid thábhachtach den fhíorgheilleagar í an tógáil tithíochta de ghnáth, agus í ina foinse fostaíochta, infheistíochta agus fáis.

| (2) | Léiríodh le géarchéimeanna airgeadais agus le taithí ina lán tíortha roimhe seo go bhféadfadh iarmhairtí tromchúiseacha a bheith ag forbairtí neamh-inbhuanaithe i margaí eastáit réadaigh ar chobhsaíocht an chórais airgeadais agus an gheilleagair ina iomláine in aon tír faoi leith, rud a bhféadfadh iarmhairtí diúltacha trasteorann a bheith mar thoradh orthu freisin. Féadfaidh na héifeachtaí ar an gcobhsaíocht airgeadais a bheith díreach agus indíreach. Is éard atá in éifeachtaí díreacha ná caillteanais chreidmheasa ar phunanna morgáiste mar gheall ar dhálaí eacnamaíocha agus airgeadais díobhálacha agus forbairtí diúltacha comhuaineacha sa mhargadh RRE. Baineann iarmhairtí indíreacha le coigeartuithe ar thomhaltas teaghlaigh, agus tuilleadh iarmhairtí ar an bhfíorgheilleagar agus ar an gcobhsaíocht airgeadais. |
| --- | --- |

(2)

Léiríodh le géarchéimeanna airgeadais agus le taithí ina lán tíortha roimhe seo go bhféadfadh iarmhairtí tromchúiseacha a bheith ag forbairtí neamh-inbhuanaithe i margaí eastáit réadaigh ar chobhsaíocht an chórais airgeadais agus an gheilleagair ina iomláine in aon tír faoi leith, rud a bhféadfadh iarmhairtí diúltacha trasteorann a bheith mar thoradh orthu freisin. Féadfaidh na héifeachtaí ar an gcobhsaíocht airgeadais a bheith díreach agus indíreach. Is éard atá in éifeachtaí díreacha ná caillteanais chreidmheasa ar phunanna morgáiste mar gheall ar dhálaí eacnamaíocha agus airgeadais díobhálacha agus forbairtí diúltacha comhuaineacha sa mhargadh RRE. Baineann iarmhairtí indíreacha le coigeartuithe ar thomhaltas teaghlaigh, agus tuilleadh iarmhairtí ar an bhfíorgheilleagar agus ar an gcobhsaíocht airgeadais.

| (3) | Is minic a bhíonn forbairtí timthriallacha i margaí eastáit réadaigh. D’fhéadfadh impleachtaí diúltacha tromchúiseacha tarlú don chobhsaíocht airgeadais agus don fhíorgheilleagar mar gheall ar an iomarca rioscaí a ghlacadh, giaráil iomarcach agus dreasachtaí mí-ailínithe le linn chor chun feabhais an timthrialla eastáit réadaigh. I bhfianaise ábharthacht RRE maidir leis an gcobhsaíocht airgeadais agus mhaicreacnamaíoch, tá sé thar a bheith tábhachtach go bhféachfaí le leochaileachtaí i margaí RRE a chosc trí úsáid a bhaint as beartas macrastuamachta, chomh maith lena úsáid mar bhealach chun riosca sistéamach a mhaolú. |
| --- | --- |

(3)

Is minic a bhíonn forbairtí timthriallacha i margaí eastáit réadaigh. D’fhéadfadh impleachtaí diúltacha tromchúiseacha tarlú don chobhsaíocht airgeadais agus don fhíorgheilleagar mar gheall ar an iomarca rioscaí a ghlacadh, giaráil iomarcach agus dreasachtaí mí-ailínithe le linn chor chun feabhais an timthrialla eastáit réadaigh. I bhfianaise ábharthacht RRE maidir leis an gcobhsaíocht airgeadais agus mhaicreacnamaíoch, tá sé thar a bheith tábhachtach go bhféachfaí le leochaileachtaí i margaí RRE a chosc trí úsáid a bhaint as beartas macrastuamachta, chomh maith lena úsáid mar bhealach chun riosca sistéamach a mhaolú.

| (4) | Cé go mbíonn ról tábhachtach freisin ag tosca timthriallacha maidir leis na leochaileachtaí a sainaithníodh sna margaí RRE i dtíortha an Limistéir Eorpaigh Eacnamaíoch (LEE) a ghéarú, tá tosca struchtúracha tábhachtacha eile tar éis dlús a chur leis na leochaileachtaí sin freisin. Áirítear ar na tosca struchtúracha sin easpa soláthar tithíochta, a bhfuil brú aníos á chur aici ar phraghsanna tithe agus ar fhiachas na dteaghlach a cheannaíonn a gcuid maoine féin, agus beartais phoiblí eile a d’fhéadfadh feidhmiú mar dhreasacht do theaghlaigh an iomarca airgid a fháil ar iasacht. Ós rud é bhfuil na tosca sin lasmuigh de scóip an bheartais macrastuamachta, d’fhéadfaí na bearta macrastuamachta reatha a chomhlánú le bearta a thagann as réimsí beartais eile agus tacú leo chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí atá sna margaí RRE i dtíortha aonair ar bhealach éifeachtúil éifeachtach, gan costais iomarcacha a chruthú don fhíorgheilleagar ná don chóras airgeadais. |
| --- | --- |

(4)

Cé go mbíonn ról tábhachtach freisin ag tosca timthriallacha maidir leis na leochaileachtaí a sainaithníodh sna margaí RRE i dtíortha an Limistéir Eorpaigh Eacnamaíoch (LEE) a ghéarú, tá tosca struchtúracha tábhachtacha eile tar éis dlús a chur leis na leochaileachtaí sin freisin. Áirítear ar na tosca struchtúracha sin easpa soláthar tithíochta, a bhfuil brú aníos á chur aici ar phraghsanna tithe agus ar fhiachas na dteaghlach a cheannaíonn a gcuid maoine féin, agus beartais phoiblí eile a d’fhéadfadh feidhmiú mar dhreasacht do theaghlaigh an iomarca airgid a fháil ar iasacht. Ós rud é bhfuil na tosca sin lasmuigh de scóip an bheartais macrastuamachta, d’fhéadfaí na bearta macrastuamachta reatha a chomhlánú le bearta a thagann as réimsí beartais eile agus tacú leo chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí atá sna margaí RRE i dtíortha aonair ar bhealach éifeachtúil éifeachtach, gan costais iomarcacha a chruthú don fhíorgheilleagar ná don chóras airgeadais.

| (5) | Níor tháinig meath timthriallach ar na margaí tithíochta mar thoradh ar ráig phaindéim COVID-19 in 2020 agus an ghéarchéim ghaolmhar. Ina ionad sin, tar éis tréimhse fáis de réir a chéile, agus sa timpeallacht rátaí ísle úis, tá dlús curtha le fás ar phraghsanna iarbhír tithe agus ar iasachtú i roinnt tíortha, agus iad sin tar éis dul chun tosaigh, den chuid is mó, ar ioncam na dteaghlach. D’fhonn tionchar na paindéime agus na neamhchinnteachta eacnamaíche a eascraíonn as sin a mhaolú, cuireadh bearta agus beartais éagsúla, amhail moratóirí agus ráthaíochtaí poiblí, chun feidhme. Sa chomhthéacs leathan beartais sin, rinneadh bearta macrastuamachta a sceidealaíodh roimhe seo a mhaolú go sealadach nó cuireadh moill ar iad a ghníomhachtú i roinnt tíortha. Leis an bhfeabhas a fheictear faoi láthair ar an staid eacnamaíoch, is féidir coigeartú a dhéanamh ar an mbeartas macrastuamachta sna tíortha sin ina bhfuil leochaileachtaí a bhaineann le RRE ag dul i méid i gcónaí. |
| --- | --- |

(5)

Níor tháinig meath timthriallach ar na margaí tithíochta mar thoradh ar ráig phaindéim COVID-19 in 2020 agus an ghéarchéim ghaolmhar. Ina ionad sin, tar éis tréimhse fáis de réir a chéile, agus sa timpeallacht rátaí ísle úis, tá dlús curtha le fás ar phraghsanna iarbhír tithe agus ar iasachtú i roinnt tíortha, agus iad sin tar éis dul chun tosaigh, den chuid is mó, ar ioncam na dteaghlach. D’fhonn tionchar na paindéime agus na neamhchinnteachta eacnamaíche a eascraíonn as sin a mhaolú, cuireadh bearta agus beartais éagsúla, amhail moratóirí agus ráthaíochtaí poiblí, chun feidhme. Sa chomhthéacs leathan beartais sin, rinneadh bearta macrastuamachta a sceidealaíodh roimhe seo a mhaolú go sealadach nó cuireadh moill ar iad a ghníomhachtú i roinnt tíortha. Leis an bhfeabhas a fheictear faoi láthair ar an staid eacnamaíoch, is féidir coigeartú a dhéanamh ar an mbeartas macrastuamachta sna tíortha sin ina bhfuil leochaileachtaí a bhaineann le RRE ag dul i méid i gcónaí.

| (6) | Le déanaí, chuir an Bord Eorpach um Riosca Sistéamach (BERS) measúnú sistéamach réamhbhreathnaitheach ar leochaileachtaí a bhaineann le RRE ar fud LLE i gcrích. |
| --- | --- |

(6)

Le déanaí, chuir an Bord Eorpach um Riosca Sistéamach (BERS) measúnú sistéamach réamhbhreathnaitheach ar leochaileachtaí a bhaineann le RRE ar fud LLE i gcrích.

| (7) | Maidir le Lichtinstéin, léiríodh an méid seo a leanas leis an measúnú a rinneadh le déanaí:






  a. | B’ionann féichiúnas teaghlaigh i Lichtinstéin agus 226 % (4) agus 120 % den ioncam indiúscartha agus den olltáirgeacht intíre (OTI) faoi seach in 2020 de réir meastacháin ón Údarás um an Margadh Airgeadais (FMA), inar rangaíodh Lichtinstéin i measc na dtíortha a bhfuil an féichiúnas teaghlaigh is airde acu in LEE. Thairis sin, tá an fiachas teaghlaigh ag dul in airde le déanaí. Seachas na costais fhabhracha a bhaineann le maoiniú fiachais, d’fhéadfadh sé go bhfuil dreasachtaí, ar measadh gur dhreasachtaí cánach iad, tar éis cuidiú le fiachas teaghlaigh a charnadh (5). Léirítear in anailís a rinne FMA go bhfuil an féichiúnas dáilte go míchothrom ar fud na dteaghlach, agus 14 % de na teaghlaigh ag tuairisciú féichiúnais idir CHF 500 000 agus CHF 1 mhilliún, agus 9 % de na teaghlaigh ag tuairisciú féichiúnais os cionn CHF 1 mhilliún, de réir an staidrimh cánach. Ina theannta sin, tá an sciar de na teaghlaigh ag a bhfuil cóimheas idir fiachas agus ioncam (DTI) os cionn cúig sách ard, rud a thugann le tuiscint nach mbíonn breis ioncam teaghlaigh ag gabháil le fiachas ardaithe teaghlaigh i gcónaí. Ar nóta níos dearfaí, tá sciar ard na morgáistí ar ráta úis seasta ina mhaolaitheoir tábhachtach ó thaobh na rioscaí a bhaineann le féichiúnas teaghlaigh. |
| --- | --- | --- |

(7)

Maidir le Lichtinstéin, léiríodh an méid seo a leanas leis an measúnú a rinneadh le déanaí:

a.

B’ionann féichiúnas teaghlaigh i Lichtinstéin agus 226 % (4) agus 120 % den ioncam indiúscartha agus den olltáirgeacht intíre (OTI) faoi seach in 2020 de réir meastacháin ón Údarás um an Margadh Airgeadais (FMA), inar rangaíodh Lichtinstéin i measc na dtíortha a bhfuil an féichiúnas teaghlaigh is airde acu in LEE. Thairis sin, tá an fiachas teaghlaigh ag dul in airde le déanaí. Seachas na costais fhabhracha a bhaineann le maoiniú fiachais, d’fhéadfadh sé go bhfuil dreasachtaí, ar measadh gur dhreasachtaí cánach iad, tar éis cuidiú le fiachas teaghlaigh a charnadh (5). Léirítear in anailís a rinne FMA go bhfuil an féichiúnas dáilte go míchothrom ar fud na dteaghlach, agus 14 % de na teaghlaigh ag tuairisciú féichiúnais idir CHF 500 000 agus CHF 1 mhilliún, agus 9 % de na teaghlaigh ag tuairisciú féichiúnais os cionn CHF 1 mhilliún, de réir an staidrimh cánach. Ina theannta sin, tá an sciar de na teaghlaigh ag a bhfuil cóimheas idir fiachas agus ioncam (DTI) os cionn cúig sách ard, rud a thugann le tuiscint nach mbíonn breis ioncam teaghlaigh ag gabháil le fiachas ardaithe teaghlaigh i gcónaí. Ar nóta níos dearfaí, tá sciar ard na morgáistí ar ráta úis seasta ina mhaolaitheoir tábhachtach ó thaobh na rioscaí a bhaineann le féichiúnas teaghlaigh.

| b. | Tá dinimic an mhargaidh tithíochta tar éis a bheith measartha le blianta beaga anuas. I bhfianaise na srianta dlíthiúla ar cheannach eastáit réadaigh (6), is iondúil go mbíonn an ghníomhaíocht idirbheart íseal i Lichtinstéin. Ní fhoilsíonn na húdaráis phoiblí aon innéacsanna praghsanna. Mar sin féin, de réir FMA, ní léirítear le sonraí faoi phraghsanna ó mheasúnuithe saineolaithe ach méaduithe measartha ar phraghsanna talún agus árasán araon. Ar an gcaoi chéanna, tá an ghníomhaíocht tógála agus an ghníomhaíocht idirbheart tar éis a bheith réasúnta cobhsaí le blianta beaga anuas. |
| --- | --- |

b.

Tá dinimic an mhargaidh tithíochta tar éis a bheith measartha le blianta beaga anuas. I bhfianaise na srianta dlíthiúla ar cheannach eastáit réadaigh (6), is iondúil go mbíonn an ghníomhaíocht idirbheart íseal i Lichtinstéin. Ní fhoilsíonn na húdaráis phoiblí aon innéacsanna praghsanna. Mar sin féin, de réir FMA, ní léirítear le sonraí faoi phraghsanna ó mheasúnuithe saineolaithe ach méaduithe measartha ar phraghsanna talún agus árasán araon. Ar an gcaoi chéanna, tá an ghníomhaíocht tógála agus an ghníomhaíocht idirbheart tar éis a bheith réasúnta cobhsaí le blianta beaga anuas.

| c. | De réir FMA, tá fás morgáiste (lena n-áirítear RRE agus iasachtaí eastáit réadaigh eile ó bhainc intíre i limistéar airgeadra fhranc na hEilvéise) ag dul i laghad le déanaí agus b’ionann an fás sin agus 0,7 % in 2019 (laghdú ó 8,8 % in 2010), agus méadú beag go 2,5 % le sonrú in 2020. Bhí an fás bliantúil ar iasachtaí intíre RRE níos laige fós; b’ionann é agus 1,1 % in 2020. |
| --- | --- |

c.

De réir FMA, tá fás morgáiste (lena n-áirítear RRE agus iasachtaí eastáit réadaigh eile ó bhainc intíre i limistéar airgeadra fhranc na hEilvéise) ag dul i laghad le déanaí agus b’ionann an fás sin agus 0,7 % in 2019 (laghdú ó 8,8 % in 2010), agus méadú beag go 2,5 % le sonrú in 2020. Bhí an fás bliantúil ar iasachtaí intíre RRE níos laige fós; b’ionann é agus 1,1 % in 2020.

| d. | De réir FMA, glacadh cur chuige réasúnta stuama maidir le hiasachtaí morgáiste a sholáthar i dtéarmaí cóimheasa iasacht/luacha (LTV), gan ach sciar diomaibhseach de na morgáistí atá ann cheana agus de na morgáistí nua a raibh cóimheas LTV níos airde ná 80 % ag gabháil leo in 2019 agus in 2020. Ceanglaítear freisin ar bhainc iasachtaí a thuairisciú mar “eisceachtaí ón mbeartas” aon uair a sháraíonn siad a dtreoirlínte inmheánacha maidir le hinacmhainneacht morgáiste. Go praiticiúil, fíoraíonn na bainc an amhlaidh, dá dtiocfadh méadú ar an ráta úis go 4,5 % nó 5 %, a thabharfadh sé sin le tuiscint go raibh ualach seirbhíse fiachais ar mhó é ná an tríú cuid d’ioncam teaghlaigh i dtreis. I bhfianaise na timpeallachta rátaí ísle úis atá ann faoi láthair agus stair na rátaí ísle úis i limistéar airgeadra fhranc na hEilvéise, tá an t-ualach a bhaineann leis na ceanglais sin a chomhlíonadh dian go leor. Mar sin féin, bhain thart ar 23 % de na hiasachtaí RRE trí chéile i Lichtinstéin leis an gcatagóir “eisceachtaí ón mbeartas” ag deireadh 2020. |
| --- | --- |

d.

De réir FMA, glacadh cur chuige réasúnta stuama maidir le hiasachtaí morgáiste a sholáthar i dtéarmaí cóimheasa iasacht/luacha (LTV), gan ach sciar diomaibhseach de na morgáistí atá ann cheana agus de na morgáistí nua a raibh cóimheas LTV níos airde ná 80 % ag gabháil leo in 2019 agus in 2020. Ceanglaítear freisin ar bhainc iasachtaí a thuairisciú mar “eisceachtaí ón mbeartas” aon uair a sháraíonn siad a dtreoirlínte inmheánacha maidir le hinacmhainneacht morgáiste. Go praiticiúil, fíoraíonn na bainc an amhlaidh, dá dtiocfadh méadú ar an ráta úis go 4,5 % nó 5 %, a thabharfadh sé sin le tuiscint go raibh ualach seirbhíse fiachais ar mhó é ná an tríú cuid d’ioncam teaghlaigh i dtreis. I bhfianaise na timpeallachta rátaí ísle úis atá ann faoi láthair agus stair na rátaí ísle úis i limistéar airgeadra fhranc na hEilvéise, tá an t-ualach a bhaineann leis na ceanglais sin a chomhlíonadh dian go leor. Mar sin féin, bhain thart ar 23 % de na hiasachtaí RRE trí chéile i Lichtinstéin leis an gcatagóir “eisceachtaí ón mbeartas” ag deireadh 2020.

| e. | B’ionann méid iomlán na n-iasachtaí intíre RRE agus thart ar 85 % den OTI in 2020, agus é sin ar cheann de na cóimheasa is airde in LEE. Mar sin féin, is ionann méid earnáil baincéireachta Lichtinstéin agus thart ar 15 oiread OTI na tíre, rud a chiallaíonn gurb amhlaidh, cé gur foinse ioncaim do roinnt banc i Lichtinstéin iad iasachtaí morgáiste, nach bhfuil iasachtaí intíre ríthábhachtach do bhrabúsacht agus do shócmhainneacht na mbanc atá ag feidhmiú i Lichtinstéin toisc gur ar sheirbhísí baincéireachta príobháideacha is mó a dhíríonn siad. Ag an am céanna, tá caipitliú maith déanta ar earnáil baincéireachta Lichtinstéin, agus b’ionann cóimheas caipitil Ghnáthchothromas Leibhéal 1 (CET1) agus 22,3 % i mí an Mheithimh 2021. Sa bhreis air sin, tá táscairí leachtachta an-láidir le sonrú ar earnáil baincéireachta Lichtinstéin, agus is é 65 % an cóimheas fíoríseal idir iasachtaí agus taiscí, rud a fhágann go bhfuil riosca maoinithe íseal ann. |
| --- | --- |

e.

B’ionann méid iomlán na n-iasachtaí intíre RRE agus thart ar 85 % den OTI in 2020, agus é sin ar cheann de na cóimheasa is airde in LEE. Mar sin féin, is ionann méid earnáil baincéireachta Lichtinstéin agus thart ar 15 oiread OTI na tíre, rud a chiallaíonn gurb amhlaidh, cé gur foinse ioncaim do roinnt banc i Lichtinstéin iad iasachtaí morgáiste, nach bhfuil iasachtaí intíre ríthábhachtach do bhrabúsacht agus do shócmhainneacht na mbanc atá ag feidhmiú i Lichtinstéin toisc gur ar sheirbhísí baincéireachta príobháideacha is mó a dhíríonn siad. Ag an am céanna, tá caipitliú maith déanta ar earnáil baincéireachta Lichtinstéin, agus b’ionann cóimheas caipitil Ghnáthchothromas Leibhéal 1 (CET1) agus 22,3 % i mí an Mheithimh 2021. Sa bhreis air sin, tá táscairí leachtachta an-láidir le sonrú ar earnáil baincéireachta Lichtinstéin, agus is é 65 % an cóimheas fíoríseal idir iasachtaí agus taiscí, rud a fhágann go bhfuil riosca maoinithe íseal ann.

| f. | I bhfianaise na gcóimheas LTV coimeádach a ghabhann le hiasachtaí morgáiste intíre, an sciar teoranta díobh i bpunanna na mbanc, agus caipitliú ard na hearnála baincéireachta, tá na rioscaí díreacha don chobhsaíocht airgeadais a eascraíonn as an earnáil RRE teoranta faoi láthair i Lichtinstéin. Mar sin féin, cé gur léiríodh go bhfuil margadh saothair Lichtinstéin tar éis a bheith athléimneach le linn an chúlaithe eacnamaíoch le deicheanna de bhlianta anuas, agus go bhfuil saibhreas na dteaghlach fós ard, mar gheall ar an leibhéal ard fiachais teaghlaigh atá ann cheana agus é sin ag dul i méid, is amhlaidh, mar sin féin, atá earnáil na dteaghlach leochaileach i leith turraingí maicreacnamaíocha gan choinne. Má thagann méadú ar an leibhéal dífhostaíochta agus/nó laghdú ar ioncam teaghlaigh, d’fhéadfadh sé bheith níos deacra ar roinnt teaghlach a bhfiacha a sheirbhísiú i gcomparáid leis an gcás faoi láthair acu. D’fhéadfaí, leis na héifeachtaí diúltacha ar ioncam agus saibhreas teaghlaigh, na turraingí maicreacnamaíocha tosaigh a threisiú má éilítear ar theaghlaigh a dtomhaltas a laghdú chun a bhfiacha a sheirbhísiú. D’fhéadfadh sé seo bheith mar chúis le héifeachtaí indíreacha agus le méadú ar rioscaí d’institiúidí creidmheasa agus don chóras airgeadais (7). |
| --- | --- |

f.

I bhfianaise na gcóimheas LTV coimeádach a ghabhann le hiasachtaí morgáiste intíre, an sciar teoranta díobh i bpunanna na mbanc, agus caipitliú ard na hearnála baincéireachta, tá na rioscaí díreacha don chobhsaíocht airgeadais a eascraíonn as an earnáil RRE teoranta faoi láthair i Lichtinstéin. Mar sin féin, cé gur léiríodh go bhfuil margadh saothair Lichtinstéin tar éis a bheith athléimneach le linn an chúlaithe eacnamaíoch le deicheanna de bhlianta anuas, agus go bhfuil saibhreas na dteaghlach fós ard, mar gheall ar an leibhéal ard fiachais teaghlaigh atá ann cheana agus é sin ag dul i méid, is amhlaidh, mar sin féin, atá earnáil na dteaghlach leochaileach i leith turraingí maicreacnamaíocha gan choinne. Má thagann méadú ar an leibhéal dífhostaíochta agus/nó laghdú ar ioncam teaghlaigh, d’fhéadfadh sé bheith níos deacra ar roinnt teaghlach a bhfiacha a sheirbhísiú i gcomparáid leis an gcás faoi láthair acu. D’fhéadfaí, leis na héifeachtaí diúltacha ar ioncam agus saibhreas teaghlaigh, na turraingí maicreacnamaíocha tosaigh a threisiú má éilítear ar theaghlaigh a dtomhaltas a laghdú chun a bhfiacha a sheirbhísiú. D’fhéadfadh sé seo bheith mar chúis le héifeachtaí indíreacha agus le méadú ar rioscaí d’institiúidí creidmheasa agus don chóras airgeadais (7).

| g. | Admhaíonn BERS go bhfuil roinnt beart atá dírithe ar leochaileachtaí reatha RRE a mhaolú i bhfeidhm i Lichtinstéin, lena n-áirítear, go háirithe, an teorainn LTV 80 %, an ceanglas morgáistí a amúchadh go cóimheas LTV uasta 66 % laistigh de na chéad 20 bliain d’aisíoc iasachta, agus ualuithe riosca méadaithe ar mhorgáistí le haghaidh bainc a chuireann an Cur Chuige Caighdeánaithe i bhfeidhm chun ceanglais cistí dílse a ríomh (8). Ag an am céanna, tá Moladh BERS/2016/14 ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach á chur chun feidhme ag FMA (9). Táthar ag súil go gcuirfear tuilleadh feabhais ar an anailís ar leochaileachtaí RRE i Lichtinstéin de thoradh na sonraí nua, a bheidh ar fáil sa dara leath de 2022. |
| --- | --- |

g.

Admhaíonn BERS go bhfuil roinnt beart atá dírithe ar leochaileachtaí reatha RRE a mhaolú i bhfeidhm i Lichtinstéin, lena n-áirítear, go háirithe, an teorainn LTV 80 %, an ceanglas morgáistí a amúchadh go cóimheas LTV uasta 66 % laistigh de na chéad 20 bliain d’aisíoc iasachta, agus ualuithe riosca méadaithe ar mhorgáistí le haghaidh bainc a chuireann an Cur Chuige Caighdeánaithe i bhfeidhm chun ceanglais cistí dílse a ríomh (8). Ag an am céanna, tá Moladh BERS/2016/14 ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach á chur chun feidhme ag FMA (9). Táthar ag súil go gcuirfear tuilleadh feabhais ar an anailís ar leochaileachtaí RRE i Lichtinstéin de thoradh na sonraí nua, a bheidh ar fáil sa dara leath de 2022.

| h. | Ó pheirspictíocht réamhbhreathnaitheach, agus an t-ionchas meántéarmach riosca á chur san áireamh, meastar go bhfuil an meascán beartais macrastuamachta atá ann faoi láthair iomchuí go páirteach agus leordhóthanach go páirteach. Ós rud é go bhfuil an fiachas teaghlaigh ard cheana agus ag dul i méid, agus gur sciar suntasach é an sciar de na teaghlaigh atá i mbaol turraingí diúltacha gan choinne, ba cheart an teorainn atá ar na cóimheasa LTV faoi láthair a chomhlánú le bearta iasachtaí-bhunaithe a bhaineann le hioncam chun cosc a chur le carnadh tuilleadh leochaileachtaí RRE. Chun na críche sin, d’fhéadfadh sé gur ghá bunús dlí a chruthú le haghaidh ionstraimí iasachtaí-bhunaithe, agus ar an gcaoi sin dóthain solúbthachta a chur ar fáil do na húdaráis náisiúnta chun aghaidh a thabhairt ar leochaileachtaí RRE i Lichtinstéin. |
| --- | --- |

h.

Ó pheirspictíocht réamhbhreathnaitheach, agus an t-ionchas meántéarmach riosca á chur san áireamh, meastar go bhfuil an meascán beartais macrastuamachta atá ann faoi láthair iomchuí go páirteach agus leordhóthanach go páirteach. Ós rud é go bhfuil an fiachas teaghlaigh ard cheana agus ag dul i méid, agus gur sciar suntasach é an sciar de na teaghlaigh atá i mbaol turraingí diúltacha gan choinne, ba cheart an teorainn atá ar na cóimheasa LTV faoi láthair a chomhlánú le bearta iasachtaí-bhunaithe a bhaineann le hioncam chun cosc a chur le carnadh tuilleadh leochaileachtaí RRE. Chun na críche sin, d’fhéadfadh sé gur ghá bunús dlí a chruthú le haghaidh ionstraimí iasachtaí-bhunaithe, agus ar an gcaoi sin dóthain solúbthachta a chur ar fáil do na húdaráis náisiúnta chun aghaidh a thabhairt ar leochaileachtaí RRE i Lichtinstéin.

| (8) | Agus aon bhearta á ngníomhachtú chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí a sainaithníodh, ba cheart an riocht ina bhfuil Lichtinstéin sna timthriallta eacnamaíocha agus airgeadais, agus aon impleachtaí féideartha maidir leis na costais agus na tairbhí gaolmhara, a chur san áireamh ina gcalabrú agus ina dtabhairt isteach de réir a chéile, |
| --- | --- |

(8)

Agus aon bhearta á ngníomhachtú chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí a sainaithníodh, ba cheart an riocht ina bhfuil Lichtinstéin sna timthriallta eacnamaíocha agus airgeadais, agus aon impleachtaí féideartha maidir leis na costais agus na tairbhí gaolmhara, a chur san áireamh ina gcalabrú agus ina dtabhairt isteach de réir a chéile,

TAR ÉIS AN RABHADH SEO A GHLACADH:

Tá BERS tar éis leochaileachtaí meántéarmacha in earnáil an eastáit réadaigh cónaithe i Lichtinstéin a shainaithint mar fhoinse riosca shistéamaigh don chobhsaíocht airgeadais, a bhféadfadh iarmhairtí diúltacha tromchúiseacha don fhíorgheilleagar a bheith mar thoradh air. Ó thaobh na macrastuamachta de, measann BERS gurb iad na leochaileachtaí is mó atá ann féichiúnas ard agus féichiúnas méadaitheach na dteaghlach i gcomhthéacs easpa bearta iasachtaí-bhunaithe a bhaineann le hioncam chun maolú a dhéanamh ar charnadh breise rioscaí a bhaineann leis an earnáil eastáit réadaigh cónaithe.

Arna dhéanamh in Frankfurt am Main, 2 Nollaig 2021.

Thar ceann Bhord Ginearálta an BERS

Francesco MAZZAFERRO

Ceann Rúnaíocht an BERS

---

(1)  IO L 1, 3.1.1994, lch. 3.

1

(2)  IO L 331, 15.12.2010, lch. 1.

2

(3)  IO C 58, 24.2.2011, lch. 4.

3

(4)  Níl an cóimheas idir fiachas agus ioncam agus an cóimheas idir fiachas agus OTI i gcás Lichtinstéin ach neas-inchomparáide le tíortha eile de chuid LEE. Ríomhtar an t-ioncam indiúscartha i Lichtinstéin ar bhonn na difríochta idir an t-ioncam inchánach iomlán agus an cháin rachmais agus ioncaim. Ina theannta sin, tá an figiúr fiachais teaghlaigh iomlán bunaithe ar staidreamh cánach agus ní shainmhínítear fiachas ar bhonn comhdhlúite (i.e. áirítear freisin creidmheas laistigh d’earnáil na dteaghlach nó fiú laistigh den teaghlach). Leis an tsaincheist sainmhínitheach seo déantar an uimhir phríomha a bhoilsciú i gcomparáid le tíortha eile de chuid LEE.

4

(5)  Go háirithe, áirítear sa bhonn cánach do theaghlaigh freisin toradh hipitéiseach ar ghlansaibhreas (socraithe ag 4 % faoi láthair ) a chuirtear leis an ioncam tuillte bliantúil. Chun a nglansaibhreas a laghdú, féadfaidh teaghlaigh a morgáiste a choimeád i bhfeidhm seachas é a aisíoc. Sa chleachtas, áfach, tá an dreasacht chánach chun é sin a dhéanamh sách beag, go háirithe i bhfianaise an ráta úis ar an bhfiachas neamh-amúchta nach mór a íoc fós.

5

(6)  Tá srianta ar cheannach tithíochta i Lichtinstéin i gcás nach bhfuil leas dlisteanach ann, e.g. i ndáil le maoin atá ann cheana. I gcás thart ar leath na n-idirbheart eastáit réadaigh i Lichtinstéin, ní ceannach a bhíonn i gceist iontu, ach aistrithe trí babhtáil, trí thabhartas nó trí oidhreacht.

6

(7)  Ba cheart a thabhairt faoi deara, áfach, go mbeadh na héifeachtaí comhthimthriallacha sin de chor chun donais sa timthriall airgeadais i bhfad níos laige i Lichtinstéin i gcomparáid le tíortha eile de chuid LEE, mar go bhfuil ról measartha beag ag an éileamh intíre i ngeilleagar Lichtinstéin agus é an-bheag agus an-oscailte. Dá bhrí sin, fiú dá dtiocfadh méadú suntasach ar ráta coigiltis na dteaghlach, ní bheadh ach tionchar diomaibhseach aige sin ar an éileamh, rud a theorannódh an tionchar ar an ngeilleagar i gcoitinne.

7

(8)  Cuireann gach banc i Lichtinstéin an Cur Chuige Caighdeánaithe i bhfeidhm chun ceanglais cistí dílse a ríomh.

8

(9)  Moladh ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach an 31 Deireadh Fómhair 2016 maidir le bearnaí sna sonraí a bhaineann le heastát réadach a líonadh (BERS/2016/14) (IO C 31, 31.1.2017, lch. 1).

9

---

| 17.3.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 122/25 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 122/25

---

RABHADH ÓN MBORD EORPACH UM RIOSCA SISTÉAMACH

an 2 Nollaig 2021

maidir le leochaileachtaí meántéarmacha san earnáil eastáit réadaigh cónaithe san Ungáir

(BERS/2021/15)

(2022/C 122/06)

TÁ BORD GINEARÁLTA AN BHOIRD EORPAIGH UM RIOSCA SISTÉAMACH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh,

Ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1092/2010 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Samhain 2010 maidir le formhaoirseacht stuamachta ar an macraileibhéal ag an Aontas Eorpach ar an gcóras airgeadais agus lena mbunaítear Bord Eorpach um Riosca Sistéamach (1), agus go háirithe Airteagal 3(2)(c) agus Airteagail 16 agus 18 de,

Ag féachaint do Chinneadh BERS/2011/1 ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach an 20 Eanáir 2011 lena nglactar Rialacha Nós Imeachta an Bhoird Eorpaigh um Riosca Sistéamach (2), agus go háirithe Airteagal 18 de,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Is earnáil thábhachtach den fhíorgheilleagar í an tithíocht agus is cuid mhór í den saibhreas teaghlaigh agus den iasachtú bainc. Tá aonaid mhaoine eastáit réadaigh cónaithe (RRE) ina gcomhpháirt mhór de shealúchais sócmhainní na dteaghlach agus bíonn iasachtaí le haghaidh tithíochta ina gcuid mhór de chláir chomhardaithe na mbanc go minic. Ina theannta sin, is comhchuid thábhachtach den fhíorgheilleagar í an tógáil tithíochta de ghnáth, agus í ina foinse fostaíochta, infheistíochta agus fáis. |
| --- | --- |

(1)

Is earnáil thábhachtach den fhíorgheilleagar í an tithíocht agus is cuid mhór í den saibhreas teaghlaigh agus den iasachtú bainc. Tá aonaid mhaoine eastáit réadaigh cónaithe (RRE) ina gcomhpháirt mhór de shealúchais sócmhainní na dteaghlach agus bíonn iasachtaí le haghaidh tithíochta ina gcuid mhór de chláir chomhardaithe na mbanc go minic. Ina theannta sin, is comhchuid thábhachtach den fhíorgheilleagar í an tógáil tithíochta de ghnáth, agus í ina foinse fostaíochta, infheistíochta agus fáis.

| (2) | Léiríodh le géarchéimeanna airgeadais agus le taithí ina lán tíortha roimhe seo go bhféadfadh iarmhairtí tromchúiseacha a bheith ag forbairtí neamh-inbhuanaithe i margaí eastáit réadaigh ar chobhsaíocht an chórais airgeadais agus an gheilleagair ina iomláine in aon tír faoi leith, rud a bhféadfadh iarmhairtí diúltacha trasteorann a bheith mar thoradh orthu freisin. Féadfaidh na héifeachtaí ar an gcobhsaíocht airgeadais a bheith díreach agus indíreach. Is éard atá in éifeachtaí díreacha ná caillteanais chreidmheasa ar phunanna morgáiste mar gheall ar dhálaí eacnamaíocha agus airgeadais díobhálacha agus forbairtí diúltacha comhuaineacha sa mhargadh RRE. Baineann iarmhairtí indíreacha le coigeartuithe ar thomhaltas teaghlaigh, agus tuilleadh iarmhairtí ar an bhfíorgheilleagar agus ar an gcobhsaíocht airgeadais. |
| --- | --- |

(2)

Léiríodh le géarchéimeanna airgeadais agus le taithí ina lán tíortha roimhe seo go bhféadfadh iarmhairtí tromchúiseacha a bheith ag forbairtí neamh-inbhuanaithe i margaí eastáit réadaigh ar chobhsaíocht an chórais airgeadais agus an gheilleagair ina iomláine in aon tír faoi leith, rud a bhféadfadh iarmhairtí diúltacha trasteorann a bheith mar thoradh orthu freisin. Féadfaidh na héifeachtaí ar an gcobhsaíocht airgeadais a bheith díreach agus indíreach. Is éard atá in éifeachtaí díreacha ná caillteanais chreidmheasa ar phunanna morgáiste mar gheall ar dhálaí eacnamaíocha agus airgeadais díobhálacha agus forbairtí diúltacha comhuaineacha sa mhargadh RRE. Baineann iarmhairtí indíreacha le coigeartuithe ar thomhaltas teaghlaigh, agus tuilleadh iarmhairtí ar an bhfíorgheilleagar agus ar an gcobhsaíocht airgeadais.

| (3) | Is minic a bhíonn forbairtí timthriallacha i margaí eastáit réadaigh. D’fhéadfadh impleachtaí diúltacha tromchúiseacha tarlú don chobhsaíocht airgeadais agus don fhíorgheilleagar mar gheall ar an iomarca rioscaí a ghlacadh, giaráil iomarcach agus dreasachtaí mí-ailínithe le linn chor chun feabhais an timthrialla eastáit réadaigh. I bhfianaise ábharthacht RRE maidir leis an gcobhsaíocht airgeadais agus mhaicreacnamaíoch, tá sé thar a bheith tábhachtach go bhféachfaí le leochaileachtaí i margaí RRE a chosc trí úsáid a bhaint as beartas macrastuamachta, chomh maith lena úsáid mar bhealach chun riosca sistéamach a mhaolú. |
| --- | --- |

(3)

Is minic a bhíonn forbairtí timthriallacha i margaí eastáit réadaigh. D’fhéadfadh impleachtaí diúltacha tromchúiseacha tarlú don chobhsaíocht airgeadais agus don fhíorgheilleagar mar gheall ar an iomarca rioscaí a ghlacadh, giaráil iomarcach agus dreasachtaí mí-ailínithe le linn chor chun feabhais an timthrialla eastáit réadaigh. I bhfianaise ábharthacht RRE maidir leis an gcobhsaíocht airgeadais agus mhaicreacnamaíoch, tá sé thar a bheith tábhachtach go bhféachfaí le leochaileachtaí i margaí RRE a chosc trí úsáid a bhaint as beartas macrastuamachta, chomh maith lena úsáid mar bhealach chun riosca sistéamach a mhaolú.

| (4) | Cé go mbíonn ról tábhachtach freisin ag tosca timthriallacha maidir leis na leochaileachtaí a sainaithníodh sna margaí RRE i dtíortha an Limistéir Eorpaigh Eacnamaíoch (LEE) a ghéarú, tá tosca struchtúracha tábhachtacha eile tar éis dlús a chur leis na leochaileachtaí sin freisin. Áirítear ar na tosca struchtúracha sin easpa soláthar tithíochta, a bhfuil brú aníos á chur aici ar phraghsanna tithe agus ar fhiachas na dteaghlach a cheannaíonn a gcuid maoine féin, agus beartais phoiblí eile a d’fhéadfadh feidhmiú mar dhreasacht do theaghlaigh an iomarca airgid a fháil ar iasacht. Ós rud é bhfuil na tosca sin lasmuigh de scóip an bheartais macrastuamachta, d’fhéadfaí na bearta macrastuamachta reatha a chomhlánú le bearta a thagann as réimsí beartais eile agus tacú leo chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí atá sna margaí RRE i dtíortha aonair ar bhealach éifeachtúil éifeachtach, gan costais iomarcacha a chruthú don fhíorgheilleagar ná don chóras airgeadais. |
| --- | --- |

(4)

Cé go mbíonn ról tábhachtach freisin ag tosca timthriallacha maidir leis na leochaileachtaí a sainaithníodh sna margaí RRE i dtíortha an Limistéir Eorpaigh Eacnamaíoch (LEE) a ghéarú, tá tosca struchtúracha tábhachtacha eile tar éis dlús a chur leis na leochaileachtaí sin freisin. Áirítear ar na tosca struchtúracha sin easpa soláthar tithíochta, a bhfuil brú aníos á chur aici ar phraghsanna tithe agus ar fhiachas na dteaghlach a cheannaíonn a gcuid maoine féin, agus beartais phoiblí eile a d’fhéadfadh feidhmiú mar dhreasacht do theaghlaigh an iomarca airgid a fháil ar iasacht. Ós rud é bhfuil na tosca sin lasmuigh de scóip an bheartais macrastuamachta, d’fhéadfaí na bearta macrastuamachta reatha a chomhlánú le bearta a thagann as réimsí beartais eile agus tacú leo chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí atá sna margaí RRE i dtíortha aonair ar bhealach éifeachtúil éifeachtach, gan costais iomarcacha a chruthú don fhíorgheilleagar ná don chóras airgeadais.

| (5) | Níor tháinig meath timthriallach ar na margaí tithíochta mar thoradh ar ráig phaindéim COVID-19 in 2020 agus an ghéarchéim ghaolmhar. Ina ionad sin, tar éis tréimhse fáis de réir a chéile, agus sa timpeallacht rátaí ísle úis, tá dlús curtha le fás ar phraghsanna iarbhír tithe agus ar iasachtú i roinnt tíortha, agus iad sin tar éis dul chun tosaigh, den chuid is mó, ar ioncam na dteaghlach. D’fhonn tionchar na paindéime agus na neamhchinnteachta eacnamaíche a eascraíonn as sin a mhaolú, cuireadh bearta agus beartais éagsúla, amhail moratóirí agus ráthaíochtaí poiblí, chun feidhme. Sa chomhthéacs leathan beartais sin, rinneadh bearta macrastuamachta a sceidealaíodh roimhe seo a mhaolú go sealadach nó cuireadh moill ar iad a ghníomhachtú i roinnt tíortha. Leis an bhfeabhas a fheictear faoi láthair ar an staid eacnamaíoch, is féidir coigeartú a dhéanamh ar an mbeartas macrastuamachta sna tíortha sin ina bhfuil leochaileachtaí a bhaineann le RRE ag dul i méid i gcónaí. |
| --- | --- |

(5)

Níor tháinig meath timthriallach ar na margaí tithíochta mar thoradh ar ráig phaindéim COVID-19 in 2020 agus an ghéarchéim ghaolmhar. Ina ionad sin, tar éis tréimhse fáis de réir a chéile, agus sa timpeallacht rátaí ísle úis, tá dlús curtha le fás ar phraghsanna iarbhír tithe agus ar iasachtú i roinnt tíortha, agus iad sin tar éis dul chun tosaigh, den chuid is mó, ar ioncam na dteaghlach. D’fhonn tionchar na paindéime agus na neamhchinnteachta eacnamaíche a eascraíonn as sin a mhaolú, cuireadh bearta agus beartais éagsúla, amhail moratóirí agus ráthaíochtaí poiblí, chun feidhme. Sa chomhthéacs leathan beartais sin, rinneadh bearta macrastuamachta a sceidealaíodh roimhe seo a mhaolú go sealadach nó cuireadh moill ar iad a ghníomhachtú i roinnt tíortha. Leis an bhfeabhas a fheictear faoi láthair ar an staid eacnamaíoch, is féidir coigeartú a dhéanamh ar an mbeartas macrastuamachta sna tíortha sin ina bhfuil leochaileachtaí a bhaineann le RRE ag dul i méid i gcónaí.

| (6) | Le déanaí, chuir an Bord Eorpach um Riosca Sistéamach (BERS) measúnú sistéamach réamhbhreathnaitheach ar leochaileachtaí a bhaineann le RRE ar fud LLE i gcrích. |
| --- | --- |

(6)

Le déanaí, chuir an Bord Eorpach um Riosca Sistéamach (BERS) measúnú sistéamach réamhbhreathnaitheach ar leochaileachtaí a bhaineann le RRE ar fud LLE i gcrích.

| (7) | Maidir leis an Ungáir, léiríodh an méid seo a leanas leis an measúnú a rinneadh le déanaí:






  a. | Idir 2015 agus 2019 bhí an fás bliantúil iarbhír a tháinig ar phraghsanna tithe gar do 10 nó os a chionn agus bhí an fás sin le sonrú go háirithe i mBúdaipeist. De réir na meastachán a rinne Magyar Nemzeti Bank (MNB), bhí róluacháil shuntasach ann de bharr na dinimice sin, agus fás 18 % sroichte i mBúdaipeist agus fás 3 % sa tír ina hiomláine sa tríú ráithe de 2019. Léirítear leis na sonraí ó MNB go bhfuil difríocht shuntasach tagtha ar fhorbairtí praghsanna in áiteanna éagsúla sa tír. Ar thaobh amháin, i dtéarmaí réadacha thosaigh moilliú ag teacht ar phraghsanna tithe i mBúdaipeist go déanach i 2019, bhí siad gan athrú nó laghdaigh siad de bheagán in 2020 agus d’fhan siad measartha sa chéad leath de 2021. Ar an taobh eile, cuireadh dlús leis na praghsanna i gceantair eile agus fás dédhigiteach le sonrú sna háiteanna sin, go háirithe i mbardais bheaga agus i gceantair thuaithe, ina raibh teaghlaigh i dteideal fóirdheontas ceannaigh tithe an rialtais a fháil. Ó pheirspictíocht réamhbhreathnaitheach, beidh filleadh na turasóireachta idirnáisiúnta ina dheitéarmanant tábhachtach i dtaobh forbairtí praghsanna tí i mBúdaipeist. Sa tír ina hiomláine, d’fhéadfadh an úsáid bhreise a bhainfí as cláir éagsúla um fhóirdheontais rialtais (3) cur leis an mbrú ar phraghsanna tithe, agus d’fhéadfadh an cháin bhreisluacha tosaíochta le haghaidh foirgníocht nua (4) na sriantachtaí soláthair a éascú sa mheántéarma. |
| --- | --- | --- |

(7)

Maidir leis an Ungáir, léiríodh an méid seo a leanas leis an measúnú a rinneadh le déanaí:

a.

Idir 2015 agus 2019 bhí an fás bliantúil iarbhír a tháinig ar phraghsanna tithe gar do 10 nó os a chionn agus bhí an fás sin le sonrú go háirithe i mBúdaipeist. De réir na meastachán a rinne Magyar Nemzeti Bank (MNB), bhí róluacháil shuntasach ann de bharr na dinimice sin, agus fás 18 % sroichte i mBúdaipeist agus fás 3 % sa tír ina hiomláine sa tríú ráithe de 2019. Léirítear leis na sonraí ó MNB go bhfuil difríocht shuntasach tagtha ar fhorbairtí praghsanna in áiteanna éagsúla sa tír. Ar thaobh amháin, i dtéarmaí réadacha thosaigh moilliú ag teacht ar phraghsanna tithe i mBúdaipeist go déanach i 2019, bhí siad gan athrú nó laghdaigh siad de bheagán in 2020 agus d’fhan siad measartha sa chéad leath de 2021. Ar an taobh eile, cuireadh dlús leis na praghsanna i gceantair eile agus fás dédhigiteach le sonrú sna háiteanna sin, go háirithe i mbardais bheaga agus i gceantair thuaithe, ina raibh teaghlaigh i dteideal fóirdheontas ceannaigh tithe an rialtais a fháil. Ó pheirspictíocht réamhbhreathnaitheach, beidh filleadh na turasóireachta idirnáisiúnta ina dheitéarmanant tábhachtach i dtaobh forbairtí praghsanna tí i mBúdaipeist. Sa tír ina hiomláine, d’fhéadfadh an úsáid bhreise a bhainfí as cláir éagsúla um fhóirdheontais rialtais (3) cur leis an mbrú ar phraghsanna tithe, agus d’fhéadfadh an cháin bhreisluacha tosaíochta le haghaidh foirgníocht nua (4) na sriantachtaí soláthair a éascú sa mheántéarma.

| b. | Tá méadú mór ag teacht ar an gcreidmheas morgáiste ó lár 2018 i leith, agus tá na rátaí fáis bliantúla iarbhír níos airde ná 5 % nó gar don chéatadán sin. Cé nár réadaíodh ach leath na n-idirbheart tithíochta trí chreidmheas bainc in 2020, de réir na meastachán ó MNB, tháinig méadú 6,8 % ar an meán ar an bhfíorfhás bliantúil ar chreidmheas morgáiste idir Eanáir agus Lúnasa 2021. Idir an dá linn, b’ionann an fíorfhás creidmheasa teaghlaigh agus 10 % in aghaidh na bliana ar an meán. Cé nár éirigh leis an bhfás sin dul chun tosaigh ar fhíorfhás na morgáistí, is é an fás sna hiasachtaí um thacaíocht le leanbh réamhbhreithe, chomh maith leis an sciar de na hiasachtaí teaghlaigh atá faoi mhoratóir (bhí 31 % d’iomlán na n-iasachtaí RRE agus 42 % de na hiasachtaí RRE incháilithe fós sa mhoratóir sin, agus dá bhrí sin ní raibh siad á n-amúchadh, i mí an Mheithimh 2021), a thiomáin é. . Gan éifeacht an mhoratóra, shroich fás bliantúil iarbhír an chreidmheasa morgáiste agus teaghlaigh sa chéad leath de 2021 0,7 % agus 2,7 %, faoi seach, de réir na meastachán ó MNB. De bharr raon leathan na gclár fóirdheontais rialtais, lena n-áirítear an clár breise fóirdheontais rialtais a tugadh isteach ag tús 2021, cuireadh leis an bhfás ar chreidmheas teaghlaigh (5). |
| --- | --- |

b.

Tá méadú mór ag teacht ar an gcreidmheas morgáiste ó lár 2018 i leith, agus tá na rátaí fáis bliantúla iarbhír níos airde ná 5 % nó gar don chéatadán sin. Cé nár réadaíodh ach leath na n-idirbheart tithíochta trí chreidmheas bainc in 2020, de réir na meastachán ó MNB, tháinig méadú 6,8 % ar an meán ar an bhfíorfhás bliantúil ar chreidmheas morgáiste idir Eanáir agus Lúnasa 2021. Idir an dá linn, b’ionann an fíorfhás creidmheasa teaghlaigh agus 10 % in aghaidh na bliana ar an meán. Cé nár éirigh leis an bhfás sin dul chun tosaigh ar fhíorfhás na morgáistí, is é an fás sna hiasachtaí um thacaíocht le leanbh réamhbhreithe, chomh maith leis an sciar de na hiasachtaí teaghlaigh atá faoi mhoratóir (bhí 31 % d’iomlán na n-iasachtaí RRE agus 42 % de na hiasachtaí RRE incháilithe fós sa mhoratóir sin, agus dá bhrí sin ní raibh siad á n-amúchadh, i mí an Mheithimh 2021), a thiomáin é. . Gan éifeacht an mhoratóra, shroich fás bliantúil iarbhír an chreidmheasa morgáiste agus teaghlaigh sa chéad leath de 2021 0,7 % agus 2,7 %, faoi seach, de réir na meastachán ó MNB. De bharr raon leathan na gclár fóirdheontais rialtais, lena n-áirítear an clár breise fóirdheontais rialtais a tugadh isteach ag tús 2021, cuireadh leis an bhfás ar chreidmheas teaghlaigh (5).

| c. | Cé gur tugadh iasachtaí morgáiste lenar ghabh cóimheas iasachta/luacha (LTV) an-ard roimh 2008, bhí cóimheasa iasachta/luacha níos lú ná 80 % ag gabháil le 90 % de stoc na n-iasachtaí sa chéad leath de 2021. Is toradh é seo, go pointe áirithe, ar fhás tapa ar phraghsanna tithe agus ar sheaniasachtaí a bheith á n-amúchadh. Sa bhreis air sin, ó 2015 i leith tá teorainn 80 % ar chóimheasa LTV na n-iasachtaí nua. Maidir leis na cóimheasa idir seirbhísiú fiachais agus ioncam (DSTI), áfach, bhí cóimheasa DSTI idir 40 % agus 60 % ag gabháil le thart ar 22 % de na hiasachtaí morgáiste atá ann cheana agus beagnach 25 % de na hiasachtaí nua morgáiste (arna sloinneadh i dtéarmaí méideanna) sa chéad leath de 2021. Is toradh é sin i bpáirt ar theorainneacha níos airde ar an gcóimheas DSTI i gcás iasachtaithe ardioncaim, a bhfuil an sciar atá acu den iasachtú nua tar éis a bheith ag fás: sa chéad leath de 2021, bhí thart ar 60 % de na hiasachtaí nua chun críocha tithíochta incháilithe do na teorainneacha níos airde 60 % ar an teorainn chóimheasa DSTI (agus a nglanioncam míosúil iasachtaithe os cionn na tairsí rialála HUF 500 000), agus bhí cóimheas DSTI os cionn 50 % ag 5 % de na hiasachtaí nua tithíochta. Cé go bhfuil fad beag tagtha ar aibíochtaí na n-iasachtaí nua, de réir MNB, ní thugann an fhianaise le fios go bhfuil aibíochtaí níos faide á n-úsáid ar bhonn níos fairsinge chun dul timpeall ar na teorainneacha atá ann faoi láthair ar chóimheasa DSTI. |
| --- | --- |

c.

Cé gur tugadh iasachtaí morgáiste lenar ghabh cóimheas iasachta/luacha (LTV) an-ard roimh 2008, bhí cóimheasa iasachta/luacha níos lú ná 80 % ag gabháil le 90 % de stoc na n-iasachtaí sa chéad leath de 2021. Is toradh é seo, go pointe áirithe, ar fhás tapa ar phraghsanna tithe agus ar sheaniasachtaí a bheith á n-amúchadh. Sa bhreis air sin, ó 2015 i leith tá teorainn 80 % ar chóimheasa LTV na n-iasachtaí nua. Maidir leis na cóimheasa idir seirbhísiú fiachais agus ioncam (DSTI), áfach, bhí cóimheasa DSTI idir 40 % agus 60 % ag gabháil le thart ar 22 % de na hiasachtaí morgáiste atá ann cheana agus beagnach 25 % de na hiasachtaí nua morgáiste (arna sloinneadh i dtéarmaí méideanna) sa chéad leath de 2021. Is toradh é sin i bpáirt ar theorainneacha níos airde ar an gcóimheas DSTI i gcás iasachtaithe ardioncaim, a bhfuil an sciar atá acu den iasachtú nua tar éis a bheith ag fás: sa chéad leath de 2021, bhí thart ar 60 % de na hiasachtaí nua chun críocha tithíochta incháilithe do na teorainneacha níos airde 60 % ar an teorainn chóimheasa DSTI (agus a nglanioncam míosúil iasachtaithe os cionn na tairsí rialála HUF 500 000), agus bhí cóimheas DSTI os cionn 50 % ag 5 % de na hiasachtaí nua tithíochta. Cé go bhfuil fad beag tagtha ar aibíochtaí na n-iasachtaí nua, de réir MNB, ní thugann an fhianaise le fios go bhfuil aibíochtaí níos faide á n-úsáid ar bhonn níos fairsinge chun dul timpeall ar na teorainneacha atá ann faoi láthair ar chóimheasa DSTI.

| d. | Baineadh úsáid níos minice as rátaí úis seasta i ndáil le creidmheas teaghlaigh tar éis do MNB trádmharc deimhniúcháin a thabhairt isteach in 2017. Níl sé seo ar fáil ach amháin d’iasachtaí tithíochta lena ngabhann tréimhse shocraithe ráta úis cúig bliana ar a laghad. Maidir leis an leathnú ar iasachtaí tithíochta lena ngabhann tréimhsí socraithe rátaí úis níos faide, tá dlús curtha leis an leathnú sin leis na teorainneacha níos ísle ar chóimheasa DSTI, is infheidhme ó Dheireadh Fómhair 2018 i leith, i gcás iasachtaí morgáiste a bhfuil tréimhse shocraithe ráta úis níos giorra ná 10 mbliana ag gabháil leo. Amhail Feabhra 2021, bhí thart ar 75 % agus 25 % de na hiasachtaí nua socraithe ar feadh 10 mbliana agus 5 bliana faoi seach. Agus an stoc iasachtaí á chur san áireamh, áfach, b’ionann iasachtaí lenar ghabh tréimhsí socraithe níos giorra ná bliain amháin agus beagnach 40 % den chreidmheas a eisíodh, cé go bhfuil an sciar sin tar éis dul i laghad de réir a chéile. |
| --- | --- |

d.

Baineadh úsáid níos minice as rátaí úis seasta i ndáil le creidmheas teaghlaigh tar éis do MNB trádmharc deimhniúcháin a thabhairt isteach in 2017. Níl sé seo ar fáil ach amháin d’iasachtaí tithíochta lena ngabhann tréimhse shocraithe ráta úis cúig bliana ar a laghad. Maidir leis an leathnú ar iasachtaí tithíochta lena ngabhann tréimhsí socraithe rátaí úis níos faide, tá dlús curtha leis an leathnú sin leis na teorainneacha níos ísle ar chóimheasa DSTI, is infheidhme ó Dheireadh Fómhair 2018 i leith, i gcás iasachtaí morgáiste a bhfuil tréimhse shocraithe ráta úis níos giorra ná 10 mbliana ag gabháil leo. Amhail Feabhra 2021, bhí thart ar 75 % agus 25 % de na hiasachtaí nua socraithe ar feadh 10 mbliana agus 5 bliana faoi seach. Agus an stoc iasachtaí á chur san áireamh, áfach, b’ionann iasachtaí lenar ghabh tréimhsí socraithe níos giorra ná bliain amháin agus beagnach 40 % den chreidmheas a eisíodh, cé go bhfuil an sciar sin tar éis dul i laghad de réir a chéile.

| e. | Cuireadh síneadh le déanaí, go mí an Mheithimh 2022, leis an moratóir iasachtaí a bhaineann le paindéim COVID-19. Mar sin féin, tá an incháilitheacht maidir leis an moratóir laghdaithe, agus is ionann stoc iasachtaí teaghlaigh a fhanann faoi moratorium agus thart ar 5 % de phunann iomlán iasachtaí teaghlaigh atá gan íoc. De réir anailís a rinne MNB, maidir le hiasachtaí gan íoc a bhí ann roimhe sin agus an moratóir níos leithne ar iasachtaithe teaghlach a fhostaítear in earnálacha leochaileacha, b’ionann na hiasachtaí sin agus thart ar 10 % de na hiasachtaí uile gan íoc. |
| --- | --- |

e.

Cuireadh síneadh le déanaí, go mí an Mheithimh 2022, leis an moratóir iasachtaí a bhaineann le paindéim COVID-19. Mar sin féin, tá an incháilitheacht maidir leis an moratóir laghdaithe, agus is ionann stoc iasachtaí teaghlaigh a fhanann faoi moratorium agus thart ar 5 % de phunann iomlán iasachtaí teaghlaigh atá gan íoc. De réir anailís a rinne MNB, maidir le hiasachtaí gan íoc a bhí ann roimhe sin agus an moratóir níos leithne ar iasachtaithe teaghlach a fhostaítear in earnálacha leochaileacha, b’ionann na hiasachtaí sin agus thart ar 10 % de na hiasachtaí uile gan íoc.

| f. | Aithníonn BERS na bearta macrastuamachta atá i bhfeidhm san Ungáir lena maolaítear na leochaileachtaí reatha eastáit réadaigh, eadhon na teorainneacha ar chóimheasa LTV agus DSTI. Thairis sin, admhaíonn BERS gur aithin na bainc go cuí an méadú ar an riosca creidmheasa i ngeall ar an moratóir leathnaithe trí roinnt iasachtaí a aicmiú mar iasachtaí de chuid Chéim 2. |
| --- | --- |

f.

Aithníonn BERS na bearta macrastuamachta atá i bhfeidhm san Ungáir lena maolaítear na leochaileachtaí reatha eastáit réadaigh, eadhon na teorainneacha ar chóimheasa LTV agus DSTI. Thairis sin, admhaíonn BERS gur aithin na bainc go cuí an méadú ar an riosca creidmheasa i ngeall ar an moratóir leathnaithe trí roinnt iasachtaí a aicmiú mar iasachtaí de chuid Chéim 2.

| g. | Ó pheirspictíocht réamhbhreathnaitheach, agus an t-ionchas meántéarmach riosca á chur san áireamh, meastar go bhfuil an meascán beartais macrastuamachta atá ann faoi láthair iomchuí go páirteach agus leordhóthanach go páirteach. Má leanann leochaileachtaí RRE de bheith ag méadú, bheadh de thoradh ar an teorainn ar an gcóimheas DSTI a dhéanamh níos doichte, ar é á chomhlánú le teorainn aibíochta, agus/nó ar mhaolán um riosca sistéamach nó caipiteal maolánach fritimthriallach a thabhairt isteach go rannchuideofaí leis na leochaileachtaí sin a mhaolú. Mar sin féin, ba cheart beartais mhacrastaumachta a chomhlánú le gníomh beartais níos leithne atá dírithe ar na tosca lena n-éascaítear nó lena gcuirtear chun cinn féichiúnas méadaithe tí nó inacmhainneacht neamhchothrom tithíochta a mhaolú nó a dhíchur. Ba cheart go dtacódh na beartais seo leis na bearta macrastaumachta atá ann faoi láthair chun aghaidh a thabhairt go héifeachtach agus go héifeachtúil ar na leochaileachtaí sainaitheanta atá fágtha sa mhargadh RRE san Ungáir, gan costais iomarcacha a tháirgeadh d’fhíorgheilleagar agus do chóras airgeadais na hUngáire. San Ungáir, is féidir le fóirdheontais agus iasachtaí tacaíochta ón rialtas cur leis an éileamh ar thithíocht úinéirí-áitithe a mhéadú, rud a fhágfaidh go ndéanfar róluacháil ar phraghsanna tithe agus go mbeidh teaghlaigh i bhfiacha, i gcomhthéacs soláthar neamhleor tithíochta. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh sé go n-áireofaí ar bheartais bhreise go gcuirfí deireadh le dreasachtaí le haghaidh féichiúnas teaghlaigh níos airde, go háirithe fóirdheontais agus iasachtaí tacaíochta ón rialtas, agus soláthar tithíochta leordhóthanach agus margadh éifeachtúil cíosa a áirithiú. Bheadh sé inmholta, sna ráithí amach romhainn, go leanfadh na húdaráis náisiúnta d’fhaireachán a dhéanamh ar cháilíocht chreidmheasa an fhéichiúnais teaghlaigh faoi mhoratóir agus go n-áiritheofaí soláthar leordhóthanach do na caillteanais ionchasacha. |
| --- | --- |

g.

Ó pheirspictíocht réamhbhreathnaitheach, agus an t-ionchas meántéarmach riosca á chur san áireamh, meastar go bhfuil an meascán beartais macrastuamachta atá ann faoi láthair iomchuí go páirteach agus leordhóthanach go páirteach. Má leanann leochaileachtaí RRE de bheith ag méadú, bheadh de thoradh ar an teorainn ar an gcóimheas DSTI a dhéanamh níos doichte, ar é á chomhlánú le teorainn aibíochta, agus/nó ar mhaolán um riosca sistéamach nó caipiteal maolánach fritimthriallach a thabhairt isteach go rannchuideofaí leis na leochaileachtaí sin a mhaolú. Mar sin féin, ba cheart beartais mhacrastaumachta a chomhlánú le gníomh beartais níos leithne atá dírithe ar na tosca lena n-éascaítear nó lena gcuirtear chun cinn féichiúnas méadaithe tí nó inacmhainneacht neamhchothrom tithíochta a mhaolú nó a dhíchur. Ba cheart go dtacódh na beartais seo leis na bearta macrastaumachta atá ann faoi láthair chun aghaidh a thabhairt go héifeachtach agus go héifeachtúil ar na leochaileachtaí sainaitheanta atá fágtha sa mhargadh RRE san Ungáir, gan costais iomarcacha a tháirgeadh d’fhíorgheilleagar agus do chóras airgeadais na hUngáire. San Ungáir, is féidir le fóirdheontais agus iasachtaí tacaíochta ón rialtas cur leis an éileamh ar thithíocht úinéirí-áitithe a mhéadú, rud a fhágfaidh go ndéanfar róluacháil ar phraghsanna tithe agus go mbeidh teaghlaigh i bhfiacha, i gcomhthéacs soláthar neamhleor tithíochta. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh sé go n-áireofaí ar bheartais bhreise go gcuirfí deireadh le dreasachtaí le haghaidh féichiúnas teaghlaigh níos airde, go háirithe fóirdheontais agus iasachtaí tacaíochta ón rialtas, agus soláthar tithíochta leordhóthanach agus margadh éifeachtúil cíosa a áirithiú. Bheadh sé inmholta, sna ráithí amach romhainn, go leanfadh na húdaráis náisiúnta d’fhaireachán a dhéanamh ar cháilíocht chreidmheasa an fhéichiúnais teaghlaigh faoi mhoratóir agus go n-áiritheofaí soláthar leordhóthanach do na caillteanais ionchasacha.

| (8) | Agus aon bhearta á ngníomhachtú chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí a sainaithníodh, ba cheart an riocht ina bhfuil an Ungáir sna timthriallta eacnamaíocha agus airgeadais, agus aon impleachtaí féideartha maidir leis na costais agus na tairbhí gaolmhara, a chur san áireamh ina gcalabrú agus ina dtabhairt isteach de réir a chéile, |
| --- | --- |

(8)

Agus aon bhearta á ngníomhachtú chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí a sainaithníodh, ba cheart an riocht ina bhfuil an Ungáir sna timthriallta eacnamaíocha agus airgeadais, agus aon impleachtaí féideartha maidir leis na costais agus na tairbhí gaolmhara, a chur san áireamh ina gcalabrú agus ina dtabhairt isteach de réir a chéile,

TAR ÉIS AN RABHADH SEO A GHLACADH:

Tá BERS tar éis leochaileachtaí meántéarmacha in earnáil an eastáit réadaigh cónaithe san Ungáir a shainaithint mar fhoinse riosca shistéamaigh don chobhsaíocht airgeadais, a bhféadfadh iarmhairtí diúltacha tromchúiseacha don fhíorgheilleagar a bheith mar thoradh air. Ó thaobh na macrastuamachta de, measann BERS gurb iad na leochaileachtaí is mó atá ann an riosca méadaitheach go ndéanfar róluacháil ar phraghsanna tithe anuas ar an bhfás tapa ar an soláthar creidmheasa morgáiste agus teaghlaigh mar aon le pócaí leochaileachtaí a bhaineann le hiasachtaithe a bhfuil ardseirbhís fiachais le déanamh acu.

Arna dhéanamh in Frankfurt am Main, 2 Nollaig 2021.

Thar ceann Bhord Ginearálta an BERS

Francesco MAZZAFERRO

Ceann Rúnaíocht an BERS

---

(1)  IO L 331, 15.12.2010, lch. 1.

1

(2)  IO C 58, 24.2.2011, lch. 4.

2

(3)  An fóirdheontas ceannaigh tí agus an iasachta um thacaíocht le leanbh réamhbhreithe, arb iasacht saor ó ús í gan aon teorainn leis an gcuspóir a ghabhann léi.

3

(4)  Tugadh an cháin bhreisluacha tosaíochta le haghaidh foirgníocht nua isteach an athuair i mí Eanáir 2021 agus soláthraítear leis sochair i gcomhair teaghaisí a gcuirfear bailchríoch orthu faoi 2026 (agus ceadanna foirgníochta le heisiúint faoi 2022).

4

(5)  Leis an gclár breise fóirdheontais rialtais tugtar tacaíocht fhioscach do theaghlaigh atá páirteach cheana féin sa chlár fóirdheontais um cheannach tithe.

5

---

| 17.3.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 122/28 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 122/28

---

RABHADH ÓN mBORD EORPACH UM RIOSCA SISTÉAMACH

an 2 Nollaig 2021

maidir le leochaileachtaí meántéarmacha san earnáil eastáit réadaigh cónaithe san tSlóvaic

(BERS/2021/16)

(2022/C 122/07)

TÁ BORD GINEARÁLTA AN BHOIRD EORPAIGH UM RIOSCA SISTÉAMACH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh,

Ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1092/2010 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Samhain 2010 maidir le formhaoirseacht stuamachta ar an macraileibhéal ag an Aontas Eorpach ar an gcóras airgeadais agus lena mbunaítear Bord Eorpach um Riosca Sistéamach (1), agus go háirithe Airteagal 3(2)(c) agus Airteagail 16 agus 18 de,

Ag féachaint do Chinneadh BERS/2011/1 ón mBord Eorpach um Riosca Sistéamach an 20 Eanáir 2011 lena nglactar Rialacha Nós Imeachta an Bhoird Eorpaigh um Riosca Sistéamach (2), agus go háirithe Airteagal 18 de,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Is earnáil thábhachtach den fhíorgheilleagar í an tithíocht agus is cuid mhór í den saibhreas teaghlaigh agus den iasachtú bainc. Tá aonaid mhaoine eastáit réadaigh cónaithe (RRE) ina gcomhpháirt mhór de shealúchais sócmhainní na dteaghlach agus bíonn iasachtaí le haghaidh tithíochta ina gcuid mhór de chláir chomhardaithe na mbanc go minic. Ina theannta sin, is comhchuid thábhachtach den fhíorgheilleagar í an tógáil tithíochta de ghnáth, agus í ina foinse fostaíochta, infheistíochta agus fáis. |
| --- | --- |

(1)

Is earnáil thábhachtach den fhíorgheilleagar í an tithíocht agus is cuid mhór í den saibhreas teaghlaigh agus den iasachtú bainc. Tá aonaid mhaoine eastáit réadaigh cónaithe (RRE) ina gcomhpháirt mhór de shealúchais sócmhainní na dteaghlach agus bíonn iasachtaí le haghaidh tithíochta ina gcuid mhór de chláir chomhardaithe na mbanc go minic. Ina theannta sin, is comhchuid thábhachtach den fhíorgheilleagar í an tógáil tithíochta de ghnáth, agus í ina foinse fostaíochta, infheistíochta agus fáis.

| (2) | Léiríodh le géarchéimeanna airgeadais agus le taithí ina lán tíortha roimhe seo go bhféadfadh iarmhairtí tromchúiseacha a bheith ag forbairtí neamh-inbhuanaithe i margaí eastáit réadaigh ar chobhsaíocht an chórais airgeadais agus an gheilleagair ina iomláine in aon tír faoi leith, rud a bhféadfadh iarmhairtí diúltacha trasteorann a bheith mar thoradh orthu freisin. Féadfaidh na héifeachtaí ar an gcobhsaíocht airgeadais a bheith díreach agus indíreach. Is éard atá in éifeachtaí díreacha ná caillteanais chreidmheasa ar phunanna morgáiste mar gheall ar dhálaí eacnamaíocha agus airgeadais díobhálacha agus forbairtí diúltacha comhuaineacha sa mhargadh RRE. Baineann iarmhairtí indíreacha le coigeartuithe ar thomhaltas teaghlaigh, agus tuilleadh iarmhairtí ar an bhfíorgheilleagar agus ar an gcobhsaíocht airgeadais. |
| --- | --- |

(2)

Léiríodh le géarchéimeanna airgeadais agus le taithí ina lán tíortha roimhe seo go bhféadfadh iarmhairtí tromchúiseacha a bheith ag forbairtí neamh-inbhuanaithe i margaí eastáit réadaigh ar chobhsaíocht an chórais airgeadais agus an gheilleagair ina iomláine in aon tír faoi leith, rud a bhféadfadh iarmhairtí diúltacha trasteorann a bheith mar thoradh orthu freisin. Féadfaidh na héifeachtaí ar an gcobhsaíocht airgeadais a bheith díreach agus indíreach. Is éard atá in éifeachtaí díreacha ná caillteanais chreidmheasa ar phunanna morgáiste mar gheall ar dhálaí eacnamaíocha agus airgeadais díobhálacha agus forbairtí diúltacha comhuaineacha sa mhargadh RRE. Baineann iarmhairtí indíreacha le coigeartuithe ar thomhaltas teaghlaigh, agus tuilleadh iarmhairtí ar an bhfíorgheilleagar agus ar an gcobhsaíocht airgeadais.

| (3) | Is minic a bhíonn forbairtí timthriallacha i margaí eastáit réadaigh. D’fhéadfadh impleachtaí diúltacha tromchúiseacha tarlú don chobhsaíocht airgeadais agus don fhíorgheilleagar mar gheall ar an iomarca rioscaí a ghlacadh, giaráil iomarcach agus dreasachtaí mí-ailínithe le linn chor chun feabhais an timthrialla eastáit réadaigh. I bhfianaise ábharthacht RRE maidir leis an gcobhsaíocht airgeadais agus mhaicreacnamaíoch, tá sé thar a bheith tábhachtach go bhféachfaí le leochaileachtaí i margaí RRE a chosc trí úsáid a bhaint as beartas macrastuamachta, chomh maith lena úsáid mar bhealach chun riosca sistéamach a mhaolú. |
| --- | --- |

(3)

Is minic a bhíonn forbairtí timthriallacha i margaí eastáit réadaigh. D’fhéadfadh impleachtaí diúltacha tromchúiseacha tarlú don chobhsaíocht airgeadais agus don fhíorgheilleagar mar gheall ar an iomarca rioscaí a ghlacadh, giaráil iomarcach agus dreasachtaí mí-ailínithe le linn chor chun feabhais an timthrialla eastáit réadaigh. I bhfianaise ábharthacht RRE maidir leis an gcobhsaíocht airgeadais agus mhaicreacnamaíoch, tá sé thar a bheith tábhachtach go bhféachfaí le leochaileachtaí i margaí RRE a chosc trí úsáid a bhaint as beartas macrastuamachta, chomh maith lena úsáid mar bhealach chun riosca sistéamach a mhaolú.

| (4) | Cé go mbíonn ról tábhachtach freisin ag tosca timthriallacha maidir leis na leochaileachtaí a sainaithníodh sna margaí RRE i dtíortha an Limistéir Eorpaigh Eacnamaíoch (LEE) a ghéarú, tá tosca struchtúracha tábhachtacha eile tar éis dlús a chur leis na leochaileachtaí sin freisin. Áirítear ar na tosca struchtúracha sin easpa soláthar tithíochta, a bhfuil brú aníos á chur aici ar phraghsanna tithe agus ar fhiachas na dteaghlach a cheannaíonn a gcuid maoine féin, agus beartais phoiblí eile a d’fhéadfadh feidhmiú mar dhreasacht do theaghlaigh an iomarca airgid a fháil ar iasacht. Ós rud é bhfuil na tosca sin lasmuigh de scóip an bheartais macrastuamachta, d’fhéadfaí na bearta macrastuamachta reatha a chomhlánú le bearta a thagann as réimsí beartais eile agus tacú leo chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí atá sna margaí RRE i dtíortha aonair ar bhealach éifeachtúil éifeachtach, gan costais iomarcacha a chruthú don fhíorgheilleagar ná don chóras airgeadais. |
| --- | --- |

(4)

Cé go mbíonn ról tábhachtach freisin ag tosca timthriallacha maidir leis na leochaileachtaí a sainaithníodh sna margaí RRE i dtíortha an Limistéir Eorpaigh Eacnamaíoch (LEE) a ghéarú, tá tosca struchtúracha tábhachtacha eile tar éis dlús a chur leis na leochaileachtaí sin freisin. Áirítear ar na tosca struchtúracha sin easpa soláthar tithíochta, a bhfuil brú aníos á chur aici ar phraghsanna tithe agus ar fhiachas na dteaghlach a cheannaíonn a gcuid maoine féin, agus beartais phoiblí eile a d’fhéadfadh feidhmiú mar dhreasacht do theaghlaigh an iomarca airgid a fháil ar iasacht. Ós rud é bhfuil na tosca sin lasmuigh de scóip an bheartais macrastuamachta, d’fhéadfaí na bearta macrastuamachta reatha a chomhlánú le bearta a thagann as réimsí beartais eile agus tacú leo chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí atá sna margaí RRE i dtíortha aonair ar bhealach éifeachtúil éifeachtach, gan costais iomarcacha a chruthú don fhíorgheilleagar ná don chóras airgeadais.

| (5) | Níor tháinig meath timthriallach ar na margaí tithíochta mar thoradh ar ráig phaindéim COVID-19 in 2020 agus an ghéarchéim ghaolmhar. Ina ionad sin, tar éis tréimhse fáis de réir a chéile, agus sa timpeallacht rátaí ísle úis, tá dlús curtha le fás ar phraghsanna iarbhír tithe agus ar iasachtú i roinnt tíortha, agus iad sin tar éis dul chun tosaigh, den chuid is mó, ar ioncam na dteaghlach. D’fhonn tionchar na paindéime agus na neamhchinnteachta eacnamaíche a eascraíonn as sin a mhaolú, cuireadh bearta agus beartais éagsúla, amhail moratóirí agus ráthaíochtaí poiblí, chun feidhme. Sa chomhthéacs leathan beartais sin, rinneadh bearta macrastuamachta a sceidealaíodh roimhe seo a mhaolú go sealadach nó cuireadh moill ar iad a ghníomhachtú i roinnt tíortha. Leis an bhfeabhas a fheictear faoi láthair ar an staid eacnamaíoch, is féidir coigeartú a dhéanamh ar an mbeartas macrastuamachta sna tíortha sin ina bhfuil leochaileachtaí a bhaineann le RRE ag dul i méid i gcónaí. |
| --- | --- |

(5)

Níor tháinig meath timthriallach ar na margaí tithíochta mar thoradh ar ráig phaindéim COVID-19 in 2020 agus an ghéarchéim ghaolmhar. Ina ionad sin, tar éis tréimhse fáis de réir a chéile, agus sa timpeallacht rátaí ísle úis, tá dlús curtha le fás ar phraghsanna iarbhír tithe agus ar iasachtú i roinnt tíortha, agus iad sin tar éis dul chun tosaigh, den chuid is mó, ar ioncam na dteaghlach. D’fhonn tionchar na paindéime agus na neamhchinnteachta eacnamaíche a eascraíonn as sin a mhaolú, cuireadh bearta agus beartais éagsúla, amhail moratóirí agus ráthaíochtaí poiblí, chun feidhme. Sa chomhthéacs leathan beartais sin, rinneadh bearta macrastuamachta a sceidealaíodh roimhe seo a mhaolú go sealadach nó cuireadh moill ar iad a ghníomhachtú i roinnt tíortha. Leis an bhfeabhas a fheictear faoi láthair ar an staid eacnamaíoch, is féidir coigeartú a dhéanamh ar an mbeartas macrastuamachta sna tíortha sin ina bhfuil leochaileachtaí a bhaineann le RRE ag dul i méid i gcónaí.

| (6) | Le déanaí, chuir an Bord Eorpach um Riosca Sistéamach (BERS) measúnú sistéamach réamhbhreathnaitheach ar leochaileachtaí a bhaineann le RRE ar fud LLE i gcrích. |
| --- | --- |

(6)

Le déanaí, chuir an Bord Eorpach um Riosca Sistéamach (BERS) measúnú sistéamach réamhbhreathnaitheach ar leochaileachtaí a bhaineann le RRE ar fud LLE i gcrích.

| (7) | Maidir leis an tSlóvaic, léiríodh an méid seo a leanas leis an measúnú a rinneadh le déanaí:






  a. | Tá méadú leanúnach tagtha ar phraghsanna tithe i dtéarmaí réadacha sa tSlóvaic le cúig bliana anuas. Cé go ndearnadh an teorainn iasachta/luacha atá ceangailteach ó thaobh dlí níos doichte, tá dlús curtha le ráta fáis na bpraghsanna tithe ó thús 2019. Le linn phaindéim COVID-19, cuireadh dlús breise leis na méaduithe ar phraghsanna agus shroich an fíormhéadú bliantúil ar phraghsanna tithe beagnach 16 % sa dara ráithe de 2021, an dara leibhéal is airde san Aontas. Ina theannta sin, tá laghdú tagtha ar inacmhainneacht tithíochta le himeacht ama mar thoradh ar phraghsanna tithe a bheith ag fás níos tapúla ná ioncam na dteaghlach. De réir na méadrachta róluachála, tá ag méadú ar an mbaol go ndéanfar róluacháil ar phraghsanna tithe. Tá an dinimic praghsanna á cothú de bharr geilleagar atá i gcéim fáis, rátaí ísle úis, méadú ar choigilt na dteaghlach agus éileamh láidir ag teaghlaigh ar thithíocht nua i gcomhthéacs easpa soláthair. |
| --- | --- | --- |

(7)

Maidir leis an tSlóvaic, léiríodh an méid seo a leanas leis an measúnú a rinneadh le déanaí:

a.

Tá méadú leanúnach tagtha ar phraghsanna tithe i dtéarmaí réadacha sa tSlóvaic le cúig bliana anuas. Cé go ndearnadh an teorainn iasachta/luacha atá ceangailteach ó thaobh dlí níos doichte, tá dlús curtha le ráta fáis na bpraghsanna tithe ó thús 2019. Le linn phaindéim COVID-19, cuireadh dlús breise leis na méaduithe ar phraghsanna agus shroich an fíormhéadú bliantúil ar phraghsanna tithe beagnach 16 % sa dara ráithe de 2021, an dara leibhéal is airde san Aontas. Ina theannta sin, tá laghdú tagtha ar inacmhainneacht tithíochta le himeacht ama mar thoradh ar phraghsanna tithe a bheith ag fás níos tapúla ná ioncam na dteaghlach. De réir na méadrachta róluachála, tá ag méadú ar an mbaol go ndéanfar róluacháil ar phraghsanna tithe. Tá an dinimic praghsanna á cothú de bharr geilleagar atá i gcéim fáis, rátaí ísle úis, méadú ar choigilt na dteaghlach agus éileamh láidir ag teaghlaigh ar thithíocht nua i gcomhthéacs easpa soláthair.

| b. | Tá an fás creidmheasa morgáiste sa tSlóvaic ar na cinn is airde san Aontas le trí bliana anuas, in ainneoin bearta beartais, agus lean an fás sin freisin d’ainneoin shuaitheadh COVID-19. Is saintréith de mhargadh morgáiste na Slóvaice rátaí ísle úis, éileamh láidir ar mhorgáistí, a threisítear le leibhéil praghsanna tithe atá ag ardú, chomh maith le hiomaíocht ghéar i measc iasachtóirí. Thairis sin, tá earnáil baincéireachta na Slóvaice ar cheann de na cinn is mó atá neamhchosanta ar ghníomhaíochtaí eastáit réadaigh ar fud thíortha LEE. |
| --- | --- |

b.

Tá an fás creidmheasa morgáiste sa tSlóvaic ar na cinn is airde san Aontas le trí bliana anuas, in ainneoin bearta beartais, agus lean an fás sin freisin d’ainneoin shuaitheadh COVID-19. Is saintréith de mhargadh morgáiste na Slóvaice rátaí ísle úis, éileamh láidir ar mhorgáistí, a threisítear le leibhéil praghsanna tithe atá ag ardú, chomh maith le hiomaíocht ghéar i measc iasachtóirí. Thairis sin, tá earnáil baincéireachta na Slóvaice ar cheann de na cinn is mó atá neamhchosanta ar ghníomhaíochtaí eastáit réadaigh ar fud thíortha LEE.

| c. | Tá an féichiúnas teaghlaigh sa tSlóvaic tar éis ardú le blianta beaga anuas mar gheall ar dhianghníomhaíocht iasachtaithe. Tar éis méadú dédhigiteach a bheith tagtha ar an stoc fíorfhiachais teaghlaigh le blianta anuas, tá luas fáis an fhéichiúnais teaghlaigh tar éis moilliú, agus é ag cobhsú thart ar 4 % in 2020. D’ainneoin an luasmhoillithe sin, a tharla freisin a bhuí le bearta beartais macrastuamachta (an teorainn ar an gcóimheas fiachais/ioncaim a thabhairt isteach agus an teorainn ar an gcóimheas idir seirbhísiú fiachais agus ioncam a dhéanamh níos doichte), tá an méadú ar bhféichiúnas teaghlaigh fós ar cheann de na cinn is airde san Aontas agus tá an cóimheas idir fiachas agus OTI ag ardú dá bharr. Cé gur laghdaigh teaghlaigh a dtomhaltas ó thús deireadh phaindéim COVID-19, d’fhan a n-éileamh ar iasachtaí tithíochta láidir i gcónaí. Go deimhin, tá méadú tagtha ar athmhaoiniú iasachtaí morgáiste le déanaí agus is minic freisin a dhéantar breisiú ar mhéid na hiasachta barúlaí bunaidh. Tá leochaileacht eile ann toisc gur faide aibíocht sciar suntasach de na hiasachtaí ná aois scoir an iasachtaí. Ní mór faireachán géar a dhéanamh feasta ar na forbairtí sin agus ar na pócaí leochaileachta araon. |
| --- | --- |

c.

Tá an féichiúnas teaghlaigh sa tSlóvaic tar éis ardú le blianta beaga anuas mar gheall ar dhianghníomhaíocht iasachtaithe. Tar éis méadú dédhigiteach a bheith tagtha ar an stoc fíorfhiachais teaghlaigh le blianta anuas, tá luas fáis an fhéichiúnais teaghlaigh tar éis moilliú, agus é ag cobhsú thart ar 4 % in 2020. D’ainneoin an luasmhoillithe sin, a tharla freisin a bhuí le bearta beartais macrastuamachta (an teorainn ar an gcóimheas fiachais/ioncaim a thabhairt isteach agus an teorainn ar an gcóimheas idir seirbhísiú fiachais agus ioncam a dhéanamh níos doichte), tá an méadú ar bhféichiúnas teaghlaigh fós ar cheann de na cinn is airde san Aontas agus tá an cóimheas idir fiachas agus OTI ag ardú dá bharr. Cé gur laghdaigh teaghlaigh a dtomhaltas ó thús deireadh phaindéim COVID-19, d’fhan a n-éileamh ar iasachtaí tithíochta láidir i gcónaí. Go deimhin, tá méadú tagtha ar athmhaoiniú iasachtaí morgáiste le déanaí agus is minic freisin a dhéantar breisiú ar mhéid na hiasachta barúlaí bunaidh. Tá leochaileacht eile ann toisc gur faide aibíocht sciar suntasach de na hiasachtaí ná aois scoir an iasachtaí. Ní mór faireachán géar a dhéanamh feasta ar na forbairtí sin agus ar na pócaí leochaileachta araon.

| d. | D’fhéadfaí fachtóirí struchtúracha amhail an córas cánach fabhrach i ndáil leis an margadh réadmhaoine chomh maith le srianta ar fheidhmiú an mhargaidh cíosa a lua freisin le carnadh na leochaileachtaí thuasluaite. |
| --- | --- |

d.

D’fhéadfaí fachtóirí struchtúracha amhail an córas cánach fabhrach i ndáil leis an margadh réadmhaoine chomh maith le srianta ar fheidhmiú an mhargaidh cíosa a lua freisin le carnadh na leochaileachtaí thuasluaite.

| e. | Admhaíonn BERS go bhfuil roinnt beart atá dírithe ar na leochaileachtaí reatha RRE a mhaolú i bhfeidhm sa tSlóvaic, lena n-áirítear, go háirithe, tacar cuimsitheach beart iasachtaí-bhunaithe chun aghaidh a thabhairt go hiomchuí ar na rioscaí foluiteacha a bhaineann le hiasachtú morgáiste agus le leochaileachtaí na n-iasachtaithe. Ina theannta sin, is uirlis iomchuí é an ráta caipitil mhaolánaigh fhritimthriallaigh (CCyB) chun aghaidh a thabhairt ar na laigí a bhaineann leis an bhfás ard mear creidmheasa, atá tar éis a bheith forleathan in earnálacha éagsúla, agus chun athléimneacht na hearnála baincéireachta a neartú. |
| --- | --- |

e.

Admhaíonn BERS go bhfuil roinnt beart atá dírithe ar na leochaileachtaí reatha RRE a mhaolú i bhfeidhm sa tSlóvaic, lena n-áirítear, go háirithe, tacar cuimsitheach beart iasachtaí-bhunaithe chun aghaidh a thabhairt go hiomchuí ar na rioscaí foluiteacha a bhaineann le hiasachtú morgáiste agus le leochaileachtaí na n-iasachtaithe. Ina theannta sin, is uirlis iomchuí é an ráta caipitil mhaolánaigh fhritimthriallaigh (CCyB) chun aghaidh a thabhairt ar na laigí a bhaineann leis an bhfás ard mear creidmheasa, atá tar éis a bheith forleathan in earnálacha éagsúla, agus chun athléimneacht na hearnála baincéireachta a neartú.

| f. | Ó pheirspictíocht réamhbhreathnaitheach, agus an t-ionchas meántéarmach riosca á chur san áireamh, meastar go bhfuil an meascán beartais macrastuamachta atá ann faoi láthair iomchuí agus leordhóthanach go páirteach. Ós rud é go bhfuil pócaí leochaileachta ag carnadh go leanúnach, bheadh sé iomchuí na bearta reatha iasachtaí-bhunaithe a mhionchoigeartú. Má leantar de charnadh rioscaí timthriallacha nó má ghéaraíonn ar na leochaileachtaí struchtúracha, d’fhéadfadh údaráis na Slóvaice a machnamh a dhéanamh ar CCyB a atógáil nó ar mhaolán um riosca sistéamach earnálach a thabhairt isteach chun an athléimneacht a mhéadú tuilleadh i gcoinne na rioscaí atá san earnáil RRE. Ina theannta sin, is rogha a chuirfeadh le hathléimneacht na hearnála baincéireachta freisin é an íosteorainn ualaigh riosca a ghníomhachtú i leith neamhchosaintí RRE inmheánacha rátáilbhunaithe trí Airteagal 458 de Rialachán (AE) Uimh. 575/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3). Chomh maith le bearta macrastuamachta, trí choigeartuithe a dhéanamh ar an gcóras cánach fabhrach a bhaineann le RRE, chomh maith le bearta lena bhfeabhsófaí feidhmiú an mhargaidh cíosa, d’fhéadfaí foinsí na rioscaí sistéamacha a bhaineann le hearnáil RRE na Slóvaice a mhaolú. |
| --- | --- |

f.

Ó pheirspictíocht réamhbhreathnaitheach, agus an t-ionchas meántéarmach riosca á chur san áireamh, meastar go bhfuil an meascán beartais macrastuamachta atá ann faoi láthair iomchuí agus leordhóthanach go páirteach. Ós rud é go bhfuil pócaí leochaileachta ag carnadh go leanúnach, bheadh sé iomchuí na bearta reatha iasachtaí-bhunaithe a mhionchoigeartú. Má leantar de charnadh rioscaí timthriallacha nó má ghéaraíonn ar na leochaileachtaí struchtúracha, d’fhéadfadh údaráis na Slóvaice a machnamh a dhéanamh ar CCyB a atógáil nó ar mhaolán um riosca sistéamach earnálach a thabhairt isteach chun an athléimneacht a mhéadú tuilleadh i gcoinne na rioscaí atá san earnáil RRE. Ina theannta sin, is rogha a chuirfeadh le hathléimneacht na hearnála baincéireachta freisin é an íosteorainn ualaigh riosca a ghníomhachtú i leith neamhchosaintí RRE inmheánacha rátáilbhunaithe trí Airteagal 458 de Rialachán (AE) Uimh. 575/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3). Chomh maith le bearta macrastuamachta, trí choigeartuithe a dhéanamh ar an gcóras cánach fabhrach a bhaineann le RRE, chomh maith le bearta lena bhfeabhsófaí feidhmiú an mhargaidh cíosa, d’fhéadfaí foinsí na rioscaí sistéamacha a bhaineann le hearnáil RRE na Slóvaice a mhaolú.

| (8) | Agus aon bhearta á ngníomhachtú chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí a sainaithníodh, ba cheart an riocht ina bhfuil an tSlóvaic sna timthriallta eacnamaíocha agus airgeadais, agus aon impleachtaí féideartha maidir leis na costais agus na tairbhí gaolmhara, a chur san áireamh ina gcalabrú agus ina dtabhairt isteach de réir a chéile, |
| --- | --- |

(8)

Agus aon bhearta á ngníomhachtú chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí a sainaithníodh, ba cheart an riocht ina bhfuil an tSlóvaic sna timthriallta eacnamaíocha agus airgeadais, agus aon impleachtaí féideartha maidir leis na costais agus na tairbhí gaolmhara, a chur san áireamh ina gcalabrú agus ina dtabhairt isteach de réir a chéile,

TAR ÉIS AN RABHADH SEO A GHLACADH:

Tá BERS tar éis leochaileachtaí meántéarmacha in earnáil an eastáit réadaigh cónaithe sa tSlóvaic a shainaithint mar fhoinse riosca shistéamaigh don chobhsaíocht airgeadais, a bhféadfadh iarmhairtí diúltacha tromchúiseacha don fhíorgheilleagar a bheith mar thoradh air. Ó thaobh na macrastuamachta de, measann BERS gurb iad na leochaileachtaí is mó atá ann an riosca méadaitheach go ndéanfar róluacháil ar phraghsanna tithe anuas ar an ráta ard fáis ar phraghsanna tithe chomh maith le féichiúnas méadaitheach na dteaghlach mar aon le pócaí riosca a bhaineann le méadú ar fhéichiúnas na dteaghlach agus le soláthar iasachtaí morgáiste.

Arna dhéanamh in Frankfurt am Main, 2 Nollaig 2021.

Thar ceann Bhord Ginearálta an BERS

Francesco MAZZAFERRO

Ceann Rúnaíocht an BERS

---

(1)  IO L 331, 15.12.2010, lch. 1.

1

(2)  IO C 58, 24.2.2011, lch. 4.

2

(3)  Rialachán (AE) Uimh. 575/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Meitheamh 2013 maidir le ceanglais stuamachta i gcomhair institiúidí creidmheasa agus lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 648/2012 (IO L 176, 27.6.2013, lch. 1).

3

---

II Faisnéis

FAISNÉIS Ó INSTITIÚIDÍ, Ó CHOMHLACHTAÍ, Ó OIFIGÍ, AGUS Ó GHNÍOMHAIREACHTAÍ AN AONTAIS EORPAIGH

An Coimisiún Eorpach

| 17.3.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 122/31 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 122/31

---

Gan cur i gcoinne comhchruinniú ar tugadh fógra faoi

(Cás M.10447 – NN / METLIFE GREECE / METLIFE POLAND)

(Téacs atá ábhartha maidir le LEE)

(2022/C 122/08)

An 7 Nollaig 2021, chinn an Coimisiún gan cur i gcoinne an chomhchruinnithe thuas ar tugadh fógra faoi agus a dhearbhú go bhfuil sé comhoiriúnach leis an margadh inmheánach. Tá an cinneadh sin bunaithe ar Airteagal 6(1)(b) de Rialachán (CE) Uimh. 139/2004 ón gComhairle (1). Is i mBéarla amháin atá an cinneadh ar fáil agus déanfar é a phoibliú ach a mbeidh aon rún gnó a d’fhéadfadh a bheith ann a bainte as. Beidh sé ar fáil:

| — | i roinn na gcumasc ar an suíomh gréasáin faoin “mBeartas iomaíochta” atá ag an gCoimisiún (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Cuireann an suíomh gréasáin sin saoráidí éagsúla ar fáil chun cuidiú cinntí aonair cumaisc a aimsiú trí úsáid ainm na cuideachta, cásuimhreacha, dátaí agus earnálacha gníomhaíochta, |
| --- | --- |

—

i roinn na gcumasc ar an suíomh gréasáin faoin “mBeartas iomaíochta” atá ag an gCoimisiún (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Cuireann an suíomh gréasáin sin saoráidí éagsúla ar fáil chun cuidiú cinntí aonair cumaisc a aimsiú trí úsáid ainm na cuideachta, cásuimhreacha, dátaí agus earnálacha gníomhaíochta,

| — | i bhfoirm leictreonach ar shuíomh gréasáin EUR-Lex (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=en) faoin uimhir dhoiciméid 32021M10447. Is é EUR-Lex an tairseach ar líne chuig dlí an Aontais Eorpaigh. |
| --- | --- |

—

i bhfoirm leictreonach ar shuíomh gréasáin EUR-Lex (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=en) faoin uimhir dhoiciméid 32021M10447. Is é EUR-Lex an tairseach ar líne chuig dlí an Aontais Eorpaigh.

---

(1)  IO L 24, 29.1.2004, lch. 1.

---

| 17.3.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 122/32 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 122/32

---

Gan cur i gcoinne comhchruinniú ar tugadh fógra faoi

(Cás M.10589 – ADT / FORD NEXT / SNTNL)

(Téacs atá ábhartha maidir le LEE)

(2022/C 122/09)

An 24 Feabhra 2022, chinn an Coimisiún gan cur i gcoinne an chomhchruinnithe thuas ar tugadh fógra faoi agus a dhearbhú go bhfuil sé comhoiriúnach leis an margadh inmheánach. Tá an cinneadh sin bunaithe ar Airteagal 6(1)(b) de Rialachán (CE) Uimh. 139/2004 ón gComhairle (1). Is i mBéarla amháin atá an cinneadh ar fáil agus déanfar é a phoibliú ach a mbeidh aon rún gnó a d’fhéadfadh a bheith ann a bainte as. Beidh sé ar fáil:

| — | i roinn na gcumasc ar an suíomh gréasáin faoin “mBeartas iomaíochta” atá ag an gCoimisiún (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Cuireann an suíomh gréasáin sin saoráidí éagsúla ar fáil chun cuidiú cinntí aonair cumaisc a aimsiú trí úsáid ainm na cuideachta, cásuimhreacha, dátaí agus earnálacha gníomhaíochta, |
| --- | --- |

—

i roinn na gcumasc ar an suíomh gréasáin faoin “mBeartas iomaíochta” atá ag an gCoimisiún (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Cuireann an suíomh gréasáin sin saoráidí éagsúla ar fáil chun cuidiú cinntí aonair cumaisc a aimsiú trí úsáid ainm na cuideachta, cásuimhreacha, dátaí agus earnálacha gníomhaíochta,

| — | i bhfoirm leictreonach ar shuíomh gréasáin EUR-Lex (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=en) faoin uimhir dhoiciméid 32022M10589. Is é EUR-Lex an tairseach ar líne chuig dlí an Aontais Eorpaigh. |
| --- | --- |

—

i bhfoirm leictreonach ar shuíomh gréasáin EUR-Lex (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=en) faoin uimhir dhoiciméid 32022M10589. Is é EUR-Lex an tairseach ar líne chuig dlí an Aontais Eorpaigh.

---

(1)  IO L 24, 29.1.2004, lch. 1.

---

III Gníomhartha ullmhúcháin

AN BANC CEANNAIS EORPACH

| 17.3.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 122/33 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 122/33

---

TUAIRIM ÓN MBANC CEANNAIS EORPACH

an 13 Eanáir 2022

ar thogra chun leasú a dhéanamh ar Rialachán (AE) Uimh. 575/2013 maidir le ceanglais stuamachta i gcomhair institiúidí creidmheasa agus gnólachtaí infheistíochta i ndáil le réiteach

(CON/2022/3)

(2022/C 122/10)

Réamhrá agus bunús dlí

An 29 Samhain 2021 fuair an Banc Ceannais Eorpach (BCE) iarrataí ó Chomhairle an Aontais Eorpaigh agus ó Pharlaimint na hEorpa ar thuairim a fháil maidir le togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 575/2013 agus Treoir 2014/59/AE maidir le láimhseáil stuamachta grúpaí institiúidí domhanda a bhfuil tábhacht shistéamach leo agus a bhfuil straitéis réitigh iontrála ilphointe acu agus modheolaíocht le haghaidh shuibscríobh indíreach ionstraimí atá incháilithe chun an t-íoscheanglas le haghaidh cistí dílse agus dliteanais incháilithe a chomhlíonadh (1) (dá ngairtear an “rialachán beartaithe” anseo feasta).

Tá inniúlacht BCE ó thaobh tuairim a thabhairt bunaithe ar Airteagail 127(4) agus 282(5) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh ós rud é go bhfuil ar áireamh sa rialachán beartaithe forálacha lena ndéantar difear do chúraimí BCE maidir le maoirseacht stuamachta ar institiúidí creidmheasa de bhun Airteagal 127(6) den Chonradh agus rannchuidiú an Chórais Eorpaigh Banc Ceannais le seoladh rianúil beartas a bhaineann le cobhsaíocht an chórais airgeadais, dá dtagraítear in Airteagal 127(5) den Chonradh. I gcomhréir leis an gcéad abairt d’Airteagal 17.5 de Rialacha Nós Imeachta an Bhainc Cheannais Eorpaigh, ghlac an Chomhairle Rialaithe an tuairim seo.

Barúlacha ginearálta

Admhaíonn BCE go bhfuil an rialachán beartaithe comhdhéanta de choigeartuithe teicniúla arb é is aidhm dóibh na cinntí reachtacha substainteacha arna gcur chun feidhme leis na leasuithe is déanaí ar Threoir 2014/59/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (2) (dá ngairtear “BRRD” anseo feasta) a oibríochtú, arna measúnú sa tuairim ó BCE maidir le hathbhreithnithe ar chreat bainistithe géarchéime an Aontais (3).

Tacaíonn BCE leis an rialachán beartaithe, lena n-áirithítear ailíniú níos fearr idir forálacha Rialachán (AE) Uimh. 575/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (4) (dá ngairtear “an Rialachán maidir le Ceanglais Chaipitil” nó “CRR” (Capital Requirements Regulation) anseo feasta) agus forálacha BRRD, tar éis theacht i bhfeidhm an chreata athbhreithnithe maidir leis an Acmhainneacht Iomlán Iniomparthachta Caillteanas (Total Loss-Absorbing Capacity, TLAC) agus an t-íoscheanglas le haghaidh cistí dílse agus dliteanais incháilithe. Tacaíonn BCE freisin leis an rialachán beartaithe sa mhéid is go n-áirithítear leis ailíniú níos fearr idir an láimhseáil rialála a dhéantar ar institiúidí domhanda a bhfuil tábhacht shistéamach leo (“global systemically important institutions”, G-SIInna) agus a bhfuil straitéis réitigh ilphointe iontrála (“multiple point of entry”, MPE) acu, lena n-áirítear grúpaí lena ngabhann fochuideachtaí atá cláraithe i dtríú tíortha, agus an láimhseáil a leagtar amach i gcaighdeán TLAC.

Don tréimhse amach anseo, iarrann BCE ar chomhlachtaí reachtacha an Aontais faireachán agus measúnú a dhéanamh ar chur chun feidhme na leasuithe sin ar CRR i bhfianaise na gcuspóirí thuasluaite, go sonrach chun an t-idirghníomhú idir BRRD agus CRR a mheas agus chun nach mbeidh bainc a bhfuil tábhacht shistéamach dhomhanda leo agus G-SIInna ag gabháil d’arbatráiste rialála idir straitéisí réitigh pointe iontrála aonair agus straitéisí réitigh MPE agus iad sin bunaithe ar an íoscheanglas le haghaidh cistí dílse agus dliteanais incháilithe nó spriocleibhéal TLAC.

Moltar roinnt mionchoigeartuithe teicniúla, chun an léirmhíniú ar an téacs dlíthiúil a shoiléiriú nó chun comhsheasmhacht na téarmaíochta a úsáidtear sa rialachán a áirithiú. Chuige sin, tá togra sonrach maidir le dréachtú leagtha amach i ndoiciméad oibre teicniúil ar leithligh agus téacs míniúcháin ag gabháil leis. Tá an doiciméad oibre teicniúil le fáil i mBéarla ar EUR-Lex.

Arna dhéanamh in Frankfurt am Main, 13 Eanáir 2022.

Uachtarán an BCE

Christine LAGARDE

---

(1)  COM(2021) 665 final.

1

(2)  Treoir 2014/59/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 15 Bealtaine 2014 lena mbunaítear creat le haghaidh téarnamh agus réiteach institiúidí creidmheasa agus lena leasaítear Treoir 82/891/CEE ón gComhairle agus Treoracha 2001/24/CE, 2002/47/CE, 2004/25/CE, 2005/56/CE, 2007/36/CE, 2011/35/AE, 2012/30/AE agus 2013/36/AE, agus Rialacháin (AE) Uimh. 1093/2010 agus (AE) Uimh. 648/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO L 173, 12.6.2014, lch. 190).

2

(3)  Tuairim ón mBanc Ceannais Eorpach an 8 Samhain 2017 maidir le hathbhreithnithe ar chreat bainistithe géarchéime an Aontais (CON/2017/47) (IO C 314, 31.1.2018, lch. 17).

3

(4)  Rialachán (AE) Uimh. 575/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Meitheamh 2013 maidir le ceanglais stuamachta i gcomhair institiúidí creidmheasa agus gnólachtaí infheistíochta agus lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 648/2012 (IO L 176, 27.6.2013, lch. 1).

4

---

IV Fógraí

FÓGRAÍ Ó INSTITIÚIDÍ, Ó CHOMHLACHTAÍ, Ó OIFIGÍ, AGUS Ó GHNÍOMHAIREACHTAÍ AN AONTAIS EORPAIGH

An Coimisiún Eorpach

| 17.3.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 122/35 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 122/35

---

Rátaí malairte an euro (1)

16 Márta 2022

(2022/C 122/11)

1 euro =

| | Airgeadra | Ráta malairte |
| --- | --- | --- |
| USD | dollar na Stát Aontaithe | 1,0994 |
| JPY | yen na Seapáine | 130,05 |
| DKK | krone na Danmhairge | 7,4412 |
| GBP | punt steirling | 0,83988 |
| SEK | krona na Sualainne | 10,4205 |
| CHF | franc na hEilvéise | 1,0336 |
| ISK | króna na hÍoslainne | 143,50 |
| NOK | krone na hIorua | 9,7988 |
| BGN | lev na Bulgáire | 1,9558 |
| CZK | koruna Phoblacht na Seice | 24,687 |
| HUF | forint na hUngáire | 371,18 |
| PLN | zloty na Polainne | 4,6765 |
| RON | leu na Rómáine | 4,9473 |
| TRY | lira na Tuirce | 16,1783 |
| AUD | dollar na hAstráile | 1,5165 |
| CAD | dollar Cheanada | 1,3967 |
| HKD | dollar Hong Cong | 8,5996 |
| NZD | dollar na Nua-Shéalainne | 1,6168 |
| SGD | dollar Shingeapór | 1,4966 |
| KRW | won na Cóiré Theas | 1 353,77 |
| ZAR | rand na hAfraice Theas | 16,5574 |
| CNY | renminbi-yuan na Síne | 6,9817 |
| HRK | kuna na Cróite | 7,5725 |
| IDR | rupiah na hIndinéise | 15 690,36 |
| MYR | ringgit na Malaeisia | 4,6147 |
| PHP | peso na nOileán Filipíneach | 57,433 |
| RUB | rúbal na Rúise | |
| THB | baht na Téalainne | 36,681 |
| BRL | real na Brasaíle | 5,6523 |
| MXN | peso Mheicsiceo | 22,8540 |
| INR | rúipí na hIndia | 83,7805 |

Airgeadra

Ráta malairte

USD

dollar na Stát Aontaithe

1,0994

JPY

yen na Seapáine

130,05

DKK

krone na Danmhairge

7,4412

GBP

punt steirling

0,83988

SEK

krona na Sualainne

10,4205

CHF

franc na hEilvéise

1,0336

ISK

króna na hÍoslainne

143,50

NOK

krone na hIorua

9,7988

BGN

lev na Bulgáire

1,9558

CZK

koruna Phoblacht na Seice

24,687

HUF

forint na hUngáire

371,18

PLN

zloty na Polainne

4,6765

RON

leu na Rómáine

4,9473

TRY

lira na Tuirce

16,1783

AUD

dollar na hAstráile

1,5165

CAD

dollar Cheanada

1,3967

HKD

dollar Hong Cong

8,5996

NZD

dollar na Nua-Shéalainne

1,6168

SGD

dollar Shingeapór

1,4966

KRW

won na Cóiré Theas

1 353,77

ZAR

rand na hAfraice Theas

16,5574

CNY

renminbi-yuan na Síne

6,9817

HRK

kuna na Cróite

7,5725

IDR

rupiah na hIndinéise

15 690,36

MYR

ringgit na Malaeisia

4,6147

PHP

peso na nOileán Filipíneach

57,433

RUB

rúbal na Rúise

THB

baht na Téalainne

36,681

BRL

real na Brasaíle

5,6523

MXN

peso Mheicsiceo

22,8540

INR

rúipí na hIndia

83,7805

---

(1)  Foinse: ráta malairte tagartha arna fhoilsiú ag an mBanc Ceannais Eorpach (BCE).

---

V Fógairtí

NÓSANNA IMEACHTA A BHAINEANN LEIS AN mBEARTAS IOMAÍOCHTA A CHUR CHUN FEIDHME

An Coimisiún Eorpach

| 17.3.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 122/36 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 122/36

---

Réamhfhógra faoi chomhchruinniú

(Cás M.10675 – CDPQ / TRANSURBAN / AUSTRALIANSUPER / CPP INVESTMENTS / ADIA / WCX)

Cás a d’fhéadfaí a chur faoin nós imeachta simplithe

(Téacs atá ábhartha maidir le LEE)

(2022/C 122/12)

1.

Baineann an fógra seo leis na gnóthais seo a leanas:

| — | Caisse de dépôt et placement du Québec (“CDPQ”, Ceanada), |
| --- | --- |

—

Caisse de dépôt et placement du Québec (“CDPQ”, Ceanada),

| — | Transurban Holdings Limited (“Transurban”, an Astráil), |
| --- | --- |

—

Transurban Holdings Limited (“Transurban”, an Astráil),

| — | AustralianSuper Pty Ltd (“AustralianSuper”, an Astráil), |
| --- | --- |

—

AustralianSuper Pty Ltd (“AustralianSuper”, an Astráil),

| — | Canada Pension Plan Investment Board (“CPP Investments”, Ceanada), |
| --- | --- |

—

Canada Pension Plan Investment Board (“CPP Investments”, Ceanada),

| — | Tawreed Investments Limited (“Tawreed”, Oileáin Cayman), faoi rialú Abu Dhabi Investment Authority (“ADIA”, UAE) |
| --- | --- |

—

Tawreed Investments Limited (“Tawreed”, Oileáin Cayman), faoi rialú Abu Dhabi Investment Authority (“ADIA”, UAE)

| — | WestConnex (“WCX”, An Astráil). |
| --- | --- |

—

WestConnex (“WCX”, An Astráil).

Gheobhaidh CDPQ, Transurban, AustralianSuper, CPP Investments agus Tawreed rialú comhpháirteach ar WCX ina iomláine de réir bhrí Airteagal 3(1)(b) agus 3(4) den Rialachán um Chumaisc.

Baintear an comhchruinniú amach trí bhíthin conartha nó trí bhíthin aon mhodha eile.

2.

| — | Is infheisteoir institiúideach fadtéarmach é CDPQ a bhainistíonn cistí go príomha le haghaidh pleananna pinsin agus árachais, idir phoiblí agus pharaphoiblí, i gCúige Québec, agus a infheistíonn go príomha i sócmhainní bonneagair, |
| --- | --- |

—

Is infheisteoir institiúideach fadtéarmach é CDPQ a bhainistíonn cistí go príomha le haghaidh pleananna pinsin agus árachais, idir phoiblí agus pharaphoiblí, i gCúige Québec, agus a infheistíonn go príomha i sócmhainní bonneagair,

| — | Is cuideachta oibreora bóithre dola é Transurban a bhainistíonn agus a fhorbraíonn gréasáin uirbeacha bóithre dola san Astráil, i gCeanada agus sna Stáit Aontaithe, |
| --- | --- |

—

Is cuideachta oibreora bóithre dola é Transurban a bhainistíonn agus a fhorbraíonn gréasáin uirbeacha bóithre dola san Astráil, i gCeanada agus sna Stáit Aontaithe,

| — | Is é AustralianSuper an ciste pinsin agus aoisliúntais tionscail poiblí is mó san Astráil a mbíonn gníomhaíochtaí infheistíochta domhanda ar siúl aige, |
| --- | --- |

—

Is é AustralianSuper an ciste pinsin agus aoisliúntais tionscail poiblí is mó san Astráil a mbíonn gníomhaíochtaí infheistíochta domhanda ar siúl aige,

| — | Is eagraíocht bainistithe infheistíochta é CPP Investments a infheistíonn na cistí a aistríonn Canada Pension Plan chuige, go príomha i gcothromais phoiblí, cothromais phríobháideacha, réadmhaoin, bonneagar agus infheistíochtaí ioncaim sheasta, |
| --- | --- |

—

Is eagraíocht bainistithe infheistíochta é CPP Investments a infheistíonn na cistí a aistríonn Canada Pension Plan chuige, go príomha i gcothromais phoiblí, cothromais phríobháideacha, réadmhaoin, bonneagar agus infheistíochtaí ioncaim sheasta,

| — | Tá infheistíochtaí bonneagair éagsúla faoi úinéireacht Tawreed agus bainistíonn sé punann infheistíochta domhanda. Is eintiteas rialtais é Adia, máthairchuideachta Tawreed, atá faoi úinéireacht Éimíríocht Abu Dhabi, Éimíríocht a bhainistíonn punann infheistíochta domhanda éagsúlaithe, |
| --- | --- |

—

Tá infheistíochtaí bonneagair éagsúla faoi úinéireacht Tawreed agus bainistíonn sé punann infheistíochta domhanda. Is eintiteas rialtais é Adia, máthairchuideachta Tawreed, atá faoi úinéireacht Éimíríocht Abu Dhabi, Éimíríocht a bhainistíonn punann infheistíochta domhanda éagsúlaithe,

| — | Tá WCX i mbun bóithre dola a fhorbairt, a chothabháil agus a oibriú in Sydney, New South Wales. |
| --- | --- |

—

Tá WCX i mbun bóithre dola a fhorbairt, a chothabháil agus a oibriú in Sydney, New South Wales.

3.

De bhun an Fhógra ón gCoimisiún maidir le nós imeachta simplithe i dtaca le cóireáil comhchruinnithe áirithe faoi Rialachán (CE) Uimh. 139/2004 ón gComhairle (2), ba cheart a thabhairt faoi deara go bhféadfaí an cás seo a chur faoin nós imeachta a leagtar amach san Fhógra.

4.

Ní mór na barúlacha a bheith faighte ag an gCoimisiún tráth nach déanaí ná 10 lá tar éis dháta foilsithe an fhoilseacháin seo. Ba cheart an tagairt seo a leanas a lua i gcónaí:

M.10675 – CDPQ / TRANSURBAN / AUSTRALIANSUPER / CPP INVESTMENTS / WCX

Is féidir barúlacha a sheoladh chuig an gCoimisiún le ríomhphost, le facs nó tríd an bpost. Baintear úsáid as na sonraí teagmhála seo thíos:

Ríomhphost: COMP-MERGER-REGISTRY@ec.europa.eu

Facs +32 22964301

Seoladh poist:

| An Coimisiún Eorpach |
| --- |
| Ard-Stiúrthóireacht na hIomaíochta |
| Clárlann na gCumasc |
| 1049 An Bhruiséil |
| AN BHEILG |

An Coimisiún Eorpach

Ard-Stiúrthóireacht na hIomaíochta

Clárlann na gCumasc

1049 An Bhruiséil

AN BHEILG

---

(1)  IO L 24, 29.1.2004, lch. 1 (an “Rialachán um Chumaisc”).

1

(2)  IO C 366, 14.12.2013, lch. 5.

2

---

GNÍOMHARTHA EILE

An Coimisiún Eorpach

| 17.3.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 122/38 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 122/38

---

Foilsiú iarratais ar fhormheas a dhéanamh ar leasú nach mion ar shonraíocht táirge, de bhun Airteagal 50(2)(a) de Rialachán (AE) Uimh. 1151/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le scéimeanna cáilíochta do tháirgí talmhaíochta agus do bhia-earraí

(2022/C 122/13)

Leis an bhfoilsiú seo, tugtar an ceart freasúra a thaisceadh maidir leis an iarratas ar leasú de bhun Airteagal 51 de Rialachán (AE) Uimh. 1151/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (1) laistigh de 3 mhí ó dháta foilsithe an iarratais seo.

IARRATAS AR FHORMHEAS A DHÉANAMH AR LEASÚ NACH MION AR SHONRAÍOCHT SONRÚCHÁIN TIONSCNAIMH FAOI CHOSAINT NÓ TÁISC GHEOGRAFAIGH FAOI CHOSAINT

Iarratas ar fhormheas a dhéanamh ar leasú i gcomhréir leis an gcéad fhomhír d’Airteagal 53(2) de Rialachán (AE) Uimh. 1151/2012

“PIMIENTO DE GERNIKA” / “GERNIKAKO PIPERRA”

Uimh. AE: PGI-ES-0673-AM01- 22 Feabhra 2016

STFC ( ) TGFC (X)

1.   Grúpa Iarthach agus leas dlisteanach

Ainm: Comité Profesional“Gernikako Piperra o Pimiento de Gernika” [An Coiste Gairmiúil maidir le “Gernikako Piperra”/“Pimiento de Gernika”]

Seoladh: Torre Muntsaratz. Bo Muntsaratz, 17-A. 48220. Abadiño (Bizkaia).

Fón: +32 94-6030330 Facs: +34 94-6063953

Comhdhéanamh: Táirgeoirí/próiseálaithe ( x ) eile ( )

2.   Ballstát nó Tríú Tír

an Spáinn

3.   Roinn den tSonraíocht táirge a leasaítear

| ☐ | Ainm an táirge |
| --- | --- |

☐

Ainm an táirge

| ☒ | Tuairisc ar an táirge |
| --- | --- |

☒

Tuairisc ar an táirge

| ☒ | Limistéar geografach |
| --- | --- |

☒

Limistéar geografach

| ☒ | Cruthúnas tionscnaimh |
| --- | --- |

☒

Cruthúnas tionscnaimh

| ☒ | Modh táirgthe |
| --- | --- |

☒

Modh táirgthe

| ☒ | Nasc |
| --- | --- |

☒

Nasc

| ☐ | Lipéadú |
| --- | --- |

☐

Lipéadú

| ☐ | Eile [le sonrú] |
| --- | --- |

☐

Eile [le sonrú]

4.   An cineál leasaithe nó leasuithe

| ☒ | Leasú ar shonraíocht táirge STFC nó TGFC cláraithe nach bhfuil le cáiliú mar mhionleasú i gcomhréir leis an tríú fomhír d’Airteagal 53(2) de Rialachán (AE) Uimh. 1151/2012. |
| --- | --- |

☒

Leasú ar shonraíocht táirge STFC nó TGFC cláraithe nach bhfuil le cáiliú mar mhionleasú i gcomhréir leis an tríú fomhír d’Airteagal 53(2) de Rialachán (AE) Uimh. 1151/2012.

| ☐ | Leasú ar shonraíocht táirge STFC nó TGFC nár foilsíodh Doiciméad Aonair (ná doiciméad coibhéiseach) ina leith nach bhfuil le cáiliú mar mhionleasú i gcomhréir leis an tríú fomhír d’Airteagal 53(2) de Rialachán (AE) Uimh. 1151/2012 |
| --- | --- |

☐

Leasú ar shonraíocht táirge STFC nó TGFC nár foilsíodh Doiciméad Aonair (ná doiciméad coibhéiseach) ina leith nach bhfuil le cáiliú mar mhionleasú i gcomhréir leis an tríú fomhír d’Airteagal 53(2) de Rialachán (AE) Uimh. 1151/2012

5.   Leasú nó leasuithe

Tuairisc uileghabhálach agus cúiseanna sonracha le gach leasú:

Tá na leasuithe atá beartaithe bunaithe ar an ngá leis an tsonraíocht táirge a chur i gcomhréir leis na cúinsí atá ann faoi láthair agus lena áirithiú go mairfidh an barr, agus cáilíocht agus saintréithe an táirge deiridh á gcoinneáil gan an nasc idir an táirge agus an comhshaol a lagú.

TUAIRISC AR AN TÁIRGE

Sa mhír maidir le saintréithe an táirge laistigh den tuairisc ar an táirge (Roinn B), tá sé beartaithe an difríocht uasta san fhad 2 cm a nglactar léi i ngach pacáiste a scriosadh, ós rud é go bhfuil an aonfhoirmeacht is gá i gcomhréir le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) Uimh. 543/2011 ón gCoimisiún áirithithe cheana féin cion agus go bhfuil saintréithe an fhaid (idir 6 agus 9 cm) le haghaidh “Pimiento de Gernika‘sainithe. Ina theannta sin, ós rud é gur piobair réamhaibí iad seo, agus gur “beag” a dtrastomhas agus a bhfad dá bhrí sin, níl a bpacáistiú tráchtála faoi réir na forála sa chaighdeán margaíochta le haghaidh piobair mhilse lena n-éilítear go mbíonn piobair mhilse fhadaithe sách aonfhoirmeach ó thaobh faid de.

Dar ndóigh ní saintréith de chuid an phiobair féin ach ceanglas margaíochta í an difríocht uasta 2 cm i bhfad a nglactar léi le haghaidh gach pacáiste.

Déanann an leasú sin difear do roinn 3.2 den doiciméad aonair.

Dá bhrí sin, i gcás ina léitear:

Fad idir 6 agus 9 cm. I ngach pacáiste is é 2 cm an difríocht uasta san fhad a nglactar léi.

is é is ceart a bheith le léamh:

Fad idir 6 agus 9 cm.

LIMISTÉAR GEOGRAFACH

Tá sé beartaithe an roinn seo a leasú trí limistéar an phacáistithe a bhaint, ós rud é nach céim táirgeachta den táirge é an pacáistiú féin, ach tá sé beartaithe na ceanglais táirgthe eile ar fad a dhéanann difear do cháilíocht an táirge a choimeád ag an am céanna.

Leagtar é seo amach i bpointe 3.5 den Doiciméad Aonair, as ar scriosadh na habairtí seo a leanas: “Rialacha sonracha maidir le slisniú, grátáil, pacáistiú, etc. an táirge dá dtagraíonn an t-ainm cláraithe:”“Is ionann an limistéar ullmhúcháin agus pacáistithe agus an limistéar táirgthe”, “Is é is aidhm don cheanglas maidir le hullmhú agus pacáistiú na bpiobar sa limistéar táirgthe clú an sonrúcháin a chosaint, barántúlacht an táirge a ráthú agus a cháilíocht agus a shaintréithe a choinneáil.”.

CRUTHÚNAS TIONSCNAIMH

Tá sé beartaithe an ceathrú mír a leasú, ós rud é go bhfuil an síol ar cheann de na tosca lena ráthaítear an tionscnamh, agus go n-áirithítear barántúlacht an tsíl de bharr nach féidir ach le táirgeoirí atá cláraithe faoi TGFC é a fháil. Ciallaíonn sé sin nach tástáil ghéiniteach (DNA) ná tástáil fhisiceimiceach í ach inrianaitheacht síl lena ráthaítear tionscnamh agus barántúlacht táirgí a bhfuil an tásc geografach faoi chosaint ina leith.

Ní dhéanann an leasú seo difear don doiciméad aonair.

Dá bhrí sin, i gcás ina léitear:

Is toisc riachtanach é an córas cigireachta agus deimhnithe lena ráthaítear tionscnamh, cáilíocht agus inrianaitheacht an táirge. Tá na próisis seo a leanas ann:

Soláthraítear síol do tháirgeoirí cláraithe trí chomhlachais saothróirí. Ní féidir le gabháltais chláraithe ach na cineálacha atá údaraithe don chineál seo piobair a fhás. D’fhonn tionscnamh agus barántúlacht an táirge a ráthú, tá sé faoi réir tástáil ghéiniteach (DNA) agus tástáil fhisiceimiceach ag an gcomhlacht cigireachta.

Léitear:

Is toisc riachtanach é an córas cigireachta agus deimhnithe síl lena ráthaítear tionscnamh, cáilíocht agus inrianaitheacht an táirge. Tá na próisis seo a leanas ann:

Soláthraítear síol deimhnithe do tháirgeoirí cláraithe. Ní féidir le gabháltais chláraithe ach na cineálacha atá údaraithe don chineál seo piobair a fhás. Éilíonn an comhlacht cigireachta deimhniú ceannaigh lena gcruthaítear tionscnamh agus barántúlacht an tsíl dheimhnithe.

I Roinn E maidir leis an modh táirgthe, is mar seo a leanas a léitear an chéad mhír ina dtagraítear do bharántúlacht síl dheimhnithe:

Roghnóidh comhlachais saothraithe a síol féin as línte fíorphórtha agus cuirfidh siad ar fáil é do ghabháltais atá cláraithe faoin tásc geografach agus atá suite laistigh den limistéar faoi chosaint. D’fhonn tionscnamh agus barántúlacht an táirge a ráthú, ní hamháin go ndéanfaidh comhlachais saothróirí maoirseacht air sin agus go ndéanfaidh saothróirí cláraithe féinfhaireachán orthu, ach bunóidh an comhlacht cigireachta plean iniúchóireachta bliantúil freisin.

Léitear:

Gabháltais atá cláraithe faoin tásc geografach agus atá lonnaithe laistigh den limistéar faoi chosaint, déanfaidh siad tionscnamh agus barántúlacht an táirge a ráthú trí inrianaitheacht síl dheimhnithe agus trí fhéinfhaireachán a dhéanfaidh saothróirí cláraithe. Ina theannta sin, bunóidh an comhlacht cigireachta plean iniúchóireachta bliantúil.

AN MODH TÁIRGTHE

Is é is cúis leis an leasú atá beartaithe ar an roinn seo an gá leis an tsonraíocht táirge a chur i gcomhréir leis na himthosca reatha agus leis an dul chun cinn teicneolaíoch. Tá sé beartaithe, dá bhrí sin, an dara timthriall plandaithe a bheith indéanta, dlús uasta plandaithe a leagan síos, minicíocht na buainte a athrú, meaisínphacáistiú a cheadú agus féidearthacht a bheith ann an barr a fhás sa tsubstráit.

Tá sé beartaithe an méid a leanas a chur in ionad an tríú mír, an cúigiú mír, an tríú mír déag agus an naoú mír déag den roinn seo sa tsonraíocht táirge:

| 1. | An tríú mír de Roinn E den tsonraíocht táirge
  Tugadh isteach an fhéidearthacht an dara timthriall plandaithe a bheith ann toisc go mbíonn sé de chumas ag saothróirí cáilíocht an táirge a choinneáil ar feadh na tréimhse margaíochta ar an ábhar go mbíonn siad obair le plandaí óga i gcónaí. Tagann céimniú an bhairr ar an dóigh sin leis na cleachtais fáis thraidisiúnta sa limistéar sin.
  Maidir leis an dlús plandaithe, níl ach uasteorainn úsáideach chun cáilíocht na dtáirgí a áirithiú. Ní dlús níos ísle is cúis le caillteanas cáilíochta.
  Déanann an leasú sin difear do roinn 3.4 den doiciméad aonair.
  Dá bhrí sin, an fhoclaíocht atá ann faoi láthair:
  Déanfar plandú aeir oscailte idir Aibreán agus Bealtaine, agus déanfar plandú i dtithe gloine nó i bpolatholláin tráth is luaithe ná sin, i mí Feabhra, i mí an Mhárta agus i mí Aibreáin. Déanfar na piobair a bhaint ó mhí an Mheithimh sa chéad chás agus ó lár mhí Aibreáin sa dara cás. Déanfar formhór an bhairr a bhaint idir Aibreán agus Samhain. Is é an dlús a bheidh ann in aghaidh an mhéadair chearnaigh 3 go 4 phlanda.
  cuirtear an méid seo a leanas ina ionad sin:
  Déanfar plandú aeir oscailte idir Aibreán agus Bealtaine, agus déanfar plandú i dtithe gloine nó i bpolatholláin tráth níos luaithe ná sin, i mí Feabhra, i mí an Mhárta agus i mí Aibreáin; ceadaítear an dara timthriall plandaithe ó mhí an Mheithimh. Déanfar na piobair a bhaint ó mhí an Mheithimh sa chéad chás agus ó lár mhí Aibreáin sa dara cás. Déanfar formhór an bhairr a bhaint idir Aibreán agus Samhain. Is é an dlús a bheidh ann in aghaidh an mhéadair chearnaigh dlús suas le 4 phlanda. |
| --- | --- |

1.

An tríú mír de Roinn E den tsonraíocht táirge

Tugadh isteach an fhéidearthacht an dara timthriall plandaithe a bheith ann toisc go mbíonn sé de chumas ag saothróirí cáilíocht an táirge a choinneáil ar feadh na tréimhse margaíochta ar an ábhar go mbíonn siad obair le plandaí óga i gcónaí. Tagann céimniú an bhairr ar an dóigh sin leis na cleachtais fáis thraidisiúnta sa limistéar sin.

Maidir leis an dlús plandaithe, níl ach uasteorainn úsáideach chun cáilíocht na dtáirgí a áirithiú. Ní dlús níos ísle is cúis le caillteanas cáilíochta.

Dá bhrí sin, an fhoclaíocht atá ann faoi láthair:

Déanfar plandú aeir oscailte idir Aibreán agus Bealtaine, agus déanfar plandú i dtithe gloine nó i bpolatholláin tráth is luaithe ná sin, i mí Feabhra, i mí an Mhárta agus i mí Aibreáin. Déanfar na piobair a bhaint ó mhí an Mheithimh sa chéad chás agus ó lár mhí Aibreáin sa dara cás. Déanfar formhór an bhairr a bhaint idir Aibreán agus Samhain. Is é an dlús a bheidh ann in aghaidh an mhéadair chearnaigh 3 go 4 phlanda.

cuirtear an méid seo a leanas ina ionad sin:

Déanfar plandú aeir oscailte idir Aibreán agus Bealtaine, agus déanfar plandú i dtithe gloine nó i bpolatholláin tráth níos luaithe ná sin, i mí Feabhra, i mí an Mhárta agus i mí Aibreáin; ceadaítear an dara timthriall plandaithe ó mhí an Mheithimh. Déanfar na piobair a bhaint ó mhí an Mheithimh sa chéad chás agus ó lár mhí Aibreáin sa dara cás. Déanfar formhór an bhairr a bhaint idir Aibreán agus Samhain. Is é an dlús a bheidh ann in aghaidh an mhéadair chearnaigh dlús suas le 4 phlanda.

| 2. | Leasaítear an cúigiú mír le féidearthacht a thabhairt isteach barr a fhás sa tsubstráit de bharr nach gá é a fhás in ithir i gcónaí.
  Déanann an leasú sin difear do roinn 5 den doiciméad aonair.
  Is teoranta iad na limistéir táirgeachta atá oiriúnach chun “Pimiento de Gernika” a fhás mar gheall ar dhálaí tír-raoin, forbairt uirbeach agus brú bonneagair, agus mar gheall ar ghnáthleagan amach gabháltas beaga Bascach. Mar thoradh air sin, ní dhéantar barra a rothlú go han-mhinic agus uaireanta rothlaítear speicis ghaolmhara (trátaí/piobar), rud a fhágann go dtagann miocrorgánaigh phataigineacha chun cinn san ithir a bhíonn chomh ionsaitheach sin gur féidir leo barr a léirscrios. Tá na saincheisteanna suntasacha seo maidir le sláinte plandaí ina mbagairt ar mharthanas “Pimiento de Gernika”, barr ar cuid mhór é de thalmhaíocht Atlantach Thír na mBascach.
  Is leis an ithir a bhaineann na príomhghalair barr a chuireann isteach ar “Pimiento de Gernika”, is é sin, is í an ithir (ábhar orgánach i ndianscaoileadh a bhaineann leis an ithir) a bpríomh-ionaclam. Is cúis víreasach nó fungasach den chuid is mó a bhíonn leis na galair sin a bhaineann leis an ithir i gcriosanna aeráide Atlantacha Chomhphobal Uathrialach Thír na mBascach víreasach (Potyvirus nó Tobamovirus). Is foinse fhéideartha ionfhabhtaithe don “Pimiento de Gernika” iad na fungais ón genera Fusarium spp. agus Phytophthora ssp. De réir suirbhé ithreach a rinneadh i 2014, tá na fungais seo i láthair i 70 % den ithir a úsáidtear chun “Pimiento de Gernika” a fhás. Deimhníodh é sin le staidéar 2015 ar fhrithsheasmhacht in aghaidh Tobamovirus i sillí agus i bpiobar (“Resistencia al Tobamovirus en guindilla y pimiento”) a rinne Santiago Larregla.
  An staidéar a rinne Mireia Núñez-Zofío, Santiago Larregla agus Carlos Garbisu, 2011: Le leasuithe orgánacha a chur i bhfeidhm agus ina dhiaidh sin mótú plaisteach a dhéanamh san ithir, laghdaítear minicíocht Phytophthora capsici i mbarraí piobair in aeráid mheasartha. Le Cosaint Barr 30 1563-1572, cinneadh gurb é an bithdhífhíniú an t-aon mhodh chun ionaclam na hithreach trína ngintear na galair fhungasacha (úspóir Phytophthora capsici) a dhíghníomhachtú. I bhfianaise na ndálaí aeráide i gcrios Atlantach Thír na mBascach, ní bhíonn an mhodheolaíocht sin éifeachtach ach amháin nuair a chuirtear i bhfeidhm í i rith an tsamhraidh/an earraigh, tréimhse arb ionann í agus séasúr fáis “Pimiento de Gernika”.
  D’fhonn an timpeallacht agus a bithéagsúlacht a urramú, roghnaigh feirmeoirí “Pimiento de Gernika” - feirmeoirí a tháirgeann an piobar sin i gcomhréir le rialacha táirgthe comhtháite diana a chuireann teorainn le húsáid lotnaidicídí - roghnaigh siad substráití a úsáid le haghaidh an bhairr sin mar mhalairt ar ithir.
  De réir mar a léirítear sna staidéir thíos, ligeann an tsubstráit do chóras fréimhe an phlanda é féin a leabú agus feidhmíonn sí mar thaca támh don phlanda, gan cur isteach ar a iontógáil cothaitheach. Is substráití támha iad na substráití atá oiriúnach chun “Pimiento de Gernika” a fhás, ach féadfar céatadán beag d’ábhar orgánach a úsáid le haghaidh balctha. Ní sholáthraíonn ceachtar den dá chomhpháirt sin aon chineál macrachothraithigh nó micreachothaithigh a bhféadfadh an planda é a asamhlú. Dlús íseal is ea an tsaintréith is suntasaí den tsubstráit, rud a ligeann don aer agus don uisce dul tríd a struchtúr.
  Is mar seo a leanas na staidéir:






  — | Arriaga, H., Nunez-Zofio, M., Larregla, S., Merino, P. 2011. Astaíochtaí gásacha ó bhithdhífhíniú ithreach ag aoileach ainmhithe ar bharr piobair i dteach gloine. Crop Protection 30 [Cosaint Barr 30]: 412-419. |
| --- | --- | --- |

2.

Leasaítear an cúigiú mír le féidearthacht a thabhairt isteach barr a fhás sa tsubstráit de bharr nach gá é a fhás in ithir i gcónaí.

Is teoranta iad na limistéir táirgeachta atá oiriúnach chun “Pimiento de Gernika” a fhás mar gheall ar dhálaí tír-raoin, forbairt uirbeach agus brú bonneagair, agus mar gheall ar ghnáthleagan amach gabháltas beaga Bascach. Mar thoradh air sin, ní dhéantar barra a rothlú go han-mhinic agus uaireanta rothlaítear speicis ghaolmhara (trátaí/piobar), rud a fhágann go dtagann miocrorgánaigh phataigineacha chun cinn san ithir a bhíonn chomh ionsaitheach sin gur féidir leo barr a léirscrios. Tá na saincheisteanna suntasacha seo maidir le sláinte plandaí ina mbagairt ar mharthanas “Pimiento de Gernika”, barr ar cuid mhór é de thalmhaíocht Atlantach Thír na mBascach.

Is leis an ithir a bhaineann na príomhghalair barr a chuireann isteach ar “Pimiento de Gernika”, is é sin, is í an ithir (ábhar orgánach i ndianscaoileadh a bhaineann leis an ithir) a bpríomh-ionaclam. Is cúis víreasach nó fungasach den chuid is mó a bhíonn leis na galair sin a bhaineann leis an ithir i gcriosanna aeráide Atlantacha Chomhphobal Uathrialach Thír na mBascach víreasach (Potyvirus nó Tobamovirus). Is foinse fhéideartha ionfhabhtaithe don “Pimiento de Gernika” iad na fungais ón genera Fusarium spp. agus Phytophthora ssp. De réir suirbhé ithreach a rinneadh i 2014, tá na fungais seo i láthair i 70 % den ithir a úsáidtear chun “Pimiento de Gernika” a fhás. Deimhníodh é sin le staidéar 2015 ar fhrithsheasmhacht in aghaidh Tobamovirus i sillí agus i bpiobar (“Resistencia al Tobamovirus en guindilla y pimiento”) a rinne Santiago Larregla.

An staidéar a rinne Mireia Núñez-Zofío, Santiago Larregla agus Carlos Garbisu, 2011: Le leasuithe orgánacha a chur i bhfeidhm agus ina dhiaidh sin mótú plaisteach a dhéanamh san ithir, laghdaítear minicíocht Phytophthora capsici i mbarraí piobair in aeráid mheasartha. Le Cosaint Barr 30 1563-1572, cinneadh gurb é an bithdhífhíniú an t-aon mhodh chun ionaclam na hithreach trína ngintear na galair fhungasacha (úspóir Phytophthora capsici) a dhíghníomhachtú. I bhfianaise na ndálaí aeráide i gcrios Atlantach Thír na mBascach, ní bhíonn an mhodheolaíocht sin éifeachtach ach amháin nuair a chuirtear i bhfeidhm í i rith an tsamhraidh/an earraigh, tréimhse arb ionann í agus séasúr fáis “Pimiento de Gernika”.

D’fhonn an timpeallacht agus a bithéagsúlacht a urramú, roghnaigh feirmeoirí “Pimiento de Gernika” - feirmeoirí a tháirgeann an piobar sin i gcomhréir le rialacha táirgthe comhtháite diana a chuireann teorainn le húsáid lotnaidicídí - roghnaigh siad substráití a úsáid le haghaidh an bhairr sin mar mhalairt ar ithir.

De réir mar a léirítear sna staidéir thíos, ligeann an tsubstráit do chóras fréimhe an phlanda é féin a leabú agus feidhmíonn sí mar thaca támh don phlanda, gan cur isteach ar a iontógáil cothaitheach. Is substráití támha iad na substráití atá oiriúnach chun “Pimiento de Gernika” a fhás, ach féadfar céatadán beag d’ábhar orgánach a úsáid le haghaidh balctha. Ní sholáthraíonn ceachtar den dá chomhpháirt sin aon chineál macrachothraithigh nó micreachothaithigh a bhféadfadh an planda é a asamhlú. Dlús íseal is ea an tsaintréith is suntasaí den tsubstráit, rud a ligeann don aer agus don uisce dul tríd a struchtúr.

Is mar seo a leanas na staidéir:

—

Arriaga, H., Nunez-Zofio, M., Larregla, S., Merino, P. 2011. Astaíochtaí gásacha ó bhithdhífhíniú ithreach ag aoileach ainmhithe ar bharr piobair i dteach gloine. Crop Protection 30 [Cosaint Barr 30]: 412-419.

| — | Macia, H., Etxeandia A., Domingo M., Amenabar R. 1997. Éifeacht cóimheasa Nítrigine/Potaisiam éagsúla i réitigh chothaithigh phiobar Gernika. Acta Horticulturae 40: 475-478. |
| --- | --- |

—

Macia, H., Etxeandia A., Domingo M., Amenabar R. 1997. Éifeacht cóimheasa Nítrigine/Potaisiam éagsúla i réitigh chothaithigh phiobar Gernika. Acta Horticulturae 40: 475-478.

| — | Larregla, S. 2003. Etiología y epidemiología de la “Tristeza” del pimiento en Bizkaia [Cúiseolaíocht agus eipidéimeolaíocht “sprocht” an phiobair in Biskaia]. Faoi scrúdú. Tráchtas dochtúireachta. Ollscoil Thír na mBascach. Leioa. |
| --- | --- |

—

Larregla, S. 2003. Etiología y epidemiología de la “Tristeza” del pimiento en Bizkaia [Cúiseolaíocht agus eipidéimeolaíocht “sprocht” an phiobair in Biskaia]. Faoi scrúdú. Tráchtas dochtúireachta. Ollscoil Thír na mBascach. Leioa.

| — | Larregla, S., Guerrero, M.M., Mendarte S., Lacasa, A. 2015. Biodisinfestation with Organic Amendments for Soil Fatigue and Soil-Borne Pathogens Control in Protected Pepper Crops. [Bithdhímhíolú le Leasuithe Orgánacha maidir le Tuirse Ithreach agus Rialú Pataiginí Ithir-Bheirthe i mBarra Piobair Cosanta] In: Organic Amendments and Soil Suppressiveness in Plant Disease Management [Leasuthe Orgánacha agus Coisctheacht Ithreach maidir le Galar Planda a Bhainistiú], lch. 437-456. |
| --- | --- |

—

Larregla, S., Guerrero, M.M., Mendarte S., Lacasa, A. 2015. Biodisinfestation with Organic Amendments for Soil Fatigue and Soil-Borne Pathogens Control in Protected Pepper Crops. [Bithdhímhíolú le Leasuithe Orgánacha maidir le Tuirse Ithreach agus Rialú Pataiginí Ithir-Bheirthe i mBarra Piobair Cosanta] In: Organic Amendments and Soil Suppressiveness in Plant Disease Management [Leasuthe Orgánacha agus Coisctheacht Ithreach maidir le Galar Planda a Bhainistiú], lch. 437-456.

| — | Nuñez-Zofío, M., Garbisu, C., Larregla, S. 2010. Application of Organic Amendments Followed by Plastic Mulching for the Control of Phytophthora Root Rot of Pepper in Northern Spain. [Cur i bhFeidhm Leasuithe Orgánacha arna Leanúint ag Mótú Plaisteach le haghaidh Lobhadh Fréimhe Phytophthora a Rialú i dTuaisceart na Spáinne]. Acta Horticulturae 883: 353-360 go háirithe. |
| --- | --- |

—

Nuñez-Zofío, M., Garbisu, C., Larregla, S. 2010. Application of Organic Amendments Followed by Plastic Mulching for the Control of Phytophthora Root Rot of Pepper in Northern Spain. [Cur i bhFeidhm Leasuithe Orgánacha arna Leanúint ag Mótú Plaisteach le haghaidh Lobhadh Fréimhe Phytophthora a Rialú i dTuaisceart na Spáinne]. Acta Horticulturae 883: 353-360 go háirithe.

| — | Nuñez-Zofío, M., Larregla, S., Garbisu, C. 2012. Le bithdhíghalrú a dhéantar arís agus arís eile, rialaítear minicíocht lobhadh fréimhe agus barrlobhadh Phytophthora an phiobair agus feabhas á chur ar cháilíocht na hithreach san am céanna. Spanish Journal of Agricultural Research 10 [Iris Talmhaíochta na Spáinne Taighde 10]: 794-805 go háirithe. |
| --- | --- |

—

Nuñez-Zofío, M., Larregla, S., Garbisu, C. 2012. Le bithdhíghalrú a dhéantar arís agus arís eile, rialaítear minicíocht lobhadh fréimhe agus barrlobhadh Phytophthora an phiobair agus feabhas á chur ar cháilíocht na hithreach san am céanna. Spanish Journal of Agricultural Research 10 [Iris Talmhaíochta na Spáinne Taighde 10]: 794-805 go háirithe.

| — | http://www.euskobaratza.eus/wp-content/uploads/2015/12/ResistenciaTobamovirus_Jorn_Dic15.pdf |
| --- | --- |

—

http://www.euskobaratza.eus/wp-content/uploads/2015/12/ResistenciaTobamovirus_Jorn_Dic15.pdf

Tugtar le fios sna staidéir a luaitear nach bhfuil aon difríocht idir na táirgí a fhaightear is cuma má úsáidtear modh fásta ithreach nó modh fásta substráite.

Dá réir sin, áirítear an fhéidearthacht an barr a fhás sa tsubstráit toisc go gcuireann an tsubstráit le leabú chóras fréimhe an phlanda, í ag feidhmiú mar thaca támh don phlanda, gan cur isteach ar sheachadadh cothaitheach an phlanda. Ciallaíonn sé sin nach gcuirtear isteach ar shaintréithe “Pimiento de Gernika”.

An fhoclaíocht atá ann faoi láthair:

Beidh an toirchiú de réir mar is iomchuí chun cothromaíocht a choimeád idir na cothaithigh san ithir agus sa phlanda agus leibhéil na gcothaitheach sin, agus eastóscadh an bhairr, staid chothaitheach an phlanda, leibhéal torthúlachta na hithreach agus rannchuidithe ó fhoinsí eile (uisce, ábhar orgánach, etc.) á chur san áireamh san am céanna.

cuirtear an méid seo a leanas ina ionad sin:

Is féidir “Pimiento de Gernika” a fhás in ithir agus i substráit araon. Beidh an toirchiú de réir mar is iomchuí chun cothromaíocht a choimeád idir na cothaithigh san ithir agus sa tsubstráit agus leibhéil na gcothaitheach sin.

Ní mór an ithir agus an tsubstráit a bheith i gcomhréir leis an reachtaíocht ábhartha maidir le táirgeadh comhtháite.

Is saintréith de chuid na substráite a úsáidtear le haghaidh fáis a dlús íseal (30-150 kg/m3), rud a ligeann d’aer agus d’uisce dul tríd a struchtúr, é ag feidhmiú mar thaca támh don phlanda, ach gan cur isteach ar sheachadadh cothaitheach an phlanda.

| 3. | Mír 13:
  Cuirtear “go minic” in ionad “ar bhonn laethúil” ós rud é gurb é a d’fhéadfaí a thuiscint ón dara ceann gur gá buain a dhéanamh gach lá. Ní mór an bhuain a dhéanamh a mhinice is gá chun barr a fhorbairt; tiocfaidh athrú ar an minicíocht ar fud an timthrialla táirgthe.
  Ina theannta sin, is féidir buaicphointí suntasacha a bheith ann le linn an táirgthe. Toisc gur gá an barr a phiocadh de láimh, féadfaidh an bhuain tamall níos faide a ghlacadh uaireanta mar gheall ar easpa saothair, ós i seilbh gnóthaí teaghlaigh atá an chuid is mó de na gabháltais.
  Déanann an leasú sin difear do roinn 3.5 den doiciméad aonair.
  Dá bhrí sin, an fhoclaíocht atá ann faoi láthair:
  Ós rud é go ndéantar an táirge a bhuain ag céim bharrmhaith na forbartha, déanfar sin ar bhonn laethúil agus déanfar an táirge a phacáistiú an lá céanna. Mar sin féin, ar bhonn eisceachtúil agus ag amanna buaictháirgthe, féadfar an pacáistiú a dhéanamh an lá dár gcionn.
  cuirtear an méid seo a leanas ina ionad sin:
  Ós rud é go ndéantar an táirge a bhuain ag céim bharrmhaith na forbartha, déanfar sin go minic agus déanfar an táirge a phacáistiú an lá céanna. Mar sin féin, ar bhonn eisceachtúil agus ag amanna buaictháirgthe, féadfar an pacáistiú a dhéanamh sna laethanta beaga ina dhiaidh sin. |
| --- | --- |

3.

Mír 13:

Cuirtear “go minic” in ionad “ar bhonn laethúil” ós rud é gurb é a d’fhéadfaí a thuiscint ón dara ceann gur gá buain a dhéanamh gach lá. Ní mór an bhuain a dhéanamh a mhinice is gá chun barr a fhorbairt; tiocfaidh athrú ar an minicíocht ar fud an timthrialla táirgthe.

Ina theannta sin, is féidir buaicphointí suntasacha a bheith ann le linn an táirgthe. Toisc gur gá an barr a phiocadh de láimh, féadfaidh an bhuain tamall níos faide a ghlacadh uaireanta mar gheall ar easpa saothair, ós i seilbh gnóthaí teaghlaigh atá an chuid is mó de na gabháltais.

Dá bhrí sin, an fhoclaíocht atá ann faoi láthair:

Ós rud é go ndéantar an táirge a bhuain ag céim bharrmhaith na forbartha, déanfar sin ar bhonn laethúil agus déanfar an táirge a phacáistiú an lá céanna. Mar sin féin, ar bhonn eisceachtúil agus ag amanna buaictháirgthe, féadfar an pacáistiú a dhéanamh an lá dár gcionn.

cuirtear an méid seo a leanas ina ionad sin:

Ós rud é go ndéantar an táirge a bhuain ag céim bharrmhaith na forbartha, déanfar sin go minic agus déanfar an táirge a phacáistiú an lá céanna. Mar sin féin, ar bhonn eisceachtúil agus ag amanna buaictháirgthe, féadfar an pacáistiú a dhéanamh sna laethanta beaga ina dhiaidh sin.

| 4. | Míreanna 14 agus 16:
  Ní mór an ceanglas maidir le pacáistiú a dhéanamh sa limistéar táirgthe a bhaint, toisc nach céim den táirgeadh é an pacáistiú ann féin, agus ní dhéanann sé difear do dhearbhú cáilíochta agus barántúlachta an táirge. Coinnítear na ceanglais eile maidir le pacáistiú, ceanglais a d’fhéadfadh difear a dhéanamh do cháilíocht deiridh an táirge.
  Déanann an leasú sin difear do roinn 3.5 den doiciméad aonair.
  Scriostar míreanna 14 agus 16 atá atáirgthe thíos, míreanna ina dtagraítear don cheanglas maidir le pacáistiú a dhéanamh sa limistéar táirgthe.
  Mír 14: “Is é is aidhm don cheanglas maidir leis na piobair a ullmhú agus a phacáistiú sa limistéar táirgthe féin clú an ainmniúcháin a chosaint, barántúlacht an táirge a ráthú agus cáilíocht agus saintréithe an táirge a choimeád.”

  Mír 16: “Ina theannta sin, fágann pacáistiú lasmuigh den limistéar táirgthe go mbíonn na cúraimí rialúcháin níos casta, rud a d’fhéadfadh tionchar diúltach a imirt ar dhearbhú cáilíochta agus barántúlachta an táirge.” |
| --- | --- |

4.

Míreanna 14 agus 16:

Ní mór an ceanglas maidir le pacáistiú a dhéanamh sa limistéar táirgthe a bhaint, toisc nach céim den táirgeadh é an pacáistiú ann féin, agus ní dhéanann sé difear do dhearbhú cáilíochta agus barántúlachta an táirge. Coinnítear na ceanglais eile maidir le pacáistiú, ceanglais a d’fhéadfadh difear a dhéanamh do cháilíocht deiridh an táirge.

Scriostar míreanna 14 agus 16 atá atáirgthe thíos, míreanna ina dtagraítear don cheanglas maidir le pacáistiú a dhéanamh sa limistéar táirgthe.

Mír 14: “Is é is aidhm don cheanglas maidir leis na piobair a ullmhú agus a phacáistiú sa limistéar táirgthe féin clú an ainmniúcháin a chosaint, barántúlacht an táirge a ráthú agus cáilíocht agus saintréithe an táirge a choimeád.”

Mír 16: “Ina theannta sin, fágann pacáistiú lasmuigh den limistéar táirgthe go mbíonn na cúraimí rialúcháin níos casta, rud a d’fhéadfadh tionchar diúltach a imirt ar dhearbhú cáilíochta agus barántúlachta an táirge.”

| 5. | Mír 19:
  Ní mór an piocadh a dhéanamh de láimh toisc gnéithe cáilíochta áirithe, mar shampla a chinntiú nach bhfuil an craiceann ró-thiubh, nach féidir iad a thomhas ach de láimh. Ceadaítear meaisínphacáistiú, áfach, toisc gur féidir an táirge a láimhseáil go cúramach agus dlús á chur leis an bpróiseas ag an am céanna de thoradh dul chun cinn teicneolaíoch,.
  Ní dhéanann an leasú seo difear don doiciméad aonair.
  An fhoclaíocht atá ann faoi láthair:
  Déanfar an pacáistiú de láimh agus i gcónaí go han-chúramach, ionas go gcaomhnófar saintréithe fisiceacha an táirge.
  cuirtear an méid seo a leanas ina ionad sin:
  Déanfar an piocadh de láimh agus déanfar sórtáil agus pacáistiú araon go han-chúramach, ionas go gcaomhnófar saintréithe fisiceacha an táirge. |
| --- | --- |

5.

Mír 19:

Ní mór an piocadh a dhéanamh de láimh toisc gnéithe cáilíochta áirithe, mar shampla a chinntiú nach bhfuil an craiceann ró-thiubh, nach féidir iad a thomhas ach de láimh. Ceadaítear meaisínphacáistiú, áfach, toisc gur féidir an táirge a láimhseáil go cúramach agus dlús á chur leis an bpróiseas ag an am céanna de thoradh dul chun cinn teicneolaíoch,.

An fhoclaíocht atá ann faoi láthair:

Déanfar an pacáistiú de láimh agus i gcónaí go han-chúramach, ionas go gcaomhnófar saintréithe fisiceacha an táirge.

cuirtear an méid seo a leanas ina ionad sin:

Déanfar an piocadh de láimh agus déanfar sórtáil agus pacáistiú araon go han-chúramach, ionas go gcaomhnófar saintréithe fisiceacha an táirge.

NASC LEIS AN LIMISTÉAR MÁGUAIRD

Níor mhór an mhír seo a oiriúnú chun na tagairtí do shaothrú in ithir agus faoi chlúdach a bhaint, ar tagairtí iad nach ndéanann difear don nasc, ós rud é go bhfuil sé sin bunaithe ar chlú an táirge.

Níor mhór Roinn 5 den Doiciméad Aonair a bhaineann leis an nasc a leasú na focail “san ithir” a bhaint ón gcéad líne den tríú mír de roinn 5.1, ón dara cuid den cheathrú mír de roinn 5.1, agus ón deichiú mír de roinn 5.3, ar na cúiseanna céanna leis an leasú ar roinn F den tsonraíocht táirge, eadhon chun saothrú sa tsubstráit a chur isteach sa roinn “An Modh Táirgeachta” agus toisc nach tosca iad an ithir ná an tsubstráit a bhaineann leis an nasc sin, ós rud é go mbíonn sé sin bunaithe ar chlú an táirge i gcás “Pimiento de Gernika” / “Gernikako Piperra”.

Caomhnaítear an dara heilimint lena dtugtar bonn cirt leis an nasc (na “cleachtais thraidisiúnta”) toisc go bhfuil an t-eolas traidisiúnta neamhspleách ar úsáid substráite.

Tá an-tóir ar “Pimiento de Gernika” / “Gernikako Piperra” i measc tomhaltóirí i dTír na mBascach ós barr é atá á fhás sa réigiún leis na céadta bliain agus gur tugadh a shíolta agus na teicnící fáis lena mbaineann anuas ó ghlúin go glúin, rud a fhágann gur cuid de stair Bizkaia é. Ina theannta sin, tá oiriúnú nádúrtha tagtha ar “Pimiento de Gernika” i dtaobh a thimpeallachta mar gheall ar an gcóras sin chun síolta a shaothrú agus a stóráil, córas a tháinig anuas ó ghlúin go glúin, agus tá cineálacha éagsúla díobh a bhfuil saintréithe géiniteacha ar leith acu (Iker agus Derio) táirgthe dá réir. Tá tionchar an táirge seo ar ghastranómachas Thír na mBascach chomh mór sin gur ann do Ghild; an “Cofradía del Gernikako Piperra”, rud a chuireann le leathadh chlú an táirge seo ón tuath go dtí an ceantar uirbeach.

DOICIMÉAD AONAIR

“PIMIENTO DE GERNIKA” / “GERNIKAKO PIPERRA”

Uimh. AE: PGI-ES-0673-AM01- 22 Feabhra 2016

TGFC (X) STFC ( )

1.   Ainm(neacha)

“Pimiento de Gernika” / “Gernikako Piperra”

2.   ballstát nó Tríú Tír

An Spáinn

3.   Tuairisc ar an táirge talmhaíochta nó ar an mbia-earra

3.1.   Cineál táirge

Aicme 1.6. Torthaí, glasraí agus gránaigh, bídís úr nó próiseáilte

3.2.   Tuairisc ar an táirge lena mbaineann an t-ainm in (1)

Is torthaí ón speiceas Capsicum annuum L., iad na piobair “Gernikako Piperra”/’Pimiento de Gernika” atá á gcosaint ag an Tásc Geografach faoi Chosaint, ar torthaí iad a bhaineann le saothróg áitiúil de chineál Gernika. Déantar iad a mhargú mar bhia don duine agus iad ina bpiobair úra réamhaibí le haghaidh friochta. Roghnaíodh línte éagsúla ón tsaothróg áitiúil sin, agus cuireadh dhá cheann acu isteach sa Chlár Cineálacha Tráchtála faoi na hainmneacha “Derio” agus “Iker”. Aon líne eile laistigh den tsaothróg áitiúil sin ag a bhfuil na saintréithe sin lena sainítear an cineál “Pimiento de Gernika”, is féidir í a chosaint freisin leis an Tásc Geografach.

Is piobar milis é “Pimiento de Gernika” nach bhfuil mórán capsaicine ann nó nach bhfuil aon chapsaicin ann, rud a fhágann, i ndálaí timpeallachta Thír na mBascach, nach mbíonn na piobair spíosrach de ghnáth. Bíonn feoil thanaí ann (2 go 3 mm i dtiubhacht*) agus nuair a ghearrtar é ar a fhad bíonn cruth triantánach aige idir cruth triantánach measartha agus cruth triantánach fadaithe, cruth a chomhfhreagraíonn do chineálacha C3 agus C1 d’aicmiú Pochard (1966).

Is é an úsáid is minice a bhaintear as an bpiobar seo é a fhriochadh agus é úr réamhaibí. Is é sin an modh tomhaltais is coitianta na laethanta seo. Baintear na torthaí nuair a bhíonn dath uaine aonfhoirmeach scunscan orthu ach sula mbíonn a méid deiridh bainte amach acu. Bíonn siad idir 6 agus 9 cm ar fad, gan an gas san áireamh, idir 2 agus 3 cm ar leithead agus meáchan* idir 10 agus 12 ghram iontu. Athraíonn an ton datha ó uaine mheánach go dubhuaine. Bíonn siad caol agus fadaithe. Nuair a ghearrtar iad ar a bhfad bíonn siad triantánach agus bíonn a dtrasghearradh idir cruth éilipseach agus cruth triantánach agus dhá nó trí lóba nach bhfuil ró-shuntasach. Bíonn an barr biorach agus an gas slán fada agus tanaí. De ghnáth bíonn an chuid ina nascann an gas leis an toradh cothrom nó dronnach. Bíonn an craiceann tanaí gan a bheith leathrach ná ina ábhar suntais don té a itheann é. Bíonn na piobair mín agus bíonn cuma úr orthu. Cuimsítear iontu síolta ar dhath an phéarla nach mbíonn lán-fhabhraithe.

Tugtar “pimiento choricero” agus “pimiento de Bizkaia” freisin ar chineál “Gernika”.

Itear an chuid is mó de na piobair sin agus iad fós úr, sula mbaintear amach a méid deiridh.

| (* | Saintréithe an phiobair i staid aibí) |
| --- | --- |

(*

3.3.   Beatha (maidir le táirgí de thionscnamh ainmhíoch amháin) agus amhábhair (maidir le táirgí próiseáilte amháin)

3.4.   Céimeanna sonracha sa táirgeadh nach mór a dhéanamh sa limistéar geografach sainithe

Ní mór na piobair a bheith táirgthe sa limistéar geografach.

Ní mór iad a phlandú faoin aer nó faoi chlúdach. Déantar iad a tháirgeadh ag baint úsáid as na teicnící is oiriúnaí le haghaidh forbairt fhoirfe agus torthaithe. Ní fhéadfar aon táirge ná córas a d’fhéadfadh dochar a dhéanamh do cháilíocht an táirge a úsáid.

Déanfar plandú aeir oscailte idir Aibreán agus Bealtaine, agus déanfar plandú i dtithe gloine nó i bpolatholláin tráth níos luaithe ná sin, i mí Feabhra, i mí an Mhárta agus i mí Aibreáin; ceadaítear an dara timthriall plandaithe ó mhí an Mheithimh. Bainfear na piobair ó mhí an Mheithimh sa chéad chás agus ó lár mhí Aibreáin sa dara cás. Bainfear formhór an bhairr idir Aibreán agus Samhain. Beidh an dlús suas le 4 phlanda in aghaidh an mhéadair chearnaigh.

Níor cheart a úsáid ach a laghad cóireálacha is gá. Ba cheart cóireálacha agus teicnící bitheolaíocha rialaithe lotnaidí a úsáid nuair is féidir.

Déanfar an bhuain de láimh agus i gcéimeanna, lena n-áireofar an oiread sin gabhálacha thart is gá. Déantar é nuair a bhíonn an táirge ag an gcéim is fearr dá fhorbairt agus déantar é go han-chúramach ionas nach ndéantar damáiste don toradh agus chun a airíonna fisiceacha a ráthú.

3.5.   Sainrialacha maidir le slisniú, grátáil, agus pacáistiú etc. an táirge dá dtagraíonn an t-ainm cláraithe

Baintear an táirge ag an gcéim is fearr dá fhorbairt, mar sin déantar é sin go minic agus déantar an táirge a phacáistiú an lá céanna. Go heisceachtúil agus tráth an bhuaic-tháirgthe, is féidir an pacáistiú a dhéanamh sna laethanta beaga ina dhiaidh sin.

Is táirge úr é ag a bhfuil seilfré gearr. Níl sé inmholta an táirge a stóráil i gcuisneoir ná an táirge a iompar ná é a choimeád níos faide ná mar is gá toisc gur féidir leis sin tionchar diúltach a bheith aige ar a cháilíocht.

Mar gheall ar a saintréithe speisialta (díolachán i riocht úr, craiceann agus feoil thanaí, réamhaibí), bíonn na piobair an-íogair maidir le hathruithe tobann teochta nó bogthaise agus téann siad in aois go tapa. D’fhéadfadh aon láimhseáil nó iompar thar an méid atá fíor-riachtanach chun iad a ullmhú don tomhaltóir cáilíocht an táirge a laghdú.

3.6.   Sainrialacha maidir le lipéadú an táirge dá dtagraíonn an t-ainm cláraithe

Sa bhreis ar an bhfaisnéis a cheanglaítear de ghnáth leis an dlí, ní mór na focail “Pimiento de Gernika”/“Gernikako Piperra” a bheith sa lipéadú a úsáidtear le haghaidh piobair a chumhdaítear leis an tásc geografach faoi chosaint “Pimiento de Gernika”/“Gernikako Piperra” agus leis an lógó a ghabhann leis.

4.   Sainmhíniú achomair ar an limistéar geografach

Áirítear sa limistéar geografach cúigí Gipuzkoa agus Bizkaia, agus na limistéir a leanas de Alava: an limistéar Cantábrica Alavesa, lena n-áirítear bardais Ayala, Okondo, Llodio, Amurrio agus Artziniega, agus limistéar Estribaciones del Gorbea, lena n-áirítear bardais Urkabustaiz, Zuya, Zigoitia, Legutiano agus Aramaio.

5.   Nasc leis an limistéar geografach

5.1.   Sainiúlachtaí an limistéir gheografaigh

Tá an limistéar geografach atá oiriúnach chun na piobair sin a tháirgeadh teoranta do réigiún cósta an Atlantaigh i dTír na mBascach, áit ina bhfuil aeráid mhéisiteirmeach, aeráid lena mbaineann teochta measartha agus báisteach fhlúirseach mar shaintréithe. Ní bhíonn oiread agus aon mhí tirim ann agus buaicmhéideanna báistí ann san fhómhar agus sa gheimhreadh. Is aeráid Atlantach í a bhíonn go mór faoi thionchar sruthanna muirí ón iarthar go dtí an t-oirthear, rud a fhágann go mbíonn an aeráid sa limistéar sin i bhfad níos fionnuaire (meánteocht bhliantúil 13 °C agus athrú teochta 11 °C) agus níos bogthaise ná sin lena mbeifí ag súil agus a dhomhanleithead á chur san áireamh.

Is idir 60 agus 75 % an bhogthaise aeir choibhneasta bharrmhaith. Is féidir bogthaise íseal aeir in éineacht le tréimhsí teochta arda agus gréine fadhbanna fiseolaíocha a chruthú, fadhbanna a laghdaíonn cáilíocht indíolta na dtorthaí. Sampla amháin is ea craiceann atá ró-thiubh (rud a laghdaíonn a luach maidir lena phríomhúsáid mar phiobar lena fhriochadh).

Más rud é, anuas ar na dálaí timpeallachta sin, go bhfuil easpa uisce agus ard-imghalú ann, d’fhéadfadh athruithe fiseolaíocha eile tarlú a laghdódh cáilíocht na dtorthaí, amhail lobhadh ar thaobh an bhlátha agus/nó teacht chun cinn piobar níos spíosraí mar gheall ar mhéadú ar an gcion capsaicine.

Oireann aeráid Thír na mBascach go foirfe do riachtanais agra-aeráide an phiobair. Bíonn teocht réigiún cósta an Atlantaigh de Thír na mBascach i gceart don phiobar, teocht atá measartha gan a bheith ró-the, mar aon leis an gcinnteacht nach mbíonn aon sioc ann.

Is mar gheall ar dhálaí agra-aeráide an limistéir gheografaigh shainithe a bhíonn cuid de na saintréithe cáilíochta aonair ag an bpiobar sin, saintréithe a tharraing clú agus cáil air agus is a bhuí leis na dálaí céanna a dhéantar na lochtanna a bhainfeadh óna luach a chosc nó a laghdú, amhail teas, craiceann atá róthiubh nó lobhadh ar thaobh an bhlátha.

5.2.   Sainiúlacht an táirge

Is saothróg áitiúil é “Pimiento de Gernika”/ “Gernikako Piperra” atá in oiriúint go foirfe do dhálaí agra-aeráide réigiún cósta an Atlantaigh de Thír na mBascach.

Is mar gheall ar na dálaí agra-aeráide sa limistéar táirgthe sin a bhíonn cuid de na saintréithe aonair ag an bpiobar, amhail easpa teasa agus feoil íogair a tharraing clú agus cáil air.

Bíonn an cineál sin piobair leochaileach ó thaobh teochta de. Cuireann teocht faoi bhun 15 °C moill ar a fhás, fás a dtagann stad iomlán air más ísle ná 10 °C an teocht. Is féidir le teocht os cionn 35 °C titim an bhlátha agus na dtorthaí nua-fhabhraithe a spreagadh. 25/18 °C sa lá/oíche is ea an teocht bharrmhaith le haghaidh forbairt fhásúil agus torthaithe. Déantar damáiste seaca do phlandaí ag 1 °C. Chun an planda a fhorbairt, ní mór an teocht ithreach a bheith os cionn 12 °C agus má tá an barr le forbairt mar is ceart ba cheart an mheánteocht chomhthimpeallach laethúil 20 °C a shroicheadh agus gan ach athrú beag idir oíche agus lá.

Chomh maith leis sin, tá a mhéid ar cheann dá shaintréithe eile, ós rud é go gcinntítear le buain luath an phiobair íogaire a fheola, nach mbíonn an craiceann ina ábhar suntais don té a itheann é, agus go mbíonn blas taitneamhach air.

Tá clú ar an bpiobar mar gheall ar a bhlas neamhghnách agus a cháilíocht den scoth agus de ghnáth itear é agus é friochta mar sneaic, mar ghairnis nó mar chúrsa tosaigh. Tá sé ar cheann de na nithe is tipiciúla i gcócaireacht na mBascach.

5.3.   Nasc cúisíoch idir an limistéar geografach agus cáilíocht nó saintréithe an táirge (maidir le STFC) an táirge, an clú atá air nó saintréith eile de chuid an táirge (maidir le TGFC)

Tá an nasc idir an limistéar geografach sainithe agus “Pimiento de Gernika” / “Gernikako Piperra” bunaithe ar an gclú agus ar na cleachtais fáis atá chomh sean leis an gceo, rud atá follasach mar gheall ar ghnéithe amhail an tóir mhór a bhíonn air i measc tomhaltóirí i dTír na mBascach agus a luach margaidh.

Tá “Pimiento de Gernika”/“Gernikako Piperra” ar cheann de na plandaí is sine i gcuimhne na ndaoine i dTír na mBascach agus tagann a shíolta agus rúin a shaothraithe aníos ó ghlúin go glúin ar feadh na gcéadta bliain agus is cuid de stair Bizkaia é.

Sár-léirmheastóirí bia ó Thír na mBascach agus ón gcuid eile den Spáinn (Llona Larrauri, Busca Isusi, J.L. Iturrieta, J.J. Lapitz, José Castillo, Marquesa de Parebere nó Ignacio Domenech) mhol siad an táirge seo ina gcuid alt nó chuir siad é i gcuid dá n-oidis. Baineann cócairí Bascacha a bhfuil clú agus cáil orthu ar fud an domhain amhail Arguiñano nó Subijana úsáid as an táirge seo ina n-oidis freisin.

Bunaíodh “Cofradía del Gernikako Piperra” sa bhliain 1998 agus é d’aidhm aige feasacht a ardú faoi “Pimiento de Gernika”/“Gernikako Piperra”. Eagraíonn an cumann sin gníomhaíochtaí éagsúla cur chun cinn le haghaidh “Pimiento de Gernika”, lena n-áirítear, go háirithe, ócáidí blaiste ag an margadh traidisiúnta in Gernika. Glacann an piobar a ainm ón mbaile sin ar an ábhar gurb é sin an limistéar inar fásadh é den chuid is mó go traidisiúnta. Tionóltar ann gach Luan an margadh cáiliúil torthaí agus glasraí ina bhfuil an piobar ar cheann de na nithe is mó a mheallann daoine.

Bíonn “an Luan deireanach de Gernika” ar an aonach talmhaíochta is mó i dTír na mBascach. Mealltar breis agus 100 000 cuairteoir chuige agus tionóltar é ar an Luan deireanach i mí Dheireadh Fómhair. Tá tagairtí don aonach seo i gcairt bhunaitheach bhaile Gernika ón mbliain 1366.

Dearbhaíodh clú an táirge freisin le staidéar a rinne an chuideachta taighde mhargaidh IKERFEL ar tháirgí de cháilíocht aitheanta, a tarraingíodh suas ag baint úsáid as modheolaíocht chainníochtúil bunaithe ar 900 agallamh a tionóladh idir an 16 agus 30 Iúil 2009 leo siúd a bhíonn freagrach as siopadóireacht tí i bPobal Uathrialach Thír na mBascach. De réir an staidéir sin, aithníonn 83 % de dhaonra Chomhphobal Uathrialach Thír na mBascach an t-ainm “Pimiento de Gernika”/“Gernikako Piperra” (uathspreagtha + molta).

Mar a luadh cheana, sa bhreis ar chlú agus ar chleachtais fáis, tá an aeráid sa limistéar geografach sainithe ríthábhachtach do cháilíocht agus do shainiúlacht an táirge sin.

Is mar gheall ar an aeráid sa cheantar geografach gur ann don teocht agus don bhogthaise a bhíonn de dhíth ar an gcineál piobair sin dá fhorbairt fásúil agus atáirgthe.

Nuair a fhástar an piobar seo i gceantair eile i ndeisceart na Spáinne ina mbíonn aeráid níos teo agus ag amanna nuair a bhíonn an teocht ard agus an bhogthaise íseal, maolaítear cáilíocht indíolta na dtorthaí toisc go mbíonn cion níos mó de na torthaí thíos leis na fadhbanna fiseolaíocha a bhfuil tuairisc orthu thuas (craiceann róthiubh, lobhadh ar thaobh an bhlátha agus/nó piobair níos spíosraí).

Is toradh díreach é an tsaothróg áitiúil ar léargas agus saineolas na bhfeirmeoirí sa cheantar. Léirítear inti an caidreamh atá aici leis an timpeallacht agus tá sí oiriúnaithe go háirithe do na dálaí aeráide sa limistéar. Thar thréimhse fhada, d’éirigh leis an duine cineál “Pimiento de Gernika” a chothú agus a fhás go rathúil agus an úsáid tráchtála ar leith a bhaintear as a choimeád. D’fhág sé sin go bhfuil sé indéanta úrmhaireacht an chineáil seo piobair a chaomhnú. Is é is cúis le sainiúlacht “Pimiento de Gernika” go bhfuil sé in oiriúint go foirfe don limistéar táirgthe.

Tagairt d’fhoilsiú na sonraíochta

http://www.nasdap.ejgv.euskadi.eus/r50-4633/es/contenidos/informacion/dop_pimiento/es_agripes/dop_pimiento.html

---

(1)  IO L 343, 14.12.2012, lch. 1.

---