# Επίσημη Εφημερίδα C 152/6 Απ

| | ISSN 1977-0901 |
| --- | --- |
| Επίσημη Εφημερίδα
  της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152 |
| | |
| Έκδοση στην ελληνική γλώσσα | Ανακοινώσεις και Πληροφορίες | 65ό έτος6 Απριλίου 2022 |

ISSN 1977-0901

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

65ό έτος6 Απριλίου 2022

---

| Περιεχόμενα | Σελίδα |
| --- | --- |
| | I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις |
| | ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 565η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ – INTERACTIO, 8.12.2021 - 9.12.2021 |
| 2022/C 152/01 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ευκαιρίες ψηφιακού μετασχηματισμού για τις επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου και πλεονεκτήματα για τους Ευρωπαίους καταναλωτές (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 1 |
| 2022/C 152/02 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Μέτρα πέρα από το ΑΕγχΠ για μια επιτυχή ανάκαμψη και μια βιώσιμη και ανθεκτική οικονομία της ΕΕ (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 7 |
| 2022/C 152/03 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ο ρόλος της εταιρικής φορολογίας στην εταιρική διακυβέρνηση (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 13 |
| 2022/C 152/04 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Εθελοντές — Οι πολίτες που οικοδομούν το μέλλον της Ευρώπης (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 19 |
| 2022/C 152/05 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πώς μπορεί να εξασφαλιστεί αξιοπρεπής εργασία για τους νέους και να διασφαλιστεί η ένταξη των νέων που βρίσκονται εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης (ΕΕΑΚ) μέσω της εκπόνησης εθνικών σχεδίων ανάκαμψης (ΕΣΑ) (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 27 |
| 2022/C 152/06 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Άτυπη μορφή απασχόλησης και συνεταιρισμοί πλατφόρμας στο πλαίσιο του ψηφιακού μετασχηματισμού της βιομηχανίας (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 38 |
| 2022/C 152/07 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πώς οι βιομηχανίες υψηλής έντασης πόρων και ενέργειας (ΒΥΕΠΕ) μπορούν να επωφεληθούν από το σχέδιο ανάκαμψης της ΕΕ κατά την κοινωνικά αποδεκτή μετάβασή τους προς την απεξάρτηση από τον άνθρακα και την ψηφιοποίηση (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 44 |
| 2022/C 152/08 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόβλεψη διαρθρωτικών και τομεακών αλλαγών και αναδιαμόρφωση της βιομηχανικής νοοτροπίας — νέα όρια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας των διαφόρων περιοχών της Ευρώπης (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 50 |
| 2022/C 152/09 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Μια ισχυρή διατλαντική εταιρική σχέση με βάση τις κοινές αξίες της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, καίριας σημασίας για την αντιμετώπιση των παγκόσμιων προκλήσεων και τη διατήρηση της διεθνούς τάξης (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 56 |
| 2022/C 152/10 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ευθυγράμμιση των στρατηγικών και των δραστηριοτήτων των επιχειρήσεων τροφίμων με τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης για βιώσιμη ανάκαμψη μετά την κρίση της νόσου COVID-19 (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 63 |

Περιεχόμενα

Σελίδα

I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

565η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ – INTERACTIO, 8.12.2021 - 9.12.2021

2022/C 152/01

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ευκαιρίες ψηφιακού μετασχηματισμού για τις επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου και πλεονεκτήματα για τους Ευρωπαίους καταναλωτές (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

1

2022/C 152/02

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Μέτρα πέρα από το ΑΕγχΠ για μια επιτυχή ανάκαμψη και μια βιώσιμη και ανθεκτική οικονομία της ΕΕ (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

7

2022/C 152/03

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ο ρόλος της εταιρικής φορολογίας στην εταιρική διακυβέρνηση (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

13

2022/C 152/04

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Εθελοντές — Οι πολίτες που οικοδομούν το μέλλον της Ευρώπης (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

19

2022/C 152/05

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πώς μπορεί να εξασφαλιστεί αξιοπρεπής εργασία για τους νέους και να διασφαλιστεί η ένταξη των νέων που βρίσκονται εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης (ΕΕΑΚ) μέσω της εκπόνησης εθνικών σχεδίων ανάκαμψης (ΕΣΑ) (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

27

2022/C 152/06

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Άτυπη μορφή απασχόλησης και συνεταιρισμοί πλατφόρμας στο πλαίσιο του ψηφιακού μετασχηματισμού της βιομηχανίας (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

38

2022/C 152/07

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πώς οι βιομηχανίες υψηλής έντασης πόρων και ενέργειας (ΒΥΕΠΕ) μπορούν να επωφεληθούν από το σχέδιο ανάκαμψης της ΕΕ κατά την κοινωνικά αποδεκτή μετάβασή τους προς την απεξάρτηση από τον άνθρακα και την ψηφιοποίηση (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

44

2022/C 152/08

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόβλεψη διαρθρωτικών και τομεακών αλλαγών και αναδιαμόρφωση της βιομηχανικής νοοτροπίας — νέα όρια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας των διαφόρων περιοχών της Ευρώπης (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

50

2022/C 152/09

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Μια ισχυρή διατλαντική εταιρική σχέση με βάση τις κοινές αξίες της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, καίριας σημασίας για την αντιμετώπιση των παγκόσμιων προκλήσεων και τη διατήρηση της διεθνούς τάξης (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

56

2022/C 152/10

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ευθυγράμμιση των στρατηγικών και των δραστηριοτήτων των επιχειρήσεων τροφίμων με τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης για βιώσιμη ανάκαμψη μετά την κρίση της νόσου COVID-19 (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

63

---

| | III   Προπαρασκευαστικές πράξεις |
| --- | --- |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 565η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ – INTERACTIO, 8.12.2021 - 9.12.2021 |
| 2022/C 152/11 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Έγγραφο καθοδήγησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την ενίσχυση του κώδικα δεοντολογίας για την παραπληροφόρηση[COM(2021) 262 final] | 72 |
| 2022/C 152/12 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού 2020[COM(2021) 373 final] | 77 |
| 2022/C 152/13 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2014/53/ΕΕ σχετικά με την εναρμόνιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τη διαθεσιμότητα ραδιοεξοπλισμού στην αγορά[COM(2021) 547 final — 2021/0291 (COD)] | 82 |
| 2022/C 152/14 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2017/746 όσον αφορά τις μεταβατικές διατάξεις για ορισμένα in vitro διαγνωστικά ιατροτεχνολογικά προϊόντα και την αναβολή της εφαρμογής των απαιτήσεων για τα εσωτερικά τεχνολογικά προϊόντα[COM(2021) 627 final — 2021/0323 (COD)] | 85 |
| 2022/C 152/15 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας[COM(2021) 420 final — 2021/0239 (COD)], Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί στοιχείων που συνοδεύουν τις μεταφορές χρηματικών ποσών και ορισμένων κρυπτοστοιχείων (αναδιατύπωση)[COM(2021) 422 final — 2021/0241 (COD)], και Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τους μηχανισμούς που πρέπει να συγκροτήσουν τα κράτη μέλη για την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τους σκοπούς της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και για την κατάργηση της οδηγίας (ΕΕ) 2015/849[COM(2021) 423 final — 2021/0250 (COD)] | 89 |
| 2022/C 152/16 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Στρατηγική χρηματοδότησης της μετάβασης προς τη βιώσιμη οικονομία[COM(2021) 390 final] | 97 |
| 2022/C 152/17 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τα ευρωπαϊκά πράσινα ομόλογα[COM(2021) 391 final — 2021/0191 (COD)] | 105 |
| 2022/C 152/18 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 575/2013 και της οδηγίας 2014/59/ΕΕ όσον αφορά την προληπτική αντιμετώπιση παγκόσμιων συστημικά σημαντικών ομίλων ιδρυμάτων με στρατηγική εξυγίανσης πολλαπλών σημείων έναρξης και μεθοδολογία για την έμμεση ανάληψη μέσων που είναι επιλέξιμα για την εκπλήρωση της ελάχιστης απαίτησης ιδίων κεφαλαίων και επιλέξιμων υποχρεώσεων[COM(2021) 665 final — 2021/0343 (COD)] | 111 |
| 2022/C 152/19 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Πρώτα διδάγματα από την πανδημία COVID-19[COM(2021) 380 final] | 116 |
| 2022/C 152/20 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας 2022[COM(2021) 634 final — 2021/0328(COD)] | 122 |
| 2022/C 152/21 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και της οδηγίας 98/70/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά την προώθηση της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και την κατάργηση της οδηγίας (ΕΕ) 2015/652 του Συμβουλίου[COM(2021) 557 final — 2021/0218 (COD)] | 127 |
| 2022/C 152/22 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ενεργειακή απόδοση (αναδιατύπωση)[COM(2021) 558 final — 2021/0203 (COD)] | 134 |
| 2022/C 152/23 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ανάπτυξη υποδομών εναλλακτικών καυσίμων και για την κατάργηση της οδηγίας 2014/94/EE του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου[COM(2021) 559 final — 2021/0223 (COD)] και Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Στρατηγικό σχέδιο ανάπτυξης για τον καθορισμό ενός συνόλου συμπληρωματικών μέτρων υπέρ της ταχείας ανάπτυξης υποδομών εναλλακτικών καυσίμων[COM(2021) 560 final] | 138 |
| 2022/C 152/24 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη χρήση ανανεώσιμων καυσίμων και καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών στις θαλάσσιες μεταφορές και για την τροποποίηση της οδηγίας 2009/16/ΕΚ[COM(2021) 562 final — 2021/0210 (COD)] | 145 |
| 2022/C 152/25 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2003/87/ΕΚ όσον αφορά τη συμβολή των αεροπορικών μεταφορών στον στόχο της Ένωσης για μείωση των εκπομπών στο σύνολο της οικονομίας και για την κατάλληλη εφαρμογή ενός παγκόσμιου αγορακεντρικού μέτρου[COM(2021) 552 final] | 152 |
| 2022/C 152/26 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη σύσταση Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα[COM(2021) 568 final — 2021/0206 (COD)] | 158 |
| 2022/C 152/27 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με μέτρα κατά των μεταφορέων που διευκολύνουν ή επιδίδονται στην εμπορία ανθρώπων ή παράνομη διακίνηση μεταναστών σε σχέση με την παράνομη είσοδο στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης[COM(2021) 753 — 2021/387 (COD)] | 166 |
| 2022/C 152/28 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Νέα δασική στρατηγική της ΕΕ για το 2030[COM(2021) 572 final] | 169 |
| 2022/C 152/29 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2003/87/ΕΚ σχετικά με τη θέσπιση συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Ένωσης, της απόφασης (ΕΕ) 2015/1814 σχετικά με τη θέσπιση και τη λειτουργία αποθεματικού για τη σταθερότητα της αγοράς όσον αφορά το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου, και του κανονισμού (ΕΕ) 2015/757[COM(2021) 551 final — 2021/0211 (COD)] και Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της απόφασης (ΕΕ) 2015/1814 όσον αφορά την ποσότητα των δικαιωμάτων που πρόκειται να τοποθετούνται στο αποθεματικό για τη σταθερότητα της αγοράς για το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου της Ένωσης έως το 2030[COM(2021) 571 final — 2021/0202 (COD)] | 175 |
| 2022/C 152/30 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα[COM(2021) 564 final — 2021/0214 (COD)] | 181 |
| 2022/C 152/31 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2018/842 σχετικά με τις δεσμευτικές ετήσιες μειώσεις των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου από τα κράτη μέλη από το 2021 έως το 2030, στο πλαίσιο της συμβολής στη δράση για το κλίμα για την τήρηση των δεσμεύσεων που απορρέουν από τη συμφωνία του Παρισιού[COM(2021) 555 final — 2021/0200(COD)] | 189 |
| 2022/C 152/32 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2018/841 όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής, την απλούστευση των κανόνων συμμόρφωσης, τον καθορισμό των στόχων των κρατών μελών για το 2030 και τη δέσμευση για συλλογική επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2035 στον τομέα της χρήσης γης, της δασοπονίας και της γεωργίας, και του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1999 όσον αφορά τη βελτίωση της παρακολούθησης, της υποβολής εκθέσεων, της παρακολούθησης της προόδου και της επανεξέτασης[COM(2021) 554 final] | 192 |
| 2022/C 152/33 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την τροποποίηση των παραρτημάτων IV και V του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1021 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τους έμμονους οργανικούς ρύπους[COM(2021) 656 final — 2021/0340 (COD)] | 197 |

III   Προπαρασκευαστικές πράξεις

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

565η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ – INTERACTIO, 8.12.2021 - 9.12.2021

2022/C 152/11

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Έγγραφο καθοδήγησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την ενίσχυση του κώδικα δεοντολογίας για την παραπληροφόρηση[COM(2021) 262 final]

[COM(2021) 262 final]

72

2022/C 152/12

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού 2020[COM(2021) 373 final]

[COM(2021) 373 final]

77

2022/C 152/13

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2014/53/ΕΕ σχετικά με την εναρμόνιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τη διαθεσιμότητα ραδιοεξοπλισμού στην αγορά[COM(2021) 547 final — 2021/0291 (COD)]

[COM(2021) 547 final — 2021/0291 (COD)]

82

2022/C 152/14

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2017/746 όσον αφορά τις μεταβατικές διατάξεις για ορισμένα in vitro διαγνωστικά ιατροτεχνολογικά προϊόντα και την αναβολή της εφαρμογής των απαιτήσεων για τα εσωτερικά τεχνολογικά προϊόντα[COM(2021) 627 final — 2021/0323 (COD)]

[COM(2021) 627 final — 2021/0323 (COD)]

85

2022/C 152/15

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας[COM(2021) 420 final — 2021/0239 (COD)], Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί στοιχείων που συνοδεύουν τις μεταφορές χρηματικών ποσών και ορισμένων κρυπτοστοιχείων (αναδιατύπωση)[COM(2021) 422 final — 2021/0241 (COD)], και Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τους μηχανισμούς που πρέπει να συγκροτήσουν τα κράτη μέλη για την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τους σκοπούς της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και για την κατάργηση της οδηγίας (ΕΕ) 2015/849[COM(2021) 423 final — 2021/0250 (COD)]

[COM(2021) 420 final — 2021/0239 (COD)]

[COM(2021) 422 final — 2021/0241 (COD)]

[COM(2021) 423 final — 2021/0250 (COD)]

89

2022/C 152/16

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Στρατηγική χρηματοδότησης της μετάβασης προς τη βιώσιμη οικονομία[COM(2021) 390 final]

[COM(2021) 390 final]

97

2022/C 152/17

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τα ευρωπαϊκά πράσινα ομόλογα[COM(2021) 391 final — 2021/0191 (COD)]

[COM(2021) 391 final — 2021/0191 (COD)]

105

2022/C 152/18

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 575/2013 και της οδηγίας 2014/59/ΕΕ όσον αφορά την προληπτική αντιμετώπιση παγκόσμιων συστημικά σημαντικών ομίλων ιδρυμάτων με στρατηγική εξυγίανσης πολλαπλών σημείων έναρξης και μεθοδολογία για την έμμεση ανάληψη μέσων που είναι επιλέξιμα για την εκπλήρωση της ελάχιστης απαίτησης ιδίων κεφαλαίων και επιλέξιμων υποχρεώσεων[COM(2021) 665 final — 2021/0343 (COD)]

[COM(2021) 665 final — 2021/0343 (COD)]

111

2022/C 152/19

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Πρώτα διδάγματα από την πανδημία COVID-19[COM(2021) 380 final]

[COM(2021) 380 final]

116

2022/C 152/20

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας 2022[COM(2021) 634 final — 2021/0328(COD)]

[COM(2021) 634 final — 2021/0328(COD)]

122

2022/C 152/21

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και της οδηγίας 98/70/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά την προώθηση της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και την κατάργηση της οδηγίας (ΕΕ) 2015/652 του Συμβουλίου[COM(2021) 557 final — 2021/0218 (COD)]

[COM(2021) 557 final — 2021/0218 (COD)]

127

2022/C 152/22

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ενεργειακή απόδοση (αναδιατύπωση)[COM(2021) 558 final — 2021/0203 (COD)]

[COM(2021) 558 final — 2021/0203 (COD)]

134

2022/C 152/23

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ανάπτυξη υποδομών εναλλακτικών καυσίμων και για την κατάργηση της οδηγίας 2014/94/EE του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου[COM(2021) 559 final — 2021/0223 (COD)] και Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Στρατηγικό σχέδιο ανάπτυξης για τον καθορισμό ενός συνόλου συμπληρωματικών μέτρων υπέρ της ταχείας ανάπτυξης υποδομών εναλλακτικών καυσίμων[COM(2021) 560 final]

[COM(2021) 559 final — 2021/0223 (COD)]

[COM(2021) 560 final]

138

2022/C 152/24

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη χρήση ανανεώσιμων καυσίμων και καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών στις θαλάσσιες μεταφορές και για την τροποποίηση της οδηγίας 2009/16/ΕΚ[COM(2021) 562 final — 2021/0210 (COD)]

[COM(2021) 562 final — 2021/0210 (COD)]

145

2022/C 152/25

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2003/87/ΕΚ όσον αφορά τη συμβολή των αεροπορικών μεταφορών στον στόχο της Ένωσης για μείωση των εκπομπών στο σύνολο της οικονομίας και για την κατάλληλη εφαρμογή ενός παγκόσμιου αγορακεντρικού μέτρου[COM(2021) 552 final]

[COM(2021) 552 final]

152

2022/C 152/26

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη σύσταση Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα[COM(2021) 568 final — 2021/0206 (COD)]

[COM(2021) 568 final — 2021/0206 (COD)]

158

2022/C 152/27

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με μέτρα κατά των μεταφορέων που διευκολύνουν ή επιδίδονται στην εμπορία ανθρώπων ή παράνομη διακίνηση μεταναστών σε σχέση με την παράνομη είσοδο στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης[COM(2021) 753 — 2021/387 (COD)]

[COM(2021) 753 — 2021/387 (COD)]

166

2022/C 152/28

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Νέα δασική στρατηγική της ΕΕ για το 2030[COM(2021) 572 final]

[COM(2021) 572 final]

169

2022/C 152/29

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2003/87/ΕΚ σχετικά με τη θέσπιση συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Ένωσης, της απόφασης (ΕΕ) 2015/1814 σχετικά με τη θέσπιση και τη λειτουργία αποθεματικού για τη σταθερότητα της αγοράς όσον αφορά το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου, και του κανονισμού (ΕΕ) 2015/757[COM(2021) 551 final — 2021/0211 (COD)] και Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της απόφασης (ΕΕ) 2015/1814 όσον αφορά την ποσότητα των δικαιωμάτων που πρόκειται να τοποθετούνται στο αποθεματικό για τη σταθερότητα της αγοράς για το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου της Ένωσης έως το 2030[COM(2021) 571 final — 2021/0202 (COD)]

[COM(2021) 551 final — 2021/0211 (COD)]

[COM(2021) 571 final — 2021/0202 (COD)]

175

2022/C 152/30

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα[COM(2021) 564 final — 2021/0214 (COD)]

[COM(2021) 564 final — 2021/0214 (COD)]

181

2022/C 152/31

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2018/842 σχετικά με τις δεσμευτικές ετήσιες μειώσεις των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου από τα κράτη μέλη από το 2021 έως το 2030, στο πλαίσιο της συμβολής στη δράση για το κλίμα για την τήρηση των δεσμεύσεων που απορρέουν από τη συμφωνία του Παρισιού[COM(2021) 555 final — 2021/0200(COD)]

[COM(2021) 555 final — 2021/0200(COD)]

189

2022/C 152/32

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2018/841 όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής, την απλούστευση των κανόνων συμμόρφωσης, τον καθορισμό των στόχων των κρατών μελών για το 2030 και τη δέσμευση για συλλογική επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2035 στον τομέα της χρήσης γης, της δασοπονίας και της γεωργίας, και του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1999 όσον αφορά τη βελτίωση της παρακολούθησης, της υποβολής εκθέσεων, της παρακολούθησης της προόδου και της επανεξέτασης[COM(2021) 554 final]

[COM(2021) 554 final]

192

2022/C 152/33

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την τροποποίηση των παραρτημάτων IV και V του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1021 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τους έμμονους οργανικούς ρύπους[COM(2021) 656 final — 2021/0340 (COD)]

[COM(2021) 656 final — 2021/0340 (COD)]

197

---

| EL | |
| --- | --- |

EL

---

I Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

565η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ – INTERACTIO, 8.12.2021 - 9.12.2021

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/1 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/1

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα

«Ευκαιρίες ψηφιακού μετασχηματισμού για τις επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου και πλεονεκτήματα για τους Ευρωπαίους καταναλωτές» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2022/C 152/01)

| Εισηγητής: | ο κ. Felipe MEDINA MARTÍN |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Felipe MEDINA MARTÍN

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 25.3.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο όργανο | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Εγκρίθηκε από το τμήμα | 18.11.2021 |
| Εγκρίθηκε από την ολομέλεια | 9.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 190/1/4 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

25.3.2021

Νομική βάση

Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο όργανο

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Εγκρίθηκε από το τμήμα

18.11.2021

Εγκρίθηκε από την ολομέλεια

9.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

190/1/4

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί το γεγονός ότι ο τομέας του λιανικού εμπορίου θεωρείται στρατηγικό οικοσύστημα για την ανάκαμψη της Ευρώπης στην αναθεωρημένη ευρωπαϊκή βιομηχανική στρατηγική που παρουσίασε πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η προσέγγιση του οικοσυστήματος παρέχει ένα κατάλληλο πλαίσιο, το οποίο αντικατοπτρίζει αφενός τις πολύπλοκες διασυνδέσεις μεταξύ τομέων και επιχειρήσεων στην ενιαία αγορά στις εκάστοτε αξιακές αλυσίδες και, αφετέρου, την ανάγκη υποστήριξης των εν λόγω αλυσίδων για την επιτυχή αποδοχή της ψηφιακής μετάβασης και της μετάβασης στην αειφορία και για τη συμβολή στη στρατηγική ανάκαμψης. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τη σημασία, την ποικιλομορφία και την κλίμακα των πρωτοβουλιών που αναλαμβάνουν οι επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου υπέρ της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, επενδύοντας σε νέες τεχνολογίες με σκοπό να ανταποκριθούν στις νέες απαιτήσεις των καταναλωτών, καθώς και στις ανάγκες τους. |
| --- | --- |

1.1

| 1.2 | Ο ευρωπαϊκός τομέας λιανικού εμπορίου, ως ο μεγαλύτερος εργοδότης ιδιωτικού τομέα στην Ευρώπη, βρίσκεται εν μέσω ενός ψηφιακού μετασχηματισμού που επιταχύνθηκε δραστικά από την πανδημία COVID-19. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός μεταβάλλει ριζικά τα επιχειρηματικά μοντέλα λιανικής —και την αλληλεπίδραση με τους πελάτες— και οι πιο επιτυχημένες επιχειρήσεις συνδυάζουν χωρίς προβλήματα το διαδικτυακό με το μη διαδικτυακό περιβάλλον μετατρεπόμενες σε παγκαναλικές. Η ΕΟΚΕ έχει επισημάνει ότι τα δύο τρίτα των εμπόρων λιανικής δεν είχαν διαδικτυακές δραστηριότητες πριν από τη νόσο COVID-19, και ότι η πανδημία έχει καταδείξει πόσο σημαντικό είναι για την επιβίωση πολλών επιχειρήσεων —και δη των μικρομεσαίων (ΜΜΕ)— να έχουν μια παγκαναλική στρατηγική. |
| --- | --- |

1.2

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι μία από τις κύριες προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο τομέας του λιανικού εμπορίου είναι η έλλειψη ίσων όρων ανταγωνισμού στο διαδίκτυο με τους εμπόρους τρίτων χωρών. Αυτό προκαλεί αθέμιτο ανταγωνισμό για τους εμπόρους με έδρα στην ΕΕ οι οποίοι συμμορφώνονται με τους κανόνες της ΕΕ που απαιτούν τα προϊόντα που πωλούνται στους καταναλωτές να είναι ασφαλή και να γίνονται σεβαστά τα δικαιώματα των καταναλωτών. |
| --- | --- |

1.3

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι απαιτείται μια σταθερή, φιλόδοξη ψηφιακή πολιτική για τον τομέα του λιανικού εμπορίου στην Ευρώπη με σκοπό να αξιοποιηθούν οι ευκαιρίες που προσφέρει η ψηφιακή καινοτομία για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης. Η ενσωμάτωση της πράσινης μετάβασης παρέχει στον τομέα του λιανικού εμπορίου την ευκαιρία να βοηθήσει τους καταναλωτές να κάνουν ταυτόχρονα πιο βιώσιμες επιλογές όσον αφορά την κατανάλωσή τους. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι μια πραγματική ενιαία αγορά μαζί με μια άρτια και αποτελεσματική νομοθεσία θα δώσουν τη δυνατότητα στους τομείς του λιανικού και του χονδρικού εμπορίου να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των καταναλωτών και να ανταγωνιστούν σε ένα παγκόσμιο ανταγωνιστικό και πιο ψηφιακό περιβάλλον. |
| --- | --- |

1.4

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την κοινή δήλωση υπέρ του Ευρωπαϊκού συμφώνου για το εμπόριο που εξέδωσαν οι κοινωνικοί εταίροι από τους τομείς του λιανικού και του χονδρικού εμπορίου για την ΕΕ, για να βοηθήσει τον τομέα να βελτιώσει τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητά του με τη λήψη ειδικών βοηθητικών μέτρων και την επιτάχυνση της ψηφιακής και πράσινης μετάβασης, και αναγνωρίζει τη σημασία των καταστημάτων λιανικής για τη διατήρηση της ζωής του κέντρου των πόλεων και των αγροτικών κοινοτήτων. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει —βάσει των σχεδίων ανάκαμψης— τρόπους για τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής για την ανάκαμψη και τη βιομηχανία που θα αντικατοπτρίζει την αλληλοενισχυόμενη λειτουργία των υπηρεσιών και της μεταποίησης στην προώθηση της ανάπτυξης και της αποτελεσματικής λειτουργίας της οικονομίας της ΕΕ και με μέλημα την υποστήριξη της ψηφιοποίησης του λιανικού εμπορίου με έμφαση στις ΜΜΕ. |
| --- | --- |

1.5

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ προτρέπει τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη να επανασχεδιάσουν τα μέτρα υποστήριξης της απασχόλησης και των δεξιοτήτων και να επενδύσουν στις δεξιότητες των μελλοντικών εργαζομένων στο λιανικό εμπόριο μέσω της βελτίωσης της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισής τους, της υποστήριξης του τομέα της κοινωνικής αγοράς και ατομικών λογαριασμών μάθησης προσαρμοσμένων στις νέες θέσεις εργασίας, στηρίζοντας τις επιχειρήσεις κατά τρόπο ώστε να μπορούν να διατηρήσουν μεγάλο μέρος του εργατικού δυναμικού τους μέσω της κατάρτισης στη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι η τεχνητή νοημοσύνη και η ρομποτική θα επεκτείνουν και θα διευρύνουν την επίδραση της ψηφιοποίησης της οικονομίας στις αγορές εργασίας και ότι μπορούν να συμβάλουν στην οικονομική και κοινωνική πρόοδο. |
| --- | --- |

1.6

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Ο τομέας του λιανικού εμπορίου, στον οποίο εντάσσονται τα καταστήματα λιανικής (επιχειρήσεις προς καταναλωτή ή B2C) και οι εταιρείες χονδρικής πώλησης (μεταξύ επιχειρήσεων ή B2B), είναι ο μεγαλύτερος ιδιωτικός εργοδότης στην Ευρώπη, αντιστοιχώντας σε μία στις επτά θέσεις εργασίας και σε μία στις τέσσερις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Οι έμποροι λιανικής και χονδρικής πώλησης είναι ο σύνδεσμος μεταξύ παραγωγών, κατασκευαστών και των 450 εκατομμυρίων καταναλωτών στην ΕΕ. |
| --- | --- |

2.1

| 2.2 | Το λιανικό εμπόριο είναι ένας τομέας που βασίζεται στη ζήτηση των καταναλωτών. Πρόκειται για έναν ποικιλόμορφο τομέα διαδικτυακών και συμβατικών καταστημάτων που πωλούν τρόφιμα και μη εδώδιμα προϊόντα στους καταναλωτές, τα οποία συγχωνεύονται γρήγορα σε ένα παγκαναλικό επιχειρηματικό μοντέλο για τους καταναλωτές. Το 99 % των επιχειρήσεων του τομέα αυτού είναι ΜΜΕ που προσπαθούν να βρουν τον δρόμο τους στην ενιαία αγορά, επιβιώνουν σε μια άκρως ανταγωνιστική αγορά, προσφέρουν ευελιξία για καινοτομία και πειραματισμό και κάνουν αυτό που ξέρουν να κάνουν καλύτερα, δηλαδή να εξυπηρετούν τους πελάτες τους. |
| --- | --- |

2.2

| 2.3 | Ο ευρωπαϊκός τομέας λιανικού εμπορίου βρίσκεται στα μισά του δρόμου προς τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Αυτό επιταχύνθηκε δραστικά λόγω της πανδημίας COVID-19. Πολλοί καταναλωτές αναγκάστηκαν να αγοράσουν τα μη εδώδιμα προϊόντα τους μέσω διαδικτύου, επειδή τα καταστήματα ήταν κλειστά. Τα καταστήματα τροφίμων ήταν συχνά σε θέση να παραμείνουν ανοικτά, αλλά υπόκειντο σε αυστηρούς περιορισμούς, με συνέπεια να προκύπτει υψηλό κόστος εξαιτίας της ανάγκης διατήρησης της ασφάλειας των καταναλωτών και των εργαζομένων. Πολλοί έμποροι λιανικής που δεν διέθεταν στο παρελθόν διαδικτυακό κατάστημα αναγκάστηκαν να αρχίσουν να προσφέρουν τα προϊόντα τους μέσω διαδικτύου, ώστε να είναι σε θέση να προσεγγίσουν και πάλι τους πελάτες τους κατά τη διάρκεια του κατ’ οίκον περιορισμού. Συχνά, οι αγορές του διαδικτύου ήταν ο μόνος τρόπος για τις ΜΜΕ να αποκτήσουν γρήγορα παρουσία στο διαδίκτυο, κάτι που αναμένεται να ενισχυθεί στο εγγύς μέλλον. |
| --- | --- |

2.3

| 2.4 | Ταυτόχρονα, η πράσινη μετάβαση αποτελεί ευκαιρία για το λιανικό εμπόριο, καθώς επιτρέπει στον κλάδο να επανεξετάσει τα επιχειρηματικά μοντέλα, να προσφέρει εναλλακτικά προϊόντα και να υποστηρίξει και να ενθαρρύνει τους ανθρώπους να επιλέξουν πιο βιώσιμο τρόπο ζωής, ανταποκρινόμενη και συντείνοντας στις κοινωνικές αλλαγές. Παράλληλα με την αυξανόμενη ζήτηση από τους καταναλωτές και τις ρυθμιστικές αρχές για πιο βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις, η πράσινη μετάβαση αποτελεί ευκαιρία για να επανεξεταστεί ο τρόπος με τον οποίο η κοινωνία παράγει, κατασκευάζει, πωλεί, χρησιμοποιεί και απορρίπτει τα προϊόντα. |
| --- | --- |

2.4

3.   Ψηφιακός μετασχηματισμός

| 3.1 | Ο ψηφιακός μετασχηματισμός μεταβάλλει ριζικά τα επιχειρηματικά μοντέλα λιανικής. Αλλάζει την αλληλεπίδραση με τους πελάτες, το μάρκετινγκ, τις ίδιες τις αλυσίδες εφοδιασμού, τις πληροφορίες που διακινούνται μέσω της αλυσίδας εφοδιασμού και πολύ περισσότερα. Ο τομέας είναι παραδοσιακά μεταπωλητής προϊόντων, αλλά ολοένα και περισσότερο αποτελεί συνδυασμό υπηρεσιών υποστήριξης σχετικές με τη μεταπώληση, κύριου παραγωγού και επεξεργαστή δεδομένων και σημαντικού χρήστη τεχνητής νοημοσύνης. Αυτό είναι απαραίτητο για την ανταπόκριση στη ζήτηση των καταναλωτών και την παροχή πιο συναφών εξατομικευμένων προσφορών. |
| --- | --- |

3.1

| 3.2 | Ενώ πολλοί εξακολουθούν να μιλούν για διαδικτυακούς και μη διαδικτυακούς διαύλους πωλήσεων, οι πιο επιτυχημένες επιχειρήσεις ενσωματώνουν απρόσκοπτα το διαδικτυακό και το μη διαδικτυακό περιβάλλον σε ένα παγκαναλικό περιβάλλον, προσφέροντας έτσι στους καταναλωτές μία ενιαία εμπειρία. Αυτό συμβάλλει στην αύξηση του ανταγωνισμού μεταξύ των διαφόρων επιχειρηματικών μοντέλων και δημιουργεί περισσότερες επιλογές και διαφάνεια για τους καταναλωτές, την απασχόληση και την ανάπτυξη. |
| --- | --- |

3.2

| 3.3 | Μία από τις κύριες προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο τομέας του λιανικού εμπορίου είναι η έλλειψη ίσων όρων ανταγωνισμού στο διαδίκτυο με τους εμπόρους τρίτων χωρών. Ορισμένα από τα ζητήματα αυτά έχουν ήδη αντιμετωπιστεί με διάφορες πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Υπάρχουν τακτικές αναφορές στα μέσα μαζικής ενημέρωσης ότι προϊόντα μη ενωσιακής προέλευσης που πωλούνται μέσω διαδικτύου από εμπόρους τρίτων χωρών δεν συμμορφώνονται με τους κανόνες της ΕΕ ή είναι ακόμη και μη ασφαλή ή επικίνδυνα προϊόντα. Αυτό προκαλεί αθέμιτο ανταγωνισμό εις βάρος των εμπόρων με έδρα στην ΕΕ που συμμορφώνονται με τους κανόνες της ΕΕ βάσει των οποίων όσα προϊόντα πωλούνται στους καταναλωτές πρέπει να είναι ασφαλή και πρέπει να γίνονται σεβαστά τα δικαιώματα των καταναλωτών. Το πρόβλημα επιδεινώνεται από την πλημμελή εποπτεία της αγοράς και τους τελωνειακούς ελέγχους, σε συνδυασμό με το υψηλό κόστος συμμόρφωσης για τους νομοταγείς εμπόρους. Οι δε καταναλωτές είναι δύσκολο να αντισταθούν στον πειρασμό των χαμηλότερων τιμών. Μια μελέτη του 2020 δείχνει ότι σχεδόν το 70 % των καταναλωτών της ΕΕ που αγοράζουν προϊόντα από άλλη χώρα έχουν αγοράσει προϊόντα από την Κίνα — ποσοστό που το 2014 ανερχόταν περίπου στο 15 % (1). |
| --- | --- |

3.3

| 3.4 | Οι έμποροι λιανικής και χονδρικής πώλησης καινοτομούν, προσαρμόζουν και πειραματίζονται αναζητώντας νέα προϊόντα, υπηρεσίες και επιχειρηματικά μοντέλα ώστε να ανταποκριθούν στη ζήτηση των πελατών. Περισσότεροι από δύο στους τρεις εμπόρους λιανικής πώλησης δεν είχαν διαδικτυακές δραστηριότητες πριν από τη νόσο COVID-19, και η πανδημία έχει δείξει πόσο σημαντική είναι η παγκαναλική διάσταση για την επιβίωση πολλών επιχειρήσεων, ιδίως των ΜΜΕ του λιανικού και του χονδρικού εμπορίου. |
| --- | --- |

3.4

| 3.5 | Η ψηφιακή καινοτομία ενισχύει την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης σε παγκόσμιο επίπεδο. Ένας στους δύο Ευρωπαίους πελάτες πραγματοποιεί ήδη ηλεκτρονικές αγορές, δαπανώντας 424 δισ. ευρώ ετησίως (2), αλλά το μερίδιο των διαδικτυακών αγορών ποικίλλει σημαντικά ανά είδος προϊόντος: μόνο 15 % των πελατών πραγματοποιούν αγορές από άλλη χώρα και μόνο 7 % των ΜΜΕ πωλούν εκτός της χώρας τους. Απαιτείται μια άρτια και φιλόδοξη ψηφιακή πολιτική για τον τομέα στην Ευρώπη, ώστε να αξιοποιηθούν αυτές οι ευκαιρίες και όλες οι εταιρείες να συμμετέχουν στη διαδικασία, οι συνθήκες εργασίας των εργαζομένων τους να βελτιώνονται και οι καταναλωτές να αντιλαμβάνονται το σαφές όφελος της διαδικασίας ψηφιοποίησης του λιανικού εμπορίου σε ολόκληρη την Ευρώπη, διατηρώντας υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών σε όλους τους διαύλους πωλήσεων. |
| --- | --- |

3.5

4.   Η πράσινη μετάβαση

| 4.1 | Η κρίση της νόσου COVID-19 ανέδειξε την αυξημένη ζήτηση των καταναλωτών για βιώσιμα προϊόντα και τρόπους επιχειρηματικής δραστηριότητας. Οι έμποροι λιανικής και χονδρικής πώλησης ενήργησαν ως ζωτικής σημασίας διεπαφή με τους τελικούς καταναλωτές, συμβάλλοντας καθοριστικά στην πρόβλεψη και την ενθάρρυνση της ζήτησης για πιο βιώσιμα, ανακυκλώσιμα και/ή επαναχρησιμοποιήσιμα προϊόντα και συσκευασίες. Οι έμποροι λιανικής και χονδρικής πώλησης δραστηριοποιούνται εδώ και πολλά χρόνια στην ενθάρρυνση της βιώσιμης κατανάλωσης και στη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στις δραστηριότητές τους και στις αλυσίδες εφοδιασμού τους. Ωστόσο, αντιμετώπισαν προβλήματα όσον αφορά την προώθηση αυτής της μετάβασης σε έναν τομέα με υψηλό πάγιο κόστος και χαμηλά περιθώρια κέρδους. |
| --- | --- |

4.1

| 4.2 | Ο τομέας του λιανικού εμπορίου συμβάλλει σημαντικά στη συλλογή και την ανακύκλωση των αποβλήτων. Τα συστήματα διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού βασίζονται στον όγκο μιας συγκεκριμένης ροής αποβλήτων που διαθέτει μια εταιρεία στην αγορά στην οποία δραστηριοποιείται. Η ευθύνη αυτή δεν είναι τόσο σαφής όταν οι έμποροι που δεν είναι φυσικά εγκατεστημένοι στην ΕΕ εισάγουν προϊόντα στην αγορά της ΕΕ ή όταν το πράττουν οι καταναλωτές μέσω άμεσων εισαγωγών. Σε αυτές τις περιπτώσεις, τα απόβλητα προϊόντων που εισέρχονται στη ροή αποβλήτων ανακυκλώνονται ή απομακρύνονται με το κόστος να βαραίνει τους Ευρωπαίους εμπόρους λιανικής. Αυτό περιλαμβάνει τα απόβλητα που προκαλούν επιχειρήσεις τρίτων χωρών, οι οποίες δεν πληρώνουν τίποτα. Απαιτείται αυξημένη συνεργασία μεταξύ των συστημάτων αποβλήτων ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού και των διαδικτυακών πωλητών που είναι εγκατεστημένοι εκτός της ΕΕ, καθώς και η λήψη μέτρων για να ενημερωθούν οι εν λόγω εταιρείες για τις υποχρεώσεις τους στο πλαίσιο των συστημάτων διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού. Η ευαισθητοποίηση των καταναλωτών σχετικά με τις διαδικασίες ανακύκλωσης και το κόστος είναι επίσης ζωτικής σημασίας για την πιο σαφή ανάδειξη των επιπτώσεων των διαδικτυακών αγορών. |
| --- | --- |

4.2

5.   Δεξιότητες

| 5.1 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την κοινή δήλωση της 8ης Απριλίου (3) που προκρίνει το Ευρωπαϊκό σύμφωνο για το εμπόριο, την οποία εξέδωσαν οι κοινωνικοί εταίροι από τους τομείς του λιανικού και του χονδρικού εμπορίου για την ΕΕ, η UNI-Europa και η EuroCommerce. Το γεγονός αυτό ανέδειξε τον άνευ προηγουμένου αντίκτυπο της κρίσης της νόσου COVID-19 στη βιωσιμότητα των εμπόρων λιανικής και των χονδρικής πώλησης και στην ανθεκτικότητα του εργατικού δυναμικού τους. Η παράδοση της κοινωνικής εταιρικής σχέσης και η επικράτηση ειδικά προσαρμοσμένων εργασιακών ρυθμίσεων στον κλάδο, συχνά μέσω συλλογικών συμβάσεων, επέτρεψαν στις επιχειρήσεις να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά την αιφνίδια και ριζική προσαρμογή στη «νέα κανονικότητα». Οι κοινωνικοί εταίροι πρότειναν ένα Ευρωπαϊκό σύμφωνο για το εμπόριο ώστε οι αρχές της ΕΕ και οι κυβερνητικές αρχές να βοηθήσουν τον τομέα να βελτιώσει τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητά του μέσω ειδικών βοηθητικών μέτρων και επιταχύνοντας την ψηφιακή και την πράσινη μετάβαση. |
| --- | --- |

5.1

| 5.2 | Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του McKinsey Global Institute (4), ο συνδυασμός της πανδημίας COVID-19 και της αυτοματοποίησης θέτει σε κίνδυνο περισσότερες από 5 εκατομμύρια θέσεις εργασίας στο λιανικό και χονδρικό εμπόριο. Αυτό θα μπορούσε να επηρεάσει πολλές εργαζόμενες γυναίκες και εργαζόμενους νέους. Εκτός από τη σταθεροποίηση της οικονομίας, η ΕΕ και τα κράτη μέλη πρέπει να επενδύσουν στις δεξιότητες των εν λόγω εργαζομένων, π.χ. μέσω της βελτίωσης της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής τους κατάρτισης, των ατομικών λογαριασμών μάθησης και της επανειδίκευσης. Η στοχευμένη αναβάθμιση των δεξιοτήτων θα επιτρέψει στον κλάδο να διατηρήσει μεγαλύτερο μέρος του εργατικού δυναμικού του μέσω της κατάρτισης στη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών, ενώ η επανειδίκευση μπορεί να δώσει τη δυνατότητα την ευκαιρία απασχόλησης σε άλλους κλάδους. |
| --- | --- |

5.2

| 5.3 | Ως εκ τούτου, τα μέτρα στήριξης της απασχόλησης και των δεξιοτήτων της ΕΕ πρέπει να επανασχεδιαστούν ώστε να καταστεί δυνατή η εύκολη και ταχεία πρόσβαση σε χρηματοδότηση για την αναδιάρθρωση του εν λόγω τομέα και να αντιμετωπιστούν οι μεταβαλλόμενες ανάγκες σε δεξιότητες που οφείλονται στην επιτάχυνση των αλλαγών στην αγορά λόγω της κρίσης COVID-19. Τα σχέδια ανάκαμψης πρέπει να χρησιμοποιούνται για την ενίσχυση των δεξιοτήτων των εργαζομένων τόσο του λιανικού όσο και του χονδρικού εμπορίου κατά τον ίδιο τρόπο όπως και για τους εργαζομένους στον δημόσιο τομέα. |
| --- | --- |

5.3

6.   Βιομηχανική στρατηγική και οικοσύστημα λιανικού εμπορίου

| 6.1 | Στην επικαιροποιημένη βιομηχανική στρατηγική που παρουσίασε πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (5) δίνεται εκ νέου έμφαση στα βασικά οικοσυστήματα, συμπεριλαμβανομένου του λιανικού εμπορίου και των γεωργικών προϊόντων διατροφής. Οι έμποροι λιανικής και χονδρικής πώλησης διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στην ευρωπαϊκή οικονομία και στη λειτουργία πολλών άλλων οικοσυστημάτων όπως ο τομέας της εφοδιαστικής. Η ψηφιακή και η πράσινη μετάβαση πρέπει να συμβάλουν στην ανάκαμψη μετά την κρίση COVID-19, και οι έμποροι λιανικής και χονδρικής πώλησης πρέπει να αναγνωριστούν ως σημαντικό μέρος πολυάριθμων οικοσυστημάτων, για παράδειγμα του ηλεκτρονικού εμπορίου και της εφοδιαστικής. Η εφοδιαστική αποτελεί απαραίτητο βιομηχανικό στοιχείο του ηλεκτρονικού εμπορίου, σύμφυτο με αυτό, καθότι κανένα από τα δύο υποσυστήματα δεν μπορεί να λειτουργεί χωρίς τη συμβολή του άλλου. Για τον λόγο αυτό, είναι προς το γενικό συμφέρον να αναπτυχθεί ο τομέας της εφοδιαστικής με σεβασμό προς τους εργαζομένους, τους καταναλωτές και το περιβάλλον. |
| --- | --- |

6.1

| 6.2 | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αναγνωρίσει ότι το οικοσύστημα λιανικής και χονδρικής πώλησης είναι ένας από τους τομείς που πλήττονται περισσότερο και έρχεται στη δεύτερη θέση όσον αφορά την ανάγκη υποστήριξης μέσω επενδύσεων. Οι έμποροι λιανικής και χονδρικής πώλησης λειτουργούν με υψηλό κύκλο εργασιών, υψηλό πάγιο κόστος και χαμηλά περιθώρια κέρδους (1-3 %), κάτι που σημαίνει ότι είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι σε ελλείψεις ρευστότητας. Κατά τη διάρκεια του Μαΐου του 2020, οι εκτιμώμενες ζημίες εξαιτίας του πρώτου κύματος της πανδημίας ανήλθαν στο 16-20 % του ετήσιου κύκλου εργασιών (250-320 δισ. ευρώ) στο λιανικό εμπόριο μη εδώδιμων προϊόντων. Μεγάλος αριθμός επιχειρήσεων στο οικοσύστημα λιανικής και χονδρικής έχουν πληγεί δραστικά από τους κυβερνητικούς περιορισμούς σε αυτές, άμεσα ή έμμεσα, π.χ. λόγω του περιορισμού των πελατών τους ή της υπαγωγής τους σε άλλους περιορισμούς κινητικότητας. Οι επιχειρήσεις με διαδικτυακές δραστηριότητες μπόρεσαν μεν να μετριάσουν ορισμένες από τις ζημίες, αλλά σε μικρό βαθμό. Οι διαδικτυακές πωλήσεις έχουν αυξηθεί σημαντικά και αναμένεται να συνεχίσουν να αυξάνονται καθώς οι καταναλωτές αποκτούν πείρα στις διαδικτυακές αγορές. |
| --- | --- |

6.2

| 6.3 | Η προσέγγιση του οικοσυστήματος παρέχει ένα κατάλληλο πλαίσιο, το οποίο αντικατοπτρίζει αφενός τις πολύπλοκες διασυνδέσεις μεταξύ τομέων και επιχειρήσεων στην ενιαία αγορά στις εκάστοτε αξιακές αλυσίδες και, αφετέρου, την ανάγκη υποστήριξης των εν λόγω αλυσίδων για την επιτυχή αποδοχή της ψηφιακής μετάβασης και της μετάβασης στη βιωσιμότητα και τη συμβολή στη στρατηγική ανάκαμψης. Δεδομένου ότι η ιδιωτική κατανάλωση αντιπροσωπεύει πάνω από το 50 % του ΑΕγχΠ της ΕΕ, οι έμποροι λιανικής και χονδρικής πώλησης εξασφαλίζουν την πρόσβαση των κατασκευαστών στις καταναλωτικές και επαγγελματικές αγορές. Οι πελάτες μπορούν να αγοράζουν ό,τι χρειάζονται και αυτό αποτελεί μια συνεχή και ζωτικής σημασίας αλυσίδα εφοδιασμού. |
| --- | --- |

6.3

7.   Η σημασία του λιανικού εμπορίου για την επιβίωση του κέντρου των πόλεων και των αγροτικών κοινοτήτων

| 7.1 | Οι έμποροι λιανικής έχουν αποκτήσει εμπιστοσύνη στους Ευρωπαίους καταναλωτές εδώ και πολλά χρόνια και τους παρέχουν προϊόντα υψηλής ποιότητας σε ανταγωνιστικές τιμές, επιδιώκοντας διαρκώς να δημιουργούν και να μεταλαμπαδεύουν νέες βελτιώσεις της αποδοτικότητας για να ενισχύσουν την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών. Οι έμποροι λιανικής δημιουργούν μεν προϊόντα φιλικά προς το περιβάλλον που συμβάλλουν στη βιώσιμη κατανάλωση, αλλά απαιτούνται περισσότερα. |
| --- | --- |

7.1

| 7.2 | Τα καταστήματα λιανικής πώλησης διαδραματίζουν επίσης κεντρικό ρόλο στην επιβίωση του κέντρου των πόλεων και των αγροτικών κοινοτήτων. Αυτό δείχνει επίσης πόσο σημαντικά είναι και θα είναι τα παραδοσιακά συμβατικά καταστήματα για την κοινωνία. Οι έμποροι λιανικής πώλησης μπορούν να λειτουργήσουν ως ταχυδρομεία, τράπεζες και φαρμακεία και να βοηθήσουν τις τοπικές κοινότητες να παραμείνουν σφριγηλές. Τα κενά καταστήματα λιανικού εμπορίου στους εμπορικούς δρόμους καταδικάζουν αναπόδραστα τις πόλεις σε αργή παρακμή λόγω βανδαλισμών και λοιπής εγκληματικότητας· ακόμη και ένα κατάστημα σε ένα χωριό μπορεί να κάνει τη διαφορά μεταξύ μιας ζωντανής αγροτικής κοινότητας και μιας κοινότητας που χάνει τον πληθυσμό της. |
| --- | --- |

7.2

| 7.3 | Οι Ευρωπαίοι έμποροι λιανικής πρέπει να είναι σε θέση να αυξήσουν και να επιταχύνουν τις επενδύσεις τους στην αυτοματοποίηση, τη διεπαφή καταναλωτών και την τεχνητή νοημοσύνη, για να παραμείνουν ανταγωνιστικοί. Η υποστήριξη τέτοιων επενδύσεων και η επέκταση των διαδικτυακών πωλήσεων, και ιδίως η παροχή βοήθειας σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις λιανικής πώλησης και σε μικρές πόλεις που δραστηριοποιούνται στο διαδίκτυο, θα έχουν ριζική επίδραση τόσο στις τοπικές τους κοινότητες όσο και για την επιβίωση και την ανθεκτικότητα πολλών επιχειρήσεων λιανικής πώλησης που αντιμετωπίζουν έντονο —και ολοένα και πιο παγκόσμιο— ανταγωνισμό. |
| --- | --- |

7.3

8.   Ίσοι όροι ανταγωνισμού στο λιανικό εμπόριο στην Ευρώπη

| 8.1 | Η ΕΕ, με 450 εκατομμύρια καταναλωτές, διαθέτει τεράστιες δυνατότητες ως ψηφιακή εσωτερική αγορά. Η Ευρωπαϊκή στρατηγική για την ψηφιακή ενιαία αγορά σχεδιάστηκε με σκοπό την τόνωση του διασυνοριακού ηλεκτρονικού εμπορίου μεταξύ των χωρών της ΕΕ. Ωστόσο, το διασυνοριακό ηλεκτρονικό εμπόριο εντός της ΕΕ δεν έχει αναπτυχθεί τόσο γρήγορα όσο το ηλεκτρονικό εμπόριο με τρίτες χώρες. Η ευρωπαϊκή αγορά ψηφιακών υπηρεσιών υστερεί σαφώς σε σχέση με τις ΗΠΑ και την Κίνα, ιδίως όσον αφορά την παρουσία στην παγκόσμια αγορά, γεγονός που αντικατοπτρίζεται στην εκρηκτική αύξηση των διαδικτυακών πωλήσεων από ορισμένες τρίτες χώρες, ιδίως την Κίνα, προς τους Ευρωπαίους καταναλωτές. Με την πάροδο των ετών, διαπιστώσαμε ότι εκεί δημιουργούνται όλο και πιο καινοτόμες ψηφιακές μορφές και τεχνολογίες. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους για τη δημιουργία του κατάλληλου πλαισίου εντός του οποίου οι επιχειρήσεις θα μπορούν να ανταγωνίζονται, να καινοτομούν, να εξυπηρετούν τους πελάτες τους και να μεριμνούν για την προστασία των καταναλωτών. Ο καλύτερος τρόπος για να γίνει αυτό είναι να εξασφαλιστεί ότι οι επενδύσεις και οι επιχειρήσεις στην ΕΕ είναι πιο ελκυστικές από ό,τι σε άλλα μέρη του κόσμου. |
| --- | --- |

8.1

| 8.2 | Οι διαδικτυακές πωλήσεις είναι το ταχύτερα αναπτυσσόμενο τμήμα της λιανικής αγοράς και, μολονότι εξακολουθούν να είναι σχετικά περιορισμένες σε σύγκριση με τις πωλήσεις εκτός διαδικτύου, αρχίζουν να γίνονται πολύ σημαντικές σε ορισμένους τομείς εκτός των τροφίμων. Οι έμποροι λιανικής πώλησης δεν αποτελούν πλέον τη μοναδική πύλη πρόσβασης στους πελάτες, καθώς οι κατασκευαστές αρχίζουν επίσης να χρησιμοποιούν το ηλεκτρονικό εμπόριο για να πωλούν και να αλληλεπιδρούν με άλλους τρόπους απευθείας με τους καταναλωτές. Οι οικονομίες κλίμακας και η εκτεταμένη εκμηχάνιση των διαδικασιών, σε συνδυασμό με τα αποτελέσματα δικτύου και την ικανότητα προσφοράς ενός σχεδόν απεριόριστου φάσματος προϊόντων, έχουν λειτουργήσει προς όφελος μεγάλων διαδικτυακών παραγόντων και πλατφορμών, των οποίων τα αυξανόμενα μερίδια αγοράς αρχίζουν να αναπαράγουν τη παραδοσιακή λειτουργία των τοπικών καταστημάτων ως θεματοφυλάκων. |
| --- | --- |

8.2

| 8.3 | Όλα τα αγαθά που πωλούνται στην ΕΕ πρέπει να συμμορφώνονται με τους κανόνες της ΕΕ, και όλοι οι έμποροι που πωλούν σε καταναλωτές της ΕΕ πρέπει να μεριμνούν γι’ αυτό. Οι άμεσες εισαγωγές έχουν οδηγήσει σε νέες προβλήματα όσον αφορά τη συμμόρφωση με τη νομοθεσία της ΕΕ, θέτοντας σε κίνδυνο την υγεία και την ασφάλεια των Ευρωπαίων καταναλωτών και εκθέτοντας τους εμπόρους της ΕΕ σε αθέμιτο ανταγωνισμό. Έχει σταλεί ισχυρό μήνυμα σύμφωνα με το οποίο, όπου κι αν βρίσκεται μια εταιρεία, τα αγαθά που πωλούνται εντός της ΕΕ —ανεξαρτήτως της αξίας τους— πρέπει να συμμορφώνονται με τους κανόνες. Μεταξύ άλλων, η προταθείσα Πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες, η αναθεώρηση της Οδηγίας για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων, η ορθή εφαρμογή και επιβολή του Κανονισμού για την εποπτεία της αγοράς και άλλα νομοθετήματα της ΕΕ θα είναι καθοριστικής σημασίας. |
| --- | --- |

8.3

| 8.4 | Είναι ζωτικής σημασίας η ενιαία αγορά και ο τομέας αυτός να λειτουργούν σωστά, καθότι θα επιτρέψουν στο λιανικό και χονδρικό εμπόριο να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των καταναλωτών και να ανταγωνιστούν σε ένα παγκόσμιο ανταγωνιστικό και πιο ψηφιακό περιβάλλον. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ανάληψη δράσης σε επίπεδο ΕΕ είναι υψίστης σημασίας για την πρόληψη του περαιτέρω κατακερματισμού της εσωτερικής αγοράς και την αποφυγή της θέσπισης νέων, συχνά προστατευτικών, εθνικών κανόνων για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες, καθώς και για την πρόληψη της αποκλίνουσας εφαρμογής και ερμηνείας του δικαίου της ΕΕ. |
| --- | --- |

8.4

9.   Η τεχνητή νοημοσύνη στο λιανικό και χονδρικό εμπόριο

| 9.1 | Οι έμποροι λιανικής και χονδρικής πώλησης χρησιμοποιούν επί σειρά ετών την αυτοματοποίηση σε τομείς όπως οι μεταφορές, οι παραγγελίες και η διαχείριση αποθεμάτων ή στις αλληλεπιδράσεις με τους καταναλωτές. Με την τεχνητή νοημοσύνη, η αυτοματοποίηση έχει γίνει πολύ πιο εξελιγμένη, καθιστώντας δυνατές τη διεύρυνση των γνώσεών μας και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας. Η τεχνητή νοημοσύνη επηρεάζει ποικιλοτρόπως τον τομέα του λιανικού και του χονδρικού εμπορίου. Αυτό περιλαμβάνει τη βελτίωση της αλληλεπίδρασης με τους πελάτες, την επιτάχυνση της παράδοσης δεμάτων, την πρόβλεψη της συμπεριφοράς των πελατών, τη βελτιστοποίηση των αποθεμάτων, τον εντοπισμό περιπτώσεων απάτης και τη βελτίωση της βιωσιμότητας του τομέα. |
| --- | --- |

9.1

| 9.2 | Κάθε χρόνο παρατηρείται κατακόρυφη αύξηση της διείσδυσης της τεχνητής νοημοσύνης στο λιανικό εμπόριο. Μόνο το 4 % των εμπόρων λιανικής χρησιμοποιούσε τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης το 2016, το 2017 το ποσοστό αυτό αυξήθηκε στο 17 %, ενώ το 2018 έφθασε στο 28 %. Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι η διείσδυση ήταν υψηλότερη στους μεγάλους εμπόρους λιανικής και χονδρικής πώλησης με ετήσιο κύκλο εργασιών τουλάχιστον 10 δισ. δολαρίων ΗΠΑ. Η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται από τους εμπόρους λιανικής στους τομείς της αυτοκινητοβιομηχανίας (19 %), των ηλεκτρονικών και οικιακών εφαρμογών (25 %), της ανακαίνισης κατοικιών (26 %), των ειδών διατροφής (29 %), των ειδών ένδυσης και υπόδησης (33 %) και στις πολλαπλές κατηγορίες (42 %). |
| --- | --- |

9.2

| 9.3 | Όπως αναφέρει λεπτομερώς η ΕΟΚΕ στη γνωμοδότησή της με θέμα την τεχνητή νοημοσύνη (6), η τεχνητή νοημοσύνη και η ρομποτική θα επεκτείνουν και θα διευρύνουν την επίδραση της ψηφιοποίησης της οικονομίας στις αγορές εργασίας και μπορούν να συμβάλουν στην οικονομική και κοινωνική πρόοδο. Τα τελευταία χρόνια, η τεχνητή νοημοσύνη έχει καταστεί το επίκεντρο για τις επιχειρήσεις, τους φορείς λήψης αποφάσεων και την κοινωνία. Η τεχνητή νοημοσύνη προσφέρει απεριόριστες ευκαιρίες στις εταιρείες λιανικής και χονδρικής πώλησης να αναπτυχθούν λειτουργικά, να βελτιώσουν τις αλυσίδες εφοδιασμού, να λαμβάνουν αποφάσεων, να κατανοούν τις ανάγκες των καταναλωτών και να βελτιώνουν την εμπειρία των πελατών τους. Αυτοί είναι μόνο ορισμένοι από τους πολλούς λόγους για τους οποίους τόσοι πολλοί έμποροι λιανικής και χονδρικής πώλησης διερευνούν και επενδύουν στις ευκαιρίες που προσφέρει η τεχνητή νοημοσύνη. |
| --- | --- |

9.3

| 9.4 | Πολλές εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης δεν έχουν καμία επίδραση στα άτομα. Η τεχνητή νοημοσύνη που χρησιμοποιείται στην ιατρική διάγνωση και η τεχνητή νοημοσύνη που χρησιμοποιείται για τη σάρωση ενός ραφιού σε αποθήκη μπορεί μεν να είναι παρόμοιες τεχνολογίες, λαμβάνοντας αποφάσεις βάσει πολύπλοκων συνόλων δεδομένων, αλλά ενέχουν θεμελιωδώς διαφορετικούς κινδύνους και χρήζουν διαφορετικών δικλείδων ασφαλείας. Η τεχνητή νοημοσύνη χρειάζεται ρύθμιση που να αντιμετωπίζει τα διάφορα επίπεδα κινδύνου που συνεπάγεται η χρήση των σχετικών συστημάτων, με μέλημα οι καταναλωτές να είναι ασφαλείς και έχουν εμπιστοσύνη στα συστήματα. |
| --- | --- |

9.4

Βρυξέλλες, 9 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  E-commerce in Europe 2020 [Ηλεκτρονικό εμπόριο στην Ευρώπη 2020].

1

(2)  https://www.eurocommerce.eu/about-us/the-narratives.aspx

2

(3)  2020.04.08 — EuroCommerce_UniEuropa_statement.pdf

3

(4)  The future of work in Europe (mckinsey.com)

4

(5)  COM(2020) 102 final και Επικαιροποίηση της νέας βιομηχανικής στρατηγικής του 2020.pdf (europa.eu).

5

(6)  ΕΕ C 440 της 6.12.2018, σ.1.

6

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/7 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/7

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Μέτρα πέρα από το ΑΕγχΠ για μια επιτυχή ανάκαμψη και μια βιώσιμη και ανθεκτική οικονομία της ΕΕ»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2022/C 152/02)

| Εισηγητής: | ο κ. Petru Sorin DANDEA |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Petru Sorin DANDEA

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 25.3.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο όργανο | Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Εγκρίθηκε από το τμήμα | 23.11.2021 |
| Εγκρίθηκε από την ολομέλεια | 8.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 209/2/7 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

25.3.2021

Νομική βάση

Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο όργανο

Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Εγκρίθηκε από το τμήμα

23.11.2021

Εγκρίθηκε από την ολομέλεια

8.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

209/2/7

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι είναι αναπόφευκτη η μετάβαση από το οικονομικό σύστημα στο οποίο η ανάπτυξη ήταν ο κύριος μοχλός στο οικονομικό σύστημα όπου κυριαρχεί η βιωσιμότητα. Οι προτάσεις για νέους δείκτες που διατυπώνονται στην παρούσα γνωμοδότηση αποτελούν απλώς ένα παράδειγμα προσέγγισης των μέσων μέτρησης στον κοινωνικό, οικονομικό ή περιβαλλοντικό τομέα, δεδομένης της εκτεταμένης πολυπλοκότητας και των τεράστιων προκλήσεων που συνεπάγεται ο μετασχηματισμός αυτός. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ προτείνει να καταρτιστούν ορισμένοι δείκτες για την καλύτερη ενημέρωση των φορέων χάραξης πολιτικής, οι οποίοι μπορούν, κατ’ αυτόν τον τρόπο, να προωθήσουν πολιτικές ανάπτυξης της κυκλικής οικονομίας. Για παράδειγμα, τα δεδομένα σχετικά με την περιεκτικότητα σε υλικά που προέρχονται από φυσικούς πόρους και χρησιμοποιούνται σε ορισμένα διαρκή καταναλωτικά αγαθά, σε συνδυασμό με τα δεδομένα σχετικά με τη μέση διάρκεια της χρήσης τους και το δυνητικό ποσοστό ανάκτησης των εν λόγω υλικών, μπορούν να παράσχουν στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής επαρκή στοιχεία σχετικά με την ανάγκη για επενδύσεις στον τομέα της ανακύκλωσης. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι θα πρέπει να καταρτιστεί ένας πίνακας αποτελεσμάτων «Πέρα από το ΑΕγχΠ» σε συνοπτική μορφή, ο οποίος θα μπορούσε στη συνέχεια να ενσωματωθεί στον πίνακα αποτελεσμάτων για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Η μελέτη με τίτλο «EU Doughnut by 2030» (μοντέλο τύπου ντόνατ της ΕΕ έως το 2030) που αναπτύχθηκε από το γερμανικό ίδρυμα ZOE θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την ανάπτυξη του εν λόγω πίνακα αποτελεσμάτων. Ο πίνακας αποτελεσμάτων μπορεί να ενσωματωθεί στη διαδικασία ευρωπαϊκής διακυβέρνησης με την αξιολόγηση της προόδου και τον καθορισμό των δράσεων που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ευρωπαϊκή διαδικασία διακυβέρνησης θα πρέπει να υιοθετήσει μια νέα προοπτική προσανατολισμένη στην ευημερία των πολιτών. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να δώσουν προτεραιότητα στη χρήση ορισμένων από τους δείκτες που προτείνει ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, ανάλογα με τις εκάστοτε εθνικές ιδιαιτερότητες, και ενθαρρύνει την αξιοποίηση των προτάσεων που διατυπώνονται στις εκθέσεις του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης σχετικά με τη βελτίωση της μέτρησης της ευημερίας και της ευμάρειας. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη που εξέφρασαν οι Ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι στη σύνοδο κορυφής του Πόρτο, σύμφωνα με την οποία οι προτεινόμενοι 14 δείκτες μπορούν να αποτελέσουν έναν πίνακα αποτελεσμάτων ο οποίος θα συμπληρώνει το ΑΕγχΠ και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον σχεδιασμό πολιτικών που στηρίζουν ένα μοντέλο βιώσιμης ανάπτυξης. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Οι επενδύσεις σε μια συνεκτική κοινωνία, στη βιώσιμη ανάπτυξη, στο ανθρώπινο και το κοινωνικό κεφάλαιο και στην ποιότητα ζωής θα είναι ζωτικής σημασίας για τη δημιουργία ευκαιριών για τις σύγχρονες επιχειρήσεις, την τόνωση της απασχόλησης, του πλούτου και της βιώσιμης ανάπτυξης στο μέλλον. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι δείκτες πέρα από το ΑΕγχΠ θα πρέπει να καταστούν εργαλεία που όχι μόνο θα παρακολουθούν και θα μετρούν, αλλά και θα παρέχουν πληροφορίες σχετικά με την ανάπτυξη πολιτικών, θα βελτιώνουν την επικοινωνία και θα ενθαρρύνουν τον καθορισμό στόχων. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε πρόσφατα ανακοίνωση (1), η οποία αποσκοπεί στη διοχέτευση της χρηματοδότησης σε βιώσιμες δραστηριότητες. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την πρωτοβουλία της Επιτροπής και θεωρεί αναγκαία την ανάπτυξη ενός συνόλου δεικτών, αφενός για την παρακολούθηση του «πρασινίσματος» της χρηματοδότησης και αφετέρου, για τον προσδιορισμό του βαθμού οικολογικού προσανατολισμού των οικονομικών τομέων. Οι δείκτες αυτοί θα παρέχουν στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής καλύτερη καθοδήγηση κατά τον σχεδιασμό των δημόσιων κινήτρων για βιώσιμες δραστηριότητες. Μπορούν επίσης να αποτελέσουν σημαντικό εργαλείο παρακολούθησης για τις κυβερνήσεις των κρατών μελών. Η παρακολούθηση είναι απαραίτητη διότι πρέπει να ελέγχεται η ταχύτητα με την οποία κατευθύνονται οι επενδύσεις προς τους βιώσιμους τομείς. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι, εάν πραγματοποιήσουμε επενδύσεις με πολύ αργό ρυθμό, κινδυνεύουμε να εξαντλήσουμε τους διαθέσιμους πόρους προτού βρεθούν εναλλακτικές λύσεις. Μια τέτοια κατάσταση θα οδηγούσε σε έκρηξη των τιμών, με δραματικές επιπτώσεις στο οικονομικό σύστημα. Ωστόσο, εάν επενδύσουμε με πολύ ταχείς ρυθμούς, κινδυνεύουμε να αφήσουμε πολλούς τομείς χωρίς επενδύσεις, επιβραδύνοντας έτσι την οικονομική δραστηριότητα που δημιουργεί τους απαιτούμενους πόρους για επενδύσεις. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Στον τομέα της καταπολέμησης της κλιματικής αλλαγής, η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης αναγκαία την αναθεώρηση των υφιστάμενων δεικτών, ώστε να καταστεί δυνατή η καλύτερη παρακολούθηση της προόδου. Υπάρχουν δείκτες που δεν αποτυπώνουν πλήρως τις αρνητικές επιπτώσεις ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων στο περιβάλλον. Ομοίως, ορισμένοι δείκτες θα πρέπει να προσαρμοστούν ώστε να αντικατοπτρίζουν καλύτερα τους στόχους της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ψηφιοποίηση και ο οικολογικός προσανατολισμός του οικονομικού συστήματος απαιτούν σημαντικές αναδιαρθρώσεις σε διάφορους τομείς. Προκειμένου οι αλλαγές αυτές να υλοποιηθούν με το χαμηλότερο δυνατό κοινωνικό κόστος, απαιτούνται πολιτικές για την προστασία του εργατικού δυναμικού, προκειμένου να διασφαλιστεί —μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα— η δίκαιη κατανομή των αναγκαίων θέσεων εργασίας μεταξύ του ενεργού πληθυσμού. Επίσης, όπως προτείνουν οι Ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι, η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία την ανάπτυξη ενός συνόλου δεικτών για τις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Οι συλλογικές διαπραγματεύσεις προστατεύουν τους εργαζομένους εν γένει, αλλά μπορούν επίσης να διασφαλίσουν την προώθηση πολιτικών που απαιτούνται για τα προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης, τα οποία εγγυώνται την αναγκαία κινητικότητα στο πλαίσιο των προκλήσεων που θέτει ο μετασχηματισμός της οικονομίας. Ομοίως, η δίκαιη κατανομή των διαθέσιμων θέσεων εργασίας σε ολόκληρη την οικονομία μπορεί να εξασφαλιστεί μέσω έξυπνων προγραμμάτων οργάνωσης του χρόνου εργασίας, τα οποία μπορούν να διαπραγματευθούν οι κοινωνικοί εταίροι. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Ο ουσιαστικός μετασχηματισμός του οικονομικού συστήματος δεν μπορεί να υλοποιηθεί χωρίς την αποδοχή του εκ μέρους της κοινωνίας στο σύνολό της. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να διεξαχθούν νέες έρευνες (τύπου Ευρωβαρόμετρο), προκειμένου να μελετηθεί η κοινωνική αντίληψη όσον αφορά την αλλαγή του οικονομικού μοντέλου. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ανάπτυξη πρωτοβουλιών για την καλύτερη μέτρηση της ευημερίας και την ανάλυση του αντικτύπου των οικονομικών δραστηριοτήτων στο περιβάλλον (όπως η πρωτοβουλία του γερμανικού ερευνητικού ιδρύματος ZOE, το οποίο ανέπτυξε το σύστημα δεικτών γνωστό ως «οικονομικά υπό μορφή ντόνατ» [«Doughnut Economics»]) θα πρέπει επίσης να υποστηριχθεί από τα κράτη μέλη και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕγχΠ) εξακολουθεί να είναι ο κύριος μακροοικονομικός δείκτης που χρησιμοποιείται παγκοσμίως για τον ποσοτικό προσδιορισμό της οικονομικής δραστηριότητας. Ωστόσο, είναι ευρέως διαδεδομένη η άποψη ότι το ΑΕγχΠ δεν αντικατοπτρίζει το πραγματικό επίπεδο της ευημερίας και της ανάπτυξης μιας κοινωνίας, ούτε τις αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Μολονότι ακόμη και οι δημιουργοί της έννοιας του ΑΕγχΠ γνώριζαν τους περιορισμούς της, οι συζητήσεις με θέμα «Πέρα από το ΑΕγχΠ» κέρδισαν έδαφος τη δεκαετία του 1990. Ως εκ τούτου, έχει προκύψει η ανάγκη ύπαρξης δεικτών κατάλληλων για την αντιμετώπιση των παγκόσμιων προκλήσεων του 21ου αιώνα, όπως η κλιματική αλλαγή, η φτώχεια, η εξάντληση των πόρων, η υγεία και η ποιότητα ζωής. Ένα σημαντικό βήμα προς την εξεύρεση των πλέον ενδεδειγμένων δεικτών για τη μέτρηση της προόδου αυτής —οι οποίοι μπορούν να ενσωματωθούν καλύτερα στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και να λαμβάνονται υπόψη στον δημόσιο διάλογο— ήταν η διάσκεψη υψηλού επιπέδου με θέμα «Πέρα από το ΑΕγχΠ» (2), την οποία συνδιοργάνωσαν το 2007 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Λέσχη της Ρώμης, o ΟΟΣΑ και το Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση (WWF). Στη συνέχεια, η Επιτροπή Μέτρησης των Οικονομικών Επιδόσεων και της Κοινωνικής Προόδου (3), υπό την προεδρία των Joseph E. Stiglitz, Amartya Sen και Jean-Paul Fitoussi, υπογράμμισε στην τελική έκθεσή της τους περαιτέρω περιορισμούς του ΑΕγχΠ (εκφράζοντας, δηλαδή, αμφιβολίες ως προς τον τρόπο μέτρησης της παραγωγικότητας και τη μη συνεκτίμηση του ανθρώπινου κεφαλαίου). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Τα τελευταία χρόνια, οι αρμόδιοι χάραξης πολιτικής στην Ευρώπη ανέδειξαν πολλές νέες προτεραιότητες, όπως ο ψηφιακός και ο περιβαλλοντικός μετασχηματισμός και η αυξημένη εστίαση σε κοινωνικές παραμέτρους σε ευρύ φάσμα τομέων πολιτικής. Επιπλέον, ενώ η πανδημία COVID-19 θα έχει αναμφισβήτητα βαθύ και αρνητικό αντίκτυπο στην ευρωπαϊκή οικονομία, είναι σημαντικό να μην λησμονούμε ότι δεν έχουν εξαλειφθεί άλλες προκλήσεις (κλιματική αλλαγή, αυξανόμενες ανισότητες και βραδεία αύξηση της παραγωγικότητας). Οι επενδύσεις σε μια συνεκτική κοινωνία, στη βιώσιμη ανάπτυξη, στο ανθρώπινο και το κοινωνικό κεφάλαιο και στην ποιότητα ζωής θα είναι ζωτικής σημασίας για τη δημιουργία ευκαιριών για τις σύγχρονες επιχειρήσεις, την τόνωση της απασχόλησης, του πλούτου και της βιώσιμης ανάπτυξης στο μέλλον. Ως εκ τούτου, οι δείκτες πέραν του ΑΕγχΠ θα πρέπει να καταστούν εργαλεία που όχι μόνο θα παρακολουθούν και θα μετρούν αλλά και θα παρέχουν πληροφορίες σχετικά με την ανάπτυξη των πολιτικών, θα βελτιώνουν την επικοινωνία και θα ενθαρρύνουν τον καθορισμό στόχων. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Με την παρούσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας, η ΕΟΚΕ μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στον καθορισμό των δεικτών για την ευημερία και την ανάπτυξη, δείκτες οι οποίοι θα πρέπει να θεωρούνται συμπληρωματικοί των κλασικών οικονομικών δεικτών. Στη γνωμοδότηση αναδεικνύονται επίσης οι ακάλυπτες ανάγκες για δεδομένα και περιγράφονται τρόποι για την καλύτερη ενσωμάτωση των δεικτών αυτών στη χάραξη των πολιτικών σε ευρωπαϊκό και σε εθνικό επίπεδο, προκειμένου να μπορέσει η ΕΕ να εξέλθει ισχυρότερη από την τρέχουσα κρίση και πιο ανθεκτική σε μελλοντικούς κλυδωνισμούς. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Είναι αδιαμφισβήτητο ότι, σήμερα περισσότερο από ποτέ, έχει καταστεί επιτακτική η ανάγκη κατάρτισης δεικτών για την ανάπτυξη και την εφαρμογή πολιτικών που αποσκοπούν στην ανάπτυξη ενός παγκόσμιου μοντέλου βιώσιμης οικονομίας ικανού να εξασφαλίζει την ευημερία όλων των κατοίκων της Γης. Το τρέχον οικονομικό μοντέλο που βασίζεται στη συνεχή ανάπτυξη, ως βασική κινητήρια δύναμη της σταθερότητας του συστήματος, δεν μπορεί πλέον να υποστηρίζεται από έναν πλανήτη με περιορισμένους πόρους. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε τον Ιούνιο ένα έγγραφο προβληματισμού (4), στο οποίο επαναλαμβάνει την ανάγκη να αναπτυχθούν συμπληρωματικοί δείκτες προς το ΑΕγχΠ, ούτως ώστε να καταστεί δυνατή η καλύτερη παρακολούθηση του μετασχηματισμού της κοινωνίας και της οικονομίας μέσω της εφαρμογής πολιτικών για την προώθηση της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Το έγγραφο προβληματισμού παρουσιάζει επίσης τις προσπάθειες που κατέβαλαν τα τελευταία χρόνια ορισμένες χώρες επιδιώκοντας την ανάπτυξη συμπληρωματικών εργαλείων για την παρακολούθηση της ευημερίας και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των οικονομικών δραστηριοτήτων. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Σε παγκόσμιο επίπεδο, υπάρχουν ορισμένες πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στην ανάπτυξη δεικτών οι οποίοι, αφενός, επιτρέπουν στους πολιτικούς να αναπτύσσουν και να εφαρμόζουν πολιτικές για την προαγωγή της βιωσιμότητας και, αφετέρου, καθιστούν δυνατή την καλύτερη ενημέρωση σχετικά με τη διαδικασία μετασχηματισμού του οικονομικού μοντέλου. Μια τόσο αξιοσημείωτη πρωτοβουλία είναι η μελέτη με τίτλο «EU Doughnut by 2030» (μοντέλο τύπου ντόνατ της ΕΕ έως το 2030) (5), η οποία ανέπτυξε μια νέα έννοια για την παρουσίαση πολιτικής σύνοψης των υφιστάμενων πινάκων εργαλείων και επέλεξε 30 δείκτες με στόχο τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στον σχεδιασμό των πολιτικών, αλλά και την καλύτερη κατανόηση από το ευρύ κοινό των αναγκών μετασχηματισμού του οικονομικού συστήματος. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Γενικές και ειδικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η συζήτηση με θέμα «Πέρα από το ΑΕγχΠ» προκάλεσε σημαντικές αντιδράσεις από ιδρύματα, ερευνητές και πολιτικούς. Έτσι, σε επίπεδο ΟΟΣΑ, ΟΗΕ, Ευρωπαϊκής Επιτροπής ή Eurostat, υποβλήθηκαν προτάσεις σχετικά με δείκτες για την καλύτερη μέτρηση της ευημερίας και της ευμάρειας σε ατομικό, κοινοτικό ή εθνικό επίπεδο. Το 2015, ο ΟΗΕ ενέκρινε τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης, για τους οποίους καθόρισε 169 στόχους και 200 δείκτες. Το 2018, η ομάδα εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου του ΟΟΣΑ εκπόνησε δύο εκθέσεις (6) στις οποίες συνιστάται η καλύτερη μέτρηση της ευημερίας, βελτιώνοντας τους υφιστάμενους δείκτες ή εισάγοντας νέους. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να δώσουν προτεραιότητα στη χρήση ορισμένων από τους δείκτες που προτείνει ο ΟΗΕ, ανάλογα με τις εκάστοτε εθνικές ιδιαιτερότητες, και ενθαρρύνει την αξιοποίηση των προτάσεων που διατυπώνονται στις εκθέσεις του ΟΟΣΑ σχετικά με τη βελτίωση της μέτρησης της ευημερίας και της ευμάρειας. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Πρόσφατα, οι Ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι, συγκεκριμένα η Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών Επιχειρήσεων (Bussiness Europe), η Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικαλιστικών Οργανώσεων (ΕΣΣΟ), το Ευρωπαϊκό Κέντρο Εργοδοτών και Επιχειρήσεων που παρέχουν δημόσιες υπηρεσίες και υπηρεσίες κοινής ωφέλειας (SGI Europe) και η Ευρωπαϊκή Ένωση Βιοτεχνικών και Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων (UEAPME) υπέγραψαν κοινό έγγραφο (7), με το οποίο συνιστάται ένα σύνολο συμπληρωματικών δεικτών για το ΑΕγχΠ στον κοινωνικό, τον οικονομικό και τον περιβαλλοντικό τομέα. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τους Ευρωπαίους κοινωνικούς εταίρους ότι οι προτεινόμενοι 14 δείκτες μπορούν να αποτελέσουν έναν πίνακα αποτελεσμάτων συμπληρωματικό προς το ΑΕγχΠ και να χρησιμοποιηθούν για τον σχεδιασμό πολιτικών που στηρίζουν ένα μοντέλο βιώσιμης ανάπτυξης. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Στη συζήτηση με θέμα «Πέρα από το ΑΕγχΠ» σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ΕΟΚΕ συμμετέχει από το 2011. Σε αυτό πλαίσιο εκπόνησε μια σειρά γνωμοδοτήσεων (8), στις οποίες προτάθηκαν νέοι δείκτες για τη μέτρηση της ευημερίας και της ευμάρειας, και διεξήγαγε έρευνες για τον καλύτερο προσδιορισμό του τι κάνει τους Ευρωπαίους πολίτες να αισθάνονται ότι διάγουν μια καλή και ουσιαστική ζωή. Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να αναπτυχθούν νέοι δείκτες για τη μέτρηση της οικονομικής ανθεκτικότητας όσον αφορά την προσαρμοστικότητα και την ικανότητα μετασχηματισμού, αλλά και να ληφθεί υπόψη η αρχή «κανείς στο περιθώριο». |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Για να είμαστε σίγουροι ότι θα αφήσουμε στις μελλοντικές γενιές έναν πλανήτη τουλάχιστον εξίσου καλό με αυτόν που διαθέτουμε σήμερα, πρέπει να επανεξετάσουμε το οικονομικό μοντέλο που βασίζεται στην ανεξέλεγκτη εκμετάλλευση των φυσικών πόρων. Είναι γεγονός ότι η κυκλική οικονομία ακολουθεί μια αυξανόμενη τάση και διασφαλίζει μια ορθολογικότερη χρήση των φυσικών πόρων. Για τον λόγο αυτόν, η ΕΟΚΕ προτείνει να καταρτιστούν ορισμένοι δείκτες για την καλύτερη ενημέρωση των φορέων χάραξης πολιτικής, οι οποίοι μπορούν, κατ’ αυτόν τον τρόπο, να προωθήσουν πολιτικές ανάπτυξης αυτού του τομέα. Για παράδειγμα, πληροφορίες σχετικά με την περιεκτικότητα σε υλικά που προέρχονται από φυσικούς πόρους και χρησιμοποιούνται σε ορισμένα διαρκή καταναλωτικά αγαθά, σε συνδυασμό με τη μέση διάρκεια της χρήσης τους και το δυνητικό ποσοστό ανάκτησης των εν λόγω υλικών, μπορούν να παράσχουν στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής επαρκή στοιχεία σχετικά με την ανάγκη για επενδύσεις στον τομέα της ανακύκλωσης. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι θα πρέπει να καταρτιστεί ένας πίνακας αποτελεσμάτων «Πέρα από το ΑΕγχΠ» σε συνοπτική μορφή. Στη συνέχεια, αυτός θα μπορούσε να ενσωματωθεί στον πίνακα αποτελεσμάτων για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Η μελέτη με τίτλο «EU Doughnut by 2030» (μοντέλο τύπου ντόνατ της ΕΕ έως το 2030) που εκπονήθηκε από το γερμανικό ίδρυμα ZOE θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την ανάπτυξη του εν λόγω πίνακα αποτελεσμάτων. Ο πίνακας αποτελεσμάτων μπορεί να ενσωματωθεί στη διαδικασία ευρωπαϊκής διακυβέρνησης με την αξιολόγηση της προόδου και τον καθορισμό των δράσεων που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ευρωπαϊκή διαδικασία διακυβέρνησης θα πρέπει να υιοθετήσει μια νέα προοπτική προσανατολισμένη στην ευημερία των πολιτών. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη να καθορίσουν στόχους για κάθε δείκτη. Αυτό θα επιτρέψει τη χρήση της έννοιας της «απόστασης από τον στόχο» για την καλύτερη κατανόηση της διαδικασίας και την παρακολούθηση της προόδου. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει έναν φιλόδοξο στόχο για την κλιματική αλλαγή, επιδιώκοντας να καταστεί ουδέτερη από πλευράς ανθρακούχων εκπομπών που εκλύονται στην ατμόσφαιρα έως το 2050. Αυτό σημαίνει επίσης ότι οι επενδύσεις πρέπει να αναπροσανατολιστούν προς οικονομικές δραστηριότητες χωρίς περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε πρόσφατα ανακοίνωση (9), η οποία αποσκοπεί στη διοχέτευση της χρηματοδότησης σε βιώσιμες δραστηριότητες. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την πρωτοβουλία της Επιτροπής και θεωρεί αναγκαία την ανάπτυξη ενός συνόλου δεικτών για την παρακολούθηση του «πρασινίσματος» της χρηματοδότησης, αφενός, και τον προσδιορισμό του βαθμού οικολογικού προσανατολισμού των οικονομικών τομέων, αφετέρου. Οι δείκτες αυτοί θα παρέχουν στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής καλύτερη καθοδήγηση κατά τον σχεδιασμό των δημόσιων κινήτρων για βιώσιμες δραστηριότητες. Μπορούν επίσης να αποτελέσουν σημαντικό εργαλείο παρακολούθησης για τις κυβερνήσεις των κρατών μελών. Η παρακολούθηση είναι απαραίτητη διότι πρέπει να ελέγχεται η ταχύτητα με την οποία κατευθύνονται οι επενδύσεις προς τους βιώσιμους τομείς. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι, εάν πραγματοποιήσουμε επενδύσεις με πολύ αργό ρυθμό, κινδυνεύουμε να εξαντλήσουμε τους διαθέσιμους πόρους προτού βρεθούν εναλλακτικές λύσεις. Μια τέτοια κατάσταση θα οδηγούσε σε έκρηξη των τιμών, με δραματικές επιπτώσεις στο οικονομικό σύστημα. Ωστόσο, εάν επενδύσουμε με πολύ ταχείς ρυθμούς, κινδυνεύουμε να αφήσουμε πολλούς τομείς χωρίς επενδύσεις, επιβραδύνοντας έτσι την οικονομική δραστηριότητα που δημιουργεί τους απαιτούμενους πόρους για επενδύσεις. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Στον τομέα της καταπολέμησης της κλιματικής αλλαγής, η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης αναγκαία την αναθεώρηση των υφιστάμενων δεικτών, ώστε να καταστεί δυνατή η καλύτερη παρακολούθηση της προόδου. Παράδειγμα αποτελεί ο δείκτης εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Ο δείκτης που εκπόνησε η Eurostat δεν περιλαμβάνει εκπομπές από τομείς όπως οι αεροπορικές μεταφορές. Ομοίως, ορισμένοι δείκτες θα πρέπει να προσαρμοστούν ώστε να αντικατοπτρίζουν καλύτερα τους στόχους της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ψηφιοποίηση και ο οικολογικός προσανατολισμός του οικονομικού συστήματος απαιτούν σημαντικές αναδιαρθρώσεις σε διάφορους τομείς, όσον αφορά τόσο τη συμβολή τους στο ΑΕγχΠ όσο και την απασχόληση. Προκειμένου οι αλλαγές αυτές να υλοποιηθούν με το χαμηλότερο δυνατό κοινωνικό κόστος, απαιτούνται πολιτικές για την προστασία του εργατικού δυναμικού, προκειμένου να διασφαλιστεί —μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα— η δίκαιη κατανομή των αναγκαίων θέσεων εργασίας μεταξύ του ενεργού πληθυσμού. Επίσης, όπως προτείνουν οι Ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι, η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία την ανάπτυξη ενός συνόλου δεικτών για τις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Οι συλλογικές διαπραγματεύσεις προστατεύουν τους εργαζομένους εν γένει, αλλά μπορούν επίσης να διασφαλίσουν την προώθηση πολιτικών που απαιτούνται για τα προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης, τα οποία εγγυώνται την αναγκαία κινητικότητα στο πλαίσιο των προκλήσεων που θέτει ο μετασχηματισμός της οικονομίας. Ομοίως, η δίκαιη κατανομή των διαθέσιμων θέσεων εργασίας σε ολόκληρη την οικονομία μπορεί να εξασφαλιστεί μέσω έξυπνων προγραμμάτων οργάνωσης του χρόνου εργασίας, τα οποία μπορούν να διαπραγματευθούν οι κοινωνικοί εταίροι. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Ο ουσιαστικός μετασχηματισμός του οικονομικού συστήματος δεν μπορεί να υλοποιηθεί χωρίς την αποδοχή του εκ μέρους της κοινωνίας στο σύνολό της. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, καθ’ όλη τη διάρκεια αυτής της δύσκολης διαδικασίας, πέραν των στατιστικών δεικτών, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής χρειάζονται επίσης στατιστικές έρευνες και έρευνες για την παρακολούθηση του επιπέδου κατανόησης και αποδοχής των κοινωνικών αλλαγών. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να διεξαχθούν νέες έρευνες (τύπου Ευρωβαρόμετρο), προκειμένου να μελετηθεί η κοινωνική αντίληψη όσον αφορά την αλλαγή του οικονομικού μοντέλου. Η ανάπτυξη πρωτοβουλιών για την καλύτερη μέτρηση της ευημερίας και την ανάλυση του αντικτύπου των οικονομικών δραστηριοτήτων στο περιβάλλον (όπως η πρωτοβουλία του γερμανικού ερευνητικού ιδρύματος ZOE, το οποίο εκπόνησε το σύστημα δεικτών που παρουσιάζεται στη μελέτη με τίτλο «EU Doughnut by 2030» [μοντέλο τύπου ντόνατ της ΕΕ έως το 2030]) (10) θα πρέπει επίσης να υποστηριχθεί από τα κράτη μέλη και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι είναι αναπόφευκτη η μετάβαση από το οικονομικό σύστημα στο οποίο η ανάπτυξη ήταν ο κύριος μοχλός στο οικονομικό σύστημα όπου κυριαρχεί η βιωσιμότητα. Ασφαλώς, οι προτάσεις για νέους δείκτες που διατυπώνονται στην παρούσα γνωμοδότηση αποτελούν απλώς ένα παράδειγμα προσέγγισης των μέσων μέτρησης στον κοινωνικό, οικονομικό ή περιβαλλοντικό τομέα, δεδομένης της εκτεταμένης πολυπλοκότητας και των τεράστιων προκλήσεων που συνεπάγεται ο μετασχηματισμός αυτός. |
| --- | --- |

3.11.

Βρυξέλλες, 8 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  COM(2021) 188 final, Ταξινομία της ΕΕ, υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας, προτιμήσεις βιωσιμότητας και καθήκοντα θεματοφυλάκων: Προσανατολισμός της χρηματοδότησης προς την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (ΕΕ C 517 της 22.12.2021, σ. 72).

1

Ταξινομία της ΕΕ, υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας, προτιμήσεις βιωσιμότητας και καθήκοντα θεματοφυλάκων: Προσανατολισμός της χρηματοδότησης προς την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία

(2)  Συνοπτικά σημειώματα της διάσκεψης με τίτλο «Πέρα από το ΑΕγχΠ» — https://ec.europa.eu/environment/beyond_gdp/proceedings/bgdp_proceedings_summary_notes.pdf

2

(3)  Έκθεση της Επιτροπής Μέτρησης των Οικονομικών Επιδόσεων και της Κοινωνικής Προόδου — https://ec.europa.eu/eurostat/documents/8131721/8131772/Stiglitz-Sen-Fitoussi-Commission-report.pdf

3

(4)  https://ec.europa.eu/info/publications/economic-policy-making-beyond-gdp-introduction_el

4

(5)  https://zoe-institut.de/en/publication/a-compass-towards-2030

5

(6)  ΟΟΣΑ (2018), Beyond GDP: Measuring what counts for economic and social performance (Πέρα από το ΑΕγχΠ: μέτρηση των πραγματικά σημαντικών παραγόντων για την οικονομική και κοινωνική απόδοση), εκδόσεις ΟΟΣΑ, Παρίσι — https://doi.org/10.1787/9789264307292-en

6

Beyond GDP: Measuring what counts for economic and social performance

ΟΟΣΑ (2018), For Good Measure: Advancing Research on Well-Being Metrics Beyond GDP (Για μια ορθή μέτρηση: προαγωγή της έρευνας σχετικά με τους δείκτες ευημερίας πέραν του ΑΕγχΠ), εκδόσεις ΟΟΣΑ, Παρίσι — https://doi.org/10.1787/9789264307278-en

For Good Measure: Advancing Research on Well-Being Metrics Beyond GDP (Για μια ορθή μέτρηση: προαγωγή της έρευνας σχετικά με τους δείκτες ευημερίας πέραν του ΑΕγχΠ)

(7)  https://est.etuc.org/wp-content/uploads/2021/05/FINAL-BEYOND-GDP-SOCIAL-PARTNERS-EU.pdf

7

(8)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πέραν του ΑΕγχΠ — Η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην επιλογή συμπληρωματικών δεικτών» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) (ΕΕ C 181 της 21.6.2012, σ. 14).

8

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ενίσχυση του συντονισμού των οικονομικών πολιτικών για τη σταθερότητα, την ανάπτυξη και την απασχόληση — Εργαλεία για καλύτερη οικονομική διακυβέρνηση στην ΕΕ», COM (2010) 367 final (ΕΕ C 107 της 6.4.2011, σ. 7).

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πέραν του ΑΕγχΠ — μέτρα υπέρ της βιώσιμης ανάπτυξης» (ΕΕ C 100 της 30.4.2009, σ. 53).

(9)  COM(2021) 188 final, Ταξινομία της ΕΕ, υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας, προτιμήσεις βιωσιμότητας και καθήκοντα θεματοφυλάκων: Προσανατολισμός της χρηματοδότησης προς την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (ΕΕ C 517 της 22.12.2021, σ. 72).

9

Ταξινομία της ΕΕ, υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας, προτιμήσεις βιωσιμότητας και καθήκοντα θεματοφυλάκων: Προσανατολισμός της χρηματοδότησης προς την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία

(10)  Έκθεση του ινστιτούτου ZOE: A Compass towards 2030 (https://zoe-institut.de/en/publication/a-compass-towards-2030/) [Μια πυξίδα προς το 2030]

10

A Compass towards 2030

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Image 1

Μια πρώτη ανάλυση της μελέτης με τίτλο «EU Doughnut by 2030» (μοντέλο τύπου ντόνατ της ΕΕ έως το 2030)

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/13 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/13

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ο ρόλος της εταιρικής φορολογίας στην εταιρική διακυβέρνηση»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2022/C 152/03)

| Εισηγητής: | ο κ. Krister ANDERSSON |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Krister ANDERSSON

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 25.3.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| | Ψήφισμα |
| Αρμόδιο όργανο | Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Εγκρίθηκε από το τμήμα | 23.11.2021 |
| Εγκρίθηκε από την ολομέλεια | 8.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 223/4/11 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

25.3.2021

Νομική βάση

Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Ψήφισμα

Αρμόδιο όργανο

Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Εγκρίθηκε από το τμήμα

23.11.2021

Εγκρίθηκε από την ολομέλεια

8.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

223/4/11

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ανταπόκριση του ιδιωτικού τομέα στο σχέδιο ανάκαμψης και στο Ευρωπαϊκό Μέσο Ανάκαμψης (NextGenerationEU) θα είναι καίριας σημασίας για τη διαμόρφωση και την αποτελεσματική υλοποίηση μιας πιο πράσινης και ψηφιοποιημένης οικονομίας. Επομένως, οι δημόσιες πολιτικές πρέπει να παρέχουν τα κατάλληλα κίνητρα. Οι οικονομικές πολιτικές, ιδίως οι φορολογικές πολιτικές και οι πολιτικές που έχουν αντίκτυπο στην εταιρική διακυβέρνηση, πρέπει να προβλέπουν αποτελεσματική διαδικασία λήψης αποφάσεων και αποτελεσματική κατανομή των πόρων, έτσι ώστε να προωθείται η επίτευξη κοινωνικών στόχων. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι, για να επιτευχθεί μια βιώσιμη, πράσινη και ψηφιοποιημένη οικονομία, πρέπει να αντιμετωπιστεί η στρέβλωση στη φορολογία η οποία έγκειται στο εάν η χρηματοδότηση πραγματοποιείται με δανειακά ή με ίδια κεφάλαια. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να καταστήσουν τα φορολογικά τους συστήματα πιο ουδέτερα όσον αφορά τη χρηματοδότηση με δανειακά ή με ίδια κεφάλαια. Με τον τρόπο αυτό, θα δοθεί ώθηση στη διαφοροποίηση των πηγών χρηματοδότησης και θα καταστεί η ευρωπαϊκή οικονομία πιο ανθεκτική. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις πρωτοβουλίες που ανέλαβε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να παρουσιάσει, έως το πρώτο τρίμηνο του 2022, μέτρα για την αντιμετώπιση της μεροληπτικής μεταχείρισης δανειακών/ιδίων κεφαλαίων στα συστήματα φορολογίας εταιρειών. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, για τις νέες επιχειρήσεις και τους επενδυτές που αναζητούν πιο πράσινες και ψηφιοποιημένες επενδυτικές ευκαιρίες, είναι απαραίτητη η εύρυθμη λειτουργία της κεφαλαιαγοράς. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητεί να ληφθούν περαιτέρω μέτρα για την ολοκλήρωση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών (CMU). |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Οι επενδύσεις σε νέες, πράσινες τεχνολογίες θεωρούνται πολύ ριψοκίνδυνες και, ως εκ τούτου, χρησιμοποιείται συχνά χρηματοδότηση με ίδια κεφάλαια. Τα μερίσματα συμβάλλουν στην αύξηση της ρευστότητας στην αγορά, επίσης στον βαθμό που μπορεί να θεωρηθούν υπερβολικά βραχυπρόθεσμα, και αποτελούν σημαντική πηγή χρηματοδότησης. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι κεφαλαιαγορές και τα ιδιωτικά κεφάλαια μπορούν να διαδραματίσουν καίριο ρόλο στην ενθάρρυνση των επιχειρήσεων προς μια βιώσιμη, πιο πράσινη και ψηφιοποιημένη οικονομία. Οποιαδήποτε ενωσιακή νομοθετική πρωτοβουλία σχετικά με τη φορολογία, το εταιρικό δίκαιο και την εταιρική διακυβέρνηση θα πρέπει να ενισχύει αυτόν το ρόλο. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Ως απόρροια των ευρωπαϊκών οδηγιών και κανονισμών, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι το εθνικό εταιρικό δίκαιο αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του νομικού συστήματος κάθε κράτους μέλους καθώς κατανέμει τα δικαιώματα και τη λογοδοσία στα κατάλληλα επίπεδα της νομικής δομής. Οι κανόνες πρέπει να είναι ειδικοί ανά χώρα όσον αφορά τη σύνθεση των διοικητικών συμβουλίων, έτσι ώστε οι ιδιοκτήτες να έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν αποφάσεις. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για τη θέσπιση παρόμοιων φόρων άνθρακα στα κράτη μέλη, προκειμένου να εναρμονιστούν οι προσπάθειες για την αποτελεσματική μείωση των επιπέδων CO2. Το ιδανικό αποτέλεσμα θα ήταν να διαμορφωθούν ομοιόμορφες συνθήκες σε ολόκληρη την ενιαία αγορά της ΕΕ όσον αφορά τις φορολογούμενες εκπομπές/μειώσεις, καθώς και τις ειδικές μεθόδους και τους φορολογικούς συντελεστές για ίσο αντίκτυπο στο επίπεδο CO2 στην ατμόσφαιρα· |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει, ειδικότερα, να υιοθετήσουν μια ολοκληρωμένη και συμμετρική περιβαλλοντική φορολογική πολιτική για τις επιπτώσεις του CO2 στην υπερθέρμανση του πλανήτη. Είναι αναγκαία η θέσπιση φόρων τόσο με θετικούς όσο και με αρνητικούς συντελεστές. Τα έσοδα που θα προκύψουν από τους φόρους CO2 θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν με σκοπό τη χρηματοδότηση κινήτρων για τεχνικές μείωσης του CO2 σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι εάν η πώληση δασικών προϊόντων φορολογείται ως εισόδημα για τον ιδιοκτήτη, με το ίδιο σκεπτικό, θα πρέπει να αναγνωριστεί ότι η φύτευση δέντρων και η ανάπτυξη των δασών μειώνει το CO2 στην ατμόσφαιρα και, επομένως, θα πρέπει να προωθείται μέσω αρνητικής φορολογίας CO2, στο πλαίσιο μιας συμμετρικής φορολογικής προσέγγισης όσον αφορά την υπερθέρμανση του πλανήτη. Το εν λόγω μέτρο θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στην επίτευξη των κλιματικών στόχων. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη για οικουμενική συμφωνία και παγκόσμια συντονισμένη εφαρμογή της δέσμης φορολογικών μέτρων ΟΟΣΑ/G20. Προκειμένου να προωθηθεί η ψηφιοποίηση της ευρωπαϊκής οικονομίας, είναι σημαντικό οι μονομερείς κανόνες στην Ευρώπη να μην εμποδίζουν την περαιτέρω προσαρμογή των νέων επιχειρηματικών μοντέλων. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Η έξαρση της νόσου COVID-19 προκάλεσε στην ευρωπαϊκή οικονομία κλυδωνισμό της προσφοράς, διατάραξη των αλυσίδων εφοδιασμού και κλυδωνισμό της ζήτησης, λόγω της χαμηλότερης καταναλωτικής ζήτησης. Ως αποτέλεσμα, οι επενδύσεις από ευρωπαϊκές εταιρείες μειώθηκαν σημαντικά κατά τη διάρκεια της πανδημίας, ενώ το συνολικό ποσό των τραπεζικών καταθέσεων αυξήθηκε. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ωστόσο, η ανάκαμψη κερδίζει έδαφος και βρίσκεται σε καλό δρόμο. Προκειμένου να αναδιαμορφωθεί η ευρωπαϊκή οικονομία σύμφωνα με τους στόχους που έχει θέσει η Επιτροπή για την επίτευξη μιας πιο βιώσιμης, πιο πράσινης και ψηφιοποιημένης οικονομίας, οι επενδύσεις πρέπει να στηρίζουν τους περιβαλλοντικούς στόχους, ενώ η ψηφιοποίηση συμβάλλει στην αύξηση της παραγωγικότητας, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τον μετασχηματισμό της αγοράς εργασίας. Τόσο οι ιδιωτικές όσο και οι δημόσιες πρωτοβουλίες είναι απαραίτητες για την επίτευξη περιβαλλοντικών, οικονομικών και κοινωνικών στόχων. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ο μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ (συμπεριλαμβανομένων τόσο του Σχεδίου ανάκαμψης όσο και των εργαλείων NextGenerationEU), θα υλοποιήσει τη μεγαλύτερη δέσμη δημόσιων κινήτρων που χρηματοδοτήθηκε ποτέ στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η ανταπόκριση του ιδιωτικού τομέα θα είναι καίριας σημασίας για τη διαμόρφωση και την αποτελεσματική υλοποίηση μιας πιο πράσινης και ψηφιοποιημένης οικονομίας. Επομένως, οι δημόσιες πολιτικές πρέπει να παρέχουν τα κατάλληλα κίνητρα. Οι οικονομικές πολιτικές, ιδίως οι φορολογικές πολιτικές και οι πολιτικές που έχουν αντίκτυπο στην εταιρική διακυβέρνηση, πρέπει να προβλέπουν αποτελεσματική διαδικασία λήψης αποφάσεων και αποτελεσματική κατανομή των πόρων. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.4.1. | Για τα κονδύλια που διατέθηκαν στα κράτη μέλη ως απάντηση στην πανδημία COVID-19, πρέπει να καθοριστούν βασικοί δείκτες για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο δαπανήθηκαν τα επενδυτικά ποσά σε κάθε κράτος μέλος (1). |
| --- | --- |

2.4.1.

| 2.5. | Το διεθνές φορολογικό τοπίο υφίσταται τις μεγαλύτερες αλλαγές των τελευταίων εκατό ετών. Η φορολόγηση των κερδών των πολύ μεγάλων εταιρειών θα μεταφερθεί από τη χώρα της φορολογικής έδρας στη χώρα όπου πραγματοποιούνται οι πωλήσεις, παραδίδονται τα αγαθά και παρέχονται οι υπηρεσίες. Επιπλέον, στο χωρίς αποκλεισμούς πλαίσιο του ΟΟΣΑ θα συμφωνηθεί ελάχιστος πραγματικός συντελεστής φορολογίας εταιρειών ύψους 15 % από 136 χώρες περίπου. Μια άλλη σημαντική αλλαγή είναι ότι ο ΦΠΑ στην Ευρώπη πρέπει να εισπράττεται σύμφωνα με μια προσέγγιση με βάση τον προορισμό. |
| --- | --- |

2.5.

3.   Η σημασία των κατάλληλων κινήτρων

| 3.1. | Για την επίτευξη των επιχειρηματικών στόχων, πρέπει να δοθούν στις επιχειρήσεις, τα νοικοκυριά και τους επενδυτές κατάλληλα κίνητρα με τη μορφή τιμών που να αντικατοπτρίζουν τη σπανιότητα και τους εξωτερικούς παράγοντες. Οι οικονομικές πολιτικές που θέτουν οικονομικούς ή κοινωνικούς στόχους θα πρέπει να αντικατοπτρίζονται στις τιμές που διαπιστώνουν στην αγορά οι ιδιώτες και οι δημόσιοι επενδυτές. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Ωστόσο, τα συστήματα φορολογίας εταιρειών αντιμετωπίζουν ευνοϊκότερα τη χρηματοδότηση μέσω δανεισμού από ότι τη χρηματοδότηση με ίδια κεφάλαια, υπό την έννοια ότι οι πληρωμές τόκων εκπίπτουν από τον φόρο, αλλά όχι το κόστος της χρηματοδότησης με ίδια κεφάλαια. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της μόχλευσης (επίπεδα χρέους) και, ως εκ τούτου, την ευπάθεια των επιχειρήσεων σε περιόδους οικονομικών αναταραχών. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Για να επιτευχθεί μια βιώσιμη πράσινη και ψηφιοποιημένη οικονομία, πρέπει να αντιμετωπιστεί η στρέβλωση της χρηματοδότησης με δανειακά — ίδια κεφάλαια. Τα μερίσματα, τα οποία φορολογούνται διπλά (πρώτα σε εταιρικό επίπεδο και, στη συνέχεια, σε επίπεδο μετόχων), είναι σημαντικά όχι μόνο ως εισόδημα για τους συνταξιούχους και για τη χρηματοδότηση ερευνητικών ιδρυμάτων, αλλά ιδίως ως πηγή χρηματοδότησης για επενδύσεις σε αναξιοποίητες ζώνες. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Οι επενδύσεις σε νέα, οικολογικότερα επενδυτικά έργα συνδέονται με υψηλό επίπεδο κινδύνου. Ως εκ τούτου, η χρηματοδότηση με ίδια κεφάλαια είναι η προτιμώμενη πηγή χρηματοδότησης. Βασικός τομέας για την ενίσχυση της συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα στις πράσινες και τις ψηφιακές επενδύσεις είναι η άρση των εμποδίων στις πηγές νέων επενδυτικών κεφαλαίων. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Για τις νέες επιχειρήσεις και τους επενδυτές που αναζητούν πιο πράσινες και ψηφιοποιημένες επενδυτικές ευκαιρίες, είναι απαραίτητη η εύρυθμη λειτουργία της κεφαλαιαγοράς. Η διαθεσιμότητα κεφαλαίων είναι ζωτικής σημασίας για την επιτυχή έκβαση. Τα μερίσματα συμβάλλουν στην αύξηση της ρευστότητας στην αγορά. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η βιωσιμότητα αποτελεί ήδη παράγοντα ανταγωνισμού με γνώμονα την αγορά, ο οποίος είναι καίριας σημασίας για την ικανότητα των εταιρειών να προσελκύουν πελάτες, εργαζομένους και επενδυτές. Η συνεκτίμηση της βιωσιμότητας είναι θετική για τη μακροπρόθεσμη επιβίωση της εταιρείας. Τα ρυθμιστικά εργαλεία πρέπει να διαμορφωθούν κατά τρόπο που να στηρίζουν την επιδίωξη αυτών των στόχων και να συνάδουν με τις βασικές αρχές του τρόπου λειτουργίας των επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Ενώ δεν θα πρέπει να υπάρχει παρέμβαση στις πολιτικές διανομής μερισμάτων ή αθέμιτη επιρροή στη σύνθεση των διοικητικών συμβουλίων ή στην επιβολή της ευθύνης των διευθυντών έναντι μιας εταιρείας, απαιτούνται κατάλληλα κίνητρα για μια πιο πράσινη οικονομία. Η διακυβέρνηση μιας εταιρείας πρέπει να λαμβάνει υπόψη την εταιρική κοινωνική ευθύνη, τις σχετικές ευρωπαϊκές οδηγίες και τις κατευθυντήριες γραμμές του ΟΟΣΑ για τις πολυεθνικές. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η υπερθέρμανση του πλανήτη αποτελεί πηγή ανησυχίας για όλους μας· επομένως, οι εταιρείες θα πρέπει να καταβάλουν την κατάλληλη τιμή αγοράς για τις εκπομπές και να μειώνουν το CO2 στην ατμόσφαιρα. Αυτό συνεπάγεται όχι μόνο φόρους στις εκπομπές CO2 αλλά και επιδοτήσεις στις δραστηριότητες που μειώνουν το CO2 στην ατμόσφαιρα. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Ένας άλλος σημαντικός τομέας για την επίτευξη των στόχων μιας πιο πράσινης και ψηφιοποιημένης οικονομίας είναι η φορολόγηση των ολοένα και περισσότερο ψηφιοποιημένων επιχειρήσεων. Απαιτείται μια παγκόσμια, συναινετική λύση ενώ μια συνολική συμφωνία αναμένεται να ολοκληρωθεί πριν από το τέλος του έτους. Οι φόροι επί των ψηφιακών υπηρεσιών δεν θα πρέπει να βλάπτουν την καινοτομία ούτε να αποθαρρύνουν τις επενδύσεις σε ψηφιακές τεχνολογίες. |
| --- | --- |

3.9.

4.   Μεροληπτική μεταχείριση χρέους/μετοχικού κεφαλαίου στη φορολόγηση των εταιρειών

| 4.1. | Η μεροληπτική μεταχείριση χρέους/μετοχικού κεφαλαίου στα συστήματα φορολογίας εταιρειών επηρεάζει το κοινωνικοοικονομικό κόστος, καθώς και τη μόχλευση και την εταιρική διακυβέρνηση των επιχειρήσεων. Η υπερβολική εξάρτηση από τη χρηματοδότηση με δανειακά κεφάλαια μπορεί να υπονομεύσει την επίτευξη των στόχων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς οι επιχειρήσεις καθίστανται οικονομικά ευάλωτες, ενώ θα επηρεαστεί αρνητικά η δυνατότητα ανάληψης νέων και επισφαλών πράσινων επενδυτικών έργων. Θα περιοριστεί και η ικανότητα καταβολής μερισμάτων, ώστε οι επενδυτές να λαμβάνουν αποφάσεις σχετικά με το αν θα επενδύσουν σε νέα έργα. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Σύμφωνα με τους ισχύοντες φορολογικούς κανόνες, οι τόκοι που καταβάλλονται για δάνεια εκπίπτουν από τη φορολογική βάση, ενώ αυτό δεν ισχύει για τις πληρωμές ιδίων κεφαλαίων. Οι πληρωμές ιδίων κεφαλαίων αποτελούνται από δύο μέρη: πληρωμές μερισμάτων και κεφαλαιακά κέρδη. Αυτοί οι εθνικοί κανόνες καθιστούν τη χρηματοδότηση μέσω χρέους σαφώς πιο συμφέρουσα από τη χρηματοδότηση μέσω ιδίων κεφαλαίων. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Μια ειδική έκπτωση που θα έχει ως στόχο να παρέχει στις εταιρείες πιο παρεμφερή φορολογική μεταχείριση για επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από ίδια κεφάλαια από αυτήν που ισχύει επί του παρόντος για επενδύσεις που χρηματοδοτούνται με δανειακά κεφάλαια, θα μπορούσε να μειώσει την ευπάθεια των επιχειρήσεων και να αποτελέσει χρήσιμο μέτρο για την προώθηση βιώσιμων, οικολογικότερων και ψηφιακών επενδύσεων. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Αξίζει να σημειωθεί ότι εάν αυξηθούν οι θεσμοθετημένοι συντελεστές φορολογίας εταιρειών, θα είναι οικονομικά προτιμότερο για μια εταιρεία να επενδύσει μέσω δανεισμού, ωθώντας έτσι τις εταιρείες να επικεντρωθούν στη χρηματοδότηση του χρέους ακόμη περισσότερο από ό, τι στο παρελθόν. Ένα υψηλότερο ποσοστό πληθωρισμού και υψηλότερα επιτόκια θα είχαν παρόμοια επίδραση, αυξάνοντας τα κίνητρα για επενδύσεις με τη χρήση δανείων. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να καταστήσουν τα φορολογικά τους συστήματα πιο ουδέτερα όσον αφορά τη χρηματοδότηση με δανειακά ή ίδια κεφάλαια. Αυτό θα ενθαρρύνει τη διαφοροποίηση των πηγών χρηματοδότησης και θα καταστήσει την ευρωπαϊκή οικονομία πιο ανθεκτική. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Στην προτεινόμενη αναθεώρηση της οδηγίας του 2016 για Κοινή ενοποιημένη βάση φορολογίας εταιρειών (ΚΕΒΦΕ), εισάγεται η έκπτωση φόρου για ανάπτυξη και επενδύσεις (ΕΦΑΕ) με σκοπό τόσο τη μείωση της μεροληπτικής μεταχείρισης χρέους/μετοχικού κεφαλαίου όσο και την προώθηση των επενδύσεων σε Ε & Α. Η ΕΦΑΕ θα χορηγείται μέσω της αύξησης του ποσοστού των ίδιων κεφαλαίων που θα εκπίπτουν από τη φορολογητέα βάση, υπό ορισμένες συνθήκες (2). |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ότι το πρώτο τρίμηνο του 2022 θα υποβάλει πρόταση οδηγίας για την αντιμετώπιση της μεροληπτικής μεταχείρισης χρέους/ιδίων κεφαλαίων (3). Η ΕΟΚΕ προσβλέπει στην εκπόνηση λεπτομερούς πρότασης και στην υποβολή σχετικών παρατηρήσεων. |
| --- | --- |

4.7.

5.   Εταιρική διακυβέρνηση στο εταιρικό δίκαιο

| 5.1. | Εκτός από τους φόρους, οι κανονιστικές ρυθμίσεις μπορούν να ενισχύσουν ή να μειώσουν την επίδραση των κινήτρων που δημιουργούνται με άλλα μέσα. Οι άμεσοι κανονισμοί που διέπουν την ιδιοκτησία και την ικανότητα χρήσης κεφαλαίων όπως κρίνουν σκόπιμο οι επενδυτές και τα διοικητικά συμβούλια επιχειρήσεων, μπορεί να προξενήσουν δυσκολίες στην επίτευξη ορισμένων επιθυμητών στόχων. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Είναι σημαντικό για μια εύρυθμα λειτουργούσα οικονομία να υπάρχουν κατάλληλοι κανόνες και κανονισμοί που να επηρεάζουν τη λειτουργία των επιχειρήσεων και των αγορών. Οι μέτοχοι θα πρέπει να καθιστούν υπόλογη τη διοίκηση μιας επιχείρησης εάν χρησιμοποιούνται μέσα για προσωπικό όφελος και όχι για την αύξηση της αξίας της εν λόγω επιχείρησης (4). Διάφοροι νόμοι ρυθμίζουν την αποδεκτή εταιρική συμπεριφορά όσον αφορά την καταπολέμηση της φορολογικής απάτης, της φοροαποφυγής και της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες (5), ενώ εκτενείς συμφωνίες αφορούν τους κώδικες αγοράς για την εταιρική συμπεριφορά στα κράτη μέλη. Όπως ανακοινώθηκε στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με το σχέδιο ανάκαμψης (COVID-19), είναι σημαντικό η βιωσιμότητα να ενσωματωθεί στο πλαίσιο της εταιρικής διακυβέρνησης. Η Επιτροπή διοργάνωσε δημόσια διαβούλευση για να συγκεντρώσει τις απόψεις των ενδιαφερόμενων μερών σχετικά με πιθανή πρωτοβουλία για τη βιώσιμη εταιρική διακυβέρνηση (6). |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται το όραμα μιας πιο πράσινης, ψηφιοποιημένης ευρωπαϊκής οικονομίας στο μέλλον, με δικαιοσύνη, ανάπτυξη και αποτελεσματική φορολόγηση, δημιουργώντας έτσι ένα περιβάλλον ευνοϊκό για επενδύσεις και ανάπτυξη με άφθονες θέσεις απασχόλησης. Για τον αναπροσανατολισμό των επενδυτικών ροών, είναι πρωταρχικής σημασίας να υπάρχουν διαθέσιμα κεφάλαια για τη νέα πράσινη οικονομία. Η διαθεσιμότητα επενδυτικών κεφαλαίων, σε συνδυασμό με τη βεβαιότητα σχετικά με τους κανόνες και την προάσπιση του κράτους δικαίου, αποτελούν σημαντικούς παράγοντες για την επιτυχή μετάβαση της ευρωπαϊκής οικονομίας. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι οι επιχειρήσεις θα πρέπει να συμβάλλουν στην επίτευξη μιας πιο πράσινης, βιώσιμης και ψηφιοποιημένης οικονομίας, εστιάζοντας έτσι σε μακροπρόθεσμους στόχους και σε δίκαιη κατανομή μεταξύ χωρών και πολιτών. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι ο τελικός έλεγχος των εταιρικών δραστηριοτήτων και η λογοδοσία για αυτές θα πρέπει να ανήκουν στους μετόχους. Οι ιδιοκτήτες μιας εταιρείας θα πρέπει να λογοδοτούν. Το ισχύον σύστημα των κωδίκων εταιρικής διακυβέρνησης και του εταιρικού δικαίου των κρατών μελών βασίζεται πράγματι στους μετόχους, οι οποίοι είναι οι ιδιοκτήτες της εταιρείας και τελικά ασκούν έλεγχο επί των στρατηγικών και των προτεραιοτήτων της εταιρείας διορίζοντας το διοικητικό συμβούλιο της εταιρείας. Η λογοδοσία αυτή σημαίνει ότι οι μέτοχοι είναι υπεύθυνοι για τα οικονομικά και τη συμπεριφορά της εταιρείας και θα πρέπει να χάνουν κεφάλαια εάν η εταιρεία υποστεί ζημίες. Μια τέτοια βασική καθιερωμένη αρχή δεν θα πρέπει να τροποποιηθεί ή να υπονομευθεί. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Οι μακροπρόθεσμοι στόχοι και οι θετικές κοινωνικές εξωτερικότητες θα πρέπει φυσικά να λαμβάνονται δεόντως υπόψη από τις επιχειρήσεις τόσο στις καθημερινές τους δραστηριότητες όσο και στις επενδυτικές τους αποφάσεις. Αυτό απαιτείται όλο και περισσότερο από τα πρότυπα της αγοράς, από τομεακούς κανόνες που ρυθμίζουν την παραγωγή και από επενδυτές σε ολόκληρο τον κόσμο, οι οποίοι συχνά απαιτούν πρότυπα περιβαλλοντικά, κοινωνικά και σχετικά με τη διακυβέρνηση (ΠΚΔ) εντός των εταιρειών (7). |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Ως απόρροια των ευρωπαϊκών οδηγιών και κανονισμών, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι το εθνικό εταιρικό δίκαιο αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του νομικού συστήματος σε κάθε κράτος μέλος, καθώς κατανέμει τα δικαιώματα και τη λογοδοσία στα κατάλληλα επίπεδα της νομικής δομής. Οι κανόνες πρέπει να είναι ειδικοί ανά χώρα και όσον αφορά τη σύνθεση των διοικητικών συμβουλίων. Η διακυβέρνηση και οι συστάσεις της ΕΕ θα πρέπει να διασφαλίζουν τον θεμιτό ανταγωνισμό και τις εύλογες αξίες όσον αφορά τη συμπεριφορά μιας εταιρείας. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Προκειμένου να διευκολυνθεί ο απαιτούμενος ρόλος των ιδιωτικών κεφαλαίων για τις προτεραιότητες της Επιτροπής, είναι ζωτικής σημασίας τα κεφάλαια να μην εγκλωβίζονται στις επιχειρήσεις και να μπορούν εύκολα να επενδύονται σε τομείς που η ΕΕ ορίζει ως καίριους. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | Η εύρυθμη λειτουργία της κεφαλαιαγοράς στην ΕΕ είναι ουσιαστικής σημασίας ιδίως για τις νέες επενδύσεις. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητεί να ληφθούν περαιτέρω μέτρα για την ολοκλήρωση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών (CMU) (8). |
| --- | --- |

5.9.

| 5.10. | Η ρευστότητα της κεφαλαιαγοράς είναι σημαντική για την πραγματοποίηση επενδύσεων. Η καταβολή μερισμάτων, επίσης στον βαθμό που μπορεί να θεωρηθούν υπερβολικά βραχυπρόθεσμα, συμβάλλουν στη συγκέντρωση των διαθέσιμων κεφαλαίων για νέες επενδύσεις στον πράσινο και τον ψηφιακό τομέα (9). Ως εκ τούτου, είναι ζωτικής σημασίας για την εύρυθμη λειτουργία της κεφαλαιαγοράς όταν τούτα επενδύονται, είτε σε νέες επιχειρήσεις είτε στην επιχείρηση που καταβάλλει το μέρισμα. Εάν τα μερίσματα καταβάλλονται στον επενδυτή, ο επενδυτής μπορεί πάντα να επιλέξει να επενδύσει εκ νέου στην ίδια εταιρεία ή σε άλλη. Ωστόσο, εάν τα κέρδη παρακρατούνται, ο επενδυτής υποχρεώνεται αντ’ αυτού να ρευστοποιήσει μετοχές ως τον μοναδικό τρόπο για να επενδύσει σε νέες επιχειρήσεις. Είναι ίσως θετική η ανατίμηση της αξίας των κεφαλαίων που διατηρούν οι παλαιές εταιρείες και επενδυτές, όμως έτσι δεν μπορούν να διατεθούν νέα κεφάλαια για νέες επιχειρηματικές δραστηριότητες ή επενδύσεις σε αναξιοποίητες ζώνες. |
| --- | --- |

5.10.

| 5.11. | Οι πληρωμές μερισμάτων παρέχουν στους επενδυτές την ευκαιρία να βελτιώνουν συνεχώς την επενδυτική στρατηγική τους, συμβάλλοντας σε πράσινα, βιώσιμα, δεοντολογικά και ψηφιακά έργα. Αυτό έχει ήδη παρατηρηθεί σε πολλές περιπτώσεις στις κεφαλαιαγορές και στον τομέα των ιδιωτικών κεφαλαίων (όπως, για παράδειγμα, επενδύσεις στην παραγωγή μπαταριών για ηλεκτρικά αυτοκίνητα ή παραγωγή χάλυβα χωρίς ανθρακούχες εκπομπές). |
| --- | --- |

5.11.

| 5.12. | Οι νέες εταιρείες θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να αναπτυχθούν πλήρως και να αναζητήσουν χρηματοδότηση από τα μερίσματα που καταβάλλονται στους μετόχους παλαιών υφιστάμενων εταιρειών, επιτρέποντας έτσι μια νέα κατανομή κεφαλαίων, σύμφωνα με τις προτεραιότητες της Επιτροπής. Θα μπορούσαν να εξεταστούν φορολογικά κίνητρα για νέες, πράσινες επενδύσεις. |
| --- | --- |

5.12.

| 5.13. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι κεφαλαιαγορές και τα ιδιωτικά κεφάλαια μπορούν να διαδραματίσουν καίριο ρόλο στην ενθάρρυνση των επιχειρήσεων προς μια βιώσιμη, πιο πράσινη και ψηφιοποιημένη οικονομία. Οποιαδήποτε ενωσιακή νομοθετική πρωτοβουλία σχετικά με το εταιρικό δίκαιο και την εταιρική διακυβέρνηση θα πρέπει να ενισχύει αυτόν τον ρόλο. |
| --- | --- |

5.13.

6.   Κίνητρα για τη μείωση του CO2

| 6.1. | Για να υποστηριχθεί ο μετασχηματισμός της ευρωπαϊκής οικονομίας και να επιτευχθούν οι στόχοι για το κλίμα, θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί η φορολογία (10). Είναι σημαντικό οι επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά να διαθέτουν τα ίδια κίνητρα, έτσι ώστε η μείωση του CO2 στην ατμόσφαιρα να μπορεί να επιτευχθεί με όσο το δυνατόν χαμηλότερο κόστος. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για τη θέσπιση παρόμοιων φόρων άνθρακα στα κράτη μέλη, προκειμένου να εναρμονιστούν οι προσπάθειες για την αποτελεσματική μείωση των επιπέδων CO2. Το ιδανικό αποτέλεσμα θα ήταν να διαμορφωθούν ομοιόμορφες συνθήκες σε ολόκληρη την ενιαία αγορά της ΕΕ όσον αφορά τις φορολογούμενες εκπομπές/μειώσεις, καθώς και τις ειδικές μεθόδους και τους φορολογικούς συντελεστές για ίσο αντίκτυπο στο επίπεδο CO2 στην ατμόσφαιρα· |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Τα κράτη μέλη θα πρέπει, ειδικότερα, να υιοθετήσουν μια ολοκληρωμένη και συμμετρική περιβαλλοντική φορολογική πολιτική για τις επιπτώσεις του CO2 στην υπερθέρμανση του πλανήτη. Είναι αναγκαία η θέσπιση φόρων τόσο με θετικούς όσο και με αρνητικούς συντελεστές. Τα έσοδα που θα προκύψουν από τους φόρους CO2 θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν με σκοπό τη χρηματοδότηση κινήτρων για τεχνικές μείωσης του CO2 σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Ενώ η πώληση δασικών προϊόντων φορολογείται ως εισόδημα για τον ιδιοκτήτη, με το ίδιο σκεπτικό θα πρέπει να αναγνωριστεί ότι η φύτευση δέντρων και η ανάπτυξη δασών μειώνει το CO2 στην ατμόσφαιρα και θα πρέπει, ως εκ τούτου, να ενθαρρύνεται με αρνητικό φόρο CO2, στο πλαίσιο μιας συμμετρικής φορολογικής προσέγγισης όσον αφορά την υπερθέρμανση του πλανήτη. Το εν λόγω μέτρο θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στην επίτευξη των κλιματικών στόχων. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Το ιδανικό αποτέλεσμα θα δημιουργήσει ομοιόμορφες συνθήκες σε ολόκληρο τον πλανήτη όσον αφορά τις φορολογούμενες εκπομπές/μειώσεις, καθώς και τις ειδικές μεθόδους και τους φορολογικούς συντελεστές για ίσο αντίκτυπο στο επίπεδο CO2 στην ατμόσφαιρα· |
| --- | --- |

6.5.

7.   Αποφυγή αντικινήτρων στην ψηφιοποίηση

| 7.1. | Η χρήση δεδομένων και νέων επιχειρηματικών μοντέλων έχει δημιουργήσει την ανάγκη αναθεώρησης των διεθνών φορολογικών αρχών σχετικά με τον τρόπο κατανομής των φορολογικών εσόδων μεταξύ των χωρών. Είναι σημαντικό να επιτευχθεί και να εφαρμοστεί παγκόσμια συναίνεση (11). |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Η δέσμη φορολογικών μέτρων περιλαμβάνει πρόταση για έναν πραγματικό ελάχιστο φόρο εταιρειών ύψους 15 %. Η συμφωνία ΟΟΣΑ/G20 αποσκοπεί στον περιορισμό του φορολογικού ανταγωνισμού, ιδίως από χώρες με φορολογικούς συντελεστές μικρότερους από το κατώτατο όριο, και αναφέρει ότι «η MLC (πολυμερής σύμβαση) θα απαιτεί από όλα τα μέρη να καταργήσουν όλους τους φόρους ψηφιακών υπηρεσιών και άλλα συναφή παρόμοια μέτρα όσον αφορά όλες τις εταιρείες, και να δεσμευτούν ότι δεν θα θεσπίσουν τέτοια μέτρα στο μέλλον. Ο λεπτομερής ορισμός του τι συνιστά συναφή παρόμοια μέτρα θα οριστικοποιηθεί στο πλαίσιο της έγκρισης της MLC και της αιτιολογικής δήλωσης» (12). |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να θεσπιστούν κατάλληλοι κανόνες για την προώθηση της περαιτέρω ψηφιοποίησης της ευρωπαϊκής οικονομίας, προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος μιας πιο πράσινης και ψηφιοποιημένης οικονομίας. |
| --- | --- |

7.3.

Βρυξέλλες, 8 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Για να υπάρξει αποτελεσματικότητα, οι πόροι πρέπει να συγκεντρώνονται με οικονομικά αποδοτικό τρόπο και να δαπανώνται σωστά στα κράτη μέλη, συμβάλλοντας σε επενδύσεις που δεν θα είχαν πραγματοποιηθεί χωρίς αυτές τις μεταφορές πόρων.

1

(2)  Ποσό ίσο με την καθορισμένη απόδοση των αυξήσεων της βάσης μετοχικού κεφαλαίου ΕΦΑΕ εκπίπτει από τη φορολογητέα βάση. Η καθορισμένη απόδοση ισούται με την απόδοση του 10ετούς κρατικού ομολόγου αναφοράς της ζώνης του ευρώ τον Δεκέμβριο του έτους που προηγείται του οικείου φορολογικού έτους, προσαυξημένο κατά ένα ασφάλιστρο κινδύνου δύο εκατοστιαίων μονάδων. Βλέπε «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για κοινή βάση φορολογίας εταιρειών» [COM(2016) 685 final, 2016/0337 (CNS) (2016)].

2

(3)  Δημιουργία έκπτωσης φόρου για τη μείωση της στρέβλωσης που προκαλείται από την ευνοϊκή μεταχείριση του χρέους έναντι του μετοχικού κεφαλαίου (DEBRA), Ανακοίνωση σχετικά με τη φορολογία των επιχειρήσεων για τον 21ο αιώνα [COM(2021) 251 final].

3

(4)  Πρέπει να απαγορεύεται στους διαχειριστές η χρήση εταιρικών κεφαλαίων για δαπάνες πολυτελείας οι οποίες δεν σχετίζονται με επιχειρηματικούς στόχους.

4

(5)  Βλέπε γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Καταπολέμηση της φορολογικής απάτης, της φοροαποφυγής και της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες» (ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 6).

5

(6)  Διαβούλευση για τη βιώσιμη εταιρική διακυβέρνηση, 26 Οκτωβρίου 2020 — 8 Φεβρουαρίου 2021.

6

(7)  Τα κριτήρια ΠΚΔ αναφέρονται σε περιβαλλοντικούς, κοινωνικούς παράγοντες και παράγοντες εταιρικής διακυβέρνησης που συνεκτιμώνται κατά την πραγματοποίηση επενδύσεων σε μια εταιρεία. Αν και διαμορφώθηκαν πριν από αρκετές δεκαετίες, έχουν πλέον καταστεί σημείο αναφοράς για κοινωνικά υπεύθυνες επενδύσεις.

7

(8)  Βλ. γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ένωση Κεφαλαιαγορών για τα άτομα και τις επιχειρήσεις — νέο σχέδιο δράσης» (ΕΕ C 155 της 30.4.2021, σ. 20).

8

(9)  Το κατά πόσον υπάρχει βραχυπρόθεσμη προσέγγιση στην πολιτική μερισμάτων έχει αμφισβητηθεί από πολλούς ερευνητές, βλέπε π.χ. Corporate Governance and Short-Termism: An in-depth Analysis of Swedish data (2021) (Εταιρική διακυβέρνηση και βραχυπρόθεσμη προσέγγιση: Μια εμπεριστατωμένη ανάλυση των σουηδικών δεδομένων), Martin Carlsson-Wall et al., Stockholm School of Economics. Τα εμπειρικά πορίσματά τους, με βάση τα έτη 2000-2019 για 786 χωριστές επιχειρήσεις και 7 389 έτη λειτουργίας, δεν δείχνουν ουσιαστικές ενδείξεις βραχυπρόθεσμης οικονομικής προσέγγισης.

9

Corporate Governance and Short-Termism: An in-depth Analysis of Swedish data

(10)  Βλέπε επίσης τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα: «Φορολογικοί μηχανισμοί για τη μείωση των εκπομπών CO2» (ΕΕ C 364 της 28.10.2020, σ. 21).

10

2

(11)  Βλέπε γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η φορολογία των επιχειρήσεων για τον 21ο αιώνα» (ECO/558).

11

(12)  OECD/G20 Base Erosion and Profit Shifting Project Statement on a Two-Pillar Solution to Address the Tax Challenges Arising from the Digitalisation of the Economy (σχέδιο δήλωσης ΟΟΣΑ/G20 για τη διάβρωση της βάσης και τη μετατόπιση των κερδών ως προς τη λύση δύο πυλώνων για την αντιμετώπιση των φορολογικών προκλήσεων που προκύπτουν από την ψηφιοποίηση της οικονομίας), 8 Οκτωβρίου 2021, σ. 7.

12

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/19 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/19

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Εθελοντές — Οι πολίτες που οικοδομούν το μέλλον της Ευρώπης»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2022/C 152/04)

| Εισηγητής: | ο κ. Krzysztof PATER |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Krzysztof PATER

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 25.3.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 παράγραφος 2 του εσωτερικού κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 24.11.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 8.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 214/3/4 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

25.3.2021

Νομική βάση

Άρθρο 32 παράγραφος 2 του εσωτερικού κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

24.11.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

8.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

214/3/4

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επισημαίνει ότι, στη συζήτηση για το μέλλον της Ευρώπης, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να γνωρίζουν ότι το μέλλον της Ευρώπης θα διαμορφωθεί όχι μόνο από τους πολιτικούς και τα θεσμικά όργανα, συμπεριλαμβανομένων των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, αλλά και από τα εκατομμύρια πολίτες-εθελοντές που αφιερώνουν καθημερινά χρόνο και ενέργεια επιδεικνύοντας αλληλεγγύη για το κοινό καλό εντός και εκτός των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Ο εθελοντισμός περιλαμβάνει εκατομμύρια πολίτες στην Ευρωπαϊκή Ένωση που ενεργούν, από αλληλεγγύη προς τους άλλους, είτε μεμονωμένα είτε στο πλαίσιο οργανωμένων δομών (ανεπίσημων και επίσημων). Το κίνημα αυτό χρήζει συστηματικής και προσεκτικής υποστήριξης, τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε επίπεδο κρατών μελών, διότι ο αντίκτυπός του στην κοινωνική ανάπτυξη είναι πολλές φορές μεγαλύτερος από το πιθανό κόστος. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να υπάρξουν θετικές ποιοτικές αλλαγές στην υποστήριξη αυτή κατά τα προσεχή έτη, οι οποίες θα αντικατοπτρίζουν καλύτερα την αξία των εθελοντών για το μέλλον της Ευρώπης. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλάβει δράση για την ανακήρυξη του 2025 ως ευρωπαϊκού έτους Εθελοντισμού, λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτό θα αποτελέσει:






  — | έναν τρόπο να αποτίσουμε φόρο τιμής στα εκατομμύρια των εθελοντών που έχουν επιδείξει τον σημαντικό κοινωνικό ρόλο τους, ιδίως τους τελευταίους μήνες μέσω του έργου τους για την καταπολέμηση των επιπτώσεων της πανδημίας· |
| --- | --- | --- |

1.3.

—

έναν τρόπο να αποτίσουμε φόρο τιμής στα εκατομμύρια των εθελοντών που έχουν επιδείξει τον σημαντικό κοινωνικό ρόλο τους, ιδίως τους τελευταίους μήνες μέσω του έργου τους για την καταπολέμηση των επιπτώσεων της πανδημίας·

| — | έναν τρόπο να προωθήσουμε περαιτέρω την ιδέα του εθελοντισμού στις κοινωνίες των κρατών μελών, ενθαρρύνοντας περισσότερους ανθρώπους να γίνουν εθελοντές και δείχνοντας ότι πρόκειται για μια καθολική και χωρίς αποκλεισμούς δραστηριότητα στην οποία συμμετέχουν άτομα κάθε ομάδας και υποβάθρου, ανεξαρτήτως της ηλικίας και της θέσης τους στην κοινωνία· |
| --- | --- |

—

έναν τρόπο να προωθήσουμε περαιτέρω την ιδέα του εθελοντισμού στις κοινωνίες των κρατών μελών, ενθαρρύνοντας περισσότερους ανθρώπους να γίνουν εθελοντές και δείχνοντας ότι πρόκειται για μια καθολική και χωρίς αποκλεισμούς δραστηριότητα στην οποία συμμετέχουν άτομα κάθε ομάδας και υποβάθρου, ανεξαρτήτως της ηλικίας και της θέσης τους στην κοινωνία·

| — | μια ευκαιρία ανταλλαγής εμπειριών και τεχνογνωσίας μεταξύ των αρχών των κρατών μελών σχετικά με τα νομικά και πολιτικά μέσα για την υποστήριξη των δραστηριοτήτων των εθελοντών· |
| --- | --- |

—

μια ευκαιρία ανταλλαγής εμπειριών και τεχνογνωσίας μεταξύ των αρχών των κρατών μελών σχετικά με τα νομικά και πολιτικά μέσα για την υποστήριξη των δραστηριοτήτων των εθελοντών·

| — | πηγή έμπνευσης για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επεκτείνει και να δημιουργήσει νέα προγράμματα που απευθύνονται σε εθελοντές κάθε ηλικίας· |
| --- | --- |

—

πηγή έμπνευσης για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επεκτείνει και να δημιουργήσει νέα προγράμματα που απευθύνονται σε εθελοντές κάθε ηλικίας·

| — | έναν τρόπο για την προώθηση της κατανόησης κρίσιμων έργων για το μέλλον της Ευρώπης και των πολιτών της, την παροχή αντικειμενικών δεδομένων και στοιχείων και την καταπολέμηση των ψευδών και μεροληπτικών πληροφοριών. |
| --- | --- |

—

έναν τρόπο για την προώθηση της κατανόησης κρίσιμων έργων για το μέλλον της Ευρώπης και των πολιτών της, την παροχή αντικειμενικών δεδομένων και στοιχείων και την καταπολέμηση των ψευδών και μεροληπτικών πληροφοριών.

| 1.4. | Η δραστηριότητα των εθελοντών έχει πραγματική οικονομική αξία (που σε πολλές χώρες ανέρχεται σε ποσοστό άνω του 2 % του ΑΕγχΠ)· σε πολλούς κοινωνικούς τομείς οι εθελοντές είναι απαραίτητοι για τη διασφάλιση των βασικών αναγκών των πολιτών, συμπεριλαμβανομένης της ασφάλειάς τους· οι εθελοντές διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην υλοποίηση όλων των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών· και οι εθελοντές είναι παρόντες σε κάθε κοινωνική και ηλικιακή ομάδα. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί παράλογο να περιορίζονται τα προγράμματα στήριξης των εθελοντών που διεξάγονται και χρηματοδοτούνται από την ΕΕ μόνο στους νέους. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Έπειτα από γνωμοδότηση που εκδόθηκε το 2013 (1), η ΕΟΚΕ καλεί εκ νέου την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλάβει αποφασιστική δράση για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων που θα επιτρέπουν τη συλλογή συγκρίσιμων δεδομένων σχετικά με τις εθελοντικές δραστηριότητες από όλα τα κράτη μέλη, τονίζοντας ότι χωρίς αξιόπιστα στοιχεία είναι αδύνατο να ακολουθηθεί μια αποτελεσματική πολιτική σε οποιονδήποτε τομέα. |
| --- | --- |

1.5.

2.   Η έννοια του εθελοντισμού

| 2.1. | Δεν υπάρχει επίσημος ορισμός της ΕΕ για τον όρο «εθελοντισμός», αλλά εν γένει νοείται ότι περιλαμβάνει όλες τις μορφές εθελοντικής δραστηριότητας, τόσο επίσημης όσο και ανεπίσημης, που αναλαμβάνει ένα άτομο με την ελεύθερη βούλησή του, χωρίς προσδοκία οικονομικού κέρδους και που συμβάλλει στο κοινό καλό. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ο ορισμός της εθελοντικής εργασίας που δημοσιεύθηκε το 2011 από τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας στο εγχειρίδιο σχετικά με τη μέτρηση της εθελοντικής εργασίας συνάδει με την κοινή αντίληψη του εθελοντισμού. Σύμφωνα με τον ορισμό αυτό, εθελοντική εργασία σημαίνει μη υποχρεωτική εργασία χωρίς αμοιβή —δηλαδή, χρόνος που αφιερώνει ένα άτομο χωρίς πληρωμή σε δραστηριότητες που εκτελούνται είτε μέσω μιας οργάνωσης είτε απευθείας προς όφελος άλλων ατόμων που δεν ανήκουν στο νοικοκυριό του (2). Ο ορισμός αυτός μπορεί να χρησιμοποιηθεί στη διεθνή συγκριτική έρευνα για τη μέτρηση του επίσημου εθελοντισμού (που συχνά περιγράφεται ως έμμεση εθελοντική εργασία) και του ανεπίσημου εθελοντισμού (που ονομάζεται «άμεση εθελοντική εργασία» από τη ΔΟΕ (3)) σε διάφορα πολιτιστικά και νομικά συστήματα. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι το ψήφισμα σχετικά με τις στατιστικές για την εργασία, την απασχόληση και την υποχρησιμοποίηση του εργατικού δυναμικού που εγκρίθηκε από τη 19η Διεθνή διάσκεψη Στατιστικολόγων Εργασίας της ΔΟΕ τον Οκτώβριο του 2013 (4) (το οποίο περιλαμβάνει έναν νέο ορισμό της εργασίας που κάνει διάκριση μεταξύ αμειβόμενης και μη αμειβόμενης εργασίας, καθώς και αλλαγές στη συλλογή δεδομένων σχετικά με την εργασία) θα πρέπει να βελτιώσει την ικανότητα μέτρησης του εθελοντισμού σε σχέση με άλλες μορφές μη αμειβόμενης εργασίας, όπως η φροντίδα ατόμων στο νοικοκυριό. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Οι αναλύσεις του εθελοντισμού πολύ συχνά βασίζονται στη διάκριση μεταξύ επίσημου και ανεπίσημου εθελοντισμού. Στον επίσημο εθελοντισμό, ο οποίος περιλαμβάνει δραστηριότητες στο πλαίσιο οργανώσεων, συμμετέχουν άτομα μέσω οργανωμένων (δομημένων) φορέων όπως ΜΚΟ, σωματεία ή δημόσια ιδρύματα. Ο ανεπίσημος εθελοντισμός αναφέρεται στη μη αμειβόμενη βοήθεια που παρέχεται από άτομα σε άλλα άτομα που δεν ανήκουν στο νοικοκυριό ή τη στενή οικογένειά τους, αλλά όχι στο πλαίσιο επίσημης οργάνωσης. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι ο ανεπίσημος εθελοντισμός συχνά δεν αναγνωρίζεται ως εθελοντισμός από τα άτομα που προσφέρουν τη βοήθειά τους, από τους ωφελούμενους των ενεργειών τους ή από τα νομικά πλαίσια για τον εθελοντισμό σε ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ. Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους επί του παρόντος υποτιμάται ο ρόλος των εθελοντών. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ο εθελοντισμός μπορεί να ασκηθεί περιστασιακά, με τη μορφή βοήθειας για την αντιμετώπιση ενός συμβάντος ή μιας καταστροφής, π.χ. έπειτα από πυρκαγιά ή πλημμύρα. Ο εθελοντισμός μπορεί επίσης να συνιστά μια πιο διαρκή δέσμευση. Μπορεί να αφορά τομείς «που σχετίζονται με τους ανθρώπους», π.χ. στον τομέα των κοινωνικών υπηρεσιών, της υγείας, της εκπαίδευσης, του αθλητισμού κ.λπ. ή μπορεί να αφορά περιβαλλοντικά έργα και έργα υποδομής, όπως η προστασία και η αποκατάσταση των φυσικών πόρων ή η διατήρηση δημόσιων κήπων. Ο εθελοντισμός μπορεί να ασκείται και σε αυτά τα πλαίσια, αλλά οι τομείς αυτοί υποστηρίζονται από πιο τακτικούς εθελοντές. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι τα νομικά πλαίσια για τον εθελοντισμό στην Ευρώπη θα πρέπει να στηρίζουν και να ευνοούν τον ποιοτικό εθελοντισμό και να μην δημιουργούν περιττά εμπόδια στον εθελοντισμό. Θα πρέπει να εφαρμόζονται προσεκτικά απαιτήσεις όπως η ασφάλιση των εθελοντών, οι συμφωνίες εθελοντισμού και οι έλεγχοι ποινικού μητρώου, με γνώμονα την ποιότητα και την πρόσβαση. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Στη γνωμοδότησή της του 2013, η ΕΟΚΕ επεσήμανε τα εξής: «Με βάση τα δεδομένα που είναι σήμερα διαθέσιμα για τον εθελοντισμό, δεν είναι δυνατό να γίνουν οι αναλύσεις που ζητούνται στα έγγραφα της Επιτροπής, του Κοινοβουλίου, του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και της ΕΟΚΕ. Είναι αδύνατη επί του παρόντος η αξιόπιστη παρακολούθηση της οικονομικής σημασίας του εθελοντισμού και της συμβολής του στις πολιτικές της ΕΕ. Είναι αδύνατο να προσδιοριστεί ο συνολικός χρόνος που αφιερώνεται στην εθελοντική εργασία ή η χρηματική της αξία και να υπολογιστεί έτσι η συμβολή του εθελοντισμού σε γενικούς οικονομικούς δείκτες όπως η εθνική απασχόληση (αριθμός εργαζομένων στην εθνική οικονομία) ή το ΑΕγχΠ». Η ΕΟΚΕ έχει επίσης ζητήσει να διεξαχθούν προπαρασκευαστικές εργασίες, οι οποίες, βάσει της πρότασης πλαισίου της ΔΟΕ, θα πρέπει να οδηγήσουν στη διαμόρφωση λεπτομερών κανόνων για τη διεξαγωγή έρευνας στην ΕΕ. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι έκτοτε δεν έχει σημειωθεί πρόοδος όσον αφορά τη θέσπιση ενός κοινού συστήματος για τη μέτρηση της αξίας του εθελοντισμού στην Ευρώπη. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ καλεί εκ νέου την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενεργήσει αποφασιστικά για την εφαρμογή των συστάσεων της ΕΟΚΕ, τονίζοντας ότι χωρίς αξιόπιστα στοιχεία είναι αδύνατο να ακολουθηθεί μια αποτελεσματική πολιτική σε οποιονδήποτε τομέα. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.6.1. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η βελτίωση της συλλογής δεδομένων εξετάζοντας επίσης, πέραν του ΑΕγχΠ και της οικονομικής αξίας, τον χρόνο που αφιερώνουν οι εθελοντές, την ηλικία τους, το φύλο τους, τους τομείς δραστηριότητας και την προστιθέμενη αξία για την κοινωνία γενικότερα, όπως οι δείκτες υγείας και ευημερίας, ποιότητας ζωής και κοινωνικής συνοχής, θα αποβεί συνολικά επωφελής. |
| --- | --- |

2.6.1.

| 2.6.2. | Λίγες μόνο εθνικές στατιστικές υπηρεσίες ξεκίνησαν και διεξήγαγαν έρευνα σχετικά με την εθελοντική εργασία βάσει της μεθοδολογίας της ΔΟΕ, και η Πολωνία είναι η μόνη χώρα της οποίας η εθνική στατιστική υπηρεσία έχει ήδη διεξαγάγει τέτοια έρευνα δύο φορές, το 2011 και το 2016, ενώ έχει προγραμματιστεί περαιτέρω μελέτη για τις αρχές του 2022. Η μελέτη του 2011 υπολόγισε την αξία της εθελοντικής εργασίας σε περίπου 2,8 % του ΑΕγχΠ (5), ενώ η μελέτη του 2016 σε περίπου 1,2 % του ΑΕγχΠ (6). Αυτή η ευρεία απόκλιση οφείλεται σε ορισμένες αλλαγές στη μεθοδολογία. Μία από αυτές ήταν το γεγονός ότι, ενώ το 2011 οι ερωτήσεις περιελάμβαναν εθελοντικές δραστηριότητες που είχε εκτελέσει ο ερωτώμενος προς όφελος μελών της οικογένειας του, τα οποία ζούσαν όμως σε άλλο νοικοκυριό, το 2016 η δραστηριότητα αυτή δεν ελήφθη υπόψη. Ένα άλλο θέμα ήταν ότι οι ερωτήσεις του 2011 αφορούσαν τις δραστηριότητες καθ’ όλη τη διάρκεια του 2010, ενώ το 2016 λήφθηκαν υπόψη μόνο οι εθελοντικές δραστηριότητες που είχαν εκτελεστεί κατά τη διάρκεια της περιόδου των 4 εβδομάδων του πρώτου τριμήνου πριν από τη διενέργεια της έρευνας. Το παράδειγμα αυτό δείχνει σαφώς ότι δεν είναι δυνατή η συγκέντρωση συγκρίσιμων δεδομένων χωρίς την ανάπτυξη κοινής μεθοδολογίας σε επίπεδο ΕΕ με πρωτοβουλία της Eurostat. |
| --- | --- |

2.6.2.

| 2.7. | Ο εθελοντισμός έχει αξία για τα άτομα, τις κοινότητες, το περιβάλλον, την οικονομία και την κοινωνία γενικότερα ως μία από τις πιο ορατές μορφές έκφρασης της αλληλεγγύης. Προωθεί και διευκολύνει την κοινωνική ένταξη, δημιουργεί κοινωνικό κεφάλαιο και έχει μετασχηματιστική επίδραση στην κοινωνία. Η ανάπτυξη μιας ακμαίας κοινωνίας των πολιτών με ενεργούς εθελοντές μπορεί να προσφέρει δημιουργικές και καινοτόμες λύσεις σε κοινές προκλήσεις. Ο εθελοντισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάπτυξη και, ως εκ τούτου, αξίζει ειδικής και στοχευμένης μέτρησης τόσο από την άποψη του οικονομικού όσο και του κοινωνικού κεφαλαίου. Διαδραματίζει επίσης συνεχώς αυξανόμενο ρόλο στην προστασία του περιβάλλοντος και αποτελεί σημαντική πηγή μάθησης για πολλούς εθελοντές. Στο πλαίσιο αυτό, οι δημόσιες πολιτικές, ενώ στοχεύουν άμεσα στην υποστήριξη των εθελοντών, θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν επίσης την ανάγκη να υπάρχουν υποστηρικτικές υποδομές για τον εθελοντισμό με επαρκή και κατάλληλη χρηματοδότηση μέτρων στήριξης, όπως το κόστος κατάρτισης και ασφάλισης. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Δραστηριότητες εθελοντισμού σε επίπεδο ΕΕ

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι, μετά το τέλος του ευρωπαϊκού έτους Εθελοντισμού 2011 (ΕΕΕ2011), ο εθελοντισμός άρχισε να εξαφανίζεται σταδιακά από το ευρωπαϊκό θεματολόγιο. Στα επίσημα έγγραφα περιλαμβανόταν μόνο σποραδικά — κατά τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Σώματος Εθελοντών Ανθρωπιστικής Βοήθειας και του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης, και ως θέμα προτεραιότητας στο πρόγραμμα «Ευρώπη για τους πολίτες». |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι στα κράτη μέλη έχει διεξαχθεί περιορισμένος μόνο αριθμός ερευνών για τον εθελοντισμό. Οι εν λόγω έρευνες αφορούσαν διάφορες πτυχές του εθελοντισμού (π.χ. το επίπεδο συμμετοχής στον εθελοντισμό, το δημογραφικό προφίλ των εμπλεκόμενων ατόμων και τα κίνητρά τους). Είναι αδύνατο να χρησιμοποιηθεί αυτή η έρευνα για την ανάλυση που διεξάγεται σε επίπεδο ΕΕ λόγω της έλλειψης συνέπειας στις μεθοδολογικές προσεγγίσεις, ακόμη και στο πεδίο εφαρμογής του ορισμού του εθελοντισμού, και των διαφορών στις ημερομηνίες διεξαγωγής των ερευνών. Η έκθεση που εκπονήθηκε το 2010 κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από την εταιρεία συμβούλων GHK (7) εξακολουθεί να αποτελεί την τελευταία διαθέσιμη ολοκληρωμένη και πολύτιμη πηγή δεδομένων, παρά τους περιορισμούς της όσον αφορά τη συγκρισιμότητα των δεδομένων. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.2.1. | Σύμφωνα με την έκθεση της GHK, το 22-23 % των πολιτών της ΕΕ ηλικίας άνω των 15 ετών συμμετείχαν σε εθελοντικές δραστηριότητες, οι οποίες ορίζονται ως οι δραστηριότητες που συντελούνται με την ελεύθερη βούληση ενός ατόμου, κυρίως στο πλαίσιο μιας μη κυβερνητικής οργάνωσης για μη κερδοσκοπικό σκοπό. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Ταυτόχρονα, στην έκθεση αναφέρεται ότι, λόγω μεθοδολογικών διαφορών, η απόκλιση των αποτελεσμάτων μπορεί συχνά να ανέρχεται ακόμη και σε 30 έως 40 ποσοστιαίες μονάδες. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.3. | Η ειδική ενότητα με τίτλο Κοινωνική/πολιτιστική συμμετοχή και υλική στέρηση (8) που προστέθηκε το 2015 στην ετήσια έρευνα της Eurostat με τίτλο Εισόδημα και συνθήκες διαβίωσης περιείχε ορισμένες ερωτήσεις σχετικά με τις εθελοντικές δραστηριότητες. Με βάση τα δεδομένα που συγκεντρώθηκαν από την εν λόγω έρευνα, εκτιμάται ότι περίπου το 18,9 % των πολιτών της ΕΕ συμμετείχαν σε επίσημες εθελοντικές δραστηριότητες και περίπου το 22,5 % σε ανεπίσημες εθελοντικές δραστηριότητες, ποσοστό παρόμοιο με εκείνο που αναφέρεται στην έκθεση της GHK. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η έρευνα του Έκτακτου Ευρωβαρόμετρου με τίτλο «Ευρωπαϊκή νεολαία» που δημοσιεύτηκε τον Απρίλιο του 2015 (9) περιέχει τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα δεδομένα σχετικά με τη δραστηριότητα των νέων πολιτών της ΕΕ ηλικίας 15-30 ετών. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι ομοιότητες μεταξύ των δεδομένων για τους νέους στην εν λόγω μελέτη και των δεδομένων για όλους τους ενήλικες πολίτες της ΕΕ από άλλες μελέτες δείχνουν σαφώς ότι όλες οι ηλικιακές ομάδες συμμετέχουν εξίσου στον εθελοντισμό. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.4.1. | Σύμφωνα με την έρευνα με τίτλο «Ευρωπαϊκή νεολαία», το 25 % των νέων στην ΕΕ συμμετείχαν σε οργανωμένες εθελοντικές δραστηριότητες τους τελευταίους 12 μήνες, αλλά το ποσοστό αυτό ποικίλλει σημαντικά (από 10 % έως 42 %) μεταξύ των επιμέρους χωρών. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Η ίδια έρευνα καταλήγει επίσης στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν δύο βασικοί τομείς ενδιαφέροντος για τις εθελοντικές δραστηριότητες που συντελούνται από τους νέους: φιλανθρωπική, ανθρωπιστική και αναπτυξιακή βοήθεια (44 %) και εκπαίδευση, κατάρτιση και αθλητισμός (40 %). Αυτές είναι επίσης οι συνηθέστερες εθελοντικές δραστηριότητες των νέων σε κάθε κράτος μέλος. |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | Το 93 % των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι δεν έχουν συμμετάσχει ποτέ σε εθελοντικές δραστηριότητες στο εξωτερικό. |
| --- | --- |

3.4.3.

| 3.4.4. | Το νέο Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης, το οποίο περιλαμβάνει πλέον τον εθελοντισμό σε καταστάσεις ανθρωπιστικής βοήθειας (που καλυπτόταν προηγουμένως από το Ευρωπαϊκό Σώμα Εθελοντών Ανθρωπιστικής Βοήθειας) θα πρέπει να έχει επαρκή ισχύ και εμβέλεια, ώστε να ενισχύσει την εθελοντική δραστηριότητα των νέων, ιδίως σε άλλες χώρες, τόσο εντός όσο και εκτός του προγράμματος. Θα πρέπει να παρασχεθούν οι αναγκαίοι πόροι για την επίτευξη του στόχου αυτού. Θα πρέπει επίσης να διερευνηθεί η δυνατότητα επέκτασης του προγράμματος για τη στήριξη της συμμετοχής ατόμων ηλικίας άνω των 30 ετών σε εθελοντικές δραστηριότητες ή, εναλλακτικά, θα πρέπει να παρασχεθούν πρόσθετοι πόροι της ΕΕ για να αναπτυχθεί ένα παράλληλο πρόγραμμα χωρίς ηλικιακό περιορισμό. |
| --- | --- |

3.4.4.

| 3.5. | Τον Ιανουάριο του 2021 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε την Πράσινη Βίβλο σχετικά με τη γήρανση, στην οποία επισημαίνεται ότι μεγάλος αριθμός ηλικιωμένων εξακολουθούν να έχουν ενεργή και πολύτιμη συμβολή στην κοινωνία και την οικονομία, με το 20 % των ατόμων ηλικίας 65 έως 74 ετών να συμμετέχουν σε επίσημες εθελοντικές δραστηριότητες, ενώ τα άτομα ηλικίας άνω των 75 ετών εξακολουθούν επίσης να συμμετέχουν στον βαθμό που το επιτρέπει η υγεία τους. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Τον Σεπτέμβριο του 2020, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης δημοσίευσε τελικά συμπεράσματα με θέμα «Ανθρώπινα δικαιώματα, συμμετοχή και ευημερία των ηλικιωμένων στην εποχή της ψηφιοποίησης» (10), στα οποία, μεταξύ άλλων, κάλεσε την Επιτροπή να εξετάσει τη δημιουργία μιας ψηφιακής πλατφόρμας για τη «Συμμετοχή και τον εθελοντισμό μετά τον εργασιακό βίο». |
| --- | --- |

3.6.

| 3.6.1. | Η πλατφόρμα αυτή θα μπορούσε να παρέχει πληροφορίες στους ηλικιωμένους σχετικά με τη συμμετοχή τους σε εθελοντικές δράσεις σε χώρες εκτός της δικής τους. Θα μπορούσε επίσης να ενημερώνει τις τοπικές αρχές και άλλους φορείς σχετικά με τον τρόπο συμμετοχής των ηλικιωμένων στον εθελοντισμό και να παρέχει καθοδήγηση και πληροφορίες σε άτομα που ενδιαφέρονται να βρουν ευκαιρίες εθελοντισμού κατάλληλες για ηλικιωμένους σε ολόκληρη την Ευρώπη. |
| --- | --- |

3.6.1.

| 3.6.2. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά τη δημιουργία μιας τέτοιας πλατφόρμας που θα ενσωματώνει τις υφιστάμενες πλατφόρμες και θα αποφεύγει την αλληλεπικάλυψη των προσπαθειών, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι η εθελοντική δραστηριότητα των ηλικιωμένων διαδραματίζει σημαντικό ρόλο τόσο για όσους υποστηρίζονται από τις δραστηριότητές τους όσο και για τους ίδιους τους εθελοντές, παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να παραμείνουν ενεργοί πέραν του πεδίου της απασχόλησης, καθώς έχει σημαντικό θετικό αντίκτυπο στην ψυχική και σωματική ευημερία τους. |
| --- | --- |

3.6.2.

| 3.6.3. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι το Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης για τους νέους και η προτεινόμενη πλατφόρμα για την υποστήριξη των ηλικιωμένων εθελοντών θα πρέπει να αποτελέσουν τη βάση για μια πιο ολοκληρωμένη και οριζόντια ευρωπαϊκή πολιτική για τον εθελοντισμό που θα προωθήσει την αλληλεγγύη και την ευθύνη για τα άτομα όλων των ηλικιών και μεταξύ τους, τα οποία συμβάλλουν ελεύθερα στο μέλλον της Ευρώπης με βάση την αλληλεγγύη και τις ευρωπαϊκές αξίες. |
| --- | --- |

3.6.3.

| 3.6.4. | Η ΕΟΚΕ συνιστά η πλατφόρμα αυτή να συμπεριλάβει σταδιακά ευρύτερες ηλικιακές ομάδες εθελοντών και να συνοδευτεί από μεγαλύτερες προσπάθειες για τη μείωση των φραγμών στον διασυνοριακό εθελοντισμό, όπως η απώλεια δικαιωμάτων σε δημόσιες παροχές και συστήματα στήριξης, δικαιωμάτων διαμονής και συναφών παροχών, όπως η πρόσβαση σε συμβάσεις κινητής τηλεφωνίας και συνδεσιμότητας στο διαδίκτυο. |
| --- | --- |

3.6.4.

| 3.7. | Πολλοί εθελοντές σε ολόκληρη την Ευρώπη συμμετέχουν σε δραστηριότητες που συνάδουν με τα μακροχρόνια έργα της ΕΕ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (κρίσιμης σημασίας για το μέλλον της Ευρώπης, για παράδειγμα όσον αφορά τον εμβολιασμό, την ψηφιοποίηση, τα ζητήματα που αφορούν το κλίμα, τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις, τον διάλογο για τα πυρηνικά, τις εργασιακές μεταρρυθμίσεις κ.λπ.). Δεδομένου ότι οι πολίτες πρέπει να κατανοήσουν αντικειμενικά και αμερόληπτα τις βασικές προτάσεις των θεσμικών οργάνων της ΕΕ προτού μπορέσουν να τις υποστηρίξουν, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποστηρίξει ενεργά εκείνες τις δραστηριότητες που πραγματοποιούνται από εθελοντές και οι οποίες μπορούν να βοηθήσουν να κερδίσουν την υποστήριξη των πολιτών για βασικά έργα της ΕΕ, μεταξύ άλλων με τη μείωση του κινδύνου ψευδών και μεροληπτικών πληροφοριών. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η αύξηση της κατ’ αποκοπή και εφάπαξ χρηματοδότησης των έργων θα πρέπει να επιτρέπει την αναγνώριση της συμβολής των εθελοντών ως συγχρηματοδότησης για τις επιχορηγήσεις της ΕΕ. Αυτό δεν λειτουργεί ωστόσο ικανοποιητικά στην πράξη λόγω του γεγονότος ότι η συμβολή του εθελοντικού χρόνου δεν μπορεί να συμπεριληφθεί γενικά στις λογιστικές καταστάσεις των οργανώσεων. Επιπλέον, πολλοί οργανισμοί που διαχειρίζονται επιχορηγήσεις της ΕΕ απαιτούν να παρέχονται αποδείξεις πληρωμών για το σύνολο των κατ’ αποκοπή και εφάπαξ πληρωμών — γεγονός το οποίο αντιβαίνει στους σκοπούς και το πνεύμα της προσέγγισης της χρηματοδότησης ως μεθόδου υπολογισμού. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τα σχετικά αιτήματά της, τα οποία διατυπώθηκαν σε γνωμοδοτήσεις που εγκρίθηκαν το 2006 (11) και το 2013 (12), και εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι δεν έχουν ακόμη εφαρμοστεί πλήρως. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι τα προγράμματα χρηματοδότησης του Συμβουλίου της Ευρώπης διαθέτουν πράγματι μηχανισμό που περιλαμβάνει τον εθελοντικό χρόνο ως συγχρηματοδότηση για τις επιχορηγήσεις του. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ένθερμα τον διαγωνισμό για την ευρωπαϊκή πρωτεύουσα εθελοντισμού (13), που προκήρυξε το Ευρωπαϊκό Κέντρο Εθελοντισμού το 2013 ως μέρος της παρακαταθήκης του ευρωπαϊκού έτους Εθελοντισμού 2011, ο οποίος συνδέει τις τοπικές πολιτικές και πρακτικές εθελοντισμού με το ευρωπαϊκό πλαίσιο και τις ευρωπαϊκές αξίες και τα πλαίσια πολιτικής. Η ΕΟΚΕ ζητεί να ενθαρρυνθεί και να υποστηριχτεί η πρωτοβουλία από όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, με ιδιαίτερη όμως έμφαση και στο υποεθνικό επίπεδο ως μέσο για την προσέγγιση των πολιτών με τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής της ΕΕ και για την προβολή της στήριξης που παρέχεται σε επίπεδο ΕΕ σε δραστηριότητες που βασίζονται στην αλληλεγγύη και στους ενεργούς πολίτες που συμβάλλουν στο μέλλον της Ευρώπης. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποστηρίξει ενεργά τη διάδοση ορθών πρακτικών στις δημόσιες πολιτικές που στηρίζουν τις εθελοντικές δραστηριότητες σε τοπικό επίπεδο, με ιδιαίτερη χρήση παραδειγμάτων από τους δήμους που ήταν υποψήφιοι και νικητές στον διαγωνισμό για την Ευρωπαϊκή Πρωτεύουσα Εθελοντισμού. |
| --- | --- |

3.9.

4.   Τάσεις στην εθελοντική δραστηριότητα

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι συνεχιζόμενες δημογραφικές αλλαγές θα έχουν αντίκτυπο στη δραστηριότητα των εθελοντών κατά τα προσεχή έτη. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.1.1. | Η Ευρώπη εμφανίζει γήρανση του πληθυσμού και υπογεννητικότητα. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν περισσότεροι διαθέσιμοι ειδικευμένοι εθελοντές για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, αλλά και περισσότεροι ηλικιωμένοι που χρειάζονται την υποστήριξη εθελοντών, δεδομένου ότι ζουν περισσότερο. Λόγω της υπογεννητικότητας, ενδέχεται να μην υπάρχουν νεότεροι για να προσφέρουν εθελοντική εργασία και θα χρειαστούν περισσότερα έργα μεταξύ ομοτίμων για τους ενήλικες και τους ηλικιωμένους εθελοντές. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Η Ευρώπη έχει όλο και πιο διαφοροποιημένους και μετατοπιζόμενους πληθυσμούς και θα πρέπει να αναληφθεί περισσότερη δράση για να εξασφαλιστεί η κοινωνική ένταξη. Τα κράτη μέλη δεν μπορούν να πληρώσουν για όλες αυτές τις δράσεις από τα δημόσια οικονομικά και, ακόμη και αν είχαν τους πόρους, το ζήτημα δεν είναι μόνο τα χρήματα. Για να υπάρξει πραγματική ένταξη, απαιτείται μια πιο ανθρώπινη και αλληλέγγυα προσέγγιση. Για τον σκοπό αυτό, χρειάζονται εθελοντές που να ενεργούν αλληλέγγυα μεταξύ τους. Απαιτείται μεγαλύτερη προσπάθεια για την καταπολέμηση της μοναξιάς και την παροχή κοινωνικής υποστήριξης όταν οι οικογένειες είναι πιο διασκορπισμένες σε διάφορες χώρες και ανά την ήπειρο. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι δημόσιες αρχές σε επίπεδο ΕΕ, κρατών μελών και σε τοπικό επίπεδο θα πρέπει να προετοιμαστούν και ότι η διαδικασία πρέπει να περιλαμβάνει τη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για την επέκταση των εθελοντικών δραστηριοτήτων. |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.1.3. | Στα κράτη μέλη εισπράττονται λιγότεροι φόροι και οι δημόσιοι προϋπολογισμοί μειώνονται, ενώ ταυτόχρονα υπάρχει μεγαλύτερη ζήτηση για υπηρεσίες. Η αύξηση της ανισότητας και της φτώχειας οδηγεί σε μεγαλύτερες ανάγκες του πληθυσμού, αλλά το γεγονός αυτό έρχεται σε αντίθεση με τη μείωση της χρηματοδότησης των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, η οποία θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά, με τη στήριξη των εθελοντών, στη βελτίωση της κατάστασης μεμονωμένων πολιτών και οικογενειών. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι πρέπει να επιτευχθεί καλύτερη ισορροπία. |
| --- | --- |

4.1.3.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι συνεχιζόμενες αλλαγές στον τρόπο ζωής και στα είδη δραστηριοτήτων που παράγουν κοινωνική αναγνώριση ή η ανάγκη ανάπτυξης νέων δεξιοτήτων που μπορεί να είναι χρήσιμες επαγγελματικά για τις νεότερες γενιές, μπορεί να οδηγήσουν σε αναντιστοιχία μεταξύ του ενδιαφέροντος των πολιτών για τον εθελοντισμό και των πραγματικών ευκαιριών εθελοντισμού και ότι, ως εκ τούτου, το επίπεδο του εθελοντισμού μπορεί να μειωθεί, παρά την υψηλή «προσφορά και ζήτηση». Το φαινόμενο αυτό πρέπει να παρακολουθείται συνεχώς, ώστε να γίνουν σε εύθετο χρόνο προσαρμογές στις δημόσιες πολιτικές. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Παρατηρείται ευρέως μια μετατόπιση από τον παραδοσιακό, τακτικό, μακροπρόθεσμο εθελοντισμό που βασίζεται σε προγραμματισμένες και μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις στον περιστασιακό εθελοντισμό. Πολλοί εθελοντές είναι διατεθειμένοι να αναλάβουν περιστασιακές δραστηριότητες, ακόμη και για μεμονωμένα συμβάντα, αλλά δεν επιθυμούν να αναλάβουν μια μακροχρόνια προσωπική δέσμευση. Η τάση αυτή αντικατοπτρίζεται στην αύξηση του «εθελοτουρισμού», όπου οι άνθρωποι ταξιδεύουν έχοντας ως συγκεκριμένο σκοπό τον εθελοντισμό ή αξιοποιούν ευκαιρίες εθελοντισμού κατά τη διάρκεια των διακοπών. Πρέπει να δοθεί μεγάλη προσοχή ώστε να διασφαλιστεί ότι αυτού του είδους ο εθελοντισμός θα έχει στον πυρήνα του πραγματικές κοινωνικές ανάγκες. Όταν ο εθελοντισμός θα μπορούσε περισσότερο να βλάψει παρά να ωφελήσει, π.χ. σε ιδρύματα με παιδιά ή άλλα ευάλωτα άτομα (όπως τα ορφανοτροφεία), θα πρέπει να απαγορεύεται. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Μια άλλη τάση που παρατηρήθηκε τα τελευταία χρόνια είναι η εμφάνιση μεσαζόντων, όπως ιδρυμάτων πρόνοιας ή εκπαίδευσης, θρησκευτικών οργανώσεων, διοργανωτών εθελοντικών δραστηριοτήτων για οικογένειες, τοπικών κέντρων εθελοντισμού ή εθελοντικών δραστηριοτήτων εργαζομένων (εταιρειών). Οι φορείς αυτοί βοηθούν τους εθελοντές να βρουν έναν τόπο δραστηριοποίησης, αναζητώντας οργανώσεις που θα τοποθετήσουν άμεσα τους εθελοντές. Αυτό παρέχει στήριξη στα άτομα που αναζητούν την ευκαιρία να ξεκινήσουν μια εθελοντική δραστηριότητα. Υπάρχει ωστόσο κίνδυνος οι δραστηριότητες των εν λόγω μεσαζόντων να επηρεάσουν αρνητικά την αντίληψη της κοινωνίας για τον εθελοντισμό, ιδίως εάν, για παράδειγμα, οι δραστηριότητές τους εμπορευματοποιηθούν. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η πρόοδος της διαδικτυακής ικανότητας και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης επιτρέπει στους πολίτες να αυτοοργανώνονται πιο εύκολα για να εκτελούν ad hoc εθελοντικές δραστηριότητες. Καθιστά επίσης πιο άμεσα προσβάσιμα στους πολίτες όλα τα είδη ευκαιριών εθελοντισμού, καθώς οι διαδικτυακές πλατφόρμες αντιστοιχίζουν την προσφορά με τη ζήτηση. Η ταχεία άνοδος των νέων τεχνολογιών επέτρεψε την επέκταση νέων μορφών εθελοντισμού, όπως ο διαδικτυακός εθελοντισμός, ο οποίος δεν εξαρτάται από συγκεκριμένους χρόνους και συγκεκριμένες τοποθεσίες και μπορεί να πραγματοποιηθεί οπουδήποτε, εφόσον ο εθελοντής διαθέτει πρόσβαση στο διαδίκτυο και μια συσκευή για να συνδεθεί σε αυτό. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.5.1. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε να μην αποκλειστούν από τον εθελοντισμό τα άτομα που δεν έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο. |
| --- | --- |

4.5.1.

| 4.5.2. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι τα νομικά πλαίσια για τον εθελοντισμό στα κράτη μέλη πρέπει να συμβαδίζουν με αυτή την αλλαγή και να διασφαλίζουν, όσον αφορά την προστασία των δεδομένων, για παράδειγμα, ότι τα ευάλωτα άτομα θα συνεχίσουν να προστατεύονται και ότι οι εθελοντές θα είναι κατάλληλα εκπαιδευμένοι, ακόμη και όταν ο εθελοντισμός είναι ανεπίσημος και ad hoc. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής δεν θα πρέπει να θεωρούν ότι δεν υπάρχει ανάγκη χρηματοδότησης της στήριξης του εθελοντισμού και των οργανώσεων υποδομών, όταν οι άνθρωποι μπορούν να αυτοοργανωθούν στο διαδίκτυο. |
| --- | --- |

4.5.2.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να αυξηθεί η διατομεακή συνεργασία μεταξύ των κοινωνικών εταίρων στο πλαίσιο του εθελοντισμού των εργαζομένων. Για να έχουν τον μεγαλύτερο δυνατό αντίκτυπο, οι εργοδότες και οι εργαζόμενοι θα πρέπει να συνεργάζονται με οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που ειδικεύονται στον τομέα και/ή επειδή επιθυμούν να υποστηρίξουν, αντί να προσπαθήσουν να εφαρμόσουν απευθείας οι ίδιοι προγράμματα εθελοντισμού. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι ο «εθελοτουρισμός» είναι ένας αναπτυσσόμενος κλάδος στην Ευρώπη και θα πρέπει να ρυθμίζεται ώστε να προστατευτεί η ακεραιότητα του εθελοντισμού, των δυνητικών εθελοντών και των τοπικών κοινοτήτων. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Το 54 % των νέων που απάντησαν σε έρευνα του Ευρωβαρόμετρου (14) δήλωσαν ότι δεν είχαν επιβαρυνθεί με καμία δαπάνη στο πλαίσιο των εθελοντικών δραστηριοτήτων τους, ενώ το 28 % ανέφεραν ότι είχαν επιβαρυνθεί με δαπάνες, αλλά δεν έχουν λάβει καμία συνεισφορά, ενώ το 16 % είχαν επιβαρυνθεί με δαπάνες και είχαν λάβει συνεισφορές για τις εν λόγω δαπάνες. Τα δεδομένα αυτά πρέπει να λαμβάνονται υπόψη από τους δικαιούχους ή τους συντονιστές του έργου των εθελοντών, ώστε οι δαπάνες να μην αποτελούν εμπόδιο στη συμμετοχή των νέων. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία να επιστρέφονται ακόμη και οι μικρές δαπάνες στους εθελοντές και αναμένει από τις εθνικές και τοπικές αρχές των κρατών μελών να προωθήσουν και να υποστηρίξουν την προσέγγιση αυτή χωρίς δυσμενείς φορολογικές επιπτώσεις για τους εν λόγω εθελοντές ή οργανώσεις. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Υπάρχουν ανακολουθίες στα νομικά πλαίσια και στις νομικές απαιτήσεις και απαιτήσεις ασφάλειας για τους εθελοντές και τους ωφελούμενους από αυτούς σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι θα πρέπει να ληφθούν μέτρα για τον εξορθολογισμό του συστήματος για την ασφάλεια και προς όφελος όλων. Στην ασφαλιστική αγορά όλων των χωρών θα πρέπει να διατίθεται ασφάλιση αστικής ευθύνης των εθελοντών και θα πρέπει να θεσπιστεί στήριξη από το κράτος και/ή από ιδρύματα για την κάλυψη του κόστους. Τα πιστοποιητικά ποινικού μητρώου για τους εθελοντές που ασχολούνται με παιδιά ή ευάλωτα άτομα θα πρέπει να είναι υποχρεωτικά σε κάθε κράτος μέλος και να είναι προσβάσιμα εύκολα και με χαμηλό κόστος για τους υποψήφιους εθελοντές. Η ΕΟΚΕ καλεί όλα τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν τις λύσεις αυτές και καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προωθήσει τις βέλτιστες πρακτικές στον τομέα αυτό. Οι δραστηριότητες αυτές θα προωθήσουν επίσης τον διασυνοριακό εθελοντισμό. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι όσο πιο νέοι μυούνται οι άνθρωποι στον εθελοντισμό τόσο πιθανότερο είναι να εξελιχθούν σε κοινωνικά ενταγμένους και ενεργούς ενηλίκους, κάνοντας το δικό τους χρέος για το μέλλον της Ευρώπης. Θα πρέπει να ενθαρρύνονται πρωτοβουλίες, όπως τα προγράμματα εκμάθησης παροχής υπηρεσιών στα σχολεία και ο οικογενειακός εθελοντισμός. Εάν είναι αναγκαίο, τα νομικά πλαίσια θα πρέπει να προσαρμοστούν ώστε να μπορούν οι νεότεροι και τα παιδιά να γίνουν επίσης εθελοντές. Οι οργανώσεις των νέων διαδραματίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στη διαδικασία αυτή και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να λαμβάνουν κατάλληλη και επαρκή στήριξη από τις δημόσιες αρχές. |
| --- | --- |

4.10.

5.   Ο ρόλος των εθελοντών στην κοινότητα

| 5.1. | Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι εθελοντές δημιουργούν σημαντική οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική αξία. Στις μη κερδοσκοπικές οργανώσεις, οι εθελοντές είναι συχνά απαραίτητοι για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής εκπλήρωσης των καθηκόντων τους, καθώς αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους πόρους των οργανώσεων αυτών. Συχνά θεωρούνται από τον έξω κόσμο σύμβολο των δραστηριοτήτων των οντοτήτων αυτών. Για πολλούς, ειδικά για τους νέους, ο εθελοντισμός είναι κάτι ιδιαίτερο. Είναι συχνά η πρώτη δραστηριότητα που τους προσφέρει τη δυνατότητα να ανταποκριθούν στις πραγματικές κοινωνικές ανάγκες και είναι σε θέση να αντιληφθούν γρήγορα τις επιπτώσεις των πράξεών τους ως ενεργοί πολίτες, μειώνοντας σημαντικά τον κίνδυνο του κοινωνικού αποκλεισμού. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Σε πολλές περιπτώσεις καθίσταται νομικά πιο δύσκολο για τους πολίτες να οργανωθούν για θέματα κοινού ενδιαφέροντος και να βρουν, επομένως, εθελοντές που θα συμβάλλουν στην κοινωνία χωρίς να επιδιώκουν το προσωπικό τους όφελος. Θα πρέπει να διασφαλιστούν τα δικαιώματα του συνεταιρίζεσθαι, η δημόσια χρηματοδότηση και η στήριξη των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η δημόσια χρηματοδότηση των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών συμβάλλει σε μεγάλο βαθμό όχι μόνο στη λειτουργία και τον ρόλο τους στην κοινωνία, αλλά και στη διατήρηση της ανεξαρτησίας και της ικανότητάς τους να διασφαλίζουν τις εσωτερικές δημοκρατικές διαδικασίες που επιτρέπουν την αναγνώριση και την εκπροσώπηση των μελών τους χωρίς εξωτερικές παρεμβάσεις. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.2.1. | Η εύρυθμη λειτουργία της κοινωνίας των πολιτών αποτελεί ένδειξη της υγιούς δημοκρατίας και συμβάλλει σημαντικά στην ποιότητα ζωής και στην ειρήνη και τη σταθερότητα. Η συμμετοχική δημοκρατία συμπληρώνει την αντιπροσωπευτική δημοκρατία, δεν την απειλεί. |
| --- | --- |

5.2.1.

| 5.2.2. | Στην περίπτωση των οργανώσεων που συντονίζουν τις δραστηριότητες των εθελοντών, η δημόσια χρηματοδότηση παρέχει τη δυνατότητα να εξασφαλιστούν πολύ περισσότερα οφέλη για την κοινωνία, οφέλη που έχουν πραγματική οικονομική αξία, μέσω ενός ειδικού μηχανισμού μόχλευσης. |
| --- | --- |

5.2.2.

| 5.3. | Οι πολίτες στην Ευρώπη είναι πλέον όλο και πιο πιθανό να ασχοληθούν με βραχυπρόθεσμες εθελοντικές δραστηριότητες, με συχνά σαφές προσωπικό όφελος, όπως ο εθελοντισμός σε φεστιβάλ ή συναυλίες, αντί να αναλάβουν μακροπρόθεσμη δέσμευση για την αντιμετώπιση μιας συγκεκριμένης κοινωνικής ανάγκης. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής να καταβάλλουν περισσότερες προσπάθειες για να προωθήσουν την προστιθέμενη αξία του εθελοντισμού ως κοινωνικού κεφαλαίου και όχι απλώς ως προσωπικής ευκαιρίας ή μηχανισμού εξοικονόμησης του κόστους των ανθρώπινων πόρων. Οι δημόσιες αρχές πρέπει να βοηθήσουν τους εθελοντές και τις οργανώσεις που υποστηρίζουν τις δραστηριότητές τους να αποδείξουν καλύτερα την αξία και τον αντίκτυπό τους, προκειμένου να συνεχίσουν να προσελκύουν εθελοντές, καθώς οι πολίτες έρχονται αντιμέτωποι με ολοένα και περισσότερες επιλογές όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούν τον ελεύθερο χρόνο τους. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, πολλοί φορείς χάραξης πολιτικής και απλοί πολίτες είχαν την ευκαιρία να δουν τις ιδιαίτερες δυνατότητες και τον πραγματικό αντίκτυπο του εθελοντισμού, αφενός τόσο μέσω δομημένων δραστηριοτήτων, υπό τον συντονισμό ενός δημόσιου ιδρύματος ή οργανισμού όσο και μέσω μεμονωμένων ad hoc δραστηριοτήτων, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν αυθόρμητα με βάση την επιθυμία παροχής βοήθειας. Η ΕΟΚΕ αποτίει φόρο τιμής σε εκατοντάδες χιλιάδες εθελοντές σε ολόκληρη την Ευρώπη, οι οποίοι βοήθησαν άτομα που είχαν ανάγκη το 2020 λόγω της πανδημίας απονέμοντας το βραβείο αλληλεγγύης πολιτών της (15) σε οργανώσεις και άτομα που συμμετείχαν σε εθελοντικές δραστηριότητες σχετικές με τον αντίκτυπο της νόσου COVID-19. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Οι εργαζόμενοι με λιγότερο τακτικές ώρες εργασίας και λιγότερο σταθερό εργασιακό βίο δυσκολεύονται περισσότερο να δεσμευτούν σε μακροπρόθεσμες εθελοντικές δραστηριότητες. Για παράδειγμα, οι εργαζόμενοι σε καταστήματα οι οποίοι ενημερώνονται μόλις 24 ώρες νωρίτερα για το εάν χρειάζεται να εργαστούν δυσκολεύονται υπερβολικά να δεσμευτούν σε εθελοντικές δραστηριότητες. Το ίδιο ισχύει, για παράδειγμα, και για πολλούς εργαζομένους σε εφημερίες. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι εθελοντικές οργανώσεις θα πρέπει να υποστηρίζονται με τεχνογνωσία, καθώς και ορθές πρακτικές, όσον αφορά την ανάπτυξη επιπλέον ικανοτήτων για την αντιμετώπιση αυτής της μεταβαλλόμενης διαθεσιμότητας υποψήφιων εθελοντών και την ανάπτυξη νέων τρόπων διαχείρισης των εθελοντών. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Οι κοινωνικές θεραπευτικές παρεμβάσεις (16) είναι ένα μέσο για την αντιμετώπιση των προβλημάτων υγείας χωρίς τη συνταγογράφηση φαρμάκων ή παράλληλα με αυτή. Ο εθελοντισμός έχει καταστεί ένα αποτελεσματικό και ολοένα και πιο δημοφιλές τμήμα των συστημάτων κοινωνικών θεραπευτικών παρεμβάσεων. Σύμφωνα με έρευνες, ο εθελοντισμός έχει θετικό αντίκτυπο στην ψυχική υγεία και η συμμετοχή σε εθελοντικές δραστηριότητες στο πλαίσιο κοινωνικών θεραπευτικών παρεμβάσεων είναι επωφελής. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο εθελοντισμός, ως πρακτική κοινωνικών θεραπευτικών παρεμβάσεων, θα πρέπει να εφαρμοστεί ευρύτερα στην Ευρώπη στο πλαίσιο της ανάκαμψης από τη νόσο COVID-19 και να παρακολουθείται προσεκτικά ο αντίκτυπός του. Θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι οι οργανισμοί που προσφέρουν τοποθετήσεις εθελοντισμού στο πλαίσιο συστημάτων κοινωνικών θεραπευτικών παρεμβάσεων τηρούν τις δεοντολογικές αρχές και τις κατευθυντήριες γραμμές ποιότητας για δράσεις υψηλού αντικτύπου εθελοντικές δράσεις που αναλαμβάνονται ανάλογα με τις ανάγκες και με γνώμονα την προστιθέμενη αξία. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Λαμβάνοντας υπόψη τις θετικές επιπτώσεις του ευρωπαϊκού έτους Εθελοντισμού 2011, τη μεγάλη ανάγκη δημιουργίας νομικού και κοινωνικού πλαισίου για την ανάπτυξη του εθελοντισμού, καθώς και τις σημαντικές αλλαγές στη συμπεριφορά των εθελοντών και των υποψήφιων εθελοντών, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλάβει δράση για την ανακήρυξη του 2025 ως ευρωπαϊκού έτους Εθελοντών. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.7.1. | Το ευρωπαϊκό έτος Εθελοντών θα αποτελέσει τον κατάλληλο φόρο τιμής στις προσπάθειες και τον αντίκτυπο όλων των εθελοντών κατά τη διάρκεια της κρίσης COVID-19 και θα αναδείξει τον αντίκτυπο και τη σημασία τους για την ανάκαμψη και το μέλλον της Ευρώπης με βάση την αλληλεγγύη, τον σεβασμό, την ισότητα και τις κοινές αξίες. |
| --- | --- |

5.7.1.

| 5.7.2. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η δέσμη μέτρων που συντονίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα δώσει ώθηση στα κράτη μέλη να υποστηρίξουν πλήρως τις εθελοντικές δραστηριότητες, λαμβάνοντας υπόψη τις προτάσεις της ΕΟΚΕ, και ότι το ζήτημα των δραστηριοτήτων των εθελοντών θα αποτελέσει μόνιμο και όχι περιστασιακό στοιχείο της ευρωπαϊκής πολιτικής. |
| --- | --- |

5.7.2.

Βρυξέλλες, 8 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ECO/343 — Στατιστικά εργαλεία για τη μέτρηση του εθελοντισμού (ΕΕ C 170 της 5.6.2014, σ. 11).

1

(2)  Εγχειρίδιο της ΔΟΕ σχετικά με τη μέτρηση της εθελοντικής εργασίας.

2

(3)  Περιγραφή δείκτη: εθελοντική εργασία. ΔΟΕ.

3

(4)  Ψήφισμα της Διεθνούς Διάσκεψης Στατιστικολόγων Εργασίας της ΔΟΕ.

4

(5)  Στατιστικά στοιχεία για την Πολωνία — Εθελοντισμός 2011.

5

(6)  Στατιστικά στοιχεία για την Πολωνία — Εθελοντισμός 2016.

6

(7)  Έκθεση της GHK με τίτλο Volunteering in the European Union, (Εθελοντισμός στην ΕΕ) GHK 2010.

7

(8)  Ενότητα των στατιστικών της ΕΕ για το εισόδημα και τις συνθήκες διαβίωσης (EU-SILC) 2015 για την κοινωνική/πολιτιστική συμμετοχή και υλική στέρηση.

8

(9)  Έκτακτο Ευρωβαρόμετρο 408 — Ευρωπαϊκή νεολαία.

9

(10)  Σχέδιο συμπερασμάτων 9 Οκτωβρίου 2020.

10

(11)  SOC/243 — «Εθελοντισμός: ο ρόλος του στην ευρωπαϊκή κοινωνία και ο αντίκτυπός του (ΕΕ C 325 της 30.12.2006, σ. 46).

11

(12)  ECO/343 — Στατιστικά εργαλεία για τη μέτρηση του εθελοντισμού (ΕΕ C 170 της 5.6.2014, σ. 11).

12

(13)  European Volunteering Capital — CEV.

13

(14)  Έκτακτο Ευρωβαρόμετρο 408 — Ευρωπαϊκή νεολαία.

14

(15)  Βραβείο αλληλεγγύης πολιτών της ΕΟΚΕ.

15

(16)  The Healing Power of Social Prescribing (Η θεραπευτική δύναμη των κοινωνικών θεραπευτικών παρεμβάσεων) και Policy Statement on Volunteering & Social Prescribing — CEV 2019 (Δήλωση πολιτικής για τον εθελοντισμό και τις κοινωνικές θεραπευτικές παρεμβάσεις).

16

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/27 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/27

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πώς μπορεί να εξασφαλιστεί αξιοπρεπής εργασία για τους νέους και να διασφαλιστεί η ένταξη των νέων που βρίσκονται εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης (ΕΕΑΚ) μέσω της εκπόνησης εθνικών σχεδίων ανάκαμψης (ΕΣΑ)»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2022/C 152/05)

| Εισηγήτρια: | η κ. Nicoletta MERLO |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ. Nicoletta MERLO

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 25.3.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 24.11.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 8.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 152/13/48 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

25.3.2021

Νομική βάση

Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

24.11.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

8.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

152/13/48

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΣΑΑ) ως μια άνευ προηγουμένου ευκαιρία για την προώθηση αλλαγών και την ενεργοποίηση επενδύσεων για τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας που πρέπει να αξιοποιηθούν με μια διακυβέρνηση χωρίς αποκλεισμούς, η οποία απαιτεί διάλογο, ανοικτό πνεύμα και διαφάνεια. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει με λύπη την έλλειψη ουσιαστικής και στοχευμένης διαβούλευσης με τους κοινωνικούς εταίρους και τους ενδιαφερόμενους φορείς σε ορισμένα κράτη μέλη κατά τον σχεδιασμό των ΕΣΑΑ. Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να θεσπίσει μέτρα που θα διασφαλίζουν τη διαρθρωμένη και ουσιαστική συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και των οργανώσεων νεολαίας στην εφαρμογή και την παρακολούθηση των ΕΣΑΑ. Η προστασία και η ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου σε εθνικό επίπεδο είναι ζωτικής σημασίας, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα δημόσια κονδύλια δαπανώνται σωστά για μια ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ προτείνει την αξιολόγηση και τη συστηματοποίηση της συλλογής βέλτιστων πρακτικών σε εθνικό επίπεδο, όπου η διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους και τις οργανώσεις νεολαίας μέσω ειδικών επιτροπών και κοινωνικού διαλόγου απέφερε εξαιρετικά αποτελέσματα όσον αφορά τις πολιτικές και τα μέτρα που αφορούν ειδικά τους νέους για τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας και προοπτικών σταδιοδρομίας για τους νέους. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ποιοτική και χωρίς αποκλεισμούς καθοδήγηση και παροχή συμβουλών σε όλους τους νέους, ειδικά στους νέους με αναπηρία, αρχής γενομένης από την προσχολική εκπαίδευση, προκειμένου να τους παρέχονται περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την περαιτέρω εκπαίδευσή τους και, στη συνέχεια, σχετικά με τις δυνατότητες σταδιοδρομίας στο πλαίσιο της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης της αγοράς εργασίας. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα μέτρα για την προώθηση και τη διάδοση του ρόλου και των πρακτικών επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (ΕΕΚ) ως μοχλού πρακτικών καινοτομίας, δεξιοτήτων STEM (θετικές επιστήμες, τεχνολογία, μηχανική και μαθηματικά), διά βίου μάθησης και αποτελεσματικής διαμεσολάβησης στην εργασία, καθώς αυτά είναι καίριας σημασίας για τη γεφύρωση του υφιστάμενου χάσματος δεξιοτήτων. Είναι επίσης σημαντικό να βελτιωθεί η αξιολόγηση των δεξιοτήτων προκειμένου να εντοπιστούν εκ των προτέρων οι δεξιότητες που θα χρειαστούν στις μελλοντικές αγορές εργασίας. Θα πρέπει να πραγματοποιηθούν οι κατάλληλες ρυθμίσεις για να διασφαλιστεί ότι η ΕΕΚ είναι επίσης προσβάσιμη σε άτομα με αναπηρία, με βάση την αναγνώριση των ατομικών ικανοτήτων και δίνοντας τη δυνατότητα σε όλους τους πολίτες να αποκτήσουν επαγγελματικές δεξιότητες χρήσιμες για την προσωπική τους ανάπτυξη, καλύπτοντας παράλληλα τις ειδικές ανάγκες των εταιρειών όσον αφορά τις κενές εξειδικευμένες θέσεις εργασίας. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ συνιστά την παροχή εξατομικευμένης στήριξης σε στοχευμένες ομάδες, ιδίως σε νέους ΕΕΑΚ. Αυτή η στήριξη θα πρέπει να καταστήσει δυνατή την ολιστική αντιμετώπιση όλων των ζητημάτων που άπτονται της ένταξης στην αγορά εργασίας, όπως η στέγαση, οι εγκαταστάσεις υποδοχής, οι μεταφορές και η υγεία. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αποτελεί προτεραιότητα η διασφάλιση της αποτελεσματικότητας και της επάρκειας των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης, των βασικών παραγόντων των ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας, μέσω στοχευμένων επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων, όπου χρειάζεται, ώστε να είναι σε θέση να στηρίζουν όλους τους ανθρώπους, ξεκινώντας από τους πλέον ευάλωτους και όσους είναι περισσότερο μακριά από τις αγορές εργασίας, στην αναζήτηση εργασίας ή στον αναπροσανατολισμό τους. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι οι εγγυήσεις για τη νεολαία δεν έχουν αξιοποιηθεί πλήρως ως το κύριο εργαλείο πολιτικής για την καταπολέμηση της αυξανόμενης ανεργίας των νέων. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να εντείνουν τις προσπάθειές τους για την εφαρμογή των ενισχυμένων εγγυήσεων για τη νεολαία, συμπεριλαμβανομένης της ποιοτικής κατάρτισης που προωθεί την ένταξη στην αγορά εργασίας και, καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παράσχει επισκόπηση των μέτρων που έχουν ληφθεί για την εφαρμογή των συστάσεων του Συμβουλίου σχετικά με τις ενισχυμένες εγγυήσεις για τη νεολαία σε εθνικό επίπεδο καθώς και να διασφαλίσει αποτελεσματικές συνέργειες με τα ΕΣΑΑ. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις διατάξεις των ΕΣΑΑ που στηρίζουν ποιοτικά προγράμματα κατάρτισης, συμπεριλαμβανομένης της μαθητείας ή πρακτικής άσκησης, καθώς αποτελούν αποτελεσματικό εργαλείο για τη μείωση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου και μπορούν να διασφαλίσουν την καλύτερη ένταξη των νέων (και άλλων) στην αγορά εργασίας και καλεί τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν τη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για ποιοτικά και αποτελεσματικά προγράμματα μαθητείας (1). Ωστόσο, η ΕΟΚΕ ζητεί την απαγόρευση της μη αμειβόμενης πρακτικής άσκησης. Η αξιοπρεπής αμοιβή για όλους τους ασκούμενους θα πρέπει να διασφαλιστεί στο πλαίσιο της επικείμενης αναθεώρησης της σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με ένα πλαίσιο ποιότητας για την πρακτική άσκηση. Η ΕΟΚΕ προτείνει επίσης να αναπτυχθεί ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για ποιοτικές περιόδους πρακτικής άσκησης, προκειμένου να διασφαλιστεί η εκπαιδευτική αξία της εν λόγω μαθησιακής εμπειρίας. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να επενδύσουν τους πόρους ανάκαμψης για τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας και την αναβάθμιση των δεξιοτήτων των νέων, όπου χρειάζεται, με ιδιαίτερη έμφαση στις συμβάσεις αορίστου χρόνου και στις αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας που περιορίζουν τον κίνδυνο επισφάλειας. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να γεφυρωθεί το χάσμα κοινωνικής ασφάλισης και ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν ορθά τη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία (2) και να θεσπίσουν ένα σύγχρονο σύστημα, προσαρμοσμένο σε όλες τις μορφές εργασίας, ικανό να εγγυάται και να στηρίζει το εισόδημα των μελλοντικών συνταξιούχων, ιδίως εκείνων που υπόκεινται και θα υπόκεινται σε ασυνεχείς επαγγελματικές σταδιοδρομίες. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο, προκειμένου να αποφευχθεί η επιδότηση της εργασιακής ανασφάλειας, να διασφαλιστεί ότι οι επιδοτήσεις προσλήψεων εξαρτώνται από συμβάσεις αορίστου χρόνου ή προγράμματα σταθεροποίησης. Επιπλέον, τα κίνητρα πρόσληψης μπορούν να είναι αποτελεσματικά για τη δημιουργία ευκαιριών απασχόλησης όσον αφορά «μειονεκτούντα» άτομα που αναζητούν εργασία, καθώς και για την ανακατανομή των εργαζομένων που απολύονται, ευνοώντας τη μετάβασή τους σε νέους τομείς και νέα επαγγέλματα. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο ζήτημα της ψυχικής υγείας και των ψυχοκοινωνικών διαταραχών, ιδίως μεταξύ των νέων, με τη μείωση του στίγματος όσον αφορά τα ζητήματα ψυχικής υγείας μέσω της πρόληψης και της ευαισθητοποίησης, αρχής γενομένης από τα σχολεία και στη συνέχεια στις επιχειρήσεις, καθώς και μέσω της παροχής επαρκούς χρηματοδότησης στους παρόχους υπηρεσιών και υποστήριξης στον τομέα αυτό. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι συνεχιζόμενες ανισότητες μεταξύ των φύλων στον κόσμο της εργασίας αυξάνουν τα τρωτά σημεία των νέων γυναικών στις οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα μέτρα που έχουν λάβει ορισμένα κράτη μέλη για να ενθαρρύνουν και να προωθήσουν την απασχόληση των γυναικών και τη γυναικεία επιχειρηματικότητα, να επενδύσουν σε επαρκείς κοινωνικές υποδομές και να μεταρρυθμίσουν τα συστήματα παιδικής μέριμνας, ιδίως την προσχολική εκπαίδευση, και ζητεί την κλιμάκωση αυτών των ορθών πρακτικών σε επίπεδο ΕΕ, προκειμένου να υποστηριχθεί η πλήρης απασχόληση των γυναικών, και ιδίως των νεαρών μητέρων. |
| --- | --- |

1.13.

2.   Πλαίσιο

| 2.1. | Η πανδημία COVID-19 είχε και εξακολουθεί να έχει τεράστιο αντίκτυπο στις κοινωνίες και τις οικονομίες μας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει κάνει σημαντικά βήματα προς την ανάκαμψη: για πρώτη φορά, τα κράτη μέλη επέλεξαν την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και σύγκλιση αντί της λιτότητας για την καταπολέμηση της κρίσης. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (εφεξής ο Μηχανισμός), το μεγαλύτερο μέρος του NextGenerationEU, παρέχει 672,5 δισεκατ. ευρώ σε δάνεια και επιχορηγήσεις για τη στήριξη των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων που αναλαμβάνουν τα κράτη μέλη. Αυτό το άνευ προηγουμένου ποσό έχει ως στόχο να μετριάσει τις οικονομικές και τις κοινωνικές επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19 και να καταστήσει τις ευρωπαϊκές οικονομίες και κοινωνίες πιο βιώσιμες, ανθεκτικές και καλύτερα προετοιμασμένες για τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Στο πλαίσιο της συμφωνίας, τα ΕΣΑΑ θα πρέπει να διαθέσουν τουλάχιστον το 37 % των δαπανών για τη στήριξη των κλιματικών στόχων και το 20 % για τη στήριξη της ψηφιακής μετάβασης. Επιπλέον, όλες οι επενδύσεις και οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να τηρούν την αρχή της «μη πρόκλησης σημαντικής βλάβης», διασφαλίζοντας ότι δεν βλάπτουν σημαντικά το περιβάλλον. Επιπλέον, τα ΕΣΑΑ αναμένεται να συμβάλουν στην αποτελεσματική αντιμετώπιση των σχετικών προκλήσεων που προσδιορίζονται στις ειδικές ανά χώρα- συστάσεις στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου· ωστόσο, στο σημείο αυτό δεν ορίζεται κατώτατο όριο ή διαδικασία για την παρακολούθηση των δαπανών σε διάφορες προτεραιότητες, όπως είναι, για παράδειγμα, οι νέοι. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η έγκαιρη και ουσιαστική συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων καθ’ όλη τη διάρκεια του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, σε διάφορα επίπεδα και σε όλους τους τομείς πολιτικής που επηρεάζουν άμεσα ή έμμεσα την απασχόληση και τις αγορές εργασίας είναι καίριας σημασίας για τη βελτίωση της συμμετοχής στον σχεδιασμό των πολιτικών, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων που περιλαμβάνονται στα ΕΣΑΑ. Ο κοινωνικός διάλογος αποτελεί κινητήρια δύναμη για την επιτυχή και δίκαιη χάραξη πολιτικής, εάν είναι σε θέση να προτείνει αποτελεσματικές λύσεις και να αντικατοπτρίζει τις τρέχουσες αλλαγές πολιτικής και μεταρρυθμίσεις στις συλλογικές διαπραγματεύσεις, κατά περίπτωση. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Ο Μηχανισμός συμπληρώνει άλλες δραστηριότητες που απευθύνονται στους νέους (3) και ευθυγραμμίζεται στενά με τις προτεραιότητες της Επιτροπής για την περίοδο 2019-2024, στις οποίες αναφέρεται σαφώς ότι η ΕΕ πρέπει να δημιουργήσει ελκυστικότερο επενδυτικό περιβάλλον και ανάπτυξη που δημιουργεί ποιοτικές θέσεις εργασίας, ιδίως για τους νέους και τις μικρές επιχειρήσεις (4). Το νέο πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ALMA (5) (Aim, Learn, Master, Achieve = στόχος, μάθηση, γνώση, επιτυχία), ένα νέο πρόγραμμα πρακτικής άσκησης τύπου Erasmus που απευθύνεται σε ΕΕΑΚ και παρέχει βραχυπρόθεσμη εργασιακή εμπειρία σε νέους Ευρωπαίους σε άλλα κράτη μέλη, μπορεί να αποφέρει θετικά αποτελέσματα εάν εξασφαλιστούν πρότυπα ποιότητας, συμπεριλαμβανομένης της κοινωνικής προστασίας, της καθοδήγησης και της εποπτείας, καθώς και αξιοπρεπείς μισθοί στους δικαιούχους του. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Στις 22 Ιανουαρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε τις νέες κατευθυντήριες γραμμές που πρέπει να ακολουθήσουν τα κράτη μέλη της ΕΕ κατά την κατάρτιση των ΕΣΑΑ τους για την πρόσβαση στο λεγόμενο Ταμείο Ανάκαμψης, όπου προκύπτει ότι οι δημόσιες πολιτικές υπέρ των νέων δεν αποτελούν πλέον απλώς έναν «οριζόντιο» στόχο των σχεδίων, δηλαδή μια πτυχή που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την επίτευξη άλλων κύριων στόχων, αλλά έχουν καταστεί προαπαιτούμενο και απόλυτη προτεραιότητα του NextGenerationEU και πρέπει να συμπεριληφθούν ως ολόκληρος πυλώνας και όχι απλώς ως οριζόντια προτεραιότητα. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Οι χώρες της ΕΕ θα πρέπει να έχουν υποβάλει επισήμως τα ΕΣΑΑ τους έως τις 30 Απριλίου 2021. Ωστόσο, η Επιτροπή παρέτεινε την προθεσμία και συμφώνησε ότι οι χώρες μπορούν να υποβάλουν τα σχέδιά τους έως τα μέσα του 2022. Στις 15 Οκτωβρίου 2021, ο αριθμός των υποβληθέντων σχεδίων ανέρχεται σε 26. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Ο Μηχανισμός αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία για τα κράτη μέλη, όχι μόνο για την αντιμετώπιση της κρίσης στον τομέα της δημόσιας υγείας, αλλά και για την επιδίωξη της μετάβασης σε μια ψηφιακή οικονομία και οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, τη δημιουργία ισχυρής κοινωνικής πρόνοιας και την προώθηση της συνοχής. Έχει πραγματικές δυνατότητες να επιφέρει απτές αλλαγές στους νέους εργαζόμενους και να τους αποτρέψει από το να μετατραπούν σε «χαμένη» γενιά χωρίς δίκαιες ευκαιρίες στη μελλοντική Ευρώπη. Ωστόσο, υπάρχει μεγάλη ανάγκη για διακυβέρνηση χωρίς αποκλεισμούς σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, όπου ο κοινωνικός διάλογος και η συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών έχουν ισχυρό και ουσιαστικό αντίκτυπο. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η κρίση COVID-19 αύξησε περαιτέρω τις ανισότητες, θέτοντας σε περισσότερο μειονεκτική θέση τους εργαζομένους, ιδίως τους νέους εργαζομένους. Με την παρούσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας, η ΕΟΚΕ, βασιζόμενη στην ανάλυση των μέτρων για τις γενεές που περιλαμβάνονται στα ΕΣΑΑ που υπέβαλαν ορισμένα κράτη μέλη και εντοπίζοντας έτσι τις ορθές πρακτικές και αδυναμίες, προτίθεται να διατυπώσει συστάσεις σχετικά με τον τρόπο εγγύησης αξιοπρεπούς εργασίας για τους νέους και εξασφάλισης της ένταξης των ΕΕΑΚ μέσω της υλοποίησης των έργων. |
| --- | --- |

2.9.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Οι νέοι της Ευρώπης συγκαταλέγονται μεταξύ εκείνων που πλήττονται περισσότερο από την πανδημία: σχολεία, πανεπιστήμια και κοινωνικοί χώροι έκλεισαν, στερώντας από τους νέους την εκπαίδευση, τον πολιτισμό και τις διασυνδέσεις· ένας στους έξι νέους έχασε τη δουλειά του λόγω των οικονομικών συνεπειών της πανδημίας COVID-19 (6)· τον Αύγουστο του 2021, το ποσοστό ανεργίας των νέων ήταν 16,5 % στην ΕΕ (7)· σε ορισμένες χώρες, οι νέοι έχουν πληγεί ιδιαίτερα, με αποτέλεσμα τα ποσοστά ανεργίας να εκτοξεύονται —μεταξύ αυτών είναι: η Ισπανία (40,5 %), η Ιταλία (29,7 %), η Βουλγαρία (18,3 %) και η Γαλλία (19,6 %). Επιπλέον, ένα ποσοστό άνεργων νέων τείνει να παραβλέπεται στα επίσημα στοιχεία επειδή είτε δεν υποβάλλουν αίτηση για παροχές ανεργίας, είτε δεν εγγράφονται σε γραφεία εύρεσης εργασίας και αντ’ αυτού βγάζουν τα προς το ζην σε ψευδώς αυτοαπασχολούμενη εργασία, σε εργασία πλατφόρμας ή στη παραοικονομία. Ως εκ τούτου, μπορεί να υποτεθεί ότι τα πραγματικά στοιχεία θα μπορούσαν να είναι ακόμη χειρότερα από εκείνα που ανέφερε η Eurostat. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Επιπλέον, η κρίση COVID-19 έχει επιδεινώσει περαιτέρω την κατάσταση των ΕΕΑΚ. Ο αριθμός των ΕΕΑΚ στην Ευρώπη, ιδίως σε χώρες όπως η Ιταλία, η Ελλάδα, η Βουλγαρία και η Ρουμανία, είναι εξαιρετικά υψηλός με αυξητικές τάσεις λόγω της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου, της έλλειψης κατάλληλης καθοδήγησης, της απώλειας θέσεων εργασίας και της έλλειψης ευκαιριών απασχόλησης. Η κατηγορία αυτή των ευάλωτων νέων διατρέχει υψηλό κίνδυνο περιθωριοποίησης, φτώχειας και μόνιμου αποκλεισμού από την απασχόληση. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Οι ΕΕΑΚ είναι μια ευρεία κατηγορία που περιλαμβάνει έναν ετερογενή πληθυσμό, συμπεριλαμβανομένων των ανέργων, των ατόμων που εγκαταλείπουν το σχολείο και όλων των αποθαρρυμένων αποφοίτων κολεγίων που εξακολουθούν να μην έχουν βρει εργασία και άλλων μη οικονομικά ενεργών νέων για διαφορετικούς λόγους. Οι άνεργοι είναι μόνο μια υποομάδα της ευρύτερης κατηγορίας των ΕΕΑΚ και η αλληλεπικάλυψη μεταξύ των ανέργων και της ομάδας των ΕΕΑΚ ποικίλλει με την πάροδο του χρόνου και ανά χώρα (8). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Ο μεγάλος αριθμός ΕΕΑΚ αντιπροσωπεύει σημαντική απώλεια για τις οικονομίες και τις κοινωνίες μας. Το αίσθημα απογοήτευσης ή αποκλεισμού των ενδιαφερόμενων ατόμων ενέχει επίσης υψηλό πολιτικό κίνδυνο για τη σταθερότητα των δημοκρατικών μας κοινωνιών. Η ανικανότητα των εκπαιδευτικών και κοινωνικών συστημάτων να αποτρέψουν το φαινόμενο ή να μειώσουν τον αριθμό των ΕΕΑΚ καταδεικνύει την αποτυχία των ευρέως υποστηριζόμενων αποτελεσματικών πολιτικών για την προώθηση της ισότητας των ευκαιριών σε ολόκληρη την Ευρώπη. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η κρίση αυτή πλήττει ιδιαίτερα τους εργαζόμενους σε άτυπες και διάφορες μορφές απασχόλησης (9) (προσωρινή απασχόληση, εργασία βάσει επιταγής πληρωμής υπηρεσιών, εργασία σε πλατφόρμες, περιστασιακή εργασία και συνεργατική απασχόληση κ.λπ.) (10) και, δυστυχώς, σε αυτές τις μορφές απασχόλησης κυριαρχούν οι νέοι. Αυτές οι θέσεις εργασίας είναι συχνά χαμηλά αμειβόμενες, με ακανόνιστα ωράρια εργασίας, ελλιπή εργασιακή ασφάλεια και περιορισμένη ή μηδενική κοινωνική προστασία (άδεια μετ’ αποδοχών, σύνταξη, αναρρωτική άδεια κ.λπ.). Συχνά, η εργασία αυτή δεν πληροί τις προϋποθέσεις για παροχές ανεργίας ή για προγράμματα μειωμένου ωραρίου εργασίας που εφαρμόζονται από τις κυβερνήσεις (11). Αυτού του είδους η εργασία εντοπίζεται κυρίως σε τομείς και κλάδους που πλήττονται ιδιαίτερα από την πανδημία COVID-19, όπως οι τομείς του τουρισμού, της χονδρικής πώλησης, του λιανικού εμπορίου, της στέγασης και των τροφίμων (12). Από την άλλη πλευρά, οι νέες μορφές εργασίας μπορούν να αποτελέσουν ευκαιρία για τους νέους που ζουν σε αγροτικές ή σε απομακρυσμένες περιοχές, ή για τα νεαρά άτομα με αναπηρία, τους σπουδαστές και τους νέους γονείς, και, ως εκ τούτου, απαιτούνται αξιοπρεπείς μισθοί και κοινωνική ασφάλιση. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Τα εμπόδια στην απασχόληση σε περιφερειακό επίπεδο, όπως η κινητικότητα, ο ψηφιακός γραμματισμός, η υγεία και οι επισφαλείς συνθήκες διαβίωσης, συμπεριλαμβανομένης της έλλειψης στέγης ή κοινωνικής ασφάλισης, θα πρέπει να εντοπίζονται και να λαμβάνονται υπόψη στα ΕΣΑΑ. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να παρακολουθούν αυτά τα εμπόδια στην ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας με ποιοτικούς και ποσοτικούς όρους και να υποβάλλουν συγκεκριμένες προτάσεις για την αντιμετώπισή τους στο πλαίσιο των αντίστοιχων ΕΣΑΑ τους. |
| --- | --- |

3.6.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ανάκαμψη μετά την κρίση COVID-19 θα πρέπει να θεωρηθεί ευκαιρία. Η οικονομία έχει κλονιστεί, όπως και η αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Τα ΕΣΑΑ αποτελούν μια άνευ προηγουμένου ευκαιρία για την προώθηση και υποστήριξη των αλλαγών που πρέπει να αξιοποιηθούν με χωρίς αποκλεισμούς διαχείριση, η οποία απαιτεί διάλογο, ανοικτό πνεύμα και διαφάνεια. Στα μέτρα που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο των ΕΣΑΑ θα πρέπει να συμμετέχουν οι τοπικές αρχές, οι κοινωνικοί εταίροι και η κοινωνία των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των οργανώσεων των νέων, προκειμένου να δημιουργηθεί μια συμμετοχική διακυβέρνηση που θα μπορεί να φέρει συναίνεση, εμπιστοσύνη και αίσθημα δικαιοσύνης όσον αφορά τα ΕΣΑΑ. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να εγγυώνται συνεχείς διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους, την κοινωνία των πολιτών και τις οργανώσεις των νέων ειδικότερα κατά τον σχεδιασμό, την εφαρμογή και την παρακολούθηση μέτρων προσαρμοσμένων στους νέους εργαζομένους και τους ΕΕΑΚ, προκειμένου να αξιολογηθεί, από τη σκοπιά της νεότερης γενιάς, κατά πόσον και σε ποιο βαθμό οι πολιτικές είναι κατάλληλες για τις προοπτικές εκπαίδευσης και σταδιοδρομίας τους και παρέχουν ομαλή είσοδο στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί μέχρι σήμερα από τα κράτη μέλη για την αξιολόγηση του αντικτύπου της δημόσιας πολιτικής στις γενεές: στην Αυστρία μέσω του «Youth Check» (13), νόμου που ισχύει από το 2013, σύμφωνα με τον οποίο όλες οι νέες νομοθετικές και κανονιστικές προτάσεις πρέπει να αξιολογούνται ως προς τις πιθανές επιπτώσεις που θα μπορούσαν να έχουν για τα παιδιά και τους νέους, μεταξύ άλλων μέσω της συμμετοχής του Εθνικού Συμβουλίου Νεολαίας και στην Ιταλία μέσω της COVIGE (14), μιας επιτροπής που συστάθηκε πρόσφατα από το υπουργείο Πολιτικής για τη Νεολαία και αποτελείται από διευθυντικά στελέχη και εκπροσώπους της δημόσιας διοίκησης, καθηγητές πανεπιστημίου και εμπειρογνώμονες στις πολιτικές για τη νεολαία, συμπεριλαμβανομένου του Εθνικού Συμβουλίου Νεολαίας, η οποία έχει ως στόχο την εκ των προτέρων και εκ των υστέρων αξιολόγηση του αντίκτυπου στις γενεές όλων των δημόσιων πολιτικών, μέσω ειδικών δεικτών και μοντέλων και μέσω της σύγκρισης με καλές πρακτικές άλλων χωρών της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ συνιστά σε όλα τα κράτη μέλη να υιοθετήσουν παρόμοια μέτρα ή να παρακολουθούν τις πολιτικές που πρέπει να υιοθετηθούν και έχουν ήδη εγκριθεί ουσιαστικά και από τη σκοπιά των γενεών, διασφαλίζοντας παράλληλα τη σωστή συμμετοχή των νέων στη διαβούλευση. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η έρευνα (15) που διεξήγαγε το Cedefop προβλέπει ότι σχεδόν 7 εκατομμύρια θέσεις εργασίας στην ΕΕ θα χαθούν ή δεν θα δημιουργηθούν λόγω της πανδημίας COVID-19 έως το 2022, ενώ ορισμένοι τομείς (16) όπως η υγεία, η επιστήμη και η καινοτομία, η τεχνολογία των πληροφοριών και η ψηφιακή επικοινωνία θα σημειώσουν σημαντική ανάπτυξη και θα δημιουργήσουν θέσεις εργασίας. Η πανδημία έχει ευνοήσει θέσεις εργασίας σε τομείς και επαγγέλματα που είναι αρκετά ευέλικτα ώστε να προσαρμόζονται στους νέους κανόνες της κοινωνικής αποστασιοποίησης και της τηλεργασίας. Είναι δε πιθανό να συνεχιστούν ακόμη και μετά την πανδημία, μεταβάλλοντας τη φύση της εργασίας, η οποία παραδοσιακά απαιτούσε φυσικό χώρο (17). |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Σύμφωνα με έκθεση του ΟΟΣΑ (18), η πανδημία μπορεί επίσης να επηρεάσει τη μαθησιακή στάση των παιδιών και των νέων. Οι διακοπές στην τακτική σχολική εκπαίδευση οδήγησαν πολλά παιδιά να σημειώσουν μικρότερη από την αναμενόμενη πρόοδο στην ανάπτυξη δεξιοτήτων. Βραχυπρόθεσμα, η πανδημία θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου, ενώ μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, η μειωμένη συμμετοχή θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα η σημερινή γενιά μαθητών να μην αναπτύξει θετική μαθησιακή στάση, σε μια εποχή βαθιών διαρθρωτικών αλλαγών που θα απαιτήσουν από τα άτομα να επικαιροποιούν τις δεξιότητές τους καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους. Επιπλέον, η έκθεση προσδιορίζει την πιθανή αιτία της ανισότητας των φύλων στις εκπαιδευτικές ευκαιρίες. Η έκθεση ζητεί να αυξηθούν επειγόντως οι επενδύσεις στη διά βίου μάθηση, βοηθώντας τα άτομα να προσαρμοστούν και να καταστούν ανθεκτικά σε εξωτερικούς κλυδωνισμούς. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Σε έναν ταχέως μεταβαλλόμενο κόσμο εργασίας που διαμορφώνεται από την παγκοσμιοποίηση και τις συνέπειες της πανδημίας COVID-19, η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας την πρόληψη της αναντιστοιχίας δεξιοτήτων, εστιάζοντας στις ικανότητες και τις προσωπικές δεξιότητες, επενδύοντας επαρκείς πόρους στην εκπαίδευση και την καθοδήγηση, προωθώντας την καλύτερη σύνδεση και μετάβαση μεταξύ του κόσμου της εκπαίδευσης και του κόσμου της εργασίας, μεταξύ άλλων με την προώθηση εργαλείων όπως η εναλλαγή μεταξύ σχολείου και εργασίας, η πρακτική άσκηση και η μαθητεία και στην προώθηση προγραμμάτων διά βίου μάθησης, με τη συμμετοχή όλων των βασικών ενδιαφερόμενων μερών και με έμφαση στις ευάλωτες ομάδες, ιδίως τους νέους, τους ΕΕΑΚ και εκείνους των οποίων οι θέσεις εργασίας διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο μετασχηματισμού. Η κατάλληλη απάντηση πολιτικής είναι μια ολοκληρωμένη δέσμη ενεργητικών πολιτικών της αγοράς εργασίας με διασυνδέσεις στις δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης και στα συστήματα κατάρτισης, προκειμένου να προωθηθεί μια χωρίς αποκλεισμούς και βιώσιμη ανάκαμψη. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Υπάρχει ευρεία συναίνεση μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών ότι ο επαγγελματικός προσανατολισμός δεν ήταν ποτέ πιο σημαντικός, ιδίως για τους νέους που είναι πιθανό να αναζητήσουν εργασία μόλις εγκαταλείψουν το σχολείο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει όσους ζητούν ισχυρές επενδύσεις στον επαγγελματικό προσανατολισμό (19), καθώς τα στοιχεία καταδεικνύουν τον πολύτιμο ρόλο που πρέπει να διαδραματίσει ο επαγγελματικός προσανατολισμός στην προετοιμασία των σπουδαστών για την αντιμετώπιση μιας ταχέως μεταβαλλόμενης αγοράς εργασίας που ενδέχεται να μην ανταποκρίνεται στις προσδοκίες τους ή να ανταποκρίνεται στις προηγουμένως αποκτηθείσες δεξιότητες. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Μια οριζόντια αναφορά στους νέους υπάρχει στα ΕΣΑΑ σε σχέση με την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση. Η μάθηση και η κατάρτιση στον χώρο εργασίας, όπως η μαθητεία και η πρακτική άσκηση, που αποτελούν συνήθως κρίσιμα σημεία εκκίνησης για τους νέους, έχει επίσης διαταραχθεί σε μεγάλο βαθμό κατά τη διάρκεια της κρίσης, παρά το γεγονός ότι η έκταση ποικίλλει σημαντικά ανάλογα με τη βιομηχανία και την περιφέρεια. Ως μακροχρόνιος υποστηρικτής του εκσυγχρονισμού της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, η ΕΟΚΕ επικροτεί τις εθνικές προσπάθειες για την αναζήτηση και την προώθηση εναλλακτικών λύσεων για την παροχή πρακτικής κατάρτισης σε δεξιότητες, όπως συμβάσεις μάθησης και κατάρτισης που συνδέονται με την εργασία, και την επέκταση της εξ αποστάσεως μάθησης. Ορισμένες χώρες έχουν επίσης θεσπίσει νέα μέτρα πολιτικής για να εξασφαλίσουν ότι τα συστήματα τεχνικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (ΤΕΕΚ) είναι καλύτερα προετοιμασμένα απέναντι σε μελλοντικούς κλυδωνισμούς (20). |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Οι στρατηγικές προβολής αποτελούν ζωτικά τμήματα των σχεδίων ανάκαμψης που χρειάζονται στοχευμένες επενδύσεις σε παρόχους υπηρεσιών για τη νεολαία και σε δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης. Τα πρόσφατα πορίσματα καταδεικνύουν ότι σχεδόν οι μισοί ΕΕΑΚ δεν γνωρίζουν τα κρατικά μέτρα στήριξης που έχουν στη διάθεσή τους (21). |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Στο πλαίσιο των ΕΣΑΑ πρέπει να ενισχυθούν οι επενδύσεις σε παρόχους υπηρεσιών για τη νεολαία και να ενθαρρυνθεί η οριζόντια συνεργασία μεταξύ των παρόχων υπηρεσιών για τη νεολαία και των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης (ΔΥΑ). Οι αποδοτικές και αποτελεσματικές ΔΥΑ μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη των ατόμων που αντιμετωπίζουν εμπόδια στην απασχόληση και στη διασφάλιση ομαλών μεταβάσεων μεταξύ θέσεων εργασίας, αλλά η προσέγγιση των πιο ευάλωτων ΕΕΑΚ θα απαιτήσει συνεργασία μεταξύ των ΔΥΑ και διαφόρων τοπικών φορέων, από ενώσεις και εκπαιδευτικά ιδρύματα έως ειδικούς συμβούλους εκπαιδευμένους σε θέματα ψυχικής υγείας. Αυτό απαιτεί αποτελεσματική και κατάλληλη ανταλλαγή πληροφοριών και δεδομένων και σημαίνει ότι οι φορείς και οι σύμβουλοι των ΔΥΑ θα χρειαστεί να αφιερώσουν περισσότερο χρόνο στη διαχείριση αυτών των συμπράξεων (22). |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Οι «Εγγυήσεις για τη νεολαία», που χρηματοδοτήθηκαν πρόσφατα από το ΕΚΤ+, με υποχρέωση να δαπανηθεί τουλάχιστον το 12 % των κονδυλίων στα κράτη μέλη με υψηλότερο ποσοστό ΕΕΑΚ από τον μέσο όρο της ΕΕ (23), παραμένουν το κύριο εργαλείο για την καταπολέμηση της ανεργίας των νέων στην ΕΕ. Η σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με τον τρόπο ενίσχυσης του προγράμματος, η οποία εγκρίθηκε τον Οκτώβριο 2020 (24), περιλαμβάνει κατάλογο μέτρων σχετικά με τον τρόπο διασφάλισης της ποιότητας των προσφερόμενων στο πλαίσιο του προγράμματος, τον τρόπο βελτίωσης της προβολής και τον τρόπο ενίσχυσης της παρακολούθησης των αποτελεσμάτων για την καλύτερη αξιολόγηση του προγράμματος. Ως εκ τούτου, τα ΕΣΑΑ πρέπει να προβούν σε απολογισμό των εθνικών σχεδίων εφαρμογής των εγγυήσεων για τη νεολαία και να δημιουργήσουν δεσμούς με τα ΕΣΑΑ. Η παράλειψη αυτή θα οδηγήσει σε χαμένες ευκαιρίες και στη δημιουργία μέτρων που θα αποτύχουν στην εξεύρεση λύσεων για τους ΕΕΑΚ. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η τελευταία επικαιροποίηση των εθνικών σχεδίων εφαρμογής των εγγυήσεων για τη νεολαία χρονολογείται από το 2014 και ότι, μέχρι στιγμής, δεν έχουν αρχίσει όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ να επικαιροποιούν τις εθνικές στρατηγικές τους για τη νεολαία ώστε να λαμβάνουν υπόψη τις ενισχυμένες εγγυήσεις για τη νεολαία (25). Τα κράτη μέλη πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους, να ενσωματώσουν τα διδάγματα που αντλήθηκαν και να κινητοποιήσουν στρατηγικά τη χρηματοδότηση της ΕΕ προκειμένου το μέσο αυτό να καταστεί πραγματικά αποτελεσματικό και λειτουργικό. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Με έμφαση στους νέους εργαζόμενους, πρέπει να αναπτυχθούν ειδικά μέτρα ανάκαμψης για την καταπολέμηση της ανεργίας των νέων και της επισφαλούς εργασίας (26) των νέων μέσω της δημιουργίας ποιοτικών θέσεων εργασίας, καθώς και για την προστασία του εκτεταμένου αριθμού εργαζομένων (27) σε άτυπες μορφές εργασίας, οι οποίοι δεν διαθέτουν επαρκή κάλυψη κοινωνικής ασφάλισης. Επιπλέον, θα πρέπει να εξεταστούν ειδικά μέτρα για τους νέους αυτοαπασχολούμενους, προκειμένου να υποστηριχθούν και να αυξηθούν οι νεοφυείς επιχειρήσεις και η επιχειρηματικότητα των νέων. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Έρευνα (28) σχετικά με τις αλλαγές που έγιναν στα συστήματα κοινωνικής προστασίας από τα κράτη μέλη της ΕΕ κατά τη διάρκεια της πανδημίας έδειξε ότι η πλειονότητα έχει κάνει πιο προσιτά τα μέτρα εισοδηματικής στήριξης των εργαζομένων, όπως προγράμματα βραχυχρόνιας εργασίας, επιδόματα ανεργίας και παρόμοια μέτρα, ιδίως με την αύξηση της αξίας τους, τη χαλάρωση των όρων επιλεξιμότητας και την παράταση της διάρκειάς τους. Αν και τα μέτρα αυτά δεν στοχεύουν ειδικά τους νέους, θα βοηθήσουν στη στήριξη των νέων, οι οποίοι είναι πιθανότερο να είναι άνεργοι και συχνά αποκλείονται από την κοινωνική προστασία, όπως επιδόματα ανεργίας, λόγω έλλειψης εργασιακού ιστορικού. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | Για τους λόγους αυτούς, και λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι όλες οι αλλαγές που έγιναν είναι προσωρινές, πολλές από τις οποίες έχουν ήδη λήξει, αφήνοντας για άλλη μια φορά τους νέους αντιμέτωπους με χάσμα κοινωνικής προστασίας, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι ζωτικής σημασίας οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής να επικεντρωθούν στην οικοδόμηση ενός οικουμενικού συστήματος κοινωνικής προστασίας που θα διασφαλίζει ότι όλοι οι εργαζόμενοι (τυπικοί και άτυποι, νέοι και ενήλικες) καλύπτονται εξίσου από την κοινωνική προστασία. Η αντιμετώπιση αυτών των κενών θα διασφαλίσει την προστασία των νέων από τη φτώχεια, καθώς και από τυχόν μελλοντικούς κλυδωνισμούς της αγοράς εργασίας. |
| --- | --- |

4.17.

| 4.18. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι επίσης σημαντικό να υποστηριχθούν οι νέοι όσον αφορά την κοινωνική ασφάλιση και, ως εκ τούτου, ενθαρρύνει όλα τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν σωστά τη σύσταση του Συμβουλίου για την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία των εργαζομένων και των αυτοαπασχολούμενων (29), η οποία συνιστά στα κράτη μέλη να παρέχουν πρόσβαση για την επαρκή κοινωνική προστασία των ατόμων σε όλες τις μορφές εργασίας. |
| --- | --- |

4.18.

| 4.19. | Πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για την εξεύρεση τρόπων συνδυασμού της ασφάλειας της απασχόλησης και της ποιότητας των θέσεων εργασίας στο πλαίσιο μιας δυναμικής αγοράς εργασίας και η ενίσχυση των κοινωνικών διαλόγων είναι καίριας σημασίας για την εξεύρεση αποτελεσματικών μέτρων. Βέλτιστες πρακτικές υπάρχουν σε χώρες όπως 1) η Πορτογαλία, όπου η κυβέρνηση διεξάγει τακτικές συζητήσεις με τους κοινωνικούς εταίρους και τις οργανώσεις των νέων. Μέτρα όπως η ποσόστωση για τους ΕΕΑΚ σε εταιρείες με μεγάλο αριθμό θέσεων πρακτικής άσκησης ή οι μειωμένες επιδοτήσεις προσλήψεων για βραχυπρόθεσμες συμβάσεις (30) έχουν συμβάλει στην τόνωση της απασχόλησης των νέων στη χώρα· και 2) η Ισπανία όπου οι κοινωνικοί διάλογοι οδήγησαν στην επέκταση της κάλυψης της κοινωνικής ασφάλισης ώστε να συμπεριλάβει την πρακτική άσκηση (31). |
| --- | --- |

4.19.

| 4.20. | Η αβεβαιότητα, η ανησυχία και το άγχος, που μπορεί να οδηγήσουν τους νέους σε κατάθλιψη, αυξήθηκαν με την έναρξη της κρίσης και συνεχίζουν να αυξάνονται σε ορισμένες χώρες. Το προσωρινό κλείσιμο των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και των κοινωνικών, πολιτιστικών και αθλητικών δραστηριοτήτων αποδυνάμωσε τις κοινωνικές επαφές που συμβάλλουν στη διατήρηση της καλής ψυχικής υγείας. Η στήριξη της ψυχικής υγείας που παρέχεται σε σχολεία και πανεπιστήμια έχει διαταραχθεί σε μεγάλο βαθμό σε πολλές χώρες και οι νέοι χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο άλλες πλατφόρμες για υποστήριξη, όπως τηλεφωνικές γραμμές και κέντρα νεολαίας, ενώ οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας προσφέρουν τηλεδιαβουλεύσεις και εξ αποστάσεως υπηρεσίες περίθαλψης προκειμένου να διατηρηθεί η συνέχεια των υπηρεσιών. Ταυτόχρονα, οι πάροχοι των εν λόγω υπηρεσιών επλήγησαν επίσης σε μεγάλο βαθμό από τα περιοριστικά μέτρα και πολλοί δεν μπόρεσαν να συνεχίσουν τις δραστηριότητές τους λόγω έλλειψης οικονομικών και ανθρώπινων πόρων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη τη στήριξη αυτού του τομέα, ο οποίος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον εθελοντισμό και τη χρηματοδότηση έργων, μέσω μιας πιο βιώσιμης χρηματοδότησης, δεδομένου ότι έχει αποδειχθεί κρίσιμο στοιχείο του κοινωνικού μας ιστού κατά τη διάρκεια της κρίσης. |
| --- | --- |

4.20.

| 4.21. | Μπορούν να γίνουν περισσότερα για την αντιμετώπιση της διάστασης του φύλου στα ΕΣΑΑ, ιδίως όσον αφορά τους ΕΕΑΚ, τα ποσοστά των οποίων είναι γενικά υψηλότερα μεταξύ των νέων γυναικών απ’ ό,τι μεταξύ των νέων ανδρών. Το 2020, τα ποσοστά των γυναικών ΕΕΑΚ ήταν κατά μέσο όρο 1,3 φορές υψηλότερα από τα ποσοστά των ανδρών ΕΕΑΚ, ενώ τα ποσοστά των μη οικονομικά ενεργών γυναικών ΕΕΑΚ ήταν κατά 1,7 φορές υψηλότερα. Τα ποσοστά αυτά είναι ιδιαίτερα υψηλά στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης (Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουγγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Σλοβακία και Πολωνία) και στην Ιταλία (32). Η πλειονότητα των ΕΕΑΚ στις χώρες αυτές ανήκουν σε αυτή την ομάδα λόγω οικογενειακών υποχρεώσεων ή είναι νέοι με αναπηρία. Υψηλότερο ποσοστό νεαρών γυναικών αφιερώνουν χρόνο στη φροντίδα παιδιών και άλλων μελών της οικογένειας. Οι νέες γυναίκες αφιερώνουν σχεδόν τριπλάσιο χρόνο σε μη αμειβόμενη φροντίδα και οικιακή εργασία από ό, τι οι νέοι άνδρες. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα μέτρα που έχουν λάβει ορισμένα κράτη μέλη για να ενθαρρύνουν και να προωθήσουν την απασχόληση των γυναικών και τη γυναικεία επιχειρηματικότητα, να επενδύσουν σε επαρκείς κοινωνικές υποδομές και να μεταρρυθμίσουν τα συστήματα παιδικής μέριμνας, ιδίως την προσχολική εκπαίδευση, και ζητεί την κλιμάκωση αυτών των ορθών πρακτικών σε επίπεδο ΕΕ, προκειμένου να υποστηριχθεί η πλήρης απασχόληση των γυναικών, και ιδίως των νεαρών μητέρων και ζητεί τη θέσπιση ενός άρτιου συστήματος για την ετήσια παρακολούθηση της προόδου και των κεφαλαίων που διατίθενται και χρησιμοποιούνται για την ισότητα των φύλων στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών δεικτών. |
| --- | --- |

4.21.

Βρυξέλλες, 8 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 15ης Μαρτίου 2018, σχετικά με ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για ποιοτικά και αποτελεσματικά προγράμματα μαθητείας (ΕΕ C 153 της 2.5.2018, σ. 1).

1

(2)  Σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία — Προσαρμογή της κοινωνικής προστασίας για το μέλλον. (ΕΕ C 387 της 15.11.2019, σ. 1).

2

(3)  Στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία (2018) (ΕΕ C 456 της 18.12.2018, σ. 1)· Δέσμη μέτρων για τη στήριξη της απασχόλησης των νέων (2020)· Μια γέφυρα προς την απασχόληση — ενίσχυση των εγγυήσεων για τη νεολαία (2020) (ΕΕ C 372 της 4.11.2020, σ. 1)· ALMA (2021)· Ευρωπαϊκό Έτος Νεολαίας (αναμένεται το 2022).

3

(4)  https://ec.europa.eu/info/strategy/priorities-2019-2024_el

4

(5)  https://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=1549&langId=el

5

(6)  Ως νέοι ορίζονται συνήθως τα άτομα από 15 έως 29 ετών.

6

(7)  Eurostat

7

(8)  Konle-Seidl, R. και Picarella, F. (2021), Youth in Europe: Effects of COVID-19 on their economic and social situation (Νεολαία στην Ευρώπη: Επιπτώσεις της κρίσης COVID-19 στην οικονομική και κοινωνική τους κατάσταση), Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Λουξεμβούργο.

8

(9)  https://www.eurofound.europa.eu/topic/non-standard-employment

9

(10)  https://www.eurofound.europa.eu/el/publications/blog/new-forms-of-employment-in-europe-how-new-is-new

10

(11)  Eurofound (2021), COVID-19: Implications for employment and working life (Επιπτώσεις στην απασχόληση και την επαγγελματική ζωή), Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Λουξεμβούργο.

11

(12)  Spasova S., Bouget D., Ghailani, D. και Vanhercke B. (2017), Access to social protection for people working on non-standard contracts and as self-employed in Europe (Πρόσβαση στην κοινωνική προστασία για άτομα που εργάζονται με άτυπες συμβάσεις και ως αυτοαπασχολούμενοι στην Ευρώπη).

12

(13)  https://national-policies.eacea.ec.europa.eu/youthwiki/chapters/austria/54-young-peoples-participation-in-policy-making

13

(14)  https://www.giovani.gov.it/it/comunicazione/notizie/comitato-per-la-valutazione-dell-impatto-generazionale-delle-politiche-pubbliche/

14

(15)  https://www.cedefop.europa.eu/en/news-and-press/news/coronavirus-impact-jobs-eu-sectors-and-occupations-skills-forecast-analysis

15

(16)  https://ec.europa.eu/eures/public/four-job-sectors-high-demand-result-covid-19-pandemic-2021-02-19_en (Τέσσερις τομείς απασχόλησης που παρουσιάζουν υψηλή ζήτηση ως αποτέλεσμα της πανδημίας COVID-19).

16

(17)  Cedefop skills and jobs forecast (Εκτιμήσεις του Cedefop για τις δεξιότητες και τις θέσεις εργασίας).

17

(18)  https://www.oecd.org/skills/covid-19-pandemic-highlights-urgent-need-to-scale-up-investment-in-lifelong-learning-for-all-says-oecd.htm

18

(19)  https://www.oecd.org/education/career-readiness/Investing%20in%20Career%20Guidance_en.pdf

19

(20)  Skills development in the time of COVID-19: Taking stock of the initial responses in technical and vocational education and training, International Labour Office (Ανάπτυξη δεξιοτήτων στην εποχή της COVID-19: Απολογισμός των αρχικών απαντήσεων στην τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση), Διεθνής Οργάνωση Εργασίας — Γενεύη: ΔΟΕ, 2021.

20

(21)  Moxon, D., Bacalso, C, και Șerban, A. (2021), Beyond the pandemic: The impact of COVID-19 on young people in Europe (Πέρα από την πανδημία: Ο αντίκτυπος της νόσου COVID-19 στους νέους στην Ευρώπη), Βρυξέλλες, Ευρωπαϊκό φόρουμ Νεολαίας.

21

Beyond the pandemic: The impact of COVID-19 on young people in Europe

(22)  PES partnership management (Διαχείριση των συμπράξεων των ΔΥΑ), Eamonn Davern (Σεπτέμβριος 2020).

22

PES partnership management

(23)  https://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=1099&langId=en

23

(24)  Σύσταση του Συμβουλίου για «Μια γέφυρα προς την απασχόληση — ενίσχυση των εγγυήσεων για τη νεολαία» και για την κατάργηση της σύστασης του Συμβουλίου, της 22ας Απριλίου 2013, για τη θέσπιση εγγυήσεων για τη νεολαία (ΕΕ C 372 της 4.11.2020, σ. 1).

24

(25)  Konle-Seidl, R. και Picarella, F. (2021), Youth in Europe: Effects of COVID-19 on their economic and social situation (Νεολαία στην Ευρώπη: Επιπτώσεις της κρίσης COVID-19 στην οικονομική και κοινωνική τους κατάσταση), Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Λουξεμβούργο.

25

(26)  Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 4ης Ιουλίου 2017, σχετικά με τις συνθήκες εργασίας και την επισφαλή απασχόληση [2016/2221(INI)] (ΕΕ C 334 της 19.9.2018, σ. 88).

26

(27)  Διεθνές Γραφείο Εργασίας. Παγκόσμια έκθεση για την κοινωνική προστασία 2020–22: Η κοινωνική προστασία στο σταυροδρόμι — Επιδιώκοντας ένα καλύτερο μέλλον. Γενεύη: ΔΟΕ, 2021

27

(28)  ETUI (2021), Non-standard workers and the self-employed in the EU: Social protection during the Covid-19 pandemic (Άτυποι εργαζόμενοι και αυτοαπασχολούμενοι στην ΕΕ: Κοινωνική προστασία κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19).

28

(29)  Σύσταση του Συμβουλίου της 8ης Νοεμβρίου 2019 σχετικά με την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία για εργαζομένους και αυτοαπασχολούμενους (ΕΕ C 387 της 15.11.2019, σ. 1).

29

(30)  https://www.iefp.pt/apoios-a-contratacao

30

(31)  121/000066 Σχέδιο νόμου σχετικά με την εγγύηση της αγοραστικής δύναμης των συντάξεων και άλλα μέτρα για την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής βιωσιμότητας του δημόσιου συνταξιοδοτικού συστήματος] (congreso.es).

31

(32)  https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Statistics_on_young_people_neither_in_employment_nor_in_education_or_training

32

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Οι ακόλουθες τροπολογίες απορρίφθηκαν, παρότι συγκέντρωσαν περισσότερο από το 25 % των εκπεφρασμένων ψήφων (άρθρο 59 παράγραφος 3 του Εσωτερικού Κανονισμού):

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 3

Υποβάλλεται από τους:

HOŠTÁK Martin

POTTIER Jean-Michel

VADÁSZ Borbála

SOC/689 — Αξιοπρεπής εργασία για τους νέους και ένταξη των ΕΕΑΚ μέσω των ΕΣΑ

Σημείο 4.17

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Για τους λόγους αυτούς, και λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι όλες οι αλλαγές που έγιναν είναι προσωρινές, πολλές από τις οποίες έχουν ήδη λήξει, αφήνοντας για άλλη μια φορά τους νέους αντιμέτωπους με χάσμα κοινωνικής προστασίας, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι ζωτικής σημασίας οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής να επικεντρωθούν στην οικοδόμηση
  ενός οικουμενικού συστήματος
  κοινωνικής προστασίας που θα διασφαλίζει ότι όλοι οι εργαζόμενοι
  (τυπικοί και άτυποι, νέοι και ενήλικες)
  καλύπτονται
  εξίσου
  από την κοινωνική προστασία. Η αντιμετώπιση αυτών των κενών θα διασφαλίσει την προστασία των νέων από τη φτώχεια, καθώς και από τυχόν μελλοντικούς κλυδωνισμούς της αγοράς εργασίας. | Για τους λόγους αυτούς, και λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι όλες οι αλλαγές που έγιναν είναι προσωρινές, πολλές από τις οποίες έχουν ήδη λήξει, αφήνοντας για άλλη μια φορά τους νέους αντιμέτωπους με χάσμα κοινωνικής προστασίας, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι ζωτικής σημασίας οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής να επικεντρωθούν στην οικοδόμηση
  ισχυρών και αποτελεσματικών συστημάτων
  κοινωνικής προστασίας που θα διασφαλίζει ότι όλοι οι εργαζόμενοι καλύπτονται
  δεόντως
  από την κοινωνική προστασία. Η αντιμετώπιση αυτών των κενών θα διασφαλίσει την προστασία των νέων από τη φτώχεια, καθώς και από τυχόν μελλοντικούς κλυδωνισμούς της αγοράς εργασίας. |

Γνωμοδότηση τμήματος

Τροπολογία

Για τους λόγους αυτούς, και λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι όλες οι αλλαγές που έγιναν είναι προσωρινές, πολλές από τις οποίες έχουν ήδη λήξει, αφήνοντας για άλλη μια φορά τους νέους αντιμέτωπους με χάσμα κοινωνικής προστασίας, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι ζωτικής σημασίας οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής να επικεντρωθούν στην οικοδόμηση
  ενός οικουμενικού συστήματος
  κοινωνικής προστασίας που θα διασφαλίζει ότι όλοι οι εργαζόμενοι
  (τυπικοί και άτυποι, νέοι και ενήλικες)
  καλύπτονται
  εξίσου
  από την κοινωνική προστασία. Η αντιμετώπιση αυτών των κενών θα διασφαλίσει την προστασία των νέων από τη φτώχεια, καθώς και από τυχόν μελλοντικούς κλυδωνισμούς της αγοράς εργασίας.

Για τους λόγους αυτούς, και λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι όλες οι αλλαγές που έγιναν είναι προσωρινές, πολλές από τις οποίες έχουν ήδη λήξει, αφήνοντας για άλλη μια φορά τους νέους αντιμέτωπους με χάσμα κοινωνικής προστασίας, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι ζωτικής σημασίας οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής να επικεντρωθούν στην οικοδόμηση
  ισχυρών και αποτελεσματικών συστημάτων
  κοινωνικής προστασίας που θα διασφαλίζει ότι όλοι οι εργαζόμενοι καλύπτονται
  δεόντως
  από την κοινωνική προστασία. Η αντιμετώπιση αυτών των κενών θα διασφαλίσει την προστασία των νέων από τη φτώχεια, καθώς και από τυχόν μελλοντικούς κλυδωνισμούς της αγοράς εργασίας.

| Αιτιολογία |
| --- |
| Συμφωνούμε πλήρως ότι τα ΕΣΑΑ θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την ενίσχυση και τη στήριξη των φιλοδοξιών και των προσπαθειών των κρατών μελών να εφαρμόσουν τη σύσταση σχετικά με την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία για τους εργαζομένους και τους αυτοαπασχολουμένους, τηρώντας τις εθνικές κοινωνικοοικονομικές συνθήκες και πρακτικές τους. Οποιαδήποτε πρόσκληση για οικουμενικό σύστημα κοινωνικής προστασίας δεν είναι συμβατή με τον σκοπό της παρούσας γνωμοδότησης. |

Αιτιολογία

Συμφωνούμε πλήρως ότι τα ΕΣΑΑ θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την ενίσχυση και τη στήριξη των φιλοδοξιών και των προσπαθειών των κρατών μελών να εφαρμόσουν τη σύσταση σχετικά με την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία για τους εργαζομένους και τους αυτοαπασχολουμένους, τηρώντας τις εθνικές κοινωνικοοικονομικές συνθήκες και πρακτικές τους. Οποιαδήποτε πρόσκληση για οικουμενικό σύστημα κοινωνικής προστασίας δεν είναι συμβατή με τον σκοπό της παρούσας γνωμοδότησης.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 74 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 101 |
| Αποχές: | 19 |

Ψήφοι υπέρ:

74

Ψήφοι κατά:

101

Αποχές:

19

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 4

Υποβάλλεται από τους:

HOŠTÁK Martin

POTTIER Jean-Michel

VADÁSZ Borbála

SOC/689 — Αξιοπρεπής εργασία για τους νέους και ένταξη των ΕΕΑΚ μέσω των ΕΣΑ

Σημείο 1.9

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις διατάξεις των ΕΣΑΑ που στηρίζουν ποιοτικά προγράμματα μαθητείας ή πρακτικής άσκησης, καθώς αποτελούν αποτελεσματικό εργαλείο για τη μείωση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου και μπορούν να διασφαλίσουν την καλύτερη ένταξη των νέων (και άλλων) στην αγορά εργασίας και καλεί τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν τη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για ποιοτικά και αποτελεσματικά προγράμματα μαθητείας (1).
  Ωστόσο, η ΕΟΚΕ ζητεί την απαγόρευση της μη αμειβόμενης πρακτικής άσκησης και την εξασφάλιση αξιοπρεπούς αμοιβής για όλους τους ασκούμενους στο πλαίσιο της επικείμενης αναθεώρησης του πλαισίου για ποιοτικά και αποτελεσματικά προγράμματα μαθητείας. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις διατάξεις των ΕΣΑΑ που στηρίζουν ποιοτικά προγράμματα μαθητείας ή πρακτικής άσκησης, καθώς αποτελούν αποτελεσματικό εργαλείο για τη μείωση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου και μπορούν να διασφαλίσουν την καλύτερη ένταξη των νέων (και άλλων) στην αγορά εργασίας και καλεί τα κράτη μέλη






  — | να εφαρμόσουν τη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για ποιοτικά και αποτελεσματικά προγράμματα μαθητείας (1)· |

Γνωμοδότηση τμήματος

Τροπολογία

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις διατάξεις των ΕΣΑΑ που στηρίζουν ποιοτικά προγράμματα μαθητείας ή πρακτικής άσκησης, καθώς αποτελούν αποτελεσματικό εργαλείο για τη μείωση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου και μπορούν να διασφαλίσουν την καλύτερη ένταξη των νέων (και άλλων) στην αγορά εργασίας και καλεί τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν τη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για ποιοτικά και αποτελεσματικά προγράμματα μαθητείας (1).
  Ωστόσο, η ΕΟΚΕ ζητεί την απαγόρευση της μη αμειβόμενης πρακτικής άσκησης και την εξασφάλιση αξιοπρεπούς αμοιβής για όλους τους ασκούμενους στο πλαίσιο της επικείμενης αναθεώρησης του πλαισίου για ποιοτικά και αποτελεσματικά προγράμματα μαθητείας.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις διατάξεις των ΕΣΑΑ που στηρίζουν ποιοτικά προγράμματα μαθητείας ή πρακτικής άσκησης, καθώς αποτελούν αποτελεσματικό εργαλείο για τη μείωση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου και μπορούν να διασφαλίσουν την καλύτερη ένταξη των νέων (και άλλων) στην αγορά εργασίας και καλεί τα κράτη μέλη

—

να εφαρμόσουν τη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για ποιοτικά και αποτελεσματικά προγράμματα μαθητείας (1)·

| — | να χρησιμοποιήσουν την επικείμενη αναθεώρηση του πλαισίου για ποιοτικά και αποτελεσματικά προγράμματα μαθητείας προκειμένου να αξιολογήσουν, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και ιδίως μέσω της Επιτροπής Απασχόλησης, και σε διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους, τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζονται οι συστάσεις σχετικά με τις συνθήκες εργασίας, τους στόχους κατάρτισης και το κατά πόσον παρέχεται στον ασκούμενο επίδομα ή αποζημίωση από τον πάροχο της πρακτικής άσκησης, ώστε να αποφεύγονται αθέμιτες πρακτικές. |
| --- | --- |

—

να χρησιμοποιήσουν την επικείμενη αναθεώρηση του πλαισίου για ποιοτικά και αποτελεσματικά προγράμματα μαθητείας προκειμένου να αξιολογήσουν, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και ιδίως μέσω της Επιτροπής Απασχόλησης, και σε διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους, τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζονται οι συστάσεις σχετικά με τις συνθήκες εργασίας, τους στόχους κατάρτισης και το κατά πόσον παρέχεται στον ασκούμενο επίδομα ή αποζημίωση από τον πάροχο της πρακτικής άσκησης, ώστε να αποφεύγονται αθέμιτες πρακτικές.

| Αιτιολογία |
| --- |
| Συνιστούμε τον διαχωρισμό του κειμένου σε δύο μέρη και όχι τον συνδυασμό μαθητείας και πρακτικής άσκησης.
  Το πρώτο μέρος αφορά τη μαθητεία. Το πλαίσιο της ΕΕ λειτουργεί ικανοποιητικά και δεν εξετάζεται το ενδεχόμενο αναθεώρησης. Το δεύτερο μέρος συνδέεται με την αναθεώρηση του πλαισίου της ΕΕ για την πρακτική άσκηση και μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία για τον έλεγχο της εφαρμογής και της προόδου στα κράτη μέλη. |

Αιτιολογία

Συνιστούμε τον διαχωρισμό του κειμένου σε δύο μέρη και όχι τον συνδυασμό μαθητείας και πρακτικής άσκησης.

Το πρώτο μέρος αφορά τη μαθητεία. Το πλαίσιο της ΕΕ λειτουργεί ικανοποιητικά και δεν εξετάζεται το ενδεχόμενο αναθεώρησης. Το δεύτερο μέρος συνδέεται με την αναθεώρηση του πλαισίου της ΕΕ για την πρακτική άσκηση και μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία για τον έλεγχο της εφαρμογής και της προόδου στα κράτη μέλη.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 69 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 112 |
| Αποχές: | 15 |

Ψήφοι υπέρ:

69

Ψήφοι κατά:

112

Αποχές:

15

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 5

Υποβάλλεται από τους:

HOŠTÁK Martin

POTTIER Jean-Michel

VADÁSZ Borbála

SOC/689 — Αξιοπρεπής εργασία για τους νέους και ένταξη των ΕΕΑΚ μέσω των ΕΣΑ

Σημείο 1.11

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο, προκειμένου να αποφευχθεί η επιδότηση της εργασιακής ανασφάλειας, να διασφαλιστεί ότι οι επιδοτήσεις προσλήψεων εξαρτώνται από συμβάσεις αορίστου χρόνου ή
  προγράμματα σταθεροποίησης
  . Επιπλέον, τα κίνητρα πρόσληψης μπορούν να είναι αποτελεσματικά για τη δημιουργία ευκαιριών απασχόλησης όσον αφορά «μειονεκτούντα» άτομα που αναζητούν εργασία, καθώς και για την ανακατανομή των εργαζομένων που απολύονται, ευνοώντας τη μετάβασή τους σε νέους τομείς και νέα επαγγέλματα. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο, προκειμένου να αποφευχθεί η επιδότηση της εργασιακής ανασφάλειας, να διασφαλιστεί ότι οι επιδοτήσεις προσλήψεων εξαρτώνται από συμβάσεις αορίστου χρόνου ή
  από συμβάσεις που εντάσσονται σε σταδιοδρομία που οδηγεί σε αυτού του είδους τις συμβάσεις.
  Επιπλέον, τα κίνητρα πρόσληψης μπορούν να είναι αποτελεσματικά για
  τη συμπλήρωση της προσπάθειας του εργοδότη για κατάρτιση σχετικά με
  τη δημιουργία ευκαιριών απασχόλησης όσον αφορά «μειονεκτούντα» άτομα που αναζητούν εργασία, καθώς και για την ανακατανομή των εργαζομένων που απολύονται, ευνοώντας τη μετάβασή τους σε νέους τομείς και νέα επαγγέλματα· |

Γνωμοδότηση τμήματος

Τροπολογία

Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο, προκειμένου να αποφευχθεί η επιδότηση της εργασιακής ανασφάλειας, να διασφαλιστεί ότι οι επιδοτήσεις προσλήψεων εξαρτώνται από συμβάσεις αορίστου χρόνου ή
  προγράμματα σταθεροποίησης
  . Επιπλέον, τα κίνητρα πρόσληψης μπορούν να είναι αποτελεσματικά για τη δημιουργία ευκαιριών απασχόλησης όσον αφορά «μειονεκτούντα» άτομα που αναζητούν εργασία, καθώς και για την ανακατανομή των εργαζομένων που απολύονται, ευνοώντας τη μετάβασή τους σε νέους τομείς και νέα επαγγέλματα.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο, προκειμένου να αποφευχθεί η επιδότηση της εργασιακής ανασφάλειας, να διασφαλιστεί ότι οι επιδοτήσεις προσλήψεων εξαρτώνται από συμβάσεις αορίστου χρόνου ή
  από συμβάσεις που εντάσσονται σε σταδιοδρομία που οδηγεί σε αυτού του είδους τις συμβάσεις.
  Επιπλέον, τα κίνητρα πρόσληψης μπορούν να είναι αποτελεσματικά για
  τη συμπλήρωση της προσπάθειας του εργοδότη για κατάρτιση σχετικά με
  τη δημιουργία ευκαιριών απασχόλησης όσον αφορά «μειονεκτούντα» άτομα που αναζητούν εργασία, καθώς και για την ανακατανομή των εργαζομένων που απολύονται, ευνοώντας τη μετάβασή τους σε νέους τομείς και νέα επαγγέλματα·

| Αιτιολογία |
| --- |
| Οι επιδοτήσεις προσλήψεων μπορεί να βοηθήσουν τους νέους να προσλαμβάνονται και τους εργοδότες να προσεγγίζουν δυνητικούς εργαζομένους. Ωστόσο, και οι δύο πλευρές χρειάζονται ευελιξία για την ανάπτυξη σχεδίου κατάρτισης και σταδιοδρομίας που θα οδηγήσει σε πιο σταθερές μορφές συμβάσεων. Αυτό εξαρτάται από τις δεξιότητες, τις επιδόσεις, τη συμμετοχή και άλλα αντικειμενικά κριτήρια. Οι επιδοτήσεις προσλήψεων καλύπτουν επίσης μορφές διπλών συμβάσεων εργασίας που αποτελούν μέρος μιας εκπαιδευτικής και επαγγελματικής πορείας. Ως εκ τούτου, είναι σκόπιμο να επικεντρωθεί η πρόταση στις προϋποθέσεις για βιώσιμη απασχόληση προκειμένου να προωθηθεί η ένταξη των ατόμων που αναζητούν εργασία, ιδίως των ατόμων ΕΕΑΚ. |

Αιτιολογία

Οι επιδοτήσεις προσλήψεων μπορεί να βοηθήσουν τους νέους να προσλαμβάνονται και τους εργοδότες να προσεγγίζουν δυνητικούς εργαζομένους. Ωστόσο, και οι δύο πλευρές χρειάζονται ευελιξία για την ανάπτυξη σχεδίου κατάρτισης και σταδιοδρομίας που θα οδηγήσει σε πιο σταθερές μορφές συμβάσεων. Αυτό εξαρτάται από τις δεξιότητες, τις επιδόσεις, τη συμμετοχή και άλλα αντικειμενικά κριτήρια. Οι επιδοτήσεις προσλήψεων καλύπτουν επίσης μορφές διπλών συμβάσεων εργασίας που αποτελούν μέρος μιας εκπαιδευτικής και επαγγελματικής πορείας. Ως εκ τούτου, είναι σκόπιμο να επικεντρωθεί η πρόταση στις προϋποθέσεις για βιώσιμη απασχόληση προκειμένου να προωθηθεί η ένταξη των ατόμων που αναζητούν εργασία, ιδίως των ατόμων ΕΕΑΚ.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 69 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 120 |
| Αποχές: | 16 |

Ψήφοι υπέρ:

69

Ψήφοι κατά:

120

Αποχές:

16

Το ακόλουθο σημείο της γνωμοδότησης του τμήματος τροποποιήθηκε μέσω των τροπολογιών που ενέκρινε η Ολομέλεια, αλλά συγκέντρωσε στην αρχική του μορφή περισσότερο από το ένα τέταρτο των ψήφων (άρθρο 59 παράγραφος 4 του Εσωτερικού Κανονισμού):

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 2

Υποβάλλεται από την:

BABRAUSKIENĖ Tatjana

SOC/689 — Αξιοπρεπής εργασία για τους νέους και ένταξη των ΕΕΑΚ μέσω των ΕΣΑ

Σημείο 1.9

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις διατάξεις των ΕΣΑΑ που στηρίζουν ποιοτικά προγράμματα μαθητείας ή πρακτικής άσκησης, καθώς αποτελούν αποτελεσματικό εργαλείο για τη μείωση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου και μπορούν να διασφαλίσουν την καλύτερη ένταξη των νέων (και άλλων) στην αγορά εργασίας και καλεί τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν τη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για ποιοτικά και αποτελεσματικά προγράμματα μαθητείας (1). Ωστόσο, η ΕΟΚΕ ζητεί την απαγόρευση της μη αμειβόμενης πρακτικής άσκησης
  και την εξασφάλιση αξιοπρεπούς αμοιβής για όλους τους ασκούμενους στο πλαίσιο της επικείμενης αναθεώρησης του πλαισίου για ποιοτικά και αποτελεσματικά προγράμματα μαθητείας
  . | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις διατάξεις των ΕΣΑΑ που στηρίζουν ποιοτικά προγράμματα
  κατάρτισης, συμπεριλαμβανομένης της
  μαθητείας ή πρακτικής άσκησης, καθώς αποτελούν αποτελεσματικό εργαλείο για τη μείωση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου και μπορούν να διασφαλίσουν την καλύτερη ένταξη των νέων (και άλλων) στην αγορά εργασίας και καλεί τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν τη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για ποιοτικά και αποτελεσματικά προγράμματα μαθητείας (1). Ωστόσο, η ΕΟΚΕ ζητεί την απαγόρευση της μη αμειβόμενης πρακτικής άσκησης. Η αξιοπρεπής αμοιβή για όλους τους ασκούμενους θα πρέπει να διασφαλιστεί στο πλαίσιο της επικείμενης αναθεώρησης της σύστασης του
  Συμβουλίου σχετικά με ένα πλαίσιο ποιότητας για την πρακτική άσκηση. Η ΕΟΚΕ προτείνει επίσης να αναπτυχθεί ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για ποιοτικές περιόδους πρακτικής άσκησης, προκειμένου να διασφαλιστεί η εκπαιδευτική αξία της εν λόγω μαθησιακής εμπειρίας. |

Γνωμοδότηση τμήματος

Τροπολογία

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις διατάξεις των ΕΣΑΑ που στηρίζουν ποιοτικά προγράμματα μαθητείας ή πρακτικής άσκησης, καθώς αποτελούν αποτελεσματικό εργαλείο για τη μείωση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου και μπορούν να διασφαλίσουν την καλύτερη ένταξη των νέων (και άλλων) στην αγορά εργασίας και καλεί τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν τη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για ποιοτικά και αποτελεσματικά προγράμματα μαθητείας (1). Ωστόσο, η ΕΟΚΕ ζητεί την απαγόρευση της μη αμειβόμενης πρακτικής άσκησης
  και την εξασφάλιση αξιοπρεπούς αμοιβής για όλους τους ασκούμενους στο πλαίσιο της επικείμενης αναθεώρησης του πλαισίου για ποιοτικά και αποτελεσματικά προγράμματα μαθητείας
  .

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις διατάξεις των ΕΣΑΑ που στηρίζουν ποιοτικά προγράμματα
  κατάρτισης, συμπεριλαμβανομένης της
  μαθητείας ή πρακτικής άσκησης, καθώς αποτελούν αποτελεσματικό εργαλείο για τη μείωση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου και μπορούν να διασφαλίσουν την καλύτερη ένταξη των νέων (και άλλων) στην αγορά εργασίας και καλεί τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν τη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για ποιοτικά και αποτελεσματικά προγράμματα μαθητείας (1). Ωστόσο, η ΕΟΚΕ ζητεί την απαγόρευση της μη αμειβόμενης πρακτικής άσκησης. Η αξιοπρεπής αμοιβή για όλους τους ασκούμενους θα πρέπει να διασφαλιστεί στο πλαίσιο της επικείμενης αναθεώρησης της σύστασης του
  Συμβουλίου σχετικά με ένα πλαίσιο ποιότητας για την πρακτική άσκηση. Η ΕΟΚΕ προτείνει επίσης να αναπτυχθεί ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για ποιοτικές περιόδους πρακτικής άσκησης, προκειμένου να διασφαλιστεί η εκπαιδευτική αξία της εν λόγω μαθησιακής εμπειρίας.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 127 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 62 |
| Αποχές: | 8 |

Ψήφοι υπέρ:

127

Ψήφοι κατά:

62

Αποχές:

8

---

(1)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 15ης Μαρτίου 2018, σχετικά με ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για ποιοτικά και αποτελεσματικά προγράμματα μαθητείας.

(1)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 15ης Μαρτίου 2018, σχετικά με ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για ποιοτικά και αποτελεσματικά προγράμματα μαθητείας.

(1)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 15ης Μαρτίου 2018, σχετικά με ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για ποιοτικά και αποτελεσματικά προγράμματα μαθητείας.

(1)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 15ης Μαρτίου 2018, σχετικά με ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για ποιοτικά και αποτελεσματικά προγράμματα μαθητείας.

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/38 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/38

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Άτυπη μορφή απασχόλησης και συνεταιρισμοί πλατφόρμας στο πλαίσιο του ψηφιακού μετασχηματισμού της βιομηχανίας»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2022/C 152/06)

| Εισηγητής: | ο κ. Giuseppe GUERINI |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Erwin DE DEYN |

Εισηγητής:

ο κ. Giuseppe GUERINI

Συνεισηγητής:

ο κ. Erwin DE DEYN

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 25.3.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο όργανο | Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (CCMI) |
| Εγκρίθηκε από το τμήμα | 10.11.2021 |
| Εγκρίθηκε από την ολομέλεια | 8.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 219/0/10 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

25.3.2021

Νομική βάση

Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο όργανο

Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (CCMI)

Εγκρίθηκε από το τμήμα

10.11.2021

Εγκρίθηκε από την ολομέλεια

8.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

219/0/10

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η οικονομία των ψηφιακών πλατφορμών είναι ένα ταχέως διευρυνόμενο φαινόμενο, το οποίο ξεπερνά τα σύνορα της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Με την ανάπτυξη αυτού του φαινομένου έχουν επίσης πολλαπλασιαστεί οι μορφές εργασιακών σχέσεων για τα άτομα που εργάζονται μέσα από αυτές τις πλατφόρμες: σχέσεις αυτοαπασχόλησης, ασυνεχείς σχέσεις συνεργασίας, εξατομικευμένες συμβάσεις εργασίας. Σε αυτό το πλαίσιο, οι συνεταιρισμοί που δημιουργούνται μεταξύ εργαζομένων μπορούν να αποτελέσουν ένα ενδιαφέρον βοήθημα για τη σταθεροποίηση των σχέσεων εργασίας που ενεργοποιούνται μέσω ψηφιακών πλατφορμών. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Δεδομένης της κλίμακας του φαινομένου, η ΕΟΚΕ θεωρεί χρήσιμο και απαραίτητο να συντονίσουν η ΕΕ και τα κράτη μέλη την εφαρμογή των κατάλληλων ρυθμίσεων με σκοπό να εξασφαλιστεί ισορροπία μεταξύ των αναγκών καινοτομίας και προστασίας των δικαιωμάτων των εργαζομένων των ψηφιακών πλατφορμών, όπως το πράττουν ήδη για τους καταναλωτές και τους χρήστες στα σχέδια κανονισμών σχετικά με την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες και την πράξη για τις ψηφιακές αγορές. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Οι ψηφιακές πλατφόρμες προωθούν επίσης την ανάπτυξη νέων μορφών επιχειρήσεων που μπορούν να διευρύνουν τις δυνατότητες της ενεργού συμμετοχής πολλών ατόμων σε νέες ψηφιακές αγορές. Μεταξύ αυτών των μορφών επιχειρήσεων, οι συνεταιριστικές μορφές είναι ιδιαίτερα ελκυστικές για την προώθηση της χωρίς αποκλεισμούς συμμετοχής στη διαχείριση των ψηφιακών πλατφορμών. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Μάλιστα, η συνεταιριστική μορφή επιτρέπει την ανάπτυξη επιχειρήσεων που δημιουργούνται από αυτοαπασχολούμενους, των οποίων η φιλοδοξία είναι η διατήρηση της αυτονομίας και της δημιουργικότητάς τους, με παράλληλη βελτίωση του εισοδήματος, των συνθηκών εργασίας και της πρόσβασής τους στην κοινωνική προστασία, αποφεύγοντας ατυπικές μορφές εργασίας. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η συνεταιριστική μορφή μπορεί να συνδυάζει τα χαρακτηριστικά των ψηφιακών πλατφορμών με το συνεταιριστικό μοντέλο οργάνωσης της εργασίας, αλλά επιτρέπει επίσης, όταν το απαιτούν οι συνθήκες, τη διατήρηση του καθεστώτος του υπαλλήλου για τους απασχολούμενους συνεταίρους, με την κάλυψη όλων των εγγυήσεων που προβλέπονται για τους εργαζομένους βάσει των συλλογικών συμβάσεων εργασίας. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα κράτη μέλη της ΕΕ και τους φορείς του κοινωνικού διαλόγου, να αναλάβουν πρωτοβουλίες που θα μπορούσαν να ενθαρρύνουν την ανάπτυξη συνεταιρισμών πλατφόρμας που, μέσω των νέων τεχνολογιών, θα μπορούσαν να ενισχύσουν το επιχειρηματικό πνεύμα μέσω της συγκέντρωσης νέων εργαζομένων και επιχειρηματιών σε συνεταιρισμούς. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η αποτελεσματική υλοποίηση αυτών των πρωτοβουλιών απαιτεί τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων μερών. Ως εκ τούτου, ο κοινωνικός διάλογος μπορεί να διαδραματίσει καίριο ρόλο, και για τον λόγο αυτό η ΕΟΚΕ είναι έτοιμη να αναλάβει δράση για την προώθηση των συνεταιρισμών πλατφόρμας. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Οι ψηφιακές πλατφόρμες δεν γνωρίζουν χερσαία σύνορα. Επιπλέον, η αρχή της χώρας καταγωγής ισχύει στο έδαφος της ΕΕ. Η επιτυχία αυτών των πρωτοβουλιών εξαρτάται από την κοινή κατανόηση και εφαρμογή των θεμάτων αυτών. Η ΕΟΚΕ ζητεί να δοθεί προσοχή στον κίνδυνο κατακερματισμού της εσωτερικής αγοράς, ο οποίος θα έθετε σε μειονεκτική θέση τόσο τις πλατφόρμες όσο και τους εργαζομένους σε αυτές. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί χρήσιμο, κατά την υλοποίηση της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την ψηφιακή μετάβαση, να συμπεριληφθούν πρωτοβουλίες για την υποστήριξη της δημιουργίας συνεταιρισμών διαχείρισης ψηφιακών πλατφορμών, με στόχο επίσης την προώθηση της συλλογικής ιδιοκτησίας των ψηφιακών υπηρεσιών, των δεδομένων και των τεχνολογικών υποδομών, ώστε να καταστεί δυνατή η μεγαλύτερη διαφοροποίηση του οικονομικού περιβάλλοντος και η εξάπλωση της οικονομικής δημοκρατίας. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι συνεταιρισμοί, ως αυτόνομες οργανώσεις ατόμων που ενώθηκαν οικειοθελώς για να καλύψουν τις κοινές κοινωνικές, οικονομικές και πολιτιστικές τους ανάγκες μέσω μιας δημοκρατικής και συμμετοχικής οργάνωσης, αποτελούν ενδιαφέρουσα λύση στα προβλήματα διαχείρισης και δημοκρατικού ελέγχου των ψηφιακών πλατφορμών. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ ζητά οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη ρύθμιση του καθεστώτος των εργαζομένων σε ψηφιακές πλατφόρμες να εκπονηθούν προσεκτικά με τη συνεκτίμηση της καινοτομίας, ώστε να συμβάλουν στην υποστήριξη της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων, χωρίς να παραβλέπεται η προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Ειδικότερα, πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε τα άτομα που εργάζονται για ψηφιακές πλατφόρμες να είναι καταρτισμένα και ικανά για την καλύτερη κατανόηση και τον καλύτερο έλεγχο του τρόπου εφαρμογής των αλγορίθμων που ρυθμίζουν την πρόσληψη των εργαζομένων. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Εισαγωγή και ιστορικό πλαίσιο

| 2.1. | Κατά τη διαδικασία του γρήγορου μετασχηματισμού της οικονομίας και των επιχειρήσεων, η ψηφιοποίηση έχει αποκτήσει βασικό στρατηγικό ρόλο, σε τέτοιο βαθμό ώστε να είναι διάχυτη σε όλους τους τομείς δραστηριότητας, καλύπτοντας ολόκληρο τον κύκλο της αξιακής αλυσίδας προϊόντων και υπηρεσιών, με τη συμμετοχή τόσο μεγάλων όσο και μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων. Οι συνέπειες στον κόσμο της εργασίας, όσον αφορά τις νέες ευκαιρίες και τις νέες προκλήσεις, είναι σημαντικές τόσο ως προς το περιεχόμενο όσο και ως προς την ταχύτητα με την οποία επέρχονται οι αλλαγές. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Νέες μορφές εργασίας και οργάνωσης επιχειρήσεων εμφανίζονται ως αποτέλεσμα του γρήγορου ψηφιακού μετασχηματισμού. Η εργασία σε πλατφόρμες απαιτεί, μεταξύ άλλων, νέες και ευέλικτες λύσεις τις οποίες τα ισχύοντα νομικά πλαίσια δεν είναι πάντα σε θέση να ρυθμίζουν. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ο γρήγορος μετασχηματισμός που βρίσκεται σε εξέλιξη έχει αποκαλύψει κενά όσον αφορά την ασφάλεια δικαίου· γι’ αυτό ο κοινωνικός διάλογος και οι συλλογικές διαπραγματεύσεις είναι σημαντικά ζητούμενα, ως πλαίσιο για τη διαπραγμάτευση των νέων κανόνων ρύθμισης της εργασίας σε ψηφιακές πλατφόρμες. Πολλά κράτη μέλη έχουν λάβει μέτρα για να αποσαφηνίσουν το καθεστώς απασχόλησης ενός ατόμου που εργάζεται μέσω ψηφιακών πλατφορμών. Υπό αυτή την έννοια, το ρυθμιστικό έργο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα πρέπει να ενθαρρύνει συμφωνίες ικανές να προσαρμοστούν στις αλλαγές της αγοράς εργασίας, με την παράλληλη εξασφάλιση των απαραίτητων εγγυήσεων για την κοινωνική προστασία των εργαζομένων. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Αν και το φαινόμενο των ψηφιακών πλατφορμών αφορά ευρύ φάσμα μοντέλων που μπορεί να περιλαμβάνει τα κοινωνικά δίκτυα, τους ιστοτόπους ηλεκτρονικού εμπορίου, τους ιστοτόπους χρηματοπιστωτικής διαμεσολάβησης ή την πρόσβαση σε πόρους και δεδομένα και τη διαχείρισή τους, στην παρούσα γνωμοδότηση θα εξεταστεί η προοπτική της εργασίας και θα αναφερθούν ιδίως εταιρείες που λειτουργούν μέσω εφαρμογών ή ιστοτόπων. Ειδικότερα, θα ληφθεί υπόψη ο ειδικός τύπος των ψηφιακών πλατφορμών με συνεταιριστική μορφή. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διερευνά τις επιπτώσεις στις συνθήκες των εργαζομένων σε πλατφόρμα μέσω διαβούλευσης, που ξεκίνησε σε μια πρώτη φάση στις 24 Φεβρουαρίου και σε μια δεύτερη φάση μεταξύ 15 Ιουνίου και 15 Σεπτεμβρίου 2021. Με αυτές τις διαβουλεύσεις, η Επιτροπή ζητά από τους κοινωνικούς εταίρους δήλωση σχετικά με το αν θα λάβουν ή όχι νομοθετικά μέτρα. Η διαβούλευση προσδιορίζει τους εξής επτά τομείς παρέμβασης: 1. καθεστώς απασχόλησης, 2. συνθήκες εργασίας, 3. πρόσβαση στην κοινωνική προστασία, 4. πρόσβαση στην εκπροσώπηση και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις, 5. διασυνοριακή διάσταση, 6. αλγοριθμική διαχείριση, 7. συνεχής επιμόρφωση και επαγγελματικές ευκαιρίες για άτομα που εργάζονται σε πλατφόρμες. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Οι ψηφιακές πλατφόρμες δημιουργούν έναν «εικονικό χώρο» στον οποίο πραγματοποιούνται αλληλεπιδράσεις και ανταλλαγές που είναι κάτι περισσότερο από μια απλή συνάντηση μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, που μπορεί να ασκήσουν μια ολοένα και πιο αναβαθμισμένη δύναμη ελέγχου και επιρροής στους εργαζόμενους, τους προμηθευτές και τους χρήστες, προσφέροντας νέες υπηρεσίες στους πελάτες και νέες επιλογές απασχόλησης. Αυτό είναι δυνατό μέσω της χρήσης συστημάτων κατάρτισης προφίλ και ευρείας χρήσης των δεδομένων, με την εφαρμογή συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης και αλγορίθμων που καθορίζονται από εκείνους που διαχειρίζονται τις πλατφόρμες. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Μέσα από μια εξελιγμένη πολιτική μάρκετινγκ που κάνει τους ανθρώπους που δρουν σε πλατφόρμες να αισθάνονται απατηλά πρωταγωνιστές μιας οριζόντιας κοινής διαδικασίας, οι πλατφόρμες προτείνουν και προσδιορίζονται ως χώροι συνάντησης για μια άμεση και ενδιάμεση σχέση, αλλά που στην πραγματικότητα δεν είναι ποτέ εντελώς αποκεντρωμένοι ούτε ποτέ ουδέτεροι· αντίθετα, αποτελούν ενεργό αντικείμενο της διαμεσολάβησης, με καθιερωμένες ιεραρχίες, αν και συχνά δεν είναι εμφανείς. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Παρά το γεγονός ότι υπάρχει ένα ολοκληρωμένο σύνολο ενωσιακής και εθνικής νομοθεσίας που καλύπτει διάφορες μορφές απασχόλησης, οι πλατφόρμες δεν προσαρμόζονται πάντα εύκολα στην εφαρμογή και την υλοποίηση αυτών των κανονιστικών πλαισίων. Η ενημέρωση, ο διάλογος και η αμοιβαία μάθηση θα πρέπει να ενθαρρυνθούν προκειμένου να διευκολυνθεί και να υποστηριχθεί μια ισχυρή και βιώσιμη ανάπτυξη των ψηφιακών πλατφορμών και να αυξηθεί η συνεργασία και η εμπιστοσύνη μεταξύ των φορέων της ψηφιακής αγοράς. Ο κοινωνικός διάλογος και οι συλλογικές διαπραγματεύσεις μπορούν να ρυθμίσουν καλύτερα τις ταχέως μεταβαλλόμενες καταστάσεις απ, ότι οι βιαστικές νομοθετικές παρεμβάσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να εμποδίσουν την καινοτομία. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Σε κάθε περίπτωση, παραμένει σαφές ότι μια σωστή ρύθμιση πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις σημαντικές καινοτομίες που μπορούν να προέλθουν από τις ψηφιακές τεχνολογίες και την αναγνώριση των δικαιωμάτων των εργαζομένων σε αυτές τις νέες μορφές οργάνωσης της εργασίας. Η ανάληψη δράσης για την αλλαγή σημαίνει ενεργό προσανατολισμό του αναπτυξιακού μοντέλου, το οποίο, κατά την άποψή μας, πρέπει απαραιτήτως να επικεντρώνεται κυρίως στο περιβάλλον και την κοινωνία. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Στο πλαίσιο του ψηφιακού μετασχηματισμού που λαμβάνει χώρα σε ολόκληρο τον κόσμο, πρέπει να αναληφθεί κατάλληλη δράση σε όλα τα επίπεδα για τη στήριξη της ανάπτυξης μιας βιώσιμης ψηφιακής μετάβασης, η οποία θα διέπεται από ένα κατάλληλο και σαφές ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο για τους διάφορους φορείς της ψηφιακής αγοράς και ιδίως της αγοράς που αντιπροσωπεύεται από πλατφόρμες. Τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα έχουν αρχίσει να ασχολούνται με το θέμα αυτό με διάφορους τρόπους (1) και η ΕΟΚΕ έχει ήδη υιοθετήσει αρκετές γνωμοδοτήσεις σχετικά με τα φορολογικά ζητήματα (2), τη ρύθμιση της ψηφιακής αγοράς (3), και τα εργασιακά ζητήματα (4). |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Σε ένα γενικό πλαίσιο μεταβαλλόμενων συνθηκών εργασίας, ολοένα και περισσότεροι αυτοαπασχολούμενοι είναι σε θέση να παρέχουν τις υπηρεσίες τους μέσω ψηφιακών πλατφορμών, όπως επισημαίνεται στην εκτίμηση επιπτώσεων που δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα τέλη Ιανουαρίου 2021 (5). Η έλλειψη κατάλληλου ρυθμιστικού πλαισίου ενέχει τον κίνδυνο προσφυγής σε αθέμιτες μορφές αυτοαπασχόλησης οι οποίες, ως τέτοιες, πρέπει να πληρούν κριτήρια όπως: αυτονομία, ελεύθερη έκφραση της βούλησης συμμετοχής των μερών, αυτοδιάθεση στην οργάνωση της εργασίας και ανεξαρτησία. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Η ανάλυση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνει ότι τα άτομα που εργάζονται σε διάφορες πλατφόρμες ενδέχεται να μην έχουν επαρκή ενημέρωση και κατανόηση σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούνται οι αλγόριθμοι για τη λήψη ορισμένων αποφάσεων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις συνθήκες εργασίας τους. Η έλλειψη κατανόησης και ενημέρωσης μπορεί να είναι προβληματική, ιδιαίτερα όσον αφορά την ψηφιακή επιτήρηση και τη διαχείριση δεδομένων, εφόσον ο αλγοριθμικός σχεδιασμός και η αντίστοιχη διαχείριση επηρεάζουν τις συνθήκες εργασίας. Γι’ αυτό είναι απαραίτητος ο κοινωνικός διάλογος. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Επίγνωση και ασφάλεια δικαίου σχετικά με τις συμβάσεις εργασίας που εφαρμόζονται στους εργαζομένους σε πλατφόρμες —που να εγγυώνται αξιοπρεπείς απολαβές και πρόσβαση στην κοινωνική προστασία και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις— αποτελούν αναγκαιότητα τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τους εργαζομένους. Η ίδια ανάγκη για σαφήνεια υπάρχει όσον αφορά τα κριτήρια για τα προσόντα του επιχειρηματία και του αυτοαπασχολούμενου. Η ΕΟΚΕ προέβη σε σαφή δήλωση σχετική με τα ζητήματα αυτά στη γνωμοδότησή της SOC 645/2021 με θέμα «Αξιοπρεπής εργασία στην οικονομία των πλατφορμών», την εκπόνηση της οποίας αιτήθηκε η γερμανική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2020. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Στο πλαίσιο της οικονομίας των ψηφιακών πλατφορμών, όπως αναγνωρίζει η ίδια η Επιτροπή, οι συνεταιρισμοί δημιούργησαν με επιτυχία μοντέλα που επιτρέπουν έναν ενάρετο συνδυασμό επιχειρηματικότητας, κοινωνικών δικαιωμάτων και κατάλληλων συνθηκών εργασίας (6). |
| --- | --- |

2.14.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Οι ισχυροί και γρήγοροι μετασχηματισμοί που συνδέονται με την ψηφιοποίηση της οικονομίας και της κοινωνικής ζωής συνεπάγονται νέες απαιτήσεις για ευελιξία και ταχύτητα προσαρμογής, οι οποίες διευρύνουν επίσης την επιλογή των αυτόνομων μορφών εργασίας, αν και μερικές φορές οδηγούν σε νέες μορφές κατακερματισμού και κατάτμησης της εργασίας, όχι μόνο ως διαδικασία κατανεμημένη σε φάσεις (όπως στις κλασικές αλυσίδες συναρμολόγησης), αλλά και με χωρική και χρονική κατανομή, διαταράσσοντας συχνά τη διάκριση μεταξύ του χρόνου εργασίας και του χρόνου ζωής των ατόμων που συμμετέχουν σε ορισμένες από αυτές τις διαδικασίες. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Οι πτυχές αυτές αποτελούν μέρος ενός σύνθετου φαινομένου, συμπεριλαμβανομένων των επαγγελμάτων υψηλής ειδίκευσης, στα οποία ανατίθενται τμήματα της παραγωγικής διαδικασίας μέσω ανεξάρτητων συμβάσεων ή «ελεύθερων επαγγελμάτων». Για παράδειγμα, εννοούμε ολόκληρο τον κόσμο των προγραμματιστών υπολογιστών, των αναλυτών δεδομένων και των φορέων ανάπτυξης εφαρμογών, ή όλων των παρόχων συμπληρωματικών υπηρεσιών που είναι ολοένα και πιο αποκεντρωμένοι. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η κρίση της νόσου COVID-19 κατέδειξε ότι η ορθή εφαρμογή και ενεργοποίηση των ενωσιακών και εθνικών κανόνων, που να αναγνωρίζουν την ανάγκη προστασίας των εργαζομένων στο πλαίσιο των λεγόμενων «άτυπων συμβάσεων» (7), παραμένει ανοικτή πρόκληση σε πολλά κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η εμφάνιση των ψηφιακών πλατφορμών ως μέσου πρόσληψης εργαζομένων έχει σε πολλές περιπτώσεις τη χρήση μορφών σύναψης συμβάσεων με τον τύπο της αυτοαπασχόλησης, ακόμη και όταν οι δραστηριότητες δεν ασκούνται πραγματικά με αυτονομία και ανεξαρτησία. Υπήρξαν επίσης περιπτώσεις στις οποίες η προσέγγιση αυτή ανταποκρινόταν περισσότερο στην ανάγκη περιορισμού του κόστους εργασίας παρά στη μεγιστοποίηση της αυτονομίας στην οργάνωση της εργασίας. Έτσι, έχουν αυξηθεί οι νομικές διαφορές στα δικαστήρια σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες. Από την άλλη πλευρά, είναι σαφές ότι ένα τόσο ταχέως μεταβαλλόμενο φαινόμενο δεν μπορεί να διευθετηθεί με δικαστικά μέσα και δικαστικές διαδικασίες, αλλά απαιτεί την εξεύρεση εφαρμόσιμων λύσεων που να αποτυπώνουν και να ερμηνεύουν σωστά τις βαθιές αλλαγές που συντελούνται. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Σε αυτό το πλαίσιο, η συνεταιριστική μορφή επιτρέπει την ανάπτυξη επιχειρήσεων που δημιουργούνται από αυτοαπασχολούμενους (όπως οι συνεταιρισμοί αυτοαπασχολούμενων), επιδίωξη των οποίων είναι η διατήρηση της αυτονομίας και της δημιουργικότητάς τους, με παράλληλη βελτίωση του εισοδήματος, των συνθηκών εργασίας και της πρόσβασης στην κοινωνική προστασία. Επιπλέον, η πιο κλασική μορφή συνεταιρισμού (η μορφή των συνεταιρισμών εργαζομένων) μπορεί να συνδυάζει τα χαρακτηριστικά των ψηφιακών πλατφορμών με το οργανωτικό μοντέλο της συναφούς εργασίας, το οποίο χαρακτηρίζεται από δημοκρατική δομή και από τις διασφαλίσεις που παρέχονται στους εργαζομένους στο πλαίσιο των εθνικών συμβάσεων εργασίας. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Ο συνεταιρισμός πλατφόρμας είναι μια εταιρεία με συνεταιριστική μορφή και δημοκρατική διοίκηση, με τη συμμετοχή των ενδιαφερομένων μερών, η οποία, μέσω μιας υποδομής πληροφορικής και πρωτοκόλλων που διασυνδέουν διάφορες —σταθερές και κινητές— συσκευές, οργανώνει την παραγωγή και την ανταλλαγή αγαθών και υπηρεσιών. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Όπως κάθε συνεταιρισμός, οι συνεταιρισμοί πλατφόρμας ανήκουν και διοικούνται από εκείνους που εξαρτώνται περισσότερο από αυτούς, εν προκειμένω τους εργαζομένους, τους χρήστες και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη. Φυσικά, αυτό γίνεται λαμβάνοντας υπόψη το κατάλληλο συμβατικό πλαίσιο των εργαζομένων-μελών τόσο στην περίπτωση που εργάζονται ως εργαζόμενοι όσο και στην περίπτωση που αποκτούν το καθεστώς των αυτοαπασχολούμενων εργαζομένων. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Το συνεταιριστικό μοντέλο, πέραν του χαρακτηρισμού της εταιρικής μορφής και της σχέσης μεταξύ των φορέων, επηρεάζει αποφασιστικά τις ροές λήψης αποφάσεων του λειτουργικού αλγορίθμου και προσφέρεται επίσης για «καλύτερη κατανομή των οφελών μεταξύ παραγωγών/παρόχων υπηρεσιών και θα συμπεριλαμβάνουν τους πολίτες/καταναλωτές στη διακυβέρνηση, τη λήψη αποφάσεων και τον καταμερισμό των οφελών», όπως προτάθηκε πρόσφατα στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ NAT/794 (8). |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Υπό το πρίσμα αυτό, η ενθάρρυνση της δημιουργίας νέων επιχειρήσεων, που να συγκεντρώνουν τους εν λόγω εργαζομένους σε συνεταιρισμούς, ενδέχεται να συμβάλει στην ανάπτυξη νέων μορφών επιχειρήσεων. Η συγκέντρωση είναι επωφελής για όσους συμμετέχουν σε αυτές τις δραστηριότητες, τόσο από την άποψη της επέκτασης των επιχειρηματικών ευκαιριών (τόσο μεταξύ τους όσο και εξωτερικά) όσο και από την άποψη συνένωσης του κόστους και των οφελών. Συχνά, όταν το επιτρέπει η εθνική νομοθεσία, οι συνεταιρισμοί αυτοί παρέχουν τη δυνατότητα στα αυτοαπασχολούμενα μέλη τους να έχουν πρόσβαση στα υφιστάμενα συστήματα κοινωνικής προστασίας. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Το επιχειρηματικό πνεύμα, οι επιχειρηματικές δεξιότητες και η αυτοεπιχειρηματικότητα αποτελούν τους βασικούς μοχλούς ανάπτυξης. Ωστόσο, είναι δύσκολο να ιδρυθούν προσωπικές επιχειρήσεις και, κυρίως, από νέους: Για τον λόγο αυτό, είναι ενδιαφέρον να αναπτυχθούν αυτές οι μορφές συνεταιρισμών που, χάρη στις νέες τεχνολογίες, μπορούν να στηρίξουν την επιχειρηματική τάση μέσω της συγκέντρωσης νέων εργαζομένων σε συνεταιρισμούς, ανεξάρτητα από το νομικό καθεστώς τους (μισθωτοί ή αυτοαπασχολούμενοι). |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Οι εργασιακές ρυθμίσεις και τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης που έχουν αναπτυχθεί σύμφωνα με την τυπική απασχόληση δεν φαίνεται να είναι σε θέση να καλύψουν τις ανάγκες των εργαζομένων που εργάζονται με ατυπικές συμβάσεις, αλλά χρειάζονται κοινωνική προστασία και κατάλληλες μορφές συλλογικών διαπραγματεύσεων. Πολλές από τις προκλήσεις που θέτει σήμερα ο μετασχηματισμός και η ψηφιοποίηση της εργασίας ενθάρρυναν τους συνεταιρισμούς να ανταποκριθούν στις ανάγκες των εργαζομένων που δεν καλύπτονται από τις τρέχουσες θεσμικές ρυθμίσεις, ενώ παράλληλα καταβάλλουν προσπάθειες για την αύξηση της αυτοαπασχόλησης των εργαζομένων, ενθαρρύνοντας τη συμμετοχή των εργαζομένων στο μετοχικό κεφάλαιο. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Όσον αφορά τους εργαζομένους που επιθυμούν να εξασφαλίσουν την αυτονομία τους (δηλαδή να μην ληφθεί υπόψη το φαινόμενο των ψευδοαυτοαπασχολούμενων), πρόσφατα εμφανίστηκαν νέα συνεταιριστικά μοντέλα ως απάντηση στη σημαντική αύξηση των νέων μορφών εργασίας. Αυτές οι νέες μορφές συνεταιρισμών μπορούν να αποτελέσουν εξαιρετικό εργαλείο για την προώθηση της μεγαλύτερης διάδοσης των επιχειρηματικών δεξιοτήτων και της συνένωσης του κόστους και των οφελών. Ειδικότερα, χάρη στις νέες τεχνολογίες, κάποιες μορφές νέας οικονομίας, όπως η λεγόμενη οικονομία των πλατφορμών, θα μπορούσε να βρει στο συνεταιριστικό εργαλείο τον τρόπο με τον οποίο πολλοί αυτοαπασχολούμενοι να μπορούν να καταστούν και ιδιοκτήτες αυτών των πλατφορμών και, ως εκ τούτου, να αποφευχθούν ορισμένες αρνητικές τάσεις διασποράς (9). |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Η βασική ιδέα των συνεταιρισμών πλατφόρμας είναι σαφής: νέα επιχειρηματικά μοντέλα που βασίζονται στο Διαδίκτυο και σε διαδικτυακές πλατφόρμες μπορούν να συνδυαστούν με το συνεταιριστικό μοντέλο παρέχοντας ιδιοκτησία και εξουσία ελέγχου στα ίδια άτομα που χρησιμοποιούν και εργάζονται μέσω των διαδικτυακών πλατφορμών. Αυτές οι καινοτόμες μορφές επιχειρήσεων μπορούν να αυξήσουν την καλή απασχόληση στην οικονομία των πλατφορμών και να καταστήσουν την ψηφιακή οικονομία πιο συμμετοχική. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Ως εκ τούτου, οι συνεταιριστικές ψηφιακές πλατφόρμες δημιουργούν ένα «επιχειρηματικό μοντέλο» που χρησιμοποιεί ψηφιακές τεχνολογίες, ιστοτόπους και κατανεμημένες εφαρμογές για φορητές συσκευές, βασίζοντας τη λειτουργία τους στη δημοκρατική λήψη αποφάσεων και στη συνιδιοκτησία των ενδιαφερόμενων μερών. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Με τον τρόπο αυτό, η νομική μορφή ενός συνεταιρισμού, οργανωμένου σε ψηφιακές πλατφόρμες, προωθεί αποτελεσματικά και την οργάνωση υπηρεσιών ανταλλαγής και ιδιοκτησίας δεδομένων, οι οποίες θα μπορούσαν να χρησιμοποιούνται ολοένα και περισσότερο από εταιρείες και ιδίως ΜΜΕ, οι οποίες με μεγαλύτερη δυσκολία μπορούν να αποκτήσουν ενδιάμεσους φορείς για τη διαχείριση και την ανταλλαγή δεδομένων, επιτρέποντας, για παράδειγμα, σε ομαδοποιημένες ΜΜΕ να διατηρήσουν τη διαχείριση αυτών των δομών. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Το δυναμικό αυτό δεν έχει διαφύγει την προσοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία, στο άρθρο 9 της πρότασης κανονισμού για την ευρωπαϊκή διακυβέρνηση των δεδομένων, που υποβλήθηκε στις 25 Νοεμβρίου 2020, προβλέπει ρητά τη δυνατότητα οργάνωσης «υπηρεσιών συνεταιρισμών δεδομένων», όπως επισημαίνει και η ΕΟΚΕ στη γνωμοδότησή της INT/921 (10). |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Σχετικά με τη λειτουργία εκδημοκρατισμού της ψηφιακής οικονομίας, την οποία μπορούν να επιτελέσουν οι συνεταιρισμοί, σημαντική αναφορά υπάρχει και στην έκθεση του 2019 (11) των Ηνωμένων Εθνών για την ψηφιακή οικονομία και, πιο πρόσφατα, σε μια έκθεση της ΔΟΕ (12). |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Είναι σημαντικό να παρέχονται στα άτομα που εργάζονται σε διάφορες πλατφόρμες τα μέσα που να καθοδηγούν την καριέρα τους και να τους επιτρέπουν την επαγγελματική ανέλιξη και την ανάπτυξη δεξιοτήτων. Όπως επισημαίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ανεξάρτητα από το καθεστώς απασχόλησης των ατόμων που εργάζονται και/ή παρέχουν υπηρεσίες μέσω ψηφιακών πλατφορμών, θα πρέπει να υποστηρίζονται με δραστηριότητες συνεχούς επιμόρφωσης και επανειδίκευσης καθώς και για πρόσβαση στην κοινωνική προστασία και ειδικότερα στην προστασία της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Το μοντέλο των ψηφιακών πλατφορμών, ακόμη και σε συνεταιριστική μορφή, μπορεί να εφαρμοστεί για την ανάπτυξη και τη βελτίωση της προσβασιμότητας σε προσφορές εξ αποστάσεως επιμόρφωσης, οι οποίες μπορούν να διευκολύνουν την εξατομικευμένη μάθηση. |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | Η ευρεία διάδοση μέσων ψηφιοποίησης όχι μόνο των εργασιακών δραστηριοτήτων, αλλά και πολλών πτυχών της καθημερινής ζωής, απαιτεί την ευρεία δυνατότητα απόκτησης βασικών ψηφιακών δεξιοτήτων. Οι φορείς του κοινωνικού διαλόγου και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα πρέπει να ευνοήσουν την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών σε αυτόν τον τομέα προκειμένου να προωθήσουν την αμοιβαία μάθηση και την ευαισθητοποίηση σχετικά με το δυναμικό της ψηφιοποίησης της οικονομίας. Η συνεχής επιμόρφωση των εργαζομένων πρέπει να αποτελεί το πρωταρχικό πλαίσιο προώθησης του κοινωνικού διαλόγου και των συλλογικών διαπραγματεύσεων. |
| --- | --- |

3.20.

Βρυξέλλες, 8 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  https://www.eurofound.europa.eu/data/platform-economy/dossiers

1

(2)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα με θέμα «Η φορολόγηση στη συνεργατική οικονομία — υποχρεώσεις αναφοράς» (πρόσθετη γνωμοδότηση) (ΕΕ C 364 της 28.10.20209, σ. 62).

2

(3)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Πράξη για τις ψηφιακές αγορές» (EE C 286 της 16.7.2021, σ. 64).

3

(4)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Οδηγία για τους όρους εργασίας»ΕΕ C 283 της της 10.8.2018, σ. 39.

4

(5)  Αρχική εκτίμηση των επιπτώσεων — Συλλογικές διαπραγματεύσεις για αυτοαπασχολούμενους — πεδίο εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού της ΕΕ, 6.1.2021. Βλέπε https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/12483-Collective-bargaining-agreements-for-self-employed-scope-of-application-EU-competition-rules_el.

5

Συλλογικές διαπραγματεύσεις για αυτοαπασχολούμενους — πεδίο εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού της ΕΕ

(6)  Ένα εμβληματικό παράδειγμα περιλαμβάνει τους συνεταιρισμούς που συνδέονται με την ομοσπονδία CoopCycle. Πρόκειται πράγματι για συνεταιρισμούς διανομέων με δίκυκλο που είναι μέλη του συνεταιρισμού τους, ο οποίος με τη σειρά του μοιράζεται με άλλους συνεταιρισμούς σε άλλες πόλεις το λογισμικό που επιτρέπει τις συναλλαγές και την αντιστοίχιση μεταξύ εργαζομένων, προμηθευτών και χρηστών: https://coopcycle.org/en/.

6

(7)  Η άτυπη απασχόληση είναι μια έννοια που τις τελευταίες δεκαετίες τυγχάνει ολοένα και μεγαλύτερης πολιτικής προσοχής. Βλέπε για παράδειγμα τη μελέτη All For One: https://cecop.coop/works/cecop-report-all-for-one-reponse-of-worker-owned-cooperatives-to-non-standard-employment.

7

(8)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ψηφιοποίηση και βιωσιμότητα: υφιστάμενη κατάσταση και ανάγκη δράσης από τη σκοπιά της κοινωνίας των πολιτών» (ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 187).

8

(9)  https://cecop.coop/works/cecop-report-all-for-one-reponse-of-worker-owned-cooperatives-to-non-standard-employment

9

(10)  Γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με θέμα «Διακυβέρνηση δεδομένων» (ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 38).

10

(11)  https://unctad.org/system/files/official-document/der2019_en.pdf

11

(12)  https://www.ilo.org/global/research/global-reports/weso/2021/lang--en/index.htm

12

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/44 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/44

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πώς οι βιομηχανίες υψηλής έντασης πόρων και ενέργειας (ΒΥΕΠΕ) μπορούν να επωφεληθούν από το σχέδιο ανάκαμψης της ΕΕ κατά την κοινωνικά αποδεκτή μετάβασή τους προς την απεξάρτηση από τον άνθρακα και την ψηφιοποίηση»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2022/C 152/07)

| Εισηγητής: | ο κ. Andrés BARCELÓ DELGADO |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Enrico GIBELLIERI |

Εισηγητής:

ο κ. Andrés BARCELÓ DELGADO

Συνεισηγητής:

ο κ. Enrico GIBELLIERI

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας: | 25.3.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο όργανο | Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (CCMI) |
| Εγκρίθηκε από το τμήμα | 10.11.2021 |
| Εγκρίθηκε από την ολομέλεια | 8.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 151/0/4 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας:

25.3.2021

Νομική βάση

Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο όργανο

Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (CCMI)

Εγκρίθηκε από το τμήμα

10.11.2021

Εγκρίθηκε από την ολομέλεια

8.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

151/0/4

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Ο μηχανισμός ανάκαμψης της ΕΕ και τα σχετικά εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας πρέπει να συμβάλουν σε μια δίκαιη μετάβαση για τις βιομηχανίες υψηλής έντασης πόρων και ενέργειας της ΕΕ. Πρέπει να οδηγούν στη δημιουργία και τη διατήρηση ποιοτικών θέσεων εργασίας στις βιομηχανίες αυτές, να προωθούν τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στην εφαρμογή των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και να στηρίζουν τις εργασιακές μεταβάσεις μέσω της αναβάθμισης και απόκτησης νέων δεξιοτήτων. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή και τα άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ να διασφαλίσουν ισότιμους όρους ανταγωνισμού εντός της ενιαίας αγοράς, ώστε να αποφευχθούν τα ασύμμετρα πλεονεκτήματα για τη βιομηχανία που εξαρτώνται από την προσέγγιση κάθε κράτους μέλους. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η βιομηχανική μετάβαση δεν θα επιτευχθεί εάν δεν υλοποιηθεί η ενεργειακή μετάβαση. Για τον σκοπό αυτό, θα είναι καίριας σημασίας η διαθεσιμότητα επαρκών και οικονομικά προσιτών πηγών ενέργειας χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών που θα καταστήσουν δυνατή τη βιομηχανική παραγωγή χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Οι νομοθέτες της ΕΕ και τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξισορροπήσουν τη διαθεσιμότητα των ενεργειακών φορέων με το κόστος τους, ώστε να μπορέσουν οι βιομηχανίες υψηλής έντασης πόρων και ενέργειας (ΒΥΕΠΕ) να κάνουν πράξη τη βιομηχανική μετάβαση και να γίνουν ανταγωνιστικές στη διεθνή σκηνή. Επιπλέον, η τεχνολογική ουδετερότητα θα είναι καίριας σημασίας για τη διασφάλιση της ορθής εφαρμογής των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΣΑΑ), με παράλληλη συμμόρφωση προς τους κλιματικούς στόχους της ΕΕ για το 2030 και το 2050 και τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) του ΟΗΕ. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η αυτοματοποίηση και η ψηφιοποίηση στη βιομηχανική μετάβαση συγκαταλέγονται μεταξύ των οριζόντιων θεμελιωδών στοιχείων αυτής της διαδικασίας μετασχηματισμού. Ωστόσο, ο ρόλος της ψηφιοποίησης στις ΒΥΕΠΕ δεν πρέπει να παρερμηνευθεί: αποτελεί εργαλείο και όχι αυτοσκοπό. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τους επτά εμβληματικούς τομείς που όρισε η Επιτροπή στις κατευθυντήριες γραμμές της προς τα κράτη μέλη σχετικά με τα εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και για την ανάγκη διάθεσης τουλάχιστον του 37 % του συνολικού προϋπολογισμού σε δράσεις στον τομέα των επενδύσεων για το κλίμα και τουλάχιστον του 20 % στον τομέα της ψηφιοποίησης. Ενθαρρύνει τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να παρακολουθούν στενά τη διάθεση των χορηγούμενων κονδυλίων για την εκπλήρωση των εν λόγω απαιτήσεων. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Ο χρόνος που απαιτείται για να μπορέσουν οι ΒΥΕΠΕ να πραγματοποιήσουν τη βιομηχανική μετάβαση θα παραταθεί πέραν της διάρκειας του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ). Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να λάβουν υπόψη το γεγονός αυτό και να θεσπίσουν νέα και κατάλληλα χρηματοδοτικά μέσα και κανονισμούς, προκειμένου να επιτευχθεί η πλήρης μετάβαση σε μια βιομηχανία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, μετά το 2026. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Δεδομένου ότι για τις ΒΥΕΠΕ απαιτείται ιδιαίτερη μέριμνα όσον αφορά τις δραστηριότητες έρευνας, ανάπτυξης και καινοτομίας, η ΕΟΚΕ προτρέπει τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να θεσπίσουν ειδικά μέτρα για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι ΒΥΕΠΕ στην πορεία τους προς μια ουδέτερη από ανθρακούχες εκπομπές βιομηχανία. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ανακαίνιση των κτιρίων θα εξασφαλίσει σημαντικό μερίδιο της ενεργειακής απόδοσης που απαιτείται για να επιτευχθεί μια κοινωνία με ουδέτερο ισοζύγιο διοξειδίου του άνθρακα το 2050. Η ΕΟΚΕ στηρίζει τα έργα και τα σχέδια που αποσκοπούν στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων μέσω της ανακαίνισης του κελύφους και των εγκαταστάσεών τους. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται σθεναρά υπέρ της ανάπτυξης ενός ιδιόκτητου ευρωπαϊκού συστήματος υπολογιστικού νέφους που θα προσφέρει τεχνολογική ανεξαρτησία στην ΕΕ. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η διαχείριση των ταλέντων εντός της βιομηχανίας της ΕΕ είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη επιτυχούς βιομηχανικού μετασχηματισμού. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή πρέπει να παρακολουθεί κατά πόσον τα προγράμματα και οι δραστηριότητες που αναπτύσσονται για τη βελτίωση των νέων δεξιοτήτων θα συμβάλουν στην επιτυχία του μετασχηματισμού στο πλαίσιο αυτό. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Ιστορικό

| 2.1. | Η πανδημία COVID-19 αποτέλεσε όχι μόνο μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας παγκοσμίως, αλλά και μια οικονομική και κοινωνική κρίση. Η δεινή αυτή κατάσταση ανάγκασε τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής στην Ευρώπη να εφαρμόσουν σημαντικά μέτρα πολιτικής για τη σταθεροποίηση των οικονομιών όλων των ευρωπαϊκών κρατών μελών. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η Ευρωπαϊκή Ένωση δημιούργησε διάφορους μηχανισμούς στο πλαίσιο του προγράμματος NextGenerationEU (Ευρωπαϊκό Μέσο Ανάκαμψης), με στόχο τη στήριξη των κρατών μελών για να βρουν ισχυρότερα από την κρίση με τη μεγαλύτερη δέσμη κινήτρων που έγινε ποτέ. Θα διαθέσει 1,8 τρισ. ευρώ σε μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό, ο οποίος θα διατεθεί μέσω διαφόρων εργαλείων με έμφαση στον εκσυγχρονισμό, την έρευνα, την κλιματική μετάβαση και την κοινωνική προστασία. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ένα από τα μέσα του NextGenerationEU είναι ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ο οποίος θα επικεντρωθεί στην αποκατάσταση της άμεσης οικονομικής και κοινωνικής ζημίας που προκλήθηκε από την πανδημία COVID-19 και στην προώθηση της «διττής μετάβασης» σε μια ψηφιακή και απαλλαγμένη από τις ανθρακούχες εκπομπές κοινωνία. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ο μηχανισμός περιλαμβάνει συνολικό ποσό 672,5 δισ. ευρώ, το οποίο θα διανεμηθεί εν είδει δανείου (360 δισ. ευρώ) και επιχορηγήσεων (312,5 δισ. ευρώ), που θα διατεθούν για τη στήριξη μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων από τα κράτη μέλη με σκοπό τη βιώσιμη ανάκαμψη. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η χρηματοδότηση αυτή θα διατεθεί στο πλαίσιο των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας των κρατών μελών, τα οποία θα περιλαμβάνουν τις απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις και θα αντικατοπτρίζουν τις σχετικές ειδικές ανά χώρα συστάσεις που διατύπωσε το Συμβούλιο ως μέρος του πλαισίου διακυβέρνησης του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, προκειμένου να συμβάλουν στην ετήσια στρατηγική της ΕΕ για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2021. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καθορίσει τους κύριους εμβληματικούς τομείς στους οποίους πρέπει να καθοριστούν οι συγκεκριμένες γραμμές δράσης από κάθε κράτος μέλος:






  1. | ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ — Καθαρές τεχνολογίες και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας· |
| --- | --- | --- |

2.6.

1.

ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ — Καθαρές τεχνολογίες και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας·

| 2. | ΑΝΑΚΑΙΝΙΣΗ — Ενεργειακή απόδοση των κτιρίων· |
| --- | --- |

2.

ΑΝΑΚΑΙΝΙΣΗ — Ενεργειακή απόδοση των κτιρίων·

| 3. | ΕΠΑΝΑΦΟΡΤΙΣΗ ΚΑΙ ΑΝΕΦΟΔΙΑΣΜΟΣ — Σταθμοί βιώσιμων μεταφορών και φόρτισης· |
| --- | --- |

3.

ΕΠΑΝΑΦΟΡΤΙΣΗ ΚΑΙ ΑΝΕΦΟΔΙΑΣΜΟΣ — Σταθμοί βιώσιμων μεταφορών και φόρτισης·

| 4. | ΣΥΝΔΕΣΗ — Ανάπτυξη γρήγορων ευρυζωνικών υπηρεσιών· |
| --- | --- |

4.

ΣΥΝΔΕΣΗ — Ανάπτυξη γρήγορων ευρυζωνικών υπηρεσιών·

| 5. | ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ — Ψηφιοποίηση της δημόσιας διοίκησης· |
| --- | --- |

5.

ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ — Ψηφιοποίηση της δημόσιας διοίκησης·

| 6. | ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ — Ικανότητες υπολογιστικού νέφους και βιώσιμοι επεξεργαστές· |
| --- | --- |

6.

ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ — Ικανότητες υπολογιστικού νέφους και βιώσιμοι επεξεργαστές·

| 7. | ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΝΕΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ — Εκπαίδευση και κατάρτιση για την υποστήριξη των ψηφιακών δεξιοτήτων. |
| --- | --- |

7.

ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΝΕΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ — Εκπαίδευση και κατάρτιση για την υποστήριξη των ψηφιακών δεξιοτήτων.

Οι κύριοι εμβληματικοί τομείς έχουν οριστεί ώστε να καταστεί δυνατή η ουσιαστική συμβολή των δράσεων που αναλαμβάνονται σε μια πράσινη και ψηφιακή μετάβαση της ΕΕ.

Ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, μέσω των τομέων ανάπτυξης που προωθούνται από τα κράτη μέλη, ευθυγραμμιζόμενος με τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, θα δώσει το αναγκαίο περιθώριο ελιγμών στους οργανισμούς που έχουν πληγεί από την οικονομική κατάσταση που προκάλεσε η πανδημία. Θα βοηθήσει ιδίως τους οικονομικούς κλάδους, όπως οι ΒΥΕΠΕ, που βρίσκονταν ήδη σε δυσχερή κατάσταση (λόγω της υψηλής κανονιστικής επιβάρυνσης και του αθέμιτου ανταγωνισμού από ορισμένες τρίτες χώρες) και έχουν πληγεί σοβαρά από τις τρέχουσες συνθήκες.

| 2.7. | Η στρατηγική ανάκαμψης, με βάση τη βιομηχανική στρατηγική της ΕΕ και την επικαιροποίησή της το 2021, θα συμβάλει στην επίτευξη του στόχου της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, του στόχου της κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050 και του αναθεωρημένου στόχου μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2030. Ο Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας θα διαδραματίσει καίριο ρόλο στην κάλυψη των τεράστιων επενδύσεων που πρέπει να πραγματοποιηθούν από τις ΒΥΕΠΕ, προκειμένου να επιτευχθούν οι εν λόγω στόχοι. Οι προσπάθειες που απαιτούνται για την οικοδόμηση μιας ισχυρότερης ενιαίας αγοράς για την ανάκαμψη της ΕΕ πρέπει να υποστηριχθούν από ισχυρές εταιρικές σχέσεις μεταξύ της ΕΕ, των κρατών μελών, των κοινωνικών εταίρων, της βιομηχανίας και άλλων ενδιαφερόμενων μερών. Η στρατηγική ανάκαμψης θα ενισχύσει επίσης τον Μηχανισμό Δίκαιης Μετάβασης, ο οποίος στηρίζει τις περιφέρειες που βασίζονται στις ΒΥΕΠΕ και υφίστανται διαρθρωτικές αλλαγές. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Στο σχέδιο ανάκαμψης της ΕΕ περιλαμβάνεται μια βασική πτυχή της βιώσιμης μετάβασης προς μια ψηφιοποιημένη οικονομία χωρίς ανθρακούχες εκπομπές και υπογραμμίζεται το γεγονός ότι η φιλοδοξία της ΕΕ για διττή μετάβαση απαιτεί πολιτική ευθύνη, πέραν της πολιτικής δέσμευσης και/ή των χρυσών κανόνων. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τους προτεινόμενους κύριους εμβληματικούς τομείς, οι οποίοι θα επικεντρώσουν τις επενδύσεις σε ορισμένους από τους σημαντικότερους τομείς για την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών, με παράλληλη διασφάλιση της επίτευξης των κλιματικών στόχων που καθορίζονται στη νομοθεσία της ΕΕ για το 2030 (μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 55 % σε σύγκριση με το 1990) και το 2050 (μηδενικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η πανδημία έχει δημιουργήσει την ανάγκη διαμόρφωσης μιας κοινής πορείας όπου οι κανόνες καθορίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο και εφαρμόζονται ομοιόμορφα από όλες τις περιοχές, αντιμετωπίζοντας έτσι τον πιθανό κίνδυνο κατακερματισμού που απορρέει από την ετερογενή κατανομή των πόρων. Η κρίση που προκλήθηκε από την πανδημία και η ανάγκη μετάβασης σε μια βιώσιμη, ανθεκτική και ευέλικτη οικονομία θα μπορούσε να αποτελέσει μεγάλη ευκαιρία για τον καθορισμό των κανόνων που εξασφαλίζουν ίσους όρους ανταγωνισμού στην ΕΕ. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Για τον σκοπό αυτόν, η τρέχουσα επισφαλής κατάσταση των ΒΥΕΠΕ πρέπει να αξιολογηθεί δεόντως, μαζί με τον αντίκτυπο που θα μπορούσε να έχει η διάρκεια αυτών των συνθηκών στην ευρωπαϊκή οικονομία στο σύνολό της. Θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η συμβολή των ΒΥΕΠΕ στο ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕγχΠ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και το γεγονός ότι κατέχουν ηγετική θέση στην καινοτομία, είναι υπεύθυνες για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης υψηλής ποιότητας και συμβάλλουν στη μακροπρόθεσμη ευημερία της κοινωνίας στο σύνολό της. Ο ιδιωτικός τομέας πρέπει να δώσει ώθηση για να υπάρξουν ισχυρές δημόσιες υπηρεσίες. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για την έλλειψη ακρίβειας που υπάρχει σε ορισμένα ήδη εγκεκριμένα εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας όσον αφορά τις ΒΥΕΠΕ, καθώς οι επενδύσεις ενίοτε εκτρέπονται προς άλλους τομείς της οικονομίας. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Επιπλέον, πρέπει να εξεταστεί η ώθηση που μπορούν να δώσουν οι ΒΥΕΠΕ όσον αφορά την Ε & Α, δεδομένου ότι αποτελεί βασικό τομέα όπου η καινοτομία θα αναβαθμιστεί και θα περάσει από την εργαστηριακή στη βιομηχανική κλίμακα. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Οι ΒΥΕΠΕ δυνητικά αποτελούν έναν από τους τομείς που θα συμβάλουν τα μάλα στη βιομηχανική μετάβαση που θα εξασφαλίσει μια Ευρώπη χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Η βιομηχανία θα πρέπει να εντείνει τις προσπάθειές της για να αναπτυχθούν και να τεθούν σε εφαρμογή διαδικασίες παραγωγής χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών και να προωθηθούν καθ’ όλο το μήκος των πολύπλοκων αλυσίδων εφοδιασμού. Χωρίς αυτές τις εργασίες σε εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους, θα είναι δύσκολο να επιτευχθούν οι θεμελιώδεις αλλά και φιλόδοξοι στόχοι που ορίζονται στη συμφωνία του Παρισιού και οι στόχοι που έχει θέσει η ΕΕ. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η αυτοματοποίηση και η ψηφιοποίηση θα διαδραματίσουν καίριο ρόλο στην επίτευξη αυτής της βιομηχανικής μετάβασης. Ωστόσο, οι έννοιες δεν πρέπει να συγχέονται: ο μετασχηματισμός είναι ο στόχος· η ψηφιοποίηση είναι το εργαλείο. Η εφαρμογή ψηφιακών λύσεων θα εξορθολογίσει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι σκέφτονται, λαμβάνουν αποφάσεις και λειτουργούν: ενώ η ψηφιοποίηση πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα του ΜΑΑ, θα πρέπει να δοθεί έμφαση στον τρόπο με τον οποίο τα εργαλεία αυτά θα επιτρέψουν την πιο αποτελεσματική προσέγγιση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουμε. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Ο ψηφιακός μετασχηματισμός θα απαιτήσει οι τεχνολογίες που έχουν δοκιμαστεί σε πιλοτική ή εργαστηριακή κλίμακα να αναπτυχθούν σε βιομηχανική κλίμακα. Για τον σκοπό αυτόν, οι συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα θα πρέπει να επικεντρώνονται στην έρευνα, την ανάπτυξη και την καινοτομία. Οι επενδύσεις θα πρέπει να εστιάζουν στην τεχνολογία που αποδεικνύει σε πρώιμο στάδιο τη δυνατότητα αναβάθμισης, τη σκοπιμότητα και την αξιοπιστία των καινοτόμων λύσεων στα ανώτερα τμήματα των αξιακών αλυσίδων, ενώ παράλληλα ευθυγραμμίζεται με τους στόχους βιωσιμότητας. Επιπλέον, θα πρέπει να προβλεφθεί περίοδος μετατροπής κατά την οποία οι καινοτόμες λύσεις θα μπορούν να επεκταθούν κατάλληλα σε βιομηχανική κλίμακα. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Προκειμένου να καταστεί δυνατή η αποτελεσματική διαχείριση αυτής της κατάστασης, η μετάβαση θα πρέπει να επικεντρωθεί στην αποκτηθείσα τεχνογνωσία, στους ήδη διαθέσιμους πόρους και στις πιθανές συνέργειες που ενδέχεται να προκύψουν. Μετασχηματισμός σημαίνει καινοτομία, εφευρέσεις, σχεδιασμός, κατασκευές και, στην πραγματικότητα, ανάπτυξη· αυτό όμως δεν θα πρέπει να σημαίνει ότι οι νέες δημιουργίες είναι αυτοσκοπός. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση των επενδύσεων που θα απαιτηθούν για τη μετάβαση αυτή. Ο Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΜΑΑ) και το NextGenerationEU (NGEU) δεν θα πρέπει να θεωρούνται πανάκεια. Ο μετασχηματισμός των ΒΥΕΠΕ για τη διαχείριση της διττής μετάβασης θα απαιτήσει ένα μεγάλο επενδυτικό σχέδιο, που θα κινητοποιεί πολλές πρόσθετες πηγές χρηματοδότησης (π.χ. κρατικές ενισχύσεις, σημαντικά έργα κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, νέους ίδιους πόρους για τον προϋπολογισμό της ΕΕ, μελλοντικά έσοδα από το ΣΕΔΕ της ΕΕ, ιδιωτικές επενδύσεις κ.λπ.). Για τον σκοπό αυτόν, είναι σημαντικό να συνδυαστούν οι βιομηχανικές και ενεργειακές πολιτικές με την πολιτική για το κλίμα, προκειμένου να κινητοποιηθούν στο σύνολό τους οι τεράστιες επενδύσεις που απαιτούνται για τη μετάβαση σε ένα οικονομικό μοντέλο μηδενικών ανθρακούχων εκπομπών. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για τον συντονισμό της στήριξης που παρέχεται μέσω του ΜΑΑ για τον μετασχηματισμό των ΒΥΕΠΕ με υφιστάμενα προγράμματα χρηματοδότησης δημόσιου-ιδιωτικού τομέα, όπως η SPIRE ή η σύμπραξη «Καθαρός χάλυβας». Οι βιομηχανικές συμμαχίες θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν ως πλατφόρμες για την προώθηση μακροπρόθεσμων συνεργειών μεταξύ έργων που χρηματοδοτούνται μέσω του ΜΑΑ και των υφιστάμενων προγραμμάτων της ΕΕ, ώστε να λειτουργήσουν ως καταλύτης για τον μετασχηματισμό των ΒΥΕΠΕ. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Έχει διαπιστωθεί η ανάγκη να συνοδευτεί η χρηματοδοτική στήριξη που παρέχεται μέσω του ΜΑΑ από μια φιλόδοξη φορολογική μεταρρύθμιση. Αυτό θα πρέπει να ευθυγραμμιστεί με τη συμφωνία του ΟΟΣΑ για να εξασφαλιστεί ότι οι ιδιαίτερα κερδοφόρες εταιρείες θα υπόκεινται σε πραγματικό συντελεστή φορολογίας εταιρειών ύψους 15 % από το 2023. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Κύριος στόχος της εκταμίευσης των επιχορηγήσεων προς τις επιχειρήσεις θα πρέπει να είναι η διατήρηση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας της ΕΕ, με παράλληλη συμμόρφωση με τα κοινωνικά, οικονομικά και περιβαλλοντικά πρότυπα της ΕΕ, ώστε να διασφαλιστεί ότι η διττή μετάβαση θα αποβεί προς όφελος των Ευρωπαίων πολιτών. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Όπως προαναφέρθηκε, το σχέδιο ανάκαμψης της ΕΕ θα είναι καίριας σημασίας για τον μετασχηματισμό των ΒΥΕΠΕ, ενώ παράλληλα θα συμβάλει στη μεταμόρφωση άλλων οικονομικών τομέων όσον αφορά τη διττή μετάβαση. Αυτή η ευρεία μετατροπή θα απαιτήσει μακροπρόθεσμες περιόδους προσαρμογής και μετάβασης, ιδίως σε όλα τα θέματα που σχετίζονται με το ανθρώπινο κεφάλαιο. Η ΕΟΚΕ συνιστά μετ’ επιτάσεως να παραταθούν οι επενδυτικοί μηχανισμοί πέραν του 2026 και να καθοριστούν σαφώς μεταξύ τους ισχυρές και διαφανείς διασυνδέσεις. |
| --- | --- |

3.13.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη και τη βιομηχανία να προωθήσουν επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις με τον μεγαλύτερο μετασχηματιστικό αντίκτυπο, όσον αφορά την επίτευξη των τελικών στόχων που έχουν τεθεί, στους κύριους εμβληματικούς τομείς που έχει ορίσει η Επιτροπή. Δεν μπορεί να αγνοηθεί ότι οι δαπάνες που συνεπάγεται η επίτευξη των στόχων που συνδέονται με αυτήν τη διττή μετάβαση πρέπει να είναι οικονομικά προσιτές για την κοινωνία στο σύνολό της.

4.1.   ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ — Καθαρές τεχνολογίες και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

| 4.1.1. | Η βιομηχανική μετάβαση δεν θα επιτευχθεί εάν δεν υλοποιηθεί η ενεργειακή μετάβαση. Η απαλλαγή της βιομηχανίας από τις ανθρακούχες εκπομπές θα εξαρτηθεί άμεσα από τη διαθεσιμότητα επαρκών, οικονομικά προσιτών πηγών ενέργειας χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών που καθιστούν δυνατή τη βιομηχανική παραγωγή χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Η εξασφάλιση επαρκούς παραγωγής ενέργειας απαλλαγμένης από ανθρακούχες εκπομπές με αξιόπιστο τρόπο θα είναι ζωτικής σημασίας για την επίτευξη των κλιματικών και ψηφιακών στόχων. Ομοίως, απαιτούνται μαζικές επενδύσεις για την ανάπτυξη ή τη δημιουργία των υποδομών που απαιτούνται για τη μεταφορά, την αποθήκευση και τη διανομή αυτών των πρωτοφανών ποσοτήτων ενέργειας χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Η εφαρμογή των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης, και ιδίως των προτεινόμενων μεταρρυθμίσεων, θα πρέπει να επικεντρωθεί στη διασφάλιση ανταγωνιστικών, σταθερών και προβλέψιμων τιμών ενέργειας, με περιορισμό του αντικτύπου που θα έχουν οι υψηλές τιμές της ενέργειας στον πληθωρισμό, γεγονός που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την ανάκαμψη των ΒΥΕΠΕ και της κοινωνίας γενικότερα. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι η τεχνολογική ουδετερότητα είναι απαραίτητη κατά την εφαρμογή των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης: όλες οι τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ανανεώσιμο υδρογόνο, αντιδραστήρας θερμοπυρηνικής σύντηξης κ.λπ.) πρέπει να περιληφθούν σε αυτήν τη μετάβαση, εφόσον είναι ευθυγραμμισμένες με τους κλιματικούς στόχους για το 2030 και 2050, καθώς και με τους ΣΒΑ του ΟΗΕ. Καμία τεχνολογία δεν πρέπει να αποκλείεται εκ των προτέρων ή αυθαίρετα. Τα κριτήρια κατανομής των πόρων θα πρέπει να επικεντρώνονται στη διασφάλιση ανταγωνιστικών τιμών ενέργειας για τους τελικούς καταναλωτές, ανεξάρτητα από την ίδια την τεχνολογία. |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.1.3. | Για τον σκοπό αυτόν, ενδέχεται να είναι αναγκαίο να εξεταστεί όχι μόνο ο συνδυασμός διαφορετικών ανταγωνιστικών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αλλά και ο συνδυασμός τους με τεχνολογίες δέσμευσης, αποθήκευσης και χρήσης διοξειδίου του άνθρακα, χωρίς να λησμονείται ο ρόλος που θα διαδραματίσει η ενεργειακή διασύνδεση μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών. Πρέπει να θεσπιστούν επαρκείς και ομοιογενείς κανονιστικές ρυθμίσεις, ώστε να δημιουργηθεί το επιχειρηματικό ενδιαφέρον για επενδύσεις και να καταστεί δυνατή η εφαρμογή αυτών των τεχνολογιών. |
| --- | --- |

4.1.3.

| 4.1.4. | Εκτός από τη διαθεσιμότητα οικονομικά προσιτής ενέργειας και τεχνολογικών λύσεων, η ενεργειακή απόδοση πρέπει να λαμβάνεται δεόντως υπόψη. Όλα τα σενάρια που προσδιορίζονται στη μακροπρόθεσμη στρατηγική της ΕΕ για τη μείωση των εκπομπών ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι της κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050 αποδίδουν σημαντικό ρόλο στην εξοικονόμηση ενέργειας (1). Η μετάβαση σε μια πιο κυκλική οικονομία μπορεί επίσης να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και πόρων από τις ΒΥΕΠΕ. |
| --- | --- |

4.1.4.

| 4.1.5. | Όσον αφορά τον κίνδυνο αθέμιτου ανταγωνισμού που προαναφέρθηκε, και με στόχο την πρόληψη και τον μετριασμό των κινδύνων που μπορεί να ενέχει η διαρροή άνθρακα, αυτός πρέπει να αντιμετωπιστεί καταλλήλως στο πλαίσιο του ΜΑΑ. Είναι σημαντικό να μην παραβλέπονται τα μέτρα ή τα συστήματα που έχουν λειτουργήσει αποτελεσματικά για τη μείωση των εκπομπών, αλλά να ενισχύονται με πρόσθετους ή συμπληρωματικούς (όχι εναλλακτικούς) μηχανισμούς όταν χρειάζεται. |
| --- | --- |

4.1.5.

| 4.1.6. | Μετά την αξιολόγηση όλων των πιθανών βασικών παραγόντων οι οποίοι θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο διαχείρισης στο πλαίσιο του εμβληματικού στόχου ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, η κύρια επιφύλαξη που ανακύπτει είναι ο τρόπος με τον οποίο η ΕΕ θα είναι σε θέση να εφοδιάζει με την πρωτοφανή ποσότητα ενέργειας που χρειάζεται η κοινωνία. |
| --- | --- |

4.1.6.

4.2.   ΑΝΑΚΑΙΝΙΣΗ — Ενεργειακή απόδοση των κτιρίων

| 4.2.1. | Η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των υφιστάμενων και των νέων κτιρίων θα απαιτήσει έξυπνα υλικά και εξοπλισμό, τα οποία θα συμβάλουν στη βιώσιμη μετάβαση. Θεωρούμε ότι έξυπνα υλικά είναι τα οικολογικά υλικά ή οι βιώσιμες διαδικασίες παραγωγής τους. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι, για τον σκοπό της ολιστικής συμβολής στους στόχους που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα έξυπνα υλικά (και οι συναφείς βιώσιμες διαδικασίες παραγωγής τους) θα προωθηθούν πέραν των συνήθων πρακτικών. Δεν πρέπει να λησμονείται ο εξοπλισμός: η ενεργειακή απόδοση δεν θα επιτευχθεί εάν επικεντρωθούμε μόνο στο κέλυφος του κτιρίου· ο εξοπλισμός και τα συστήματα πρέπει να αξιολογούνται, να ανανεώνονται και να διασυνδέονται δεόντως. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει στην απογείωση των αγορών έξυπνων υλικών, με τις διαδικασίες δημόσιων συμβάσεων ως πιθανό πρακτικό σημείο εκκίνησης. |
| --- | --- |

4.2.2.

4.3.   ΕΠΑΝΑΦΟΡΤΙΣΗ ΚΑΙ ΑΝΕΦΟΔΙΑΣΜΟΣ — Σταθμοί βιώσιμων μεταφορών και φόρτισης

| 4.3.1. | Η ευρωπαϊκή στρατηγική πρέπει να καταβάλει μεγάλη προσπάθεια για τον καθορισμό ενός σαφούς χάρτη πορείας για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές των τομέων που είναι δύσκολο να εξηλεκτρισθούν (οδικές μεταφορές μεγάλων αποστάσεων και βαρέων οχημάτων, αεροπορικές, θαλάσσιες μεταφορές κ.λπ.). |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Μια στρατηγική για τα ανανεώσιμα καύσιμα και τα καύσιμα χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών και μια συμμαχία για την αλυσίδα αξίας των ανανεώσιμων καυσίμων και των καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών θα συμβάλουν στην απαλλαγή των αεροπορικών και των θαλάσσιων μεταφορών από τις ανθρακούχες εκπομπές, ενώ παράλληλα θα συμπληρώσουν τις προσπάθειες για την απαλλαγή των οδικών μεταφορών από τις ανθρακούχες εκπομπές μέσω της ηλεκτροκίνησης, μεταξύ άλλων εναλλακτικών λύσεων. Με τον τρόπο αυτό, θα διασφαλιστεί η πρόσβαση όλων σε οικονομικά προσιτή κινητικότητα. Η απαλλαγή των μεταφορών από τις ανθρακούχες εκπομπές θα γίνει βάσει αξιολόγησης του κύκλου ζωής και της σχέσης κόστους-οφέλους, με αντικατάσταση των σημαντικότερων τρόπων μεταφοράς, σε μία πρώτη φάση, και παράλληλη εξασφάλιση ικανών μεταβατικών περιόδων για τους χρήστες χαμηλού εισοδήματος, μέσω βιώσιμων καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. |
| --- | --- |

4.3.2.

4.4.   ΣΥΝΔΕΣΗ — Ανάπτυξη γρήγορων ευρυζωνικών υπηρεσιών

| 4.4.1. | Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση της σημασίας της αυτοματοποίησης και της ψηφιοποίησης στη βιομηχανική μετάβαση που επίκειται, καθώς πρόκειται για τα οριζόντια θεμελιώδη στοιχεία αυτής της διαδικασίας μετασχηματισμού. |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | Πρέπει να διατεθούν επαρκείς πόροι για τη βιομηχανία ώστε να βελτιωθεί η αυτοματοποίηση των συστημάτων. Στη συνέχεια, μπορούν να παρέχονται ποιοτικές πληροφορίες μέσω ψηφιακών εργαλείων ώστε να καταστούν πιο αποτελεσματικές οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων. |
| --- | --- |

4.4.2.

| 4.4.3. | Αυτό θα απαιτήσει επενδύσεις όχι μόνο στην τεχνολογία, αλλά και στην κατάρτιση των εργαζομένων και της κοινωνίας γενικότερα στις ψηφιακές δεξιότητες, στην υιοθέτηση ψηφιακής σκέψης και στην παροχή κατάλληλων κανονιστικών ρυθμίσεων και εργαλείων για τη διασφάλιση της ασφάλειας στον κυβερνοχώρο, μεταξύ άλλων. |
| --- | --- |

4.4.3.

4.5.   ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ — Ψηφιοποίηση της δημόσιας διοίκησης

| 4.5.1. | Η ΕΟΚΕ κατανοεί τη σημασία του γεγονότος ότι η ψηφιοποίηση της δημόσιας διοίκησης ενδέχεται να πρέπει να καταπολεμήσει τον υπερβολικό διοικητικό φόρτο από τον οποίο πάσχει συχνά η βιομηχανία. Ωστόσο, αυτή η ψηφιακή μετάβαση πρέπει να βασίζεται σε μια πραγματική ανάλυση κόστους-οφέλους, στο πλαίσιο της οποίας οι πόροι κατανέμονται καταλλήλως, με βάση τεχνικά κριτήρια (η ανάλυση αυτή πρέπει να θεωρείται υπεράνω του καθαυτό στόχου). |
| --- | --- |

4.5.1.

4.6.   ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ — Ικανότητες υπολογιστικού νέφους και βιώσιμοι επεξεργαστές

| 4.6.1. | Η ορθή διαχείριση των δεδομένων θα οδηγήσει σε ένα σημείο καμπής όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων, την ανάπτυξη επιχειρηματικών πληροφοριών, την αποτελεσματική επίλυση προβλημάτων και τη βελτιστοποίηση των πόρων, στοιχεία που είναι όλα καίριας σημασίας για τη διασφάλιση της επιτυχούς μετάβασης. Πρέπει να διατεθούν επαρκείς πόροι για να εξασφαλιστεί η συμμετοχή όλων των τύπων οργανώσεων στην ανάπτυξη αυτής της πρωτοβουλίας, με την εξασφάλιση ισότιμων πόρων δεδομένων που θα οδηγήσουν σε δίκαιη μετάβαση. |
| --- | --- |

4.6.1.

| 4.6.2. | Όσον αφορά τη στρατηγική ανεξαρτησία, η ΕΕ θα πρέπει να αναπτύξει τις δικές της ικανότητες υπολογιστικού νέφους που δίνουν τη δυνατότητα για τεχνολογική κυριαρχία, αποφεύγοντας την τεχνολογική εξάρτηση από τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

4.6.2.

4.7.   ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΝΕΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ — Εκπαίδευση και κατάρτιση για την υποστήριξη των ψηφιακών δεξιοτήτων

| 4.7.1. | Η μετάβαση που επίκειται δεν θα καταστεί δυνατή εάν δεν βασίζεται στις ανάγκες και τις προσδοκίες της σημερινής και της μελλοντικής κοινωνίας και αν δεν βασίζεται στην έννοια της δίκαιης μετάβασης. |
| --- | --- |

4.7.1.

| 4.7.2. | Το κύριο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι το ανθρώπινο κεφάλαιό μας. Η Ευρώπη δεν διαθέτει πρώτες ύλες, το βιοτικό μας επίπεδο είναι το υψηλότερο στον κόσμο και το κανονιστικό μας πλαίσιο είναι αρκετά απαιτητικό: αυτό σημαίνει ότι το μεγαλύτερό μας πλεονέκτημα είναι η υψηλή παραγωγικότητα, που οφείλεται στο ανθρώπινο δυναμικό μας και στην πλούσια πολυμορφία μας. |
| --- | --- |

4.7.2.

| 4.7.3. | Η ανάπτυξη ικανοτήτων και τα σχέδια για τον καθορισμό βασικών δεξιοτήτων θα είναι ουσιαστικής σημασίας προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματική βιομηχανική μετάβαση που θα εστιάζει στην ισότητα και δεν θα αφήνει κανέναν στο περιθώριο. Για τον σκοπό αυτόν, η κατάρτιση για την αντιμετώπιση των νέων προκλήσεων που θα ανακύψουν πρέπει να προωθηθεί σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας (από τους επί του παρόντος εν ενεργεία απασχολούμενους έως τους μελλοντικούς). |
| --- | --- |

4.7.3.

| 4.7.4. | Η καινοτόμος σκέψη θα είναι καίριας σημασίας για τις μελλοντικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Οι ικανότητες αυτές πρέπει να αποτελούν μέρος των προγραμμάτων κατάρτισης. Επιπλέον, θα υπάρξει τεράστια ζήτηση για ψηφιακές δεξιότητες στο εγγύς μέλλον. Οι ανθρώπινοι πόροι πρέπει να επικεντρωθούν στην προσπάθεια κάλυψης αυτών των κενών, με στόχο τη διασφάλιση ανταγωνιστικών οργανώσεων στελεχωμένων από άτομα που είναι κατάλληλα για τον επιδιωκόμενο σκοπό. |
| --- | --- |

4.7.4.

Βρυξέλλες, 8 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  https://knowledge4policy.ec.europa.eu/publication/depth-analysis-support-com2018-773-clean-planet-all-european-strategic-long-term-vision_en

1

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/50 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/50

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόβλεψη διαρθρωτικών και τομεακών αλλαγών και αναδιαμόρφωση της βιομηχανικής νοοτροπίας — νέα όρια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας των διαφόρων περιοχών της Ευρώπης»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2022/C 152/08)

| Εισηγητής: | ο κ. Norbert KLUGE |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Dirk JARRÉ |

Εισηγητής:

ο κ. Norbert KLUGE

Συνεισηγητής:

ο κ. Dirk JARRÉ

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 25.3.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 παράγραφος 2 του εσωτερικού κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (CCMI) |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 10.11.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 8.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 143/1/2 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

25.3.2021

Νομική βάση

Άρθρο 32 παράγραφος 2 του εσωτερικού κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (CCMI)

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

10.11.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

8.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

143/1/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Μείωση των εκπομπών κατά τουλάχιστον 55 % έως το 2030: αυτό είναι το δύσκολο και δεσμευτικό ποσοστό της «δίκαιης μετάβασης» που πρέπει να επιβληθεί από τις πολιτικές της ΕΕ και τις κυβερνήσεις των κρατών μελών της, προκειμένου να τεθεί σε εφαρμογή από τις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στις περιφέρειες όπου ζουν και εργάζονται οι Ευρωπαίοι πολίτες. Επί του παρόντος, αυτή η φιλοδοξία απαιτεί κοινές προσπάθειες για την πρόβλεψη των επιπτώσεων στην οικονομική και την κοινωνική ζωή και για τον προσδιορισμό αντίστοιχων στρατηγικών και μέτρων. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η επικαιροποιημένη βιομηχανική στρατηγική της ΕΕ και η δέσμη προσαρμογής στον στόχο του 55 % που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα στηρίξουν τη «δίκαιη μετάβαση». Από αυτή την άποψη, η ΕΟΚΕ επικροτεί το νέο Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα που αποσκοπεί στην εξισορρόπηση των κοινωνικών μειονεκτημάτων ως τμήμα αυτής της δέσμης. Η νόσος COVID-19 κατέδειξε επίσης την ανάγκη επιτάχυνσης της μετάβασης προς ένα πιο βιώσιμο, πιο ψηφιακό και πιο ισχυρό κοινωνικό, οικονομικό και βιομηχανικό μοντέλο. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι περιφερειακές διαφορές και οι κοινωνικές ανισότητες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο επ’ αυτού. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Τα ζητήματα αυτά, στο σύνολό τους, περιλαμβάνονται ήδη στην πολιτική ατζέντα (π.χ. Πράσινη Συμφωνία, κυκλική οικονομία, δίκαιη μετάβαση, διαρθρωτικά προγράμματα κ.λπ.), αλλά δεν αντιμετωπίζονται με ενοποιημένο τρόπο. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά να ληφθούν υπόψη οι εμπειρίες από διαφορετικούς τομείς πολιτικής, έθνη και περιφέρειες, οι οποίες πρέπει να ληφθούν υπόψη ως προς τις διαφορές και τις ιδιαιτερότητές τους. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η καθιέρωση ισότιμων όρων οικονομικού ανταγωνισμού αποτελεί προαπαιτούμενο, με παράλληλη συνεκτίμηση του κοινωνικού διαλόγου μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και του διαλόγου με τους πολίτες όσον αφορά τη συνδημιουργία. Το γεγονός αυτό θα ευνοήσει τη δημιουργία μιας ομάδας πρωταθλητών της ΕΕ που μπορούν με τη σειρά τους να ενισχύσουν την οικονομική κυριαρχία της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Δεν πρόκειται να υπάρξει «Πράσινη Συμφωνία» χωρίς ολοκληρωμένη «κοινωνική συμφωνία» (1). Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ προκρίνει την ενίσχυση της εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων (2) που θεωρείται ως η πυξίδα της ΕΕ και των κρατών μελών της για την άμβλυνση των κοινωνικών επιπτώσεων των βιομηχανικών μεταλλαγών. Πρόκειται για εγχείρημα βασισμένο ως επί το πλείστον στον κοινωνικό διάλογο και στις συλλογικές συμβάσεις που αποτελούν τη βάση για εταιρικές αποφάσεις στο πλαίσιο των οποίων οι εργαζόμενοι ενημερώνονται δεόντως και τα συμφέροντά τους λαμβάνονται υπόψη μέσω διαβούλευσης και, κατά περίπτωση, συμμετοχής στην εποπτεία και τη διαχείριση της εκάστοτε εταιρείας. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι τα οικονομικά και τα περιβαλλοντικά επιτεύγματα σημειώνονται και υλοποιούνται κατά κύριο λόγο στους τόπους διαβίωσης. Εκεί ακριβώς όπου προκαθορίζονται και διαμορφώνονται από κοινού οι προκλήσεις που θέτει η προστασία του κλίματος. Εκεί ακριβώς όπου οι νέες ιδέες αναδύονται και μετατρέπονται από τη βιομηχανία σε παγκοσμίως ανταγωνιστικά προϊόντα και υπηρεσίες. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Οι «οδοί μετάβασης» —όπως νοούνται στην επικαιροποιημένη βιομηχανική στρατηγική της ΕΕ και όπως εξετάστηκαν στο βιομηχανικό φόρουμ της ΕΕ— παρέχουν στήριξη και καθοδήγηση στους πολίτες της ΕΕ. Ωστόσο, τα συγκεκριμένα περιφερειακά σημεία εκκίνησης ποικίλλουν σημαντικά μεταξύ τους, με αποτέλεσμα να απαιτούνται διαφορετικές στρατηγικές για την επίτευξη του συνολικού στόχου. Η ΕΟΚΕ καλεί, συνεπώς, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιδείξει ιδιαίτερη προσοχή στις εν λόγω διαφορετικές απαιτήσεις τόσο κατά τη διαμόρφωση του ενδεδειγμένου πλαισίου όσο και κατά την αξιολόγηση της βιομηχανικής στρατηγικής της ΕΕ, προκειμένου να είναι σε θέση να ανταποκρίνεται με ευελιξία στις περιφερειακές και στις τομεακές ανάγκες. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η επικουρικότητα πρέπει να εξεταστεί υπό το πρίσμα της ικανότητάς της να αποτελέσει ισχυρό μέσο επίτευξης της «δίκαιης μετάβασης». Οι περιφέρειες και οι μητροπολιτικές περιοχές γνωρίζουν καλύτερα τα υπάρχοντα προβλήματα και τις παρεχόμενες ευκαιρίες. Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι οι δεσμευτικοί στόχοι και οι αρχές της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής που συμφωνήθηκαν από κοινού σε επίπεδο ΕΕ θα πρέπει να προσδιοριστούν με σαφήνεια. Κρίνεται σημαντική η συνειδητοποίηση του γεγονότος ότι η εφαρμογή στις περιφέρειες και στις μητροπολιτικές περιοχές πρέπει να βασίζεται στην αρχή της επικουρικότητας. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Οι συνθήκες και οι ικανότητες προσέγγισης των κλιματικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών στόχων παρουσιάζουν τεράστιες αποκλίσεις. Ενώ ορισμένες βιομηχανίες και εταιρείες ενδέχεται να επιτύχουν τον στόχο πιο εύκολα, άλλες ενδέχεται να αντιμετωπίσουν περισσότερες δυσκολίες για να σημειώσουν πρόοδο. Συνεπώς, οι ασθενέστερες περιφέρειες και ορισμένες βιομηχανίες απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή και ειδική στήριξη. Καθώς ο γενικός στόχος ισχύει για ολόκληρη την αλυσίδα αξίας, είναι σημαντικό να επικεντρωθούμε πρώτα στα ταχύτερα αποτελέσματα και τις βαθύτερες αλλαγές. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι αυτή είναι η αρχή βάσει της οποίας οι επιχειρήσεις μπορούν να ανακτήσουν την οικονομική και βιώσιμη ανταγωνιστικότητά τους, με τη βοήθεια δεόντως προσηλωμένων επιχειρηματιών και διευθυντικών στελεχών και ικανοποιητικά καταρτισμένων και εξειδικευμένων εργαζομένων. Στο πλαίσιο αυτό, οι ΜΜΕ διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο. Το θεματολόγιο για το ανθρώπινο κεφάλαιο αποτελεί προαπαιτούμενο για την επιτυχή μετάβαση των επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενισχύσουν —με την υλικοτεχνική και χρηματοδοτική στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης— τις διαρθρωτικές και προσανατολισμένες στη διαδικασία δημόσιες επενδύσεις μέσω υπηρεσιών κοινής ωφέλειας εστιασμένων στη συνεχή βελτίωση των αναγκαίων ευνοϊκών συνθηκών για βιομηχανική και κοινωνική ανάπτυξη που να μπορούν να ενισχύσουν τις τοπικές και τις περιφερειακές ικανότητες αποτελεσματικής αντιμετώπισης των περιβαλλοντικών, τεχνολογικών, οικονομικών και κοινωνικών προκλήσεων. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η βιομηχανική στρατηγική της ΕΕ θα πρέπει να προβλέπει εκ των προτέρων και να αντισταθμίζει την αυξανόμενη φτώχεια και ανισότητα, καθώς η Πράσινη Συμφωνία πρέπει να συνοδεύεται από μια ολοκληρωμένη «κοινωνική συμφωνία». Συνεπώς, οι πόροι θα πρέπει να διοχετευθούν εκεί όπου χρειάζονται περισσότερο. Μια ολοκληρωμένη πολιτική της ΕΕ για τη βιωσιμότητα πρέπει να κάνει περισσότερα για τη δικαιοσύνη και τη συμμετοχή στην οικονομία προς όφελος των πολιτών και των περιφερειών (3). Η πολιτική και η επαγγελματική ζωή στην Ευρώπη θα πρέπει να ικανοποιούν την απαίτηση για την επίτευξη βιωσιμότητας με βάση τη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, την αξιοπρεπή εργασία και την κοινωνική δικαιοσύνη (4). |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη μετάβαση προς μια κυκλική οικονομία κατά τρόπο που θα μπορέσει να σταματήσει τη σπατάλη μη ανανεώσιμων πόρων και να περιορίσει τις διεθνείς εξαρτήσεις, πράγμα το οποίο θα πρέπει επίσης να αποτελέσει σημαντική συνιστώσα της βιομηχανικής στρατηγικής της ΕΕ. Κατά συνέπεια, οι όροι πλαισίωσης θα πρέπει να τροποποιηθούν με στόχο να δημιουργηθούν ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα για τις επιχειρήσεις που τηρούν τις αρχές της κυκλικής οικονομίας. |
| --- | --- |

1.13.

2.   Η δίκαιη μετάβαση ως ευκαιρία για βιομηχανική ανάκαμψη και ανάπτυξη

| 2.1. | Η Πράσινη Συμφωνία θέτει έναν σαφή και πολιτικά δεσμευτικό στόχο: έως το 2030, θα πρέπει να επιτευχθεί στην Ευρώπη συνολική μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 55 %. Αυτό αποτυπώθηκε στα μέτρα προσαρμογής στον στόχο του 55 % που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Ιούλιο του 2021. Δεν υπάρχουν άλλα περιθώρια ερμηνείας επ’ αυτού. Ένα δίκαιο διεθνές εμπορικό σύστημα πρέπει να διασφαλίσει ότι οι επιχειρήσεις μπορούν να παραμείνουν ανταγωνιστικές σε παγκόσμιο επίπεδο, επιτυγχάνοντας παράλληλα τους στόχους της Πράσινης Συμφωνίας. Αυτό περιλαμβάνει ένα διασυνοριακό και διηπειρωτικό σύστημα προσαρμογής άνθρακα. Έτσι, δημιουργούνται κίνητρα ώστε οι εμπορικοί εταίροι να εισέλθουν στη «λέσχη» των εθνών που σέβονται τα όρια του πλανήτη. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Χώρες εκτός της ΕΕ με ήπιους περιβαλλοντικούς κανονισμούς αυξάνουν τις πιέσεις στην ΕΕ, η οποία έχει συγκριτικά αυστηρούς περιβαλλοντικούς κανονισμούς. Αυτές οι αλληλεπιδράσεις σε παγκόσμιο επίπεδο δεν πρέπει να οδηγήσουν σε περιβαλλοντικό ντάμπινγκ. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η παγκόσμια κατάσταση μπορεί να αποτελέσει το έναυσμα για την ανάπτυξη νέων βιώσιμων τεχνολογιών που θα αξιοποιούν τα δυνατά σημεία της Ευρώπης, όπως η ικανότητά της να υλοποιεί επαυξητικές και ρηξικέλευθες καινοτομίες, προκειμένου να εφοδιάζει τις παγκόσμιες αγορές με προϊόντα που αξιοποιούν παραδοσιακές ικανότητες για την αντιμετώπιση νέων προκλήσεων. Αυτό απαιτεί προσεκτική και διορατική πρόβλεψη της φύσης και της έκτασης των αλλαγών και ουσιαστική αύξηση των δημόσιων και των κοινωνικών υπηρεσιών για την αντιμετώπιση κοινωνικών προβλημάτων, όπως η πιθανή αύξηση της φτώχειας, η έλλειψη στέγης, ο αποκλεισμός των ατόμων με αναπηρία και των μειονοτήτων, οι περιορισμένες ευκαιρίες για τις γυναίκες και η μείωση της κατάρτισης, ώστε να διευκολυνθεί η επανένταξη στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Μια στατική ανάλυση θα μπορούσε να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η τήρηση της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας θα παρείχε, βραχυπρόθεσμα, στους ανταγωνιστές από χώρες με λιγότερο φιλόδοξους κλιματικούς στόχους πλεονέκτημα από πλευράς κόστους έναντι των ευρωπαϊκών εταιρειών που βρίσκονται ήδη σε μεταβατικό στάδιο. Μια δυναμική προοπτική θα τόνιζε ότι θα δοθούν κίνητρα στις εταιρείες ώστε να υλοποιήσουν επαυξητικές καινοτομίες καθιστώντας τα συστήματα παραγωγής τους πιο αποδοτικά από ενεργειακή άποψη, να στραφούν προς ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και να υιοθετήσουν κατάλληλες καινοτομίες. Ενώ η ΕΕ είναι σαφώς πρωτοπόρος όσον αφορά τον στόχο της αποτελεσματικής καταπολέμησης της κλιματικής κρίσης, η ταχεία χρήση ανανεώσιμων υλικών απαιτεί πιο φιλόδοξη υλοποίηση της κυκλικής οικονομίας και ανθεκτικότητα των πρώτων υλών. Η μετάβαση που θα προκύψει θα είναι επιτυχής μόνο εάν δοθεί αρκετή προσοχή στην κοινωνική διάσταση αυτής της διαδικασίας. Οι αρχές της δίκαιης μετάβασης της Συνθήκης του Παρισιού για το κλίμα και οι κατευθυντήριες γραμμές της ΔΟΕ για μια δίκαιη μετάβαση (5) παρέχουν καθοδήγηση στο πλαίσιο αυτό. Συνεπώς, οι αρχές της δίκαιης μετάβασης λειτουργούν ως πυξίδα για τα μέτρα ανάκαμψης, καθορίζοντας σαφείς ευθύνες για όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς όσον αφορά τον σεβασμό των ανθρώπινων και κοινωνικών δικαιωμάτων, των δημοκρατικών αξιών και του κράτους δικαίου, με σκοπό να μην μείνει κανείς στο περιθώριο. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Κάτι τελευταίο, αλλά εξίσου σημαντικό: οι αλλαγές σε αυτή την κλίμακα και τα διδάγματα που αντλήθηκαν από προηγούμενους μετασχηματισμούς δείχνουν ότι απαιτείται μια διαδικασία συνδημιουργίας στην οποία θα συμμετέχουν πολιτικοί ιθύνοντες, διοικήσεις, κοινωνικοί εταίροι, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, εταιρείες και το ευρύ κοινό σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης στην ΕΕ και εντός των εταιρειών. Η αξιοποίηση της έως τώρα ανεκμετάλλευτης δημιουργικότητας και του καινοτόμου δυναμικού των ανθρώπων που ζουν στην Ευρώπη θα δημιουργήσει τις λύσεις που απαιτούνται για την αντιμετώπιση των μελλοντικών προκλήσεων. Η πολυμορφία των ιδεών αποτελεί ανεκτίμητη πηγή καινοτομίας σε όλους τους τομείς της οικονομίας, η οποία θα προωθήσει σημαντικά την τεχνολογική και την επιστημονική πρόοδο. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Οι εμπειρίες του παρελθόντος έχουν δείξει ότι οι επιτυχείς και μόνιμες οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές έχουν τις μεγαλύτερες πιθανότητες να υλοποιηθούν, εάν οι στόχοι προσδιορίζονται με σαφήνεια, οι ευθύνες των διαφόρων παραγόντων που συμμετέχουν στη διαδικασία μετασχηματισμού καθορίζονται σε μια συγκεκριμένη στρατηγική, και το όλο εγχείρημα συμφωνείται, προσυπογράφεται και στηρίζεται από τις μεγάλες δυνάμεις της κοινωνίας. Συνεπώς, οι πολιτικές δυνάμεις, οι οικονομικοί φορείς και η κοινωνία των πολιτών πρέπει να δράσουν από κοινού σε ένα σύστημα εποικοδομητικού κοινωνικού διαλόγου και αποτελεσματικής αμοιβαίας ανταλλαγής πληροφοριών, διαβούλευσης και ουσιαστικής συμμετοχής στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και συνδημιουργίας. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Ο κοινωνικός διάλογος μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και ο διάλογος με τους πολίτες μπορούν, επομένως, να διαδραματίσουν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο σε σχέδια που αποσκοπούν στην εξισορρόπηση των κοινωνικών, των οικολογικών και των οικονομικών συμφερόντων. Ως εκ τούτου, η απτή υλοποίηση του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων είναι ζωτικής σημασίας. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Οι περιφέρειες αποτελούν βασικούς τόπους εργασίας, διαβίωσης και πρόβλεψης των κοινωνικοοικονομικών αλλαγών — και όχι απλώς οικοσυστήματα

| 3.1. | Η πανδημία COVID-19 είχε διαφορετικές επιπτώσεις στα διάφορα οικοσυστήματα, όπως αναγνωρίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην ανακοίνωσή της σχετικά με τη νέα βιομηχανική στρατηγική της ΕΕ. Επίσης, η πανδημία επιτάχυνε περαιτέρω τις υφιστάμενες τάσεις προς την ψηφιοποίηση και την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, αυξάνοντας τον κίνδυνο περαιτέρω κατακερματισμού μεταξύ των περιφερειών λόγω των διαφορετικών επιπέδων οικονομικού πλούτου και πόρων που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για επενδύσεις στον μετασχηματισμό των βιομηχανιών. Ως εκ τούτου, θεωρείται μείζονος σημασίας η συνεκτίμηση των εν λόγω διαφορετικών επιπτώσεων από το βιομηχανικό φόρουμ και τις προβλεπόμενες οδούς μετάβασης. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Είναι προς το συμφέρον της ευρωπαϊκής κοινωνίας των πολιτών να αναπτυχθούν ικανοποιητικές προοπτικές για θέσεις εργασίας και εισοδήματα προς όφελος των πολιτών που ζουν σε περιφέρειες οι οποίες επηρεάζονται από τον βιομηχανικό μετασχηματισμό. Γι’ αυτό, πρέπει να κατανοήσουμε τα διαφορετικά σημεία εκκίνησης των διαφόρων περιφερειών και τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να δημιουργηθούν θετικές αλληλεπιδράσεις από τις υφιστάμενες βιομηχανικές ικανότητες. Η ενσωμάτωση σε παγκοσμίως σημαντικές αλυσίδες αξίας και, ειδικότερα, οι διάφορες πτυχές που συμβάλλουν σε αυτές τις αλυσίδες αξίας διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στο πλαίσιο αυτό. Η οικοσυστημική προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής βασίζεται σε μια μακροπολιτική προσέγγιση που ταξινομεί όλες τις βιομηχανίες παγκοσμίως. Η προσέγγιση αυτή δεν λαμβάνει υπόψη τις αποκλίνουσες καταστάσεις ή τις αλληλεξαρτήσεις που υπάρχουν στα διάφορα οικοσυστήματα. Αδυνατεί να αντικατοπτρίσει την πολυμορφία των απαιτήσεων στις διάφορες περιφέρειες και πρέπει να συμπληρωθεί από μια περιφερειακή πολιτική προοπτική. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναπτύσσει επί του παρόντος βασικούς δείκτες επιδόσεων που έχουν ως στόχο να αναδείξουν την επιτυχία της βιομηχανικής στρατηγικής της ΕΕ (6). Επί του παρόντος, η Επιτροπή επικεντρώνεται κυρίως στην οικονομική ανάπτυξη και παραγνωρίζει τους στόχους που ορίζονται στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, τις αλλαγές που απαιτεί η μετάβαση στην κυκλική οικονομία, καθώς και την κοινωνική διάσταση της διαδικασίας μετασχηματισμού. Έχει πρωταρχική σημασία η βιομηχανική στρατηγική της ΕΕ να αναγνωρίζει σαφώς και να εκτιμά την αξία των διαθέσιμων βιομηχανικών δεξιοτήτων, δυνατοτήτων και ικανοτήτων σε περιφερειακό επίπεδο, πράγμα το οποίο πρέπει να ληφθεί δεόντως υπόψη. Διαφορετικά, μια υπερβολικά περιορισμένη έμφαση στην οικονομική ανάπτυξη και στα μέτρα και τα μέσα που συνδέονται με αυτήν μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα να μην επιτευχθούν οι κλιματικοί στόχοι και να χαθούν οι ευκαιρίες που συνδέονται με τον βιομηχανικό μετασχηματισμό, ενώ ενδέχεται να υπονομεύσει την κυκλική οικονομία. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Υπό αυτό το πρίσμα, η διαμόρφωση της βιομηχανικής στρατηγικής και πολιτικής πρέπει να συνεκτιμά την αβεβαιότητα και την έλλειψη προβλεψιμότητας. Οι πολιτικές και οι αποκλίνουσες οδοί που είναι προσαρμοσμένες στις μεμονωμένες καταστάσεις πρέπει να είναι ευέλικτες και να βασίζονται σε όλες τις ικανότητες οι οποίες είτε είναι διαθέσιμες εντός μιας περιφέρειας είτε εξασφαλίζονται σε μια περιφέρεια μέσω ανταλλαγών με άλλες περιφέρειες και χώρες. Απαιτείται η πραγματοποίηση ανοίγματος, ως μέσο στρατηγικής σημασίας, προκειμένου να διαπιστωθεί τι απουσιάζει και τι είναι άμεσα αναγκαίο. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Οι βιομηχανικές μεταλλαγές που αποσκοπούν στην προστασία του κλίματος θα προκαλέσουν σοβαρά κοινωνικά προβλήματα, εάν το ζητούμενο είναι να επιτευχθούν οι στόχοι της Πράσινης Συμφωνίας εντός του σύντομου υπολειπόμενου χρόνου. Η κατανάλωση περιβαλλοντικά επιζήμιων πόρων αποτελεί ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί και να διερευνηθεί προκειμένου να βρεθεί μια κοινωνικά, υπό την ευρεία και τη στενή έννοια του όρου, δίκαιη λύση. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η κυκλική οικονομία συμβάλλει επωφελώς στις βιομηχανικές μεταλλαγές, τόσο εντός των περιφερειών όσο και κατά μήκος των αλυσίδων εφοδιασμού και των αλυσίδων αξίας. Μολονότι η μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία παρατηρείται σε περιφέρειες που διαθέτουν τις πλέον προηγμένες βιομηχανίες, τα υλικά που εισέρχονται στην κυκλική οικονομία παράγονται και υποβάλλονται σε επεξεργασία σε περιοχές όπου η οικονομία δεν είναι τόσο οικονομία της γνώσης όσο ενεργοβόρα οικονομία. Οι ασθενέστερες περιφέρειες μπορούν σαφώς να ωφεληθούν περισσότερο από την κυκλική οικονομία και να αναδειχθούν σε σημαντικούς παράγοντες σε αυτόν τον τομέα. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η έμφαση στην επιτυχία των βιομηχανικών μεταλλαγών σε περιφερειακό επίπεδο εμπεριέχει σαφώς την ανάγκη για ισχυρές διασυνδέσεις, στενή συνεργασία και επιμερισμό ικανοτήτων με άλλες περιφέρειες, μεταξύ άλλων πέραν των εθνικών συνόρων των κρατών μελών της ΕΕ. Υπάρχει ένα ολοκληρωμένο σύστημα αλληλεπιδράσεων, το οποίο περιλαμβάνει σαφώς την αλληλεπίδραση των τοπικών ΜΜΕ με διασυνοριακές εταιρείες. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Οι υφιστάμενες περιφερειακές βιομηχανικές ικανότητες από μόνες τους δεν είναι πλήρως αποτελεσματικές στο πλαίσιο των κοινωνικοοικολογικών αλλαγών. Ωστόσο, πρέπει και μπορούν, αφενός, να αναπτυχθούν περαιτέρω με την πραγματοποίηση επενδύσεων στη γνώση, τον εξοπλισμό και το προσωπικό και, αφετέρου, να γίνουν παραγωγικές υπό τις μεταβληθείσες συνθήκες, πράγμα που θα χρησιμεύσει για τη δημιουργία νέων προϊόντων, υπηρεσιών, τεχνολογιών και ευκαιριών. Αυτό, με τη σειρά του, θα εξασφαλίσει οικονομικά σταθερές επιχειρήσεις με ελκυστικές θέσεις εργασίας στις περιφέρειες. Αυτός ακριβώς είναι ο στόχος που πρέπει να επιδιώξει η ευρωπαϊκή βιομηχανική στρατηγική. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Μια περιφέρεια προσδιορίζεται ευρέως από τις βιομηχανικές δομές της, τις εταιρείες της, το εργατικό δυναμικό της, τις ικανότητες των πολιτών της, τις ικανότητές της στον τομέα της Ε & Α και τα συγκεκριμένα προϊόντα που κατασκευάζουν ή μεταποιούν οι εταιρείες της. Οι βιομηχανικές ικανότητες περιλαμβάνουν ευρύ φάσμα ιστορικών ιδιαιτεροτήτων. |
| --- | --- |

3.9.

Οι αλυσίδες εφοδιασμού και οι αλυσίδες αξίας έχουν πολύ διαφορετικές περιφερειακές επιπτώσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη. Το παγκόσμιο πλαίσιο είναι εξίσου σημαντικό με την οργάνωση εντός της Ευρώπης, αλλά έχει διαφορετικές επιπτώσεις. Η Βιομηχανία 4.0 και η ψηφιοποίηση, καθώς και οι τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ), θα έχουν γενικά σημαντικό αλλά πολύ διαφορετικό αντίκτυπο στις βιομηχανίες και τις οικονομίες της Ευρώπης. Υπό αυτήν την έννοια, τα κονδύλια για την καινοτομία και την ανάπτυξη θα έχουν ακόμη πιο καθοριστική σημασία για την άμβλυνση των περιφερειακών διαφορών.

| 3.10. | Οι πάροχοι που διευκολύνουν τις βιομηχανικές μεταλλαγές, συμπεριλαμβανομένων των νεοφυών επιχειρήσεων και των ΜΜΕ, μπορούν να συνδέονται με τους πελάτες τους ακόμη και αν προέρχονται από λιγότερο κεντρικές περιφέρειες, ενώ συγχρόνως υπάρχει δυνατότητα δημιουργίας ελκυστικών θέσεων εργασίας ακόμη και σε τέτοιες περιοχές. Ειδικότερα, οι εταιρείες που βασίζονται στη γνώση μπορούν να συμβάλλουν σε μεγάλο βαθμό στις αλυσίδες αξίας, ανεξάρτητα από την εγγύτητά τους στους πελάτες. Επιπλέον, ο χειρισμός των μηχανημάτων των εργοστασίων μεγαλύτερης κλίμακας μπορεί να γίνεται συχνά εξ αποστάσεως. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η οικοσυστημική προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν καλύπτει όλα τα σχετικά επίπεδα και τις πτυχές. Τονίζει σαφώς τη σημασία τόσο της θεώρησης των εξελίξεων ως προς τη μετάβαση και από περιφερειακή σκοπιά όσο και της διασφάλισης του γεγονότος ότι οι εταιρείες –συμπεριλαμβανομένων και εκείνων της κοινωνικής οικονομίας– θα χρησιμεύσουν ως θεμέλιο για το όλο πολιτικό εγχείρημα. Είναι σημαντικό να καταδειχθεί το είδος της σχέσης που υπάρχει με τις αλυσίδες αξίας και ο τρόπος με τον οποίο οι διάφορες συνιστώσες μεμονωμένων οικοσυστημάτων αντιστοιχούν στις συνιστώσες διαφορετικών οικοσυστημάτων. |
| --- | --- |

3.11.

4.   Δυνητικές επιλογές για τις οδούς μετάβασης μετά από μια ολιστική προσέγγιση για την κοινωνικοοικονομική βιομηχανική ανάπτυξη

| 4.1. | Ενώ η καινοτομία συνδέεται ευρέως με νέες τεχνολογίες ή πρωτοποριακά επιτεύγματα στην επιστημονική έρευνα, υπάρχουν επίσης ευκαιρίες για τη χρησιμοποίηση των υφιστάμενων ικανοτήτων ως βάσης για καλύτερα ή νέα προϊόντα και υπηρεσίες. Οι νέες τεχνολογίες είναι συνυφασμένες με τις υφιστάμενες παραδοσιακές τεχνολογίες. Υπάρχουν κι άλλα σαφή παραδείγματα της διασύνδεσης αυτής μεταξύ καθιερωμένων παραδοσιακών τρόπων κατασκευής και επαυξητικής καινοτομίας και εκσυγχρονισμού των βιομηχανιών: η χρήση νέων και ελαφρύτερων υλικών από αεροσκάφη σε οχήματα, η χρήση ελαφρύτερων υλικών αυτοκινήτων και η εφαρμογή της βιοτεχνολογίας στον σχεδιασμό νέων ιατρικών οργάνων ή υπηρεσιών. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Οι προηγμένες υποδομές ΤΠΕ λειτουργούν ως κινητήριες δυνάμεις για τη δημιουργία νέων ευκαιριών και συμβάλλουν στην εξεύρεση καινοτόμων και βιώσιμων λύσεων που συνάδουν με τις περιφερειακές ιδιαιτερότητες. Για παράδειγμα, η χρήση τρισδιάστατων εκτυπωτών παρέχει ευκαιρίες για την ανάπτυξη και τον σχεδιασμό ενός προϊόντος σε έναν τόπο και το καθιστά φυσικά διαθέσιμο όπου αυτό απαιτείται σε διάφορους άλλους τόπους, πράγμα που συμβάλλει στη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων που σχετίζονται με τη μεταφορά. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Οι έννοιες της κοινωνικής οικονομίας μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στις κοινωνικοοικονομικές αλλαγές, δημιουργώντας νέες ευκαιρίες μάθησης, διαβίωσης και απασχόλησης, καθώς και εναλλακτικές υποδομές εξυπηρέτησης και υποστήριξης στις τοπικές κοινότητες, ιδίως για τις μειονεκτούσες ομάδες και τα άτομα που διατρέχουν κίνδυνο. Σε συνδυασμό με τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, οι έννοιες αυτές έχουν σημαντικές δυνατότητες να προετοιμάσουν επαρκώς και αποτελεσματικά τους κοινωνικούς και τους οικονομικούς παράγοντες για τις απαιτήσεις και τις επιπτώσεις της καινοτομίας και της αλλαγής, ιδίως σε περιφερειακό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Οι δημόσιες δομές φέρουν μεγάλη ευθύνη όσον αφορά τη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για αλλαγή και ανάπτυξη μέσω της παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας διαθέσιμων σε όλους τους οικονομικούς φορείς. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Αυτό αποτελεί επίσης μέρος της προόδου που απαιτείται για τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, όπως η οργάνωση των φορέων συνεχούς κατάρτισης για την αναγκαία αναβάθμιση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού, με στόχο τη βελτίωση των ικανοτήτων των εργαζομένων, και η παροχή βοήθειας στις εταιρείες για να αντεπεξέλθουν στην καινοτομία και την αλλαγή. Συνεπώς, οι ειδικευμένοι εργαζόμενοι θα εδραιωθούν επίσης περισσότερο στις περιφέρειες και θα συμβάλουν στη διαμόρφωση των συνεχιζόμενων –και πράσινων– διαρθρωτικών αλλαγών. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Όσον αφορά τις ενεργοβόρες βιομηχανίες, υπάρχουν πολλές κοινές λύσεις για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές και, συνεπώς, υφίσταται δυνατότητα κοινών επενδύσεων (π.χ. καθαρό υδρογόνο, επαναχρησιμοποίηση δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα). Η αυξημένη κυκλικότητα και η βιομηχανική συμβίωση αποτελούν επίσης σημαντικές πτυχές για την απαλλαγή της βιομηχανίας από τις ανθρακούχες εκπομπές και την προετοιμασία για ένα μέλλον με αποδοτικές εταιρείες με ισχυρή παραγωγικότητα. |
| --- | --- |

4.6.

5.   Η σημασία των περιφερειακών αγορών εργασίας που παρέχουν αξιοπρεπή εργασία σε βιώσιμες εταιρείες μεταποίησης και παροχής υπηρεσιών

| 5.1. | Υπάρχει ανάγκη κατανόησης και διεξοδικότερης ανάλυσης των περιφερειών, των εταιρειών και των οικονομικών τους επιδόσεων σε συνάρτηση με τις θεμελιώδεις ικανότητές τους όσον αφορά τις βιομηχανίες και το εργατικό δυναμικό, συμπεριλαμβανομένων επίσης των υποδομών, της τοποθεσίας, της διάθεσης πόρων, του επιχειρηματικού πνεύματος και της θεσμική διάρθρωσης, πράγμα που είναι σημαντικό για τη δυνατότητα εξασφάλισης εργατικού δυναμικού υψηλής ειδίκευσης και την πρόβλεψη της μελλοντικής ζήτησης δεξιοτήτων, με στόχο την αποφυγή ελλείψεων σε δεξιότητες (όσον αφορά π.χ. τους μηχανικούς). |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Οι συνεργασίες με πανεπιστήμια, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που ειδικεύονται στις εφαρμοσμένες επιστήμες, και με ερευνητικά ιδρύματα μπορεί να είναι καθοριστικής σημασίας για τη δημιουργία νέων βιομηχανικών ευκαιριών που μπορούν να οδηγήσουν σε νέους χώρους εργασίας σε εδραιωμένες επιχειρήσεις, πολυεθνικές εταιρείες, ΜΜΕ και νεοφυείς επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Σε ανθρώπινο επίπεδο, οι περιφέρειες που υποδέχονται και ενσωματώνουν εύκολα νέες αφίξεις σε εύρυθμα λειτουργούσες κοινωνικοοικονομικές δομές βρίσκονται σε πλεονεκτική θέση. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Οι περιφέρειες όπου το ειδικευμένο εργατικό δυναμικό είναι βαθιά ριζωμένο στις κοινωνικοοικονομικές δομές και αισθάνεται σαν στο σπίτι του μπορούν επίσης να αποτελέσουν τόπο εγκατάστασης δυναμικών βιομηχανιών και εταιρειών υψηλής προστιθέμενης αξίας που βασίζονται σε αποτελεσματικά επίσημα και ανεπίσημα δίκτυα ικανοτήτων. Συνεπώς, το εργατικό δυναμικό συμβάλλει ουσιαστικά τόσο στον καθορισμό των καινοτόμων βιομηχανικών ικανοτήτων μιας περιφέρειας όσο και στη στήριξη των διαδικασιών εκσυγχρονισμού και μετασχηματισμού. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Οι δεξιότητες και οι ειδικές ικανότητες των εργαζομένων και η συνεχής βελτίωσή τους μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για την αναδιάρθρωση και την αλλαγή των επιχειρηματικών μοντέλων, συμπεριλαμβανομένης της μελλοντικής ανάπτυξης και των νέων αγορών. Η μη αναγνώριση και αξιοποίηση των ευκαιριών για περιφερειακή ανάπτυξη συχνά επιφέρει συνεχιζόμενη αποδημία των εργαζομένων, η οποία αποδυναμώνει πάντοτε τις ικανότητες και τις δεξιότητες που έχουν ανάγκη οι περιφέρειες ώστε να αναπτυχθούν και να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες που παρέχει η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. |
| --- | --- |

5.5.

Βρυξέλλες, 8 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  «Καμία Πράσινη Συμφωνία χωρίς κοινωνική συμφωνία», γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ που υιοθετήθηκε στις 9./10.6.2021 (EE C 341 της 24.8.2021, σ. 23).

1

(2)  Πραγματοποιείται, ειδικότερα, αναφορά στους τρεις πρωταρχικούς στόχους: τουλάχιστον το 78 % του πληθυσμού της ΕΕ ηλικίας 20 έως 64 ετών να εργάζεται, τουλάχιστον το 60 % όλων των ενηλίκων να παρακολουθεί κατάρτιση κάθε χρόνο και ο αριθμός των ατόμων που αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού να μειωθεί κατά τουλάχιστον 15 εκατομμύρια.

2

(3)  Προτάσεις της ΕΟΚΕ για την ανασυγκρότηση και την ανάκαμψη μετά την κρίση της νόσου COVID-19, 11.6.2020 (EE C 311 της 18.9.2020, σ. 1).

3

(4)  Ψήφισμα της ΕΟΚΕ με θέμα το πρόγραμμα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2022, 9.6.2021 (EE C 341 της 24.8.2021, σ. 1).

4

(5)  https://www.ilo.org/global/topics/green-jobs/publications/WCMS_432859/lang--en/index.htm

5

(6)  Βλέπε INT/935 (2021) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Νέα βιομηχανική στρατηγική της ΕΕ» (δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα).

6

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/56 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/56

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Μια ισχυρή διατλαντική εταιρική σχέση με βάση τις κοινές αξίες της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, καίριας σημασίας για την αντιμετώπιση των παγκόσμιων προκλήσεων και τη διατήρηση της διεθνούς τάξης»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2022/C 152/09)

| Εισηγητής: | ο κ. Christian MOOS |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Peter CLEVER |

Εισηγητής:

ο κ. Christian MOOS

Συνεισηγητής:

ο κ. Peter CLEVER

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 25.3.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 παράγραφος 2 του εσωτερικού κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Νομική βάση | Άρθρο 35 του εσωτερικού κανονισμού |
| | Ψήφισμα |
| Αρμόδιο τμήμα | Εξωτερικές σχέσεις |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 17.11.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 9.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 211/3/5 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

25.3.2021

Νομική βάση

Άρθρο 32 παράγραφος 2 του εσωτερικού κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Νομική βάση

Άρθρο 35 του εσωτερικού κανονισμού

Ψήφισμα

Αρμόδιο τμήμα

Εξωτερικές σχέσεις

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

17.11.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

9.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

211/3/5

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Μια παγκόσμια τάξη στην οποία εφαρμόζεται το κράτος δικαίου και όχι το δίκαιο του ισχυρότερου είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις αρχές της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η δημοκρατία και το κράτος δικαίου δεν είναι εφικτά χωρίς τη συμμετοχή μιας πλουραλιστικής, ανεξάρτητης και δραστήριας κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων αυτόνομων κοινωνικών εταίρων. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο είναι τόσο σημαντικό να υλοποιηθούν οι συστάσεις της παρούσας γνωμοδότησης σχετικά με τη διατλαντική κοινωνία των πολιτών, ιδίως όσον αφορά την προώθηση μιας διατλαντικής πλατφόρμας. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Εντός της ΕΕ, η δημοκρατική συνταγματική δομή ορισμένων κρατών μελών έχει καταστεί πιο εύθραυστη. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Οι γεωπολιτικές αλλαγές που συντελέστηκαν τις δύο τελευταίες δεκαετίες έχουν προκαλέσει σοβαρές ζημίες στην πολυμερή παγκόσμια τάξη και έχουν αποδυναμώσει σημαντικά τους σημαντικούς διεθνείς οργανισμούς. Ιδίως από την Κίνα, αλλά και από τη Ρωσία και, σε περιφερειακό επίπεδο, από την Τουρκία, προκύπτουν ιδιαίτερες προκλήσεις που η Ευρώπη μπορεί να αντιμετωπίσει μόνο στο πλαίσιο μιας ενισχυμένης διατλαντικής εταιρικής σχέσης, ενώ και οι ΗΠΑ εξαρτώνται από τους δημοκρατικούς συμμάχους τους στον κόσμο και, στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερα από την Ευρώπη. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υποστηρίζει την ιδέα μιας Συμμαχίας Δημοκρατιών και με διάθεση αυτοκριτικής αναγνωρίζει ότι υπάρχει επείγουσα ανάγκη για μεγαλύτερη δραστηριοποίηση στην προάσπιση των οικουμενικών αξιών και δικαιωμάτων. Από κοινού, η ΕΕ και οι ΗΠΑ θα πρέπει να αποτελέσουν ακρογωνιαίο λίθο για τη δημοκρατία, την ειρήνη και την ασφάλεια στον κόσμο, το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα για όλους. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η βεβιασμένη αποχώρηση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων και των συμμάχων τους από το Αφγανιστάν καταδεικνύει με τρομακτικό τρόπο σε ποιο βαθμό ο ελεύθερος κόσμος εξαρτάται από τις εγγυήσεις ασφαλείας που παρέχουν οι ΗΠΑ. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΕ πρέπει να εκφραστεί ομόφωνα στην εξωτερική πολιτική και στην πολιτική ασφάλειας και να επανεξετάσει τη διφορούμενη έννοια της «στρατηγικής αυτονομίας» υπέρ μιας στρατηγικής δικαιοπρακτικής ικανότητας. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Δεν πρέπει να υπάρχει πολιτική ίσων αποστάσεων μεταξύ της Ευρώπης και των μεγάλων δυνάμεων του κόσμου. Η ΕΕ, από κοινού με τις ΗΠΑ και στο πλαίσιο της Συμμαχίας Δημοκρατιών, θα πρέπει να υπερασπιστεί τη φιλελεύθερη παγκόσμια τάξη και να επιδιώξει μια «στρατηγική συνεργατικής ανάσχεσης» απέναντι στην Κίνα. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Ο Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) αποτελεί βασικό πυλώνα της πανευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας και ως εκ τούτου θα πρέπει να ενισχυθεί για τον διάλογο με τη Ρωσία. Το έργο Nord Stream 2 πρέπει να ανασταλεί για όσο διάστημα η Ρωσία παραβιάζει το διεθνές δίκαιο στην Ουκρανία, ειδάλλως η Μόσχα θα ασκήσει περαιτέρω πίεση στα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας πρέπει να ενισχυθεί από κοινού με το ΝΑΤΟ και θα πρέπει επίσης να διεξαχθεί διάλογος για τις αξίες εντός του ΝΑΤΟ. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η διατλαντική συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω. Ο κοινός διάλογος για τα δικαιώματα των πολιτών, την ανθεκτικότητα στην παραπληροφόρηση, την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, τη δράση για το κλίμα, τα κοινωνικά δικαιώματα και την προστασία των καταναλωτών, καθώς και για τη στήριξη της δημοκρατίας, όπως κατοχυρώνονται από την ΕΟΚΕ στην ΕΕ, είναι ιδιαίτερα σημαντικός εν προκειμένω. Μακροπρόθεσμα, η διατλαντική εταιρική σχέση μπορεί να πορευτεί προς τη διατλαντική ολοκλήρωση. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Κράτος δικαίου και ελεύθερη παγκόσμια τάξη

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι υπάρχει άρρηκτη σύνδεση μεταξύ μιας ελεύθερης παγκόσμιας τάξης και του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας στο εσωτερικό κάθε κράτους. Εάν οι δημοκρατικοί φορείς που διέπονται από τις αρχές του κράτους δικαίου χάσουν ισχύ σε σχέση με τους αυταρχικούς ή ολοκληρωτικούς φορείς, δεν μπορεί να διατηρηθεί μια ελεύθερη παγκόσμια τάξη. Αντιστρόφως, εάν ο μερκαντιλισμός και ο προστατευτισμός αντικαταστήσουν το ελεύθερο εμπόριο που βασίζεται σε κανόνες, αυτές οι δυνάμεις που θέτουν υπό αμφισβήτηση τη φιλελεύθερη και συνταγματική δημοκρατία θα ανακάμψουν στο εσωτερικό τους. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, μια ελεύθερη παγκόσμια τάξη αποτελεί προϋπόθεση για ένα δίκαιο και βιώσιμο εμπόριο που βασίζεται σε κανόνες, για την επίτευξη των κλιματικών στόχων της συμφωνίας του Παρισιού και των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, την κοινωνική δικαιοσύνη και την ισότητα των ευκαιριών, την ισότητα των φύλων και την αμεροληψία. Μια παγκόσμια τάξη με βάση το δίκαιο του ισχυρότερου, τον απομονωτισμό, την αυτάρκεια και τις εμπορικές σχέσεις που βασίζονται σε ιεραρχίες εξουσίας δεν μπορεί ούτε να δημιουργήσει ούτε να ενισχύσει τη δημιουργική και καινοτόμο επιχειρηματικότητα με βιώσιμη οικονομική επιτυχία ή να επιτύχει φιλόδοξους περιβαλλοντικούς και κοινωνικοπολιτικούς στόχους. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ενίσχυση των βασικών κανόνων για τη συνύπαρξη των κρατών μέσω των Ηνωμένων Εθνών και των υποοργανισμών τους και επικροτεί την ιδέα συγκρότησης μιας συμμαχίας όλων των δημοκρατιών, καθώς μόνο χάρη στη δημοκρατική εξουσία των ΗΠΑ μπόρεσαν να συσταθούν τα διεθνή θεσμικά όργανα μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και μόνο με μια ανοικτή στον κόσμο και δημοκρατική Αμερική μπορούν να έχουν ένα βιώσιμο μέλλον. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει με διάθεση αυτοκριτικής ότι, μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, όχι μόνον η ευρωπαϊκή πολιτική αλλά και η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών στην Ευρώπη θεωρούσαν για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα ότι οι αναγνωρισμένες οικουμενικές αξίες της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου ήταν εγγυημένες σε διαρκή βάση. Ωστόσο, υπάρχουν ισχυροί φορείς στον κόσμο οι οποίοι, μολονότι δεσμεύτηκαν να τηρούν αυτές τις αξίες δυνάμει του διεθνούς δικαίου, στην πράξη, τις έχουν αγνοήσει πλήρως. Η διατήρηση μιας τάξης που θεμελιώνεται στις αξίες δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Οι υποκείμενες αξίες των κρατών και των ενώσεων κρατών, που βασίζονται στη δημοκρατία και στο κράτος δικαίου, διαμορφώνουν την πολυμερή τάξη την οποία η ΕΕ συνεχίζει να υποστηρίζει, έστω και με περιορισμένη δύναμη δράσης. Οι αξίες έχουν τις ρίζες τους στον διαχωρισμό της κοσμικής και της πνευματικής εξουσίας, της Magna Charta, του Habeas Corpus και της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών. Αποτελούν βασική προϋπόθεση για τη φιλελεύθερη δημοκρατία και το κράτος δικαίου. Η ΕΕ και οι ΗΠΑ και οι συμμαχικές φιλελεύθερες δημοκρατίες τους συμμερίζονται αυτές τις αξίες. Το άρθρο 30 της Οικουμενικής Διακήρυξης των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα ορίζει ρητά τα εξής: «Καμιά διάταξη της παρούσας Διακήρυξης δεν μπορεί να ερμηνευθεί ότι παρέχει σε ένα κράτος, σε μια ομάδα ή σε ένα άτομο οποιοδήποτε δικαίωμα να επιδίδεται σε ενέργειες ή να εκτελεί πράξεις που αποβλέπουν στην άρνηση των δικαιωμάτων και των ελευθεριών που εξαγγέλλονται σε αυτήν». |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Από κοινού, οι φιλελεύθερες δημοκρατίες πιστεύουν ότι η ύπαρξή τους συνδέεται άρρηκτα με μια πλουραλιστική, ανεξάρτητη και δραστήρια κοινωνία των πολιτών. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Η σημασία των διατλαντικών σχέσεων για τη θέση της Ευρώπης στον κόσμο

| 3.1. | Οι γεωπολιτικές αλλαγές που συντελέστηκαν τις δύο τελευταίες δεκαετίες έχουν προκαλέσει σοβαρές ζημίες στην ελεύθερη παγκόσμια τάξη και έχουν αποδυναμώσει σε εκτεταμένο βαθμό τους σημαντικούς διεθνείς οργανισμούς. Η ολοένα και πιο επιθετική ελίτ της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας και ένας επικίνδυνα αυξανόμενος απομονωτισμός στις ΗΠΑ αποτέλεσαν τις κυρίαρχες δυνάμεις δράσης. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Ωστόσο, λαμβανομένων υπόψη των εσωτερικών τους κοινωνικών εντάσεων και της παγκόσμιας διάστασης της πρόκλησης, οι ΗΠΑ δεν μπορούν από μόνες τους να επιτύχουν τη διατήρηση μιας ελεύθερης παγκόσμιας τάξης. Ο πληθυσμός των Ηνωμένων Πολιτειών αντιμετωπίζει δαπανηρές στρατιωτικές επιχειρήσεις σε απομακρυσμένες περιοχές του κόσμου με έντονο σκεπτικισμό. Το Αφγανιστάν καταδεικνύει με βάναυσο τρόπο την επείγουσα ανάγκη για μια νέα, αξιόπιστη στρατηγική των φιλελεύθερων δημοκρατιών και, προκειμένου να ανακουφιστούν οι ΗΠΑ, μεγαλύτερη δέσμευση εκ μέρους της Ευρώπης. Η δέσμευση αυτή δεν πρέπει να περιορίζεται στις στρατιωτικές ικανότητες, οι οποίες, όμως, είναι απολύτως απαραίτητες. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Το 2011 οι ΗΠΑ, απογοητευμένες, απομακρύνθηκαν από την αποσταθεροποιημένη Μέση Ανατολή. Το συνεπαγόμενο κενό εξουσίας καλύφθηκε αρχικά από το «Ισλαμικό Κράτος» και στη συνέχεια κυρίως από τη Ρωσία, όταν αυτό καταστράφηκε σε εκτεταμένο βαθμό στο Ιράκ και στη Συρία. Την ίδια εποχή, η τότε υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ κ. Χίλαρι Κλίντον δήλωσε ότι το μέλλον της πολιτικής θα κριθεί στην Ασία και όχι στο Αφγανιστάν ή στο Ιράκ. Η Ευρώπη και η Μέση Ανατολή έχουν ενταχθεί στην περιφέρεια του αμερικανικού ενδιαφέροντος και της αμερικανικής στρατηγικής. Όσον αφορά το Αφγανιστάν, η πολιτική αυτή, η οποία είναι επικίνδυνη για τη σταθερότητα και την ασφάλεια της Ευρώπης, φαίνεται να συνεχίζεται και υπό τη θητεία του προέδρου Μπάιντεν. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η Ευρώπη εξακολουθεί να μην βρίσκεται στο επίκεντρο της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ. Οι ΗΠΑ στρέφουν την πλήρη προσοχή τους και διοχετεύουν τους πόρους τους στην ανεξέλεγκτη άνοδο της Κίνας, η οποία ενδέχεται να επιταχύνθηκε από την πανδημία. Επιπλέον, η κατάσταση στη Λατινική Αμερική έχει πάλι δυσκολέψει εξαιτίας των αυταρχικών και διεφθαρμένων καθεστώτων, χωρίς να ξεχνάμε την πλήρη αποσάθρωση των κρατών. Η Λατινική Αμερική είναι πιο κοντά στις ΗΠΑ από την Ευρώπη ή για παράδειγμα την Αφρική λόγω των μετατοπίσεων πληθυσμών εκεί. Η Αφρική, με τον ταχύτερα αναπτυσσόμενο πληθυσμό στον κόσμο, δεν προσελκύει σχεδόν καθόλου την αμερικανική προσοχή. Από την άλλη πλευρά, η γειτονική Ευρώπη ενδιαφέρεται, αλλά, σε αντίθεση με την Κίνα, η οποία είναι πολύ δραστήρια στην περιοχή, στερείται οποιασδήποτε στρατηγικής. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η Κίνα συνέχισε την ταχεία οικονομική άνοδό της που ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του 1980 από τον Τενγκ Σιαοπίνγκ, και από τότε που ανέλαβε καθήκοντα ο Σι Τζινπίνγκ διαμορφώνεται σε μια ολοένα και πιο δυναμική παγκόσμια δύναμη. Η χώρα έχει μετατραπεί από μια δικτατορία σε τροχιά ανάπτυξης που ενεργούσε φαινομενικά ειρηνικά σε ένα στρατιωτικά υπεροπτικό έως και απειλητικό, ουσιαστικά (εκ νέου) ολοκληρωτικό, συνταγματικό κράτος επιτήρησης στην Ασία. Η ΕΕ δεν διαθέτει καμία εμφανή στρατηγική για τις σχέσεις της με την Κίνα και, κατά τη διάρκεια της γερμανικής Προεδρίας ενεπλάκη και προώθησε πολιτικά μια διμερή επενδυτική συμφωνία, η οποία δεσμεύει ελάχιστα την Κίνα όσον αφορά την εφαρμογή θεμελιωδών δικαιωμάτων, όπως το δικαίωμα οργάνωσης, και, στην καλύτερη περίπτωση, εξυπηρετεί τα ευρωπαϊκά συμφέροντα επιφανειακά. Η ΕΟΚΕ ανησυχεί ιδιαίτερα για τις πιθανές συνέπειες, ιδίως όσον αφορά την παραπληροφόρηση και την επιρροή, καθώς η συμφωνία ανοίγει επίσης τους τομείς των ειδήσεων, των μέσων ενημέρωσης και της ψυχαγωγίας στις κινεζικές επενδύσεις. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.5.1. | Η Κίνα εξοπλίζεται μαζικά. Η πλέον πρόσφατη επιθετική νέα παγκόσμια δύναμη αποτελεί ολοένα και πιο επιτακτική απειλή με μια πιθανή εισβολή στην Ταϊβάν, επιδιώκει τον έλεγχο των καίριων θαλάσσιων εμπορικών διαύλων για την παγκόσμια οικονομία, καταστρέφει τη δημοκρατία και την ελευθερία στο Χονγκ Κονγκ, σε αντίθεση με όλες τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, και καταπιέζει μαζικά και με σχεδόν αδιανόητη βαρβαρότητα τους μουσουλμανικούς πληθυσμούς στις βορειοδυτικές επαρχίες της. Το τελευταίο δεν εμποδίζει το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (Chinese Communist Party — CCP) να προσφέρει απευθείας καλές σχέσεις με τους Ταλιμπάν τη στιγμή που καταρρέει το Αφγανιστάν. Εξάλλου, η αποτυχία της Δύσης στην περιοχή του Ινδοκούς ενισχύει την προτίμηση του CCP για μια πολυμερή, αλλά μη ελεύθερη, παγκόσμια τάξη. Ως εκ τούτου, η έννοια της πολυμέρειας, η οποία έχει μέχρι στιγμής εκτιμηθεί ως θετική, επαναξιολογείται. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Η επιρροή της Κίνας στην Ευρώπη έχει καταστεί ένας οικονομικός και πολιτικός παράγοντας που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Το Πεκίνο συνεχίζει το μακρόπνοο έργο του, τον «Δρόμο του Μεταξιού», καταλαμβάνοντας στρατηγικές θέσεις βήμα προς βήμα, οδηγώντας χώρες στην Αφρική και στην Ασία στην πολιτική εξάρτηση με την παροχή επαχθών συμβάσεων πίστωσης οι οποίες είναι μόνον επιφανειακά γενναιόδωρες. Επιπλέον, το Πεκίνο έχει ήδη αποκτήσει τον έλεγχο σημαντικών υποδομών στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Παραδείγματα στην ΕΕ αποτελούν το λιμάνι του Πειραιά στην Ελλάδα ή η κατασκευή του αυτοκινητόδρομου στο Μαυροβούνιο και η ανάπτυξη της τεχνολογίας 5G. |
| --- | --- |

3.5.2.

| 3.5.3. | Τμήματα της ευρωπαϊκής οικονομίας, ιδίως οι γερμανικοί όμιλοι, εξαρτώνται πλέον επικίνδυνα από την κινεζική αγορά, η οποία προσέφερε μια προέκταση στην ευρωπαϊκή βιομηχανία χωρίς όμως πραγματικά να ανοίξει αυτήν τη δυνατότητα. Δικαιολογημένα ορισμένοι όμιλοι επιχειρήσεων επανεξετάζουν τις αλυσίδες εφοδιασμού τους που εξαρτώνται υπερβολικά μονομερώς από την αυθαιρεσία της κινεζικής ηγεσίας. |
| --- | --- |

3.5.3.

| 3.5.4. | Ακόμη και μετά την προσχώρηση της Κίνας στον ΠΟΕ, η πρόσβαση στις κινεζικές αγορές παρέμεινε δύσκολη ή ακόμη και ανέφικτη. Δεν μπορεί να υπάρξει ακόμη ζήτημα δικαιοσύνης και αμοιβαιότητας. Η χώρα διαστρεβλώνει τον παγκόσμιο ανταγωνισμό μέσω επιδοτήσεων και της επανειλημμένης άρνησης για μείωση της πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας. Το κράτος που κυριαρχείται από το κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα ασκούσε από την αρχή της θητείας συστηματικά βιομηχανική κατασκοπεία, επιβάλλοντας τη μεταφορά γνώσεων μέσω κοινών επιχειρήσεων. Εν τω μεταξύ, η Κίνα ανοίγεται μόνο σε ξένους επενδυτές, των οποίων η τεχνογνωσία είναι αναγκαία, και συνεχίζει να προστατεύει τις κινεζικές εταιρείες από κάθε κίνδυνο κατά τρόπο που διαστρεβλώνει τον ανταγωνισμό. Όλα αυτά δεν είναι συμβατά με μια αμοιβαία ανοικτή και δίκαιη οργάνωση της αγοράς. |
| --- | --- |

3.5.4.

| 3.6. | Από την αξιομνημόνευτη ομιλία του Βλαντιμίρ Πούτιν το 2007 πριν από τη διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, η Ρωσία, δυστυχώς, απομακρύνθηκε ολοένα και περισσότερο από τη συνεργασία με τη Δύση. Από πολύ νωρίς, η Μόσχα χρησιμοποίησε την εξάρτηση των γειτόνων της για την παροχή φυσικού αερίου ως μέσο άσκησης πίεσης. Όπου αυτό δεν ήταν πλέον αρκετό και η προσέγγιση με την ΕΕ και συνάμα με τη Δύση ή η προσπάθεια για μεγαλύτερη αυτονομία σε πρώην σοβιετικές δημοκρατίες αυξανόταν, η ηγεσία της Μόσχας διεξήγαγε συγκαλυμμένους και ανοικτούς πολέμους στην περιφέρεια της ή στην πρώην σφαίρα επιρροής της Σοβιετικής Ένωσης με την προσάρτηση της Κριμαίας στην ουκρανική επικράτεια κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου και αντίθετα με τις συμβατικές διασφαλίσεις. Οι ηγέτες στο Κρεμλίνο καταχράστηκαν βάναυσα την αστάθεια που ακολούθησε τη σύντομη Αραβική Άνοιξη του 2011. Διεξάγουν επίσης πολέμους στον κυβερνοχώρο κατά των φιλελεύθερων και δημοκρατικών κρατών, προωθούν στοχευμένες εκστρατείες παραπληροφόρησης, υποστηρίζουν εξτρεμιστικά κινήματα και κόμματα και έχει αποδειχθεί ότι επηρεάζουν τις εκλογές σε αυτά τα κράτη, ιδίως την εκστρατεία Brexit και τις προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ το 2016. Παρακολουθούν τους επικριτές τους σε ολόκληρο τον κόσμο, διαπράττοντας επιθέσεις εναντίον τους, μεταξύ άλλων και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Παρά τη συμφωνία για το προσφυγικό, η Τουρκία, υπό την κυριαρχία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, δεν έχει απομακρυνθεί πολιτικά μόνο από την ΕΕ, αλλά απομακρύνεται ολοένα και περισσότερο από τη θεμελιώδη ενοποίηση δημοκρατικά οργανωμένων κρατών, γεγονός το οποίο καθιστά τη χώρα έναν ολοένα και πιο προβληματικό εταίρο του ΝΑΤΟ. Οι στοχευμένες εντάσεις στην ανατολική Μεσόγειο γύρω από τα ελληνικά νησιά και οι γεωτρήσεις στις ακτές της Κύπρου, καθώς και ο τουρκικός ρόλος στις κουρδικές κατοικημένες περιοχές της βόρειας Συρίας, αλλά και στον πόλεμο της Λιβύης, οδήγησαν σε μια συνεχώς αυξανόμενη απομάκρυνση από την ΕΕ. Η αποχώρηση από τη σύμβαση της Κωνσταντινούπολης για την προστασία των γυναικών από τη βία αποτελεί ένα ανησυχητικό πολιτικό μήνυμα. Παρόλο που η ένταξη στην ΕΕ, που είναι ήδη δύσκολη και ενδεχομένως αρκετά μακροπρόθεσμη προοπτική, απομακρύνεται ολοένα και περισσότερο, καταβάλλονται εκ νέου προσπάθειες για τον εκσυγχρονισμό της τελωνειακής συμφωνίας, την τήρηση εδραιωμένων κριτηρίων ως προϋπόθεση για τη διαδικασία ελευθέρωσης των θεωρήσεων, τη διατήρηση των διαβουλεύσεων υψηλού επιπέδου και την ενίσχυση των επαφών της κοινωνίας των πολιτών. Αξίζει να σημειωθεί ότι πρόσφατες έρευνες αποκαλύπτουν μια πολύ φιλοευρωπαϊκή αντίληψη του τουρκικού κοινού. Ωστόσο, όλα αυτά τα ζητήματα θα παραμένουν όσο η τουρκική κυβέρνηση δεν υποστηρίζει τη σκόπιμη αποκλιμάκωση και προσέγγιση μέσω της βιώσιμης, αποτελεσματικής δράσης. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Όλες αυτές οι εξελίξεις που έχουν επηρεάσει ιδιαιτέρως την Ευρώπη πραγματοποιήθηκαν εντός μιας δεκαετίας: ένας ολοένα και πιο επιθετικός αναθεωρητισμός που φέρει τη σφραγίδα του Πούτιν, η απομάκρυνση από την Ευρώπη ενός Τούρκου προέδρου που ακολουθεί ένα νεο-οθωμανικό όνειρο, η διάσπαση της τάξης σε μεγάλα τμήματα της Εγγύς και της Μέσης Ανατολής και η ολοένα πιο μονομερής οικονομική διασύνδεση της Ευρώπης με την Κίνα. Αυτές οι εξελίξεις συνοδεύονται παράλληλα από την απώλεια της σπουδαιότητας που είχε η Ευρώπη για την πολιτική των ΗΠΑ και μια αμοιβαία πολιτική αποξένωση που έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια του «πολέμου κατά της τρομοκρατίας» αρχής γενομένης από το 2002 και μετά. Ωστόσο, οι ΗΠΑ και η ΕΕ ανέκαθεν αποτελούσαν και εξακολουθούν να είναι μακράν οι στενότεροι συνεργάτες —στον πολιτικό, πολιτισμικό και οικονομικό τομέα. Η ΕΕ έχει πολλά να προσφέρει στο πλαίσιο αυτής της διατλαντικής εταιρικής σχέσης, η οποία είναι ζωτική για την ελεύθερη παγκόσμια τάξη. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Οι ΗΠΑ δραστηριοποιήθηκαν στην προώθηση της δημοκρατίας στα νέα κράτη μέλη της ΕΕ μέχρι το 2010. Έως το 2010, τα κράτη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης με μεταβατική οικονομία φάνηκαν να έχουν αναπτυχθεί σε σταθερές δημοκρατίες με βάση την οικονομία της αγοράς κατά την άποψη των Ηνωμένων Πολιτειών, παρά τα επίμονα προβλήματα διαφθοράς, ιδίως στη νοτιοανατολική Ευρώπη. Ωστόσο, με την επιστροφή του πρώην Ούγγρου πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν στην εξουσία το 2010, η Ουγγαρία μπήκε σε τροχιά μετάβασης προς μια «ανελεύθερη δημοκρατία». Η Ουγγαρία ήταν το πρώτο κράτος μέλος της ΕΕ που ακολούθησε αυτή την πορεία για διάφορους λόγους. Λίγα χρόνια αργότερα, η Πολωνία ξεκίνησε επίσης την πορεία προς την αυταρχική δημοκρατία, με την πολυφωνία και την ελευθερία των μέσων μαζικής ενημέρωσης καθώς και την ανεξαρτησία του δικαστικού σώματος να κλονίζονται από την επιρροή της κυβέρνησης. Σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ παρατηρούνται τάσεις προς αυτή την κατεύθυνση, σε διαφορετικό κάθε φορά βαθμό, με αποτέλεσμα να αυξάνονται οι εντάσεις με τις ΗΠΑ. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Σε αρκετά κράτη μέλη της ΕΕ, η σταθερότητα της δημοκρατικής τάξης δεν είναι σήμερα πλέον εγγυημένη. Μεμονωμένες κυβερνήσεις προσανατολίζονται προς αυταρχικά μοντέλα και μεθόδους κυριαρχίας που δεν συνάδουν σε καμία περίπτωση με τις θεμελιώδεις αξίες της ΕΕ. Επιπλέον, γίνονται τεράστιες προσπάθειες άσκησης επιρροής από τρίτες χώρες που επιδιώκουν να αποσταθεροποιήσουν την Ευρώπη. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Μεμονωμένα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας, του μεγαλύτερου κράτους μέλους της ΕΕ σε πληθυσμό και οικονομικές επιδόσεις, επένδυσαν ανεπαρκώς στις αμυντικές ικανότητές τους επί πολλά χρόνια, δεν εκπλήρωσαν τις συμφωνηθείσες δεσμεύσεις και υποστήριξαν στις Βρυξέλλες εκ των πραγμάτων μια πορεία ίσων αποστάσεων προς τις μεγάλες δυνάμεις του 21ου αιώνα. Η «αντίληψη», η οποία ήθελε να βλέπει ταυτόχρονα τις ΗΠΑ ως εταίρο ασφαλείας, τη Ρωσία ως πηγή πρώτων υλών, την Κίνα ως οικονομικό Ελ Ντοράντο και την Ευρώπη ως ηθική υπερδύναμη, χωρίς να χρειάζεται να αναπτύξει πραγματικά τις δικές της ικανότητες εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας, με σκοπό την υπεράσπιση καθορισμένων συμφερόντων και, εφόσον είναι απαραίτητο, τη δημιουργία μεγαλύτερης σταθερότητας, είναι προφανές ότι δεν είναι ούτε αποτελεσματική ούτε κατάλληλη για το μέλλον. Η Ευρώπη αποδυναμώνεται εν μέρει από μόνη της όταν αντιμετωπίζει με επιφυλακτικότητα ορισμένες επιθέσεις κατά της ελεύθερης παγκόσμιας τάξης, της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου εκεί όπου απαιτείται σαφήνεια. Κατ’ αυτόν τον τρόπο καθιστά τον εαυτό της ευάλωτο και δίνει λαβή για την άσκηση επιρροής από τρίτες χώρες, επίσης από τα Δυτικά Βαλκάνια, οι οποίες, μελλοντικά, πρέπει να αποτελέσουν αναπόσπαστο τμήμα της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Η ΕΕ φαίνεται να εμμένει σε μια έννοια που αναπτύχθηκε κατά την εποχή του Τραμπ, γνωστή στις Βρυξέλλες ως «στρατηγική αυτονομία» και η οποία είναι, το λιγότερο, διφορούμενη. Η στρατηγική αυτονομία στα πεδία της εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής ασφάλειας δεν θα ήταν σύμφωνη με το πνεύμα μιας ισχυρής διατλαντικής εταιρικής σχέσης. Πολλοί πολιτικοί στην ΕΕ εξακολουθούν να ονειρεύονται μια ίση απόσταση που πρέπει να ληφθεί προς τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα. Το εκτεταμένο αίσθημα που επικρατεί μεταξύ των πολιτών, ακόμη και σε ορισμένα τμήματα της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, κινείται προς την ίδια κατεύθυνση. Η Ευρώπη βρίσκεται πολύ πιο κοντά στις ΗΠΑ παρά στην Κίνα ή τη Ρωσία. Δεν μπορεί να γίνει λόγος για τήρηση ίσων αποστάσεων απέναντι σε αυτές τις δυνάμεις. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Από κοινού, η ΕΕ και οι ΗΠΑ θα πρέπει να αποτελέσουν ακρογωνιαίο λίθο για τη δημοκρατία, την ειρήνη και την ασφάλεια στον κόσμο, το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα για όλους. Ωστόσο, απέτυχαν πλήρως στο Αφγανιστάν. Η βεβιασμένη αποχώρηση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων και των Ευρωπαίων συμμάχων τους από το Αφγανιστάν καταδεικνύει με τρομακτικό τρόπο σε ποιο βαθμό ο ελεύθερος κόσμος, συμπεριλαμβανομένης της Ευρώπης, εξαρτάται από την προβολή ισχύος των ΗΠΑ. Σε αυτή την κατάσταση, η ΕΕ δείχνει να χαρακτηρίζεται από μια ανησυχητική στρατηγική αδυναμία και έλλειψη μιας κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας. |
| --- | --- |

3.13.

4.   Συστάσεις για δράση

| 4.1. | Η ΕΕ θα πρέπει να εξετάσει και να στηρίξει την πρόταση του προέδρου Μπάιντεν των ΗΠΑ να δημιουργήσει μια Συμμαχία Δημοκρατιών και να ενθαρρύνει τις ΗΠΑ να αναλάβουν πάλι ηγετικό ρόλο στη διαφύλαξη της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Προϋπόθεση για τη συμμετοχή σε αυτήν τη Συμμαχία Δημοκρατιών πρέπει να είναι η απουσία οποιασδήποτε βάσιμης αμφιβολίας ως προς τη διακυβέρνηση των μελών της, η οποία πρέπει να στηρίζεται στη δημοκρατία και το κράτος δικαίου. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΕ θα πρέπει να συνεργαστεί με τις δημοκρατίες του κόσμου και τις ΗΠΑ ως μια ισχυρή και αξιόπιστη παγκόσμια δύναμη και να επιδιώξει τη σύναψη μιας «συνεργατικής στρατηγικής ανάσχεσης» (1) απέναντι στην Κίνα. Η συνεργατική στρατηγική ανάσχεσης της Κίνας σημαίνει, σε αντίθεση με το δόγμα του «περιορισμού» που υπερίσχυσε κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, ότι, αφενός, η Συμμαχία Δημοκρατιών προστατεύει και υπερασπίζεται τα νόμιμα κινεζικά συμφέροντα, αλλά, αφετέρου, ανταποκρίνεται με διπλωματική σαφήνεια και σκληρότητα όταν διαπράττονται σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως στην περίπτωση των Ουιγούρων, ή όπως στην περίπτωση του Χονγκ Κονγκ, όταν παραβιάζονται διεθνείς συναφθείσες συνθήκες. Οι αξίες αυτές πρέπει επίσης να αντικατοπτρίζονται στον χειρισμό μιας επενδυτικής συμφωνίας ΕΕ-Κίνας, και η ΕΕ θα πρέπει να αναστείλει τη σύναψή της για όσο διάστημα εξακολουθούν να υφίστανται οι μαζικές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δεν εφαρμόζονται θεμελιώδη δικαιώματα, όπως η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Ο ΟΑΣΕ αποτελεί τον βασικό πυλώνα της πανευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας. Θα πρέπει να ενισχυθεί, ιδίως για τον διάλογο με τη Ρωσία, προκειμένου να αποφευχθεί μια περαιτέρω κλιμάκωση ανοιχτών και σκιωδών συγκρούσεων (όπως, για παράδειγμα, η σύγκρουση στην Υπερδνειστερία) και να τεθούν τα θεμέλια για μια μελλοντική επαναπροσέγγιση υπό την προϋπόθεση ότι αναγνωρίζεται η διεθνής έννομη τάξη. Δεν πρέπει να αναγνωρίζονται τα αποτελέσματα πολιτικών ισχύος που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο — ούτε στην Ουκρανία, ούτε στη Λευκορωσία, ούτε οπουδήποτε αλλού. Αυτή η παράμετρος πρέπει να συνάδει με την κοινή διατλαντική στρατηγική και την πολιτική της Συμμαχίας Δημοκρατιών. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΕ θα πρέπει να θέσει σε αναμονή το σχεδόν ολοκληρωμένο έργο Nord Stream 2, έως ότου η σύγκρουση στην Ουκρανία επιλυθεί και εφόσον δεν προκύψουν άλλες θεμελιώδεις παραβιάσεις της διεθνούς έννομης τάξης —π.χ. η αυθαίρετη καταστολή της δημοκρατικής αντιπολίτευσης με διώξεις και συλλήψεις, όπως στην περίπτωση του Ναβάλνι. Σχετικά με τον ενεργειακό ανεφοδιασμό, η ΕΕ πρέπει να εφαρμόσει με συνέπεια τους στόχους της Πράσινης Συμφωνίας και συγχρόνως να διαφοροποιήσει τις πηγές ενέργειάς της. Τα έννομα συμφέροντα των κρατών της ΕΕ που ανήκουν στην πρώην σοβιετική σφαίρα επιρροής πρέπει να ληφθούν πλήρως υπόψη όσον αφορά τις συμβάσεις φυσικού αερίου με τη Ρωσία. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Είναι αλήθεια ότι οι χώρες μέλη του ΝΑΤΟ δεν συμπίπτουν απαραίτητα με τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά, το ΝΑΤΟ είναι η στρατιωτική συμμαχία που εγγυάται την ασφάλεια των δημοκρατιών στη Βόρεια Αμερική και στην Ευρώπη. Η ουδετερότητα για τα ευρωπαϊκά κράτη είναι εγγυημένη μόνο υπό τη σκιά αυτής της συμμαχίας και επομένως εκ των πραγμάτων κάτω από την ομπρέλα προστασίας της. Συνεπώς, τα κράτη της ΕΕ θα πρέπει να συμφωνήσουν σε κοινές δομές πολιτικής και ασφάλειας που είναι συμβατές με την εδραίωση της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας ή την ενίσχυσή της με βιώσιμο τρόπο. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Τα κράτη μέλη της ΕΕ που είναι μέλη του ΝΑΤΟ πρέπει να συμμορφώνονται με τις συνεισφορές και τις παροχές που συμφωνήθηκαν στο πλαίσιο της συμμαχίας, συγκεκριμένα με τον στόχο 2 % που επιβεβαιώθηκε στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Ουαλία το 2014. Το ΝΑΤΟ δεν είναι ταυτόσημο με την επιδιωκόμενη Συμμαχία Δημοκρατιών, η οποία περιλαμβάνει επίσης την περιοχή του Ειρηνικού. Το ΝΑΤΟ περιλαμβάνει και περιλάμβανε πάντα και μέλη με αντιδημοκρατικά συστήματα διακυβέρνησης. Το ΝΑΤΟ πρέπει επίσης να ενισχύσει και να διεξαγάγει με μεγαλύτερη ακρίβεια την εσωτερική διαδικασία συζήτησης σχετικά με τις αξίες του. Η παραβίαση της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου θα πρέπει να έχει συνέπειες και στη συμμαχία του ΝΑΤΟ. Οι μελλοντικοί κίνδυνοι όσον αφορά την πολιτική και την ασφάλεια δεν έγκεινται πλέον αποκλειστικά σε απειλές από ασύμμετρες τρομοκρατικές, δυνάμεις, αλλά ιδίως στην αμφισβήτηση της διεθνούς έννομης τάξης, η οποία συνδέεται άρρηκτα με το ελεύθερο-δημοκρατικό σύνταγμα των κρατών που συμμετέχουν σε αυτήν. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Ο Χένρι Κίσινγκερ δεν ζήτησε το τηλέφωνο της Ευρώπης χωρίς λόγο. Η ΕΕ πρέπει να συντονίσει καλύτερα την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφαλείας της και να εναποθέσει μελλοντικά την ευθύνη για την εφαρμογή της στη δικαιοδοσία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και ενός εκτελεστικού οργάνου που θα ελέγχεται και θα νομιμοποιείται από αυτό. Στο Συμβούλιο, τα θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας πρέπει να αποφασίζονται με ειδική πλειοψηφία. Τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να αναγνωρίσουν ότι η πολυφωνία τους υπονομεύει κάθε ουσιαστική και αποτελεσματική κυριαρχία. Η κυριαρχία μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω της συγκέντρωσης μέσων κυριαρχίας και ανταλλαγής. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η ΕΕ πρέπει να επανεξετάσει την έννοια της «στρατηγικής αυτονομίας». Είναι, τουλάχιστον, διφορούμενη. Η ΕΕ απέχει πολύ, πολιτικά και στρατιωτικά, από την αυτονομία. Επιπλέον, η αυτονομία δεν είναι επιθυμητή σε μια πολυμερή τάξη που πρέπει να βασίζεται στο ελεύθερο, δίκαιο και βιώσιμο εμπόριο. Η στρατηγική αυτονομία δεν μπορεί και δεν πρέπει να σημαίνει πολιτική ίσων αποστάσεων σε σχέση με άλλες δυνάμεις. Ως σαφώς δημοκρατικά συσταθέν κράτος δικαίου, οι ΗΠΑ είναι και θα παραμείνουν ο απαραίτητος οικονομικός εταίρος και εταίρος ασφάλειας της Ευρώπης, ο οποίος, παρά τα συγκρουόμενα συμφέροντα, συμμερίζεται τις βασικές αξίες σε σημαντικά λεπτομερή ζητήματα. Ενώ το Πεκίνο εξαίρει ρητά την ασαφή ευρωπαϊκή έννοια της «στρατηγικής αυτονομίας», οι αντιδράσεις πολλών διατλαντικών εταίρων καταδεικνύουν σαφώς ότι είτε την απορρίπτουν είτε τη θεωρούν διφορούμενη. Ωστόσο, η αμφισημία είναι τοξική στο πλαίσιο μιας στρατηγικής εταιρικής σχέσης. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Αντί της στρατηγικής αυτονομίας, η ΕΕ θα πρέπει να επιδιώξει τον στόχο της στρατηγικής δικαιοπρακτικής ικανότητας (strategic capacity). Η ΕΕ επεξεργάζεται τώρα την έννοια της «αποφασιστικότητας» (assertiveness), η οποία προσανατολίζεται προς αυτήν την κατεύθυνση. Ωστόσο, η ΕΕ θα πρέπει να εγκαταλείψει τις βαρύγδουπες διακηρύξεις που χαρακτήριζαν τα δεκαετή σχέδιά της, τουλάχιστον από τη στρατηγική της Λισαβόνας και έπειτα. Μέχρι σήμερα, η ΕΕ δεν μπόρεσε να επιτύχει κανέναν από τους ουσιαστικούς στόχους που είχε ορίσει στα σχέδια αυτά. Συνιστάται να επιδεικνύει περισσότερη μετριοφροσύνη και ταυτόχρονα να αναλαμβάνει πιο αποφασιστική και μακρόπνοη δράση. Οι ικανότητες δράσης ή και επιβολής δεν μπορούν μόνον να διακηρύσσονται ή να αποφασίζονται. Πρέπει να θεμελιώνονται σε τεκμηριωμένα στοιχεία. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, οι διμερείς εμπορικές και επενδυτικές συμφωνίες πρέπει να σχεδιάζονται κατά τρόπο ώστε να εντάσσονται σε ένα ανανεωμένο καθεστώς παγκόσμιου εμπορίου. Δεν πρέπει να στέκονται εμπόδιο σε μια ελεύθερη πολυμερή παγκόσμια τάξη, αλλά να τη διασφαλίζουν και να την προάγουν. Η διατλαντική εταιρική σχέση πρέπει επίσης να αποτελέσει τη βάση για μια ανανεωμένη παγκόσμια εμπορική τάξη. Η ΕΕ και οι ΗΠΑ πρέπει να επιδείξουν κοινή ευθύνη και κοινό ηγετικό ρόλο στο πλαίσιο του ΠΟΕ και να υποστηρίξουν ένα αποτελεσματικό μοντέλο πολυμερών σχέσεων με σύγχρονο εμπορικό θεματολόγιο, συμπεριλαμβανομένων των περιβαλλοντικών και κοινωνικών πτυχών. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Μια αξιόπιστη διατλαντική εταιρική σχέση αποτελεί καθοριστική προϋπόθεση για τη διατήρηση μιας έννομης τάξης και της ειρήνης σε διεθνές επίπεδο. Κάθε προσπάθεια υπεράσπισης αυτής εκτός του πλαισίου στενής συνεργασίας με τις ΗΠΑ είναι καταδικασμένη να αποτύχει, καθότι η Ευρώπη από μόνη της δεν έχει την απαραίτητη ισχύ για να αποτρέψει μια ιεραρχική τάξη εξουσίας με την Κίνα να βρίσκεται στο κέντρο της. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Από κοινού με τις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο, τον Καναδά, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα, την Αυστραλία και άλλα φιλελεύθερα κράτη του κόσμου, η ΕΕ μπορεί επίσης να διασφαλίσει τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου εσωτερικά και όπου έχουν προκληθεί ζημίες να συμβάλει στην αποκατάστασή τους. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Η ΕΕ θα πρέπει να προωθήσει και να υποστηρίξει τη δημιουργία μιας διατλαντικής πλατφόρμας της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών με σημεία επαφής στη Βόρεια Αμερική και στην Ευρώπη, ανάλογη με αυτήν που δρομολογήθηκε πρόσφατα από μέλη της ΕΟΚΕ με τη συμμετοχή κρατών εκτός ΕΕ, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο. Μόνο μια δραστήρια κοινωνία των πολιτών μπορεί να εμπνεύσει και να συμβάλει στη διατήρηση των κοινών αξιών. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.14.1. | Πρέπει επίσης να δρομολογηθούν επειγόντως ένα διατλαντικό φόρουμ διαλόγου για το μέλλον της δημοκρατίας και ένας κοινός διάλογος για το κράτος δικαίου. Η από κοινού στήριξη της δημοκρατίας στην Ευρώπη, στις ΗΠΑ και σε άλλα συμμαχικά κράτη πρέπει να βρίσκεται στην κορυφή του κοινού διατλαντικού θεματολογίου πολιτικής. |
| --- | --- |

4.14.1.

| 4.14.2. | Η διατλαντική κοινωνία των πολιτών θα πρέπει να ξεκινήσει έναν κοινό διάλογο για τα δικαιώματα των πολιτών με σκοπό την αύξηση της ευαισθητοποίησης σχετικά με τις λανθασμένες εξελίξεις και την άσκηση επιρροής στην πολιτική και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, με βάση παραδείγματα βέλτιστων πρακτικών. |
| --- | --- |

4.14.2.

| 4.14.3. | Ιδιαίτερη σημασία πρέπει να δοθεί σε έναν διατλαντικό διάλογο της κοινωνίας των πολιτών με σκοπό την ενίσχυση της ανθεκτικότητας στην παραπληροφόρηση. Ως εκ τούτου, πρέπει να καταβληθούν συνδυασμένες προσπάθειες για την υπεράσπιση της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης στις φιλελεύθερες δημοκρατίες και όπου έχει προκληθεί ζημία για οποιονδήποτε λόγο να αποκατασταθεί, καθώς αποτελεί θεμελιώδη πυλώνα της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου και άμεση έκφραση των κοινών διατλαντικών αξιών. |
| --- | --- |

4.14.3.

| 4.14.4. | Ομοίως, η προστασία του κλίματος και οι κοινές προσπάθειες για την επιβράδυνση της υπερθέρμανσης του πλανήτη θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο ενός διατλαντικού διαλόγου της κοινωνίας των πολιτών για τον από κοινού προσδιορισμό βιώσιμων και θετικά προσκείμενων στην τεχνολογία λύσεων. |
| --- | --- |

4.14.4.

| 4.14.5. | Ένα άλλο καίριο ζήτημα για έναν κοινό διάλογο της κοινωνίας των πολιτών και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού είναι το νέο κοινωνικό ζήτημα που προκύπτει υπό το πρίσμα της κλιματικής πολιτικής και της ψηφιοποίησης. Ο τρόπος διασφάλισης των κοινωνικών δικαιωμάτων παγκοσμίως και βελτίωσης των ευκαιριών και της πρόσβασης, ιδίως τα δικαιώματα τόσο των επιχειρηματιών όσο και των εργαζομένων, είναι ένα ζήτημα που χρήζει επείγουσας κοινής απάντησης, ιδιαίτερα λαμβάνοντας υπόψη το μέλλον των φιλελεύθερων θεσμικών οργάνων και τη σταθερότητα της ελεύθερης παγκόσμιας τάξης. |
| --- | --- |

4.14.5.

| 4.14.6. | Ενόψει των μελλοντικών εμπορικών συμφωνιών και της προσπάθειας για την επίτευξη μιας ενισχυμένης πολυμερούς τάξης, θα πρέπει να ενδυναμωθούν οι υφιστάμενοι μηχανισμοί διατλαντικού διαλόγου και επίσης να δρομολογηθούν νέες μορφές διαλόγου. Το πρόσφατα συσταθέν Διατλαντικό Συμβούλιο Εμπορίου και Τεχνολογίας είναι ιδιαίτερα σημαντικό, ωστόσο πρέπει να υπόκειται στις αρχές της πλήρους διαφάνειας. |
| --- | --- |

4.14.6.

| 4.15. | Η Ευρώπη θα πρέπει να συμβάλει και να επωμιστεί περισσότερο τα δικά της βάρη και να αναλάβει τις ευθύνες της. Για να το επιτύχει αυτό, πρέπει πρώτα να ξεπεράσει την πολυμορφία των απόψεων όσον αφορά την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας και να σταματήσει να ταλαντεύεται μεταξύ της υπερ-ηθικής και του καιροσκοπισμού. Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να υποστηρίζει το κράτος δικαίου στις διεθνείς σχέσεις με μια σαφή στρατηγική, να εκφράζεται ομόφωνα σε ζητήματα που αφορούν την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας και να συμβάλλει ενεργά στη σταθεροποίηση της πολυμερούς τάξης. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Μακροπρόθεσμα, η διατλαντική εταιρική σχέση θα πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω προς την κατεύθυνση της οικονομικής ολοκλήρωσης, με τη συμπερίληψη του Καναδά, του Ηνωμένου Βασιλείου και άλλων ευρωπαϊκών χωρών που δεν είναι ή δεν έχουν καταστεί ακόμη μέλη της ΕΕ. Τα διατλαντικά φόρουμ διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών στην πλήρη πολυμορφία της, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την ΕΟΚΕ στην Ευρώπη, αλλά και ο ενισχυμένος κοινοβουλευτικός διάλογος αποτελούν ζωτικές προϋποθέσεις για την εκπλήρωση αυτού του στόχου. |
| --- | --- |

4.16.

Βρυξέλλες, 9 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Christian Moos & Peter Clever: «China “kooperativ eindämmen”» (Συνεργατική ανάσχεση της Κίνας), Frankfurter Allgemeine Zeitung, 30 Απριλίου 2021.

1

«China “kooperativ eindämmen”»

Frankfurter Allgemeine Zeitung

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/63 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/63

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ευθυγράμμιση των στρατηγικών και των δραστηριοτήτων των επιχειρήσεων τροφίμων με τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης για βιώσιμη ανάκαμψη μετά την κρίση της νόσου COVID-19»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2022/C 152/10)

| Εισηγητής: | ο κ. Andreas THURNER |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Peter SCHMIDT |

Εισηγητής:

ο κ. Andreas THURNER

Συνεισηγητής:

ο κ. Peter SCHMIDT

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 25.3.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο όργανο | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον |
| Εγκρίθηκε από το τμήμα | 25.11.2021 |
| Εγκρίθηκε από την ολομέλεια | 9.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 564 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 209/0/02 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

25.3.2021

Νομική βάση

Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο όργανο

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον

Εγκρίθηκε από το τμήμα

25.11.2021

Εγκρίθηκε από την ολομέλεια

9.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

564

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

209/0/02

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ):

| 1.1. | αναγνωρίζει ότι οι επιχειρήσεις τροφίμων σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού (συμπεριλαμβανομένων των Ευρωπαίων γεωργών και αλιέων, των συνεταιρισμών, των εταιρειών και των εμπόρων λιανικής και χονδρικής του αγροδιατροφικού τομέα, και άλλων μορφών εταιρειών) εργάζονται ήδη με σκοπό να σημειώσουν πρόοδο όσον αφορά τη βιωσιμότητα και να προσφέρουν στους καταναλωτές υγιεινά και βιώσιμα προϊόντα σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Ωστόσο, πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για την επίτευξη των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ)· |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | τονίζει την ανάγκη ύπαρξης ενός ευνοϊκού πλαισίου για την καινοτομία που θα στηρίζει τους επιχειρηματικούς φορείς με κατάλληλα εργαλεία και λύσεις κατά τη μετάβασή τους σε περισσότερο βιώσιμες επιχειρηματικές πρακτικές. Οι φραγμοί για την καινοτομία πρέπει να εξαλειφθούν· |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | σημειώνει ότι οι επιχειρηματικοί φορείς σήμερα αντιμετωπίζουν συχνά τις απαιτήσεις βιωσιμότητας ως περίπλοκες και επαχθείς και όχι ως ευκαιρία, και, ως εκ τούτου, συνιστά να αναπτυχθεί μια ευκολότερα κατανοητή γλώσσα («γραμματική βιωσιμότητας») για να αλλάξει η κατάσταση αυτή· |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | αναγνωρίζει τη μείωση της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων, τις βιώσιμες πηγές, τα βελτιωμένα συστήματα συσκευασίας και υλικοτεχνικής υποστήριξης, τις κυκλικές και αποδοτικές ως προς τους πόρους τροφικές αλυσίδες, καθώς και τις λύσεις βιοοικονομίας, ως αποτελεσματικά σημεία εκκίνησης για τη βελτίωση της βιωσιμότητας· |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | τονίζει τον σημαντικό ρόλο του καταναλωτή στο πλαίσιο αυτό. Τα μέτρα ενημέρωσης και εκπαίδευσης σε συνδυασμό με διαφανείς πρακτικές επισήμανσης των τροφίμων θα δώσουν τη δυνατότητα στον καταναλωτή να προβεί στην πιο βιώσιμη επιλογή (1). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει επίσης να θεσπίσει μέτρα για τη στήριξη της οικονομικής προσιτότητας των υγιεινών και βιώσιμων τροφίμων που παράγονται, υποβάλλονται σε επεξεργασία και διανέμονται· |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | επικροτεί τον κώδικα δεοντολογίας της ΕΕ για τις υπεύθυνες επιχειρηματικές και εμπορικές πρακτικές. Τα περισσότερα εμπλεκόμενα μέρη θεωρούν, γενικά, ότι η ανάπτυξη του εθελοντικού κώδικα αποτελεί μια πολύτιμη διαδικασία που έχει φέρει πιο κοντά τους εταίρους της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων. Η πρωτοβουλία αποτελεί αφετηρία και θα πρέπει να συνεχίσει να χρησιμεύει ως συνεργατική πλατφόρμα για υπεύθυνες και βιώσιμες επιχειρηματικές πρακτικές. Πιο συγκεκριμένα η ΕΟΚΕ:






  — | επισημαίνει τους περιορισμούς μιας εθελοντικής προσέγγισης και ζητεί την έγκριση κανονισμού και τη θέσπιση νομοθεσίας για να διασφαλιστεί η ταχεία μετάβαση στη βιωσιμότητα, |
| --- | --- | --- |

1.6.

—

επισημαίνει τους περιορισμούς μιας εθελοντικής προσέγγισης και ζητεί την έγκριση κανονισμού και τη θέσπιση νομοθεσίας για να διασφαλιστεί η ταχεία μετάβαση στη βιωσιμότητα,

| — | συνιστά ο κώδικας δεοντολογίας να είναι ισχυρότερος όσον αφορά την κοινωνική διάσταση, τις συλλογικές διαπραγματεύσεις και την κοινωνική προστασία, με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, |
| --- | --- |

—

συνιστά ο κώδικας δεοντολογίας να είναι ισχυρότερος όσον αφορά την κοινωνική διάσταση, τις συλλογικές διαπραγματεύσεις και την κοινωνική προστασία, με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων,

| — | τονίζει την ανάγκη για μια ορθή διαδικασία επανεξέτασης για την εφαρμογή του κώδικα δεοντολογίας στην πράξη και την ανάγκη να παρακολουθείται κατά πόσον τηρούνται οι επιμέρους δεσμεύσεις και υποσχέσεις όσον αφορά τους φιλόδοξους στόχους, διότι η εμπειρία δείχνει ότι μόνο όσα μετρώνται και παρακολουθούνται γίνονται πραγματικότητα. Γενικά, η μεγαλύτερη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και ο (κοινωνικός διάλογος θα είναι επίσης ζωτικής σημασίας για την επιτυχία, |
| --- | --- |

—

τονίζει την ανάγκη για μια ορθή διαδικασία επανεξέτασης για την εφαρμογή του κώδικα δεοντολογίας στην πράξη και την ανάγκη να παρακολουθείται κατά πόσον τηρούνται οι επιμέρους δεσμεύσεις και υποσχέσεις όσον αφορά τους φιλόδοξους στόχους, διότι η εμπειρία δείχνει ότι μόνο όσα μετρώνται και παρακολουθούνται γίνονται πραγματικότητα. Γενικά, η μεγαλύτερη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και ο (κοινωνικός διάλογος θα είναι επίσης ζωτικής σημασίας για την επιτυχία,

| — | σημειώνει ότι, μέχρι στιγμής, είναι κυρίως οι μεγαλύτερες και οι πολυεθνικές εταιρείες που έχουν υπογράψει τον κώδικα δεοντολογίας και τονίζει την ανάγκη για ένα ευνοϊκό περιβάλλον, ιδίως για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), προκειμένου να υποστηριχθεί και να διευκολυνθεί η ισχυρότερη συμμετοχή στο θεματολόγιο των ΣΒΑ. Ενώ οι μεγαλύτερες εταιρείες συχνά διαθέτουν δικά τους τμήματα βιωσιμότητας, φαίνεται ότι οι ΜΜΕ συχνά διαθέτουν περιορισμένους πόρους και ικανότητες για την ενσωμάτωση της βιωσιμότητας στις επιχειρήσεις τους· |
| --- | --- |

—

σημειώνει ότι, μέχρι στιγμής, είναι κυρίως οι μεγαλύτερες και οι πολυεθνικές εταιρείες που έχουν υπογράψει τον κώδικα δεοντολογίας και τονίζει την ανάγκη για ένα ευνοϊκό περιβάλλον, ιδίως για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), προκειμένου να υποστηριχθεί και να διευκολυνθεί η ισχυρότερη συμμετοχή στο θεματολόγιο των ΣΒΑ. Ενώ οι μεγαλύτερες εταιρείες συχνά διαθέτουν δικά τους τμήματα βιωσιμότητας, φαίνεται ότι οι ΜΜΕ συχνά διαθέτουν περιορισμένους πόρους και ικανότητες για την ενσωμάτωση της βιωσιμότητας στις επιχειρήσεις τους·

| 1.7. | τονίζει τη σημασία της ταχείας εφαρμογής της οδηγίας της ΕΕ για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές και άλλων πολιτικών στήριξης από τα κράτη μέλη για την προώθηση πιο βιώσιμων και ανθεκτικών συστημάτων τροφίμων (2)· |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | χαιρετίζει την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αναπτύξει νομοθεσία πλαίσιο για ένα βιώσιμο σύστημα τροφίμων της ΕΕ και να ενσωματώσει τη βιωσιμότητα σε όλες τις πολιτικές που σχετίζονται με τα τρόφιμα (3). Είναι σαφές ότι υπάρχει ανάγκη για ρύθμιση και ένα ορισμένο επίπεδο τυποποίησης και εναρμόνισης προκειμένου να διασφαλιστεί η αξιοπιστία και οι ισότιμοι όροι ανταγωνισμού· |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | επαναλαμβάνει το αίτημα προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διασφαλίσει τη συνοχή μεταξύ των διαφόρων τομεακών πολιτικών (μεταξύ άλλων για το κλίμα, το περιβάλλον, το εμπόριο, τον ανταγωνισμό) (4). Αυτό θα διευκόλυνε τους υπευθύνους επιχειρήσεων τροφίμων να λαμβάνουν βιώσιμες επιχειρηματικές αποφάσεις· Το νομοθετικό πλαίσιο θα πρέπει να διασφαλίζει πραγματικά ισότιμους όρους ανταγωνισμού· |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | επαναλαμβάνει τη σύστασή της να διερευνηθεί η επιλογή ενός πολυσυμμετοχικού και πολυεπίπεδου ευρωπαϊκού συμβουλίου πολιτικής τροφίμων, το οποίο θα μπορούσε, μεταξύ άλλων, να διευκολύνει τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην παρακολούθηση του κώδικα δεοντολογίας· |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | επισημαίνει ότι η βιωσιμότητα βασίζεται σε τρεις βασικούς πυλώνες: οικονομικό, περιβαλλοντικό και κοινωνικό. Λόγω των διαφορετικών συνθηκών πλαισίου, πρέπει να αναγνωριστεί ότι μια προσέγγιση «ενιαίας αντιμετώπισης» δεν θα λειτουργήσει. Ως εκ τούτου, μια νομοθεσία πλαίσιο θα πρέπει να επιτρέπει και να διευκολύνει ειδικά προσαρμοσμένες λύσεις, π.χ. μέσω μηχανισμών αυτοαξιολόγησης και συγκριτικής αξιολόγησης· |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | συνιστά ένα εύκολα κατανοητό πλαίσιο βασισμένο σε κανόνες, καθοδήγηση και κίνητρα. Η νομοθεσία για τη βιώσιμη χρηματοδότηση (ταξινομία), η οποία καταρτίζεται επί του παρόντος, δεν πρέπει να είναι υπερβολικά περίπλοκη. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Η στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» (5) βρίσκεται στο επίκεντρο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Αντιμετωπίζει συνολικά τις προκλήσεις των βιώσιμων συστημάτων τροφίμων και αναγνωρίζει τους άρρηκτους δεσμούς μεταξύ υγιών ανθρώπων, υγιών κοινωνιών και ενός υγιούς πλανήτη. Η στρατηγική βρίσκεται επίσης στον πυρήνα του θεματολογίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την επίτευξη των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών. Εδώ και χρόνια, η ΕΟΚΕ βρίσκεται στην πρώτη γραμμή προώθησης μιας σφαιρικής πολιτικής για τα τρόφιμα στην ΕΕ. Ήταν το πρώτο ευρωπαϊκό θεσμικό όργανο που ζήτησε μια ολιστική προσέγγιση (6), προετοιμάζοντας το έδαφος για τη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο». |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» αναγνωρίζει ότι οι επιχειρήσεις μεταποίησης τροφίμων, οι υπεύθυνοι επιχειρήσεων τροφίμων και οι έμποροι λιανικής πώλησης διαδραματίζουν έναν ρόλο στη διαμόρφωση της αγοράς και επηρεάζουν τις διατροφικές επιλογές των καταναλωτών μέσω των τύπων των τροφίμων που παράγουν, των προμηθευτών που επιλέγουν, των μεθόδων παραγωγής και των πρακτικών που ακολουθούν στη συσκευασία, στη μεταφορά και στην προώθηση των προϊόντων τους. Για να το προωθήσει αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καταρτίσει κώδικα δεοντολογίας της ΕΕ, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ στις 5 Ιουλίου 2021, για υπεύθυνες επιχειρηματικές και εμπορικές πρακτικές (7), και συνοδεύεται από ένα πλαίσιο παρακολούθησης. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Σε διεθνές επίπεδο, η σύνοδος κορυφής των Ηνωμένων Εθνών για τα συστήματα τροφίμων (8), την οποία συγκάλεσε ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο του 2021, ήταν καθοριστική ως προς τη σημασία των βιώσιμων συστημάτων τροφίμων για τα επόμενα χρόνια. Στόχος της είναι να δρομολογήσει νέες τολμηρές δράσεις για να μετασχηματίσει τον τρόπο με τον οποίο ο κόσμος παράγει και καταναλώνει τρόφιμα. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Οι επιχειρήσεις τροφίμων μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην ανάπτυξη περισσότερο βιώσιμων, δίκαιων και ασφαλών συστημάτων τροφίμων εάν λειτουργούν σύμφωνα με τους ΣΒΑ και τη συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή. Πολλές μεγάλες επιχειρήσεις τροφίμων έχουν ήδη κάνει σημαντικά βήματα προς την κατεύθυνση αυτή, αλλά χρειάζεται να γίνουν πολλά περισσότερα. Οι αναγκαίες αλλαγές είναι πολύπλοκες και θα απαιτήσουν κοινές, ολιστικές, συνεργατικές και συνεταιριστικές μακροπρόθεσμες στρατηγικές με τη συμμετοχή όλων των παραγόντων σε ολόκληρη την αλυσίδα τροφίμων, καθώς και επικουρικών τομέων. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις του αλιευτικού, γεωργικού και αγροδιατροφικού τομέα εργάζονται ήδη με σκοπό να σημειώσουν πρόοδο όσον αφορά τη βιωσιμότητα και να προσφέρουν στους καταναλωτές προϊόντα που συμβάλλουν στην υγιεινή και βιώσιμη διατροφή σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Η μετάβαση αυτή απαιτεί επενδύσεις και, σε ορισμένες περιπτώσεις, χρόνο για την επίτευξη αποτελεσμάτων. Μόλις τεθούν οι στόχοι, θα πρέπει να δοθεί στις εταιρείες ευελιξία ώστε να αναπτύξουν τη συμβολή τους στην επίτευξη αυτών των στόχων, χωρίς να τους αμφισβητούν. Επιπλέον, η αναγκαία πράσινη μετάβαση πρέπει να είναι συμβατή με την οικονομική κατάσταση των Ευρωπαίων πολιτών, ιδίως μετά την κρίση της νόσου COVID-19. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Μια πρόσφατα δημοσιευθείσα έκθεση του Κοινού Κέντρου Ερευνών (9), όπως επίσης και άλλες πρόσφατες μελέτες, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η υλοποίηση των στόχων που καθορίζονται στη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» θα έχει σημαντικές επιπτώσεις στη γεωργική παραγωγή στην ΕΕ. Τα πορίσματα αυτά υπογραμμίζουν την ανάγκη για αξιόπιστες και επιστημονικές εκ των προτέρων εκτιμήσεις επιπτώσεων, οι οποίες θα καλύπτουν τη βιωσιμότητα από την άποψη της οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής διάστασής της, ως συνιστώσα τυχόν νομοθετικών προτάσεων στο πλαίσιο της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο». Ένα κατάλληλο ευνοϊκό πλαίσιο (που θα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την πρόσβαση στη χρηματοδότηση, την καινοτομία και την ψηφιοποίηση) θα είναι καίριας σημασίας για τη στήριξη των γεωργών προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο». |
| --- | --- |

2.6.

3.   Βασικοί τομείς δράσης

3.1.   Προώθηση της καινοτομίας και ευκολότερη πρόσβαση των ΜΜΕ στην καινοτομία

| 3.1.1. | Η έρευνα και η καινοτομία μπορεί να είναι χρήσιμες για την επίτευξη περισσότερο βιώσιμης χρήσης των εισροών και των πρώτων υλών (π.χ. μέσω γεωργίας ακριβείας και νέων τεχνικών αναπαραγωγής και καλύτερης χρήσης αγρο-οικολογικών πρακτικών), για την εφαρμογή περισσότερο βιώσιμων εσωτερικών διαδικασιών (π.χ. χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας κατά την παραγωγή, μετατροπή ή παράδοση τροφίμων) και για τη μείωση των εξωτερικών παραγόντων (π.χ. μέσω βιώσιμων συσκευασιών). Η καινοτομία είναι απαραίτητη όχι μόνο στον τομέα των περιβαλλοντικών ζητημάτων, αλλά και σε σχέση με τις κοινωνικές πτυχές (υγεία, φύλο, παιδική και καταναγκαστική εργασία, υγεία και ασφάλεια στην εργασία, ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και συλλογικές διαπραγματεύσεις, δίκαιες αποδοχές και εισοδήματα). Είναι, επίσης, αναγκαίο να προκύπτει εύλογο ποσοστό απόδοσης σε εύλογο χρονικό διάστημα (10). |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Εκτός από την τεχνολογική καινοτομία, η οργανωτική και κοινωνική καινοτομία είναι επίσης καίριας σημασίας για την ανάπτυξη πιο βιώσιμων επιχειρήσεων (αναδιαμόρφωση οργανωτικών δομών και εσωτερικών διαδικασιών, για παράδειγμα, δίνοντας μεγαλύτερη προσοχή στις πολιτικές κατά των διακρίσεων και για τη διασφάλιση της ισότητας) και για τη δημιουργία νέων σχέσεων με τα ενδιαφερόμενα μέρη (για παράδειγμα, αξιοποιώντας το ψηφιακό μάρκετινγκ). Για την προώθηση αυτής της καινοτομίας, η ψηφιοποίηση και η ανάπτυξη της εσωτερικής οργανωτικής νοοτροπίας είναι ζωτικής σημασίας. Η βιωσιμότητα πρέπει επίσης να ενσωματωθεί στις διαδικασίες οργάνωσης και διακυβέρνησης. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Οι επιχειρήσεις τροφίμων είναι συχνά κατακερματισμένες, μικρές, και στερούνται οριζόντιας και κάθετης ολοκλήρωσης. Ως εκ τούτου, είναι δύσκολο για αυτές να έχουν πρόσβαση στο οικοσύστημα καινοτομίας. Οι δημόσιες επενδύσεις στους τομείς της ύδρευσης, της εφοδιαστικής και των ψηφιακών υποδομών, σε συνδυασμό με περισσότερους πόρους για έρευνα και ανάπτυξη, είναι απαραίτητες για να καταστεί δυνατή η πρόσβαση αυτή και να δοθεί η δυνατότητα και στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητες καινοτομίας τους. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Επιπλέον, οι νέοι μηχανισμοί για τη διευκόλυνση της σχέσης μεταξύ επιχειρήσεων και κέντρων καινοτομίας και για την προώθηση της συνδημιουργίας (π.χ. ζωντανά εργαστήρια και πρότυποι χώροι εφαρμογής ορθών πρακτικών) είναι ζωτικής σημασίας, παράλληλα με τους νέους επαγγελματίες που μπορούν να λειτουργήσουν ως σύνδεσμος μεταξύ επιχειρήσεων και κέντρων έρευνας και καινοτομίας (όπως οι μεσίτες καινοτομίας). Η ισχυρή συσχέτιση μεταξύ των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, των δεικτών των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων και των δεικτών των ΣΒΑ είναι καίριας σημασίας για την προώθηση των εν λόγω επενδύσεων και θα πρέπει επίσης να αποτελέσει προτεραιότητα στο μέλλον. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Οι συμπράξεις μεταξύ του ιδιωτικού τομέα, των ιδρυμάτων, της ακαδημαϊκής κοινότητας και των κέντρων καινοτομίας, η ευρύτερη εφαρμογή της συνδημιουργίας και η μεγαλύτερη έμφαση από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα μπορούν να οδηγήσουν σε αποδοτικά οικοσυστήματα καινοτομίας. Οι συμπράξεις αυτές μπορούν, επίσης, να είναι χρήσιμες για την προώθηση της τοπικής καινοτομίας, η οποία είναι ιδιαίτερα υποσχόμενη όσον αφορά τα συστήματα τροφίμων, δεδομένου ότι η εστίαση του ενδιαφέροντος των καταναλωτών στην παραγωγή και τον μετασχηματισμό τροφίμων συνδέεται με τα τοπικά πλαίσια και τον πολιτισμό. Οι καινοτόμες και επιτυχημένες επιχειρήσεις μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμα παραδείγματα νέων βιώσιμων λύσεων και να προωθήσουν τη διάδοση ορθών πρακτικών μεταξύ των φορέων εκμετάλλευσης. |
| --- | --- |

3.1.5.

3.2.   Προώθηση κυκλικών και αποδοτικών ως προς τη χρήση των πόρων αλυσίδων τροφίμων και ενίσχυση της βιοοικονομίας

| 3.2.1. | Οι βελτιστοποιημένες κυκλικές και αποδοτικές ως προς τη χρήση των πόρων αλυσίδες τροφίμων θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη μετάβαση προς περισσότερο βιώσιμα συστήματα τροφίμων. Υπάρχουν πολλά σημεία εκκίνησης, όπως η αποδοτική χρήση των φυσικών πόρων, ο περιορισμός των αποβλήτων, οι ανακυκλώσιμες, επαναχρησιμοποιήσιμες και λιπασματοποιήσιμες συσκευασίες ή η αποφυγή των πλαστικών μίας χρήσης, για να επισημάνουμε μόνο μερικά. Η Ευρωπαϊκή πλατφόρμα ενδιαφερόμενων μερών για την κυκλική οικονομία (11) παρέχει ένα καλό δίκτυο για έμπνευση, καινοτόμες ιδέες και λύσεις στον τομέα. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Η κυκλική βιοοικονομία είναι μια επωφελής για κάθε πλευρά προσέγγιση (12). Η αξιοποίηση και η επαναχρησιμοποίηση της βιομάζας καθιστούν τις παραγωγές πιο βιώσιμες και μπορούν να δημιουργήσουν νέες επιχειρήσεις και ευκαιρίες εισοδήματος για τη γεωργία, την αλιεία και ολόκληρο το σύστημα τροφίμων. Για τον λόγο αυτό, πρέπει να δοθεί μεγάλη προσοχή σε ολόκληρο τον κύκλο διαχείρισης της βιομάζας (παραγωγή, επεξεργασία, αξιοποίηση και επαναχρησιμοποίηση, δημιουργία αλυσίδων παραγωγής πολλαπλών εκροών που συνδέονται με τον ιατρικό τομέα, υλικά, βιοδιυλιστήρια και ενέργεια, δημιουργία αγοράς εκροών). Σε αυτόν συμμετέχουν πολλοί παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων όχι μόνο των γεωργών και των αλιέων, των μεταποιητών τροφίμων και των εμπόρων λιανικής πώλησης, αλλά και των πολιτών, των τοπικών αρχών, των δασοκόμων, των εταιρειών διαχείρισης αποβλήτων, των μονάδων λιπασματοποίησης, των τεχνολόγων, των φορέων καινοτομίας και των επιχειρήσεων ενέργειας. |
| --- | --- |

3.2.2.

3.3.   Βιώσιμη προμήθεια

| 3.3.1. | Οι μεγάλες αλυσίδες τροφίμων θα πρέπει να συνεχίσουν να προωθούν την υιοθέτηση περιβαλλοντικά, κοινωνικά και οικονομικά βιώσιμων πρακτικών από τους προμηθευτές. Για τον σκοπό αυτό, μπορεί να είναι χρήσιμη μια προσέγγιση δέουσας επιμέλειας. Οι μεγάλες εταιρείες θα πρέπει να πρωτοστατούν υιοθετώντας μια δέσμευση πολιτικής σχετικά με τη βιώσιμη προμήθεια και ενσωματώνοντάς τη στο σύστημα διαχείρισής τους (13). Θα πρέπει επίσης να αξιολογούν τον πραγματικό και δυνητικό αντίκτυπο της αλυσίδας προμήθειάς τους και να καθορίζουν συναφείς στόχους. Για τον σκοπό αυτόν, θα πρέπει να εφαρμόζουν μια μεθοδολογία (συμπεριλαμβανομένων δεικτών, μετρήσεων και στόχων) για τη μέτρηση των επιδόσεων της αξιακής αλυσίδας και να διασφαλίζουν ότι αυτές συνάδουν με τα διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα. Θα πρέπει επίσης να γνωστοποιούν δεόντως τους προγραμματισμένους στόχους και τα επιτευχθέντα αποτελέσματα. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δεσμευτεί να προωθήσει βιώσιμα συστήματα τροφίμων στην Ευρώπη και διεθνώς. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο εάν το νομοθετικό πλαίσιο διασφαλίζει πραγματικά ισότιμους όρους ανταγωνισμού μεταξύ των εταιρειών της ΕΕ που παράγουν βιώσιμα τρόφιμα και των εταιρειών τρίτων χωρών, ώστε να καταστεί δυνατή μια ισχυρή, ανθεκτική και βιώσιμη παραγωγή. Η εμπορική πολιτική της ΕΕ πρέπει να διασφαλίζει ότι οι εισαγωγές ακολουθούν τα υψηλά πρότυπα της Ευρώπης όσον αφορά την κοινωνική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Οι εμπορικές συμφωνίες είναι καθοριστικής σημασίας για τη διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού μεταξύ της εσωτερικής αγοράς και των εισαγωγών, για τη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας (14) των Ευρωπαίων παραγωγών βιώσιμων τροφίμων και για τη διασφάλιση δίκαιου εισοδήματος. |
| --- | --- |

3.3.2.

3.4.   Ο ρόλος των καλά σχεδιασμένων αλυσίδων εφοδιασμού: βελτίωση των συστημάτων συσκευασίας και εφοδιαστικής για την επίτευξη των στόχων κλιματικής ουδετερότητας

| 3.4.1. | Στο πλαίσιο των κατά κύριο λόγο παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού, η τοπική προμήθεια, μεταξύ άλλων μέσω διαφοροποιημένων προμηθευτών, είναι σημαντική για τη μείωση του περιβαλλοντικού αντικτύπου των αξιακών αλυσίδων των τροφίμων, ιδίως όσον αφορά την εφοδιαστική, ενώ επίσης προωθεί τις τοπικές οικονομίες. Ως συνέπεια της πανδημίας COVID-19, τα τοπικά τρόφιμα θεωρούνται ολοένα και περισσότερο συνώνυμα της ποιότητας, και οι καταναλωτές εστιάζουν περισσότερο σε αυτήν την πτυχή. Επιπλέον, η καλή ισορροπία μεταξύ εισαγόμενων και τοπικά παραγόμενων τροφίμων φαίνεται να αποτελεί την ενδεδειγμένη στρατηγική για την επίτευξη πιο ισχυρών και ανθεκτικών συστημάτων τροφίμων. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Η βιώσιμη συσκευασία συνίσταται στη χρήση βιοαποικοδομήσιμων και επαναχρησιμοποιήσιμων υλικών, προωθώντας την ανακύκλωση από τους καταναλωτές. Τα νέα επιτεύγματα της χημικής βιομηχανίας και η ενσωμάτωση αυτών των επιτευγμάτων στις επιχειρηματικές πρακτικές παρέχουν καινοτόμες λύσεις στα περιβαλλοντικά προβλήματα. Υπάρχουν ήδη ομάδες πλήρως βιοαποικοδομήσιμων και λιπασματοποιήσιμων βιοπλαστικών, που παράγονται από γεωργική βιομάζα, οι οποίες δημιουργούν μια εντελώς κυκλική ροή. Μερικές φορές τα βιοαποικοδομήσιμα υλικά συμβάλλουν επίσης στη μεγαλύτερη διάρκεια ζωής των προϊόντων, με αποτέλεσμα ακόμη μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία. |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | Η μείωση των έμμεσων εκπομπών από την τροφική αλυσίδα μπορεί επίσης να επιτευχθεί με τη μετάβαση σε οχήματα εφοδιαστικής χαμηλού αντικτύπου, με την ανάπτυξη αποτελεσματικότερων, καλύτερα οργανωμένων και, όπου χρειάζεται, βραχύτερων αλυσίδων εφοδιασμού, με την ενίσχυση των τοπικών παντοπωλείων, με την ευρύτερη ψηφιοποίηση και με τη βελτίωση της υποδομής εφοδιαστικής. |
| --- | --- |

3.4.3.

3.5.   Προώθηση της εκπαίδευσης και της διαφανούς επισήμανσης

| 3.5.1. | Η πιο υπεύθυνη κατανάλωση και η επίδειξη μεγαλύτερης προσοχής εκ μέρους των δημόσιων αρχών, των επιχειρήσεων και των καταναλωτών στη βιώσιμη και υγιεινή διατροφή, όπως η μεσογειακή διατροφή, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη περισσότερο βιώσιμων συστημάτων τροφίμων (15). Αφορά επίσης την καλύτερη κατανόηση των οικολογικών σχέσεων και της «αξίας των τροφίμων»: τον αντίκτυπο της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων, τον ρόλο των περιφερειακών οικονομικών κύκλων, την εφοδιαστική των μεταφορών, τη σημασία της στρατηγικής επισιτιστικής αυτάρκειας κ.λπ. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Για την προώθηση των αλλαγών αυτών, τα εκπαιδευτικά συστήματα έχουν θεμελιώδη σημασία (16). Οι επιχειρήσεις τροφίμων μπορούν επίσης να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο εάν δεσμευθούν να εκπαιδεύσουν τους καταναλωτές, και ιδίως τα παιδιά, σχετικά με τη σημασία της βιώσιμης παραγωγής και κατανάλωσης τροφίμων. Πρέπει να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους για πιο βιώσιμα και πιο υγιεινά προϊόντα (17). Θα πρέπει επίσης να υιοθετήσουν κώδικες δεοντολογίας για τις υπεύθυνες εμπορικές πρακτικές. Οι εταιρείες τροφίμων μπορούν επίσης να προωθήσουν υγιεινούς και βιώσιμους τρόπους ζωής μέσω των ετικετών τους, των εκστρατειών εμπορικής προώθησης, των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, των εταιρικών κυλικείων και των πολιτικών εταιρικής επικοινωνίας. Οι πρακτικές επισήμανσης θα πρέπει να αναδεικνύουν τη συμβολή κάθε προϊόντος στην υγιεινή και βιώσιμη διατροφή. Στο πλαίσιο αυτό, ένα διαφανές πλαίσιο επισήμανσης για τα τρόφιμα θα στηρίξει τον καταναλωτή στη λήψη τεκμηριωμένων και πιο βιώσιμων αποφάσεων αγοράς. |
| --- | --- |

3.5.2.

3.6.   Επανεξέταση της χρηματοδότησης

| 3.6.1. | Τα συστήματα τροφίμων πρέπει να αναλύονται από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα με προοπτικές που συνάδουν με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του τομέα. Οι επιχειρήσεις τροφίμων δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται με τα ίδια κριτήρια που χρησιμοποιούνται για άλλους τομείς, όπως συμβαίνει εδώ και πολύ καιρό, επειδή η πρόσβαση σε πίστωση και η απόδοση των επενδύσεων δεν αντικατοπτρίζουν τα κριτήρια μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας. Αυτό είναι ακόμη πιο σημαντικό εάν λάβουμε υπόψη το μέσο μέγεθος των επιχειρήσεων τροφίμων και την αυξανόμενη σημασία της βιωσιμότητας. Όσον αφορά τις ΜΜΕ, είναι πιο δύσκολο να έχουν πρόσβαση σε χρηματοδότηση και να υποβάλλουν εκθέσεις σχετικά με τα επιτεύγματα βιωσιμότητας. |
| --- | --- |

3.6.1.

| 3.6.2. | Όσον αφορά τη βιώσιμη χρηματοδότηση για τις ΜΜΕ, θα πρέπει να τονιστεί ότι τα γραφειοκρατικά και περίπλοκα τεχνικά κριτήρια ελέγχου για την ταξινόμηση μπορούν να αποδειχθούν εμπόδιο για τις επιχειρήσεις –ιδίως για τις ΜΜΕ– να εισέλθουν ή να συνεχίσουν στην πορεία της βιωσιμότητας. |
| --- | --- |

3.6.2.

3.7.   Στόχευση στις μικρές εταιρείες

| 3.7.1. | Τα πλαίσια λογοδοσίας και οι μηχανισμοί παρακολούθησης είναι συνήθως κατάλληλα για μεγάλες εταιρείες. Το ίδιο ισχύει και στον τομέα της βιωσιμότητας. |
| --- | --- |

3.7.1.

| 3.7.2. | Τα ευρωπαϊκά συστήματα τροφίμων αποτελούνται κυρίως από ΜΜΕ. Αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται ειδική στήριξη για να βοηθηθούν οι επιχειρήσεις τροφίμων καθ’ όλη τη μεταβατική φάση. Η στήριξη περιλαμβάνει εισαγωγή εργαλείων αυτο-αξιολόγησης, προώθηση της δικτύωσης μεταξύ εταιρειών, εκπαιδευτικά προγράμματα για την επιχειρηματικότητα και τη βιωσιμότητα, δημιουργία κοινοτήτων πρακτικής, προώθηση των ορθών πρακτικών, διευκόλυνση της πρόσβασης στα οικοσυστήματα καινοτομίας, φορολογικά και οικονομικά κίνητρα για διεύρυνση και διευκόλυνση της πρόσβασης στις αγορές και στις πληροφορίες σχετικά με την αγορά. |
| --- | --- |

3.7.2.

| 3.7.3. | Η παροχή στήριξης και καθοδήγησης, συμπεριλαμβανομένων των τεχνολογιών υλισμικού και λογισμικού ΤΠ, μπορεί να προωθήσει την ανάπτυξη και την εδραίωση των ΜΜΕ στην αλυσίδα εφοδιασμού και την καλύτερη ενσωμάτωση των ΣΒΑ στις στρατηγικές τους. |
| --- | --- |

3.7.3.

3.8.   Συγκριτική αξιολόγηση: αυτοαξιολόγηση, παρακολούθηση, συμμετοχή, διάλογος

| 3.8.1. | Για κάθε εταιρεία, τα εργαλεία αυτοαξιολόγησης είναι ζωτικής σημασίας για την ευθυγράμμιση με το θεματολόγιο για το 2030. Τα εργαλεία αυτά πρέπει να στηρίζουν τις εταιρείες κάθε μεγέθους, χωρίς να επιβαρύνουν τις μικρότερες εταιρείες. |
| --- | --- |

3.8.1.

| 3.8.2. | Για τις μεγαλύτερες εταιρείες, απαιτούνται πιο ολοκληρωμένες και πιο τυποποιημένες προσεγγίσεις, που δίνουν τη δυνατότητα συγκρίσεων. Για τις μικρότερες εταιρείες, πρέπει να εξασφαλιστεί ειδική στήριξη. Δεδομένων των ιδιαιτεροτήτων του τομέα, είναι θεμελιώδους σημασίας ο στενός διάλογος μεταξύ των διαφόρων παραγόντων του συστήματος τροφίμων (επιχειρήσεις, ιδρύματα, επενδυτές, καταναλωτές, φορείς καινοτομίας). |
| --- | --- |

3.8.2.

3.9.   Συμμετοχή των πολιτών

| 3.9.1. | Δεδομένου του κοινωνικού ρόλου των τροφίμων και του αντικτύπου τους στην περιβαλλοντική και κοινωνική βιωσιμότητα, θα πρέπει να ζητείται η γνώμη των πολιτών κατά τη χάραξη των ευρωπαϊκών, εθνικών και περιφερειακών πολιτικών, καθώς και των στρατηγικών των επιχειρήσεων. Η συμμετοχή των πολιτών είναι ιδιαίτερα σημαντική σε τοπικό επίπεδο για τη στενή σύνδεση των τροφίμων με τη ζωή των πόλεων και των περιφερειών (18). Οι τοπικές πολιτικές τροφίμων βοηθούν επίσης να επιτευχθεί αυτό, καθώς μπορούν να εφαρμόσουν μια ολιστική προσέγγιση στα τρόφιμα, αξιοποιώντας τα τοπικά χαρακτηριστικά και ενθαρρύνοντας τις πρωτοβουλίες συνδημιουργίας. |
| --- | --- |

3.9.1.

| 3.9.2. | Το παράδειγμα του προγράμματος LEADER (19) δείχνει ότι οι ομάδες τοπικής δράσης μπορούν να συμβάλουν αποτελεσματικά στον σκοπό αυτόν. Η συγκρότηση συμβουλίων πολιτικής τροφίμων αποτελεί ένα ακόμη παράδειγμα που δείχνει ότι η συμμετοχή των πολιτών οδηγεί σε περισσότερο βιώσιμες λύσεις. |
| --- | --- |

3.9.2.

4.   Μια «γραμματική βιωσιμότητας (20)
  » — εύρεση της σωστής γλώσσας όταν μιλάμε για τη βιωσιμότητα κατά την εφαρμογή των ΣΒΑ στη βιομηχανία τροφίμων

| 4.1. | Οι καταναλωτές, η κοινή γνώμη, οι ρυθμιστικές αρχές, οι επενδυτές, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και η κοινωνία των πολιτών ζητούν από τις επιχειρήσεις τροφίμων να βελτιώσουν τις επιδόσεις τους όσον αφορά τη βιωσιμότητα. Η βιωσιμότητα αποτελεί επίσης για τις επιχειρήσεις μια καλή ευκαιρία στην αγορά. Ως εκ τούτου, το ζήτημα δεν είναι εάν, αλλά πώς θα ευθυγραμμιστεί η βιομηχανία τροφίμων με το θεματολόγιο του 2030 και τη συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Ωστόσο, δεν είναι ακόμη εύκολο να αξιολογηθούν οι επιδόσεις, καθώς στον τομέα των τροφίμων δεν υπάρχει ενιαίος ολοκληρωμένος δείκτης βιωσιμότητας. Επιπλέον, δεν υπάρχει μία λύση που να μπορεί να εφαρμοστεί παντού διότι υπάρχουν διαφορές μεταξύ των διαφόρων υποτομέων και το μέγεθος της εταιρείας έχει σημασία όταν υιοθετείται μια επίσημη προσέγγιση ως προς τη βιωσιμότητα. Κατά συνέπεια, οι μικρότερες εταιρείες συχνά θεωρούν τη βιωσιμότητα ως πιθανή πηγή νέων διοικητικών επιβαρύνσεων και όχι ως ευκαιρία. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Δεδομένων των δυσκολιών εξεύρεσης ακριβών μέτρων ευθυγράμμισης με τους ΣΒΑ, στο παρόν στάδιο οι αξιολογήσεις συνήθως επικεντρώνονται περισσότερο στην πληρότητα των διαδικασιών που εφαρμόζονται και στον βαθμό γνωστοποίησης από ό,τι στα συγκεκριμένα αποτελέσματα. Σε κάθε περίπτωση, η αυτοαξιολόγηση βοηθά την εταιρεία να βρει τους τομείς που επιδέχονται βελτίωση τόσο όσον αφορά την ευθυγράμμιση με τους ΣΒΑ όσο και τα συστήματα σχεδιασμού. Βοηθά επίσης στη διάδοση της νοοτροπίας της βιωσιμότητας εντός της εταιρείας. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Μόλις σχεδιαστούν οι στόχοι, οι επιχειρήσεις τροφίμων θα πρέπει να καθορίσουν συνεκτικούς δείκτες, μετρήσεις και συγκεκριμένους στόχους βιωσιμότητας που πρέπει να επιτευχθούν βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, και να καθορίσουν διαδικασίες για τη γνωστοποίηση των αποτελεσμάτων. Ωστόσο, λόγω των διαφορών μεταξύ των πλαισίων λογοδοσίας, ο καθορισμός στόχων και οι σχετικές διαδικασίες μέτρησης εξακολουθούν να μην είναι εύκολο να συγκριθούν. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Όσον αφορά ειδικότερα τις ΜΜΕ, οι αυτοαξιολογήσεις θα πρέπει να διενεργούνται με εποικοδομητικό τρόπο, με στόχο την εξοικείωση των ατόμων με τη «γραμματική βιωσιμότητας» και όχι τον καθορισμό δεικτών αναφοράς. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Οι εταιρείες θα πρέπει επίσης να ενσωματώσουν ευέλικτες μετρήσεις και στόχους βιωσιμότητας στα συστήματα διακυβέρνησης και διαχείρισής τους. Χωρίς αναφορές σε στόχους βιωσιμότητας στους κύκλους κατάρτισης του προϋπολογισμού, στους βασικούς δείκτες επιδόσεων, στους μηχανισμούς παρακολούθησης και στις επαγγελματικές σταδιοδρομίες, είναι πολύ δύσκολο να βελτιωθούν οι επιδόσεις βιωσιμότητας. Η ενσωμάτωση αυτού του είδους δεν είναι εύκολο έργο, ιδίως για τις ΜΜΕ. Ταυτόχρονα, αποτελεί μια καλή ευκαιρία να αναθεωρηθούν και να ενισχυθούν αυτά τα συστήματα. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Οι εταιρείες που επιδίδονται με επιτυχία στη βελτίωση της βιωσιμότητας θα πρέπει να προωθούν τις ορθές πρακτικές τους, πράγμα το οποίο βοηθά να καταδειχθεί ότι είναι εφικτό αλλά και κερδοφόρο μια επιχείρηση τροφίμων, και ειδικότερα μια ΜΜΕ, να είναι βιώσιμη και μπορεί να ενθαρρύνει άλλες επιχειρήσεις να ακολουθήσουν το παράδειγμά της. Ταυτόχρονα, αυτό μπορεί να δώσει σε μια εταιρεία μεγάλη προβολή και πολύτιμες ευκαιρίες στην αγορά. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η πρωτοβουλία «Fixing the business of food» (Προσαρμογή του κλάδου των τροφίμων) του Δικτύου Λύσεων Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDSN) (21), μετά από ακριβή ανάλυση των πιο διαδεδομένων παγκόσμιων προτύπων, πλαισίων και πρωτοβουλιών βιωσιμότητας, έχει καθορίσει ένα πλαίσιο ανάλυσης για τις εταιρείες με βάση τέσσερις πυλώνες ευθυγράμμισης με τους ΣΒΑ. Οι πυλώνες είναι οι εξής:






  — | προϊόντα και στρατηγικές που προωθούν την υγιεινή και βιώσιμη διατροφή, |
| --- | --- | --- |

4.8.

—

προϊόντα και στρατηγικές που προωθούν την υγιεινή και βιώσιμη διατροφή,

| — | βιώσιμες επιχειρηματικές δραστηριότητες και εσωτερικές διαδικασίες, |
| --- | --- |

—

βιώσιμες επιχειρηματικές δραστηριότητες και εσωτερικές διαδικασίες,

| — | βιώσιμες αλυσίδες εφοδιασμού και αξίας, |
| --- | --- |

—

βιώσιμες αλυσίδες εφοδιασμού και αξίας,

| — | καλή εταιρική πολιτοφροσύνη. |
| --- | --- |

—

καλή εταιρική πολιτοφροσύνη.

| 4.9. | Κάθε πυλώνας χωρίζεται σε διάφορα θέματα. Τα θέματα αυτά προέκυψαν από μια επαναληπτική διαδικασία που περιλάμβανε έρευνα σχετικά με τις εκθέσεις βιωσιμότητας των μεγάλων παγκόσμιων επιχειρήσεων τροφίμων, πολλαπλές αλληλεπιδράσεις με μεγάλες, μεσαίες και μικρές επιχειρήσεις και ενώσεις τροφίμων (με τη μορφή συνεντεύξεων, εργαστηρίων και ερευνών) και ανάλυση βέλτιστων πρακτικών βιωσιμότητας. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Το πλαίσιο οδήγησε στον σχεδιασμό ενός εργαλείου αυτοαξιολόγησης που μπορούν να χρησιμοποιούν οι εταιρείες για τον εντοπισμό των τομέων που επιδέχονται βελτίωση. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Η πρωτοβουλία «Fixing the Business of Food» αποτελεί επίσης τη βάση για μια ψηφιακή πλατφόρμα που θα προβάλλει τις ορθές πρακτικές. Το πλαίσιο των τεσσάρων πυλώνων παρουσιάζει συγκεκριμένα παραδείγματα στόχων, δεικτών και μετρήσεων που έχουν επιλεγεί ειδικά για τις επιχειρήσεις τροφίμων, ευθυγραμμισμένα με το θεματολόγιο του 2030. Επιπλέον, μπορεί να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να προσδιορίζουν τους βασικούς δείκτες επιδόσεών τους, τους επενδυτές να παρακολουθούν τις δράσεις και την πρόοδο των επιχειρήσεων τροφίμων, καθώς και αυτούς που συντάσσουν εκθέσεις βιωσιμότητας να διαμορφώνουν τις εκθέσεις τους. Δεδομένων των ιδιαιτεροτήτων συγκεκριμένων υποτομέων, το πλαίσιο προσαρμόστηκε για τις μικρές γεωργικές επιχειρήσεις, τις επιχειρήσεις υδατοκαλλιέργειας και τους οινοπαραγωγούς. |
| --- | --- |

4.11.

5.   Πλαίσιο πολιτικής για την ευθυγράμμιση των επιχειρήσεων τροφίμων με τους ΣΒΑ

| 5.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον κώδικα δεοντολογίας της ΕΕ για τις υπεύθυνες επιχειρηματικές και εμπορικές πρακτικές ως σημαντικό στοιχείο για την εφαρμογή της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο». Τα περισσότερα εμπλεκόμενα μέρη θεωρούν, γενικά, την ανάπτυξη του εθελοντικού κώδικα ως πολύτιμη διαδικασία που έχει φέρει πιο κοντά τους εταίρους της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων. Η πρωτοβουλία αποτελεί αφετηρία και θα πρέπει να συνεχίσει να χρησιμεύει ως συνεργατική πλατφόρμα για υπεύθυνες και βιώσιμες επιχειρηματικές πρακτικές. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ, με βάση και την ανατροφοδότηση από τις εταιρείες και τα ενδιαφερόμενα μέρη, επισημαίνει τους περιορισμούς μιας εθελοντικής προσέγγισης και τονίζει την ανάγκη θέσπισης κανονισμού και νομοθεσίας για να διασφαλιστεί η ταχεία μετάβαση στη βιωσιμότητα. Αυτό περιλαμβάνει επίσης επανεξέταση των κανόνων ανταγωνισμού για την περαιτέρω προώθηση της συνεργασίας και της βιωσιμότητας σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι ο κώδικας δεοντολογίας παρουσιάζει αδυναμίες όσον αφορά την κοινωνική διάσταση και εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι δεν γίνεται αναφορά στις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Ο κοινωνικός διάλογος είναι πολύ σημαντικός και οι κοινωνικοί εταίροι θα πρέπει να συμμετέχουν σε ολόκληρη την αλυσίδα. Η πορεία προς τη βιωσιμότητα θα πρέπει επίσης να έχει θετικό αντίκτυπο στους μισθούς και τις συνθήκες εργασίας. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Επίσης, ο κώδικας δεν περιλαμβάνει μέτρα για την αύξηση της οικονομικής προσιτότητας των υγιεινών και βιώσιμων τροφίμων. Η οικονομική προσιτότητα των υγιεινών και βιώσιμων τροφίμων θα βοηθούσε τους καταναλωτές να υιοθετήσουν μια υγιεινή και βιώσιμη διατροφή. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Ο κώδικας δεοντολογίας δεν διαθέτει ισχυρό μηχανισμό παρακολούθησης για την αξιολόγηση της συνάφειας, της εφαρμογής και του αντικτύπου των δεσμεύσεων. Πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή μια ορθή διαδικασία επανεξέτασης για την εφαρμογή του κώδικα δεοντολογίας στην πράξη, προκειμένου να παρακολουθείται κατά πόσον εκπληρώνονται οι επιμέρους δεσμεύσεις και υποσχέσεις όσον αφορά τους φιλόδοξους στόχους. Η εμπειρία δείχνει ότι μόνο όσα μετρώνται και παρακολουθούνται γίνονται πραγματικότητα. Γενικά, η μεγαλύτερη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών (κοινωνικός διάλογος) θα είναι επίσης ζωτικής σημασίας για την επιτυχία της προσπάθειας. Ένα πολυσυμμετοχικό και πολυεπίπεδο ευρωπαϊκό συμβούλιο πολιτικής τροφίμων, όπως πρότεινε η ΕΟΚΕ σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις (22), θα μπορούσε, μεταξύ άλλων, να διευκολύνει τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην παρακολούθηση του κώδικα δεοντολογίας. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Μέχρι στιγμής, τον κώδικα δεοντολογίας έχουν υπογράψει κυρίως μεγαλύτερες και πολυεθνικές εταιρείες. Πρέπει να δημιουργηθεί ένα ευνοϊκό περιβάλλον για τη στήριξη και τη διευκόλυνση της στενότερης σύνδεσης με το θεματολόγιο των ΣΒΑ ώστε οι ΜΜΕ να καταστούν προτεραιότητα για τις πολιτικές τροφίμων της ΕΕ. Ενώ οι μεγαλύτερες εταιρείες συχνά διαθέτουν δικά τους τμήματα βιωσιμότητας, φαίνεται ότι οι ΜΜΕ συχνά διαθέτουν περιορισμένους πόρους και ικανότητες για την ενσωμάτωση της βιωσιμότητας στις επιχειρήσεις τους. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Η ΕΟΚΕ παραπέμπει στα συμπεράσματα προηγούμενων γνωμοδοτήσεών της που ζητούν δικαιότερη αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων. και αναγνωρίζουν την εξαιρετική λειτουργία της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων σε ολόκληρη την Ευρώπη που εξασφαλίζει την καθημερινή πρόσβαση όλων των πολιτών σε τρόφιμα υψηλής ποιότητας. Η ταχεία εφαρμογή της οδηγίας της ΕΕ για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές και άλλων πολιτικών στήριξης από τα κράτη μέλη είναι απαραίτητη για την προώθηση πιο βιώσιμων και ανθεκτικών συστημάτων τροφίμων (23). |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε πρόσφατα τον χάρτη πορείας της προς μια νομοθεσία πλαίσιο για ένα βιώσιμο σύστημα τροφίμων της ΕΕ και για την ενσωμάτωση της βιωσιμότητας σε όλες τις πολιτικές που σχετίζονται με τα τρόφιμα (24), όπως προβλέπεται στη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο». Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία αυτή ως ένα βήμα προόδου, καθώς είναι σαφές ότι είναι αναγκαία μια ρύθμιση και ένα ορισμένο επίπεδο τυποποίησης και εναρμόνισης προκειμένου να διασφαλιστεί η αξιοπιστία και οι ισότιμοι όροι ανταγωνισμού, και παραπέμπει στη σύστασή της για την προώθηση μιας σφαιρικής πολιτικής της ΕΕ για τα τρόφιμα. |
| --- | --- |

5.8.

Βρυξέλλες, 9 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Προώθηση μιας υγιεινής και βιώσιμης διατροφής στην ΕΕ» (ΕΕ C 190 της 5.6.2019, σ. 9).

1

(2)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Προς μια δίκαιη αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων» (ΕΕ C 517 της 22.12.2018, σ. 38).

2

(3)  Βιώσιμο σύστημα τροφίμων της ΕΕ — νέα πρωτοβουλία.

3

(4)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Προς μια στρατηγική της ΕΕ για βιώσιμη κατανάλωση» (ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 51).

4

(5)  Στρατηγική «από το αγρόκτημα στο πιάτο».

5

(6)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η συμβολή της κοινωνίας πολιτών στην ανάπτυξη μιας σφαιρικής πολιτικής για τα τρόφιμα στην ΕΕ» (EE C 129 της 11.4.2018, σ. 18).

6

(7)  Κώδικας Δεοντολογίας για υπεύθυνες πρακτικές στον τομέα των επιχειρήσεων και της εμπορίας.

7

(8)  UN Food Systems Summit (Σύνοδος κορυφής των Ηνωμένων Εθνών για τα συστήματα τροφίμων).

8

(9)  Έκθεση του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Modelling environmental and climate ambition in the agricultural sector with the CAPRI model» (Διαμόρφωση των περιβαλλοντικών και κλιματικών φιλοδοξιών στον γεωργικό τομέα με το μοντέλο CAPRI).

9

(10)  Παραδείγματα ορθών πρακτικών καινοτομίας αποτελούν μεταξύ άλλων: η Irritec Corporate, μία από τις κορυφαίες επιχειρήσεις παγκοσμίως στον τομέα της έξυπνης άρδευσης· η Micronizzazione Innovativa SRL, μια καινοτόμος νεοφυής επιχείρηση η οποία έχει δημιουργήσει ένα καινοτόμο προϊόν που προωθεί τη διατήρηση του νερού και την ταχεία ανάπτυξη των φυτών· η Igloo, μια καινοτόμος νεοφυής επιχείρηση που επικεντρώνεται στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών για την υποστήριξη της γεωργίας (υδροπονική)· και η Agrorobotica, η οποία ασχολείται με τη γεωργία ακριβείας.

10

(11)  ECESP.

11

(12)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η βιοοικονομία — συμβολή στην υλοποίηση των στόχων της ΕΕ σε θέματα κλίματος και ενέργειας, καθώς και των στόχων της βιώσιμης ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών» (ΕΕ C 440 της 6.12.2018, σ. 45).

12

(13)  Στα παραδείγματα ορθών πρακτικών περιλαμβάνεται η Unilever, που εφαρμόζει μια εσωτερική πολιτική για τη διασφάλιση της βιώσιμης προμήθειας από τους προμηθευτές της.

13

(14)  «Για να υπάρχει μια ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή πολιτική στον τομέα των τροφίμων που να είναι πραγματικά χρήσιμη για τους Ευρωπαίους καταναλωτές, είναι σημαντικό τα τρόφιμα που παράγονται στην ΕΕ να είναι ανταγωνιστικά. Αυτό σημαίνει ότι ο ευρωπαϊκός τομέας παραγωγής γεωργικών προϊόντων διατροφής πρέπει να είναι σε θέση να παράγει τρόφιμα για τους καταναλωτές σε τιμές που καλύπτουν τις επιπλέον δαπάνες συμμόρφωσης –με κριτήρια όπως η βιωσιμότητα, η ασφάλεια των τροφίμων και η διατροφική αξία, ένα δίκαιο εισόδημα για τους γεωργούς και η καλή μεταχείριση των ζώων– και να διατηρεί ταυτόχρονα τη θέση της ως η προτιμώμενη επιλογή για τη μεγάλη πλειονότητα των καταναλωτών.» Γνωμοδότηση με τίτλο «Η συμβολή της κοινωνίας πολιτών στην ανάπτυξη μιας σφαιρικής πολιτικής για τα τρόφιμα στην ΕΕ», παράγραφος 5.8 (ΕΕ C 129 της 11.04.2018, σ. 18).

14

(15)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Προώθηση μιας υγιεινής και βιώσιμης διατροφής στην ΕΕ» (ΕΕ C 190 της 5.6.2019, σ. 9).

15

(16)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Προώθηση μιας υγιεινής και βιώσιμης διατροφής στην ΕΕ» (ΕΕ C 190 της 5.6.2019, σ. 9).

16

(17)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Προώθηση μιας υγιεινής και βιώσιμης διατροφής στην ΕΕ» (ΕΕ C 190 της 5.6.2019, σ. 9).

17

(18)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με τίτλο «Η συμβολή της κοινωνίας πολιτών στην ανάπτυξη μιας σφαιρικής πολιτικής για τα τρόφιμα στην ΕΕ» (EE C 129 της 11.4.2018, σ. 18), και γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με τίτλο «Από το αγρόκτημα στο πιάτο — Μια στρατηγική για ένα δίκαιο, υγιές και φιλικό προς το περιβάλλον σύστημα τροφίμων» (ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 268).

18

(19)  https://enrd.ec.europa.eu/leader-clld_en

19

(20)  Η “γραμματική βιωσιμότητας” είναι ένας όρος που επινόησε ο Elliot M Tretter στο βιβλίο του με τίτλο “Shadows of a Sunbelt City”.

20

(21)  Fixing the business of food.

21

(22)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με τίτλο «Η συμβολή της κοινωνίας πολιτών στην ανάπτυξη μιας σφαιρικής πολιτικής για τα τρόφιμα στην ΕΕ» (EE C 129 της 11.4.2018, σ. 18) και γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με τίτλο «Από το αγρόκτημα στο πιάτο — Μια στρατηγική για ένα δίκαιο, υγιές και φιλικό προς το περιβάλλον σύστημα τροφίμων» (ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 268).

22

(23)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Προς μια δίκαιη αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων» (ΕΕ C 517 της 22.12.2018, σ. 38).

23

(24)  Βιώσιμο σύστημα τροφίμων της ΕΕ — νέα πρωτοβουλία.

24

---

III Προπαρασκευαστικές πράξεις

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

565η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ – INTERACTIO, 8.12.2021 - 9.12.2021

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/72 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/72

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Έγγραφο καθοδήγησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την ενίσχυση του κώδικα δεοντολογίας για την παραπληροφόρηση»

[COM(2021) 262 final]

(2022/C 152/11)

| Εισηγητής: | ο κ. Thierry LIBAERT |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Thierry LIBAERT

| Διαβούλευση | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1.7.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 18.11.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 9.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 198/3/6 |

Διαβούλευση

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1.7.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

18.11.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

9.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

198/3/6

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) αναγνωρίζει τόσο την ποιότητα της καθοδήγησης με στόχο την ενίσχυση του ευρωπαϊκού κώδικα δεοντολογίας για την παραπληροφόρηση όσο και την αποφασιστικότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να βελτιώνει συνεχώς τη δράση της κατά της παραπληροφόρησης. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διασφαλίζει πάντα ότι η καταπολέμηση της παραπληροφόρησης δεν μπορεί να αποτελεί πρόσχημα για τον περιορισμό των ελευθεριών των πολιτών και ιδίως της ελευθερίας της έκφρασης. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να δοθεί ιδιαιτέρως προτεραιότητα στις δράσεις για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης με σκοπό, κυρίως, την αντιμετώπιση της εμφάνισης της παραπληροφόρησης και όχι τον έλεγχο του περιεχομένου της. Αυτό ενθαρρύνει μια πιο προορατική και πιο ενεργητική στάση, η οποία απαιτεί περισσότερους πόρους, ιδίως σε δεξιότητες. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την έμφαση που δίνει η Επιτροπή στην καταπολέμηση της δημιουργίας εσόδων από την παραπληροφόρηση. Συνιστά, εκτός από τις εθελοντικές δεσμεύσεις των παραγόντων της επιγραμμικής διαφήμισης, να εξετάσει η Επιτροπή μια σειρά περισσότερο δεσμευτικών οικονομικών, νομικών ή χρηματοδοτικών μέσων. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να συνεχιστούν αδιάλειπτα και αποφασιστικά οι συζητήσεις με τις ψηφιακές πλατφόρμες, ειδικότερα με σκοπό την αποσαφήνιση και την προώθηση των μεθοδολογιών επεξεργασίας των πληροφοριών. Τούτο αφορά ιδιαίτερα το Facebook, κυρίως επειδή το 78 % του πληθυσμού της ΕΕ, δηλαδή περισσότεροι από 300 εκατομμύρια Ευρωπαίοι, είναι χρήστες του. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να συγκεντρωθούν περισσότερα μέσα στις μικρές πλατφόρμες, που είναι λιγότερο γνωστές στο ευρύ κοινό και ενίοτε πολύ πιο αδιαφανείς όσον αφορά τη ροή πληροφοριών. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να συνεχιστούν οι προσπάθειες για τον συντονισμό της καταπολέμησης της παραπληροφόρησης. Για μεγάλο διάστημα, η αντιμετώπιση ήταν τμηματική αλλά μόνο μια κοινή δράση μπορεί να αναχαιτίσει το φαινόμενο. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη σημασία ενός ευρωπαϊκού σχεδίου γραμματισμού στα μέσα ενημέρωσης, επισημαίνοντας παράλληλα ότι όσον αφορά το περιεχόμενο που μεταδίδεται από τα μέσα ενημέρωσης, τούτο εμπίπτει στην αρμοδιότητα των κρατών μελών. Απαραίτητη προϋπόθεση για τις δημοκρατίες μας είναι να μπορούν όλοι, και ιδιαίτερα οι νεότεροι, να διακρίνουν τις αληθείς από τις ψευδείς πληροφορίες. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να ανοίξει ευρέως το θέμα της καταπολέμησης της παραπληροφόρησης σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη τα οποία μπορούν να διαδραματίσουν κάποιον ρόλο στην προσπάθεια αυτή. Αυτό ισχύει ιδίως για τους ερευνητές και όλες τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ συνιστά η δράση για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης να μην επικεντρωθεί υπερβολικά στο αγγλόφωνο περιεχόμενο, ιδίως για τις χώρες που συνορεύουν με τη Ρωσία. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Κατά την ανάπτυξη των δράσεων αυτών, θα πρέπει επίσης να υπάρχει μέριμνα για την προσβασιμότητα και την κατανόηση από τα άτομα με αναπηρία, ιδίως με αισθητηριακή, ψυχοκοινωνική και νοητική αναπηρία, τα οποία είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στις ψευδείς πληροφορίες. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ συνιστά μια πιο μακρόπνοη και προορατική προσέγγιση, ώστε να ληφθούν υπόψη οι πιθανοί νέοι τρόποι παραπληροφόρησης. Οι τεχνολογικές δυνατότητες διάδοσης των deep fakes (βαθιά ψευδείς πληροφορίες) έχουν καταδείξει την εξαιρετική ταχύτητα εμφάνισης ενός νέου κινδύνου. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Σε πιο ουσιαστικό επίπεδο, η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η παραπληροφόρηση αποτελεί απειλή για τις δημοκρατίες μας και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Όμως, η αύξηση της παραπληροφόρησης δεν είναι μόνο συνέπεια της δύναμης των κοινωνικών δικτύων, αλλά και σύμπτωμα της δυσπιστίας έναντι του επίσημου λόγου. Η ΕΟΚΕ συνιστά να αυξηθούν οι ευκαιρίες για ανταλλαγές και διαλόγους μεταξύ όλων των ενδιαφερόμενων μερών, προκειμένου να κατανοηθούν και να καταπολεμηθούν καλύτερα τα βαθύτερα αίτια της παραπληροφόρησης. |
| --- | --- |

1.13.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η κρίση COVID-19 αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα των απειλών και των κινδύνων που ενέχει η παραπληροφόρηση για τις κοινωνίες μας. Η επιδημία παραπληροφόρησης, δηλαδή η ταχεία διάδοση ψευδών, ανακριβών ή παραπλανητικών πληροφοριών σχετικά με την πανδημία, ενέχει σημαντικούς κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία, τα συστήματα δημόσιας υγείας, την αποτελεσματική διαχείριση κρίσεων, την οικονομία και την κοινωνική συνοχή. Οι συζητήσεις σχετικά με τον εμβολιασμό για την καταπολέμηση της νόσου COVID-19 θα μπορούσαν να αναδείξουν τις ενίοτε ακραίες επιπτώσεις της παραπληροφόρησης για την υγεία. Παρά τις σημαντικές προσπάθειες που έχουν καταβληθεί μέχρι στιγμής, υπάρχει επείγουσα ανάγκη να ενταθούν οι προσπάθειές μας στο πλαίσιο της καταπολέμησης της παραπληροφόρησης (1). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Το 2018 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κοινοποίησε σχέδιο δράσης για την παραπληροφόρηση με στόχο την ενίσχυση της ικανότητας και της συνεργασίας της ΕΕ για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης. Δημοσίευσε επίσης ένα έγγραφο με τίτλο «Αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης στο διαδίκτυο: μια ευρωπαϊκή προσέγγιση» (2), παρουσιάζοντας ένα σύνολο εργαλείων για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης και τη διασφάλιση της προστασίας των αξιών της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Εξαρχής (3), η προσέγγιση της Ένωσης στην καταπολέμηση της παραπληροφόρησης βασίζεται σε δύο άξονες. Πρώτον, στην προστασία της ελευθερίας της έκφρασης και άλλων δικαιωμάτων και ελευθεριών που κατοχυρώνονται από τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ. Σεβόμενη αυτά τα δικαιώματα και τις ελευθερίες, η στρατηγική της ΕΕ έχει ως στόχο να καταστήσει το επιγραμμικό περιβάλλον και τους παράγοντές του πιο διαφανείς και υπεύθυνους, αυξάνοντας τη διαφάνεια των πρακτικών ελέγχου του περιεχομένου, ενδυναμώνοντας τους πολίτες και προωθώντας έναν ανοικτό δημοκρατικό διάλογο (4). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ο δεύτερος άξονας επικεντρώνεται στις απειλές, ιδίως τις εξωτερικές, που μπορούν να υπονομεύσουν τις δημοκρατίες μας, ιδίως κατά τη διάρκεια των προεκλογικών περιόδων. Η ειδική ομάδα East Stratcom, η οποία συστάθηκε τον Μάρτιο 2015, συμβάλλει στον ολοένα και πιο σημαντικό στόχο της καταπολέμησης των οργανωμένων και σχεδιασμένων επιχειρήσεων θεσμικής παραπληροφόρησης. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Ο κώδικας δεοντολογίας κατά της παραπληροφόρησης (5) είναι ένα μέσο αυτορρύθμισης που αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο των προσπαθειών της ΕΕ να συνεργαστεί με τους ιδιωτικούς φορείς για τη μείωση της ψηφιακής παραπληροφόρησης. Ο κώδικας έχει τεθεί σε ισχύ από τον Οκτώβριο του 2018, και στους υπογράφοντές του περιλαμβάνονται πλέον οι κύριες επιγραμμικές πλατφόρμες που δραστηριοποιούνται στην Ένωση, καθώς και, μεταξύ άλλων, οι σημαντικότερες επαγγελματικές ενώσεις που εκπροσωπούν τον ευρωπαϊκό διαφημιστικό τομέα. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Ο κώδικας δεοντολογίας που δημοσιεύθηκε το 2018 έχει συντελέσει στην επίτευξη σημαντικής προόδου. Ένα από τα πιο χρήσιμα βήματα προόδου προέκυψε στην αρχή της πανδημίας COVID-19, και οδήγησε τις επιγραμμικές πλατφόρμες να αυξήσουν την προβολή των πληροφοριών που προέρχονταν από αξιόπιστες πηγές. Επίσης, μέσω ειδικών προειδοποιήσεων, ευαισθητοποίησε όσους διέδιδαν ψευδείς πληροφορίες. Η ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης για την COVID-19 καθόρισε επίσης πρόγραμμα παρακολούθησης και υποβολής εκθέσεων σχετικά με τις δράσεις των υπογραφόντων των πλατφορμών με σκοπό την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης για την COVID-19. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Ωστόσο, η αξιολόγηση του κώδικα δεοντολογίας από την Επιτροπή το 2020 (6) αποκάλυψε σημαντικά κενά, ιδίως ασυνεπή και ελλιπή εφαρμογή του κώδικα στις πλατφόρμες, και στα κράτη μέλη, εγγενείς περιορισμούς στον αυτορρυθμιστικό χαρακτήρα του κώδικα, καθώς και κενά στην κάλυψη των δεσμεύσεων του κώδικα. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Το 2020, η Επιτροπή παρουσίασε σχέδιο δράσης για τις ευρωπαϊκές δημοκρατίες (EDAP), στο οποίο καθορίζονται πρόσθετα μέτρα για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης, μεταξύ άλλων όσον αφορά τις υποχρεώσεις και τις ευθύνες των επιγραμμικών πλατφορμών για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Στη συνέχεια, υλοποίησε πρόγραμμα παρακολούθησης και υποβολής εκθέσεων για τη νόσο COVID-19, και, αφού συγκρότησε (τον Ιούνιο 2020) το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Ψηφιακών Μέσων (EDMO), η Επιτροπή δημοσίευσε πρόσκληση υποβολής σχεδίων για την καλύτερη κατανόηση των παραγόντων, των εργαλείων, των στόχων και των μεθόδων που εφαρμόζονται στις πρακτικές παραπληροφόρησης. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Προκειμένου να ενισχυθεί η καταπολέμηση της παραπληροφόρησης, η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες (7) που πρότεινε η Επιτροπή καθορίζει ένα πλαίσιο συρρύθμισης μέσω κωδίκων δεοντολογίας για την αντιμετώπιση των συστημικών κινδύνων που σχετίζονται με την παραπληροφόρηση. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Στις 3 Ιουνίου 2021, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (8) έκρινε τη στρατηγική της Ένωσης ανεπαρκή χωρίς, ωστόσο, να λάβει υπόψη το ενισχυμένο σχέδιο δράσης της 26ης Μαΐου 2021. Θεωρεί ότι, αν και το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έχει σχεδιαστεί σωστά, παραμένει ελλιπές, ιδίως όσον αφορά τον μηχανισμό προειδοποίησης και τις υποχρεώσεις των επιγραμμικών πλατφορμών. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Στις 29 Ιουλίου 2021, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι ψηφιακές πλατφόρμες που έχουν υπογράψει τον ευρωπαϊκό κώδικα δεοντολογίας για την παραπληροφόρηση απεύθυναν κοινή έκκληση για προσχώρηση περισσότερων παραγόντων στον εν λόγω κώδικα. |
| --- | --- |

2.12.

3.   Προτάσεις της Επιτροπής

| 3.1. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βελτιώνει συνεχώς τη στρατηγική της για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης. Το έγγραφο καθοδήγησης σχετικά με την ενίσχυση των δράσεων περιέχει πολλές προοπτικές βελτίωσης, οι οποίες θα πρέπει να επισημανθούν. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Το νέο έγγραφο καθοδήγησης για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης βασίζεται στη μέχρι σήμερα εμπειρία της Επιτροπής όσον αφορά την παρακολούθηση και την αξιολόγηση του κώδικα και στην έκθεση της Επιτροπής για τις εκλογές του 2019. Συμβάλλει επίσης στην απάντηση της Επιτροπής στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2020. Για να συλλέξει στοιχεία για το έγγραφο καθοδήγησης, η Επιτροπή διοργάνωσε πολυμερείς συζητήσεις, καθώς και εργαστήριο για τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Ο οδηγός αναφέρεται στην ανάγκη βελτίωσης της ποιότητας και του επιπέδου λεπτομέρειας των εκθέσεων που υποβάλλονται από τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Ο οδηγός αναφέρει ότι η καθοδήγηση της καταπολέμησης της παραπληροφόρησης δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί εφόσον δεν υπάρχουν δείκτες μέτρησης. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Ο οδηγός αναγνωρίζει ότι η επαλήθευση των πληροφοριών δεν αποτελεί αντικείμενο επαρκούς ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των κρατών της ΕΕ. Ως εκ τούτου, πληροφορίες που αναγνωρίζονται ως ψευδείς σε ένα κράτος μπορούν να κυκλοφορούν σε μια άλλη χώρα. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Ο οδηγός επισημαίνει ότι η καταπολέμηση της παραπληροφόρησης πρέπει να επιταχυνθεί όσον αφορά τη δημιουργία εσόδων από την παραπληροφόρηση μέσω των επιλογών τοποθετήσεων διαφημίσεων στον ψηφιακό χώρο, ιδίως στο Google Ads. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Ο κώδικας δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο θέμα της πολιτικής διαφήμισης. Η ταυτότητα του εκδότη της πολιτικής διαφήμισης είναι πολύ συχνά αδιαφανής, και είναι απαραίτητο να βελτιωθεί η διαφάνεια των προβαλλόμενων διαφημίσεων. Αυτό συνάδει με τις προτάσεις της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες (9) (άρθρο 30). Η Επιτροπή θα προτείνει νέα νομοθεσία για μεγαλύτερη διαφάνεια όσον αφορά την πολιτική διαφήμιση. |
| --- | --- |

3.7.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ποιότητα του έργου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης, και ειδικότερα τη σταδιακή ενίσχυση της δράσης της. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η καταπολέμηση της παραπληροφόρησης πρέπει πάντα να λαμβάνει υπόψη την επιτακτική ανάγκη προστασίας της ελευθερίας της έκφρασης. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | H διάρθρωση των συζητήσεων μεταξύ όλων των ενδιαφερόμενων μερών έχει πλέον δρομολογηθεί, ιδίως μέσω ευρείας πρόσκλησης προς τους ακαδημαϊκούς. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η έμφαση στον τομέα της επιγραμμικής διαφήμισης ήταν σήμερα αναγκαία. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ επικρίνει κυρίως το γεγονός ότι ο οδηγός σχετικά με την ενίσχυση του κώδικα δεοντολογίας για την παραπληροφόρηση εστιάζει υπερβολικά στο περιεχόμενο και τον έλεγχο του και όχι επαρκώς στους παράγοντες διάδοσης. Το περιεχόμενο μεταβάλλεται συνεχώς, οι χρησιμοποιούμενες πλατφόρμες εξελίσσονται, αλλά οι κύριοι παράγοντες παραμένουν ουσιαστικά οι ίδιοι και τα κίνητρα δεν αλλάζουν. Η προσέγγιση πρέπει να είναι περισσότερο προληπτική παρά θεραπευτική· το έργο της Επιτροπής θα πρέπει να επικεντρωθεί περισσότερο στα αίτια παρά στις συνέπειες. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Πίσω από την εικόνα ορισμένων ιδεολόγων, αιρέσεων ή φανατικών, υπάρχει μια πραγματική, εξαιρετικά κερδοφόρα επιχείρηση παραπληροφόρησης. Εν αγνοία τους, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις δαπανούν περισσότερα από 400 εκατομμύρια ευρώ σε ιστοτόπους παραπληροφόρησης (10). Καθώς αναγνωρίζεται ότι οι μεγαλύτερες πηγές παραπληροφόρησης επιδιώκουν οικονομικούς στόχους, ειδικότερα μέσω αναφορών που επιτρέπουν την ανάκτηση σημαντικών χρηματικών ποσών από την επιγραμμική διαφήμιση, αλλά και μέσω ειδικών καθεστώτων που επιτρέπουν τη διεκδίκηση δημόσιων επιδοτήσεων, η Επιτροπή θα πρέπει να ενθαρρύνει την ανάπτυξη μιας σειράς οικονομικών και χρηματοδοτικών εργαλείων για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης στην πηγή της. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι πολλές πλατφόρμες δεν δημοσιεύουν επαρκώς τη μεθοδολογία τους για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και ότι αυτό δυσχεραίνει την προσπάθεια όλων των ευρωπαϊκών παραγόντων στην καταπολέμηση των πρακτικών παραπληροφόρησης. Αντιθέτως, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι ορισμένες πλατφόρμες (YouTube) φαίνεται να έχουν λάβει σοβαρά υπόψη το πρόβλημα. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η δύναμη των κύριων πλατφορμών (Facebook, Twitter) δεν πρέπει να καλύπτει το γεγονός ότι η αποτελεσματικότερη παραπληροφόρηση συγκεντρώνεται σε εργαλεία λιγότερο γνωστά στο ευρύ κοινό, όπως τα VKontakte, Rumble, Odysee, Gab, Talk. Αυτές οι μικρότερες πλατφόρμες έχουν μικρότερο κοινό, αλλά μπορούν ευκολότερα να στοχεύσουν συγκεκριμένες ομάδες ανά περιοχή, ηλικία ή οποιαδήποτε άλλη παράμετρο. Ούτε και αυτές οι πλατφόρμες διαθέτουν τα κατάλληλα οικονομικά μέσα για να καταπολεμήσουν την παραπληροφόρηση που διαδίδουν, ή δεν το θεωρούν σκόπιμο, προφασιζόμενες την ελευθερία της έκφρασης. Η παραπληροφόρηση προέρχεται συχνά από πιο κλειστές πλατφόρμες για να φτάσει κατόπιν γρήγορα σε ένα ευρύτερο κοινό (11). |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή δράση είναι υπερβολικά κατακερματισμένη και στερείται συντονισμού. Οι δομές φαίνονται υπερβολικά διαχωρισμένες, ειδικότερα όσον αφορά τις δύο κύριες οντότητες το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Ψηφιακών Μέσων Ενημέρωσης (EDMO) και Ειδική Ομάδα «StratCom» της ΕΕ. Η σύσταση μόνιμης ομάδας εργασίας στην οποία θα συμμετέχει η ομάδα ευρωπαϊκών ρυθμιστικών αρχών για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων (ERGA) αναμένεται να διευκολύνει τις ανταλλαγές. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι τα μέσα δράσης της ενδέχεται να είναι υπερβολικά αδύναμα σε σύγκριση με την κλίμακα των φαινομένων. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Απαιτείται επειγόντως καλύτερη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών. Ταυτόχρονα, η ΕΕ πρέπει να λάβει υπόψη ότι η ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, η οποία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ελευθερία της έκφρασης, βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε κίνδυνο σε πολλά κράτη μέλη. Το ίδιο ισχύει και για τα δικαστικά τους συστήματα. Αυτό πρέπει να έχει αρνητικό αντίκτυπο στην ικανότητα των χωρών αυτών να διαχειριστούν μια εποικοδομητική συνεργασία, για παράδειγμα στον τομέα του fact checking (έλεγχος των γεγονότων), και σε συμφωνία με τις αξίες της ΕΕ, και πιο συγκεκριμένα τις αρχές του κράτους δικαίου. Κάθε προσπάθεια με στόχο την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης μπορεί να έχει πολύ σημαντικές συνέπειες για τα θεμελιώδη δικαιώματα, τα οποία πρέπει να διασφαλίζονται και να προστατεύονται σε όλα τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αναλάβει περισσότερες αρμοδιότητες για να μπορέσει να καταπολεμήσει αποτελεσματικά την παραπληροφόρηση, η οποία διαδίδεται συστηματικά από εχθρικές δυνάμεις που συχνά εξουσιάζονται από κυβερνήσεις ορισμένων τρίτων χωρών, κυρίως της Ρωσίας, αλλά και της Κίνας. Για την αντιμετώπιση αυτής της απειλής, δεν αρκεί η επεξεργασία κωδίκων δεοντολογίας. Οι εθνικές αρχές χρειάζονται περισσότερη υποστήριξη από τις υπηρεσίες πληροφοριών, και θα ήταν σκόπιμο οι κυβερνήσεις να ανταλλάσσουν τις γνώσεις τους, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τα προβλήματα ορισμένων κρατών μελών που προαναφέρθηκαν. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Κατά την ανάπτυξη των δράσεων αυτών, θα πρέπει επίσης να υπάρχει μέριμνα για την προσβασιμότητα και την κατανόηση από τα άτομα με αναπηρία, ιδίως με αισθητηριακή, ψυχοκοινωνική και νοητική αναπηρία, τα οποία είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στις ψευδείς πληροφορίες. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Οι εκκλήσεις για συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών φαίνονται περιορισμένες. Οι περισσότεροι από τους συνομιλητές που αναφέρει η Επιτροπή ως ικανούς να δράσουν περιλαμβάνουν τις πλατφόρμες, τα μέσα ενημέρωσης, τους ερευνητές και τους fact checkers (ελεγκτές γεγονότων). Οι επιχειρήσεις, ιδίως επειδή μπορούν να χάσουν πολλά χρήματα ή την καλή φήμη τους ως αποτέλεσμα πρακτικών παραπληροφόρησης, καθώς και οι συνδικαλιστικές οργανώσεις και οι ενώσεις πρέπει να αναλάβουν μείζονα ρόλο στην καταπολέμηση της παραπληροφόρησης. Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών διαθέτουν σημαντική νομιμοποίηση που μπορεί να κινητοποιηθεί για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι η καταπολέμηση της παραπληροφόρησης πραγματοποιείται κατά κύριο λόγο σε αγγλόφωνο περιεχόμενο. Αυτό οφείλεται ιδίως στο γεγονός ότι οι περισσότερες πλατφόρμες είναι αγγλοσαξονικής προέλευσης. Ενώ ορισμένα κράτη φαίνεται να επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό (Τσεχική Δημοκρατία, Πολωνία, χώρες της Βαλτικής), είναι επιθυμητή η ενίσχυση της δράσης για το μη αγγλόφωνο περιεχόμενο. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Γενικά, η ΕΟΚΕ συνιστά να αναληφθεί περισσότερο προληπτική και προορατική δράση. Εμφανίζονται συνεχώς νέα δίκτυα (Clubhouse), η παραπληροφόρηση χρησιμοποιεί όλο και πιο εξελιγμένα μέσα (deep fakes), ορισμένες εφαρμογές βρίσκονται στο όριο μεταξύ πλατφόρμας και εφαρμογής ανταλλαγής προσωπικών μηνυμάτων (Telegram)· για τους λόγους αυτούς πρέπει να πραγματοποιείται παρέμβαση μόλις εντοπίζεται ένας νέος τύπος κινδύνου. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, στην έκθεσή του της 3ης Ιουνίου 2021, εκφράζει τη λύπη του διότι εξακολουθεί να υπάρχει έλλειψη σχεδίου γραμματισμού στα μέσα ενημέρωσης σε επίπεδο ΕΕ, το οποίο να επιτρέπει στην κοινωνία των πολιτών να αποκρυπτογραφεί καλύτερα τις πληροφορίες, είτε αυτές διαδίδονται με παραδοσιακά, είτε με επιγραμμικά μέσα. Το σχέδιο αυτό, το οποίο εμπίπτει στην αρμοδιότητα των κρατών, πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή και να καλύπτει τις πιο μικρές ηλικίες, ώστε οι νεότεροι να μπορούν πολύ γρήγορα να διακρίνουν την αλήθεια και το ψέμα ανάμεσα στις πληροφορίες που λαμβάνουν. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι, πολύ συχνά, πολλά μέσα ενημέρωσης, ιδίως οπτικοακουστικά, προσκαλούν προσωπικότητες που ισχυρίζονται ότι διαθέτουν επιστημονική εμπειρογνωσία, προκειμένου να προσδώσουν μεγαλύτερη αξιοπιστία στα λόγια τους. Συνιστάται ιδιαίτερα η αυστηρότερη επαλήθευση των ακαδημαϊκών δεξιοτήτων των προσώπων που καλούνται να μιλήσουν ως εμπειρογνώμονες στα μέσα ενημέρωσης. |
| --- | --- |

4.16.

Βρυξέλλες, 9 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Κοινή ανακοίνωση με τίτλο «Αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης για την COVID-19 — Αγώνας για τη σωστή παρουσίαση των γεγονότων» [JOIN(2020) 8 final].

1

(2)  Ανακοίνωση με τίτλο «Αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης στο διαδίκτυο: μια Ευρωπαϊκή Προσέγγιση» [COM(2018) 236 final].

2

(3)  Σχέδιο δράσης κατά της παραπληροφόρησης [JOIN(2018) 36 final].

3

(4)  Αν και οι όροι και οι προϋποθέσεις των επιγραμμικών πλατφορμών καλύπτουν και περιεχόμενο που είναι επιβλαβές αλλά όχι παράνομο, όταν η παραπληροφόρηση συνιστά παράνομο περιεχόμενο (π.χ. ρητορική μίσους ή τρομοκρατικό περιεχόμενο), ισχύουν τα σχετικά νομοθετικά μέσα έννομης προστασίας.

4

(5)  https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/code-practice-disinformation

5

(6)  SWD(2020) 180 final.

6

(7)  COM(2020) 825 final.

7

(8)  Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, ειδική έκθεση αριθ. 9/2021 με τίτλο «Παραπληροφόρηση στην ΕΕ: υπό αντιμετώπιση όχι όμως και υπό απόλυτο έλεγχο» (ΕΕ C 215 της 7.6.2021, σ. 6).

8

(9)  COM(2020) 825 final. Ευρωπαϊκή Επιτροπή «Πρόταση κανονισμού σχετικά με την ενιαία αγορά ψηφιακών υπηρεσιών», 15 Δεκεμβρίου 2020.

9

(10)  Claudia Cohen, «Des marques financent, malgré elles, la désinformation» (Εμπορικά σήματα και ακούσια χρηματοδότηση της παραπληροφόρησης), Le Figaro, 5 Αυγούστου 2021.

10

(11)  Ινστιτούτο Δημόσιων Σχέσεων, «Combating foreign disinformation on social media» (Καταπολέμηση της αλλοδαπής παραπληροφόρησης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης), Rand corporation, 28 Ιουλίου 2021.

11

Combating foreign disinformation on social media

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/77 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/77

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού 2020»

[COM(2021) 373 final]

(2022/C 152/12)

| Εισηγητής: | ο κ. Giuseppe GUERINI |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Giuseppe GUERINI

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 28.10.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 18.11.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 8.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 225/0/7 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 28.10.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

18.11.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

8.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

225/0/7

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υπογραμμίζει τη σημασία της προσαρμογής και της αναδιαμόρφωσης της πολιτικής ανταγωνισμού της ΕΕ σύμφωνα με τις ραγδαίες κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές που βιώνουμε. Είναι επιτακτική ανάγκη να αναπροσαρμόζονται συνεχώς το κανονιστικό πλαίσιο και οι προτεραιότητες εφαρμογής του, ώστε να είναι επίκαιρα. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι, χάρη στην ευελιξία που παρέχει η Επιτροπή όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις, η ευρωπαϊκή οικονομία κατόρθωσε να αντιμετωπίσει την κρίση COVID-19, βασιζόμενη σε σημαντική δημόσια υποστήριξη σε κρατικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η Επιτροπή κατόρθωσε να βρει έναν αξιέπαινο συμβιβασμό μεταξύ της άνευ προηγουμένου επείγουσας ανάγκης να καταστούν ευέλικτοι οι κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων και της παράλληλης ανάγκης να εξασφαλιστεί ένα ελάχιστο ρυθμιστικό υπόβαθρο και γενική εποπτεία εκ μέρους της Επιτροπής, με σκοπό τον περιορισμό των υπερβολικών ανισοτήτων στην εσωτερική αγορά εξαιτίας των διαφορετικών δυνατοτήτων των κρατών μελών να υποστηρίζουν οικονομικά την εθνική οικονομία τους. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Όσον αφορά την αλληλεπίδραση μεταξύ των αντιμονοπωλιακών διατάξεων (άρθρο 101 της ΣΛΕΕ) και της πανδημίας, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή εξέδωσε ταχέως ανακοίνωση με την οποία ενθαρρύνει τα έργα συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων με στόχο τη μείωση της έλλειψης προσφοράς βασικών προϊόντων και υπηρεσιών κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Αυτό ήταν ένα παράδειγμα ταχείας και χρήσιμης προσαρμογής των κατευθυντήριων γραμμών της Επιτροπής σχετικά με τις συμφωνίες οριζόντιας συνεργασίας στις συγκεκριμένες κοινωνικές, οικονομικές και υγειονομικές συνθήκες που ανέκυψαν το 2020. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης θετικό το γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Ανταγωνισμού —μέσω του οποίου συντονίζονται οι δράσεις των εθνικών αρχών ανταγωνισμού και της ΓΔ Ανταγωνισμού— κατόρθωσε να διατυπώσει κοινή θέση με θέμα την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού κατά τη διάρκεια της υγειονομικής κρίσης της νόσου COVID-19, με στόχο να αποτραπούν δυνητικά φαινόμενα καιροσκοπικής εκμετάλλευσης που είναι εξαιρετικά επιβλαβή σε περιόδους κρίσης. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι νομοθετικές προτάσεις της Επιτροπής με θέμα τον ανταγωνισμό στις ψηφιακές αγορές είναι πολύ χρήσιμες για την επίτευξη εναρμονισμένων κανόνων ικανών να εμπνέουν εμπιστοσύνη στους πολίτες, τους καταναλωτές και τις ΜΜΕ (ιδίως δε τις πολύ μικρές επιχειρήσεις) όσον αφορά την κατάλληλη διασφάλιση της ανταγωνιστικής δομής των αγορών, αφενός, και την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, αφετέρου. Τα εν λόγω δεδομένα και η χρήση τους χρήζουν διττής ερμηνείας: ως σχετιζόμενα με την προστασία των ατόμων και των ελευθεριών τους, καθώς και ως παράγοντες ανταγωνισμού καίριας στρατηγικής σημασίας. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να αποσαφηνίσει δεόντως εάν οι κανόνες ανταγωνισμού εφαρμόζονται ή όχι στις συλλογικές διαπραγματεύσεις από παρόχους υπηρεσιών που δραστηριοποιούνται στην ψηφιακή οικονομία και στις ψηφιακές πλατφόρμες, και οι οποίοι δεν μπορούν πάντοτε να εντάσσονται στις παραδοσιακές κατηγορίες απασχόλησης του εργατικού δικαίου. Η διευκρίνιση αυτή είναι αναγκαία για να αποφευχθούν πιθανές αρνητικές συνέπειες για τους παρόχους υπηρεσιών εξαιτίας της εφαρμογής της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Παραπέμποντας στην απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην υπόθεση Tercas, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι τα καθεστώτα εγγυήσεων για τις ιδιωτικά χρηματοδοτούμενες τράπεζες που δεν υπόκεινται στη δεσπόζουσα επιρροή του κράτους πρέπει να θεωρείται ότι εξαιρούνται από τους κανόνες της ΕΕ περί κρατικών ενισχύσεων, δεδομένου ότι δεν συνιστούν παρέμβαση του κράτους στην οικονομία, αλλά μάλλον εκδήλωση ενός ιδιωτικού συστήματος αμοιβαίας αλληλεγγύης μεταξύ πιστωτικών ιδρυμάτων που περιλαμβάνει ιδιωτικά κεφάλαια και όχι κρατικούς πόρους. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι η Επιτροπή θα μπορούσε να συντονίσει την πολιτική ανταγωνισμού της με άλλες πολιτικές στρατηγικής σημασίας για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, όπως οι διεθνείς εμπορικές πολιτικές. Αυτό θα μπορούσε να είναι ιδιαίτερα χρήσιμο, δεδομένου ότι οι εταιρείες τρίτων χωρών συχνά έχουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα έναντι των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων εξαιτίας αθέμιτων κρατικών επιδοτήσεων και παραγωγικών μοντέλων ασύμβατων με τις ευρωπαϊκές αξίες και τις αρχές βιωσιμότητας που διατυπώνονται στις Συνθήκες και τη νομοθεσία της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Η πεντηκοστή ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επί της πολιτικής ανταγωνισμού κατά το 2020 επικεντρώνεται σε μεγάλο βαθμό στις πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί για τον περιορισμό των κοινωνικών και οικονομικών επιπτώσεων της παγκόσμιας πανδημίας που προκλήθηκε από τον ιό της νόσου COVID-19. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Πρόκειται για την πρώτη έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού 2020 μετά την ανανέωση της θητείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και την ολοκλήρωση της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ, καθώς και για την πρώτη έκθεση που δημοσίευσε η Επιτροπή υπό την ηγεσία της Προέδρου κ. Von der Leyen. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η επιβολή των κανόνων ανταγωνισμού της ΕΕ συνέβαλε αποφασιστικά, με την πάροδο των ετών, στην επιδίωξη μιας κοινωνικής οικονομίας της αγοράς, όπως προβλέπεται στις ιδρυτικές Συνθήκες της ΕΕ, και άρα ικανής να συνδυάσει τις ευρωπαϊκές αξίες της ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας με τις εξίσου σημαντικές αξίες της δικαιοσύνης και της αλληλεγγύης εντός μιας ενιαίας αγοράς τόσο ανταγωνιστικής όσο και χωρίς αποκλεισμούς. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Οι ταχείες και απρόσμενες αλλαγές των τελευταίων ετών στον υγειονομικό, κοινωνικό, τεχνολογικό και οικονομικό τομέα προβάλλουν τη σημασία μιας πολιτικής ανταγωνισμού ικανής να επικαιροποιείται και να εξελίσσεται συνεχώς σε συνάρτηση με τις συντελούμενες αλλαγές, προσαρμόζοντας τις διατάξεις του κανονιστικού πλαισίου και τις προτεραιότητες εφαρμογής κατά τρόπο ώστε να παραμένουν διαρκώς επίκαιρες. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Το 2020 επήλθε μία από τις χειρότερες κρίσεις στην παγκόσμια ιστορία και μπορεί πλέον να διαπιστωθεί ότι, επίσης χάρη στη δράση της ΕΕ και στην ικανότητα αντίδρασής της, οι επιχειρήσεις και οι πολίτες της Ευρώπης κατόρθωσαν να αντιμετωπίσουν μια άνευ προηγουμένου κρίση με τη βοήθεια σημαντικής δημόσιας στήριξης σε κρατικό επίπεδο βάσει της ευελιξίας που παρείχε η Επιτροπή στις κρατικές ενισχύσεις. Ως εκ τούτου, η πολιτική ανταγωνισμού επέδειξε αξιοσημείωτη ικανότητα προσαρμογής σε απρόβλεπτες και ακραίες περιστάσεις. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η ΕΕ κατόρθωσε επίσης να θέσει σε εφαρμογή ένα ενδεδειγμένο σχέδιο πόρων για την τόνωση των εθνικών οικονομιών προς την κατεύθυνση μιας σταθερής ανάκαμψης, ικανής να συμβάλει στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στις αγορές, συνδυάζοντας τη διοχέτευση πόρων προς τα κράτη με στενή παρακολούθηση και με μέλημα την αποφυγή υπερβολικών στρεβλώσεων της αγοράς και δυσμενών επιπτώσεων στο οικονομικό σενάριο. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Με σκοπό να διατηρηθεί και μελλοντικά μια αποτελεσματική πολιτική ανταγωνισμού, ανταποκρινόμενη στο εξελισσόμενο κοινωνικοοικονομικό σενάριο, η ΕΟΚΕ επικροτεί την ενίσχυση της επιβολής της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας στον ιδιωτικό τομέα, η οποία προβλέπεται στην έκθεση της Επιτροπής και έπεται της έγκρισης της σχετικής οδηγίας του 2014. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει επίσης την, εκ μέρους της Επιτροπής, εν εξελίξει αξιολόγηση της δυνατότητας προσαρμογής των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων που εφαρμόζονται στον τομέα των υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος (ΥΓΟΣ), ιδίως όσον αφορά τις υγειονομικές και τις κοινωνικές υπηρεσίες που είναι ζωτικής σημασίας για την κοινωνική συνοχή σε εδαφικό επίπεδο. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι η Επιτροπή θα συντονίσει την πολιτική ανταγωνισμού και την επιβολή των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις με άλλες πολιτικές που επηρεάζουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, όπως οι διεθνείς εμπορικές πολιτικές. Αυτό θα μπορούσε να είναι ιδιαίτερα χρήσιμο, δεδομένου ότι οι εταιρείες τρίτων χωρών συχνά αποκομίζουν ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα έναντι των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων εξαιτίας αθέμιτων κρατικών επιδοτήσεων και παραγωγικών μοντέλων ασύμβατων με τις ευρωπαϊκές αξίες και τις αρχές βιωσιμότητας που διατυπώνονται στις Συνθήκες. |
| --- | --- |

2.9.

3.   Πολιτική ανταγωνισμού και πανδημική κρίση

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ευελιξία που παρείχε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσον αφορά τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων μετά την έξαρση της νόσου COVID-19, προβαίνοντας (τον Μάρτιο του 2020) στην έγκριση ειδικού προσωρινού πλαισίου, το οποίο επικαιροποιήθηκε εγκαίρως πέντε φορές έως τον Ιανουάριο του 2021 σε συνάρτηση με την εξέλιξη της πανδημίας κρίσης. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το γεγονός ότι η Επιτροπή αποσαφήνισε πρωτίστως ποια μέτρα μπορούσαν να ληφθούν χωρίς προηγούμενη κοινοποίηση βάσει των ισχυόντων κανόνων, εφαρμόζοντας παράλληλα ένα προσωρινό και ευέλικτο κανονιστικό πλαίσιο, το οποίο επέτρεψε τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων πρωτοφανούς ύψους εντός απλουστευμένου διαδικαστικού πλαισίου. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Δυνάμει του εν λόγω νομικού πλαισίου, η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού (ΓΔ COMP) της Επιτροπής ενέκρινε αξιοσημείωτο αριθμό εθνικών καθεστώτων ενίσχυσης σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, όπως επέβαλε η κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω της πανδημίας, επιδεικνύοντας εξαιρετική επιχειρησιακή ικανότητα. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η Επιτροπή κατόρθωσε να βρει έναν αξιέπαινο συμβιβασμό μεταξύ της άνευ προηγουμένου επιτακτικής ανάγκης να καταστούν ευέλικτοι οι κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων και της ανάγκης να εξασφαλιστεί ένα ελάχιστο ρυθμιστικό υπόβαθρο επίπεδο και ένας γενικός έλεγχος εκ μέρους της Επιτροπής, με στόχο τον περιορισμό των υπερβολικών ανισοτήτων στην εσωτερική αγορά εξαιτίας των διαφορετικών δυνατοτήτων χρηματοοικονομικής παρέμβασης των κρατών μελών για τη στήριξη των εθνικών οικονομιών τους. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Τα πολλαπλά μέτρα ενίσχυσης των επιχειρήσεων που εμπίπτουν στο προσωρινό πλαίσιο —συμπεριλαμβανομένων, μεταξύ άλλων, των άμεσων ενισχύσεων, των κρατικών εγγυήσεων για τραπεζικά δάνεια, της προτιμησιακής δανειοδότησης και της συμμετοχής στο εταιρικό κεφάλαιο— και το αξιοσημείωτο ύψος των ανώτατων επιτρεπτών ορίων ενίσχυσης, ιδίως μετά την τελευταία διόρθωση που πραγματοποίησε η Επιτροπή τον Ιανουάριο του 2021, αποδείχθηκαν επαρκή για την αντιμετώπιση της κρίσης και ανέδειξαν σημαντικές ποιοτικές εξελίξεις σε σύγκριση με το προηγούμενο προσωρινό πλαίσιο που εγκρίθηκε μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Όσον αφορά τη σχέση μεταξύ της δημόσιας παρέμβασης στην οικονομία και των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων, η ΕΟΚΕ τονίζει τη δυνητική σημασία των κανόνων ανταγωνισμού ακόμη και όσον αφορά την ορθή και μη στρεβλωτική εφαρμογή των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, τα οποία τα κράτη μέλη θα κληθούν να εφαρμόσουν κάνοντας χρήση των ευρωπαϊκών πόρων που τίθενται στη διάθεσή τους. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Όσον αφορά τη σχέση μεταξύ των αντιμονοπωλιακών κανόνων που ορίζονται στο άρθρο 101 της ΣΛΕΕ και της πανδημικής κρίσης, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το γεγονός ότι η Επιτροπή εξέδωσε ταχέως ανακοίνωση για την ενθάρρυνση των σχεδίων συνεργασίας μεταξύ των επιχειρήσεων με στόχο να μειωθούν οι ελλείψεις βασικών προϊόντων και υπηρεσιών κατά τη διάρκεια της πανδημίας, προσαρμόζοντας τις παραδοσιακές κατευθυντήριες γραμμές της για τις συμφωνίες οριζόντιας συνεργασίας στις ιδιόμορφες κοινωνικές, οικονομικές και υγειονομικές συνθήκες που επικράτησαν κατά το 2020. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Συγχρόνως, οι εκτελεστικοί κανονισμοί που εγκρίθηκαν από την Επιτροπή τον Απρίλιο του 2020 προκειμένου να καταστεί προσωρινά πιο ευέλικτη η εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού στους γεωργικούς τομείς που πλήττονται περισσότερο από την πανδημία COVID-19 θεωρούνται εξαιρετικά χρήσιμοι. Οι εν λόγω κανονισμοί έδωσαν στους γεωργούς και στις αναγνωρισμένες διακλαδικές οργανώσεις τη δυνατότητα να αναλάβουν προσωρινές συλλογικές δράσεις για τη σταθεροποίηση ορισμένων γεωργικών τομέων. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Στην έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού 2020 περιγράφεται επίσης η δραστηριότητα που ασκήθηκε όσον αφορά τον έλεγχο των συγκεντρώσεων, με 361 κοινοποιηθείσες πράξεις και 352 εκδοθείσες αποφάσεις, με αποτέλεσμα τη διεξοδική εξέταση 18 υποθέσεων. Αυτό σημαίνει ότι το 76 % του συνόλου των πράξεων που κοινοποιήθηκαν το 2020 εγκρίθηκαν μέσω απλουστευμένης διαδικασίας στην «πρώτη φάση», πράγμα που καταδεικνύει την αποτελεσματικότητα των διαδικαστικών κανόνων, η οποία είναι ιδιαίτερα χρήσιμη ενόψει της επανέναρξης των δραστηριοτήτων συγχωνεύσεων και εξαγορών σε παγκόσμιο επίπεδο που διευκολύνεται από την επί του παρόντος σημαντική κυκλοφορούσα ρευστότητα. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Τέλος, η ΕΟΚΕ θεωρεί ιδιαίτερα αξιοσημείωτο το γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Ανταγωνισμού (ΕΔΑ), μέσω του οποίου συντονίζονται οι δράσεις των εθνικών αρχών ανταγωνισμού και της ΓΔ Ανταγωνισμού, κατόρθωσε να διατυπώσει μια ισχυρή κοινή θέση σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού κατά τη διάρκεια της υγειονομικής κρίσης της νόσου COVID-19, με στόχο να αποτραπούν δυνητικά φαινόμενα καιροσκοπικής εκμετάλλευσης που είναι εξαιρετικά αξιόμεμπτα και επιβλαβή σε περιόδους κρίσης. |
| --- | --- |

3.10.

4.   Ψηφιακή μετάβαση και ανταγωνισμός

| 4.1. | Η ψηφιακή μετάβαση και η ανάπτυξη της οικονομίας των νέων τεχνολογιών των πληροφοριών και των επικοινωνιών εγείρουν καινοφανή και σημαντικά ζητήματα στον τομέα του ανταγωνισμού. Γι’ αυτό, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντική την ανάληψη ενδεδειγμένης από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα στον εν λόγω τομέα. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη εκφέρει γνώμη σχετικά με τις τρεις κύριες νομοθετικές προτάσεις που ενέκρινε η Επιτροπή, με τις οποίες προτείνονται κανονιστικά μέτρα στο πλαίσιο της ψηφιακής οικονομίας όσον αφορά: την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με διεκδικήσιμες και δίκαιες αγορές στον ψηφιακό τομέα (πράξη για τις ψηφιακές αγορές) (1)· την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ενιαία αγορά ψηφιακών υπηρεσιών (πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες) (2), με την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ευρωπαϊκή διακυβέρνηση δεδομένων (πράξη για τη διακυβέρνηση δεδομένων) (3). |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | και την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ευρωπαϊκή διακυβέρνηση δεδομένων (πράξη για τη διακυβέρνηση δεδομένων), με τη γνωμοδότηση INT/921/2021. Κοινή συνισταμένη των τριών γνωμοδοτήσεων της ΕΟΚΕ σχετικά με τα συγκεκριμένα θέματα αποτελεί η ανάγκη υιοθέτησης από την Ευρωπαϊκή Ένωση εναρμονισμένων κανόνων, ικανών να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών, των καταναλωτών και των ΜΜΕ (ιδίως των πολύ μικρών επιχειρήσεων) όσον αφορά, αφενός, την ενδεδειγμένη διασφάλιση της ανταγωνιστικής διάρθρωσης των αγορών και, αφετέρου, την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Τα εν λόγω δεδομένα και η χρήση τους χρήζουν διττής ερμηνείας: είτε ως σχετιζόμενα με την προστασία των ατόμων και των ελευθεριών τους είτε ως παράγοντες ανταγωνισμού καίριας στρατηγικής σημασίας. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Υπό αυτήν την έννοια, η ύπαρξη δεόντως ανταγωνιστικών και πραγματικά διεκδικήσιμων αγορών είναι ζωτικής σημασίας για την αποφυγή καταχρήσεων ισχύος στην αγορά από ψηφιακές πλατφόρμες που ενεργούν ως «ρυθμιστές πρόσβασης», με στόχο να διασφαλιστεί η μελλοντική ανάπτυξη νέων ψηφιακών εταιρειών, προς όφελος της καινοτομίας, της οικονομικής μεγέθυνσης και, εντέλει, της ευημερίας των καταναλωτών. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι οι νομοθετικές προτάσεις που υπέβαλε η Επιτροπή κατά το 2020 αποτελούν ενδεδειγμένο σημείο εκκίνησης για τη θέσπιση νομοθετικού πλαισίου το οποίο θα πρέπει, με την πάροδο των ετών, να βελτιωθεί μέσω συνεχούς επικαιροποίησης της τομεακής ρύθμισης και των κανόνων ανταγωνισμού ανάλογα με τη διάρθρωση των αγορών που διαμορφώνει σταδιακά η ανάπτυξη της ψηφιακής οικονομίας. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Εν προκειμένω, είναι θεμελιώδες να εξασφαλιστούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού ως προς την πρόσβαση και την ανταγωνιστική ικανότητα των διαφόρων φορέων που δραστηριοποιούνται στις ψηφιακές αγορές, με στόχο τόσο τη βελτίωση της ενιαίας αγοράς όσο και την αποφυγή στρεβλώσεων του ανταγωνισμού για την προστασία των καταναλωτών και των επιχειρήσεων της Ευρώπης, με παράλληλη μεγαλύτερη συνεκτίμηση των κοινωνικών επιπτώσεων του εφαρμοστέου στην ψηφιακή οικονομία κανονιστικού πλαισίου. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Επ’ αυτού, η ΕΟΚΕ επικροτεί ιδιαίτερα το απόσπασμα της έκθεσης της Επιτροπής σύμφωνα με το οποίο «η κοινωνική οικονομία της αγοράς αποτελεί θεμέλιο της ΕΕ και η πολιτική ανταγωνισμού της ΕΕ το υποστηρίζει. Τα άτομα και οι επιχειρήσεις ευημερούν όταν η οικονομία τίθεται στην υπηρεσία τους.» Θα ήθελε να δει αυτή την αρχή να λειτουργεί απτά στην ανάλυση και την αξιολόγηση που συνεπάγεται η εφαρμογή της πολιτικής ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

4.7.

5.   Ανταγωνισμός και συλλογικές διαπραγματεύσεις

| 5.1. | Η ανάπτυξη της ψηφιακής οικονομίας και των ψηφιακών πλατφορμών επηρεάζει σημαντικά όχι μόνο τη διάρθρωση των αγορών, αλλά και τα εργασιακά πλαίσια και τις μεθόδους εργασίας, δημιουργώντας νέες ευκαιρίες απασχόλησης και ανάπτυξης. Συγχρόνως υπάρχουν επίσης, ως γνωστόν, δυνητικά προβλήματα σχετικά με τις συνθήκες εργασίας των φορέων παροχής υπηρεσιών, οι οποίοι θα μπορούσαν να επωφεληθούν από την παρεχόμενη δυνατότητα συλλογικής οργάνωσης και δράσης. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί συνεπώς την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αποσαφηνίσει δεόντως εάν οι κανόνες ανταγωνισμού εφαρμόζονται ή όχι στις συλλογικές διαπραγματεύσεις από παρόχους υπηρεσιών που δραστηριοποιούνται στην ψηφιακή οικονομία και στις ψηφιακές πλατφόρμες, οι οποίοι δεν μπορούν πάντοτε να ενταχθούν στις παραδοσιακές κατηγορίες απασχόλησης που προβλέπονται από το εργατικό δίκαιο. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Παρότι έχει εδώ και αρκετό καιρό αποσαφηνιστεί από τη νομολογία του Δικαστηρίου ότι οι κανόνες ανταγωνισμού δεν εφαρμόζονται στις συλλογικές διαπραγματεύσεις μεταξύ μισθωτών και επιχειρήσεων, εξακολουθούν να υφίστανται διάφορες αβεβαιότητες σχετικά με το «εάν» και το «σε ποιο βαθμό» οι κανόνες ανταγωνισμού εφαρμόζονται στις συλλογικές διαπραγματεύσεις που αφορούν τους αυτοαπασχολούμενους παρόχους υπηρεσιών. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Είναι επομένως χρήσιμο να βελτιωθούν περαιτέρω η ασφάλεια δικαίου και η προβλεψιμότητα στον εν λόγω τομέα, προκειμένου να αρθούν οι ρυθμιστικές αβεβαιότητες που ενδέχεται να προκαλέσουν ανεπάρκειες και κόστος συμμόρφωσης, με παράλληλη συνεκτίμηση του γεγονότος ότι είναι προς συμφέρον των παρόχων υπηρεσιών να οργανωθούν αποτελεσματικά για να εξασφαλίσουν καλύτερες συνθήκες και ένα πιο προστατευόμενο περιβάλλον εντός του οποίου θα ασκούν τις δραστηριότητές τους. |
| --- | --- |

5.4.

6.   Ανταγωνισμός και στόχοι για το κλίμα και το περιβάλλον

| 6.1. | Το φιλόδοξο πρόγραμμα της ΕΕ για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και το στρατηγικό πρόγραμμα που προωθεί η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία θα είναι δύσκολο να συνεχιστούν χωρίς την κατάλληλη προσαρμογή των πολιτικών ανταγωνισμού και, ειδικότερα, των κανόνων που διέπουν τις κρατικές ενισχύσεις, τα προγράμματα παροχής κινήτρων και τη χρηματοδότηση που διατίθεται για την πράσινη καινοτομία. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Ως εκ τούτου, η πολιτική ανταγωνισμού μπορεί να συμβάλει ενεργά στην επίτευξη των στόχων της ΕΕ για το κλίμα και το περιβάλλον. Στην έκθεση της Επιτροπής περιγράφεται μια σειρά παρεμβάσεων, ιδίως όσον αφορά τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων, μέσω των οποίων η Επιτροπή αξιολόγησε και ενέκρινε κρατικά μέτρα για την προώθηση της κυκλικής οικονομίας, των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της ενεργειακής απόδοσης, τα οποία η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει και υποστηρίζει. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ επικροτεί τη συγκεκριμένη προσέγγιση, αλλά συνιστά συγχρόνως —κατά την αξιολόγηση των διαφόρων μέτρων— να λαμβάνεται υπόψη ο κοινωνικός τους αντίκτυπος. Σε πολλές περιπτώσεις, οι επενδύσεις στην κυκλική οικονομία και στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας παρέχουν πράγματι ευκαιρίες για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, μεταξύ άλλων, με τη χρήση μέσων που εμπερικλείουν τις ασθενέστερες και τις πλέον ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Όσον αφορά το θέμα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, εφιστάται η προσοχή στον ρόλο που διαδραματίζουν οι ενεργειακές κοινότητες και οι κοινότητες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας οι οποίες προωθούνται από τις ευρωπαϊκές τομεακές οδηγίες· οι κοινότητες αυτές προάγουν, μέσω της δημιουργίας οριζόντιων δικτύων συχνά υπό συνεταιριστική μορφή, την άμεση συμμετοχή των πολιτών στην παραγωγή και στην αναδιανομή της ενέργειας που παράγεται επίσης από ανανεώσιμες πηγές. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η συμμετοχή των εν λόγω φορέων είναι χρήσιμη για τη διεύρυνση του φάσματος εκείνων που έχουν πρόσβαση στις αγορές ενέργειας και επιτελεί διττή λειτουργία, αφενός, με τη διασφάλιση του πλουραλισμού των επιχειρήσεων και, αφετέρου, με την επίταση του ανταγωνισμού στις αγορές ενέργειας και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. |
| --- | --- |

6.5.

7.   Ανταγωνισμός και τραπεζικός τομέας

| 7.1. | Στην έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού 2020 επισημαίνεται ότι δεν υπήρξαν νέες επιμέρους υποθέσεις κρατικών ενισχύσεων προς χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι ενέκρινε την παράταση ορισμένων εθνικών καθεστώτων στήριξης, βάσει των οποίων τα κράτη μέλη μπορούν να παρεμβαίνουν, εάν χρειαστεί, για να διευκολύνουν την εύτακτη διευθέτηση δυσχερειών ή κρίσεων που αντιμετωπίζουν μικρά πιστωτικά ιδρύματα. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τη σημασία των τοπικών και των περιφερειακών τραπεζών, τόσο ως φορέων διασφάλισης της ενδεδειγμένης «επιχειρηματικής βιοποικιλότητας» στον τραπεζικό τομέα όσο και ως παραγόντων της αγοράς που βρίσκονται κοντά στα νοικοκυριά και στις επιχειρήσεις των απομακρυσμένων περιοχών, και επιδοκιμάζει την προβλεπόμενη από την Επιτροπή παράταση των καθεστώτων, σε περίπτωση που καταστεί αναγκαία η διευθέτηση της εύτακτης εξόδου τραπεζικών ιδρυμάτων κάθε μεγέθους για την προστασία των αποταμιευτών και τη διατήρηση της εμπιστοσύνης στο οικονομικό και στο χρηματοπιστωτικό πλαίσιο. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Παραπέμποντας στην απόφαση του Δικαστηρίου της ΕΕ στην υπόθεση Tercas, η οποία επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση με ανάλογα συμπεράσματα, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι τα συστήματα εγγυήσεων των τραπεζικών ιδρυμάτων που χρηματοδοτούνται από ιδιωτικούς πόρους και δεν τελούν υπό τη δεσπόζουσα επιρροή του κράτους πρέπει να θεωρείται ότι εξαιρούνται από τους ενωσιακούς κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων. |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | Τα εν λόγω συστήματα εγγυήσεων δεν συνιστούν κρατική παρέμβαση στην οικονομία, αλλά αποτελούν μάλλον έκφραση ενός ιδιωτικού καθεστώτος αμοιβαίας αλληλεγγύης μεταξύ πιστωτικών ιδρυμάτων και αυτοοργάνωσης μέσω ιδίων πόρων, το οποίο αποσκοπεί στη διατήρηση της εμπιστοσύνης των καταθετών και των αποταμιευτών στο τραπεζικό σύστημα, ακόμη και σε περίπτωση συγκεκριμένων κρίσεων. |
| --- | --- |

7.4.

8.   Ανταγωνισμός και φορολογικά καθεστώτα

| 8.1. | Η έκβαση των διαφόρων νομικών διαφορών, τις οποίες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρέπεμψε στο Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τα επιλεκτικά φορολογικά πλεονεκτήματα και τις εθνικές φορολογικές αποφάσεις τύπου «tax ruling» που θεωρήθηκαν αρχικά ως μη συμμορφούμενες προς το άρθρο 107 της ΣΛΕΕ, καταδεικνύει την επιδοκιμαζόμενη βούληση της Επιτροπής να διασφαλίσει μια πραγματικά εναρμονισμένη δημοσιονομική πειθαρχία στην Ευρώπη με όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή της, συμπεριλαμβανομένων των εκτελεστικών αποφάσεων στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων. |
| --- | --- |

8.1.

| 8.2. | Ωστόσο, η διαφορετική έκβαση των εν λόγω αποφάσεων ενώπιον των ευρωπαϊκών δικαιοδοσιών προβάλλει την ανάγκη μεγαλύτερης αποτελεσματικότητας και εναρμόνισης των φορολογικών κανόνων στην Ευρώπη μέσω της εφαρμογής του σχεδίου δράσης που εγκρίθηκε επί του θέματος από την Επιτροπή στις αρχές του 2021 και, ως εκ τούτου, μέσω της ανάληψης κατάλληλων νομοθετικών πρωτοβουλιών στον τομέα της φορολογίας για την προστασία και την εδραίωση της εσωτερικής αγοράς. |
| --- | --- |

8.2.

Βρυξέλλες, 8 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 64.

1

(2)  ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 70.

2

(3)  ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 38.

3

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/82 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/82

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2014/53/ΕΕ σχετικά με την εναρμόνιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τη διαθεσιμότητα ραδιοεξοπλισμού στην αγορά»

[COM(2021) 547 final — 2021/0291 (COD)]

(2022/C 152/13)

| Εισηγητής: | ο κ. Christophe LEFÈVRE |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Christophe LEFÈVRE

| Διαβούλευση | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 30.9.2021
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 4.10.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 18.11.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 8.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 231/0/6 |

Διαβούλευση

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 30.9.2021

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 4.10.2021

Νομική βάση

Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

18.11.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

8.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

231/0/6

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) έλαβε γνώση της πρότασης της Επιτροπής για εντατικότερη δράση με σκοπό να επιβληθεί το πρότυπο USB-C, ένα πρότυπο συνεπές και ομοιόμορφο για τους φορτιστές κινητών τηλεφώνων και παρόμοιων συσκευών. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Από το 2009, και ακόμη πιο πρόσφατα από το 2014, οι πρόσφατες εθελοντικές πρωτοβουλίες δεν αντεπεξέρχονται πλήρως στους στόχους της Ένωσης για μείωση των αποβλήτων ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού, διευκόλυνση της χρήσης από τους καταναλωτές και αποφυγή του κατακερματισμού της αγοράς συσκευών φόρτισης. Το 2018, ο αριθμός των φορτιστών που αχρηστεύθηκαν υπολογίστηκε ότι αντιστοιχούσε σε 11 000 τόνους αποβλήτων ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε μάλιστα, τον Ιανουάριο του 2020 (1) ψήφισμα με στόχο τη θέσπιση αυστηρότερης νομοθεσίας που επικροτείται απολύτως από την ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει πλήρως το σχέδιο οδηγίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που ζητήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να ληφθούν επιπλέον μέτρα πέραν του σχεδίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και συνιστά να επεκταθεί αυτή η υποχρέωση για τους φορτιστές κινητών τηλεφώνων και συναφών συσκευών στο σύνολο των ραδιοηλεκτρικών, ηλεκτρονικών, συνδεδεμένων, επαναφορτιζόμενων συσκευών, καθώς και για τους φορτιστές φορητών υπολογιστών: επίσης, το ζητούμενο είναι να υπάρχει δυνατότητα φόρτισης μιας κινητής συσκευής με φορτιστή υπολογιστή τύπου USB-C 65 W αντί 2,1 W και να αποφεύγεται η μεταφορά πολλών διαφορετικών φορτιστών από τα μετακινούμενα άτομα. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ διαπίστωσε ότι, ολοένα και περισσότερο, υποδοχές USB χαμηλής ισχύος (2,1 W) που προορίζονται για τη φόρτιση κινητών συσκευών διατίθενται στους χρήστες —με ή χωρίς καλώδια— σε λεωφορεία, αεροπλάνα, εμπορικά κέντρα, αίθουσες συνεδριάσεων και άλλους χώρους διέλευσης. Ενίοτε, ωστόσο, η ισχύς τους δεν επαρκεί για τη φόρτιση ορισμένων συσκευών που αναφέρονται στην οδηγία. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Προκειμένου να προωθηθεί η ταχεία φόρτιση και ο δανεισμός καλωδίων USB-C μεταξύ χρηστών για σύντομη διαδρομή ή περιορισμένο χρόνο, η ΕΟΚΕ προτείνει να εξοπλιστούν στο μέλλον αυτοί οι χώροι με υπερταχείς φορτιστές. Η πρόταση αυτή ανταποκρίνεται σε μία από τις ανάγκες που επισημάνθηκαν σε έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι οι μπαταρίες μπορεί να έχουν περιορισμένη διάρκεια ζωής σε σχέση με την υπόλοιπη συσκευή. Συνιστά οι μπαταρίες που χρησιμοποιούνται σε υπολογιστές, ταμπλέτες ή κινητά τηλέφωνα να συγκλίνουν όσον αφορά τα πρότυπα, ούτως ώστε να επιτρέπεται η αντικατάστασή τους αντί να χρειάζεται η αγορά ολόκληρης της συσκευής σε περίπτωση πρόωρης δυσλειτουργίας της μπαταρίας. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει την ευθύνη των κατασκευαστών ηλεκτρονικών συσκευών όσον αφορά τη βιώσιμη ανάπτυξη και ζητεί να εξασφαλίζουν οι ίδιοι ότι το κόστος αντικατάστασης της μπαταρίας είναι χαμηλό και ότι η τεχνική δυνατότητα αποτρέπει την ανάγκη αντικατάστασης ολόκληρης της ηλεκτρονικής συσκευής όταν χρειάζεται να αντικατασταθεί μόνο η μπαταρία. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να συστήσει στους κατασκευαστές να μην προσπαθούν να παρακάμψουν τη νομοθεσία με αλλαγές τάσης ή έντασης που θα απαιτούσαν χρήση του φορτιστή της εκάστοτε συγκεκριμένης μάρκας, αναιρώντας έτσι τους στόχους της οδηγίας. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να εξασφαλίσουν την παροχή εκτεταμένης πληροφόρησης στο ευρύ κοινό μετά το πέρας της νομοθετικής διαδικασίας, προκειμένου να ενημερώσουν τους καταναλωτές και να τους ενθαρρύνουν να προτιμούν στο μέλλον μόνο συσκευές που διαθέτουν διεπαφή USB-C. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Ιστορικό της γνωμοδότησης

| 2.1. | Από το 2009, η Επιτροπή επιδιώκει να περιορίσει τον κατακερματισμό της αγοράς διεπαφών φόρτισης για κινητά τηλέφωνα και παρόμοιες συσκευές. Ωστόσο, οι σχετικές πρωτοβουλίες οδήγησαν μόνο σε εθελοντικά προγράμματα (2) τα οποία δεν είναι νομικώς δεσμευτικά και, επομένως, δεν εξασφαλίζουν συνεπή και ομοιόμορφη εφαρμογή. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Οι πρόσφατες εθελοντικές πρωτοβουλίες δεν αντεπεξέρχονται πλήρως στους στόχους πολιτικής της Ένωσης για μείωση των αποβλήτων ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού, διασφάλιση της ευκολίας των καταναλωτών και αποφυγή του κατακερματισμού της αγοράς συσκευών φόρτισης. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η απουσία εναρμόνισης στον τομέα αυτόν μπορεί να οδηγήσει σε ουσιαστικές διαφορές μεταξύ των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων ή των πρακτικών των κρατών μελών σχετικά με τη διαλειτουργικότητα των κινητών τηλεφώνων και παρόμοιων κατηγοριών ή κλάσεων ραδιοεξοπλισμού με τις συσκευές φόρτισής τους, καθώς και σχετικά με την προμήθεια ραδιοεξοπλισμού χωρίς συσκευές φόρτισης. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ως εκ τούτου, απαιτείται δράση εκ μέρους της Ένωσης για την προώθηση κοινού βαθμού διαλειτουργικότητας και για την παροχή πληροφοριών στους τελικούς χρήστες σχετικά με τα χαρακτηριστικά φόρτισης του ραδιοεξοπλισμού. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Τον Ιανουάριο του 2020 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα (3) με το οποίο ζητούσε την επείγουσα έγκριση προτύπου για κοινού τύπου φορτιστή κινητών τηλεφώνων, προκειμένου να αποφευχθεί περαιτέρω κατακερματισμός της εσωτερικής αγοράς. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Βάσει εκτιμήσεων, οι φορτιστές κινητών τηλεφώνων ευθύνονταν για περίπου 11 000 τόνους αποβλήτων ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού το 2018 και οι σχετικές εκπομπές σε όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής ήταν περίπου 600 kt ισοδύναμου CO2. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η Ένωση έχει δεσμευτεί να προωθήσει την αποδοτική χρήση των πόρων, στρεφόμενη προς μια καθαρή κυκλική οικονομία, μέσω της δρομολόγησης πρωτοβουλιών όπως η οδηγία 2012/19/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4) και, πιο πρόσφατα, μέσω της θέσπισης της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Η παρούσα οδηγία αποσκοπεί στη μείωση των αποβλήτων ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού που παράγονται από την πώληση ραδιοεξοπλισμού, καθώς και στη μείωση της εξόρυξης πρώτων υλών και των εκπομπών CO2 που παράγονται από την παραγωγή, τη μεταφορά και τη διάθεση φορτιστών, ώστε να προαχθεί, κατά τον τρόπο αυτόν, η κυκλικότητα της οικονομίας. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η πρόταση έχει ως στόχο την εισαγωγή στην οδηγία 2014/53/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) απαιτήσεων όσον αφορά τα πρωτόκολλα επικοινωνίας φόρτισης, τη διεπαφή φόρτισης (δηλαδή την υποδοχή φόρτισης) ορισμένων κατηγοριών ή κλάσεων ραδιοεξοπλισμού, καθώς και τις πληροφορίες που πρέπει να παρέχονται στους τελικούς χρήστες σχετικά με τα χαρακτηριστικά φόρτισης των εν λόγω κατηγοριών ή κλάσεων ραδιοεξοπλισμού. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η πρόταση απαιτεί τα κινητά τηλέφωνα και άλλες παρόμοιες ραδιοσυσκευές (ταμπλέτες, ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές, ακουστικά κεφαλής και ακουστικά κεφαλής με μικρόφωνο, κονσόλες βιντεοπαιχνιδιών χειρός και φορητά ηχεία), αν μπορούν να φορτιστούν μέσω ενσύρματης φόρτισης, να είναι εξοπλισμένα με υποδοχή φόρτισης τύπου USB Type-C και, αν απαιτείται επίσης φόρτιση σε τάση άνω των 5 βολτ ή ρεύμα άνω των 3 αμπέρ ή ισχύς άνω των 15 βατ, να ενσωματώνουν το πρωτόκολλο επικοινωνίας φόρτισης για παροχή ισχύος μέσω USB. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Η Επιτροπή μπορεί να εγκρίνει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις για να λάβει υπόψη, στο μέλλον, οποιοδήποτε πρόσθετο είδος τεχνολογιών φόρτισης εκτός της ενσύρματης φόρτισης. |
| --- | --- |

2.10.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι, εδώ και 12 έτη, η Επιτροπή δρα με σκοπό τη σύγκλιση των προτύπων για τους φορτιστές, ανταποκρινόμενη κατ’ αυτόν τον τρόπο στις απαιτήσεις βιωσιμότητας και μείωσης των αποβλήτων που ανακυκλώνονται δύσκολα. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η έλλειψη κοινού τύπου φορτιστή συνεπάγεται τη συστηματική πώληση ενός φορτιστή και ενός καλωδίου τροφοδοσίας/δεδομένων με κάθε συσκευή, ενώ ο καταναλωτής θα μπορούσε να έχει την επιλογή να αγοράζει μόνο μία συσκευή. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει πλήρως το σχέδιο οδηγίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που ζητήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Είναι προφανές ότι η πώληση ειδικών φορτιστών αντιπροσωπεύει σημαντικό μέρος των εσόδων των κατασκευαστών, ιδίως της κινητής τηλεφωνίας: θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι οι ίδιοι οι κατασκευαστές δεν θα τροποποιούν τακτικά τα ηλεκτρονικά πρότυπα (επίπεδο τάσης, απαραίτητη ισχύς κ.λπ.) ώστε να προωθούν τη συστηματική πώληση του μοντέλου φορτιστή της δικής τους μάρκας, ακόμα και του καλωδίου μεταφοράς δεδομένων, που μπορεί να είναι κοινού τύπου. Αυτό δεν επιτρέπει την επαναχρησιμοποίηση ενός φορτιστή που έχει ήδη αγοραστεί. Αυτό θα υπονόμευε την αποτελεσματική εφαρμογή του στόχου μείωσης της ποσότητας αποβλήτων ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να εξασφαλίσουν την παροχή εκτεταμένης πληροφόρησης στο ευρύ κοινό μετά το πέρας της νομοθετικής διαδικασίας, προκειμένου να ενημερώσουν τους καταναλωτές και να τους ενθαρρύνουν να προτιμούν στο μέλλον μόνο συσκευές που διαθέτουν διεπαφή USB-C. |
| --- | --- |

3.5.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να διευκολύνει η βιομηχανία την υπερταχεία φόρτιση των κινητών τηλεφώνων με ισχυρούς φορτιστές, όπως ένας απλός φορτιστής υπολογιστή με έξοδο τύπου USB-C 65 W, αντί για 2,1 W. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι, ολοένα και περισσότερο, υποδοχές USB που προορίζονται για τη φόρτιση κινητών συσκευών διατίθενται στους χρήστες —με ή χωρίς καλώδια— σε λεωφορεία, αεροπλάνα, εμπορικά κέντρα, αίθουσες συνεδριάσεων και άλλους χώρους διέλευσης. Από προεπιλογή, πρόκειται για υποδοχές χαμηλής τάσης (2,1 W), και αυτή η ισχύς είναι ήδη ανεπαρκής για τη φόρτιση ορισμένων συσκευών που αναφέρονται στην οδηγία. Προκειμένου να προωθηθεί η ταχεία φόρτιση και ο δανεισμός καλωδίων USB-C μεταξύ χρηστών για σύντομη διαδρομή ή περιορισμένο χρόνο, η ΕΟΚΕ προτείνει να εξοπλιστούν στο μέλλον αυτοί οι χώροι με υπερταχείς φορτιστές. Η πρόταση αυτή ανταποκρίνεται σε μία από τις ανάγκες που επισημάνθηκαν σε έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά αυτή η απαίτηση αναζήτησης ενιαίου φορτιστή τύπου USB-C για τα κινητά τηλέφωνα να επεκταθεί και στους φορητούς υπολογιστές, έστω και αν το επίπεδο φόρτισης και ισχύος πρέπει να προσαρμοστεί ηλεκτρονικά. Τόσο για οικολογικούς λόγους όσο και για να αποφεύγεται η μεταφορά πολλών φορτιστών από τα μετακινούμενα άτομα, η υποχρέωση που προβλέπεται από την οδηγία πρέπει να επεκταθεί και στους φορητούς υπολογιστές, εκτός εάν υπάρχει κάποιο τεχνολογικό κώλυμα που θα πρέπει να αιτιολογηθεί επαρκώς. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι οι μπαταρίες μπορεί να έχουν περιορισμένη διάρκεια ζωής σε σχέση με την υπόλοιπη συσκευή. Συνιστά οι μπαταρίες που χρησιμοποιούνται σε υπολογιστές, ταμπλέτες ή κινητά τηλέφωνα να συγκλίνουν όσον αφορά τα πρότυπα, ούτως ώστε να επιτρέπεται η εύκολη και οικονομική αντικατάστασή τους αντί να χρειάζεται η αγορά ολόκληρης της συσκευής σε περίπτωση πρόωρης δυσλειτουργίας της μπαταρίας. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει την ευθύνη των κατασκευαστών ηλεκτρονικών συσκευών όσον αφορά την οικολογία και τη βιώσιμη ανάπτυξη. |
| --- | --- |

4.4.

Βρυξέλλες, 8 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 30ής Ιανουαρίου 2020, σχετικά με κοινό φορτιστή για κινητό ραδιοεξοπλισμό [2019/2983(RSP)] (ΕΕ C 331 της 17.8.2021, σ. 2).

1

(2)  https://ec.europa.eu/docsroom/documents/2417/attachments/1/translations

2

(3)  Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 30ής Ιανουαρίου 2020, σχετικά με κοινό φορτιστή για κινητό ραδιοεξοπλισμό [2019/2983(RSP)] (ΕΕ C 331 της 17.8.2021, σ. 2).

3

(4)  Οδηγία 2012/19/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 4ης Ιουλίου 2012, σχετικά με τα απόβλητα ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού (ΑΗΗΕ) (ΕΕ L 197 της 24.7.2012, σ. 38).

4

(5)  Οδηγία 2014/53/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Απριλίου 2014, σχετικά με την εναρμόνιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τη διαθεσιμότητα ραδιοεξοπλισμού στην αγορά και την κατάργηση της οδηγίας 1999/5/ΕΚ (ΕΕ L 153 της 22.5.2014, σ. 62).

5

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/85 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/85

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2017/746 όσον αφορά τις μεταβατικές διατάξεις για ορισμένα in vitro διαγνωστικά ιατροτεχνολογικά προϊόντα και την αναβολή της εφαρμογής των απαιτήσεων για τα εσωτερικά τεχνολογικά προϊόντα»

[COM(2021) 627 final — 2021/0323 (COD)]

(2022/C 152/14)

| Εισηγητής: | ο κ. Christophe LEFÈVRE |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Christophe LEFÈVRE

| Αιτήσεις γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 18.10.2021
  Συμβούλιο, 22.10.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 114 και 168 παράγραφος 4 στοιχείο γ) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 8.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 206/0/4 |

Αιτήσεις γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 18.10.2021

Συμβούλιο, 22.10.2021

Νομική βάση

Άρθρα 114 και 168 παράγραφος 4 στοιχείο γ) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

8.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

206/0/4

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ), λαμβάνοντας υπόψη τις έκτακτες περιστάσεις που έχουν δημιουργηθεί λόγω της κρίσης SARS-CoV-2 (COVID-19) και τις επιπτώσεις της σε διάφορους τομείς που καλύπτονται από τον κανονισμό (ΕΕ) 2017/746 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1), υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής η οποία, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, αποτελεί κατάλληλο και αναγκαίο μέτρο για την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας της δημόσιας υγείας και των οικονομικών συμφερόντων του εν λόγω τομέα. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η υγεία αποτελεί υψηλή προτεραιότητα για τους πολίτες της Ευρώπης και επιβεβαιώνει εκ νέου ότι τα in vitro διαγνωστικά ιατροτεχνολογικά προϊόντα διαδραματίζουν βασικό ρόλο στην πρόληψη, διάγνωση και θεραπεία νοσημάτων (2). Είναι ζωτικής σημασίας για την υγεία μας και για την ποιότητα ζωής των ανθρώπων που πάσχουν από νοσήματα και αναπηρίες που πρέπει να τις διαχειρίζονται, και ακόμα περισσότερο σε μια παγκόσμια πανδημία. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο υπουργών Υγείας (EPSCO) της 15ης Ιουνίου 2021 εξέφρασαν την ανησυχία τους σχετικά με την πολύ κρίσιμη κατάσταση και κάλεσαν την Επιτροπή να υποβάλει επειγόντως νομοθετική πρόταση για τη διευκόλυνση της μετάβασης στο νέο κανονιστικό πλαίσιο και τη διασφάλιση της διαθεσιμότητας in vitro διαγνωστικών ιατροτεχνολογικών προϊόντων στην αγορά της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί θεμελιώδες οι πολίτες να είναι βέβαιοι για την αξιοπιστία αυτών των τεστ. Στόχος είναι να μειωθεί σημαντικά το ποσοστό των «ψευδώς θετικών» αποτελεσμάτων, αλλά και των «ψευδώς αρνητικών» αποτελεσμάτων. Μόνο το 8 % του συνόλου των in vitro διαγνωστικών ιατροτεχνολογικών προϊόντων που διατίθενται στην αγορά υπόκειται σε έλεγχο από οργανισμούς κοινοποιημένους δυνάμει της οδηγίας 98/79/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), έναντι του στόχου του 80 % που επιδιώκεται στο υπό εξέταση σχέδιο κανονισμού για τα in vitro διαγνωστικά ιατροτεχνολογικά προϊόντα. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Συνεπώς, η ΕΟΚΕ τάσσεται ανεπιφύλακτα υπέρ της ταχείας αύξησης της ικανότητας πιστοποίησης των in vitro διαγνωστικών ιατροτεχνολογικών προϊόντων. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ συνιστά εξάλλου τα αποτελέσματα αυτών των τεστ να αποτελούν αντικείμενο ειδικής ιατρικής υποστήριξης σε περίπτωση θετικού αποτελέσματος, ιδίως σε περίπτωση που τα προϊόντα αυτά διατίθενται για αυτοδιάγνωση. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η μετάθεση της ημερομηνίας εφαρμογής κατά ένα έτος δεν θα επιλύσει τα προβλήματα σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) 2017/746 και ότι πρέπει να επιτραπεί η σταδιακή εισαγωγή των απαιτήσεων του νέου κανονισμού σε ένα μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ενώ παράλληλα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στα in vitro διαγνωστικά ιατροτεχνολογικά προϊόντα υψηλού κινδύνου. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την τροποποίηση του άρθρου 110 του κανονισμού που αφορά τις μεταβατικές διατάξεις, ώστε για τα υφιστάμενα τεχνολογικά προϊόντα υψηλότερης κατηγορίας κινδύνου να προβλέπεται μικρότερο χρονικό διάστημα από εκείνο για τα υφιστάμενα τεχνολογικά προϊόντα χαμηλότερης κατηγορίας κινδύνου. Ταυτόχρονα, η ισχύουσα μεταβατική περίοδος για τα τεχνολογικά προϊόντα που καλύπτονται από πιστοποιητικά κοινοποιημένων οργανισμών που εκδόθηκαν βάσει της οδηγίας 98/79/ΕΚ θα πρέπει να παραταθεί κατά ένα έτος, δηλαδή έως τις 26 Μαΐου 2025. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προτάσεις της Επιτροπής για:






  — | παράταση της μεταβατικής περιόδου για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα που καλύπτονται από πιστοποιητικό που έχει εκδοθεί δυνάμει της οδηγίας 98/79/ΕΚ· |
| --- | --- | --- |

1.8.

—

παράταση της μεταβατικής περιόδου για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα που καλύπτονται από πιστοποιητικό που έχει εκδοθεί δυνάμει της οδηγίας 98/79/ΕΚ·

| — | θέσπιση προσαρμοσμένων μεταβατικών περιόδων για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα που πρέπει να υποβληθούν σε εκτίμηση της συμμόρφωσης με τη συμμετοχή κοινοποιημένων οργανισμών για πρώτη φορά· |
| --- | --- |

—

θέσπιση προσαρμοσμένων μεταβατικών περιόδων για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα που πρέπει να υποβληθούν σε εκτίμηση της συμμόρφωσης με τη συμμετοχή κοινοποιημένων οργανισμών για πρώτη φορά·

| — | η θέσπιση μεταβατικής περιόδου όσον αφορά τις απαιτήσεις για τα τεχνολογικά προϊόντα που κατασκευάζονται και χρησιμοποιούνται εντός της ίδιας μονάδας υγείας. |
| --- | --- |

—

η θέσπιση μεταβατικής περιόδου όσον αφορά τις απαιτήσεις για τα τεχνολογικά προϊόντα που κατασκευάζονται και χρησιμοποιούνται εντός της ίδιας μονάδας υγείας.

2.   Η πρόταση της Επιτροπής

| 2.1. | Η οδηγία 98/79/ΕΚ (4) για τα ιατροτεχνολογικά βοηθήματα που χρησιμοποιούνται στη διάγνωση in vitro θα αντικατασταθεί από τις 26 Μαΐου 2022 από τον κανονισμό (ΕΕ) 2017/746 (5), ο οποίος θεσπίζει νέο κανονιστικό πλαίσιο για τα εν λόγω ιατροτεχνολογικά προϊόντα [διαγνωστικές δοκιμασίες (τεστ)για HIV, τεστ εγκυμοσύνης ή τεστ για SARS-CoV-2] (6). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Στόχος του νέου κανονισμού είναι να διασφαλιστεί η ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και υψηλό επίπεδο προστασίας της δημόσιας υγείας, των ασθενών και των χρηστών, λαμβανομένου υπόψη του μεγάλου αριθμού των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) που δραστηριοποιούνται στον κλάδο αυτόν. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Μία από τις κύριες αλλαγές αφορά τη συμμετοχή ανεξάρτητων οργανισμών εκτίμησης της συμμόρφωσης. Με τον νέο κανονισμό, περίπου το 80 % των in vitro διαγνωστικών ιατροτεχνολογικών προϊόντων θα υπόκειται στον έλεγχο κοινοποιημένων οργανισμών (έναντι του τωρινού 8 %). Οι κατασκευαστές θα πρέπει να υποβάλουν αίτηση σε κοινοποιημένο οργανισμό για να λάβουν ένα η περισσότερα πιστοποιητικά μετά από διαδικασία διάρκειας ενός έτους περίπου. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Το άρθρο 110 του κανονισμού (ΕΕ) 2017/746 περιλαμβάνει μεταβατικές διατάξεις για τεχνολογικά προϊόντα με πιστοποιητικά που εκδόθηκαν από κοινοποιημένους οργανισμούς σύμφωνα με την οδηγία 98/79/ΕΚ πριν από τις 26 Μαΐου 2022. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η πανδημία COVID-19 κατέδειξε την ανάγκη ενός κανονιστικού πλαισίου για τα in vitro διαγνωστικά ιατροτεχνολογικά προϊόντα εντός της Ένωσης, αλλά επίσης δημιούργησε πρόσθετες νέες προκλήσεις όσον αφορά την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) 2017/746. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Συνεπώς, απαιτήθηκαν σημαντικοί πρόσθετοι πόροι από τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών, τις μονάδες υγείας, τους κοινοποιημένους οργανισμούς, τους κατασκευαστές και άλλους οικονομικούς φορείς προκειμένου να αυξηθεί η διαθεσιμότητα διαγνωστικών ιατροτεχνολογικών προϊόντων ζωτικής σημασίας. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Ως εκ τούτου, το γεγονός ότι οι έξι επί του παρόντος ορισθέντες κοινοποιημένοι οργανισμοί είναι εγκατεστημένοι σε τρεις μόνον χώρες (Γερμανία, Γαλλία και Κάτω Χώρες) καθιστά την κατάσταση ιδιαίτερα δύσκολη για τις ΜΜΕ που εδρεύουν σε άλλα κράτη μέλη. Επιπλέον, οι ταξιδιωτικοί περιορισμοί εμπόδισαν και εξακολουθούν να παρακωλύουν την ορθή διενέργεια της εκτίμησης της συμμόρφωσης από τους κοινοποιημένους οργανισμούς. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Ως εκ τούτου, η παρούσα πρόταση αποσκοπεί:






  — | παράταση της υφιστάμενης μεταβατικής περιόδου για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα που καλύπτονται από πιστοποιητικό που έχει εκδοθεί δυνάμει της οδηγίας 98/79/ΕΚ· |
| --- | --- | --- |

2.8.

—

παράταση της υφιστάμενης μεταβατικής περιόδου για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα που καλύπτονται από πιστοποιητικό που έχει εκδοθεί δυνάμει της οδηγίας 98/79/ΕΚ·

| — | η θέσπιση προσαρμοσμένων μεταβατικών περιόδων για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα που πρέπει να υποβληθούν σε εκτίμηση της συμμόρφωσης με τη συμμετοχή κοινοποιημένων οργανισμών για πρώτη φορά βάσει του κανονισμού (ΕΕ) 2017/746· |
| --- | --- |

—

η θέσπιση προσαρμοσμένων μεταβατικών περιόδων για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα που πρέπει να υποβληθούν σε εκτίμηση της συμμόρφωσης με τη συμμετοχή κοινοποιημένων οργανισμών για πρώτη φορά βάσει του κανονισμού (ΕΕ) 2017/746·

| — | η θέσπιση μεταβατικής περιόδου όσον αφορά τις απαιτήσεις για τα τεχνολογικά προϊόντα που κατασκευάζονται και χρησιμοποιούνται εντός της ίδιας μονάδας υγείας. Με αυτόν τον τρόπο, θα δοθεί στις μονάδες υγείας επιπλέον χρόνος για να συμμορφωθούν με τις νέες απαιτήσεις και να διασφαλιστεί ότι στα κλινικά εργαστήρια θα είναι δυνατόν να εξακολουθήσουν να αναπτύσσονται εσωτερικές διαγνωστικές δοκιμασίες (τεστ), οι οποία συχνά είναι απαραίτητες, ιδίως για τη διάγνωση σπάνιων νόσων. |
| --- | --- |

—

η θέσπιση μεταβατικής περιόδου όσον αφορά τις απαιτήσεις για τα τεχνολογικά προϊόντα που κατασκευάζονται και χρησιμοποιούνται εντός της ίδιας μονάδας υγείας. Με αυτόν τον τρόπο, θα δοθεί στις μονάδες υγείας επιπλέον χρόνος για να συμμορφωθούν με τις νέες απαιτήσεις και να διασφαλιστεί ότι στα κλινικά εργαστήρια θα είναι δυνατόν να εξακολουθήσουν να αναπτύσσονται εσωτερικές διαγνωστικές δοκιμασίες (τεστ), οι οποία συχνά είναι απαραίτητες, ιδίως για τη διάγνωση σπάνιων νόσων.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την πεποίθησή της, η οποία έχει ήδη εκφραστεί στη γνωμοδότησή της για τον ισχύοντα κανονισμό ((EU) 2017/746) (7), ότι «η υγεία αποτελεί υψηλή προτεραιότητα για τους πολίτες της Ευρώπης» και ότι «τα in vitro διαγνωστικά ιατροτεχνολογικά προϊόντα διαδραματίζουν βασικό ρόλο στην πρόληψη, διάγνωση και θεραπεία νοσημάτων». Είναι ζωτικής σημασίας για την υγεία μας και για την ποιότητα ζωής των ανθρώπων που πάσχουν από νοσήματα και αναπηρίες που πρέπει τις να διαχειρίζονται, και ακόμα περισσότερο σε μια παγκόσμια πανδημία. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ είχε εγκρίνει την αναδιατύπωση του ισχύοντος κανονιστικού συστήματος, με την οποία ενισχύθηκαν οι διαδικασίες έγκρισης πριν από τη διάθεση στην αγορά, και ιδίως η εποπτεία μετά τη διάθεση στην αγορά. Η αναδιατύπωση αυτή ανταποκρίνεται επίσης στις ανάγκες των πολιτών σχετικά με την ασφάλεια των ασθενών και την αποτελεσματικότητα των ιατροτεχνολογικών προϊόντων. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης ότι, λόγω της ισχυρής ικανότητάς του για καινοτομία και των θέσεων εργασίας υψηλής ειδίκευσης που διαθέτει, ο κλάδος αυτός αντιπροσωπεύει σημαντικό μερίδιο της ευρωπαϊκής οικονομίας. Ως εκ τούτου, έχει θεμελιώδη σημασία όχι μόνο να εξασφαλιστεί το υψηλότερο δυνατό επίπεδο προστασίας της υγείας, αλλά και να ληφθούν υπόψη τα συμφέροντα του κλάδου στον οποίο το 80 % των κατασκευαστών είναι μικρές, μεσαίες και πολύ μικρές επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ έχει πλήρη επίγνωση του γεγονότος ότι η κρίση λόγω της COVID-19 έχει δημιουργήσει έκτακτες περιστάσεις που επί του παρόντος έχουν σημαντικό αντίκτυπο σε διάφορους τομείς που καλύπτονται από τον κανονισμό (ΕΕ) 2017/746. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η τρέχουσα κρίση δημιούργησε μια εκτεταμένη και άνευ προηγουμένου πρόκληση για τα συστήματα υγείας των κρατών μελών και σοβαρή επιβάρυνση για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη (νοσηλευτικά ιδρύματα, επαγγελματίες του τομέα της υγείας, ασθενείς και οικονομικοί παράγοντες). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι όλα αυτά τα ενδιαφερόμενα μέρη, τα οποία είναι απαραίτητα για τη λειτουργία των συστημάτων υγείας, δεν θα είναι σε θέση να διασφαλίσουν την ορθή εφαρμογή και υλοποίηση του κανονισμού κατά τις αρχικά προβλεφθείσες ημερομηνίες. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο υπουργών Υγείας (EPSCO) της 15ης Ιουνίου 2021 εξέφρασαν την ανησυχία τους σχετικά με την πολύ κρίσιμη κατάσταση και κάλεσαν την Επιτροπή να υποβάλει επειγόντως νομοθετική πρόταση για τη διευκόλυνση της μετάβασης στο νέο κανονιστικό πλαίσιο και τη διασφάλιση της διαθεσιμότητας in vitro διαγνωστικών ιατροτεχνολογικών προϊόντων στην αγορά της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί θεμελιώδες οι πολίτες να είναι βέβαιοι για την αξιοπιστία αυτών των τεστ. Στόχος είναι να μειωθεί σημαντικά το ποσοστό των «ψευδώς θετικών» αποτελεσμάτων, αλλά και των «ψευδώς αρνητικών» αποτελεσμάτων. Μόνο το 8 % του συνόλου των in vitro διαγνωστικών ιατροτεχνολογικών προϊόντων που διατίθενται στην αγορά υπόκειται σε έλεγχο από οργανισμούς κοινοποιημένους δυνάμει της οδηγίας 98/79/ΕΚ, έναντι του στόχου του 80 % που επιδιώκεται στο υπό εξέταση σχέδιο κανονισμού για τα in vitro διαγνωστικά ιατροτεχνολογικά προϊόντα. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Συνεπώς, η ΕΟΚΕ τάσσεται ανεπιφύλακτα υπέρ της ταχείας αύξησης της ικανότητας πιστοποίησης των in vitro διαγνωστικών ιατροτεχνολογικών προϊόντων. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει εξάλλου ότι τα αποτελέσματα αυτών των τεστ θα πρέπει να αποτελούν αντικείμενο ειδικής ιατρικής υποστήριξης σε περίπτωση θετικού αποτελέσματος, ιδίως σε περίπτωση που τα προϊόντα αυτά διατίθενται για αυτοδιάγνωση. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η μετάθεση της ημερομηνίας εφαρμογής κατά ένα έτος δεν θα επιλύσει τα προβλήματα σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) 2017/746 και ότι πρέπει να επιτραπεί η σταδιακή εισαγωγή των απαιτήσεων του νέου κανονισμού σε ένα μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ενώ παράλληλα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στα in vitro διαγνωστικά ιατροτεχνολογικά προϊόντα υψηλού κινδύνου. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την τροποποίηση του άρθρου 110 του κανονισμού για τις μεταβατικές διατάξεις, ώστε για τα υφιστάμενα τεχνολογικά προϊόντα υψηλότερης κατηγορίας κινδύνου να προβλέπεται μικρότερο χρονικό διάστημα από εκείνο για τα υφιστάμενα τεχνολογικά προϊόντα χαμηλότερης κατηγορίας κινδύνου. Ταυτόχρονα, η ισχύουσα μεταβατική περίοδος για τα τεχνολογικά προϊόντα που καλύπτονται από πιστοποιητικά κοινοποιημένων οργανισμών που εκδόθηκαν βάσει της οδηγίας 98/79/ΕΚ θα πρέπει να παραταθεί κατά ένα έτος, δηλαδή έως τις 26 Μαΐου 2025. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προτάσεις της Επιτροπής για:






  — | παράταση της μεταβατικής περιόδου για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα που καλύπτονται από πιστοποιητικό που έχει εκδοθεί δυνάμει της οδηγίας 98/79/ΕΚ· |
| --- | --- | --- |

3.12.

—

παράταση της μεταβατικής περιόδου για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα που καλύπτονται από πιστοποιητικό που έχει εκδοθεί δυνάμει της οδηγίας 98/79/ΕΚ·

| — | θέσπιση προσαρμοσμένων μεταβατικών περιόδων για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα που πρέπει να υποβληθούν σε εκτίμηση της συμμόρφωσης με τη συμμετοχή κοινοποιημένων οργανισμών για πρώτη φορά· |
| --- | --- |

—

θέσπιση προσαρμοσμένων μεταβατικών περιόδων για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα που πρέπει να υποβληθούν σε εκτίμηση της συμμόρφωσης με τη συμμετοχή κοινοποιημένων οργανισμών για πρώτη φορά·

| — | η θέσπιση μεταβατικής περιόδου όσον αφορά τις απαιτήσεις για τα τεχνολογικά προϊόντα που κατασκευάζονται και χρησιμοποιούνται εντός της ίδιας μονάδας υγείας. |
| --- | --- |

—

η θέσπιση μεταβατικής περιόδου όσον αφορά τις απαιτήσεις για τα τεχνολογικά προϊόντα που κατασκευάζονται και χρησιμοποιούνται εντός της ίδιας μονάδας υγείας.

| 3.13. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί εύλογες τις διατάξεις αυτές ώστε να διασφαλισθεί η ορθή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, υψηλό επίπεδο προστασίας της δημόσιας υγείας και της ασφάλειας των ασθενών, καθώς και η ασφάλεια δικαίου και άρα, κατ’ αυτόν τον τρόπο, να αποφευχθούν πιθανές διαταραχές της αγοράς. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Τέλος, η ΕΟΚΕ τονίζει, όπως είχε ήδη κάνει στη γνωμοδότησή της για τον κανονισμό (ΕΕ) 2017/746, ότι η κοινωνία των πολιτών θα πρέπει να συμμετέχει περισσότερο στον καθορισμό του σχετικού κανονιστικού πλαισίου και προτείνει, για μια ακόμη φορά, τη σύσταση «συμβουλευτικής επιτροπής» αποτελούμενης από εκπροσώπους των νόμιμων ενδιαφερόμενων φορέων που είναι οργανωμένοι σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτή η επιτροπή θα πρέπει να δραστηριοποιείται παράλληλα με το Συντονιστικό Όργανο Ιατροτεχνολογικών Προϊόντων (ΣΟΙΠ) και να συνεργάζεται με αυτό, με στόχο την παροχή συμβουλών στην Επιτροπή και τα κράτη μέλη σχετικά με τις διάφορες πτυχές της ιατρικής τεχνολογίας και της εφαρμογής της νομοθεσίας. |
| --- | --- |

3.14.

Βρυξέλλες, 8 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Κανονισμός (EE) 2017/746 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 2017, για τα in vitro διαγνωστικά ιατροτεχνολογικά προϊόντα και για την κατάργηση της οδηγίας 98/79/ΕΚ και της απόφασης 2010/227/ΕΕ της Επιτροπής (ΕΕ L 117 της 5.5.2017, σ. 176).

1

(2)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ (ΕΕ C 133 της 9.5.2013, σ. 52).

2

(3)  Οδηγία 98/79/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Οκτωβρίου 1998, για τα ιατροτεχνολογικά βοηθήματα που χρησιμοποιούνται στη διάγνωση in vitro (ΕΕ L 331 της 7.12.1998, σ. 1).

3

(4)  ΕΕ L 331 της 7.12.1998, σ. 1. Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ (ΕΕ C 18 της 22.1.1996, σ. 12).

4

(5)  ΕΕ L 117 της 5.5.2017, σ. 176. Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ (ΕΕ C 133 της 9.5.2013, σ. 52).

5

(6)  Σύμφωνα με την Επιτροπή, σχεδόν το 70 % των κλινικών αποφάσεων λαμβάνονται με χρήση in vitro διαγνωστικών ιατροτεχνολογικών προϊόντων.

6

(7)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ (ΕΕ C 133 της 9.5.2013, σ. 52).

7

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/89 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/89

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας»

[COM(2021) 420 final — 2021/0239 (COD)]

«Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί στοιχείων που συνοδεύουν τις μεταφορές χρηματικών ποσών και ορισμένων κρυπτοστοιχείων (αναδιατύπωση)»

[COM(2021) 422 final — 2021/0241 (COD)]

και «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τους μηχανισμούς που πρέπει να συγκροτήσουν τα κράτη μέλη για την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τους σκοπούς της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και για την κατάργηση της οδηγίας (ΕΕ) 2015/849»

[COM(2021) 423 final — 2021/0250 (COD)]

(2022/C 152/15)

| Εισηγητής: | ο κ. Javier DOZ ORRIT |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Benjamin RIZZO |

Εισηγητής:

ο κ. Javier DOZ ORRIT

Συνεισηγητής:

ο κ. Benjamin RIZZO

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 4.10.2021
  Συμβούλιο, 8.10.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 23.11.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 8.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 230/7/0 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 4.10.2021

Συμβούλιο, 8.10.2021

Νομική βάση

Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

23.11.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

8.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

230/7/0

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (2019) και του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (2021), πανεπιστημιακές μελέτες και τώρα τα Pandora Papers και άλλες παρόμοιες δημοσιεύσεις αναδεικνύουν τη σοβαρότητα του φαινομένου της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες στην ΕΕ. Η ισχύουσα ευρωπαϊκή νομοθεσία είναι σε μεγάλο βαθμό ανεπαρκής λόγω των ελλείψεων συντονισμού και των εθνικών αποκλίσεων. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υποστηρίζει σθεναρά τη δέσμη νομοθετικών μέτρων για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, ιδίως τη δημιουργία και τον σχεδιασμό της νέας ευρωπαϊκής αρχής για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες (AMLA) με άμεσες εποπτικές εξουσίες. Θα πρέπει να διατεθούν επαρκείς πόροι για να γίνει ο πυρήνας ενός ολοκληρωμένου ευρωπαϊκού συστήματος εποπτείας και πληροφοριών. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την κατανομή του περιεχομένου μεταξύ του πρώτου κανονισμού για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες (ΚΞΧ) —εποπτεία των ιδιωτικών ιδρυμάτων— και της 6ης οδηγίας για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες —συντονισμός των εθνικών εποπτικών αρχών και των μονάδων χρηματοοικονομικών πληροφοριών (ΜΧΠ)— και με τις διατάξεις των δύο νομοθετημάτων για την εναρμόνιση της εθνικής νομοθεσίας και για την αυτοματοποίηση της καταγραφής και της διαβίβασης πληροφοριών. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Για την αποτελεσματική καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και των συναφών βασικών αδικημάτων απαιτείται αλλαγή νοοτροπίας και ουσιαστική συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την πρότασή της για ένα ευρωπαϊκό σύμφωνο για την καταπολέμηση των συμπεριφορών που θίγουν τις ηθικές και πολιτικές αρχές των δημοκρατιών μας και υπονομεύουν τα δημόσια αγαθά. Προτείνει επίσης τη δημιουργία συμβουλευτικού οργάνου της κοινωνίας των πολιτών, υπαγόμενου στην AMLA, ή υπό την εποπτεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και με συμμετοχή της AMLA. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ προτείνει την επείγουσα εφαρμογή του Κανονισμού για τα κρυπτοστοιχεία στο πλαίσιο της νομοθετικής δέσμης ΚΞΧ. Η πρόταση κανονισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις αγορές κρυπτοστοιχείων (1) αποτελεί βήμα προς την κατεύθυνση της γενικής ρύθμισης και πρέπει να τεθεί επειγόντως σε ισχύ, ωστόσο δεν αντικαθιστά όλα τα αναγκαία μέσα προστασίας ενάντια στους χρηματοπιστωτικούς και σχετικούς με την εγκληματικότητα κινδύνους αυτών των χρηματοπιστωτικών προϊόντων. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει τον τρόπο εφαρμογής της δέσμης νομοθετικών μέτρων στους διαύλους νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες εκτός του χρηματοπιστωτικού συστήματος: στην αγορά έργων τέχνης και περιουσιακών στοιχείων υψηλής αξίας· τους ελεύθερους λιμένες, τις τελωνειακές αποθήκες και τις ειδικές οικονομικές ζώνες· ορισμένες εμπορικές συναλλαγές, επενδύσεις σε ακίνητα, τυχερά παιχνίδια κ.λπ. Θεωρεί ότι θα χρειαστεί νέα ευρωπαϊκή νομοθεσία στους τομείς αυτούς. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ προτείνει να δοθούν στην Ευρωπόλ περισσότερες εξουσίες και επαρκείς πόροι για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και του διεθνικού οργανωμένου εγκλήματος, καθώς και για τον συντονισμό των εθνικών αστυνομικών δυνάμεων σε αυτούς τους τομείς. Ο αποτελεσματικός συντονισμός της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, ο οποίος θα πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή χωρίς καθυστέρηση, της Ευρωπόλ και της νέας AMLA μπορεί να αποτελέσει το κλειδί για την επιτυχία της δέσμης νομοθετικών μέτρων στην πράξη. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ασκήσει πιέσεις για την επείγουσα μεταφορά σε όλα τα κράτη μέλη της οδηγίας (ΕΕ) 2018/1673 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2) που θεσπίζει κοινό ορισμό του αδικήματος της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, καθώς και για την εφαρμογή νέας Οδηγίας για κοινό ορισμό των σχετικών αδικημάτων, βάσει της οποίας οι ποινές για αυτά τα αδικήματα πρέπει να κυμαίνονται εντός συγκεκριμένου εύρους. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την έντονη ανησυχία της για την ύπαρξη στην ΕΕ τεράστιου αριθμού «εικονικών εταιρειών», οι οποίες διαδραματίζουν καίριο ρόλο στη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και στη φοροαποφυγή. Προτείνει οι επί του παρόντος αρμόδιες αρχές και το μελλοντικό ολοκληρωμένο σύστημα εποπτείας να καταρτίσουν ειδικά προγράμματα για την παρακολούθηση αυτών των εταιρειών, τις οποίες διαχειρίζονται ορισμένα δικηγορικά γραφεία, γραφεία συμβουλών ή φορολογικοί σύμβουλοι, προκειμένου να εντοπιστούν οι πραγματικοί δικαιούχοι τους και οι υπεύθυνοι για τις συναλλαγές τους, και να διερευνηθούν τα εγκλήματα που ενδέχεται να διαπράξουν. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει τη δυνατότητα πλήρους λειτουργίας της AMLA, συμπεριλαμβανομένης της άμεσης εποπτείας, πριν από το 2026. Σε κάθε περίπτωση, η ΕΟΚΕ καλεί όλα τα εμπλεκόμενα θεσμικά όργανα να συνεργαστούν στενότερα εν τω μεταξύ για την αποτελεσματικότερη εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να καταρτιστεί ένας νέος, ρεαλιστικός και ειλικρινής κατάλογος τρίτων χωρών υψηλού κινδύνου, συμπεριλαμβανομένων όλων εκείνων που διευκολύνουν τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Προτείνει επίσης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να θεσπίσει κανόνα σύμφωνα με τον οποίο οι εταιρείες και τα άτομα που εμπλέκονται σε οικονομικό έγκλημα ή νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες θα πρέπει να αποκλείονται από τις διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ καλεί την ΕΕ και τις εθνικές κυβερνήσεις να προστατεύσουν τη ζωή και την ακεραιότητα των δημοσιογράφων, των ιδιωτικών και δημοσίων υπαλλήλων που καταγγέλλουν την οικονομική και πολιτική διαφθορά, και θεωρεί απαράδεκτη την καθυστέρηση μεταφοράς της οδηγίας (ΕΕ) 2019/1937 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3) στο εθνικό δίκαιο. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ιστορικό

| 2.1. | Τον Ιούλιο του 2019, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την αξιολόγησή της σχετικά με την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας (ΚΞΧ/ΧΤ). Στην ανακοίνωση και στις τέσσερις αξιολογήσεις (4) επισημάνθηκαν σοβαρές ελλείψεις στην εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας και αποκλίσεις μεταξύ των κρατών μελών στα της ΚΞΧ/ΧΤ. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Για την αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών, στις 7 Μαΐου 2020, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε σχέδιο δράσης με σκοπό την πρόληψη της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας (5) και ξεκίνησε δημόσια διαβούλευση σχετικά με αυτό. Το σχέδιο βασίστηκε σε έξι πυλώνες: αποτελεσματική εφαρμογή των υφιστάμενων κανόνων, ενιαίο εγχειρίδιο κανόνων της ΕΕ, εποπτεία σε επίπεδο ΕΕ, στήριξη και συνεργασία για τις ΜΧΠ, καλύτερη επιβολή του ποινικού δικαίου και ενίσχυση του ρόλου της ΕΕ στον κόσμο. Στη γνωμοδότησή της με θέμα «Καταπολέμηση της φορολογικής απάτης, της φοροαποφυγής και της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες (6)», η ΕΟΚΕ εξέφρασε την υποστήριξή της για το σχέδιο και την επείγουσα ανάπτυξη και εφαρμογή του. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Μετά την έγκριση από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τη διαβούλευση, η Επιτροπή ενσωμάτωσε τις νομοθετικές προτάσεις του σχεδίου στη δέσμη νομοθετικών μέτρων της 20ής Ιουλίου 2021, η οποία περιλαμβάνει τις ακόλουθες προτάσεις:






  — | κανονισμός σχετικά με τη σύσταση Ευρωπαϊκής Αρχής ΚΞΧ/ΧΤ (7)· |
| --- | --- | --- |

2.3.

—

κανονισμός σχετικά με τη σύσταση Ευρωπαϊκής Αρχής ΚΞΧ/ΧΤ (7)·

| — | ένα ενιαίο εγχειρίδιο κανόνων ΚΞΧ/ΧΤ που ενσωματώνει μέρος της νομοθεσίας (8)· |
| --- | --- |

—

ένα ενιαίο εγχειρίδιο κανόνων ΚΞΧ/ΧΤ που ενσωματώνει μέρος της νομοθεσίας (8)·

| — | μια νέα οδηγία, η έκτη, που αναθεωρεί μέρος της εναπομείνασας νομοθεσίας (9)· και |
| --- | --- |

—

μια νέα οδηγία, η έκτη, που αναθεωρεί μέρος της εναπομείνασας νομοθεσίας (9)· και

| — | τη μεταρρύθμιση του κανονισμού για τις μεταφορές χρηματικών ποσών ώστε να καλύπτει τα κρυπτοστοιχεία (10). |
| --- | --- |

—

τη μεταρρύθμιση του κανονισμού για τις μεταφορές χρηματικών ποσών ώστε να καλύπτει τα κρυπτοστοιχεία (10).

| 2.4. | Στο επίκεντρο της δέσμης νομοθετικών μέτρων βρίσκεται η σύσταση μιας νέας αρχής της ΕΕ (AMLA), η οποία θα αναλάβει άμεσες εποπτικές εξουσίες και θα ενισχύσει τις εξουσίες συντονισμού και συνεργασίας με τις εθνικές αρχές, με τις οποίες θα διασφαλίζει την ορθή και συνεπή εφαρμογή των κανόνων της ΕΕ από τον ιδιωτικό τομέα. Ειδικότερα:






  — | θα συγκροτήσει από κοινού με τις εθνικές αρχές ένα ενιαίο ολοκληρωμένο εποπτικό σύστημα ΚΞΧ/ΧΤ· |
| --- | --- | --- |

2.4.

—

θα συγκροτήσει από κοινού με τις εθνικές αρχές ένα ενιαίο ολοκληρωμένο εποπτικό σύστημα ΚΞΧ/ΧΤ·

| — | θα εποπτεύει άμεσα ορισμένα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα υψηλού κινδύνου που δραστηριοποιούνται σε μεγάλο αριθμό κρατών μελών της ΕΕ· η AMLA θα έχει εξουσίες επιβολής κυρώσεων σε αυτές τις «επιλεγμένες υπόχρεες οντότητες»· |
| --- | --- |

—

θα εποπτεύει άμεσα ορισμένα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα υψηλού κινδύνου που δραστηριοποιούνται σε μεγάλο αριθμό κρατών μελών της ΕΕ· η AMLA θα έχει εξουσίες επιβολής κυρώσεων σε αυτές τις «επιλεγμένες υπόχρεες οντότητες»·

| — | θα εποπτεύει και θα συντονίζει τις εθνικές εποπτικές αρχές που είναι υπεύθυνες για άλλα χρηματοπιστωτικά και μη χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και την εφαρμογή των κανόνων της ΕΕ, και θα διενεργεί περιοδικές αξιολογήσεις ορισμένων ή όλων των δραστηριοτήτων μιας, περισσότερων ή όλων των αρχών χρηματοπιστωτικής εποπτείας, συμπεριλαμβανομένης της αξιολόγησης των εργαλείων και των πόρων τους για τη διασφάλιση εποπτικών προτύπων και πρακτικών υψηλού επιπέδου· |
| --- | --- |

—

θα εποπτεύει και θα συντονίζει τις εθνικές εποπτικές αρχές που είναι υπεύθυνες για άλλα χρηματοπιστωτικά και μη χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και την εφαρμογή των κανόνων της ΕΕ, και θα διενεργεί περιοδικές αξιολογήσεις ορισμένων ή όλων των δραστηριοτήτων μιας, περισσότερων ή όλων των αρχών χρηματοπιστωτικής εποπτείας, συμπεριλαμβανομένης της αξιολόγησης των εργαλείων και των πόρων τους για τη διασφάλιση εποπτικών προτύπων και πρακτικών υψηλού επιπέδου·

| — | θα προωθεί και θα στηρίζει τη συνεργασία μεταξύ των ΜΧΠ και θα διευκολύνει τη διασυνοριακή επικοινωνία και την κοινή ανάλυση. |
| --- | --- |

—

θα προωθεί και θα στηρίζει τη συνεργασία μεταξύ των ΜΧΠ και θα διευκολύνει τη διασυνοριακή επικοινωνία και την κοινή ανάλυση.

| 2.5. | Η AMLA θα διευθύνεται από Πρόεδρο, πενταμελή εκτελεστική επιτροπή και γενικό συμβούλιο με δύο εναλλακτικές συνθέσεις και είδη αρμοδιοτήτων: εποπτείας και ΜΧΠ· οι συνθέσεις θα περιλαμβάνουν τους επικεφαλής των εθνικών εποπτικών αρχών και οργανισμών πληροφοριών και θα διευθύνουν το ολοκληρωμένο ευρωπαϊκό σύστημα εποπτείας και χρηματοοικονομικών πληροφοριών. Ένα μέλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα είναι μέλος των διοικητικών οργάνων της AMLA. Το γενικό συμβούλιο θα περιλαμβάνει ως παρατηρητές εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών (EAT) και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), οι αρμοδιότητες και τα εργαλεία των οποίων — Κεντρική Βάση Δεδομένων και FiU.net — ΚΞΧ/ΧΤ — θα μεταφερθούν στη νέα Αρχή. Η AMLA θα ξεκινήσει τις δραστηριότητές της το 2024, ενώ θα καλύψει όλες τις θέσεις της και θα αρχίσει την άμεση εποπτεία το 2026. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Ο πρώτος κανονισμός ΚΞΧ/ΧΤ της ΕΕ επεκτείνει τον κατάλογο των υπόχρεων οντοτήτων ώστε να συμπεριληφθούν οι πάροχοι υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων, οι πλατφόρμες συμμετοχικής χρηματοδότησης και οι φορείς επενδυτικής μετανάστευσης (οι οποίοι διευκολύνουν την απόκτηση άδειας διαμονής και, ενίοτε, υπηκοότητας για τους επενδυτές). Τα μέτρα δέουσας επιμέλειας και οι έλεγχοι ενισχύονται και καθίστανται σαφέστερα. Οι απαιτήσεις που αφορούν τρίτες χώρες και πολιτικώς εκτεθειμένα πρόσωπα αναθεωρούνται. Ομοίως, αποσαφηνίζονται οι απαιτήσεις για τον πραγματικό δικαιούχο και εισάγονται νέες απαιτήσεις προκειμένου να μετριαστεί ο κίνδυνος κάλυψης των εγκληματιών πίσω από διαμεσολαβητές. Λαμβάνονται μέτρα κατά του κινδύνου αδιαφάνειας από τη χρήση τίτλων στον κομιστή και ορίζεται ανώτατο όριο 10 000 ευρώ για τη χρήση μετρητών. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Σε αντίθεση με τον κανονισμό που αφορά τον ιδιωτικό τομέα, η 6η οδηγία ΚΞΧ/ΧΤ εστιάζει στο θεσμικό της σύστημα και στην προσαρμογή της σε κάθε κράτος μέλος. Η πρόταση αποσαφηνίζει τις αρμοδιότητες, τα καθήκοντα και την πρόσβαση σε πληροφορίες των ΜΧΠ, θεσπίζει ένα πλαίσιο για κοινές αναλύσεις και παρέχει νομική βάση για το σύστημα FIU.net. Ενισχύεται η δυνατότητα παρέμβασης των εποπτικών αρχών και βελτιώνονται οι μηχανισμοί συνεργασίας μεταξύ των εποπτικών αρχών και με άλλες αρχές. Προβλέπεται η διασύνδεση των μητρώων τραπεζικών λογαριασμών. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Ο προτεινόμενος κανονισμός για τις μεταφορές χρηματικών ποσών και ορισμένων κρυπτοστοιχείων αποτελεί αναδιατύπωση του κανονισμού (ΕΕ) 2015/847 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (11) για τις μεταφορές χρηματικών ποσών, αποσκοπεί δε στο να καταστήσει τις απαιτήσεις ιχνηλασιμότητας και ταυτοποίησης των μεταφορών κρυπτοστοιχείων παρόμοιες με αυτές που ισχύουν για τις μεταφορές χρηματικών ποσών. Ταυτόχρονα, οι πάροχοι υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων θα υπόκεινται στις υποχρεώσεις του κανονισμού ΚΞΧ. |
| --- | --- |

2.8.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η 1η οδηγία για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες θεσπίστηκε το 1991. Έκτοτε, έχουν εκδοθεί άλλες τέσσερις οδηγίες για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και δεκάδες άλλες συμπληρωματικές οδηγίες, οι οποίες αφορούν το χρηματοπιστωτικό σύστημα ή τα συναφή εγκλήματα και αδικήματα. Τα αποτελέσματα αυτής της προσπάθειας, τα οποία θεωρούνται προτεραιότητα από τις αρχές της ΕΕ, είναι σαφές ότι δεν ήταν ικανοποιητικά μέχρι σήμερα. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Υπάρχει ευρεία συμφωνία επ’ αυτού, όπως αντικατοπτρίζεται ήδη στις αξιολογήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2019 και στις αξιολογήσεις θεσμικών οργάνων όπως το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στα ψηφίσματά του τον Μάρτιο του 2019 και τον Ιούλιο του 2020 (12), και το Ελεγκτικό Συνέδριο, στην έκθεσή του τον Ιούνιο του 2021 με τίτλο «Οι προσπάθειες της ΕΕ για την καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος στον τραπεζικό τομέα είναι κατακερματισμένες και η υλοποίηση της οικείας πολιτικής ανεπαρκής» (13), καθώς και στη συντριπτική πλειονότητα των αναλύσεων που έχουν εκπονηθεί από εμπειρογνώμονες, πανεπιστημιακούς και δεξαμενές σκέψεις, ειδικότερα στην έκθεση της ειδικής ομάδας CEPS-ECRI (14). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Σύμφωνα με εκτιμήσεις, ο όγκος της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες κυμαίνεται μεταξύ 1 % του ΑΕγχΠ της ΕΕ των 27 (Ευρωπόλ και Ευρωπαϊκή Επιτροπή) και 1,3 % (Ελεγκτικό Συνέδριο), δηλαδή μεταξύ 140 και 208 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως. Επιπλέον, σύμφωνα με την Ευρωπόλ, μόνο το 1 % περίπου αυτού του όγκου ανακτάται. Τα τελευταία χρόνια υπήρξαν πολυάριθμα σκάνδαλα νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες στα οποία εμπλέκονταν μεγάλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, και είναι χαρακτηριστικό ότι πολλά από αυτά δεν θα είχαν αποκαλυφθεί χωρίς την εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας ή την παρέμβαση των εποπτικών αρχών. Με άλλα λόγια, παρά τις προσπάθειες και την προθυμία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, δεν έχει σημειωθεί πρόοδος όσον αφορά τα αποτελέσματα της καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η δημοσίευση των Pandora Papers από τη Διεθνή Κοινοπραξία Ερευνητών Δημοσιογράφων (ICIJ) ανέδειξε για άλλη μια φορά την κλίμακα του προβλήματος της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και των συναφών εγκλημάτων, καθώς και τον ουσιαστικό ρόλο των φορολογικών παραδείσων στη διευκόλυνση αυτών των εγκλημάτων. Ως εκ τούτου, είναι δύσκολο να κατανοήσει κανείς το γεγονός η περιοχή δικαιοδοσίας που αναφέρεται συχνότερα στα έγγραφα αυτά δεν περιλαμβάνεται στον κατάλογο των «μη συνεργάσιμων περιοχών φορολογικής δικαιοδοσίας» της ΕΕ και ότι το Συμβούλιο Οικονομικών και Δημοσιονομικών Θεμάτων (Ecofin) μόλις διέγραψε από τον κατάλογο μια άλλη περιοχή δικαιοδοσίας της οποίας η νομοθεσία καθιστά αδύνατη την ταυτοποίηση των πραγματικών δικαιούχων εταιρειών και λογαριασμών. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και των εθνικών κυβερνήσεων στην ανάγκη για ισχυρή προστασία της ζωής και της ακεραιότητας των δημοσιογράφων, των ιδιωτικών και δημοσίων υπαλλήλων που καταγγέλλουν την οικονομική και πολιτική διαφθορά. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι ορισμένα κράτη μέλη δεν έχουν αρχίσει τις διαδικασίες μεταφοράς της οδηγίας (ΕΕ) 2019/1937 σχετικά με την προστασία των προσώπων που αναφέρουν παραβιάσεις του δικαίου της ΕΕ, και καλεί την Επιτροπή να λάβει μέτρα για να εξασφαλίσει την επείγουσα μεταφορά της στο εθνικό δίκαιο έως το τέλος του 2021. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Οι αδυναμίες και οι ανεπάρκειες της πολιτικής ΚΞΧ/ΧΤ της ΕΕ έχουν διάφορες αιτίες, οι οποίες έχουν σωρευτικά αποτελέσματα: i) ο κατακερματισμός των αρμοδιοτήτων μεταξύ διαφόρων θεσμικών οργάνων της ΕΕ και των κρατών μελών· ii) η έλλειψη ενιαίας εποπτικής αρχής ΚΞΧ/ΧΤ της ΕΕ· iii) τα περιορισμένα εργαλεία που έχουν στη διάθεσή τους τα αρμόδια όργανα της ΕΕ· iv) ο ανεπαρκής συντονισμός, τόσο στις πρωτοβουλίες πρόληψης όσο και στην ανάληψη δράσης κατά των διαπιστωθέντων κινδύνων, καθώς και η καθυστέρηση στην εφαρμογή τους· v) οι αδυναμίες στη λειτουργία των εποπτικών αρχών και των ΜΧΠ σε πολλές χώρες· vi) η πολύ καθυστερημένη και με σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών μεταφορά των οδηγιών στο εθνικό δίκαιο, που οδήγησε σε διοικητικές και δικαστικές διαδικασίες από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή· vii) η ανεπαρκής επίγνωση, σε αρκετές χώρες, της σημασίας της σθεναρής καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και των συναφών εγκλημάτων· και viii) οι διαφορές που προκύπτουν από τους αποκλίνοντες ορισμούς των αδικημάτων στους ποινικούς κώδικες, ξεκινώντας από την ίδια τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, και τις σχετικές κυρώσεις· ix) η ανεπαρκής διερεύνηση των συναφών βασικών αδικημάτων, ιδίως σε τρίτες χώρες· και x) η έλλειψη πολιτικής βούλησης εκ μέρους ορισμένων κυβερνήσεων της ΕΕ να υιοθετήσουν και να εφαρμόσουν ευρωπαϊκά πρότυπα. Οι γεωγραφικές και τομεακές διαφορές που προκύπτουν από όλους αυτούς τους παράγοντες βοηθούν τους οικονομικούς εγκληματίες να σχεδιάζουν τα πλέον κατάλληλα δίκτυα για την παράνομη διακίνησή τους. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Σε ορισμένες περιπτώσεις, η συνεργασία μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ δεν θεωρήθηκε αναγκαία. Αυτό ισχύει για τη συνεργασία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της ΕΑΤ στη διαδικασία διερεύνησης των παραβιάσεων του δικαίου της ΕΕ, γεγονός που οδήγησε το Ελεγκτικό Συνέδριο να δηλώσει ότι η διαδικασία αυτή «στερείται αποτελεσματικότητας» (15). Ούτε η συνεργασία της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν ήταν πάντοτε αποτελεσματική προκειμένου για την κατάρτιση του καταλόγου των «τρίτων χωρών υψηλού κινδύνου» στην ΚΞΧ/ΧΤ (16). Ο κατάλογος του 2019 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με την υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, απορρίφθηκε τελικά από το Συμβούλιο, και ο κατάλογος που εγκρίθηκε τον Μάιο του 2020 αποτελεί προσαρμογή του καταλόγου της ομάδας χρηματοοικονομικής δράσης (FATF) και έχει αξιοσημείωτες απουσίες. |
| --- | --- |

3.7.

4.   Η γνώμη της ΕΟΚΕ

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την πλήρη υποστήριξή της στη δέσμη νομοθετικών μέτρων της Επιτροπής, διότι θεωρεί ότι η ορθή και ταχεία εφαρμογή της θα μπορούσε να είναι πολύ χρήσιμη για την αντιστροφή μιας μη βιώσιμης κατάστασης όπως αυτή που περιγράφεται συνοπτικά στο προηγούμενο τμήμα. Ειδικότερα, συμφωνεί με τη δημιουργία και το σχεδιασμό της AMLA η οποία, ασκώντας τις άμεσες εποπτικές εξουσίες της, καθίσταται ο πυρήνας ενός ευρωπαϊκού συστήματος εποπτείας (και πληροφοριών) ΚΞΧ/ΧΤ, ενσωματώνοντας τους εθνικούς επόπτες και τις ΜΧΠ στο γενικό συμβούλιό της, καθώς και τα άλλα ενδιαφερόμενα όργανα της ΕΕ ως παρατηρητές. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την κατανομή του περιεχομένου μεταξύ του πρώτου κανονισμού και της 6ης οδηγίας και με τις διατάξεις τόσο για την τυποποίηση της εθνικής νομοθεσίας όσο και για τη διευκόλυνση της λειτουργίας των εθνικών ΜΧΠ και των εποπτικών αρχών σε βασικούς τομείς: αρχεία και υποβολή αναφορών και διερεύνηση ύποπτων συναλλαγών μέσω των αναφορών ύποπτης δραστηριότητας, με τη χρήση τυποποιημένων τεχνικών. Η έμφαση στην εκπλήρωση των διαφόρων υποχρεώσεων των αρχών το συντομότερο δυνατόν είναι ιδιαίτερα επιθυμητή, προκειμένου να αντιμετωπιστεί ένα από τα κύρια τρέχοντα προβλήματα. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η προτεινόμενη νομοθεσία συνάδει με το ευρωπαϊκό πλαίσιο προστασίας των δεδομένων και τα δικαιώματα ιδιωτών και εταιρειών που θα προστατεύονται τελικά από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ). |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ καλεί τις εθνικές κυβερνήσεις και τις ευρωπαϊκές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών να υποστηρίξουν την έγκριση και την ορθή εφαρμογή αυτής της δέσμης νομοθετικών μέτρων. Ούτε η ΕΕ ούτε τα κράτη μέλη μπορούν να επιτρέψουν τη διατήρηση της τρέχουσας κατάστασης. Ακόμη λιγότερο όταν η αντιμετώπιση των υγειονομικών, οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19 και η ανάκαμψη της οικονομίας απαιτούν από τα κράτη μέλη και την ΕΕ να αυξήσουν σημαντικά τους δημόσιους πόρους. Όπως αναφέρει η έκθεση CEPS-ECRI: «Η προσπάθεια να σταματήσει ή τουλάχιστον να μειωθεί σημαντικά η νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες αποτελεί ηθική επιταγή σε κάθε δημοκρατική κοινωνία, όπου όλοι οι πολίτες είναι ελεύθεροι και ίσοι ενώπιον του νόμου, σε ένα δίκαιο σύστημα συνεργασίας [...] Η έλλειψη σαφήνειας, οι καθυστερήσεις και η αναποτελεσματικότητα θα οδηγήσουν μόνο στην αύξηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες» (17). |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση της σημασίας των συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στον τομέα αυτόν. Σε ορισμένες χώρες, η ερευνητική ικανότητα συγκεντρώνεται σε μεγάλο βαθμό στον ιδιωτικό τομέα (18). Ενώ καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, κατά την εφαρμογή της δέσμης νομοθετικών μέτρων, να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να προωθήσουν τη βελτίωση των εθνικών εποπτικών οργάνων και των ΜΧΠ, η ΕΟΚΕ συνιστά επίσης να διευκολύνουν όσο το δυνατόν περισσότερο τις συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα στον τομέα αυτόν. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η βελτίωση της αποτελεσματικότητας της καταπολέμησης του οικονομικού και φορολογικού εγκλήματος απαιτεί πιθανώς, σε πολλές χώρες, αλλαγή νοοτροπίας και μεγαλύτερη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών. Αυτό ήταν ένα από τα κίνητρα της πρότασης της ΕΟΚΕ για ένα ευρωπαϊκό σύμφωνο πάταξης του φορολογικού εγκλήματος, της φοροαποφυγής και της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες (19). Στο ίδιο πνεύμα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υποστηρίζει ότι θα πρέπει «[...] να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη του κοινού και να εξασφαλιστούν δίκαια και διαφανή φορολογικά συστήματα και φορολογική δικαιοσύνη» (20). Για να συμβάλει στην επίτευξη αυτού του στόχου, η ΕΟΚΕ προτείνει να συσταθεί συμβουλευτικό όργανο της κοινωνίας των πολιτών υπό την AMLA (21) ή ως όργανο υπό την εποπτεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο οποίο θα συμμετέχει επίσης η AMLA, ούτως ώστε οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και η ίδια η ΕΟΚΕ να μπορούν να συμμετέχουν πιο ενεργά στην καταπολέμηση της ΚΞΧ/ΧΤ και να συνεισφέρουν με τις δικές τους εμπειρίες και προτάσεις. Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών πρέπει να ενεργούν από κοινού για να ενημερώνουν τους Ευρωπαίους πολίτες σχετικά με τον πολύ αρνητικό αντίκτυπο που έχει η νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και τα συναφή εγκλήματα στα δημόσια αγαθά και στις αρχές της δικαιοσύνης και της ισονομίας στις οποίες βασίζεται η δημοκρατία. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η Ευρωπόλ και άλλοι εμπειρογνώμονες πιστεύουν ότι από τότε που ξεκίνησε η πανδημία COVID-19 διαπιστώνεται αύξηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και των συναφών παράνομων δραστηριοτήτων, ιδίως όσων διαπράττονται με ηλεκτρονικά μέσα και με τη χρήση κρυπτονομισμάτων και άλλων κρυπτοστοιχείων (22). Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι υπάρχει κάθε λόγος να θεσπιστεί κανονισμός που να τις αντιμετωπίζει με τον ίδιο τρόπο όπως τις άλλες συναλλαγές, καθιστώντας υποχρεωτική την ταυτοποίηση των πραγματικών δικαιούχων. Η πρόταση κανονισμού για τις αγορές κρυπτοστοιχείων (23) αποτελεί βήμα προς την κατεύθυνση της γενικής ρύθμισης και πρέπει να τεθεί επειγόντως σε ισχύ, ωστόσο δεν αντικαθιστά όλα τα αναγκαία μέσα προστασίας ενάντια στους χρηματοπιστωτικούς κινδύνους και τα ποινικά αδικήματα που συνδέονται με αυτά τα χρηματοπιστωτικά προϊόντα. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και άλλα θεσμικά όργανα έχουν επισημάνει τον κίνδυνο που εγκυμονεί η ύπαρξη στην ΕΕ εκατοντάδων χιλιάδων «εταιρειών-βιτρίνα» (24), τις οποίες νομιμοποιούν και διαχειρίζονται ορισμένα δικηγορικά γραφεία, γραφεία συμβουλών ή φορολογικοί σύμβουλοι και οι οποίες χρησιμοποιούνται ως επί το πλείστον για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και άλλα συναφή βασικά αδικήματα, καθώς και για τη φοροαποφυγή. Τεράστια ποσά κεφαλαίων ρέουν μέσα από αυτές. Οι σημερινές αρμόδιες αρχές και το νέο ευρωπαϊκό εποπτικό σύστημα θα πρέπει να καταρτίσουν ειδικά προγράμματα για την εφαρμογή των κανόνων για τον εντοπισμό των πραγματικών δικαιούχων αυτών των εταιρειών και των εκδοτών και αποδεκτών των συναλλαγών τους, προκειμένου να είναι σε θέση να ασκήσουν δίωξη για τα οικονομικά και χρηματοπιστωτικά εγκλήματα που διαπράττονται από πολλές από αυτές τις εταιρείες. Δεν θα πρέπει να επιτρέπεται σε καμία εταιρεία ή άλλη μορφή οντότητας που ενδέχεται να χρησιμοποιείται σε δραστηριότητες νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή χρηματοδότησης της τρομοκρατίας να εγγραφεί σε οποιοδήποτε κράτος μέλος, εάν οι τελικοί δικαιούχοι δεν είναι γνωστοί ή εμπλέκονται σε τέτοιες δραστηριότητες. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί πως είναι επείγουσα ανάγκη τα κράτη μέλη να ολοκληρώσουν επειγόντως τη μεταφορά της οδηγίας 2018/1673, που παρέχει κοινό ορισμό του αδικήματος της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Προτείνει δε την εκπόνηση νέας οδηγίας που θα παρέχει κοινούς ορισμούς των συναφών αδικημάτων στη νομοθεσία των κρατών μελών και οι ποινές για τα αδικήματα αυτά να κυμαίνονται εντός συγκεκριμένου εύρους. Το άρθρο 83 της ΣΛΕΕ αναφέρει ρητά τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και τα συναφή διασυνοριακά αδικήματα μεταξύ εκείνων των οποίων οι ορισμοί και οι ποινές μπορούν να εναρμονιστούν μέσω ευρωπαϊκών ελάχιστων κανόνων. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει τη δυνατότητα πλήρους λειτουργίας της AMLA, συμπεριλαμβανομένης της άμεσης εποπτείας, πριν από το 2026. Σε κάθε περίπτωση, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα άλλα εμπλεκόμενα θεσμικά όργανα να ενισχύσουν, εν τω μεταξύ, τη συνεργασία τους για την αποτελεσματικότερη εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας σε συνέχεια των παρατηρήσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του ΕΕΣ. Αυτό ισχύει ιδίως για την ΕΑΤ —και τη νέα της επιτροπή καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες—, την ΕΚΤ και την Ευρωπόλ. Η ΕΟΚΕ καλεί επίσης την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την ΕΥΕΔ και την Ευρωπόλ να διενεργήσουν το συντομότερο δυνατόν νέα ανάλυση των τρίτων χωρών που ενδέχεται να συμπεριληφθούν σε νέο ενωσιακό κατάλογο μη συνεργαζόμενων στην ΚΞΧ/ΧΤ. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά τη μεγάλη σημασία που θα μπορούσε να έχει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία στον αγώνα για την ΚΞΧ/ΧΤ και καλεί τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη να διευκολύνουν την πλήρη εφαρμογή της χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση. Εκφράζει τη λύπη της για τα εμπόδια που έθεσαν ορισμένες κυβερνήσεις στην ολοκλήρωση της διαδικασίας, ιδίως από ορισμένες κυβερνήσεις που κατείχαν πρόσφατα την προσωρινή προεδρία της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει την πρόταση για τη θέσπιση ευρωπαϊκού πλαισίου για τις διασυνοριακές έρευνες στον τομέα του χρηματοπιστωτικού και φορολογικού εγκλήματος. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Ο διεθνικός χαρακτήρας της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες καθιστά αναγκαία την ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ των εθνικών αστυνομικών δυνάμεων και των υπηρεσιών πληροφοριών. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα ήταν πολύ χρήσιμο να δοθούν στην Ευρωπόλ μεγαλύτερες εξουσίες και επαρκείς ανθρώπινοι και υλικοί πόροι για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας (ΞΧ/ΧΤ) και του διεθνικού οργανωμένου εγκλήματος, καθώς και για τον συντονισμό των εθνικών αστυνομικών δυνάμεων. Ο αποτελεσματικός συντονισμός της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, της νέας AMLA και της Ευρωπόλ μπορεί να αποτελέσει το κλειδί για την επιτυχία της νέας δέσμης νομοθετικών μέτρων στην πράξη. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να καταρτιστεί ένας νέος, ρεαλιστικός και ειλικρινής κατάλογος μη συνεργάσιμων περιοχών δικαιοδοσίας. Προτείνει επίσης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καταρτίσει οδηγία που θα ορίζει ότι οι εταιρείες και τα άτομα που εμπλέκονται σε οικονομικό έγκλημα ή νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες θα πρέπει να αποκλείονται από οποιαδήποτε διαδικασία σύναψης δημόσιων συμβάσεων. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει, επίσης, ότι η τρέχουσα σχέση μεταξύ των ΜΧΠ των κρατών μελών θα πρέπει να διατηρηθεί και να συμπεριληφθεί στη νέα δομή της AMLA. Οι πληροφορίες και οι στρατηγικές συμμαχίες που αναπτύχθηκαν με την πάροδο του χρόνου μεταξύ ΜΧΠ διαφορετικών κρατών μελών δεν είναι δυνατό να χαθούν. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Σημαντικό ποσοστό της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες πραγματοποιείται εκτός του χρηματοπιστωτικού συστήματος, μέσω της χρήσης μετρητών για την αγορά αγαθών που στη συνέχεια νομιμοποιούνται ή αποθηκεύονται, ή μέσω ορισμένων εμπορικών συναλλαγών. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να μελετήσει τον τρόπο με τον οποίο η προτεινόμενη δέσμη νομοθετικών μέτρων θα μπορούσε να εφαρμοστεί αποτελεσματικότερα στην αγορά έργων τέχνης και περιουσιακών στοιχείων υψηλής αξίας και στην αποθήκευσή τους σε ελεύθερους λιμένες, τελωνειακές αποθήκες και ειδικές οικονομικές ζώνες, καθώς και σε ορισμένες εμπορικές συναλλαγές, εμπορικές συναλλαγές που αφορούν άτοκα δάνεια που αποπληρώνονται σε μια χώρα προορισμού, επενδύσεις σε ακίνητα και συναλλαγές με εταιρείες τυχερών παιχνιδιών. Τα αποτελέσματα μιας τέτοιας μελέτης θα πρέπει, κατά περίπτωση, να χρησιμεύσουν ως βάση για περαιτέρω νομοθετικές προτάσεις για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και των συναφών αδικημάτων. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Η δραστηριότητα της συντριπτικής πλειονότητας των μη κερδοσκοπικών οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών ενισχύει τη δημοκρατία, καθότι την καθιστούν συμμετοχική, αλλά και επειδή αποτελούν οικονομικό τομέα με αυξανόμενη αξία. Πολλές εξ αυτών καταπολεμούν τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και συμβάλλουν στην αποκάλυψη σχετικών μεθοδεύσεων. Ωστόσο, ορισμένες μη κερδοσκοπικές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών ενδέχεται να χρησιμοποιούνται σε δραστηριότητες νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Για τον λόγο αυτό, κατά το σχεδιασμό πολιτικών για τις μη κερδοσκοπικές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, η εκτίμηση κινδύνου σε αυτόν τον τομέα πρέπει να είναι πολύ προσεκτική, για να εντοπίζονται περιπτώσεις χρήσης τέτοιων οργανώσεων για παράνομους σκοπούς, χωρίς να προωθείται η ανάσχεση της ανάπτυξής τους ή να επιτρέπεται σε αυταρχικές κυβερνήσεις να επιτίθενται σε οργανώσεις που τις επικρίνουν. |
| --- | --- |

4.15.

5.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 5.1. | Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, εκτός από την αύξηση των εικονικών συναλλαγών και τη μεγαλύτερη χρήση κρυπτοστοιχείων, απογειώθηκε και η αγορά NFT (Νοn Fungible Tokens — μη ανταλλάξιμες μάρκες) (25), που μεταφέρουν χρήματα διασυνοριακά (2,5 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ το πρώτο εξάμηνο του 2021) με τη χρήση τεχνολογίας αλυσίδας συστοιχιών. Η ΕΟΚΕ προτείνει οι φορείς εκμετάλλευσης αγορών μη ανταλλάξιμων μαρκών να συμπεριληφθούν στον κατάλογο των υπόχρεων οντοτήτων. Ομοίως, οι «συναλλαγές χωρίς μετρητά», οι οποίες χρησιμοποιούνται για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, πρέπει να παρακολουθούνται. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Η πανδημία έχει μειώσει τη χρήση μετρητών. Αυτό, σε συνδυασμό με την απόφαση να σταματήσει η εκτύπωση χαρτονομισμάτων των 500 ευρώ, έχει δημιουργήσει την ανάγκη οι εγκληματίες να «ξεπλύνουν» αυτά τα χρήματα και να τα εισαγάγουν στην πραγματική οικονομία. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να μελετήσει τη δυνατότητα μείωσης του ορίου των συναλλαγών σε μετρητά κάτω των 10 000 ευρώ, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές καταστάσεις στα διάφορα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη την ορθή λειτουργία των ΜΧΠ. Αυτό απαιτεί επαρκείς και υψηλού επιπέδου τεχνικούς και ανθρώπινους πόρους. Η ικανότητά τους να συνεργάζονται με άλλες ΜΧΠ και αρχές της ΕΕ πρέπει να ενισχυθεί, με συμβατά πρότυπα, διαδικασίες και εργαλεία πληροφορικής, καθώς και επαρκή και συγκρίσιμη κατάρτιση για όλο το προσωπικό τους. Η AMLA θα πρέπει να συνεργάζεται με τις αρμόδιες εθνικές αρχές για τη μεγιστοποίηση της αποτελεσματικότητας του έργου της. Η ΕΟΚΕ καλεί τις εθνικές κυβερνήσεις, ιδίως εκείνες που αναφέρονται στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, να δώσουν προτεραιότητα στον στόχο της ομαλής λειτουργίας των ΜΧΠ και να προωθήσουν την αποτελεσματική συνεργασία με τις ευρωπαϊκές αρχές. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η επαγγελματική επάρκεια, η πείρα, η ανεξαρτησία —με την έννοια της υπεράσπισης μόνο των συμφερόντων και των αξιών της ΕΕ— και η ειλικρίνεια των διευθυντικών στελεχών της AMLA και του λοιπού προσωπικού της είναι ζωτικής σημασίας για την εύρυθμη λειτουργία της. Επομένως, η αυστηρότητα και η διαφάνεια πρέπει να διέπουν τη διαδικασία επιλογής. Η ΕΟΚΕ προτείνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καταρτίσει κατάλογο αρχών και αξιών που θα διέπουν τις αρχικές διαδικασίες πρόσληψης προσωπικού και που μπορούν να συνεκτιμηθούν στον κώδικα δεοντολογίας που θα καταρτιστεί και θα εγκριθεί από τα όργανα της αρχής κατά την έναρξη λειτουργίας της. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την πρόταση (26) —που συμφωνεί με την πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου— να καταργηθούν σταδιακά τα προγράμματα χορήγησης άδειας διαμονής μέσω επενδύσεων και να απαγορευθούν τα αντίστοιχα προγράμματα χορήγησης υπηκοότητας και, εν τω μεταξύ, να ελεγχθεί με αυστηρότητα ότι όσοι επωφελούνται από αυτά έχουν εκπληρώσει τις νομικές υποχρεώσεις τους στις χώρες καταγωγής τους και δεν επιδίδονται σε δραστηριότητες νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Η ΕΟΚΕ προτείνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δημιουργήσει μια βάση δεδομένων που θα παρέχει στις ΜΜΕ πληροφορίες σχετικά με τις κυρώσεις που επιβάλλονται σε ιδιώτες και εταιρείες, και τη διάρκειά τους, σε σχέση με τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Η AMLA πρέπει να διαθέτει επαρκή προϋπολογισμό για την αντιμετώπιση των μεγάλων προκλήσεων που θα ανακύψουν όσον αφορά τους στόχους και τις αποστολές της. Μια αποτελεσματική ΚΞΧ/ΧΤ θα βελτιώσει σημαντικά τα φορολογικά έσοδα των κρατών μελών, τα οποία καλούνται να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις του πράσινου και του ψηφιακού μετασχηματισμού και των δίκαιων μεταβάσεων τους, καθώς και να συμβάλουν στη βελτίωση της κοινωνικής και πολιτικής συνοχής τους. Θα πρέπει να εξεταστεί το κόστος που συνεπάγεται για τις εταιρείες η εκπλήρωση των νέων νομικών υποχρεώσεων, οι οποίες πρέπει να αξιολογούνται τακτικά ως προς την αποτελεσματικότητά τους. Η ΕΟΚΕ προτείνει τη χρηματοδότηση της AMLA από τον προϋπολογισμό της ΕΕ. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Μια κρίσιμη πτυχή της επιτυχούς ΚΞΧ/ΧΤ είναι η διαθεσιμότητα καλών διασυνδεδεμένων βάσεων δεδομένων και μητρώων πραγματικών δικαιούχων λογαριασμών, περιουσιακών στοιχείων, καταπιστευμάτων ή καταπιστευματοδόχων και συναλλαγών, και η εύκολη προσπέλασή τους από εξουσιοδοτημένα πρόσωπα. Λόγω του αυξανόμενου μεγέθους και της ταχύτητας πρόσβασης στα εν λόγω μητρώα και βάσεις δεδομένων, αυξάνεται η απαίτηση για προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το ζήτημα αυτό πρέπει να αντιμετωπιστεί με τη μέγιστη δυνατή προσοχή. |
| --- | --- |

5.8.

Βρυξέλλες, 8 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  COM(2020) 593 final.

1

(2)  Οδηγία (ΕΕ) 2018/1673 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2018, σχετικά με την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες μέσω του ποινικού δικαίου (ΕΕ L 284 της 12.11.2018, σ. 22).

2

(3)  Οδηγία (EE) 2019/1937 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2019, σχετικά με την προστασία των προσώπων που αναφέρουν παραβιάσεις του δικαίου της Ένωσης (ΕΕ L 305 της 26.11.2019, σ. 17).

3

(4)  COM(2019) 360 final, COM(2019) 370 final, COM(2019) 371 final και COM(2019) 372 final της 24.7.2019.

4

(5)  C(2020) 2800.

5

(6)  ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 6.

6

(7)  COM(2021) 421 final.

7

(8)  COM(2021) 420 final.

8

(9)  COM(2021) 423 final.

9

(10)  COM(2021) 422 final.

10

(11)  Κανονισμός (ΕΕ) 2015/847 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 2015, περί στοιχείων που συνοδεύουν τις μεταφορές χρηματικών ποσών και περί κατάργησης του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1781/2006 (ΕΕ L 141 της 5.6.2015, σ. 1).

11

(12)  Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 26ης Μαρτίου 2019, σχετικά με το οικονομικό έγκλημα, τη φοροδιαφυγή και τη φοροαποφυγή (ΕΕ C 108 της 26.3.2021, σ. 8) και ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 10.7.2020.

12

(13)  ΕΕΣ Ειδική έκθεση 13/2021.

13

(14)  CEPS-ECRI: TF Report: AML in the EU· 01/2021.

14

(15)  ΕΕΣ, ό.π., σημείο 86. Σε διάστημα 10 ετών, το συμβούλιο εποπτών της ΕΑΤ δεν έχει διεξαγάγει καμία έρευνα για την ΚΞΧ/ΧΤ με δική του πρωτοβουλία. Μην έχοντας καμία νομική υποχρέωση να απαντήσει εγκαίρως στα αιτήματα, έχει διερευνήσει μόνο δύο από τις τέσσερις καταγγελίες που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

15

(16)  ΕΕΣ, ό.π., σημεία 26 και 28.

16

(17)  CEPS-ECRI, ό.π., σ. 2.

17

(18)  CEPS-ECRI, ό.π., σ. iv.

18

(19)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ) με θέμα «Καταπολέμηση της φορολογικής απάτης, της φοροαποφυγής και της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες» (ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 6), σημεία 3.4, 3.5 και 3.6.

19

(20)  Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 10.7.2020 σχετικά με το σχέδιο δράσης για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας

20

(21)  Από τη σύστασή τους και με σκοπό να διευκολυνθεί η διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη, η ΕΑΤ, η ΕΑΚΑΑ (Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών) και η ΕΑΑΕΣ (Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων) διαθέτουν ομάδες ενδιαφερομένων, οι οποίες συγκροτούνται από μέλη που εκπροσωπούν σε ισόρροπη αναλογία ιδιωτικές εταιρείες, καταναλωτές, χρήστες, εκπροσώπους εργαζομένων εταιρειών του τομέα και υψηλόβαθμους πανεπιστημιακούς.

21

(22)  Ευρωπόλ-EFECC: Enterprising criminals. Europe’s fight against the global networks of financial and economic crime (06/2020)· και WCA: COVID 19 opened the doors for a new wave of money laundering.

22

Enterprising criminals. Europe’s fight against the global networks of financial and economic crime (06/2020)

(23)  COM(2020) 593 final.

23

(24)  «Εταιρεία-βιτρίνα» ή «επιχείρηση-φάντασμα» ή «εικονική»: εταιρεία που δεν έχει πραγματική οικονομική δραστηριότητα στη χώρα στην οποία είναι εγγεγραμμένη και δεν έχει καθόλου ή έχει πολύ λίγους υπαλλήλους. Ορισμένες από αυτές χρησιμοποιούνται για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, τη φοροαποφυγή ή την παράκαμψη της οδηγίας για την απόσπαση. Βλέπε EPRS, 10/2018: «An overview of shell companies in the European Union»· ΔΝΤ, F&D, 09/2019: Damgaard, Elkjaer και Johannesen: The Rise of Phantom Investments· και γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Καταπολέμηση της φορολογικής απάτης, της φοροαποφυγής και της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες» (ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 6).

24

(25)  Reuters, 6.6.2021: NFT sales volume.

25

(26)  ΕΕ C 47 της 11.2.2020, σ. 81, και ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 6.

26

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/97 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/97

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Στρατηγική χρηματοδότησης της μετάβασης προς τη βιώσιμη οικονομία»

[COM(2021) 390 final]

(2022/C 152/16)

| Εισηγήτρια: | η κ. Judith VORBACH |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Jörg Freiherr FRANK VON FÜRSTENWERTH |

Εισηγήτρια:

η κ. Judith VORBACH

Συνεισηγητής:

ο κ. Jörg Freiherr FRANK VON FÜRSTENWERTH

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 10.8.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 23.11.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 8.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 123/1/2 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 10.8.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

23.11.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

8.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

123/1/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η οικονομική πολιτική της ΕΕ θα πρέπει να καθοδηγείται τόσο από τους στόχους που κατοχυρώνονται στο άρθρο 3 της Συνθήκης ΕΕ όσο και από τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών. Κατά συνέπεια, θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη μια πολυδιάστατη προσέγγιση στο πλαίσιο των βιώσιμων χρηματοοικονομικών, η οποία θα καλύπτει περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς στόχους. Δυστυχώς, πολλά από τα μέτρα που αναφέρονται στην ανακοίνωση δεν λαμβάνουν υπόψη την κοινωνική βιωσιμότητα. Η συνένωση των πολιτικών βιωσιμότητας με τις ψηφιακές πολιτικές και τις πολιτικές για τη νόσο COVID-19 μπορεί να καταστήσει τις πολιτικές της ΕΕ πιο ισχυρές. Η περιβαλλοντική πολιτική πρέπει να συμβαδίζει με την επίτευξη μιας ισχυρότερης οικονομίας της ΕΕ και τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας. Θα πρέπει να αξιοποιηθούν οι συνέργειες μεταξύ της Ένωσης Κεφαλαιαγορών και της στρατηγικής για τα βιώσιμα χρηματοοικονομικά. Για παράδειγμα, η διαφάνεια αυξάνει την αποτελεσματικότητα της αγοράς και ταυτόχρονα παρέχει τη βάση για την πρόσβαση σε βιώσιμη χρηματοδότηση. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Υποστηρίζεται θερμά ο στόχος του αναπροσανατολισμού των επενδύσεων που θα συμβάλουν στη μετάβαση της ΕΕ σε μια βιώσιμη οικονομία. Τα περισσότερα από τα μέτρα που αναφέρονται στην ανακοίνωση είναι εύλογα, αλλά δεδομένης της επείγουσας ανάγκης για δράση συχνά μοιάζουν διστακτικά. Ο χρόνος αποτελεί καθοριστικό παράγοντα, ιδίως στην πολιτική για το κλίμα. Απαιτείται ένα συνεκτικό και ορθώς ρυθμισμένο σύνολο κανόνων χωρίς υπερβολική πολυπλοκότητα, ούτως ώστε η στρατηγική να λειτουργήσει στην πράξη. Αντί να μοχθούμε για την τελειότητα, είναι πλέον καιρός να λάβουμε μέτρα. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται να δοθεί στις παραπλανητικές πρακτικές «ψευδεπίγραφης βιώσιμης ταυτότητας». Συνολικά, η στρατηγική για τα βιώσιμα χρηματοοικονομικά θα δημιουργήσει τα επιθυμητά αποτελέσματα χάραξης πολιτικής μόνον εάν αποτελεί μέρος μιας συνολικής οικονομικής πολιτικής προσανατολισμένης προς τη βιωσιμότητα. Οι κανονιστικές ρυθμίσεις και οι δημόσιες επενδύσεις διαδραματίζουν καίριο ρόλο. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) εκτιμά τη δέσμευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να διευκολύνει τη μετάβαση προς μια βιώσιμη οικονομία στην ΕΕ και καλεί το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να στηρίξουν τις προσπάθειες αυτές. Η ΕΟΚΕ ζητεί τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών στον σχεδιασμό και στην υλοποίηση των βιώσιμων χρηματοοικονομικών. Οι εν λόγω εταίροι και η κοινωνία των πολιτών πρέπει να εκπροσωπούνται επαρκώς τόσο στην πλατφόρμα για τα βιώσιμα χρηματοοικονομικά όσο και στη συμβουλευτική ομάδα για θέματα χρηματοοικονομικής πληροφόρησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EFRAG). Εάν, για παράδειγμα, αφορά κριτήρια ΠΚΔ (1) και, ως εκ τούτου, ζητήματα που επηρεάζουν τον κόσμο της εργασίας, πρέπει επίσης να ζητείται απευθείας η γνώμη των αρμόδιων οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων. Συνολικά, η ΕΟΚΕ επικρίνει την πρακτική της υπερβολικής ρύθμισης σημαντικών ζητημάτων που σχετίζονται με τη στρατηγική μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ταξινομία της ΕΕ πρέπει να αντικατοπτρίζει επίπεδο φιλοδοξίας υψηλότερο από αυτό που προβλέπεται στις νομοθετικές πράξεις της ΕΕ. Η επιτυχία της συνδέεται με την ευρεία αποδοχή της. Οι δραστηριότητες που περιλαμβάνονται δεν πρέπει να θέτουν σε κίνδυνο περιβαλλοντικούς στόχους ή κοινωνικά πρότυπα και πρέπει να συμμορφώνονται με την αρχή της προφύλαξης. Μεγάλα τμήματα της κοινωνίας των πολιτών της ΕΕ έχουν εκφράσει σοβαρές αμφιβολίες ως προς το κατά πόσον ισχύει κάτι τέτοιο για την πυρηνική ενέργεια ή το φυσικό αέριο, για παράδειγμα. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ πιστεύει, αντ’ αυτού, ότι οι εν λόγω αμφιλεγόμενες οικονομικές δραστηριότητες, οι οποίες ενδέχεται να συνεχίσουν να διαδραματίζουν χρήσιμο ρόλο κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου, θα μπορούσαν να εξεταστούν καλύτερα χωριστά από την ίδια την ταξινομία της ΕΕ. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο ανάληψης χωριστής πρωτοβουλίας για το θέμα αυτό. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ενσωμάτωση των υπόλοιπων περιβαλλοντικών στόχων και την επέκταση σε οικονομικές δραστηριότητες με ενδιάμεσο επίπεδο περιβαλλοντικής απόδοσης και σε οικονομικές δραστηριότητες με σημαντικές ή μη επιπτώσεις στην περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Οι σχετικές προτάσεις θα πρέπει να υποβληθούν γρήγορα. Προκειμένου να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα της ταξινομίας και των προτύπων, θα πρέπει να χρησιμεύσουν ως βάση σε διάφορους τομείς. Ωστόσο, είναι σημαντικό να αποφευχθούν τυχόν κενά που θα επιτρέπουν πρακτικές ψευδεπίγραφης οικολογικής ταυτότητας. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι θα διευκολυνθεί η πρόσβαση των ιδιωτών επενδυτών και των ΜΜΕ σε βιώσιμη χρηματοδότηση, με παράλληλη διασφάλιση δίκαιων όρων χρηματοδότησης. Υποστηρίζει επίσης τα μέτρα για την επέκταση της υποβολής εκθέσεων σχετικά με τη βιωσιμότητα, δεδομένου ότι μια βιώσιμη επιχειρηματική πολιτική είναι επίσης προς το συμφέρον των πελατών των ΜΜΕ και της κοινωνίας των πολιτών στο σύνολό της. Οι απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων δεν θα πρέπει να επιφέρουν υπερβολικούς πόρους και δαπάνες, αλλά να συμβάλλουν αποτελεσματικά στη διαφάνεια με στόχο τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της αγοράς και, ως εκ τούτου, τη διευκόλυνση της καλύτερης πρόσβασης σε χρηματοδότηση. Στο πλαίσιο του σχεδιασμού του πράσινου προϋπολογισμού, η ΕΟΚΕ συνιστά τη σύνδεσή του με έναν (μελλοντικό) χρυσό κανόνα για τις επενδύσεις. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Τα ανωτέρω μέτρα για τη στήριξη αξιόπιστων κοινωνικών επενδύσεων δεν είναι καθόλου επαρκή και θα πρέπει να ενισχυθούν. Χρειάζεται ενίσχυση της εστίασης στην κοινωνική βιωσιμότητα ώστε οι άνθρωποι και ο κόσμος της εργασίας να βρίσκονται στο επίκεντρο. Οι κοινωνικοί εταίροι και η κοινωνία των πολιτών θα πρέπει να συμμετέχουν πλήρως στην εν λόγω διαδικασία και ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων και οι ΣΒΑ των Ηνωμένων Εθνών θα πρέπει να χρησιμεύσουν ως βάση. Μια ολοκληρωμένη ταξινομία που καλύπτει περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς στόχους μπορεί να αποτελέσει πολύτιμη βάση για μια οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά βιώσιμη ΕΕ. Οι απαιτήσεις γνωστοποίησης σχετικά με τη βιωσιμότητα αποσκοπούν ιδίως στην εξέταση και στη βελτίωση των δεικτών εργασίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Πρέπει να ληφθούν υπόψη παράγοντες βιωσιμότητας στη διαχείριση κινδύνων και στην παροχή ιδίων κεφαλαίων στον χρηματοπιστωτικό τομέα, γεγονός που πρέπει να αντικατοπτρίζεται στις κανονιστικές ρυθμίσεις και, βραχυπρόθεσμα, σε τεχνικό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ μιας υγιούς και μακρόπνοης κεφαλαιακής πολιτικής και μιας αυστηρής αξιολόγησης των οικονομικών κινδύνων, ούτως ώστε η στάθμιση κινδύνου να βασίζεται στους πραγματικούς κινδύνους για τη σταθερότητα. Πρέπει να ληφθούν υπόψη οι επιπτώσεις των κινδύνων βιωσιμότητας στις τράπεζες και τις ασφαλίσεις, καθώς και στη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού τομέα στο σύνολό του. Στο πλαίσιο της συστηματικής χαρτογράφησης των παραγόντων ΠΚΔ στις αξιολογήσεις, θα ξεκινήσει εκ νέου η συζήτηση για τον οργανισμό αξιολόγησης της ΕΕ, ενισχύοντας έτσι τον ηγετικό ρόλο της ΕΕ στον τομέα της βιωσιμότητας. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τα μέτρα που ελήφθησαν σχετικά με την ενίσχυση της παρακολούθησης των συστημικών κινδύνων που προκύπτουν από την κλιματική κρίση και προτείνει να καλύπτονται όλοι οι τομείς του χρηματοπιστωτικού τομέα στο μέτρο του δυνατού. Είναι επίσης καιρός να ληφθούν επιτέλους υπόψη οι κίνδυνοι κοινωνικής βιωσιμότητας που θέτουν σε κίνδυνο την κοινωνική συνοχή εξαιτίας του διευρυνόμενου χάσματος διανομής. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης την αύξηση της ευθύνης για την υποβολή εκθέσεων σχετικά με τη βιωσιμότητα από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Στο πλαίσιο των καταπιστευματικών υποχρεώσεων και των ρυθμίσεων διαχείρισης, δεν θα πρέπει να υπάρχει δυσανάλογη μεταφορά κινδύνων υπό το πρόσχημα πράσινων μέτρων και η ταξινομία των μη βιώσιμων επενδύσεων θα πρέπει να προσαρμόζεται προσεκτικά. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Οι εποπτικές αρχές πρέπει να αναπτύξουν ικανότητες για την αντιμετώπιση των πρακτικών ψευδεπίγραφης οικολογικής ταυτότητας. Ένας σχετικός ορισμός θα μπορούσε επίσης να διευκολύνει την επίτευξη του εν λόγω στόχου. Είναι επίσης χρήσιμο να καθιερωθεί ένα πλαίσιο παρακολούθησης για τη μέτρηση της προόδου του χρηματοπιστωτικού συστήματος της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ ζητεί τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην επανεξέταση της ευθυγράμμισης των χρηματοπιστωτικών αγορών με τους στόχους βιωσιμότητας. Τέλος, θα πρέπει επίσης να υποστηριχθεί η βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ των εποπτικών αρχών και της ΕΚΤ. Η κοινωνία των πολιτών θα πρέπει να συμμετέχει στην έρευνα για τη βιωσιμότητα του χρηματοπιστωτικού τομέα, η οποία πρέπει να λαμβάνει υπόψη την κοινωνική βιωσιμότητα. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα προωθήσει μια φιλόδοξη συναίνεση στα διεθνή φόρουμ, δεδομένου ότι οι παγκόσμιες αγορές χρειάζονται ένα παγκοσμίως αναγνωρισμένο πλαίσιο. Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις δεν θα πρέπει να υπόκεινται σε τόσους πολλούς διαφορετικούς κανονισμούς που έχουν ως αποτέλεσμα να αντιμετωπίζουν σημαντικά ανταγωνιστικά μειονεκτήματα. Σε αυτό συγκαταλέγεται η απόκτηση καθολικής πρόσβασης σε δεδομένα που επιτρέπουν την αξιολόγηση της βιωσιμότητας μιας επένδυσης και την κατάλληλη ρύθμιση και εποπτεία των παρόχων δεδομένων ΠΚΔ. Ο αργός ρυθμός του διεθνούς συντονισμού δεν πρέπει να καθυστερεί την ανάληψη δράσης σε επίπεδο ΕΕ. Στο πλαίσιο της ενίσχυσης των εργασιών της διεθνούς πλατφόρμας για τα βιώσιμα χρηματοοικονομικά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται να συνεργαστεί πιο στενά όχι μόνο με τον ιδιωτικό τομέα, αλλά και με την κοινωνία των πολιτών. Η ΕΟΚΕ ζητεί επίμονα να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στην κοινωνική βιωσιμότητα σε διεθνές επίπεδο, μεταξύ άλλων σύμφωνα με τους ΣΒΑ των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Ιστορικό της γνωμοδότησης

| 2.1. | Το πλαίσιο για βιώσιμα χρηματοοικονομικά θα πρέπει να διαδραματίσει καίριο ρόλο στην εφαρμογή της συμφωνίας του Παρισιού και στην επίτευξη των στόχων της Πράσινης Συμφωνίας. Δεδομένου ότι το επίπεδο των απαιτούμενων επενδύσεων, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, υπερβαίνει κατά πολύ την ικανότητα του δημόσιου τομέα, το πλαίσιο για βιώσιμα χρηματοοικονομικά θα πρέπει να έχει ως στόχο να συμβάλει στη διοχέτευση ιδιωτικών χρηματοδοτικών ροών σε αντίστοιχες οικονομικές δραστηριότητες. Η αμοιβαία ενίσχυση του πλαισίου για βιώσιμα χρηματοοικονομικά και της Ένωσης Κεφαλαιαγορών (2) θα πρέπει επίσης να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η στρατηγική για βιώσιμα χρηματοοικονομικά του 2018 αποτελείται από σύστημα ταξινομίας, σύστημα εταιρικής γνωστοποίησης και επενδυτικά μέσα, συμπεριλαμβανομένων δεικτών αναφοράς, προτύπων και σημάτων ποιότητας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαιώνει ότι έχει σημειωθεί μεγάλη πρόοδος όσον αφορά την οικοδόμηση θεμελίων για ένα πλαίσιο βιώσιμων χρηματοοικονομικών, ωστόσο πρέπει να γίνουν πολλά ακόμη. Με την εν λόγω πρωτοβουλία, δρομολογείται ένα νέο στάδιο της στρατηγικής της ΕΕ για βιώσιμα χρηματοοικονομικά, η οποία τώρα επικεντρώνεται στη χρηματοδότηση της μετάβασης της πραγματικής οικονομίας προς τη βιωσιμότητα, τη συμπεριληπτικότητα, την ανθεκτικότητα και τη συμβολή του χρηματοπιστωτικού τομέα και τις παγκόσμιες φιλοδοξίες. |
| --- | --- |

2.2.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ ζητεί μια οικονομική πολιτική προσανατολισμένη στην ευημερία που θα περιλαμβάνει διάφορους στόχους: περιβαλλοντική βιωσιμότητα, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, πλήρη απασχόληση και ποιοτική εργασία, δίκαιη κατανομή, υγεία και ποιότητα ζωής, χρηματοπιστωτική σταθερότητα, σταθερότητα των τιμών, ισορροπημένο εμπόριο με βάση μια δίκαιη και ανταγωνιστική βιομηχανική και οικονομική δομή και σταθερά δημόσια οικονομικά. Οι στόχοι αυτοί συνάδουν τόσο με τους στόχους που ορίζονται στο άρθρο 3 της Συνθήκης της ΕΕ όσο και με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) του ΟΗΕ. Ως εκ τούτου, είναι λυπηρό το γεγονός ότι η «στρατηγική για τα βιώσιμα χρηματοοικονομικά» αναφέρεται κυρίως μόνον στους στόχους για το κλίμα. Η ΕΟΚΕ συνιστά μια ολιστική προσέγγιση που λαμβάνει υπόψη και εξισορροπεί περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς στόχους. Προκειμένου να αποφευχθούν τυχόν πισωγυρίσματα και να επιτευχθεί η αναγκαία συναίνεση, η πολιτική για το κλίμα πρέπει να ενταχθεί σε ένα οικονομικό πλαίσιο με εστίαση στην ευημερία. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η συνένωση των πολιτικών βιωσιμότητας με τις ψηφιακές πολιτικές και τις πολιτικές μετά την πανδημία COVID-19 μπορεί να καταστήσει τη δράση της ΕΕ πιο ισχυρή. Η περιβαλλοντική πολιτική πρέπει να συμβαδίζει με τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας, τη δίκαιη κατανομή των δαπανών και των κινδύνων και την ενίσχυση της οικονομίας της ΕΕ, ιδίως σε παγκόσμιο επίπεδο. Πρέπει επίσης να αξιοποιηθούν συνέργειες μεταξύ του έργου της Ένωσης Κεφαλαιαγορών και της στρατηγικής για βιώσιμα χρηματοοικονομικά. Η διαφάνεια και η ενημέρωση αποτελούν ουσιώδη στοιχεία αποτελεσματικών αγορών και, ταυτόχρονα, προϋπόθεση για βιώσιμα χρηματοοικονομικά. Συνολικά, με αυτόν τον τρόπο θα βελτιωθεί επίσης η πρόσβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων σε κοινωνικά και περιβαλλοντικά βιώσιμη χρηματοδότηση. Επιπλέον, η ομάδα τεχνικών εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής για τις ΜΜΕ (TESG) τονίζει την ανάγκη συνεργασίας με μικρές εταιρείες και υποστήριξής τους στις προσπάθειες που καταβάλλουν για να συμμορφωθούν με τις απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων βιωσιμότητας. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Υποστηρίζεται θερμά ο στόχος του αναπροσανατολισμού και της προώθησης των επενδύσεων που θα συμβάλουν στη μετάβαση της ΕΕ σε μια βιώσιμη οικονομία. Μολονότι οι περισσότερες από τις δράσεις που αναφέρονται στη στρατηγική είναι λογικές, συχνά πρόκειται μόνο για ελέγχους, παραχώρηση πιθανών νομικών πράξεων ή δεν ορίζεται χρονικός ορίζοντας. Ωστόσο, ο χρόνος και η αποτελεσματικότητα είναι ζωτικής σημασίας, ιδίως στον τομέα της πολιτικής για το κλίμα. Αντί να μοχθούμε για την τελειότητα, πρέπει να μπορούμε να αντιμετωπίσουμε κάποια αβεβαιότητα, τις αποκλίνουσες απόψεις και τα ερωτήματα που εκκρεμούν. Εκτός από την ανάλυση του βαθμού συνέπειας μεταξύ των υφιστάμενων κανονιστικών ρυθμίσεων, τα επόμενα βήματα πρέπει τώρα να γίνουν χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση. Απαιτείται ένα τακτικό, ορθώς ρυθμισμένο και συνεκτικό σύνολο κανόνων χωρίς υπερβολική πολυπλοκότητα και αλληλεπικάλυψη, έτσι ώστε η στρατηγική να λειτουργήσει στην πράξη. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά τη δέσμευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη μετάβαση προς μια βιώσιμη οικονομία της ΕΕ. Ωστόσο, οι βασικές εργασίες για την ανάπτυξη ταξινομίας ή υποβολής εκθέσεων για τη βιωσιμότητα έχουν ανατεθεί, οι δε πρώτες στην πλατφόρμα βιώσιμων χρηματοοικονομικών και οι δεύτερες στην Ευρωπαϊκή Συμβουλευτική Ομάδα για Θέματα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (EFRAG). Προκειμένου να πραγματοποιηθεί η μετάβαση στη βιωσιμότητα, απαιτείται η συμμετοχή όλων των οργάνων λήψης αποφάσεων της ΕΕ και των κρατών μελών. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ καλεί το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να στηρίξουν και να προωθήσουν μέτρα όσον αφορά τη βιωσιμότητα. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ επικρίνει την πρακτική της υπερβολικής ρύθμισης σημαντικών ζητημάτων οικονομικής πολιτικής μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων και όχι μέσω της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας. Οι κοινωνικοί εταίροι και η κοινωνία των πολιτών θα πρέπει επίσης να συμμετέχουν πλήρως στον σχεδιασμό και στην υλοποίηση των βιώσιμων χρηματοοικονομικών, ιδίως στην ανάπτυξη κριτηρίων ΠΚΔ. Η πλατφόρμα βιώσιμων χρηματοοικονομικών και η EFRAG θα πρέπει να διασφαλίζουν την εξισορροπημένη εκπροσώπησή τους. Δεδομένου ότι η ταξινομία και η υποβολή εκθέσεων σχετικά με τη βιωσιμότητα αφορούν επίσης θέματα του κόσμου της εργασίας, η πολύ περιορισμένη συμμετοχή των συνδικαλιστικών οργανώσεων δεν είναι αποδεκτή (3). Γενικά, θα πρέπει να ζητείται απευθείας η γνώμη των κοινωνικών εταίρων για θέματα που αφορούν τον κόσμο της εργασίας. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η επίτευξη των στόχων για το κλίμα αντιπροσωπεύει ένα διαγενεακό και διεθνικό δημόσιο αγαθό, το οποίο ενέχει τον κίνδυνο εμφάνισης φαινομένων παρασιτισμού και αδυναμιών της αγοράς. Δεν είναι δυνατόν να υποθέσουμε ότι οι ανταγωνίστριες επιχειρήσεις θα συνυπολογίσουν εθελοντικά τους εξωτερικούς παράγοντες, αναλαμβάνοντας έτσι τον ρόλο της «αστυνομίας μετάβασης». Επίσης, δεν θα πρέπει να αναμένεται η μαζική ανακατεύθυνση επενδύσεων με βάση την αυτορρύθμιση ως αποτέλεσμα της αυξημένης διαφάνειας. Ως εκ τούτου, η στρατηγική για βιώσιμα χρηματοοικονομικά θα επιτύχει την απαραίτητη αποτελεσματικότητα και τα επιθυμητά αποτελέσματα χάραξης πολιτικής μόνο εάν καταστεί τμήμα μιας γενικής (οικονομικής) πολιτικής προσανατολισμένης στη βιωσιμότητα και στις αντίστοιχες ρυθμίσεις. Η πολιτική σαφήνεια διευκολύνει επίσης τη διαχείριση των κινδύνων στον χρηματοπιστωτικό τομέα. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Οι δημόσιες επενδύσεις εξακολουθούν επίσης να διαδραματίζουν καίριο ρόλο, ιδίως επειδή συχνά ενεργοποιούν περαιτέρω ιδιωτικές επενδύσεις. Δυστυχώς, το δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ έχει συχνά παράσχει κίνητρα για τη μείωση των δημόσιων επενδύσεων (4), γεγονός το οποίο οδηγεί στην έλλειψη επενδύσεων στη βιωσιμότητα και στην ένταξη. Απαιτείται επιμερισμός των ιδιωτικών επενδύσεων και προώθηση των δημόσιων επενδύσεων για την επίτευξη των στόχων της Πράσινης Συμφωνίας. Ειδικότερα, η απαίτηση για θέσπιση χρυσού κανόνα υπογραμμίζεται από τη συζήτηση για τη βιωσιμότητα. |
| --- | --- |

3.7.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

4.1.   Χρηματοδότηση της μετάβασης της πραγματικής οικονομίας προς τη βιωσιμότητα

| 4.1.1. | Η ταξινομία πρέπει να αντικατοπτρίζει επίπεδο φιλοδοξίας υψηλότερο από αυτό που προβλέπεται στις νομοθετικές πράξεις, δεδομένου ότι η συμμόρφωση με τις κανονιστικές ρυθμίσεις μπορεί ούτως ή άλλως να θεωρηθεί ότι ισχύει. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να εδραιωθεί ο πρωτοποριακός ρόλος των βιώσιμων οικονομικών δραστηριοτήτων μέσω χρηματοδότησης και χρηματοδοτικών ευκαιριών. Η επιτυχία του συστήματος ταξινομίας συνδέεται με την ευρεία κοινωνική αποδοχή του. Πρέπει να είναι διαφανές, τεκμηριωμένο και να επικαιροποιείται συνεχώς. Και μόνο εφόσον διασφαλιστεί ότι οι σχετικές οικονομικές δραστηριότητες δεν θέτουν σε κίνδυνο κανέναν από τους περιβαλλοντικούς στόχους (5) ή δεν προκαλούν κοινωνικές αδικίες, θα είναι σύμμορφες με μια ευρέως αποδεκτή έννοια της βιωσιμότητας. Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην αρχή της προφύλαξης που κατοχυρώνεται στην περιβαλλοντική πολιτική της ΕΕ (6). |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Προκειμένου να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα του συστήματος ταξινομίας, η ΕΟΚΕ συνιστά τη χρήση του στη διαχείριση κινδύνων των χρηματοπιστωτικών οντοτήτων (βλέπε σημείο 4.4). Μεταξύ άλλων ελπιδοφόρων προσεγγίσεων που διακρίνει η ΕΟΚΕ περιλαμβάνεται η καταγραφή του μεριδίου των περιουσιακών στοιχείων των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων που σχετίζεται με την ταξινομία με τη χρήση του δείκτη «πράσινων περιουσιακών στοιχείων» (GAR), η συμπερίληψη των περιβαλλοντικών κινδύνων στις προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων και η χρήση του συστήματος ταξινομίας για πράσινα ομόλογα. Ωστόσο, συνιστάται επίσης να γίνεται αναφορά στην ταξινομία, στα πρότυπα και στα σήματα ποιότητας, για παράδειγμα στον τομέα των ενισχύσεων και των δημόσιων συμβάσεων ή εντός του δημοσιονομικού πλαισίου της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.1.3. | Η προσθήκη τεχνικών κριτηρίων ελέγχου (δράση 1γ) πρέπει να πραγματοποιείται με μεγάλη προσοχή και αυστηρά σύμφωνα με την αρχή της προφύλαξης. Μεταξύ άλλων, πρέπει να τηρείται αυστηρά το κριτήριο, που περιλαμβάνεται στον κανονισμό της ΕΕ για την ταξινομία (7), της μη πρόκλησης σημαντικής ζημιάς στους άλλους οικολογικούς ή κοινωνικούς στόχους (8). Υπό την έννοια αυτή, οι προτάσεις για τη συμπερίληψη της γεωργίας, του φυσικού αερίου και της πυρηνικής ενέργειας στο σύστημα ταξινομίας θα πρέπει να εξεταστούν με τη μέγιστη δυνατή προσοχή. Η διασφάλιση της αξιοπιστίας του συστήματος ταξινομίας είναι καίριας σημασίας για την αποφυγή της υπονόμευσης του σχεδίου ταξινομίας στο σύνολό του. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι μεγάλα τμήματα της ευρωπαϊκής κοινωνίας των πολιτών έχουν εκφράσει σοβαρές αμφιβολίες ως προς τη βιωσιμότητα των οικονομικών τομέων που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η ΕΟΚΕ παραπέμπει επίσης στην εν λόγω δήλωση στο πλαίσιο της νομοθεσίας για τη χρηματοδότηση ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων (δράση 1α). |
| --- | --- |

4.1.3.

| 4.1.4. | Η ΕΟΚΕ παραδέχεται ότι οι οικονομικές δραστηριότητες των οποίων η βιωσιμότητα αμφισβητείται έντονα μπορούν να διαδραματίσουν χρήσιμο ρόλο κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου, ιδίως εάν συμμορφώνονται με τα πιο πρόσφατα τεχνικά πρότυπα. Η ΕΟΚΕ πιστεύει, ως εκ τούτου, ότι αυτού του είδους οι δραστηριότητες θα μπορούσαν να εξεταστούν ξεχωριστά από την ταξινομία της ΕΕ. Επιπλέον, η ΕΕ θα πρέπει να εξετάσει, εν προκειμένω, το ενδεχόμενο ανάληψης χωριστής πρωτοβουλίας. Στόχος μιας τέτοιας πρωτοβουλίας θα μπορούσε να είνα η προώθηση μιας ενεργειακής πολιτικής προσανατολισμένης στην ευημερία, η οποία θα επικεντρώνεται όχι μόνο στους περιβαλλοντικούς στόχους, αλλά και στην οικονομική προσιτότητα, στην ενίσχυση της οικονομίας της ΕΕ τόσο στο εσωτερικό της όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο και στη διατήρηση ποιοτικών θέσεων εργασίας. |
| --- | --- |

4.1.4.

| 4.1.5. | Η κατ’ εξουσιοδότηση πράξη που προβλέπεται ήδη στον κανονισμό για την ταξινομία όσον αφορά την κάλυψη των υπόλοιπων τεσσάρων περιβαλλοντικών στόχων στους τομείς του νερού, της βιοποικιλότητας, της πρόληψης της ρύπανσης και της κυκλικής οικονομίας (δράση 1δ) αποτελεί ένα ευπρόσδεκτο μέτρο προς μια ολιστική προσέγγιση της βιωσιμότητας. Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να προτείνει κριτήρια αξιολόγησης στο πλαίσιο της βιοποικιλότητας, προκειμένου να συνδεθεί η βιοποικιλότητα με την πολιτική για το κλίμα. Η επέκταση σε οικονομικές δραστηριότητες ενδιάμεσου επιπέδου περιβαλλοντικής απόδοσης, καθώς και η διαφοροποίηση των οικονομικών δραστηριοτήτων χωρίς σημαντικό αντίκτυπο στην περιβαλλοντική βιωσιμότητα και στις οικονομικές δραστηριότητες που τις επηρεάζουν σημαντικά (δράση 1β) κινούνται επίσης προς τη σωστή κατεύθυνση. Η έκθεση σχετικά με τις οικονομικές δραστηριότητες με ή χωρίς σημαντικό αντίκτυπο που προβλέπεται στον κανονισμό για την ταξινομία αναμένεται να δημοσιευθεί έως το τέλος του 2021. Η ΕΟΚΕ ζητεί να τηρηθεί η προθεσμία. Στο πλαίσιο της επέκτασης του συστήματος ταξινομίας, πρέπει επίσης να λαμβάνεται μέριμνα ώστε να μην δημιουργούνται κενά που θα επιτρέπουν πρακτικές ψευδεπίγραφης οικολογικής ταυτότητας, κυρίως λόγω της αυξημένης πολυπλοκότητας. |
| --- | --- |

4.1.5.

| 4.1.6. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την επέκταση των προτύπων και των σημάτων (δράση 1ε) και ζητεί, μεταξύ άλλων, μεγαλύτερη αποφασιστικότητα για τη θέσπιση ελάχιστων κριτηρίων. Θα ήταν σημαντική η θέσπιση ενός γενικού πλαισίου για ένα σήμα για χρηματοπιστωτικά μέσα με στόχο τη χρηματοδότηση της μετάβασης, προκειμένου να υπάρχουν σαφώς καθορισμένα και αξιόπιστα σημεία αναφοράς. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται να δοθεί στην παραπλανητική «ψευδεπίγραφη βιώσιμη ταυτότητα», στο πλαίσιο της οποίας ένα θεσμικό όργανο ισχυρίζεται ότι είναι πιο βιώσιμο από περιβαλλοντική ή κοινωνική άποψη απ’ ό,τι στην πραγματικότητα. Από την άλλη πλευρά, αναμένεται να πραγματοποιηθεί μόνο μία αξιολόγηση ως προς το κατά πόσον το εν λόγω πλαίσιο είναι αναγκαίο έως το 2023. Ακόμη και όταν πρόκειται για τη δημιουργία ενός δείκτη αναφοράς ΠΚΔ, ανακοινώθηκε μόνο η διενέργεια αξιολόγησης, παρόλο που και εδώ, οι δεσμευτικοί ορισμοί και κανόνες συνιστούν σημαντικά δομικά στοιχεία για την παροχή σαφήνειας την οποία δικαίως απαιτούν οι επενδυτές και η κοινωνία. |
| --- | --- |

4.1.6.

4.2.   Ένα πλαίσιο χωρίς αποκλεισμούς για βιώσιμα χρηματοοικονομικά

| 4.2.1. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι διευκολύνεται η πρόσβαση των καταναλωτών, των επενδυτών λιανικής και των ΜΜΕ σε βιώσιμη χρηματοδότηση, προκειμένου να καταστεί δυνατή η υλοποίηση μικρότερων έργων σε τοπικό επίπεδο (δράση 2α). Πρέπει επίσης να διασφαλιστεί το δίκαιο κόστος χρηματοδότησης. Η προώθηση της γνώσης για τη βιωσιμότητα είναι μια καλή προσέγγιση που ανταποκρίνεται στο αυξανόμενο ενδιαφέρον. Ωστόσο, η χρηματοοικονομική εκπαίδευση δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη σταθερή προστασία των επενδυτών και η έμφαση στη βιωσιμότητα δεν πρέπει να οδηγήσει σε δυσανάλογα υψηλούς κινδύνους. Κατά την ανάπτυξη ενός πλαισίου χρηματοοικονομικής επάρκειας, πρέπει να υπάρχει εκπροσώπηση από επενδυτές. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Προκειμένου να βελτιωθεί η υποβολή εκθέσεων σχετικά με τη βιωσιμότητα για τις ΜΜΕ που δεν καλύπτονται από την πρόταση οδηγίας για την υποβολή εκθέσεων σχετικά με τη βιωσιμότητα (9), η ΕΟΚΕ επικροτεί τα σχέδια συμβουλευτικής και την πυξίδα ταξινομίας (δράση 2α). Είναι σημαντικό να βελτιωθεί και να καταστεί η υποβολή εκθέσεων πιο δεσμευτική, δεδομένου ότι οι οικονομικές δραστηριότητες των μικρότερων εταιρειών μπορούν επίσης να έχουν σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η κοινωνία των πολιτών στο σύνολό της ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τη βιώσιμη επιχειρηματική πολιτική. Ειδικότερα, οι πελάτες και οι επενδυτές των ΜΜΕ θα απαιτούν επίσης δηλώσεις σχετικά με τη βιωσιμότητα. Ωστόσο, στο πλαίσιο ενός απλοποιημένου συστήματος υποβολής εκθέσεων ΠΚΔ, πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα για την πρόληψη των πρακτικών ψευδεπίγραφης οικολογικής ταυτότητας. Επιπλέον, συνιστώνται τα ακόλουθα βήματα: τυποποίηση και συγκρισιμότητα των μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών από εταιρείες της ΕΕ, εφαρμογή ρυθμιστικού και εποπτικού πλαισίου για τους παρόχους δεδομένων βιωσιμότητας και διασφάλιση της πρόσβασης σε μη χρηματοοικονομικά ανεπεξέργαστα εταιρικά δεδομένα. Οι απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων δεν αποτελούν αυτοσκοπό και, ως εκ τούτου, δεν θα πρέπει να επιφέρουν υπερβολικούς πόρους και δαπάνες, αλλά να συμβάλλουν αποτελεσματικά στη διαφάνεια με στόχο τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της αγοράς και, ως εκ τούτου, τη διευκόλυνση της καλύτερης πρόσβασης σε χρηματοδότηση. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Η χρήση ψηφιακών τεχνολογιών για την επίτευξη βιώσιμων χρηματοοικονομικών είναι συνεπής. Ομοίως, απαιτείται ενσωμάτωση πτυχών της βιωσιμότητας στις τεχνολογίες (δράση 2β). Ο συντονισμός των μέτρων για την προώθηση της ολιστικής βιωσιμότητας, της ψηφιοποίησης και της αντιμετώπισης της κρίσης λόγω της πανδημίας COVID-19 δημιουργεί συνέργειες που πρέπει να ενισχυθούν ώστε οι δράσεις της ΕΕ να έχουν τον μεγαλύτερο δυνατό αντίκτυπο. Στο πλαίσιο του σχεδιασμού πράσινων προϋπολογισμών (δράση 2ε), η ΕΟΚΕ συνιστά τη σύνδεσή τους με έναν (μελλοντικό) χρυσό κανόνα για τις επενδύσεις. Γενικά, είναι λυπηρό το γεγονός ότι ούτε εδώ προβλέπεται ολιστική προσέγγιση όσον αφορά τη βιωσιμότητα. Σε περίπτωση επιμερισμού των κινδύνων, πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα ώστε να μην υπάρχει μονόπλευρη επιβάρυνση και μεταφορά κινδύνου εις βάρος του δημόσιου τομέα. |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.2.4. | Η αύξηση της ασφαλιστικής κάλυψης σε σχέση με περιβαλλοντικούς κινδύνους αποτελεί προσαρμογή στην πραγματικότητα (δράση 2γ). Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μια μικρή αύξηση μπορεί να μειώσει σημαντικά το κόστος των καταστροφών που σχετίζονται με το κλίμα για τους φορολογούμενους και τις κυβερνήσεις, γεγονός που η ΕΟΚΕ επικροτεί θερμά. Από την άλλη πλευρά, τα προτεινόμενα μέτρα τα οποία αφορούν, για παράδειγμα, τον εντοπισμό παραδειγμάτων βέλτιστων πρακτικών, φαίνεται να είναι εξαιρετικά αμυντικά. Σε κάθε περίπτωση, οι κοινωνικοί εταίροι και η κοινωνία των πολιτών πρέπει να συμμετέχουν σε διάλογο σχετικά με την (κλιματική) ανθεκτικότητα. |
| --- | --- |

4.2.4.

| 4.2.5. | Τα μέτρα για τη στήριξη αξιόπιστων κοινωνικών επενδύσεων (δράση 2δ) δεν επαρκούν καθόλου για την κάλυψη του χάσματος στον κοινωνικό τομέα. Ενώ κανονισμός για την ταξινομία (10) παρέχει ένα ελάχιστο επίπεδο προστασίας παραπέμποντας, μεταξύ άλλων, στα βασικά εργασιακά πρότυπα της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας, αυτό δεν αρκεί για τη στήριξη της κοινωνικής προόδου μέσω του συστήματος ταξινομίας. Απαιτείται μια συνεπής προσέγγιση για την εμβάθυνση της κοινωνικής βιωσιμότητας, στην οποία ο άνθρωπος και ο κόσμος της εργασίας βρίσκονται στο επίκεντρο. Η βάση υφίσταται ήδη με τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και τους ΣΒΑ των Ηνωμένων Εθνών. Για παράδειγμα, ένα σύστημα ταξινομίας το οποίο καλύπτει εξίσου περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς στόχους και, ως εκ τούτου, προβλέπει τη γενική αρχή της μη πρόκλησης ζημίας (11), μπορεί να αποτελέσει πολύτιμη βάση για μια οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά βιώσιμη ΕΕ. Με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών, θα πρέπει τώρα να αναπτυχθεί γρήγορα ένα ολιστικό σύστημα ταξινομίας. Ούτως ή άλλως, η δημοσίευση της έκθεσης όσον αφορά την κοινωνική ταξινομία στα τέλη του 2021 είναι όψιμη. |
| --- | --- |

4.2.5.

| 4.2.6. | Το γεγονός ότι η επανεξέταση των τεχνικών προτύπων στο πλαίσιο του κανονισμού περί γνωστοποιήσεων αειφορίας στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών (12) θα πραγματοποιηθεί περί τα τέλη του 2022, προκειμένου να αποσαφηνιστούν οι δείκτες δυσμενών περιβαλλοντικών και κοινωνικών επιπτώσεων, επίσης συνιστά καθυστέρηση. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ ζητεί την πολύ ταχύτερη εξέταση των δεικτών εργασίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την εφαρμογή υψηλότερων προτύπων. Είναι αυτονόητο ότι οι κοινωνικοί εταίροι και η κοινωνία των πολιτών θα πρέπει επίσης να συμμετέχουν πλήρως. |
| --- | --- |

4.2.6.

4.3.   Βελτίωση της ανθεκτικότητας έναντι κινδύνων βιωσιμότητας

| 4.3.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη συμπερίληψη παραγόντων βιωσιμότητας στη διαχείριση κινδύνων στον χρηματοπιστωτικό τομέα. Αυτός είναι ο μοναδικός τρόπος για να σπάσει ο φαύλος κύκλος της χρηματοδότησης από χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις δραστηριοτήτων που βλάπτουν το κλίμα. Η κλιματική αλλαγή όχι μόνο συνεπάγεται σοβαρούς κινδύνους για τις τράπεζες και τις ασφαλιστικές εταιρείες, αλλά επηρεάζει επίσης τον χρηματοπιστωτικό τομέα στο σύνολό του και απειλεί ακόμη και τη συνολική χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ προειδοποιεί ότι δεν πρέπει να ερμηνεύεται εσφαλμένα ο ρόλος του χρηματοπιστωτικού τομέα ως φορέα επιβολής στόχων βιωσιμότητας με γνώμονα το γενικό συμφέρον. Ωστόσο, δεν είναι δυνατή η ποσοτικοποίηση με ακρίβεια των κλιματικών κινδύνων, λόγω του μαζικού χαρακτήρα τους, της εμφάνισής τους για πρώτη φορά και την περιρρέουσα αβεβαιότητα. Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν θα πρέπει να οδηγήσει σε καθυστέρηση λήψης συγκεκριμένων μέτρων, η οποία θα επιδεινώσει περαιτέρω το πρόβλημα. Συνολικά, απαιτείται ταχεία και συνετή προσέγγιση για την πρόληψη απρόβλεπτων αντιδράσεων. Το σύστημα ταξινομίας της ΕΕ θα πρέπει να χρησιμεύσει ως βάση για αυτό. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Η καταγραφή των κινδύνων βιωσιμότητας στα λογιστικά πρότυπα και η ανάπτυξη ενός προτύπου για το φυσικό κεφάλαιο είναι ευπρόσδεκτες, ενώ είναι ουσιώδη τα τεκμηριωμένα, αυστηρά και αξιόπιστα πρότυπα και μέθοδοι (δράση 3α). Η συστηματική καταγραφή των σχετικών κινδύνων ΠΚΔ στις αξιολογήσεις και στις προοπτικές είναι εξίσου χρήσιμη (δράση 3β). Η ΕΟΚΕ προτείνει την επανέναρξη της συζήτησης σχετικά με τον οργανισμό αξιολόγησης της ΕΕ στο σημερινό πλαίσιο, εδραιώνοντας έτσι τον ηγετικό ρόλο της ΕΕ στον τομέα της βιωσιμότητας. |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.3. | Η προσέγγιση της συμπερίληψης παραγόντων ΠΚΔ στο σύστημα διαχείρισης κινδύνων των τραπεζών και στο πλαίσιο προληπτικής εποπτείας των ασφαλίσεων είναι εύλογη (δράσεις 3γ και 3δ). Αυτό θα πρέπει να ληφθεί επίσης υπόψη στις αναθεωρήσεις του κανονισμού για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις (ΚΚΑ), της οδηγίας για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις (ΟΚΑ) και της οδηγίας Φερεγγυότητα ΙΙ (13), οι οποίες αναμένεται να συνοδεύονται από μακροχρόνιες συζητήσεις. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά την έγκαιρη ανάληψη δράσης για τα πρότυπα μέτρησης του κινδύνου κατά τη διαχείριση κινδύνων, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι κίνδυνοι βιωσιμότητας θα χαρτογραφηθούν ταχέως και θα προβλεφθούν οι κατάλληλες κεφαλαιακές διατάξεις. Σε τεχνικό επίπεδο, οι κατευθυντήριες γραμμές των ευρωπαϊκών εποπτικών αρχών είναι κατάλληλες για τον σκοπό αυτόν. Συνολικά, συνιστάται η θέσπιση μιας υγιούς, μακρόπνοης και προσεκτικά σταθμισμένης κεφαλαιακής πολιτικής και πολιτικής διαχείρισης κινδύνων η οποία θα λαμβάνει υπόψη τις επιπτώσεις των κινδύνων βιωσιμότητας στη σταθερότητα της χρηματοπιστωτικής αγοράς. |
| --- | --- |

4.3.3.

| 4.3.4. | Μέτρα όπως εσωτερικές προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση ως συμπλήρωμα. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ διαφωνεί με την ιδέα ότι τα ανοίγματα που ταξινομούνται ως βιώσιμα πρέπει να αντιμετωπίζονται με συγκεκριμένο τρόπο προληπτικής εποπτείας, προκειμένου, για παράδειγμα, να μειώνονται οι κεφαλαιακές απαιτήσεις. Η αυξανόμενη πολυπλοκότητα των κανόνων μπορεί να οδηγήσει σε σύγχυση και ρυθμιστικά κενά. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της αυστηρής αξιολόγησης των οικονομικών κινδύνων. Η στάθμιση κινδύνου θα πρέπει να βασίζεται πρωτίστως σε κινδύνους οικονομικής σταθερότητας. Σε κάθε περίπτωση, υπάρχει κίνδυνος οι απειλητικές για το κλίμα επενδύσεις να χάσουν εγγενή αξία και να ναυαγήσουν. Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί για ρυθμιστικές αναταράξεις και κινδύνους για τα πρότυπα που έχουν επιτευχθεί εάν χαλαρώσουν οι κανόνες του κανονισμού ΚΚΑ, της οδηγίας ΟΚΑ και της οδηγίας Φερεγγυότητα ΙΙ. |
| --- | --- |

4.3.4.

| 4.3.5. | Μεταξύ άλλων, η ΕΚΤ εφιστά την προσοχή στη σχέση μεταξύ της κλιματικής κρίσης και της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη δημοσίευση από την ΕΚΤ ενημερωτικών δελτίων για την αντιμετώπιση των κινδύνων ΠΚΔ και υποστηρίζει τα μέτρα για την ενίσχυση της παρακολούθησης και της διαχείρισης των δυνητικών συστημικών κινδύνων (δράση 3ε). Στον βαθμού του εφικτού, θα πρέπει να καλύπτει όλα τα ιδρύματα, τους παράγοντες, τα προϊόντα και τις πλατφόρμες συναλλαγών, συμπεριλαμβανομένων των λιγότερο ρυθμιζόμενων τομέων. Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης ότι έμφαση πρέπει να δοθεί πρωτίστως στον μετριασμό και όχι στον εντοπισμό των κινδύνων. Και, δυστυχώς, οι κίνδυνοι κοινωνικής βιωσιμότητας οι οποίοι απειλούν την κοινωνική συνοχή ως αποτέλεσμα της διεύρυνσης του χάσματος κατανομής δεν αντιμετωπίζονται καν. |
| --- | --- |

4.3.5.

4.4.   Βελτίωση της συμβολής του χρηματοπιστωτικού τομέα στην επίτευξη των στόχων βιωσιμότητας

| 4.4.1. | Ο χρηματοπιστωτικός τομέας διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στον κύκλο της οικονομίας και, ως εκ τούτου, είναι σημαντικός για τη βιωσιμότητα, καθώς οι επενδύσεις του σήμερα προσδιορίζουν τις μελλοντικές ανθρακούχες εκπομπές. Ως εκ τούτου, είναι λογικό να απαιτείται, στο πλαίσιο της οδηγίας για την υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας από τις εταιρείες, τα διάφορα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να δημοσιοποιούν τα σχέδια μετάβασής τους και τη συμβολή τους στη μείωση του περιβαλλοντικού τους αποτυπώματος, καθώς και να επιδιώκεται η ενίσχυση της γνωστοποίησης πληροφοριών και δραστηριοτήτων απαλλαγής από τον άνθρακα για χρηματοπιστωτικά προϊόντα από τους συμμετέχοντες στη χρηματοπιστωτική αγορά, στο πλαίσιο του κανονισμού περί γνωστοποιήσεων αειφορίας στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών (δράση 4α). Η ΕΟΚΕ συνιστά τη σύνδεση της βελτιωμένης υποβολής εκθέσεων με προκαθορισμένες οδούς μετάβασης και την επέκταση των απαιτήσεων υποβολής εκθέσεων ώστε να καλύπτουν και άλλους συμμετέχοντες στη χρηματοπιστωτική αγορά. Όπως επισημαίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι εθελοντικές δεσμεύσεις βιωσιμότητας μπορούν να αποτελέσουν μόνο ένα πρώτο βήμα, έτσι ώστε να υποστηριχθούν όλα τα μέτρα για πιο δεσμευτικές υποχρεώσεις, με στόχο να αποφευχθούν η σύγχυση και η αυθαιρεσία. |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | Στο πλαίσιο των καταπιστευματικών καθηκόντων και των κανόνων εποπτείας, πρωταρχική σημασία έχει η επανεξέταση (δράση 4β). Η διεύρυνση της έννοιας του «μακροπρόθεσμου συμφέροντος των μελών και των δικαιούχων» και η υποχρέωση να λαμβάνονται υπόψη οι επιπτώσεις όσον αφορά τη βιωσιμότητα είναι απαραίτητες. Και σε αυτήν την περίπτωση, δεν θα πρέπει να υπάρχει δυσανάλογη μεταφορά των κινδύνων υπό το πρόσχημα πράσινων μέτρων. Η ταξινομία των μη βιώσιμων εκτιμήσεων θα πρέπει να προσαρμοστεί προσεκτικά, με ιδιαίτερη έμφαση στη στάθμιση κινδύνου των νέων επενδύσεων σε ορυκτά καύσιμα. Στο πλαίσιο μιας δίκαιης μετάβασης, η κοινωνική βιωσιμότητα δεν πρέπει ακόμη μία φορά να παραβλεφθεί. Η βελτίωση της διαθεσιμότητας, της ακεραιότητας και της διαφάνειας της έρευνας αγοράς ΠΚΔ και των αξιολογήσεων ΠΚΔ αποτελεί επίσης σημαντική προσθήκη, καθώς υπάρχει επείγουσα ανάγκη για βελτιωμένη αξιοπιστία και συγκρισιμότητα, δεδομένης της σύγχυσης λόγω πολλαπλών εννοιών (δράση 4γ). |
| --- | --- |

4.4.2.

4.5.   Παρακολούθηση της ομαλής μετάβασης και διασφάλιση της ακεραιότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος

| 4.5.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει όλα τα μέτρα που θα επιτρέψουν στις εποπτικές αρχές να καταπολεμήσουν τις πρακτικές ψευδεπίγραφης οικολογικής ταυτότητας (δράση 5α). Τέλος, είναι αυτονόητο ότι πρέπει να τους παρασχεθούν τα μέσα για την εκπλήρωση του ρόλου τους. Δυστυχώς, και εδώ προβλέπεται μόνο έλεγχος χωρίς να ορίζεται χρονικό πλαίσιο. Η ΕΟΚΕ εφιστά και πάλι την προσοχή στον παράγοντα του χρόνου και εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι γίνεται αναφορά μόνο στην περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Τέλος, συνιστάται η προσθήκη ορισμού για τις πρακτικές «ψευδεπίγραφης οικολογικής ταυτότητας» και «ψευδεπίγραφης βιώσιμης ταυτότητας» προκειμένου να διευκολυνθεί η επιβολή αντιμέτρων. |
| --- | --- |

4.5.1.

| 4.5.2. | Ένα ισχυρό πλαίσιο παρακολούθησης για τη μέτρηση της προόδου του χρηματοπιστωτικού συστήματος της ΕΕ συνιστά σημαντικό συνοδευτικό μέτρο (δράση 5β). Η καταγραφή των ροών κεφαλαίου προς βιώσιμες επενδύσεις, η αξιολόγηση των επενδυτικών αναγκών και η επανεξέταση των χρηματοπιστωτικών αγορών στο πλαίσιο της εστίασης στους κλιματικούς και περιβαλλοντικούς στόχους είναι ευπρόσδεκτες. Δυστυχώς, η κοινωνική βιωσιμότητα αποκλείεται ξανά. Η ΕΟΚΕ ζητεί να συμμετάσχουν οι κοινωνικοί εταίροι και η κοινωνία των πολιτών, όπως και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, στην επανεξέταση του προσανατολισμού των χρηματοπιστωτικών αγορών προς τους κλιματικούς και περιβαλλοντικούς στόχους. |
| --- | --- |

4.5.2.

| 4.5.3. | Απαιτείται επειγόντως βελτιωμένη συνεργασία μεταξύ των εποπτικών αρχών και της ΕΚΤ (δράση 5γ). Για να διευκολυνθεί η ανάληψη πιο συνεργατικής πολιτικής δράσης, θα απαιτηθεί ταχεία δράση. Στη διαδικασία αυτή, θα πρέπει επίσης να συμπεριληφθούν οι εθνικές εποπτικές αρχές. Στο πλαίσιο της ενίσχυσης της έρευνας για τη βιωσιμότητα των χρηματοοικονομικών και της ανταλλαγής γνώσεων μεταξύ του χρηματοοικονομικού τομέα και της ερευνητικής κοινότητας (δράση 5δ), η ΕΟΚΕ ζητεί τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και τη συνεκτίμηση της κοινωνικής βιωσιμότητας. |
| --- | --- |

4.5.3.

4.6.   Προώθηση παγκόσμιας φιλοδοξίας

| 4.6.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στηρίζει τη φιλόδοξη συναίνεση στα διεθνή φόρουμ (δράση 6α). Υπό το πρίσμα της στενής διεθνούς αλληλεξάρτησης των χρηματοπιστωτικών αγορών και της διατήρησης της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, είναι ουσιαστικής σημασίας η ισχυρή διεθνής διακυβέρνηση εν γένει και ιδίως στον τομέα της βιωσιμότητας. Οι παγκόσμιες αγορές χρειάζονται ένα διεθνώς αναγνωρισμένο πλαίσιο όρων και κανόνων. Αυτό περιλαμβάνει επίσης πολύ πρακτικές αλλά καίριες πτυχές, όπως η ανάγκη να υπάρχει παγκόσμια πρόσβαση σε δεδομένα τα οποία θα δίνουν τη δυνατότητα για την αξιολόγηση της βιωσιμότητας μιας επένδυσης. |
| --- | --- |

4.6.1.

| 4.6.2. | Το γεγονός ότι ο διεθνής συντονισμός είναι ενίοτε αργός δεν πρέπει ποτέ να χρησιμεύει ως πρόσχημα ή να οδηγεί σε καθυστερήσεις στις εξελίξεις σε επίπεδο ΕΕ. Αντιθέτως, όσο πιο επιτυχημένα εφαρμοστεί ένα βιώσιμο χρηματοπιστωτικό σύστημα στην Ευρώπη, τόσο πιο γρήγορα θα χρησιμεύσει η πορεία της ΕΕ ως παγκόσμιο υπόδειγμα. Ως εκ τούτου, η αξιοπιστία του συστήματος ταξινομίας της ΕΕ και η πλήρης εφαρμογή της διπλής σημαντικότητας είναι επίσης σημαντικές στο πλαίσιο αυτό. Η ΕΟΚΕ ζητεί να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στην κοινωνική βιωσιμότητα σε διεθνές επίπεδο, μεταξύ άλλων και σύμφωνα με τους ΣΒΑ των Ηνωμένων Εθνών. Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις δεν θα πρέπει να υπόκεινται σε τόσους πολλούς διαφορετικούς κανονισμούς που έχουν ως αποτέλεσμα να αντιμετωπίζουν σημαντικά ανταγωνιστικά μειονεκτήματα. |
| --- | --- |

4.6.2.

| 4.6.3. | Η εμβάθυνση του έργου της διεθνούς πλατφόρμας για τα βιώσιμα χρηματοοικονομικά (IPSF) είναι συνεπής (δράση 6β). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται εργαστεί προς μια στενότερη συνεργασία και διάδραση όχι μόνο μεταξύ της IPSF και του ιδιωτικού τομέα, αλλά και μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών, προκειμένου να διασφαλίσει, για παράδειγμα, ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα λαμβάνονται υπόψη στο πλαίσιο των βιώσιμων χρηματοοικονομικών. Ασφαλώς, η ΕΟΚΕ συνιστά εν προκειμένω μια ολιστική εστίαση στη βιωσιμότητα. Αυτό ισχύει επίσης στο πλαίσιο της στήριξης χωρών χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος (δράση 6γ). |
| --- | --- |

4.6.3.

Βρυξέλλες, 8 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΠΚΔ: Περιβαλλοντικοί, κοινωνικοί και σχετικοί με τη διακυβέρνηση δείκτες.

1

(2)  ΕΕ C 155 της 30.4.2021, σ. 20.

2

(3)  Βλέπε Μέλη και παρατηρητές της πλατφόρμας για τα βιώσιμα χρηματοοικονομικά https://ec.europa.eu/info/sites/default/files/business_economy_euro/banking_and_finance/documents/eu-platform-on-sustainable-finance-members_en.pdf

3

(4)  ΕΕ C 268 της 14.8.2015, σ. 27.

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2020/852 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2020, σχετικά με τη θέσπιση πλαισίου για τη διευκόλυνση των βιώσιμων επενδύσεων και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/2088 (ΕΕ L 198 της 22.6.2020, σ. 13), άρθρο 17.

5

(6)  Άρθρο 191 της ΣΛΕΕ.

6

(7)  Κανονισμός (ΕΕ) 2020/852, άρθρο 18.

7

(8)  Αρχή της μη πρόκλησης σημαντικής ζημίας («μη πρόκληση σημαντικής ζημίας») όπως ορίζεται στο άρθρο 2 σημείο 17 του κανονισμού (ΕΕ) 2019/2088 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2019, περί γνωστοποιήσεων αειφορίας στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών (ΕΕ L 317 της 9.12.2019, σ. 1).

8

(9)  Πρόταση οδηγίας όσον αφορά την υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας από τις εταιρείες [COM(2021) 189 final].

9

(10)  Κανονισμός (ΕΕ) 2020/852, άρθρο 18.

10

(11)  Αρχή της «μη πρόκλησης σημαντικής ζημίας».

11

(12)  Κανονισμός (ΕΕ) 2019/2088 περί γνωστοποιήσεων αειφορίας στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών.

12

(13)  Οδηγία 2009/138/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Νοεμβρίου 2009, σχετικά με την ανάληψη και την άσκηση δραστηριοτήτων ασφάλισης και αντασφάλισης (Φερεγγυότητα II) (ΕΕ L 335 της 17.12.2009, σ. 1).

13

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/105 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/105

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τα ευρωπαϊκά πράσινα ομόλογα»

[COM(2021) 391 final — 2021/0191 (COD)]

(2022/C 152/17)

| Εισηγητής: | ο κ. Philip VON BROCKDORFF |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Philip VON BROCKDORFF

| Αιτήσεις γνωμοδότησης | Συμβούλιο, 12.8.2021
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.9.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 23.11.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 8.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 123/1/4 |

Αιτήσεις γνωμοδότησης

Συμβούλιο, 12.8.2021

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.9.2021

Νομική βάση

Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

23.11.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

8.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

123/1/4

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Το πρότυπο «προαιρετικής εφαρμογής» για τα πράσινα ομόλογα της ΕΕ δημιουργεί ένα καθεστώς που βασίζεται στη διαφάνεια και την εποπτεία. Στο πλαίσιο αυτού του καθεστώτος, τα έργα που ευθυγραμμίζονται με την ταξινόμηση βιώσιμων δραστηριοτήτων της ΕΕ θα είναι επιλέξιμα για χρηματοδότηση, και οι εκδότες θα πρέπει να παρέχουν πρόσθετες πληροφορίες κατά τον χρόνο έκδοσης και, στη συνέχεια, μέσω τακτικής υποβολής εκθέσεων σχετικά με τη χρήση των εσόδων και τον αντίκτυπο των έργων. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) πιστεύει ότι το πρότυπο πράσινων ομολόγων της ΕΕ έχει επίσης τη δυνατότητα να αποφέρει σημαντικά οικονομικά οφέλη τόσο για τους εκδότες όσο και για τους επενδυτές. Αυτό είναι εφικτό, διότι η πρόταση αποσκοπεί στη δημιουργία ενός καθολικού, αξιόπιστου και εξορθολογισμένου μηχανισμού για την έκδοση πράσινων ομολόγων, ελαχιστοποιώντας την ασύμμετρη πληροφόρηση και αποφέροντας, παράλληλα, σημαντικά οφέλη για τη φήμη των εκδοτών που εφαρμόζουν το εν λόγω πρότυπο. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ευθυγράμμιση των ομολόγων αυτών με τον κανονισμό της ΕΕ για την ταξινόμηση τα καθιστά επίσης κατάλληλα για τη χρηματοδότηση οικονομικών δραστηριοτήτων που στηρίζουν τη μετάβαση σε πιο βιώσιμες οικονομίες, απαλλαγμένες από ανθρακούχες εκπομπές. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Το προτεινόμενο πρότυπο θα συμβάλει επίσης στη σημαντική μείωση του υφιστάμενου βαθμού αβεβαιότητας όσον αφορά τα είδη περιουσιακών στοιχείων ή δαπανών που μπορούν να ταξινομηθούν εύλογα ως πράσινη χρήση κεφαλαίων. Ωστόσο, λόγω της προαναφερθείσας ευθυγράμμισης με την ταξινόμηση της ΕΕ, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι απαιτείται σαφής καθοδήγηση από την πλευρά της Επιτροπής, προκειμένου να προσανατολιστούν οι επενδυτές προς τα πράσινα ομόλογα της ΕΕ και τα έργα που έχουν θετικό αντίκτυπο στο περιβάλλον. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, κατά την περαιτέρω ανάπτυξη των πράσινων ομολόγων ως κατηγορίας περιουσιακών στοιχείων, είναι αναγκαίο να εφαρμοστεί σε όλα τα κράτη μέλη ένα ενιαίο πρότυπο, το οποίο να ισχύει για τους εκδότες. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να υποτιμήσει κανείς την πρόκληση που συνιστά η συμμόρφωση των εκδοτών με τα πρότυπα της ταξινόμησης της ΕΕ. Κατά πάσα πιθανότητα, θα σταθμίσουν το κόστος μιας εξωτερικής αξιολόγησης, έναντι των οφελών της πρόσβασης σε μια ευρύτερη βάση επενδυτών. Πρέπει να αποφευχθεί μια κατάσταση όπου οι ιδιώτες εκδότες ενδέχεται να προτιμήσουν εναλλακτικά πράσινα ομόλογα και λιγότερο επαχθείς διαδικασίες πιστοποίησης. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Οι προτεινόμενες διαδικασίες υποβολής εκθέσεων και συμμόρφωσης ενδέχεται επίσης να έχουν δυσανάλογο οικονομικό αντίκτυπο στις ΜΜΕ, οι οποίες ενδέχεται να θεωρήσουν το πρότυπο πράσινων ομολόγων της ΕΕ υπερβολικά τιμωρητικό, και, συνεπώς, οι διαδικασίες αυτές ενδέχεται να αποθαρρύνουν την περαιτέρω ανάπτυξη. Αυτό πρέπει επίσης να αποφευχθεί και, ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά την υιοθέτηση μιας ρεαλιστικής προσέγγισης όσον αφορά τις απαιτήσεις εποπτείας και υποβολής εκθέσεων. Η αποφυγή των υπερβολικά περιοριστικών κανόνων και της υπερβολικής ρύθμισης, μεταξύ άλλων στην περίπτωση των εταιρικών εκδοτών, θα διευκολύνει την υιοθέτηση του προτύπου πράσινων ομολόγων της ΕΕ σε όλες τις κεφαλαιαγορές. Στις οικονομίες που βρίσκονται στο στάδιο απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές, οι εταιρικοί εκδότες θεωρούνται εξίσου σημαντικοί με την έκδοση πράσινων ομολόγων της Επιτροπής, και η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα πρότυπα που εφαρμόζονται για τα πράσινα ομόλογα που εκδίδονται από τον δημόσιο τομέα και τους εταιρικούς εκδότες πρέπει να συγκλίνουν. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Όσον αφορά τους εκδότες πράσινων ομολόγων που είναι εγκατεστημένοι εκτός της ΕΕ, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πρόσβαση στις κεφαλαιαγορές της ΕΕ και αντιστρόφως θα πρέπει να βασίζεται στην ευθυγράμμιση των ταξινομήσεων στις διάφορες περιοχές δικαιοδοσίας παγκοσμίως. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι περιβαλλοντικές προκλήσεις, όπως η κλιματική αλλαγή, δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο από την ΕΕ. Εάν δεν υπάρξει κάποιο κοινό έδαφος για την ευθυγράμμιση των ταξινομήσεων με τις τρίτες χώρες, ο προτεινόμενος κανονισμός της Επιτροπής σχετικά με ένα πρότυπο προαιρετικής εφαρμογής για τα πράσινα ομόλογα είναι απίθανο να καταστεί πρότυπο για την παγκόσμια αγορά πράσινων ομολόγων. Η διεθνής πλατφόρμα για τη βιώσιμη χρηματοδότηση (IPSF) θα πρέπει να διαδραματίσει καίριο ρόλο με την παροχή αυτής της κοινής βάσης δρώντας ως ένα φόρουμ διαλόγου μεταξύ των φορέων χάραξης πολιτικής. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Τέλος, η ΕΟΚΕ επικροτεί την απαίτηση, σύμφωνα με την ταξινόμηση της ΕΕ, να τηρούν οι επενδύσεις την αρχή της «μη πρόκλησης σημαντικής ζημίας» και τις ελάχιστες διασφαλίσεις, δεδομένης της συνεχιζόμενης ανάγκης να δοθεί προτεραιότητα στον πράσινο μετασχηματισμό, παράλληλα με την κοινωνική προστασία και τη διασφάλιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Ωστόσο, αυτό ενδέχεται να περιορίσει το εύρος της ευθυγράμμισης των ταξινομήσεων με τις τρίτες χώρες, ιδίως εάν οι εν λόγω περιοχές δικαιοδοσίας δεν πληρούν τα κριτήρια της «μη πρόκλησης σημαντικής ζημίας», όπως η αναγνώριση των δικαιωμάτων συλλογικής διαπραγμάτευσης. Για τον σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ προτείνει τη σύσταση ειδικής επιτροπής παρακολούθησης για την εποπτεία της δυναμικής της αγοράς πράσινων ομολόγων, με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

1.8.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Στις 6 Ιουλίου 2021, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε έναν νέο κανονισμό σχετικά με ένα ευρωπαϊκό πρότυπο προαιρετικής εφαρμογής για τα πράσινα ομόλογα. Ο προτεινόμενος κανονισμός επιδιώκει να καταστήσει το χρηματοπιστωτικό σύστημα της ΕΕ πιο βιώσιμο με τη δημιουργία ενός «χρυσού κανόνα» για τα πράσινα ομόλογα, ο οποίος μπορεί να συγκριθεί με άλλα πρότυπα της αγοράς και, ενδεχομένως, να ευθυγραμμιστεί με αυτά. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Το πρότυπο πράσινων ομολόγων θα είναι ανοικτό σε όλους τους εκδότες πράσινων ομολόγων, συμπεριλαμβανομένων των ιδιωτών, των δημόσιων και των κρατικών εκδοτών, και περιλαμβάνει εκδότες εγκατεστημένους εκτός της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Το προτεινόμενο πλαίσιο θα καθορίσει ένα πρότυπο προαιρετικής εφαρμογής για τον τρόπο με τον οποίο οι εταιρείες και οι δημόσιες αρχές μπορούν να χρησιμοποιούν τα πράσινα ομόλογα για την άντληση κεφαλαίων στις κεφαλαιαγορές με σκοπό τη χρηματοδότηση έργων. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Με το πρότυπο απαιτείται από τους εκδότες να διαθέτουν το σύνολο των εσόδων από την έκδοση σε δραστηριότητες που πληρούν τις απαιτήσεις του κανονισμού (ΕΕ) 2020/852 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1) για την ταξινόμηση έως την ημερομηνία ληκτότητας του ομολόγου. Το πρότυπο καθορίζει περιβαλλοντικούς στόχους, κριτήρια ελέγχου και κατώτατα όρια επιδόσεων για τις οικονομικές δραστηριότητες. Μια οικονομική δραστηριότητα θα θεωρείται ότι συμμορφώνεται, εάν: α) συμβάλλει σημαντικά στην επίτευξη ενός ή περισσότερων από τους περιβαλλοντικούς στόχους· β) δεν βλάπτει σημαντικά τους άλλους περιβαλλοντικούς στόχους· και γ) συμμορφώνεται με τις κοινωνικές διασφαλίσεις και τις διασφαλίσεις διακυβέρνησης. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Τα πράσινα ομόλογα της ΕΕ θα συμβάλουν στην αντιμετώπιση των αναγκών χρηματοδότησης μακροπρόθεσμων έργων (διάρκειας έως 10 έτη), εφόσον τα έργα αυτά ευθυγραμμίζονται με τους περιβαλλοντικούς στόχους του κανονισμού για την ταξινόμηση. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Τα πράσινα ομόλογα της ΕΕ θα υπόκεινται σε εξωτερική αξιολόγηση, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις που αναφέρονται ανωτέρω, ιδίως με την ευθυγράμμιση των έργων με την ταξινόμηση. Σύμφωνα με την πρόταση, οι εξωτερικοί αξιολογητές θα είναι καταχωρισμένοι στην ΕΑΚΑΑ και θα πρέπει να πληρούν τις προϋποθέσεις καταχώρισης σε τακτική βάση. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Σε περίπτωση αλλαγής στα τεχνικά κριτήρια ελέγχου της ταξινόμησης της ΕΕ σύμφωνα με τον κανονισμό για την ταξινόμηση μετά την έκδοση ενός ομολόγου, η πρόταση επιτρέπει στους εκδότες να συνεχίσουν να πληρούν τα προϋπάρχοντα κριτήρια για άλλα πέντε έτη. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι όταν ένα ομόλογο μπορεί να χαρακτηριστεί ως «πράσινο» κατά την έκδοση, οι κανόνες για τη διάθεση των εσόδων των ομολόγων δεν θα πρέπει να τροποποιηθούν. Στην πράξη, αν και τα κριτήρια ελέγχου της ταξινόμησης αλλάζουν και το ομόλογο δεν πληροί πλέον τα νέα κριτήρια, θα πρέπει να παραμείνει «πράσινο» για ολόκληρη τη διάρκεια ισχύος του έως τη λήξη. Αυτό αναμένεται να συμβάλει στη σταθερότητα των αγορών πράσινων ομολόγων. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η πρόταση αποσκοπεί επίσης στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης των επενδυτών και των σχετικών διασφαλίσεων, καθώς και στη μείωση των κινδύνων που συνδέονται με την αδυναμία έργων που χρηματοδοτούνται από πράσινα ομόλογα να επιτύχουν τους επιδιωκόμενους περιβαλλοντικούς στόχους. Οι εκδότες τέτοιων ομολόγων θα υποχρεούνται να υποβάλλουν τακτικά εκθέσεις. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Ένα «δελτίο πληροφοριών για τα πράσινα ομόλογα» που θα καθορίζει τους οριστικούς στόχους χρηματοδότησης της έκδοσης θα είναι υποχρεωτικό, και αυτό το δελτίο πληροφοριών θα υπόκειται σε «αξιολόγηση πριν από την έκδοση» από καταχωρισμένο εξωτερικό αξιολογητή, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι το ομόλογο πληροί τις απαιτήσεις του προτύπου πράσινων ομολόγων. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Οι εκδότες πράσινων ομολόγων θα υποχρεούνται επίσης να δημοσιεύουν ετήσιες εκθέσεις που θα καταδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο τα έσοδα από την έκδοση ομολόγων ευθυγραμμίζονται με την ταξινόμηση της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Αφού διατεθεί το σύνολο των εσόδων από την πώληση πράσινων ομολόγων (κάτι που πρέπει να συμβεί πριν από τη ληκτότητα των ομολόγων), ο εκδότης θα υποχρεούται να λάβει «αξιολόγηση μετά την έκδοση». Για ορισμένους εκδότες (όπως ορισμένα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα), η απαίτηση αυτή θα είναι ετήσια. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Θα υπάρξει επίσης απαίτηση δημοσίευσης τουλάχιστον μίας έκθεσης σχετικά με τον συνολικό περιβαλλοντικό αντίκτυπο του ομολόγου. |
| --- | --- |

2.12.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ένα πρότυπο πράσινων ομολόγων της Ευρωπαϊκής Ένωσης έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ζήτηση πράσινων ομολόγων αυξάνεται εντός της ΕΕ. Ωστόσο, η έκδοση πράσινων ομολόγων στην ΕΕ αντιπροσωπεύει σήμερα μόλις το 2,6 % της συνολικής έκδοσης ομολόγων στην ΕΕ, επομένως εξακολουθεί να υπάρχει σημαντική ευκαιρία για αύξηση. Για παράδειγμα, κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2021, η έκδοση πράσινων ομολόγων στην ΕΕ αυξήθηκε κατά περίπου 30 % σε σχέση με την ίδια περίοδο το 2020, αντικατοπτρίζοντας την τροχιά ανάπτυξης του εν λόγω τομέα (2). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Παρ’ όλα αυτά, υπάρχει αυξανόμενη ανησυχία για την πραγματική έκταση των περιβαλλοντικών οφελών που απορρέουν από έργα χρηματοδοτούμενα από την έκδοση τέτοιων ομολόγων. Ο όρος που περιγράφει αυτές τις ανησυχίες είναι «προβολή ψευδοοικολογικής ταυτότητας» και αντικατοπτρίζει τα ενίοτε αβέβαια περιβαλλοντικά διαπιστευτήρια έργων που χρηματοδοτούνται μέσω πράσινων ομολόγων. Αυτό δημιουργεί πρόβλημα αξιοπιστίας για τους εκδότες που επιδιώκουν να εδραιώσουν την περιβαλλοντική φήμη τους, καθώς και ασύμμετρη πληροφόρηση για τους επενδυτές που εκ των προτέρων ενδέχεται να δυσκολευτούν να εντοπίσουν γνήσια περιβαλλοντικά βιώσιμα έργα. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Το πρόβλημα έγκειται στο γεγονός ότι τα πράσινα ομόλογα είναι τα ίδια με όλα τα άλλα ομόλογα, με τη διαφορά ότι τα έσοδα από την έκδοση πράσινων ομολόγων χρησιμοποιούνται για ένα έργο που πληροί ορισμένα προκαθορισμένα περιβαλλοντικά κριτήρια. Σε περίπτωση αθέτησης υποχρέωσης, και όπως σε κάθε έκδοση ομολόγων, ο επενδυτής, κατά κανόνα, προσφεύγει σε ολόκληρο τον ισολογισμό του εκδότη. Η πρόσθετη αξία για τον επενδυτή απορρέει από το γεγονός ότι κατέχει ένα ομόλογο που επιτυγχάνει στόχους βιωσιμότητας ή περιβαλλοντικούς στόχους. Ωστόσο, το πρόβλημα στο σημείο αυτό είναι ότι οι ορισμοί των βιώσιμων δραστηριοτήτων διαφέρουν μεταξύ των διαφόρων περιοχών δικαιοδοσίας εντός της ΕΕ. Κατ’ επέκταση, η σύγκριση των επιπτώσεων των έργων στις διάφορες περιοχές δικαιοδοσίας και συχνά στις διάφορες περιφέρειες εντός ενός κράτους μέλους είναι απολύτως αδύνατη. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Υπάρχει επίσης ένα πρόβλημα που αφορά την υποβολή εκθέσεων σχετικά με τη χρήση των εσόδων. Τα προβλήματα που αφορούν τη δημοσιοποίηση και τη γνωστοποίηση, από τους εκδότες στους επενδυτές, πληροφοριών σχετικά με τη χρήση των εσόδων τείνουν να είναι πιο έντονα στα κράτη μέλη όπου θα χρειαστεί να πραγματοποιηθεί στο μέλλον ο κύριος όγκος των επενδύσεων χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Το πρότυπο πράσινων ομολόγων της ΕΕ στοχεύει στην αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων δημιουργώντας ένα καθεστώς που χαρακτηρίζεται από διαφάνεια και εποπτεία. Στο πλαίσιο αυτού του καθεστώτος, μόνο τα έργα που ευθυγραμμίζονται με την ταξινόμηση βιώσιμων δραστηριοτήτων της ΕΕ θα είναι επιλέξιμα για χρηματοδότηση, και οι εκδότες θα πρέπει να παρέχουν πρόσθετες πληροφορίες κατά τον χρόνο έκδοσης και, στη συνέχεια, μέσω τακτικής υποβολής εκθέσεων σχετικά με τη χρήση των εσόδων και τον αντίκτυπό της. Επιπλέον, μόνο εξωτερικοί αξιολογητές που εποπτεύονται από την ΕΑΚΑΑ θα επιτρέπεται να υπογράφουν ένα πράσινο ομόλογο της ΕΕ. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ προειδοποιεί ότι οι συγκεντρώσεις της αγοράς θα πρέπει να διατηρούν υπό έλεγχο το κόστος των εξωτερικών αξιολογητών. Για παράδειγμα, μια απλή και ομαλή διαδικασία καταχώρισης μπορεί να ενθαρρύνει τον ανταγωνισμό στον συγκεκριμένο τομέα —αυτό δεν θα έθετε σε κίνδυνο το επίπεδο γνώσεων ή την ποιότητα των αξιολογητών. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Το πρότυπο πράσινων ομολόγων της ΕΕ έχει επίσης τη δυνατότητα να αποφέρει σημαντικά οικονομικά οφέλη τόσο για τους εκδότες όσο και για τους επενδυτές. Επί του παρόντος, τα προβλήματα που αφορούν την αξιοπιστία και την ασύμμετρη πληροφόρηση δημιουργούν πρόσθετο κόστος για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, καθώς οι εκδότες επιδιώκουν να εδραιώσουν τα διαπιστευτήριά τους καταβάλλοντας διάφορες δαπανηρές προσπάθειες, συμπεριλαμβανομένων δαπανηρών διαδικασιών εξωτερικής αξιολόγησης και αυξημένης υποβολής εκθέσεων, ενώ οι επενδυτές ενδέχεται να καταβάλλουν πρόσθετες προσπάθειες αναζήτησης, προκειμένου να εντοπίζουν επαρκώς τις κατάλληλες ευκαιρίες για βιώσιμες επενδύσεις. Το προτεινόμενο πρότυπο πράσινων ομολόγων της ΕΕ θα δημιουργήσει έναν καθολικό, αξιόπιστο και εξορθολογισμένο μηχανισμό για την έκδοση πράσινων ομολόγων, ελαχιστοποιώντας την ασύμμετρη πληροφόρηση και αποφέροντας, παράλληλα, σημαντικά οφέλη για τη φήμη των εκδοτών που το εφαρμόζουν. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Τα ευρωπαϊκά πράσινα ομόλογα που ευθυγραμμίζονται με τον κανονισμό της ΕΕ για την ταξινόμηση είναι κατάλληλα για τη χρηματοδότηση οικονομικών δραστηριοτήτων που στηρίζουν τη μετάβαση σε πιο βιώσιμες οικονομίες, απαλλαγμένες από ανθρακούχες εκπομπές. Τα πράσινα ομόλογα θα πρέπει να θεωρούνται πρωταρχική προτίμηση και θα πρέπει να δημιουργηθούν κατάλληλα κίνητρα προκειμένου να καταστεί πραγματικά «πιο πράσινο» το χρηματοπιστωτικό σύστημα της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η πρόταση θα δώσει επίσης στις εταιρείες που εδρεύουν στην ΕΕ τη δυνατότητα να εκδίδουν ευρωπαϊκό πράσινο ομόλογο για να αποκτήσουν ή να κατασκευάσουν ένα περιουσιακό στοιχείο που ευθυγραμμίζεται με την ταξινόμηση της ΕΕ, όπως ένα νέο ενεργειακά αποδοτικό κτίριο. Κατ’ επέκταση, αυτό θα δώσει στις εταιρείες τη δυνατότητα να αυξήσουν το μερίδιό τους στα περιουσιακά στοιχεία που ευθυγραμμίζονται με την ταξινόμηση. Ωστόσο, θα πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη οι συναφείς κοινωνικές δαπάνες, συμπεριλαμβανομένων των ομαδικών απολύσεων. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Το προτεινόμενο πρότυπο θα συμβάλει επίσης στη σημαντική μείωση του υφιστάμενου βαθμού αβεβαιότητας όσον αφορά τα είδη περιουσιακών στοιχείων ή δαπανών που μπορούν να ταξινομηθούν εύλογα ως πράσινη χρήση κεφαλαίων, λόγω της προαναφερθείσας ευθυγράμμισης με την ταξινόμηση της ΕΕ, αυξάνοντας έτσι την εμπιστοσύνη στην αγορά πράσινων ομολόγων και συμβάλλοντας, κατ’ επέκταση, στην περαιτέρω τόνωση της ανάπτυξης και των επενδύσεων σε αυτόν τον αναδυόμενο τομέα και στην ενσωμάτωση της διάστασης της πράσινης χρηματοδότησης. Με την πάροδο του χρόνου, το πρότυπο πράσινων ομολόγων της ΕΕ μπορεί να καταστεί αποτελεσματικό, αλλά απαιτείται καθοδήγηση από την πλευρά της Επιτροπής, προκειμένου να προσανατολιστούν οι επενδυτές προς ομόλογα υψηλότερης ποιότητας και έργα που έχουν πραγματικά θετικό αντίκτυπο στο περιβάλλον, καθώς και για να δημιουργηθεί μια νέα κατηγορία περιουσιακών στοιχείων στην κεφαλαιαγορά εντός της ΕΕ. Η προοπτική τέτοιας καθοδήγησης είναι ένας ακόμη λόγος για τον οποίο η εν λόγω πρόταση είναι ευπρόσδεκτη. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Στο πλαίσιο αυτό, τα πράσινα ομόλογα θα αποτελέσουν θεμελιώδη συνιστώσα της χρηματοδότησης της μετάβασης σε χαμηλές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα σε ολόκληρη την ΕΕ. Τα πράσινα ομόλογα έχουν συνήθως μεγάλη διάρκεια με το κεφάλαιο να αποπληρώνεται όταν το ομόλογο λήγει, όπως απαιτείται για τα μεγάλα έργα υποδομής. Ενώ η χρήση του σήματος πράσινου ομολόγου της ΕΕ θα είναι προαιρετική, οι επενδυτές έχουν κάθε κίνητρο να το χρησιμοποιήσουν στις προσπάθειές τους να κινητοποιήσουν κεφάλαια για έργα με ορατά περιβαλλοντικά οφέλη. Αυτό καθαυτό αποτελεί ήδη σημαντικό πλεονέκτημα, αλλά το κύριο πλεονέκτημα είναι το ίδιο το πρότυπο, το οποίο παρέχει ένα κριτήριο αναφοράς για τα πράσινα περιουσιακά στοιχεία στην κεφαλαιαγορά. Αυτό αναμένεται να αναπτύξει περαιτέρω τα πράσινα ομόλογα ως κατηγορία περιουσιακών στοιχείων, δίνοντας στους επενδυτές τη δυνατότητα να προσδιορίσουν μια καμπύλη απόδοσης ειδικά για τα πράσινα χρεωστικά μέσα. Η καθιέρωση ενός ενιαίου προτύπου σε όλα τα κράτη μέλη, το οποίο θα ισχύει για τους εκδότες, τα αμοιβαία κεφάλαια πράσινων ομολόγων και η παροχή πράσινων τραπεζικών δανείων θα μπορούσαν να συμβάλουν στην κινητοποίηση πρόσθετων κεφαλαίων για τη διευκόλυνση της μετάβασης σε χαμηλές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Αυτό θα διευκολυνθεί περαιτέρω και με την παραδοχή ότι η τιμολόγηση των πράσινων δανείων είναι επαρκώς εύλογη. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Το πράσινο ομόλογο της ΕΕ θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε ένα κριτήριο αναφοράς για τα πράσινα ομόλογα σε αγορές εκτός της ΕΕ, όπως συνέβη με τα επενδυτικά κεφάλαια για ιδιώτες επενδυτές. Πράγματι, η ΕΕ έχει εδραιωθεί ως παγκόσμιος ηγέτης στον τομέα (καθώς το 51 % της παγκόσμιας έκδοσης το 2020 προήλθε από εταιρείες και δημόσιους φορείς της ΕΕ), και το πρότυπο πράσινων ομολόγων θα δημιουργήσει περαιτέρω ευκαιρίες για βιώσιμη χρηματοδότηση για τους επενδυτές της ΕΕ από όλες τις διεθνείς αγορές. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Ο καθορισμός προτύπου για τα πράσινα ομόλογα είναι σημαντικός. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να υποτιμήσει κανείς την πρόκληση που συνιστά η συμμόρφωση των εκδοτών με τα πρότυπα της ταξινόμησης της ΕΕ. Κατά πάσα πιθανότητα, θα σταθμίσουν το κόστος και τις επιπλοκές μιας μακράς διαδικασίας εξωτερικής αξιολόγησης που εγκρίνεται και εποπτεύεται από την ΕΑΚΑΑ, έναντι των οφελών της πρόσβασης σε μια ευρύτερη βάση επενδυτών. Συνεπώς, οι ιδιώτες εκδότες ενδέχεται να προτιμήσουν εναλλακτικά πράσινα ομόλογα και λιγότερο επαχθείς διαδικασίες πιστοποίησης. Αυτές οι διαδικασίες υποβολής εκθέσεων και συμμόρφωσης ενδέχεται επίσης να έχουν δυσανάλογο οικονομικό αντίκτυπο στις ΜΜΕ, οι οποίες ενδέχεται να θεωρήσουν το πρότυπο πράσινων ομολόγων της ΕΕ υπερβολικά τιμωρητικό και, συνεπώς, οι διαδικασίες αυτές ενδέχεται να αποθαρρύνουν την περαιτέρω ανάπτυξη. Η εμπειρία από τα προϊόντα της κεφαλαιαγοράς σε επίπεδο ΕΕ, όπου η υιοθέτηση δεν υπήρξε ιδιαίτερα ενθαρρυντική, ενδέχεται να ρίξει φως στο πιθανό ενδιαφέρον για τα πράσινα ομόλογα της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Συνεπώς, είναι αναγκαίο η εποπτική αρχή της ΕΕ να εφαρμόσει το πρότυπο πράσινων ομολόγων όσο το δυνατόν πιο ρεαλιστικά. Μολονότι η Επιτροπή θα είναι ο κύριος εκδότης πράσινων ομολόγων αξίας 250 δισεκατ. ευρώ κατά την επόμενη τριετία στο πλαίσιο του μέσου NextGenerationEU, και τα κράτη μέλη θα εκδώσουν πράσινα ομόλογα συνολικής αξίας περίπου 80 δισεκατ. ευρώ, ο ρόλος του ιδιωτικού τομέα στην έκδοση πράσινων ομολόγων δεν μπορεί να υποβαθμιστεί. Η αποφυγή των υπερβολικά περιοριστικών κανόνων και της υπερβολικής ρύθμισης στην περίπτωση των εταιρικών εκδοτών θα διευκολύνει την υιοθέτηση του προτύπου πράσινων ομολόγων σε όλες τις κεφαλαιαγορές στην ΕΕ. Ωστόσο, απαιτείται προσοχή. Σύμφωνα με την υποβληθείσα πρόταση, τα πράσινα ομόλογα που εκδίδονται από τον δημόσιο τομέα στα κράτη μέλη δεν θα υπόκεινται σε εξωτερική αξιολόγηση όπως προβλέπεται στην παρούσα πρόταση. Μολονότι οι εκδότες του δημόσιου τομέα θα πρέπει να εξακολουθήσουν να λογοδοτούν στους επενδυτές ομολόγων, με δεδομένες τις δεσμεύσεις των κρατών μελών για μετάβαση σε χαμηλές ανθρακούχες εκπομπές, η εφαρμογή του προτύπου πράσινων ομολόγων της ΕΕ σε όλους τους τομείς θα εγγυάται την εν λόγω δέσμευση. Από την άλλη πλευρά, η έγκριση δύο τύπων πράσινων ομολόγων (έναν για τον δημόσιο τομέα και έναν για τους εταιρικούς εκδότες) θα μπορούσε να οδηγήσει σε τουλάχιστον δύο διαφορετικά πρότυπα. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Ένα ακόμη ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί είναι ο τρόπος με τον οποίο θα δοθεί στους εκδότες πράσινων ομολόγων εκτός της ΕΕ η δυνατότητα πρόσβασης στις κεφαλαιαγορές της ΕΕ και αντιστρόφως — έτσι, προκύπτει η ανάγκη ευθυγράμμισης των ταξινομήσεων στις διάφορες περιοχές δικαιοδοσίας παγκοσμίως. Στο πλαίσιο αυτό, είναι σκόπιμο να αναφερθεί η διεθνής πλατφόρμα για τη βιώσιμη χρηματοδότηση (IPSF), η οποία είναι ένα φόρουμ διαλόγου μεταξύ των φορέων χάραξης πολιτικής, με γενικό στόχο την αύξηση του ποσού των ιδιωτικών κεφαλαίων που διοχετεύονται σε περιβαλλοντικά βιώσιμες επενδύσεις. Ο τελικός σκοπός της IPSF είναι να διευκολύνει την κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων για περιβαλλοντικά βιώσιμες επενδύσεις. Συνεπώς, η IPSF προσφέρει ένα πολυμερές φόρουμ διαλόγου μεταξύ των φορέων χάραξης πολιτικής, προκειμένου να βοηθήσει τους επενδυτές να εντοπίσουν και να αξιοποιήσουν ευκαιρίες για βιώσιμες επενδύσεις που πραγματικά συμβάλλουν στην επίτευξη κλιματικών και περιβαλλοντικών στόχων. Η ευθυγράμμιση των ταξινομήσεων θα πρέπει να συζητηθεί και να συμφωνηθεί στο πλαίσιο αυτού του φόρουμ. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Όπως προαναφέρθηκε, η ΕΑΚΑΑ, ως η αρχή εποπτείας της κεφαλαιαγοράς της ΕΕ, θα διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο στη διασφάλιση της εφαρμογής των προτεινόμενων προτύπων με όσο το δυνατόν πιο ρεαλιστικό τρόπο. Αυτό θα απαιτήσει την ανάπτυξη των δεξιοτήτων και των ικανοτήτων της ως αρχής εποπτείας των αξιολογητών των πράσινων ομολόγων της ΕΕ. Η Επιτροπή καθορίζει τα κριτήρια για τα προσόντα και τη διαφάνεια, και αυτά αποτελούν μια σταθερή βάση για την ΕΑΚΑΑ. Κατά την άποψή μας, καθώς η ΕΑΚΑΑ αναπτύσσει τις ικανότητές της, θα μπορούσε με την πάροδο του χρόνου να στηρίξει τους ομολόγους της εκτός της ΕΕ, ώστε να εφαρμόσουν παρόμοια πρότυπα και, συνεπώς, να διευκολύνουν την πρόσβαση των επενδυτών της ΕΕ σε αναδυόμενες αγορές. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Ένα ακόμη σημείο που πρέπει να εξεταστεί είναι ότι η μετάβαση σε μια οικονομία της ΕΕ με χαμηλές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα θα απαιτήσει χρηματοδότηση πολύ μεγαλύτερη από εκείνη που είναι διαθέσιμη στο πλαίσιο του μέσου NextGenerationEU. Ο ιδιωτικός τομέας διαδραματίζει ήδη ρόλο σε αυτήν τη μετάβαση, αλλά απαιτούνται πολύ περισσότερα. Συνεπώς, το προτεινόμενο πρότυπο πράσινων ομολόγων της ΕΕ θα αναπτύξει περαιτέρω μια νέα αγορά πράσινων ομολόγων και θα κινητοποιήσει περισσότερους εκδότες, εκτός από τη διευκόλυνση της διασυνοριακής χρηματοδότησης στις κεφαλαιαγορές. Σε τελική ανάλυση, το προτεινόμενο πρότυπο πράσινων ομολόγων θα ενισχύσει τη φήμη των πιθανών εκδοτών και επενδυτών και τη δέσμευσή τους για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την επίτευξη περιβαλλοντικών στόχων όπως: ο μετριασμός της κλιματικής αλλαγής, η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, η βιώσιμη χρήση και η προστασία των υδάτων και των θαλάσσιων πόρων, η μετάβαση σε μια κυκλική οικονομία, η ανακύκλωση, η πρόληψη της δημιουργίας αποβλήτων, η πρόληψη και ο έλεγχος της ρύπανσης και η προστασία των υγιών οικοσυστημάτων. Συνεπώς, οι σχετικοί περιβαλλοντικοί και κοινωνικοί στόχοι θα αποτελέσουν μέρος κάθε εταιρικής στρατηγικής. Επιπλέον, η προώθηση ενός οικολογικού σήματος της ΕΕ για τα χρηματοπιστωτικά προϊόντα, με παράλληλη ελαχιστοποίηση της γραφειοκρατίας, θα βοηθούσε τις ιδιωτικές επιχειρήσεις να υιοθετήσουν μια τέτοια στρατηγική. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Με την πάροδο του χρόνου, η ΕΟΚΕ αναμένει ότι οι επενδυτές θα επιλέξουν τα πρότυπα πράσινων ομολόγων της ΕΕ, καθώς αυτό θα διασφαλίσει ότι τα κεφάλαια χρησιμοποιούνται σύμφωνα με την ταξινόμηση, γεγονός που, με τη σειρά του, θα διευκολύνει τις απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων για τους επενδυτές. Συνεπώς, ο στόχος θα πρέπει να είναι η υιοθέτηση του προτεινόμενου προτύπου πράσινων ομολόγων σε ολόκληρη την ΕΕ, είτε πρόκειται για τον ιδιωτικό είτε για τον δημόσιο τομέα. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Επίσης, στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ θα επικροτούσε την αποδοχή του προϋπάρχοντος καθεστώτος για τα υφιστάμενα πράσινα ομόλογα σύμφωνα με το προτεινόμενο πρότυπο, καθώς και την τελική εφαρμογή τέτοιων προτύπων για τα ομόλογα που εκδίδονται στο πλαίσιο του μέσου NextGenerationEU. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι τα πράσινα ομόλογα που ευθυγραμμίζονται με την ταξινόμηση θα συμβάλουν στην επίτευξη περιβαλλοντικών στόχων. Επιπλέον, προσδοκούμε ότι το πρότυπο πράσινων ομολόγων της ΕΕ θα αυξήσει το ενδιαφέρον των επενδυτών για τέτοιες επενδύσεις, αναπτύσσοντας περαιτέρω την αγορά πράσινων ομολόγων. Αν και τα νέα είναι καλά για τους εκδότες και τους επενδυτές, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στις προκλήσεις που αναφέρθηκαν ανωτέρω. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Εάν υποθέσουμε στη συνέχεια ότι η πρόταση θα εγκριθεί ως έχει, θα είχε ενδιαφέρον να αξιολογηθεί i) ο βαθμός στον οποίο οι επενδυτές, τόσο εντός όσο και εκτός της ΕΕ, θα απαιτήσουν από τους εκδότες να ευθυγραμμιστούν με τα προτεινόμενα πρότυπα, ή εάν η πρόταση θα οδηγήσει σε απόκλιση, στην αγορά πράσινων ομολόγων, μεταξύ της ΕΕ και του υπόλοιπου κόσμου, και ii) ο τρόπος με τον οποίο η προτεινόμενη εφαρμογή του προτύπου πράσινων ομολόγων της ΕΕ θα επηρεάσει τις εξελίξεις στην αγορά πράσινων ομολόγων εντός και εκτός της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι περιβαλλοντικές προκλήσεις, όπως η κλιματική αλλαγή, δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο από την ΕΕ. Εάν δεν υπάρξει κάποιο κοινό έδαφος για την ευθυγράμμιση των ταξινομήσεων με τις τρίτες χώρες, ο προτεινόμενος κανονισμός της Επιτροπής σχετικά με ένα πρότυπο προαιρετικής εφαρμογής για τα πράσινα ομόλογα είναι απίθανο να καταστεί πρότυπο για την παγκόσμια αγορά πράσινων ομολόγων. Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα οι κεφαλαιαγορές να κατακερματιστούν, και οι εκδότες από τρίτες χώρες να μην υιοθετήσουν, πιθανότατα, τα προτεινόμενα πρότυπα της Επιτροπής. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να συγκρατήσει τη ροή των κεφαλαίων που απαιτούνται για την αντιμετώπιση τεράστιων περιβαλλοντικών προκλήσεων, ιδίως της κλιματικής αλλαγής. |
| --- | --- |

3.20.

| 3.21. | Τέλος, η ΕΟΚΕ επικροτεί την απαίτηση, σύμφωνα με την ταξινόμηση της ΕΕ, να τηρούν οι επενδύσεις την αρχή της «μη πρόκλησης σημαντικής ζημίας» και τις ελάχιστες διασφαλίσεις, δεδομένης της συνεχιζόμενης ανάγκης να δοθεί προτεραιότητα στον πράσινο μετασχηματισμό, παράλληλα με την κοινωνική προστασία και τη διασφάλιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Ωστόσο, αυτό ενδέχεται να περιορίσει το εύρος της ευθυγράμμισης των ταξινομήσεων με τις τρίτες χώρες, ιδίως εάν οι εν λόγω περιοχές δικαιοδοσίας δεν πληρούν τα κριτήρια της «μη πρόκλησης σημαντικής ζημίας», όπως η αναγνώριση των δικαιωμάτων συλλογικής διαπραγμάτευσης. Για τον σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ προτείνει τη σύσταση ειδικής επιτροπής παρακολούθησης για την εποπτεία της δυναμικής της αγοράς πράσινων ομολόγων, με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

3.21.

Βρυξέλλες, 8 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Κανονισμός (ΕΕ) 2020/852 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2020, σχετικά με τη θέσπιση πλαισίου για τη διευκόλυνση των βιώσιμων επενδύσεων και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/2088 (ΕΕ L 198 της 22.6.2020, σ. 13).

1

(2)  Climate Bonds Initiative (Πρωτοβουλία για τα ομόλογα για το κλίμα), 2021. Περιφερειακή κατανομή της έκδοσης πράσινων ομολόγων, ανά όγκο έκδοσης.

2

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/111 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/111

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 575/2013 και της οδηγίας 2014/59/ΕΕ όσον αφορά την προληπτική αντιμετώπιση παγκόσμιων συστημικά σημαντικών ομίλων ιδρυμάτων με στρατηγική εξυγίανσης πολλαπλών σημείων έναρξης και μεθοδολογία για την έμμεση ανάληψη μέσων που είναι επιλέξιμα για την εκπλήρωση της ελάχιστης απαίτησης ιδίων κεφαλαίων και επιλέξιμων υποχρεώσεων»

[COM(2021) 665 final — 2021/0343 (COD)]

(2022/C 152/18)

| Γενικός εισηγητής: | ο κ. Antonio GARCÍA DEL RIEGO |
| --- | --- |

Γενικός εισηγητής:

ο κ. Antonio GARCÍA DEL RIEGO

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 26.11.2021
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 22.11.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Απόφαση της προέδρου της ΕΟΚΕ | 9.11.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 9.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 174/2/3 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 26.11.2021

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 22.11.2021

Νομική βάση

Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Απόφαση της προέδρου της ΕΟΚΕ

9.11.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

9.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

174/2/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) θεωρεί αναγκαίο να ενσωματωθεί απευθείας στον κανονισμό για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις (ΚΚΑ) ειδική προληπτική αντιμετώπιση σε σχέση με την έμμεση ανάληψη μέσων που είναι επιλέξιμα για την εσωτερική ελάχιστη απαίτηση ιδίων κεφαλαίων και επιλέξιμων υποχρεώσεων (MREL). Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις στον ΚΚΑ θα αντιμετώπιζαν τις ασυνέπειες που έχουν εντοπιστεί μεταξύ του ΚΚΑ και της οδηγίας για την ανάκαμψη και την εξυγίανση των τραπεζών (οδηγία BRRD). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να θεσπιστούν σαφέστερες διατάξεις του ΚΚΑ σχετικά με τη σύγκριση μεταξύ του αθροίσματος των πραγματικών απαιτήσεων συνολικής ικανότητας απορρόφησης ζημιών (TLAC) όλων των ομίλων εξυγίανσης εντός ομίλου παγκόσμιων συστημικώς σημαντικών ιδρυμάτων (G-SII) με στρατηγική εξυγίανσης πολλαπλών σημείων έναρξης (MPE) και τη θεωρητική απαίτηση μοναδικού σημείου έναρξης (SPE) του εν λόγω ομίλου G-SII. Οι προτεινόμενες αλλαγές είναι αναγκαίες ώστε να διασαφηνιστεί ο βαθμός στον οποίο οι αρχές εξυγίανσης μπορούν να αντιμετωπίσουν τις δυνητικές ασυνέπειες μεταξύ των απαιτήσεων SPE και MPE. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι απαραίτητο να τροποποιηθεί ο μαθηματικός τύπος για τον υπολογισμό του πλεονάσματος TLAC/MREL μιας θυγατρικής στο πλαίσιο του γενικού καθεστώτος αφαιρέσεων που εφαρμόζεται σε G-SII με στρατηγική εξυγίανσης MPE, ώστε να εξασφαλιστεί ότι ο εν λόγω τύπος λαμβάνει υπόψη τόσο τις βάσει κινδύνου απαιτήσεις TLAC/MREL της θυγατρικής όσο και εκείνες που δεν βασίζονται στον κίνδυνο, σύμφωνα με το πρότυπο TLAC. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, θα αποφευχθεί η υπερεκτίμηση του πλεονάσματος TLAC/MREL μιας δεδομένης θυγατρικής. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ εφιστά στην προσοχή στο γεγονός ότι θα πρέπει να αποσαφηνιστούν ορισμένες διατάξεις του ΚΚΑ που εφαρμόζονται σε G-SII με στρατηγική εξυγίανσης MPE, ώστε να μπορούν να ληφθούν υπόψη οι θυγατρικές που είναι εγκατεστημένες εκτός της Ένωσης. Με τον τρόπο αυτόν θα ευθυγραμμιστεί ο ΚΚΑ με την αντίστοιχη αρχή της TLAC που έχει συμφωνηθεί διεθνώς και η οποία εφαρμόζεται στις θυγατρικές που είναι εγκατεστημένες σε όλες τις δικαιοδοσίες του Συμβουλίου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (FSB). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ συνιστά ορισμένες στοχευμένες διευκρινίσεις στο πλαίσιο της απαίτησης ιδίων κεφαλαίων και επιλέξιμων υποχρεώσεων για ιδρύματα που είναι σημαντικές θυγατρικές ιδρυμάτων G-SII εκτός ΕΕ («εσωτερική TLAC»), ώστε να διασφαλιστεί ότι τα χρεωστικά μέσα που εκδίδονται από τα εν λόγω ιδρύματα θα μπορούν να πληρούν όλα τα κριτήρια επιλεξιμότητας για τα μέσα επιλέξιμων υποχρεώσεων. Η αλλαγή αυτή απαιτείται επειδή, επί του παρόντος, τα κριτήρια επιλεξιμότητας για τα μέσα επιλέξιμων υποχρεώσεων βασίζονται στην παραδοχή ότι τα εν λόγω μέσα εκδίδονται από οντότητα εξυγίανσης και όχι από θυγατρικές που υπόκεινται σε εσωτερική απαίτηση TLAC. Το κενό αυτό θα καλυφθεί αν διευκρινιστεί ότι οι προϋποθέσεις επιλεξιμότητας που ισχύουν για τις οντότητες εξυγίανσης ισχύουν εξίσου και για τις οντότητες που δεν είναι οντότητες εξυγίανσης, τηρουμένων των αναλογιών. Αυτό, με τη σειρά του, θα επιτρέψει στα εν λόγω ιδρύματα να εκπληρώσουν την εσωτερική τους απαίτηση TLAC, μεταξύ άλλων, και με επιλέξιμες υποχρεώσεις, όπως προβλεπόταν αρχικά από τους συννομοθέτες. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.5.1. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι τράπεζες MPE θα πρέπει να είναι σε θέση να αξιοποιούν τις προσαρμογές που συμφωνούνται στο έγγραφο με τους όρους λειτουργίας (Term Sheet) της TLAC. Οι εν λόγω προσαρμογές έχουν σχεδιαστεί με στόχο τη διασφάλιση ισότιμης μεταχείρισης μεταξύ των μοντέλων εξυγίανσης SPE και MPE. Περιλαμβάνονται στα άρθρα 12α και 72ε παράγραφος 4 του ΚΚΑ ΙΙ, αλλά τα εν λόγω άρθρα δεν περιλαμβάνουν τρίτες χώρες. Συγκεκριμένα, το άρθρο 12α, όπως έχει συνταχθεί, ορίζει ότι οι προσαρμογές που προκύπτουν από διαφορές στα σταθμισμένα ως προς τον κίνδυνο στοιχεία του ενεργητικού περιορίζονται σε οντότητες που είναι εγκατεστημένες στην ΕΕ, δεδομένου ότι η έννοια της οντότητας εξυγίανσης αναφέρεται μόνο σε θυγατρικές με έδρα στην ΕΕ. Είναι σημαντικό να διευρυνθεί το πεδίο εφαρμογής, ώστε να περιλαμβάνονται τυχόν άλλες θυγατρικές οι οποίες ενδέχεται να ανήκουν στον όμιλο και να βρίσκονται σε οποιαδήποτε άλλη χώρα. |
| --- | --- |

1.5.1.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο εν λόγω στόχος δεν επιτυγχάνεται με την πρόσφατη πρόταση της Επιτροπής, διότι η σύγκριση μεταξύ του υποθετικού SPE και του αθροίσματος σταθμισμένων ως προς τον κίνδυνο στοιχείων του ενεργητικού κάθε οντότητας εξυγίανσης δεν περιλαμβάνει τις θυγατρικές σε τρίτες χώρες, καθώς η σύγκριση αναφέρεται στα άρθρα 45δ και 45η της οδηγίας BRRD, και η οδηγία BRRD δεν περιλαμβάνει θυγατρικές σε τρίτες χώρες ή διαφορές μεταξύ σταθμισμένων ως προς τον κίνδυνο στοιχείων του ενεργητικού που προκύπτουν από διαφορετικά κριτήρια υπολογισμού μεταξύ τρίτων χωρών και κρατών μελών. Περιλαμβάνει μόνο διαφορές μεταξύ κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.6.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Ο κανονισμός για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις (ΚΚΑ) θεσπίζει, από κοινού με την οδηγία για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις (ΟΚΑ), το κανονιστικό πλαίσιο προληπτικής εποπτείας για τα πιστωτικά ιδρύματα που δραστηριοποιούνται στην Ένωση. Ο ΚΚΑ και η ΟΚΑ εκδόθηκαν μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση 2008-2009 με σκοπό την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των ιδρυμάτων που δραστηριοποιούνται στον χρηματοπιστωτικό τομέα της ΕΕ, με βάση κυρίως τα παγκόσμια πρότυπα που έχουν συμφωνηθεί με τους διεθνείς εταίρους της ΕΕ, ιδίως την Επιτροπή της Βασιλείας για την τραπεζική εποπτεία (BCBS). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ο ΚΚΑ στη συνέχεια τροποποιήθηκε για να αντιμετωπιστούν οι εναπομένουσες αδυναμίες στο κανονιστικό πλαίσιο και να υλοποιηθούν ορισμένα εκκρεμή στοιχεία της παγκόσμιας μεταρρύθμισης των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών που είναι ουσιαστικής σημασίας για να διασφαλιστεί η ανθεκτικότητα των ιδρυμάτων. Πραγματοποιήθηκε σημαντική αναθεώρηση με τη «δέσμη μέτρων για τη μείωση του κινδύνου», η οποία εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στις 20 Μαΐου 2019 και δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα στις 7 Ιουνίου 2019. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Στο πλαίσιο της εν λόγω μεταρρύθμισης, εφαρμόστηκε στην Ένωση το διεθνές πρότυπο συνολικής ικανότητας απορρόφησης ζημιών (TLAC) για τα παγκόσμια συστημικώς σημαντικά ιδρύματα (G-SII), το οποίο θεσπίστηκε από το Συμβούλιο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (FSB) τον Νοέμβριο του 2015, και ενισχύθηκε η εφαρμογή της ελάχιστης απαίτησης ιδίων κεφαλαίων και επιλέξιμων υποχρεώσεων (MREL) για όλα τα ιδρύματα που είναι εγκατεστημένα στην Ένωση. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Βάσει του προτύπου TLAC, απαιτείται από τα G-SII να διαθέτουν επαρκές ποσό υποχρεώσεων υψηλής απορρόφησης ζημιών (χρησιμοποιήσιμων για διάσωση με ίδια μέσα) προκειμένου να εξασφαλίζεται η ομαλή και ταχεία απορρόφηση των ζημιών και η ανακεφαλαιοποίηση σε περίπτωση εξυγίανσης. Για την εφαρμογή του προτύπου TLAC στο δίκαιο της Ένωσης, ιδίως μέσω τροποποιήσεων του ΚΚΑ, λήφθηκε υπόψη η υφιστάμενη ελάχιστη απαίτηση ιδίων κεφαλαίων και επιλέξιμων υποχρεώσεων (στο εξής: MREL) για κάθε ίδρυμα, η οποία καθορίζεται στην οδηγία BRRD. Συνεπώς, η TLAC και η MREL είναι ουσιαστικής σημασίας για την αποτελεσματική διαχείριση των τραπεζικών κρίσεων και για τη μείωση του αρνητικού αντικτύπου τους στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και στα δημόσια οικονομικά. Η TLAC και οι αναθεωρημένοι κανόνες για τη MREL τέθηκαν σε εφαρμογή στην Ένωση στις 27 Ιουνίου 2019 και στις 28 Δεκεμβρίου 2020, αντίστοιχα. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα, το δίκαιο της Ένωσης αναγνωρίζει τόσο τη στρατηγική εξυγίανσης μοναδικού σημείου έναρξης (SPE) όσο και τη στρατηγική εξυγίανσης πολλαπλών σημείων έναρξης (MPE). Στο πλαίσιο της στρατηγικής εξυγίανσης SPE, μόνο μία οντότητα του ομίλου, συνήθως η μητρική επιχείρηση, εξυγιαίνεται (στο εξής: οντότητα εξυγίανσης), ενώ άλλες οντότητες του ομίλου, συνήθως οι λειτουργικές θυγατρικές, δεν υπόκεινται σε δράση εξυγίανσης. Αντ’ αυτού, οι ζημίες των εν λόγω θυγατρικών μεταφέρονται στην οντότητα εξυγίανσης, και διοχετεύεται κεφάλαιο στη θυγατρική. Έτσι, εξασφαλίζεται ότι οι θυγατρικές μπορούν να εξακολουθήσουν να λειτουργούν ομαλά ακόμη και αφού καταστούν μη βιώσιμες. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Στο πλαίσιο της στρατηγικής εξυγίανσης MPE, ενδέχεται να εξυγιαίνονται περισσότερες από μία οντότητες του τραπεζικού ομίλου. Συνεπώς, εντός του τραπεζικού ομίλου ενδέχεται να υπάρχουν περισσότερες από μία οντότητες εξυγίανσης και, επομένως, περισσότεροι από έναν όμιλοι εξυγίανσης. Σύμφωνα με τη βασική αρχή της προσέγγισης εξυγίανσης MPE, η εξυγίανση ενός συγκεκριμένου ομίλου εξυγίανσης πραγματοποιείται κατά τρόπο εφικτό και αξιόπιστο, χωρίς να υπονομεύεται η δυνατότητα εξυγίανσης άλλων οντοτήτων εξυγίανσης και ομίλων εξυγίανσης του ίδιου ενοποιημένου τραπεζικού ομίλου. Το αναθεωρημένο πλαίσιο εξυγίανσης τραπεζών προβλέπει ότι η MREL για τις οντότητες εξυγίανσης θα πρέπει να καθορίζεται σε ενοποιημένο επίπεδο ομίλου εξυγίανσης («εξωτερική MREL»). |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Επιπλέον, ορίζει τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να κατανέμεται η ικανότητα απορρόφησης ζημιών και ανακεφαλαιοποίησης εντός ομίλων εξυγίανσης («εσωτερική MREL»). Σύμφωνα με την οδηγία BRRD, κατά κανόνα, η οντότητα εξυγίανσης, δηλαδή συνήθως η μητρική επιχείρηση, πρέπει να κατέχει τα χρηματοπιστωτικά μέσα που είναι επιλέξιμα για την εσωτερική MREL. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Από τις αρχές του 2020, η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (ΕΑΤ) αναπτύσσει σχέδια ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων (RTS) βάσει καθεστώτος αφαιρέσεων, σύμφωνα με την εντολή που ορίζεται στην οδηγία BRRD και τις συστάσεις των σχετικών διεθνών προτύπων (1). Σύμφωνα με το καθεστώς αφαιρέσεων που αναπτύχθηκε από την ΕΑΤ, τα επιλέξιμα μέσα για την εσωτερική MREL, τα οποία εκδίδονται από θυγατρικές στην οντότητα εξυγίανσης μέσω ενδιάμεσης μητρικής επιχείρησης, θα πρέπει να αφαιρούνται πλήρως από το ποσό της ικανότητας εσωτερικής MREL της ίδιας της ενδιάμεσης μητρικής επιχείρησης. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η ΕΑΤ συνήγαγε το συμπέρασμα ότι ήταν αδύνατη η εκπλήρωση των απαιτήσεων της οδηγίας BRRD χωρίς τη θέσπιση πρόσθετων διατάξεων, οι οποίες θα έπρεπε να διευκρινιστούν με βάση το κείμενο πρώτου επιπέδου. Πέρα από την ανάγκη εφαρμογής της έμμεσης ανάληψης των επιλέξιμων μέσων για την εσωτερική MREL, αφότου άρχισε να εφαρμόζεται το αναθεωρημένο πλαίσιο TLAC/MREL το 2019, έχουν διαπιστωθεί ορισμένα άλλα ζητήματα σχετικά με την εξυγίανση, τα οποία αφορούν κυρίως τη ρυθμιστική αντιμετώπιση των ομίλων G-SII με στρατηγική εξυγίανσης MPE, συμπεριλαμβανομένων των ομίλων MPE που έχουν θυγατρικές σε τρίτες χώρες. Για παράδειγμα, δεν προσδιορίζεται επί του παρόντος στον ΚΚΑ αν οι διάφορες προσαρμογές της TLAC για τους ομίλους G-SII με στρατηγική εξυγίανσης MPE καλύπτουν και τις θυγατρικές ομίλου G-SII οι οποίες είναι εγκατεστημένες σε τρίτη χώρα. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Για την αντιμετώπιση των ανωτέρω ζητημάτων απαιτούνται ορισμένες στοχευμένες αλλαγές σε συγκεκριμένες πτυχές του ΚΚΑ οι οποίες σχετίζονται με την εξυγίανση. Ειδικότερα, η ρυθμιστική αντιμετώπιση των ομίλων G-SII με στρατηγική εξυγίανσης MPE, συμπεριλαμβανομένων των ομίλων MPE που έχουν θυγατρικές σε τρίτες χώρες, πρέπει να ευθυγραμμιστεί καλύτερα με την αντιμετώπιση που περιγράφεται στο πρότυπο TLAC. Έτσι, θα εξασφαλιστεί ότι, σε περίπτωση εξυγίανσης, κάθε οντότητα εξυγίανσης και κάθε όμιλος εξυγίανσης που ανήκει στα εν λόγω G-SII μπορεί να εξακολουθήσει να εκτελεί κρίσιμες λειτουργίες χωρίς κίνδυνο μετάδοσης. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις δεν θα μεταβάλουν τη συνολική αρχιτεκτονική του πλαισίου, αλλά θα εξασφαλίσουν την ορθή εφαρμογή της TLAC και της MREL. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Οι εν λόγω προτεινόμενες τροποποιήσεις του ΚΚΑ μπορούν να διαδραματίσουν ουσιαστικό ρόλο στη βελτίωση της δυνατότητας εξυγίανσης ενός ιδρύματος. Δεδομένου ότι οι αντίστοιχες διατάξεις εφαρμόζονται ήδη στην Ένωση, θα πρέπει να πραγματοποιηθούν εγκαίρως οι προτεινόμενες τροποποιήσεις. Η ανάγκη για ταχεία έγκριση είναι ακόμη πιο επιτακτική, δεδομένου ότι οι τραπεζικοί όμιλοι χρειάζονται σαφήνεια σχετικά με τον μηχανισμό «αλυσιδωτής δομής» προκειμένου να αποφασίσουν με ποιον τρόπο θα οικοδομήσουν καλύτερα την εσωτερική ικανότητα MREL τους πριν από τη γενική προθεσμία συμμόρφωσης με την MREL, η οποία λήγει την 1η Ιανουαρίου 2024, με δεσμευτικούς ενδιάμεσους στόχους που πρέπει να επιτευχθούν έως την 1η Ιανουαρίου 2022. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Η παρούσα πρόταση δεν συνοδεύεται από χωριστή εκτίμηση επιπτώσεων, δεδομένου ότι δεν μεταβάλλει τις θεμελιώδεις πτυχές του ΚΚΑ, αλλά αποσκοπεί κυρίως στην αποσαφήνιση της νομικής σχέσης μεταξύ δύο υφιστάμενων νομικών πράξεων της ΕΕ, δηλαδή του ΚΚΑ και της BRRD, ενσωματώνοντας απευθείας στον ΚΚΑ ειδική μεταχείριση για την έμμεση ανάληψη επιλέξιμων μέσων για την εσωτερική MREL. Οι διευκρινίσεις αυτές θα διασφαλίσουν ότι τα δύο στενά αλληλένδετα πλαίσια παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ευθυγραμμισμένα μεταξύ τους. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Αυτό, με τη σειρά του, θα επιτρέψει στα ιδρύματα να εξακολουθήσουν να υπολογίζουν, να αναφέρουν και να δημοσιοποιούν ένα ενιαίο σύνολο δεδομένων όσον αφορά το συνολικό ποσό ανοίγματος σε κίνδυνο και το μέτρο συνολικού ανοίγματος για τους σκοπούς τόσο του ΚΚΑ όσο και της BRRD, αποφεύγοντας έτσι να αυξηθεί αδικαιολόγητα η πολυπλοκότητα. Στο πλαίσιο αυτό καλύπτεται και το ενδεχόμενο να χρειαστεί η έκδοση πρόσθετων επιλέξιμων μέσων για την MREL ώστε να υπάρξει συμμόρφωση με την εσωτερική MREL, όπως θεσπίστηκε από τους συννομοθέτες μέσω της αναθεωρημένης BRRD. |
| --- | --- |

2.14.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Οι στρατηγικές εξυγίανσης που αναπτύσσονται από ομάδες διαχείρισης κρίσεων βασίζονται σε γενικές γραμμές σε δύο σχηματοποιημένες προσεγγίσεις: την «εξυγίανση μοναδικού σημείου έναρξης» (SPE), στην οποία οι εξουσίες εξυγίανσης ασκούνται στην κορυφή ομίλου από μοναδική εθνική αρχή εξυγίανσης, και την «εξυγίανση πολλαπλών σημείων έναρξης» (MPE), στην οποία τα εργαλεία εξυγίανσης εφαρμόζονται σε διαφορετικά τμήματα του ομίλου από δύο ή περισσότερες αρχές εξυγίανσης οι οποίες ενεργούν κατά συντονισμένο τρόπο. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.1.1. | Η εξυγίανση μοναδικού σημείου έναρξης (SPE) περιλαμβάνει την εφαρμογή εξουσιών εξυγίανσης, για παράδειγμα εργαλεία διάσωσης με ίδια μέσα και/ή εργαλεία μεταβίβασης, σε επίπεδο επικεφαλής μητρικής εταιρείας ή εταιρείας συμμετοχών από μοναδική εθνική αρχή εξυγίανσης —πιθανότατα υπό τη δικαιοδοσία που είναι αρμόδια για την παγκόσμια ενοποιημένη εποπτεία ομίλου. Η στρατηγική SPE λειτουργεί μέσω της απορρόφησης των ζημιών που προκαλούνται εντός του ομίλου από την επικεφαλής μητρική εταιρεία ή εταιρεία συμμετοχών μέσω, για παράδειγμα, της απομείωσης και/ή υποχρεωτικής μετατροπής μη εξασφαλισμένων χρεωστικών τίτλων που έχουν εκδοθεί. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Η εξυγίανση πολλαπλών σημείων έναρξης (MPE) περιλαμβάνει την εφαρμογή εξουσιών εξυγίανσης από δύο ή περισσότερες αρχές εξυγίανσης σε διαφορετικά τμήματα του ομίλου και είναι πιθανό να οδηγήσει σε διάσπαση του ομίλου σε δύο ή περισσότερα χωριστά τμήματα. Ο όμιλος θα μπορούσε να διασπαστεί σε εθνική ή περιφερειακή βάση, ανά επιχειρηματικό τομέα ή με συνδυασμό αυτών. Οι εξουσίες εξυγίανσης που εφαρμόζονται σε χωριστά τμήματα πρέπει να είναι ίδιες και θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν επιλογές εξυγίανσης, όπως διάσωση με ίδια μέσα εντός εξυγίανσης, χρήση μεταβατικής οντότητας, μεταβίβαση επιχειρηματικών δραστηριοτήτων ή εκκαθάριση. Ωστόσο, οι στρατηγικές MPE απαιτούν τον συντονισμό των δράσεων μεταξύ δικαιοδοσιών, ώστε να αποφεύγονται συγκρούσεις ή ασυνέπειες οι οποίες υπονομεύουν την αποτελεσματικότητα των χωριστών δράσεων εξυγίανσης, άτακτη απόσυρση στοιχείων του ενεργητικού και μετάδοση σε ολόκληρη την εταιρεία. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Δεν υπάρχει διττή επιλογή μεταξύ των δύο προσεγγίσεων. Πρακτικά, ενδέχεται να είναι αναγκαίος ο συνδυασμός ώστε να καλύπτονται η διάρθρωση της εταιρείας και τα τοπικά καθεστώτα στις βασικές δικαιοδοσίες όπου δραστηριοποιείται. Για παράδειγμα, ορισμένες στρατηγικές MPE ενδέχεται να περιλαμβάνουν την εφαρμογή πολλαπλών εξυγιάνσεων SPE σε διαφορετικά τμήματα της εταιρείας, όπως τα περιφερειακά σχήματα τα οποία είναι διαχωρίσιμα μεταξύ τους. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.2. | Η πρόταση βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις προπαρασκευαστικές εργασίες της ΕΑΤ, ιδίως όσον αφορά την ανάπτυξη των ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων σχετικά με την έμμεση ανάληψη επιλέξιμων μέσων για την εσωτερική MREL εντός ομίλων εξυγίανσης. Η πρόταση αποσκοπεί πρωτίστως στην αντιμετώπιση ακούσιων συνεπειών που σχετίζονται με το υφιστάμενο πλαίσιο TLAC/MREL, οι οποίες απορρέουν από τους κανόνες που περιλαμβάνει επί του παρόντος ο ΚΚΑ. Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις θα έχουν περιορισμένο αντίκτυπο στον διοικητικό φόρτο των ιδρυμάτων και στις δαπάνες τους για την προσαρμογή των εσωτερικών τους δραστηριοτήτων, το μεγαλύτερο δε μέρος του κόστους αναμένεται να αντισταθμιστεί από την ορθή λειτουργία της προσέγγισης της έμμεσης ανάληψης επιλέξιμων μέσων για την εσωτερική MREL εντός ομίλων εξυγίανσης και, όσον αφορά τα οικεία ιδρύματα, από τα οφέλη που προκύπτουν από τη βελτιωμένη αναγνώριση θυγατρικών τρίτης χώρας και από την περαιτέρω διευκρίνιση των όρων επιλεξιμότητας των μέσων που εκδίδονται στο πλαίσιο της απαίτησης εσωτερικής TLAC. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Συγκεκριμένα, η πρόταση προβλέπει: |
| --- | --- |

3.3.

| 3.3.1. | Ειδική μεταχείριση για την έμμεση ανάληψη επιλέξιμων μέσων για την εσωτερική MREL. Ως εκ τούτου, ο προτεινόμενος κανονισμός εισάγει απαίτηση, στον ΚΚΑ, σύμφωνα με την οποία οι ενδιάμεσες μητρικές επιχειρήσεις στην αλυσίδα ιδιοκτησίας θα πρέπει να αφαιρούν από τη δική τους ικανότητα εσωτερικής MREL το ποσό των συμμετοχών τους σε επιλέξιμα μέσα για την εσωτερική MREL, συμπεριλαμβανομένων των ιδίων κεφαλαίων, που εκδίδονται από θυγατρικές τους που ανήκουν στον ίδιο όμιλο εξυγίανσης. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Σύγκριση μεταξύ της θεωρητικής απαίτησης SPE και του αθροίσματος των πραγματικών απαιτήσεων MPE. Ο ΚΚΑ προβλέπει ότι οι όμιλοι G-SII με στρατηγική εξυγίανσης MPE πρέπει να υπολογίζουν την απαίτηση TLAC βάσει της θεωρητικής υπόθεσης ότι ο όμιλος θα εξυγιανθεί στο πλαίσιο στρατηγικής εξυγίανσης SPE (θεωρητική απαίτηση SPE). Στη συνέχεια, οι αρχές εξυγίανσης πρέπει να συγκρίνουν αυτή τη θεωρητική απαίτηση SPE με το άθροισμα των πραγματικών απαιτήσεων TLAC κάθε οντότητας εξυγίανσης του ομίλου, στο πλαίσιο στρατηγικής εξυγίανσης MPE (απαιτήσεις MPE). Εντούτοις, οι διατάξεις του ΚΚΑ όσον αφορά τις συνέπειες της σύγκρισης αυτής είναι αντιφατικές. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Αφαιρέσεις από στοιχεία επιλέξιμων υποχρεώσεων. Η λογική αυτής της διάταξης είναι να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος μετάδοσης εντός του ομίλου G-SII και να διασφαλιστεί ότι οι οντότητες εξυγίανσης διαθέτουν επαρκή ικανότητα απορρόφησης ζημιών σε περίπτωση πτώχευσης, η οποία δεν θα πρέπει να μειώνεται από ζημίες που προκύπτουν από ενδοομιλικές συμμετοχές σε μέσα TLAC. Χωρίς τις εν λόγω αφαιρέσεις, η πτώχευση μίας οντότητας εξυγίανσης του ομίλου G-SII θα προκαλούσε ζημίες σε άλλες οντότητες εξυγίανσης του ίδιου ομίλου και, κατά συνέπεια, θα οδηγούσε σε μείωση της ικανότητας απορρόφησης ζημιών και της ικανότητας ανακεφαλαιοποίησης των εν λόγω οντοτήτων εξυγίανσης. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Συμπερίληψη των εγκατεστημένων εκτός Ένωσης θυγατρικών. Τα άρθρα 12α και 72ε παράγραφος 4 του ΚΚΑ δεν καλύπτουν ρητά τις θυγατρικές που εδρεύουν σε τρίτη χώρα. Ως εκ τούτου, ενδέχεται οι τραπεζικοί όμιλοι της ΕΕ που εφαρμόζουν παγκόσμια στρατηγική εξυγίανσης MPE να μην μπορούν να λαμβάνουν υπόψη τις θυγατρικές που είναι εγκατεστημένες εκτός Ένωσης. |
| --- | --- |

3.3.4.

| 3.3.5. | Διευκρινίσεις σχετικά με την επιλεξιμότητα των χρεωστικών μέσων που εκδίδονται στο πλαίσιο της απαίτησης εσωτερικής TLAC. Στο άρθρο 92β του ΚΚΑ καθορίζεται η απαίτηση εσωτερικής TLAC για σημαντικές θυγατρικές των G-SII εκτός ΕΕ που δεν είναι οντότητες εξυγίανσης. Η απαίτηση αυτή μπορεί να ικανοποιείται με ίδια κεφάλαια και με μέσα επιλέξιμων υποχρεώσεων, όπως ορίζεται στο άρθρο 92β παράγραφος 2. |
| --- | --- |

3.3.5.

| 3.4. | Λεπτομερείς τροποποιήσεις της πρότασης κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 575/2013 και της οδηγίας 2014/59/ΕΕ όσον αφορά την προληπτική αντιμετώπιση ομίλων G-SII με στρατηγική εξυγίανσης MPE. |
| --- | --- |

3.4.

3.4.1.   Ενοποιημένος υπολογισμός για τα G-SII με πολλαπλές οντότητες εξυγίανσης (άρθρο 12α)

| 3.4.1.1. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι τράπεζες MPE θα πρέπει να είναι σε θέση να αξιοποιούν τις προσαρμογές που συμφωνούνται στο έγγραφο με τους όρους λειτουργίας (Term Sheet) της TLAC. Οι εν λόγω προσαρμογές έχουν σχεδιαστεί με στόχο τη διασφάλιση ισότιμης μεταχείρισης μεταξύ των μοντέλων εξυγίανσης SPE και MPE. Περιλαμβάνονται στα άρθρα 12α και 72ε παράγραφος 4 του ΚΚΑ ΙΙ, αλλά τα εν λόγω άρθρα δεν περιλαμβάνουν τρίτες χώρες. Συγκεκριμένα, το άρθρο 12α, όπως έχει συνταχθεί, ορίζει ότι οι προσαρμογές που προκύπτουν από διαφορές στα σταθμισμένα ως προς τον κίνδυνο στοιχεία του ενεργητικού περιορίζονται σε οντότητες που είναι εγκατεστημένες στην ΕΕ, δεδομένου ότι η έννοια της οντότητας εξυγίανσης αναφέρεται μόνο σε θυγατρικές με έδρα στην ΕΕ. Είναι σημαντικό να διευρυνθεί το πεδίο εφαρμογής, ώστε να περιλαμβάνονται τυχόν άλλες θυγατρικές οι οποίες ενδέχεται να ανήκουν στον όμιλο και να βρίσκονται σε οποιαδήποτε άλλη χώρα. |
| --- | --- |

3.4.1.1.

| 3.4.1.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο εν λόγω στόχος δεν επιτυγχάνεται με την πρόσφατη πρόταση της Επιτροπής, διότι η σύγκριση μεταξύ του υποθετικού SPE και του αθροίσματος σταθμισμένων ως προς τον κίνδυνο στοιχείων του ενεργητικού κάθε οντότητας εξυγίανσης δεν περιλαμβάνει τις θυγατρικές σε τρίτες χώρες, καθώς η σύγκριση αναφέρεται στα άρθρα 45δ και 45η της οδηγίας BRRD, και η οδηγία BRRD δεν περιλαμβάνει θυγατρικές σε τρίτες χώρες ή διαφορές μεταξύ σταθμισμένων ως προς τον κίνδυνο στοιχείων του ενεργητικού που προκύπτουν από διαφορετικά κριτήρια υπολογισμού μεταξύ τρίτων χωρών και κρατών μελών. Περιλαμβάνει μόνο διαφορές μεταξύ κρατών μελών. |
| --- | --- |

3.4.1.2.

| 3.4.1.3. | Όσον αφορά την ανάγκη για την επίτευξη συμφωνίας σχετικά με την πραγματοποίηση της εν λόγω προσαρμογής, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, παρόλο που υπάρχει συγκεκριμένη διαδικασία για την επίτευξη συμφωνίας σχετικά με την απαίτηση ιδίων κεφαλαίων και επιλέξιμων υποχρεώσεων στο άρθρο 45η σημεία 4 έως 6 της οδηγίας BRRD II, πρόκειται για διαδικασία η οποία θα είναι εφαρμόσιμη μόνο σε περίπτωση διαφορετικών αρχών εξυγίανσης εντός της ΕΕ και στο πλαίσιο κοινής ρύθμισης. Ένα παράδειγμα με το οποίο επεξηγείται για ποιο λόγο η διαδικασία δεν ισχύει για τρίτες χώρες είναι ότι περιλαμβάνει την ΕΑΤ σε περιπτώσεις όπου δεν επιτυγχάνεται συμφωνία μεταξύ των αρχών εξυγίανσης. |
| --- | --- |

3.4.1.3.

| 3.4.1.4. | Η ΕΟΚΕ προτείνει, σε περιπτώσεις όπου οι προσαρμογές αφορούν θυγατρική σε τρίτη χώρα, να είναι η ευρωπαϊκή αρχή εξυγίανσης της θυγατρικής εταιρείας αυτή η οποία, δεδομένης της μη δεσμευτικής επιλογής της αρχής εξυγίανσης της εν λόγω τρίτης χώρας, θα έχει την ικανότητα να εφαρμόζει την προσαρμογή χωρίς να υπάρχει ανάγκη να επιτευχθεί συμφωνία με την αρχή της τρίτης χώρας. |
| --- | --- |

3.4.1.4.

3.4.2.   Αφαιρέσεις από στοιχεία επιλέξιμων υποχρεώσεων (άρθρο 72ε)

| 3.4.2.1. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι το άρθρο 72ε περιλαμβάνει περίοδο προϋφιστάμενου καθεστώτος έως τις 31 Δεκεμβρίου 2024 (προθεσμία για εφαρμογή των TLAC σε τρίτες χώρες). Κατά τη διάρκεια αυτής της μεταβατικής περιόδου, οι τράπεζες MPE είναι σε θέση να προσαρμόζουν τη μείωση σε συμμετοχές θυγατρικών σε τρίτες χώρες χωρίς αντίστοιχη απαίτηση εξυγίανσης, υπολογίζοντας το πλεόνασμα με βάση τη συνολική κεφαλαιακή απαίτηση που ισχύει στην τρίτη χώρα. Σε διαφορετική περίπτωση, θα προέκυπταν ακούσιες συνέπειες, διότι η ανάγκη για έκδοση επιλέξιμων υποχρεώσεων θα αυξηθεί ως αποτέλεσμα της ανικανότητας προσαρμογής των εν λόγω συμμετοχών σε θυγατρικές τρίτων χωρών, και από το 2025 και εξής, όταν θα ισχύει το καθεστώς εξυγίανσης, η απαίτηση της θυγατρικής εταιρείας θα μειωθεί λόγω χαμηλότερης προσαρμοσμένης μείωσης για τις εν λόγω συμμετοχές σε τρίτες χώρες και δεν θα υπάρχει πια ανάγκη για την έκδοση των εν λόγω επιλέξιμων υποχρεώσεων. |
| --- | --- |

3.4.2.1.

Βρυξέλλες, 9 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Συμβούλιο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, Guiding Principles on the Internal Total Loss-absorbing Capacity of G-SIBs (Internal TLAC), 6.7.2017. Βάσει αυτού του καθεστώτος, τα μέσα που είναι επιλέξιμα για την εσωτερική MREL και εκδίδονται από τη θυγατρική και αναλαμβάνονται από την ενδιάμεση μητρική επιχείρηση θα αφαιρούνται πλήρως από τα επιλέξιμα μέσα που εκδίδει η ενδιάμεση μητρική επιχείρηση για να συμμορφώνεται με τη δική της εσωτερική MREL.

1

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/116 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/116

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Πρώτα διδάγματα από την πανδημία COVID-19»

[COM(2021) 380 final]

(2022/C 152/19)

| Εισηγητής: | ο κ. Tomasz Andrzej WRÓBLEWSKI |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Ákos TOPOLÁNSZKY |

Εισηγητής:

ο κ. Tomasz Andrzej WRÓBLEWSKI

Συνεισηγητής:

ο κ. Ákos TOPOLÁNSZKY

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 10.8.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 24.11.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 8.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 204/1/8 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 10.8.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

24.11.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

8.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

204/1/8

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των θεσμικών οργάνων της να αξιολογούν συνεχώς τις διαδικασίες κατά τη διάρκεια της πανδημίας, τόσο όσον αφορά την πρωτοφανή επιβάρυνση των συστημάτων υγείας όσο και τον αντίκτυπο στην Ευρωπαϊκή Ένωση εν γένει. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραθέτει δέκα σημαντικά διδάγματα από την πανδημία, ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι αναφέρει μόνον επιγραμματικά τον «άνισο αντίκτυπο της κρίσης, καθώς οι ευάλωτες ομάδες και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις ήταν μεταξύ εκείνων που υπέστησαν το μεγαλύτερο πλήγμα». Στο πλαίσιο των συστάσεων πρέπει να εξεταστεί με κριτικό πνεύμα τι έχει επιτευχθεί μέχρι στιγμής σε όλους τους τομείς, τι λειτούργησε καλά και τι πρέπει να βελτιωθεί. Πρέπει επίσης να διερευνηθεί ο τρόπος με τον οποίο μπορούν να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα των γνωστότατων ελλείψεων εργατικού δυναμικού, των σημείων συμφόρησης στην αλυσίδα εφοδιασμού και της ταχείας αύξησης των τιμών της ενέργειας, γεγονός που δυσχεραίνει την επιστροφή στην ομαλή λειτουργία των κοινωνιών και των οικονομιών τους. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι είναι αναγκαίο να υπάρχουν εργαλεία και σχέδια τα οποία να μπορούν να ενεργοποιηθούν και να εφαρμοστούν ταχέως ενόψει μιας κατάστασης κρίσης σε επίπεδο ΕΕ. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα σχέδια της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τη θέσπιση πλαισίου για την πανδημική κατάσταση έκτακτης ανάγκης στην ΕΕ, καθώς και προτύπων για την αντιμετώπιση κρίσεων. Η ΕΟΚΕ ζητεί υψηλό βαθμό συντονισμού και διαφάνειας σε όλες τις διαδικασίες, ιδίως όταν υπάρχει ανάγκη για ταχεία δράση και λήψη αποφάσεων από τις δημόσιες διοικήσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο και σε επίπεδο κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η κρίση της νόσου COVID-19 επιδείνωσε τις ανισότητες των υφιστάμενων προτύπων στον τομέα της υγείας· οι ευάλωτες ομάδες εκτέθηκαν στον ιό κατά άνισο τρόπο. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι απαιτούνται προγράμματα ώστε να διασφαλιστεί η πρόσβαση σε προληπτική υγειονομική περίθαλψη και σε αγωγή αποκατάστασης, ακόμη και κατά τη διάρκεια μιας υγειονομικής κρίσης. Ως εκ τούτου, οι διατάξεις έκτακτης ανάγκης για μελλοντικές πανδημίες θα πρέπει να κλιμακώνονται κατά τρόπο που να επηρεάζει τη λειτουργία της πρωτοβάθμιας περίθαλψης, προκειμένου να αποφεύγονται, σε τέτοιες καταστάσεις, μεγαλύτερες απώλειες για την κοινωνία στον τομέα της υγείας. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ΕΕ θα πρέπει να συνεχίσει να ανταποκρίνεται στην κρίση με συνεκτικό και συνολικό τρόπο, ιδίως μέσω του μηχανισμού COVAX (μηχανισμός παγκόσμιας πρόσβασης σε εμβόλιο κατά της COVID-19) και του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC), καθώς και μέσω δυνητικών νέων φαρμάκων και θεραπειών, και να ενισχύει και να στηρίζει την παγκόσμια αρχιτεκτονική στον τομέα της υγειονομικής ασφάλειας. Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνεται η ενίσχυση του ρόλου της ΕΕ στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η έξαρση της νόσου COVID-19 κατέδειξε τον γενικό χαρακτήρα των καταστάσεων κρίσης και τον αντίκτυπό τους σε όλα τα υποσυστήματα της κοινωνίας. Στο πλαίσιο αυτό, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να καταστούν τα συστήματα κοινωνικής πολιτικής κατάλληλα και πιο συμμετοχικά, ώστε να βοηθούν όσους είναι περιθωριοποιημένοι και βιώνουν ιδιαίτερα δυσχερείς καταστάσεις. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Στηριζόμενη σε διάφορες γνωμοδοτήσεις της (1) και στον πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει μέτρα σε επίπεδο ΕΕ και κρατών μελών για την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των συστημάτων υγείας με σεβασμό των αξιών της ΕΕ, όπως η αξιοπρέπεια και ο θεμιτός ανταγωνισμός, και με στόχο την ανοδική σύγκλιση των συστημάτων υγείας και των κοινωνικών συστημάτων. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, διαπιστώθηκε η ανάγκη επέκτασης, σε πρωτοφανή κλίμακα, της ευρωπαϊκής και της κρατικής δραστηριότητας για την παροχή βοήθειας τόσο σε μεμονωμένες επιχειρήσεις όσο και σε ιδιώτες. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να υπάρξει μετάβαση από τα μέτρα έκτακτης ανάγκης προς παραγωγικές επενδύσεις για μια βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάκαμψη μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, επίσης με στόχο την αποτροπή του κινδύνου οι δημοσιονομικές και οι νομισματικές πολιτικές να υπόκεινται σε υψηλούς πληθωριστικούς κινδύνους που ενδέχεται να οδηγήσουν σε στασιμοπληθωρισμό. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να στηρίξει τις εθνικές εκστρατείες γραμματισμού στα μέσα επικοινωνίας σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Ψηφιακών Μέσων (EDMO) και με την ομάδα εμπειρογνωμόνων για τον γραμματισμό στα μέσα ενημέρωσης, καθώς, κατ’ αυτόν τον τρόπο, συμβάλλει περαιτέρω στην καταπολέμηση της παραπληροφόρησης, συμπεριλαμβανομένης της παραπληροφόρησης κατά του εμβολιασμού που προκαλεί αβάσιμους φόβους και σοβαρές ζημίες. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ των προσπαθειών για τη βελτίωση της διεθνούς συνεργασίας και την εδραίωση της ισχύος της Ευρώπης στους διεθνείς οργανισμούς. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οποιαδήποτε αποδυνάμωση της θέσης της Ευρώπης και της συμμετοχής της σε διεθνείς οργανισμούς δημιουργεί περιθώρια για άλλες χώρες εκτός της ΕΕ να ενεργούν κατά τρόπο δυσμενή για τις αξίες που πρεσβεύει η Ευρωπαϊκή Ένωση. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Στις αρχές του 2020, η πανδημία COVID-19 ανέδειξε ορισμένες από τις υφιστάμενες δυσλειτουργίες του τομέα της υγείας, καθώς και ορισμένων τομέων της οικονομίας, πολλών κρατών και θεσμικών οργάνων της ΕΕ. Όλα αυτά επέτειναν τη σοβαρότητα της κρίσης και την κοινωνική ανισορροπία. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των θεσμικών οργάνων της να αξιολογούν συνεχώς τις διαδικασίες κατά τη διάρκεια της πανδημίας, τόσο όσον αφορά την πρωτοφανή επιβάρυνση των συστημάτων υγείας όσο και τον αντίκτυπο στην Ευρωπαϊκή Ένωση εν γένει. Η Επιτροπή τονίζει ότι η εν λόγω προηγούμενη περίοδος θα πρέπει επίσης να αξιολογηθεί ως δοκιμή της δημοκρατικής και ενοποιημένης λειτουργίας της ΕΕ σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τις τεράστιες προσπάθειες που κατέβαλαν τα διάφορα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τα οποία συντόνισαν την παροχή στήριξης στο πεδίο του εμβολιασμού, τα εθνικά ιδρύματα, που παρείχαν προγράμματα κοινωνικής προστασίας και στήριξης, καθώς και οι επιχειρήσεις, οι οποίες κατέβαλαν κάθε δυνατή προσπάθεια για την προστασία των εργαζομένων και των δραστηριοτήτων τους και οι οποίες ανταποκρίθηκαν στην πρόκληση της ταχείας εξομάλυνσης όσον αφορά την απασχόληση και την προμήθεια βασικών προϊόντων. Ταυτόχρονα, επισημαίνεται ότι πρέπει να γίνουν ακόμη πολλά για να εξασφαλιστεί πλήρης σταθερότητα και ισορροπία στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι το πρώτο και κύριο δίδαγμα που αντλήθηκε είναι ότι, ιδίως σε περιόδους πανδημιών περιφερειακού και/ή υπερεθνικού χαρακτήρα, χρειάζεται συνεργασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την εξεύρεση κοινών εργαλείων, όχι μόνο για την ανταπόκριση στον τομέα της υγείας, αλλά και για τη διαχείριση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης και την υποστήριξη της μετάβασης σε μια ταχεία αλλά και βιώσιμη ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη θετική προσέγγιση των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων όσον αφορά τη θέσπιση νέων και καινοτόμων χρηματοδοτικών εργαλείων τα οποία συμφωνήθηκαν υιοθετώντας μια προσέγγιση με γνώμονα την αλληλεγγύη και με βάση το κοινό συμφέρον. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η χειρότερη δυνατή περίπτωση θα ήταν να ξεσπάσει μια άλλη κρίση προτού σταθεροποιηθεί πλήρως η κατάσταση. Ως εκ τούτου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει κατά προτεραιότητα να αναλάβει σήμερα δράση για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των οικονομικών και κοινωνικών συστημάτων και των συστημάτων υγείας για το μέλλον. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την εν λόγω στρατηγική, καθώς και με την ανάγκη να εξεταστούν με κριτικό πνεύμα τα διδάγματα που αντλήθηκαν και να ενισχυθεί η διαχείριση κρίσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραθέτει δέκα σημαντικά διδάγματα από την πανδημία, αλλά αναφέρει μόνο επιγραμματικά τον «άνισο αντίκτυπο της κρίσης, καθώς οι ευάλωτες ομάδες και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις ήταν μεταξύ εκείνων που υπέστησαν το μεγαλύτερο πλήγμα». Στο πλαίσιο των συστάσεων πρέπει να εξεταστεί με κριτικό πνεύμα τι έχει γίνει μέχρι στιγμής, τι λειτούργησε καλά και τι πρέπει να βελτιωθεί. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Καθώς εξερχόμαστε από την κρίση, οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού σε ζωτικής σημασίας επαγγέλματα «χαμηλής εξειδίκευσης» αποδεικνύονται επίσης μείζον πρόβλημα. Η κρίση ανέδειξε επίσης την ευπάθειά μας στον κατακερματισμό των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού και την ανάγκη επανεξέτασης της βιομηχανικής στρατηγικής σε σχέση με την παραγωγή βασικών προϊόντων. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Διαχείριση κρίσεων

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα σχέδια της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τη θέσπιση πλαισίου για την πανδημική κατάσταση έκτακτης ανάγκης στην ΕΕ, καθώς και προτύπων για την αντιμετώπιση κρίσεων. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες για την παρακολούθηση, την επανεξέταση και την πραγματοποίηση επενδύσεων στη διαχείριση κρίσεων. Υποστηρίζει επίσης τα σχέδια της Επιτροπής όσον αφορά την εκπόνηση ετήσιας έκθεσης σχετικά με την κατάσταση ετοιμότητας. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι είναι αναγκαίο να υπάρχουν διαθέσιμα εργαλεία και σχέδια τα οποία να μπορούν να ενεργοποιηθούν και να εφαρμοστούν ταχέως ενόψει μιας κατάστασης κρίσης σε επίπεδο ΕΕ. Τα εργαλεία σε εθνικό επίπεδο θα πρέπει να έχουν συμπληρωματικό χαρακτήρα, ώστε οι χώρες να έχουν τη δυνατότητα να ανταποκρίνονται σε κλίμακα κατάλληλη για την κατάσταση της κρίσης που διαγιγνώσκεται στην περιοχή τους. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη η αρχή της αποτελεσματικής και πρωταρχικής αλληλεγγύης με βάση τις ανάγκες σε καταστάσεις παγκόσμιας κρίσης. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι αρχικές απαντήσεις των θεσμικών οργάνων δεν ήταν πάντοτε επαρκείς, εν μέρει λόγω της έλλειψης συντονισμού μεταξύ των κρατών μελών. Παρά την αρχική κριτική σχετικά με τη στρατηγική εμβολιασμού της ΕΕ, τα οφέλη της συλλογικής δράσης έχουν καταστεί προφανέστερα επί του παρόντος. Η εμπειρία αυτή πρέπει να αξιοποιηθεί προκειμένου να βελτιωθεί η απόκριση της ΕΕ σε μελλοντικές κρίσεις. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι αναγκαίο να θεσπιστούν κοινά ευρωπαϊκά πρότυπα για τη συλλογή και την τυποποίηση στατιστικών δεδομένων, κυρίως στον τομέα της υγείας. Είναι επίσης αναγκαίο να εξεταστούν οι στατιστικές μεθοδολογίες που εφαρμόζονται μέχρι σήμερα σε κάθε τομέα. Αυτό είναι σημαντικό προκειμένου να εξασφαλιστούν δεόντως τεκμηριωμένες διαδικασίες λήψης αποφάσεων στο μέλλον.
  Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι, κατά την περίοδο της έξαρσης της πανδημίας, υπήρχαν διαρκείς ελλείψεις όσον αφορά επαγγελματικές και αξιόπιστες συμβουλές και την πρόσβαση σε επιδημιολογική έρευνα. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίος ο συντονισμός και ο εξορθολογισμός της επαγγελματικής εμπειρογνωμοσύνης σχετικά με τις επιδημίες σε επίπεδο ΕΕ. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τον ορισμό ενός Ευρωπαίου επικεφαλής επιδημιολόγου, ο οποίος, με συμβουλευτική ιδιότητα, θα επικουρεί τη διαδικασία λήψης αποφάσεων σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.5.

Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι, κατά την περίοδο της έξαρσης της πανδημίας, υπήρχαν διαρκείς ελλείψεις όσον αφορά επαγγελματικές και αξιόπιστες συμβουλές και την πρόσβαση σε επιδημιολογική έρευνα. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίος ο συντονισμός και ο εξορθολογισμός της επαγγελματικής εμπειρογνωμοσύνης σχετικά με τις επιδημίες σε επίπεδο ΕΕ. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τον ορισμό ενός Ευρωπαίου επικεφαλής επιδημιολόγου, ο οποίος, με συμβουλευτική ιδιότητα, θα επικουρεί τη διαδικασία λήψης αποφάσεων σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο.

4.   Προστασία της υγείας

| 4.1. | Η κρίση της νόσου COVID-19 επιδείνωσε τις ανισότητες των υφιστάμενων προτύπων στον τομέα της υγείας· οι ευάλωτες ομάδες εκτέθηκαν στον ιό κατά άνισο τρόπο. Τα υφιστάμενα συστήματα ταχείας αντίδρασης, όπως το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης και αντίδρασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EWRS), το πληροφοριακό σύστημα επιδημιολογικών πληροφοριών (EPIS) και το ευρωπαϊκό σύστημα επιτήρησης (TESSy) πρέπει να επανεξεταστούν και να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητά τους. Το σύστημα θα πρέπει να σχεδιαστεί έτσι ώστε να στηρίζει τα άτομα με χαμηλά εισοδήματα, τα άτομα με προϋπάρχουσες χρόνιες ασθένειες ή αναπηρίες, τα άτομα που ζουν σε συνθήκες ακραίας φτώχειας και τους ηλικιωμένους που διαμένουν σε ιδρύματα παροχής φροντίδας. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την ανάγκη επένδυσης σε ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες υγείας, οι οποίες —σύμφωνα με την αρχή 16 του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων (ΕΠΚΔ)— θα πρέπει να είναι οικονομικά προσιτές και προσβάσιμες σε όλους τους πολίτες, καθώς και στήριξης της ιδιωτικής υγειονομικής περίθαλψης, η οποία επιτελεί συμπληρωματικό ρόλο και ήταν επίσης ζωτικής σημασίας κατά τη διάρκεια της πανδημίας, σε περιπτώσεις κατά τις οποίες συμβάλλει σε καθήκοντα στον τομέα της δημόσιας υγείας. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Με βάση τα συμπεράσματα της γνωμοδότησής της με θέμα «Πρόγραμμα “Η ΕΕ για την υγεία”» (2), η ΕΟΚΕ εκπονεί πρόσθετες γνωμοδοτήσεις σχετικά με τα αρχικά συμπεράσματα που μπορούν να αντληθούν από την κρίση COVID-19 στον τομέα της υγείας. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, τα κράτη μέλη επικεντρώθηκαν σε μέτρα έκτακτης ανάγκης, συχνά εις βάρος της προληπτικής υγειονομικής περίθαλψης και της αγωγής αποκατάστασης. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι απαιτούνται προγράμματα ώστε να διασφαλιστεί η πρόσβαση σε προληπτική υγειονομική περίθαλψη και αγωγή αποκατάστασης, ακόμη και κατά τη διάρκεια μιας υγειονομικής κρίσης. Ως εκ τούτου, οι διατάξεις έκτακτης ανάγκης για μελλοντικές πανδημίες θα πρέπει να κλιμακώνονται κατά τρόπο που να επηρεάζει τη λειτουργία της πρωτοβάθμιας περίθαλψης μόνο στον ελάχιστο δυνατό βαθμό, προκειμένου να αποφεύγονται, σε τέτοιες καταστάσεις, μεγαλύτερες απώλειες για την κοινωνία στον τομέα της υγείας. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η φαρμακευτική στρατηγική για την Ευρώπη, η οποία εγκρίθηκε τον Νοέμβριο του 2020, αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό του κανονιστικού πλαισίου και στη στήριξη της φαρμακευτικής έρευνας και τεχνολογίας. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η ικανότητα των εθνικών συστημάτων υγείας μπορεί να ενισχυθεί με την ενεργό συμπερίληψη φαρμακείων τα οποία είναι ανοικτά στο ευρύ κοινό στο πλαίσιο της φαρμακευτικής περίθαλψης. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η κρίση της πανδημίας κατέδειξε ότι υπάρχει έλλειψη εργαζομένων στον τομέα της υγείας. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας τους, συμπεριλαμβανομένων των μισθών, της εκπαίδευσης, της επανειδίκευσης και της εκσυγχρονισμένης κατάρτισης, καθώς και της πρόσβασης σε εγκαταστάσεις παιδικής μέριμνας, διασφαλίζοντας τα υψηλότερα δυνατά πρότυπα ασφάλειας, καθώς και τη δυνατότητα των επαγγελματιών όλων των τομέων, συμπεριλαμβανομένου του τομέα της υγείας, να ζουν, να κυκλοφορούν και να εργάζονται ελεύθερα σε ολόκληρη την ΕΕ (3). Δεδομένου ότι το 76 % των εργαζομένων στον τομέα της υγείας και το 84 % του νοσηλευτικού προσωπικού στην ΕΕ είναι γυναίκες, απαιτούνται μετασχηματιστικές πολιτικές για την άρση των εμποδίων που παρακωλύουν την πρόσβαση στην πλήρη απασχόληση, τη γεφύρωση του μισθολογικού χάσματος μεταξύ των φύλων, την προώθηση της διατήρησης του προσωπικού στον εν λόγω τομέα και τη στήριξη της πρόσβασης σε επαγγελματική εξέλιξη και ηγετικά κλιμάκια. Θα πρέπει να θεσπιστούν ειδικές διαδικασίες που να επιτρέπουν, σε κρίσιμες καταστάσεις, την ταχεία και ασφαλή πρόσληψη ιατρικού προσωπικού από χώρες εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Όσον αφορά το στρατηγικό πλαίσιο της ΕΕ για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία κατά την περίοδο 2021-2027, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την ισχυρή σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς τα κράτη μέλη να αναγνωρίσουν τη νόσο COVID-19 ως επαγγελματική νόσο, αλλά τονίζει την ανάγκη αναθεώρησης της σύστασης ώστε να συμπεριληφθούν όλοι οι εργαζόμενοι που εκτίθενται στη μόλυνση από τον ιό χωρίς επαρκή προστασία, συμπεριλαμβανομένων των μετακινούμενων και των διακινούμενων εργαζομένων, καθώς και των εποχιακών εργαζομένων που απασχολούνται σε επισφαλείς χώρους εργασίας και στεγάζονται υπό ανθυγιεινές συνθήκες. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ θα παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την υλοποίηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης Υγείας και συνιστά τη συνεκτίμηση της σύνδεσης μεταξύ της υγείας των ζώων και της ανθρώπινης υγείας. Η εν λόγω συνεργασία υπογραμμίζει επίσης το γεγονός ότι, λόγω του διασυνοριακού χαρακτήρα των πανδημιών, μόνο η ενιαία και καλά συντονισμένη δράση με βάση την κοινή αναγνώριση μπορεί να είναι αποτελεσματική και επιτυχής. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, η προσέγγιση των κλινικών δοκιμών στην Ευρώπη υπήρξε κατακερματισμένη και ασυντόνιστη. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι μια πανευρωπαϊκή προσέγγιση μπορεί να καταστήσει δυνατό τον εξορθολογισμό των διαδικασιών και των διεργασιών σε σχέση με τις κλινικές δοκιμές, ιδίως των δοκιμών δυνητικών νέων φαρμάκων για αποτελεσματικά και προσβάσιμα θεραπευτικά μέσα. Η λύση στο πλαίσιο αυτό θα μπορούσε να είναι μια ευρείας κλίμακας ευρωπαϊκή πλατφόρμα κλινικών δοκιμών. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Σύμφωνα με δεδομένα επιστημονικής έρευνας και στατιστικές παρουσίας στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης, η κρίση COVID-19 μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική αύξηση του ψυχολογικού κινδύνου, γεγονός που, με τη σειρά του, μπορεί επίσης να επιτείνει την εκδήλωση ψυχοσωματικών νόσων. Αυτό το νέο φαινόμενο νοσηρότητας, καθώς και οι επιπτώσεις του συνδρόμου «μακράς COVID» που δεν έχουν ακόμη μελετηθεί επαρκώς, πρέπει να ληφθούν υπόψη στα συστήματα υγείας όλων των κρατών μελών της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η πρόληψη, η ετοιμότητα και η αντιμετώπιση πανδημιών αποτελούν προτεραιότητες για την Ευρώπη. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ΕΕ θα πρέπει να συνεχίσει να ανταποκρίνεται στην κρίση με συνεκτικό και συνολικό τρόπο, ιδίως μέσω του μηχανισμού COVAX (μηχανισμός παγκόσμιας πρόσβασης σε εμβόλιο κατά της COVID-19), καθώς και μέσω δυνητικών νέων φαρμάκων και θεραπειών, και να ενισχύει και να στηρίζει την παγκόσμια αρχιτεκτονική στον τομέα της υγειονομικής ασφάλειας. Απαιτείται επίσης η ενίσχυση του ρόλου της ΕΕ στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Στο πλαίσιο αυτό, προκειμένου να ανταποκριθεί ειδικά στις επείγουσες ανάγκες των αναπτυσσόμενων χωρών, η ΕΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ηγηθεί μιας ανοικτής συζήτησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο με σκοπό την προσωρινή εκούσια παρέκκλιση από τη συμφωνία TRIPS (συμφωνία για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στον τομέα του εμπορίου), η οποία θα πρέπει να ισχύει όσον αφορά τα εμβόλια, τις θεραπείες και τις διαγνωστικές εξετάσεις για την αντιμετώπιση της νόσου COVID-19, προκειμένου να διευκολυνθεί η αύξηση της παγκόσμιας παραγωγής εμβολίων και η μείωση του κόστους για τη διασφάλιση της πρόσβασης των ανθρώπων σε ολόκληρο τον κόσμο. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Όσον αφορά τις πρώτες εμπειρίες που διατυπώθηκαν στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την υγεία, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι υπάρχει οδυνηρή αδυναμία να αναφερθεί ότι η διαθεσιμότητα παρεμβάσεων και υπηρεσιών για την αντιμετώπιση του άγχους στον τομέα της υγείας είναι άνιση, χωρίς να δίδεται η αναγκαία εστίαση στις ευάλωτες ομάδες· από πολλές απόψεις, το γεγονός αυτό ενισχύθηκε από την κρίση COVID-19. Η ισότιμη πρόσβαση σε υπηρεσίες και η διαθεσιμότητα αυτών δεν θα πρέπει να αποτελούν απλώς κριτήριο αξιολόγησης, αλλά θα μπορούσαν να σώσουν ζωές. |
| --- | --- |

4.11.

5.   Κοινωνικές και κοινωνιακές πτυχές

| 5.1. | Το 2021, οι ανισότητες μεταξύ γυναικών και ανδρών διευρύνθηκαν σε ολόκληρη την Ευρώπη, ιδίως ως συνέπεια της ανησυχητικής αύξησης των κρουσμάτων βίας κατά των γυναικών που επέφερε η πανδημία COVID-19. Τα μέτρα περιορισμού της κυκλοφορίας και απομόνωσης δημιούργησαν πρόσφορο έδαφος για την άσκηση αναγκαστικού ελέγχου των θυμάτων από τους θύτες τους και οδήγησαν σε περιστατικά σωματικής, ψυχολογικής και σεξουαλικής βίας κατά των γυναικών και των κοριτσιών, με περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες υποστήριξης των θυμάτων· το φαινόμενο αυτό χαρακτηρίστηκε ως «σκιώδης πανδημία». Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να θεσπίσει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για την πρόληψη και την καταπολέμηση όλων των μορφών βίας κατά των γυναικών και των κοριτσιών, σύμφωνα με μια φεμινιστική, ευαισθητοποιημένη ως προς τη διάσταση του φύλου και διατομεακή προοπτική, με στόχο να διασφαλιστεί η πρόληψη μιας σκιώδους πανδημίας σε περίπτωση μελλοντικής κρίσης στον τομέα της υγείας. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Στο ψήφισμά της που δημοσιεύθηκε στις 9 Ιουνίου 2021 (4), η ΕΟΚΕ επιβεβαιώνει το γεγονός ότι η τρέχουσα κατάσταση με την πανδημία στην Ευρώπη αυξάνει τη φτώχεια και την ανισότητα και, για αυτόν τον λόγο, οι πόροι πρέπει να διοχετευθούν όπου χρειάζονται περισσότερο προκειμένου να διασφαλιστεί η ποιοτική απασχόληση, να μειωθεί η φτώχεια και ο αποκλεισμός και να προωθηθεί η επιχειρηματικότητα. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Η έξαρση της νόσου COVID-19 κατέδειξε τον γενικό χαρακτήρα των καταστάσεων κρίσης και τον αντίκτυπό τους σε όλα τα υποσυστήματα της κοινωνίας. Στο πλαίσιο αυτό, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να καταστούν τα συστήματα κοινωνικής πολιτικής κατάλληλα και πιο συμμετοχικά, ώστε να βοηθούν όσους είναι περιθωριοποιημένοι και βιώνουν ιδιαίτερα δυσχερείς καταστάσεις. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει επίσης με λύπη ότι οι εθνικές διοικήσεις συνεργάστηκαν ανεπαρκώς με τους κοινωνικούς εταίρους και με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και δεν έλαβαν δεόντως υπόψη τις συμβολές τους κατά την κατάρτιση των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΣΑΑ). Η ΕΟΚΕ ζητεί να θεσπιστούν δεσμευτικές προϋποθέσεις για τη διαβούλευση με τη συμμετοχή οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι μια κοινωνική, βιώσιμη και ανταγωνιστική Ευρώπη θα πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα και να συνοδεύεται από νέους δείκτες οικονομικής προόδου, οι οποίοι δεν θα αφορούν μόνον το ΑΕγχΠ, όπως για παράδειγμα η ποιότητα ζωής, η περιβαλλοντική αειφορία, η κοινωνική συνοχή, η υγειονομική περίθαλψη και η συνολική ευημερία των σημερινών και των μελλοντικών γενεών. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Η ΕΟΚΕ παροτρύνει την Επιτροπή να επικεντρωθεί στα θεμελιώδη δικαιώματα, ειδικότερα όσον αφορά την κοινωνικοοικονομική ευημερία. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στα δικαιώματα, την αξιοπρέπεια και την ευημερία των ατόμων που ενδέχεται να εκτίθενται σε κοινωνικό αποκλεισμό και να υφίστανται διακρίσεις οποιασδήποτε μορφής τόσο κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 όσο και αμέσως μετά την κρίση. |
| --- | --- |

5.6.

6.   Οικονομία και οικονομικά

| 6.1. | Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, διαπιστώθηκε η ανάγκη επέκτασης, σε πρωτοφανή κλίμακα, της ευρωπαϊκής και της κρατικής δραστηριότητας για την παροχή χρηματοδοτικής βοήθειας τόσο σε μεμονωμένες επιχειρήσεις όσο και σε ιδιώτες. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να υπάρξει μετάβαση από τα μέτρα έκτακτης ανάγκης προς παραγωγικές επενδύσεις για μια βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάκαμψη μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, επίσης με στόχο την αποτροπή του κινδύνου οι δημοσιονομικές και οι νομισματικές πολιτικές να υπόκεινται σε υψηλούς πληθωριστικούς κινδύνους που ενδέχεται να οδηγήσουν σε στασιμοπληθωρισμό. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οποιεσδήποτε νέες φορολογικές μεταρρυθμίσεις, είτε σε επίπεδο ΕΕ είτε σε εθνικό επίπεδο, θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη δομή των εθνικών οικονομιών, την ευρωστία των τοπικών επιχειρήσεων και, ιδίως, την κατάσταση των ατόμων που βρέθηκαν σε δύσκολη κατάσταση λόγω της κρίσης. Στο πλαίσιο αυτό, επισημαίνεται η ανάγκη να αναλυθεί η δημοσιονομική οικονομική κατάσταση των επιχειρήσεων και των πολιτών που πλήττονται από την απότομη αύξηση των τιμών της ενέργειας. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι οι νέοι δημοσιονομικοί κανόνες και οι κανόνες για τις δαπάνες θα πρέπει να βοηθήσουν τα κράτη μέλη να επενδύσουν στην εκπαίδευση, την έρευνα, την ανάπτυξη, την καινοτομία, την υγεία και τις δημόσιες υποδομές, κάνοντας μια πραγματική και αποτελεσματική επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο, καθώς και στην αποτελεσματικότητα των κυβερνήσεων, μεταξύ άλλων. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να διευκολύνει τη λήψη προσωρινών μέτρων από τα κράτη μέλη για την οικοδόμηση πλήρους απασχόλησης και τη στήριξη της οικονομικής δραστηριότητας που πλήττεται από καταστάσεις κρίσεων, όσον αφορά τις αρχές της πολιτικής ανταγωνισμού για τις κρατικές ενισχύσεις, και να αναπτύξει σχέδια στρατηγικής για τις συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα με στόχο τον επιμερισμό των κινδύνων μεταξύ της ΕΕ, των κυβερνήσεων και των ιδιωτικών φορέων σε περίπτωση κρίσεων. |
| --- | --- |

6.4.

7.   Κοινωνία και τεχνολογία

| 7.1. | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο αναδυόμενο και διευρυνόμενο χάσμα στην εκπαίδευση για τους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι νεότερες γενιές υπέστησαν σοβαρό πλήγμα από τα μέτρα που ελήφθησαν για την ανάσχεση της πανδημίας. Το εν λόγω ζήτημα και η ανάγκη για μεταρρυθμίσεις στο εκπαιδευτικό σύστημα δεν αντιμετωπίζονται δραστικά ούτε από τα κράτη μέλη ούτε από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ. Μέχρι στιγμής δεν έχουν υποβληθεί σχέδια συστημικής ανάκαμψης ή διάσωσης. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει, ωστόσο, ότι η αναβάθμιση των δεξιοτήτων και η επανειδίκευση θα είναι καίριας σημασίας για την εκπαίδευση και την ανάπτυξη των πολιτών στο μέλλον και ότι τα ψηφιακά εργαλεία αποτελούν ουσιαστικό τμήμα κάθε μελλοντικού εκπαιδευτικού μοντέλου. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Η εξασφάλιση ευρείας και αλληλέγγυας πρόσβασης σε ψηφιακές υπηρεσίες είναι επίσης σημαντική για την κοινωνική συνοχή. Όπως ορθά τονίζει το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τη Βελτίωση των Συνθηκών Διαβίωσης και Εργασίας (Eurofound) (5), η πορεία προς περισσότερο συνεκτικές κοινωνίες στην Ευρώπη μπορεί να διασφαλιστεί μέσω πολιτικών οι οποίες επικεντρώνονται στην οικονομική και την κοινωνική ένταξη των πολιτών και δίνουν περισσότερη έμφαση στις ψηφιακές δεξιότητες. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να στηρίξει τις εθνικές εκστρατείες γραμματισμού στα μέσα ενημέρωσης σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Ψηφιακών Μέσων (EDMO) και με την ομάδα εμπειρογνωμόνων για τον γραμματισμό στα μέσα ενημέρωσης, καθώς κατ’ αυτόν τον τρόπο να συμβάλει περαιτέρω στην καταπολέμηση της παραπληροφόρησης και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας της κοινωνίας έναντι του πλαστού περιεχομένου και της παραπληροφόρησης κατά του εμβολιασμού που προκαλεί αβάσιμους φόβους και σοβαρές επιβλαβείς συνέπειες. Η ΕΟΚΕ τάσσεται επίσης υπέρ της ενίσχυσης της διαδικασίας πληροφόρησης σχετικά με την κρίση, η οποία αποτελεί το καλύτερο αντίμετρο κατά της παραπληροφόρησης. |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | Η πανδημία COVID-19 αναδεικνύει τη σημασία του σχεδιασμού της κατάρτισης σε βασικούς ιατρικούς τομείς, όπως η εντατική θεραπεία, για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης. Αναδεικνύει επίσης τη σημασία της δυνατότητας μεταφοράς των δεξιοτήτων μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Οι διαδικασίες για την προσωρινή μετάθεση και την κινητικότητα του ιατρικού προσωπικού μεταξύ των κρατών μελών θα πρέπει να διευκολυνθούν, όπως επίσης και οι διαδικασίες που επιτρέπουν την πρόσληψη ιατρικού προσωπικού από τρίτες χώρες σε τέτοιες καταστάσεις. |
| --- | --- |

7.4.

8.   Διεθνείς σχέσεις και δημοκρατικά πρότυπα

| 8.1. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η πανδημία έχει πλήξει κοινωνίες και επιχειρήσεις σε ολόκληρο τον κόσμο και έχει επιδεινώσει παλαιότερες αυξανόμενες γεωπολιτικές αντιπαλότητες. |
| --- | --- |

8.1.

| 8.2. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ των προσπαθειών για τη βελτίωση της διεθνούς συνεργασίας και την εδραίωση της ισχύος της Ευρώπης στους διεθνείς οργανισμούς. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οποιαδήποτε αποδυνάμωση της θέσης της Ευρώπης και της συμμετοχής της σε διεθνείς οργανισμούς αφήνει περιθώρια σε άλλες χώρες εκτός της ΕΕ να ενεργούν κατά τρόπο επιζήμιο για τις αξίες που πρεσβεύει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Ειδικότερα, πρέπει να αναλυθούν πολύ προσεκτικά όλα τα εμπόδια που παρακωλύουν τη διατήρηση των θεμελιωδών αξιών της ΕΕ και τη διαφύλαξη των ελευθεριών της ενιαίας αγοράς. |
| --- | --- |

8.2.

| 8.3. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η πανδημία COVID-19 χρησιμοποιείται συχνά ως δικαιολογία για τον περιορισμό των δικαιωμάτων και την υπονόμευση των δημοκρατικών προτύπων. Ορισμένες κυβερνήσεις χρησιμοποίησαν επίσης την κρίση για να επιδιώξουν τα δικά τους κοντόφθαλμα πολιτικά συμφέροντα. Η ΕΟΚΕ επιμένει ότι οι κανονιστικές αποφάσεις που είναι αναγκαίες για τη διαχείριση και την αντιμετώπιση της πανδημίας δεν πρέπει, σε καμία περίπτωση, να επηρεάζουν τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των δημοκρατικών αξιών. |
| --- | --- |

8.3.

| 8.4. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει με έμφαση την ανάγκη για υπεύθυνη χάραξη πολιτικής βάσει τεκμηριωμένων στοιχείων και επιστημονικών δεδομένων, καθώς και για ιεράρχηση των δράσεων για την προστασία της υγείας και της ζωής. Ταυτόχρονα, κατά τη διάρκεια μιας πανδημίας ή οποιασδήποτε άλλης κρίσης, πρέπει να επιδιώκεται προσεκτικά ο σεβασμός —και όχι ο περιορισμός— των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των δημοκρατικών αξιών. |
| --- | --- |

8.4.

| 8.5. | Όσον αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων, αγαθών, υπηρεσιών και κεφαλαίων, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την ανάγκη να υποστηριχθεί η εναρμόνιση των ταξιδιωτικών πρωτοκόλλων για ιδιώτες και επιχειρήσεις, προκειμένου να διατηρηθεί υψηλό επίπεδο εμπιστοσύνης και ενοποιημένων κανόνων σε ολόκληρη την Ένωση, σύμφωνα με τις αρχές της ενιαίας αγοράς. Οι κανόνες πρέπει να είναι σαφείς, εφαρμόσιμοι και όσο το δυνατόν πανομοιότυποι σε όλες τις χώρες. |
| --- | --- |

8.5.

Βρυξέλλες, 8 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΕΕ C 13 της 15.1.2016, σ. 40, ΕΕ C 14 της 15.1.2020, σ. 1.

1

(2)  ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 251.

2

(3)  ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 109.

3

(4)  Η συμβολή της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής στο πρόγραμμα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2022 με βάση το έργο της ειδικής ομάδας «Η συμβολή της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής στο πρόγραμμα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2022» (ΕΕ C 341 της 24.8.2021, σ. 1).

4

(5)  Eurofound, Social cohesion and well-being in Europe (Κοινωνική συνοχή και ευημερία στην Ευρώπη), Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Λουξεμβούργο, 2018.

5

Social cohesion and well-being in Europe

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/122 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/122

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας 2022»

[COM(2021) 634 final — 2021/0328(COD)]

(2022/C 152/20)

| Γενικός εισηγητής: | ο κ. Michael MCLOUGHLIN |
| --- | --- |

Γενικός εισηγητής:

ο κ. Michael MCLOUGHLIN

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 21.10.2021
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 21.10.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 165 παράγραφος 4 και άρθρο 166 παράγραφος 4 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 8.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 201/0/1 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 21.10.2021

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 21.10.2021

Νομική βάση

Άρθρο 165 παράγραφος 4 και άρθρο 166 παράγραφος 4 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

8.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

201/0/1

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την ανακήρυξη του 2022 ως ευρωπαϊκού έτους Νεολαίας. Επίσης, επικροτείται ιδιαίτερα η ένταξη του Έτους στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και του αφηγήματος της ανάκαμψης μετά την πανδημία. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ προτίθεται να διαδραματίσει προεξάρχοντα ρόλο στο ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας, αξιοποιώντας επιτυχείς πρωτοβουλίες της ΕΟΚΕ, όπως η πρωτοβουλία «Η δική σου Ευρώπη, η δική σου φωνή!» και οι συζητήσεις στρογγυλής τραπέζης των νέων για το κλίμα και τη βιωσιμότητα. Η ΕΟΚΕ βρίσκεται σε ιδανική θέση για να διευκολύνει τη συνεργασία με τα δίκτυα νεολαίας. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Χρειάζεται να αναπτυχθούν σαφείς δείκτες και στόχοι πολιτικής για το Έτος, οι οποίοι θα πρέπει να επικεντρωθούν στον αντίκτυπο στις πολιτικές και στο διατομεακό έργο πέρα από τις οργανωμένες δραστηριότητες. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι το θεματολόγιο και οι προτεραιότητες του Έτους φαίνονται υπερφορτωμένες και θεωρεί ότι οι απλές προτεραιότητες θα μπορούσαν να βοηθήσουν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Εάν το κύριο περιεχόμενο του Έτους συνίσταται σε δραστηριότητες προβολής, αυτό θα πρέπει να καθίσταται σαφές σε όλες τις μορφές επικοινωνίας, ιδίως με τους νέους. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Το Έτος Νεολαίας πρέπει να συμβάλει στη στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία με σαφή σχέδια και δέσμευση, ιδίως ενόψει της διατομεακής διάστασης της στρατηγικής για τη νεολαία. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Το Έτος πρέπει να διασφαλίσει ότι θα συμπεριληφθούν οι πλέον δυσπρόσιτες ομάδες. Εάν παραστεί ανάγκη, θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν προς τον σκοπό αυτό δείκτες σε επίπεδο ομάδας και γεωγραφικοί δείκτες. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Όσον αφορά τον προϋπολογισμό, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι υπάρχει ανάγκη για επίδειξη μεγαλύτερης φιλοδοξίας. Δεδομένης της κρίσιμης κατάστασης που αντιμετωπίζουν οι νέοι στην ΕΕ, πρέπει να διατεθούν ορισμένοι πόροι πέρα από τα υφιστάμενα προγράμματα για τα εθνικά συμβούλια νεολαίας και τις οργανώσεις νεολαίας. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι απαιτούνται συνολικά κονδύλια ύψους 10 εκατ. ευρώ και 2 εκατ. ευρώ για συντονισμό σε εθνικό επίπεδο. Το Ευρωπαϊκό φόρουμ Νεολαίας και τα μέλη του είναι επίσης ιδιαίτερα σημαντικά. Τα κονδύλια αυτά θα μπορούσαν να διατεθούν με κλιμακωτή επιχορήγηση μέσω των εθνικών συμβουλίων νεολαίας. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Τοπικές συμμαχίες στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έτους σε επίπεδο κρατών μελών θα ήταν ευπρόσδεκτες. Η ΕΟΚΕ μπορεί επίσης να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στο πλαίσιο αυτό. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Το προβλεπόμενο έργο για τις εξωτερικές σχέσεις και σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) είναι επίσης ευπρόσδεκτο για το Έτος και μετέπειτα. Οι σχετικά επαρκώς ανεπτυγμένες πολιτικές για τη νεολαία στην Ευρώπη μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη γειτονιά μας και πέραν αυτής. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Κύρια σημεία της πρότασης

| 2.1. | Στις 15 Σεπτεμβρίου, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Ursula von der Leyen, ανακοίνωσε στην ομιλία της για την «Κατάσταση της Ένωσης» ότι η Επιτροπή θα πρότεινε να ανακηρυχθεί το 2022 ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας. Αφού εξέφρασε τους προβληματισμούς της σχετικά με την εμπειρία από τη νόσο COVID-19 στην Ευρώπη, η πρόεδρος της Επιτροπής έστρεψε την προσοχή της στο 2022 και στην ανάγκη ανασυγκρότησης μετά την πανδημία. Άντλησε έμπνευση από τη συμμετοχή των νέων στον ακτιβισμό για το κλίμα, από την έμφαση που δίνουν στην αλληλεγγύη και από την αποφασιστικότητά τους να συνεχίσουν να προσπαθούν να βελτιώσουν το μέλλον. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Το τμήμα της ομιλίας που αφορούσε ιδιαίτερα τη νεολαία τέθηκε στο πλαίσιο της κοινωνικής αγοράς και του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Στην ομιλία έγινε επίσης αναφορά στο νέο πρόγραμμα ALMA της ΓΔ Απασχόλησης, Κοινωνικών Υποθέσεων και Ένταξης, το οποίο επικεντρώνεται στους νέους που βρίσκονται εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης. Η ομιλία προέβη επίσης σε σύνδεση με την πρόταση όσον αφορά τη διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης:
  «Επίσης, οι νέοι θα πρέπει να συμμετάσχουν στις συζητήσεις της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης. Είναι το δικό τους μέλλον και θα πρέπει να είναι και η δική τους διάσκεψη. Και, όπως δηλώσαμε στην αρχή της θητείας μας, η Επιτροπή θα είναι έτοιμη να δώσει συνέχεια στα σημεία που θα αποφασιστούν από τη διάσκεψη».
  Ursula von der Leyen, ομιλία για την «Κατάσταση της Ένωσης», 15 Σεπτεμβρίου 2021 |
| --- | --- |

2.2.

«Επίσης, οι νέοι θα πρέπει να συμμετάσχουν στις συζητήσεις της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης. Είναι το δικό τους μέλλον και θα πρέπει να είναι και η δική τους διάσκεψη. Και, όπως δηλώσαμε στην αρχή της θητείας μας, η Επιτροπή θα είναι έτοιμη να δώσει συνέχεια στα σημεία που θα αποφασιστούν από τη διάσκεψη».

Ursula von der Leyen, ομιλία για την «Κατάσταση της Ένωσης», 15 Σεπτεμβρίου 2021

| 2.3. | Η Επιτροπή δημοσίευσε την πρότασή της στις 14 Οκτωβρίου. Σύμφωνα με την πρόταση, ο στόχος του Έτους θα είναι «η ενίσχυση των προσπαθειών της Ένωσης, των κρατών μελών, των περιφερειακών και τοπικών αρχών για να τιμήσουν, να στηρίξουν και να συνεργαστούν με τη νεολαία σε μια μεταπανδημική προοπτική». Η πρόταση καθορίζει περαιτέρω τρία μέσα για να επιτύχουμε αυτόν τον στόχο: ενσωματώνοντας «τους τρόπους με τους οποίους η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση προσφέρουν μια ανανεωμένη προοπτική για το μέλλον και ευκαιρίες για άμβλυνση των αρνητικών επιπτώσεων της πανδημίας στους νέους και στην κοινωνία εν γένει», εξασφαλίζοντας τη συμμετοχή όλων των νέων ώστε «να εξελιχθούν σε ενεργούς και προσηλωμένους πολίτες και σε παράγοντες αλλαγής» και «προωθώντας ευκαιρίες που δημιουργούνται για τους νέους» με στόχο την «υποστήριξη της προσωπικής, κοινωνικής και επαγγελματικής εξέλιξής τους σε μια πιο πράσινη, πιο ψηφιακή και πιο πολυσυλλεκτική Ένωση». |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η πρόταση αναφέρεται σε ορισμένους σχετικούς τομείς πολιτικής και σε κάποια χρηματοδοτικά προγράμματα που μπορούν να στηρίξουν το ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν: τις ενισχυμένες Εγγυήσεις για τη Νεολαία, το πρόγραμμα Erasmus+, το Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης, το πρόγραμμα «Aim, Learn, Master, Achieve» (ALMA), τη στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία, τους ευρωπαϊκούς στόχους για τη νεολαία, τον ευρωπαϊκό χώρο εκπαίδευσης, το ευρωπαϊκό σύμφωνο για το κλίμα, το επικαιροποιημένο σχέδιο δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση, την πρωτοβουλία «HealthyLifestyle4all», το ευρωπαϊκό θεματολόγιο δεξιοτήτων, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+, το πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη», το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη», το πρόγραμμα «Πολίτες, ισότητα, δικαιώματα και αξίες», το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης, το πρόγραμμα «Δικαιοσύνη», το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας και το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Προβλέπεται ότι τα ταμεία που επικεντρώνονται κυρίως στον τομέα της νεολαίας, όπως το πρόγραμμα Erasmus+ και το Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης, θα διαδραματίσουν καίριο ρόλο στη στήριξη δραστηριοτήτων στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έτους Νεολαίας. Αυτά τα δύο ταμεία θα γιορτάσουν επίσης την 35η και την 5η επέτειό τους, αντίστοιχα. Τα κράτη μέλη καλούνται να ορίσουν εθνικό συντονιστή υπεύθυνο για την οργάνωση της συμμετοχής τους στο ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας και η Επιτροπή θα μεριμνήσει για τον συντονισμό σε επίπεδο ΕΕ. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Το άρθρο 3 της νομοθετικής πρότασης καθορίζει επτά πιθανά είδη δραστηριοτήτων που προβλέπονται για το Έτος, συμπεριλαμβανομένων συνεδρίων, εκδηλώσεων και πρωτοβουλιών για την προώθηση της συμμετοχής των νέων. Αυτές οι δραστηριότητες παρέχουν στους νέους τη δυνατότητα να προσεγγίσουν τους υπευθύνους χάραξης πολιτικής με την άντληση ιδεών κάνοντας χρήση συμμετοχικών μεθόδων, με εκστρατείες ενημέρωσης, εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης, με τη δημιουργία ενός χώρου ανταλλαγών για τη μετατροπή των προκλήσεων σε ευκαιρίες σ’ ένα πνεύμα επιχειρηματικότητας, με τη διεξαγωγή μελετών και τη διενέργεια έρευνας σχετικά με την κατάσταση της νεολαίας στην ΕΕ και με την προώθηση προγραμμάτων, έργων, χρηματοδοτικών ευκαιριών, δράσεων και δικτύων που αφορούν τους νέους, εκτός των άλλων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στις κοινότητες του διαδικτύου. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Τον Οκτώβριο, η ΓΔ EAC δρομολόγησε έρευνα σχετικά με το ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας για τους νέους. Έχουν επίσης οριστεί εθνικοί συντονιστές. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η πρόταση ορθά επισημαίνει τον τεράστιο αντίκτυπο που είχε η νόσος COVID-19 στους νέους και αυτό θα πρέπει να συνεκτιμηθεί προσεκτικά. Δεν πρόκειται για αντιπαράθεση της μίας ομάδας με την άλλη, αλλά απλώς για διασφάλιση του γεγονότος ότι οι πολίτες κατανοούν ότι οι επιπτώσεις στους νέους μπορεί να είναι μακροχρόνιες και ότι οι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων έχουν την ευθύνη να τις αντιμετωπίσουν. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η πρόταση περιέχει πολύ μεγάλο αριθμό δεσμεύσεων, αναφορών σε άλλες πρωτοβουλίες, προϋπολογισμών και τομέων πολιτικής. Από πολλές απόψεις, αυτό είναι ευπρόσδεκτο. Αντικατοπτρίζει επίσης τον διατομεακό χαρακτήρα του τομέα πολιτικής και της στρατηγικής της ΕΕ για τη νεολαία. Ωστόσο, είναι επίσης σημαντικό να υπάρχει σαφήνεια και εστίαση στην πρόταση. Ορισμένες φορές «ουκ εν τω πολλώ το ευ» και ίσως υπάρχει φόβος ότι ένας μακροσκελής κατάλογος τομέων πολιτικής και κοινών ευθυνών μπορεί να επισκιάσει τη σαφή εστίαση στα αποτελέσματα, την ευθύνη και τα επιτεύγματα. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Από την πρόταση καθίσταται σαφές ότι το ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας αφορά πρωτίστως δραστηριότητες και εκδηλώσεις προβολής. Είναι σημαντικό να είμαστε σαφείς ως προς τούτο. Αν και μπορεί να αναμένεται ότι αυτές οι δραστηριότητες και οι εκδηλώσεις θα επηρεάσουν την πολιτική ή θα αναδείξουν τις ευκαιρίες παροχής στοιχείων για τη χάραξη πολιτικής, ωστόσο αυτή καθαυτή η πρόταση δεν περιέχει καμία πολιτική δέσμευση. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η πρόταση καθιστά σαφές ότι οποιαδήποτε σημαντική χρηματοδότηση πρωτοβουλιών θα προέλθει ουσιαστικά από υφιστάμενες πηγές και το πρόγραμμα Erasmus+ φαίνεται ότι αποτελεί το κύριο σημείο εστίασης. Και πάλι, εάν όντως ισχύει κάτι τέτοιο, είναι σημαντικό να είμαστε σαφείς επ’ αυτού. Ομοίως, προκειμένου οι αρμόδιες εθνικές υπηρεσίες για το πρόγραμμα Erasmus+ να είναι σε θέση να δώσουν προτεραιότητα σε δραστηριότητες που σχετίζονται με το ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας, θα χρειαστούν σαφήνεια, στήριξη και καθοδήγηση. Οι νέες πρωτοβουλίες για τη συμμετοχή των νέων στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus+ μπορεί να είναι εξαιρετικά κατάλληλες για τις δραστηριότητες αυτές, αλλά, και πάλι, θα χρειαστεί σωστή προετοιμασία και ενημέρωση για τους αιτούντες στα κράτη μέλη. Και πάλι, πρέπει να είναι σαφές σε όλο το διαφημιστικό υλικό και σε άλλες δραστηριότητες προβολής ότι το ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε υφιστάμενους πόρους. Αυτή η ειλικρίνεια είναι κρίσιμης σημασίας κατά τη συνεργασία με τους νέους. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Κρίνεται επίσης σημαντικό να διασφαλιστεί ότι και άλλες χρηματοδοτικές γραμμές από άλλες ΓΔ θα είναι πλήρως διαθέσιμες για σχετικές δραστηριότητες και ότι το γεγονός αυτό θα δημοσιοποιηθεί και θα επισημανθεί κατά τον ίδιο τρόπο από αυτούς τους αρμόδιους για τον προϋπολογισμό. Αυτό είναι ιδιαιτέρα ενδεδειγμένο λόγω τον διατομεακού χαρακτήρα του ζητήματος της νεολαίας και της εξέχουσας θέσης που κατέχει στη στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία. Φυσικά, αυτό θα καθιστούσε επίσης δυνατή την παροχή περισσότερων πόρων για δραστηριότητες, τη σύνδεση με άλλους τομείς πολιτικής, καθώς και την προσέγγιση καινούριων ομάδων νέων και, ενδεχομένως, των πλέον δυσπρόσιτων ομάδων. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η δραστηριότητα συντονισμού θα είναι ζωτικής σημασίας για την επιτυχία του Έτους. Υπάρχει ανάγκη μεγαλύτερης συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών στο πλαίσιο αυτό, καθώς και ανάληψης σημαντικότερου ρόλου από τις οργανώσεις νεολαίας σε εθνικό, τοπικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Τα εθνικά συμβούλια νεολαίας και άλλες μείζονες οργανώσεις νεολαίας θα πρέπει να καταστούν ισότιμοι εταίροι στην ομάδα εθνικών συντονιστών, να συμμετάσχουν τόσο στην από κοινού διαμόρφωση όσο και στην υλοποίηση του Έτους και να υποστηριχθούν για την επιτέλεση αυτής της αποστολής. Επίσης, θα πρέπει να αναγνωριστεί ο ρόλος του Ευρωπαϊκού φόρουμ Νεολαίας ως βασικού εταίρου στην ομάδα ενδιαφερόμενων μερών. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία αποτελεί την κύρια πολιτική δέσμευση της ΕΕ στον τομέα της νεολαίας, η οποία περιέχει επίσης μια σημαντική και ευπρόσδεκτη δέσμευση για τη διατομεακή διάσταση της νεολαίας ως ζήτημα πολιτικής. Αυτό είναι σημαντικό για την επίτευξη προόδου σε ευρύ φάσμα πολιτικών για τους νέους, όπως η απασχόληση, το περιβάλλον, η εκπαίδευση και η κατάρτιση. Συνεπώς, είναι ζωτικής σημασίας το ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας να συνδεθεί στενά με τη στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία, ιδίως με τη διατομεακή διάσταση της πολιτικής για τη νεολαία. Η πρόταση το καθιστά πράγματι σαφές, αλλά θα είναι επίσης σημαντικό όλοι οι τομείς να συμβάλουν και να επιτελέσουν τον ρόλο που τους αναλογεί όσον αφορά την παρακολούθηση και την εποπτεία. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Οι εργασίες πρέπει να συνεχιστούν σε όλους τους τομείς της πολιτικής για τη νεολαία και στα σχετικά διατομεακά πεδία, ώστε να διασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή συνεργασία με τους πλέον δυσπρόσιτους. Αυτό θα πρέπει να αποτελέσει μέρος της παρακολούθησης του Έτους και ενδέχεται να υπάρχουν μέθοδοι για την παροχή προτεραιότητας σε ορισμένες ομάδες ή ακόμη και σε μειονεκτούσες περιοχές, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι θα αντληθούν επαρκείς δραστηριότητες από αυτές. Η αναφορά στο πρόγραμμα ALMA είναι επίσης ευπρόσδεκτη στο πλαίσιο αυτό, όπως και η παροχή έμφασης στους νέους που βρίσκονται εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης (ΕΕΑΚ), αν και εξακολουθούν να απαιτούνται περισσότερες πληροφορίες επ’ αυτού. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η εστίαση στις δραστηριότητες και τις εκδηλώσεις πρέπει να συνδεθεί με τα αποτελέσματα. Για να συμβεί αυτό, θα χρειαστούν δείκτες που θα υπερβαίνουν τις δραστηριότητες. Εάν το αποτέλεσμα είναι να ακουστεί η φωνή των νέων, αυτό πρέπει να αντικατοπτρίζεται στους δείκτες. Δεδομένου οι έννοιες «τιμή, στήριξη και συνεργασία» είναι κοινές στην πρόταση, μπορούν ενδεχομένως να εξασφαλίσουν ένα ικανοποιητικό πλαίσιο για τους δείκτες. Το σημαντικότερο είναι οι δείκτες να υπερβαίνουν την υλοποίηση δραστηριοτήτων και την πραγματοποίηση εκδηλώσεων και να εστιάζουν στα αποτελέσματά τους. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Πολλές από τις προοπτικές του ευρωπαϊκού έτους Νεολαίας θα εξαρτηθούν από τη δράση σε εθνικό επίπεδο, αλλά ο χρόνος είναι εξαιρετικά περιορισμένος για τις εθνικές αρχές. Ομοίως, το ζήτημα της χρηματοδότησης θα τεθεί αργοπορημενα, οι εθνικές αρχές είναι αναπόφευκτα πολυάσχολες και υπάρχουν επίσης σημαντικές διαφορές ως προς τις πολιτικές για τη νεολαία, όπως επισημαίνεται από την ίδια τη ΓΔ EAC. Όλοι αυτοί οι παράγοντες θα αποτελέσουν προκλήσεις για την υλοποίηση του Έτους. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Συνολικά, ο προϋπολογισμός ύψους 8 εκατ. ευρώ που καθορίζεται στην πρόταση είναι ελάχιστος, ακόμη κι αν αφορά μόνο δράσεις σε επίπεδο ΕΕ. Πρέπει να παρασχεθούν ορισμένοι πόροι για εθνικές δραστηριότητες και/ή συντονισμό, ώστε το Έτος να έχει κάποιον αντίκτυπο και να δοθούν κίνητρα για τη μέγιστη δυνατή αποδοχή και συμμετοχή. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι απαιτούνται συνολικά κονδύλια ύψους 10 εκατ. ευρώ και 2 εκατ. ευρώ για συντονισμό σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.11.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η πρόταση για την ανακήρυξη του 2022 ως ευρωπαϊκού έτους Νεολαίας εκπονήθηκε με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Δεν πιστεύουμε ότι αυτός είναι ο βέλτιστος τρόπος για την ανάπτυξη τέτοιων προτάσεων, όσο ευπρόσδεκτες κι αν είναι. Η ανάπτυξη του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης το 2016 αποτέλεσε αντικείμενο παρόμοιας ομιλίας για την «Κατάσταση της Ένωσης». Αυτό ενέχει τον κίνδυνο σημαντικές πρωτοβουλίες που αφορούν τη νεολαία να λάβουν περισσότερο τη μορφή πολιτικών εξαγγελιών υψηλού επιπέδου και λιγότερο μακροπρόθεσμης συστηματικής ανάπτυξης. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να αυξήσει τον κυνισμό μεταξύ των νέων. Ομοίως, η νομοθετική διαδικασία έχει πληγεί από αυτήν την εσπευσμένη προσέγγιση. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Αν και πρόκειται για επίσημο έγγραφο, ορισμένες φορές η γλώσσα που χρησιμοποιείται στην πρόταση είναι μάλλον περίπλοκη και απέχει πολύ από το είδος της απλής γλώσσας που κρίνεται επιθυμητή όταν πρόκειται για τους νέους ή το ευρύ κοινό γενικότερα. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η Επιτροπή πρέπει να διασφαλίσει τη συμμετοχή των νέων και των οργανώσεων νεολαίας τόσο σε επίπεδο κρατών μελών όσο και σε υποπεριφερειακό επίπεδο, κατά περίπτωση, στην παρακολούθηση και την εποπτεία του Έτους. Είναι γνωστό ότι οι πολιτικές για τη νεολαία είναι άνισες και ότι οι προσεγγίσεις σε αυτά τα θέματα εξακολουθούν να διαφέρουν μεταξύ των κρατών μελών, οπότε είναι εξαιρετικά σημαντικό να διασφαλίσει η Επιτροπή αυτή τη συμμετοχή. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Οι διατάξεις σχετικά με τους ευρωπαϊκούς στόχους για τη νεολαία επικροτούνται ιδιαίτερα και προβλέπουν πολύ συγκεκριμένους τομείς που βασίζονται στη συμμετοχή των νέων. Επίσης, καθιστούν εμφανή τον διατομεακό χαρακτήρα των αναγκών και των φιλοδοξιών των νέων. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Οι διατάξεις σχετικά με τα ψηφιακά θέματα είναι ευπρόσδεκτες, ιδίως επειδή η δημοφιλής αντίληψη για τους νέους ως «γέννημα θρέμμα της ψηφιακής εποχής» είναι πράγματι μάλλον απλοϊκή. Ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, κατέστη προφανές ότι όλοι οι νέοι δεν διαθέτουν τέτοιες ικανότητες, και, ειδικότερα, ότι η πρόσβαση των νέων σε περιεχόμενο μέσω του τηλεφώνου τους είναι πολύ διαφορετική από τις δεξιότητες και τις ικανότητες που απαιτούνται για τη διαδικτυακή μάθηση. Πολλές από αυτές τις ικανότητες δεν είναι τεχνολογικές, αλλά κοινωνικές, και η γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Μεικτή μάθηση» (1) προειδοποιεί κατά της υπέρμετρης εξάρτησης από τον χρόνο που αφιερώνεται μπροστά από μια οθόνη και σε διαδικτυακή δραστηριότητα. Υπάρχει μια ισχυρή παράδοση υπαίθριων ασχολιών και περιβαλλοντικών δραστηριοτήτων τόσο μεταξύ των νέων όσο και κατά τις κοινωνικομορφωτικές δραστηριότητες για τους νέους, η οποία πρέπει επίσης να προαχθεί και να ενθαρρυνθεί. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Το σχέδιο δράσης για τη νεολαία που σχετίζεται με τον Μηχανισμό Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς Συνεργασίας και με την εξωτερική δράση προσφέρει πράγματι πολύτιμη ευκαιρία για τη συμμετοχή των νέων και επικροτείται ιδιαίτερα. Η ΕΟΚΕ αναμένει τη σχετική πρόταση της Επιτρόπου κ. Urpilainen. Θα ήταν εξαιρετικά σημαντικό να διασφαλιστεί η ισχυρή συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των οργανώσεων νεολαίας σε ένα τέτοιο σχέδιο δράσης. Το ευρωπαϊκό μοντέλο κοινωνικομορφωτικών δραστηριοτήτων για τους νέους έχει πολλά θετικά στοιχεία να επιδείξει στον κόσμο και θα πρέπει να συμπεριληφθεί σε μεγαλύτερο βαθμό στις εξωτερικές μας σχέσεις. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η κινητικότητα αποτελεί πάντοτε σημαντικό μέρος της πολιτικής για τη νεολαία και κατέχει κεντρική θέση στο πρόγραμμα Erasmus+. Είναι λοιπόν φυσικό να αποτελεί σημαντικό μέρος της πρότασης σχετικά με το ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας. Ωστόσο, πρέπει να έχουμε πάντοτε επίγνωση του γεγονότος ότι η κινητικότητα μπορεί ενίοτε να θεωρηθεί αρνητική από τους νέους, ιδίως όταν είναι ακούσια ή καταναγκαστική, όπως μπορεί να συμβαίνει ακόμη στις φτωχότερες περιφέρειες ή στις περιοχές που πλήττονται από «διαρροή εγκεφάλων». |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η ιδέα της δράσης που «στοχεύει συγκεκριμένα στην ενίσχυση της φωνής των νέων σε ευρωπαϊκό επίπεδο» είναι, φυσικά, ιδιαίτερα ευπρόσδεκτη και όλα τα θεσμικά όργανα πρέπει να ενισχύσουν περαιτέρω τη φωνή των νέων στις προτάσεις πολιτικής τους. Και πάλι, αυτό θα μπορούσε να λειτουργήσει αποτελεσματικά ως πρωταρχικός σκοπός ή στόχος του ευρωπαϊκού έτους Νεολαίας. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Οι διατάξεις σχετικά με την υλοποίηση, αν και θετικές, θα μπορούσαν να επωφεληθούν από σαφέστερους δείκτες, ιδίως όσον αφορά τον αντίκτυπο στην πολιτική και στα προγράμματα στον εν λόγω τομέα μετά την ολοκλήρωση του Έτους, καθώς και στις διατομεακές πτυχές. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Οι διατάξεις σχετικά με τις κοινωνικομορφωτικές δραστηριότητες για τους νέους είναι θετικές και ευπρόσδεκτες, αλλά αυξάνουν επίσης τον αριθμό των πρωτοβουλιών και των προτεραιοτήτων πολιτικής στην πρόταση και, ειδικότερα, στο νομοθετικό κείμενο. Για μια ακόμη φορά, μπορεί να εκδηλωθεί ανησυχία σχετικά με το ενδεχόμενο υπερφόρτωσης, με τόσο πολλούς τομείς πολιτικής και προτεραιότητες, παρά την ανάγκη διατομεακού έργου. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Το άρθρο 3 του νομοθετικού κειμένου παρέχει ικανοποιητική σύνοψη των δραστηριοτήτων που προβλέπονται και καθιστά εκ νέου σαφές το αντικείμενο του Έτους. Το δημοσιονομικό δελτίο θεωρεί τα Ευρωπαϊκά Έτη ως «μέσα ευαισθητοποίησης», αναδεικνύοντας για άλλη μια φορά αυτήν την πτυχή. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Οι δημοσιονομικοί πίνακες αφήνουν να εννοηθεί ότι το πρόγραμμα Erasmus+ αναμένεται να αποτελέσει τη σημαντικότερη πηγή χρηματοδότησης κάθε δραστηριότητας. Οι προτάσεις φαίνονται επίσης να προβλέπουν στήριξη σε επίπεδο ΕΕ για το προσωπικό και τους πόρους των αντιπροσωπειών και των αναδόχων, αλλά όχι για τους νέους ή τις οργανώσεις νεολαίας. Φαίνεται επίσης ασαφές το ύψος της χρηματοδότησης που θα μπορούσε τελικά να προέλθει από το πρόγραμμα Erasmus+. |
| --- | --- |

4.12.

5.   Γενικότερη εξέταση των Ευρωπαϊκών Ετών

| 5.1. | Είναι ίσως καιρός η Επιτροπή και τα άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ να εξετάσουν την έννοια «Έτος...». Η πρόταση αναφέρεται πράγματι σε προηγούμενα Έτη, όπως το Έτος Ανάπτυξης και το Έτος των Πολιτών, τα οποία φαίνονται να ανακύπτουν από καιρό σε καιρό, και κρίνεται σκόπιμη η ύπαρξη κάποια συνοχής ως προς τη χρήση και τον σκοπό τους. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Η γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα το «Ευρωπαϊκό έτος των πολιτών» (2) κατέληξε στο συμπέρασμα ότι χρειάζεται σημαντικός διάλογος με την κοινωνία των πολιτών κατά την ανάπτυξη αυτών των Ετών και ότι απαιτείται σημαντικός προϋπολογισμός, υψηλότερος από τον προτεινόμενο. Η ΕΟΚΕ συμφώνησε ότι οι διεργασίες σχεδιασμού και εφαρμογής πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο ανοικτές, με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων φορέων, σε όλα τα επίπεδα και σε όλα τα στάδια, συμπεριλαμβανομένης και της δικής της συμμετοχής, της συμμετοχής της Επιτροπής των Περιφερειών, των εκπροσώπων των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, ιδίως των κοινωνικών εταίρων καθώς και των εθνικών και τοπικών διοικητικών φορέων. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Ακόμη, η ΕΟΚΕ ζήτησε να υπάρξει διαφανής και αποτελεσματικός συντονισμός του ευρωπαϊκού έτους 2013 σε όλα τα επίπεδα και μεταξύ όλων των συμμετεχόντων φορέων, μεταξύ άλλων αξιοποιώντας πλήρως το δυναμικό των συντονιστικών επιτροπών με τη δημιουργία αποτελεσματικών μηχανισμών ανταλλαγής εμπειριών σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Σχετικά με το ευρωπαϊκό έτος Ανάπτυξης, η ΕΟΚΕ δήλωσε ότι είναι πολύ σημαντικό να αποφευχθούν οι δαπανηρές εκστρατείες που υλοποιούνται από εταιρείες δημοσίων σχέσεων (public relations — PR) ή οι υπηρεσίες αυτές να μειωθούν στο ελάχιστο. Τονίστηκε επίσης η ανάγκη αποκεντρωμένης προσέγγισης. Θεωρήθηκε ότι οι εθνικές επιχειρησιακές ομάδες μπορούν να ορίσουν ένα εθνικό έμβλημα, σύνθημα ή πρόσκληση για το Έτος, έτσι ώστε να αντικατοπτρίζεται καλύτερα η κατάσταση που επικρατεί στο εκάστοτε κράτος μέλος. Οι εργασίες των επιχειρησιακών ομάδων και η στήριξη του έργου τους πρέπει να συνεχίζεται και μετά την ολοκλήρωση του Έτους. Η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών οφείλει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στο πλαίσιο των επιχειρησιακών ομάδων (3). |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Η ΕΟΚΕ ζήτησε να διαμορφωθούν και να εφαρμοστούν ειδικά μέτρα προκειμένου να διασφαλιστεί η σύνδεση μεταξύ των διαφόρων θεματικών ετών και της διάρκειας των αποτελεσμάτων της εκδήλωσης. Η ΕΟΚΕ δήλωσε επίσης ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, σε συνεργασία με την κοινωνία, οφείλουν να διοργανώνουν ενημερωτικές εκστρατείες, αλλά και να επωμίζονται συγκεκριμένες δράσεις και πρακτικές και να καταρτίζουν έκθεση παρακολούθησης. Η ΕΟΚΕ τάχθηκε υπέρ της διάθεσης των πόρων μέσω των αντιπροσωπειών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στα κράτη μέλη (4). |
| --- | --- |

5.5.

Βρυξέλλες, 8 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  SOC/701: Μεικτή μάθηση (ΕΕ C 105 της 4.3.2022, σ. 128).

1

(2)  ΕΕ C 181 της 21.6.2012, σ. 137.

2

(3)  ΕΕ C 170 της 5.6.2014, σ. 98.

3

(4)  ΕΕ C 181 της 21.6.2012, σ. 137.

4

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/127 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/127

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και της οδηγίας 98/70/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά την προώθηση της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και την κατάργηση της οδηγίας (ΕΕ) 2015/652 του Συμβουλίου»

[COM(2021) 557 final — 2021/0218 (COD)]

(2022/C 152/21)

| Εισηγητής: | ο κ. Christophe QUAREZ |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Lutz RIBBE |

Εισηγητής:

ο κ. Christophe QUAREZ

Συνεισηγητής:

ο κ. Lutz RIBBE

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.9.2021
  Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 22.9.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 114, 194 παράγραφος 2 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 9.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 191/2/5 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.9.2021

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 22.9.2021

Νομική βάση

Άρθρα 114, 194 παράγραφος 2 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

9.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

191/2/5

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την αύξηση του επιδιωκόμενου μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι οι στόχοι αυτοί επικεντρώνονται στους τομείς της βιομηχανίας, των μεταφορών και της στέγασης. Η πολιτική για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αναμένεται να αποφέρει αποτελέσματα σε τρεις τομείς: στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής, στην ενεργειακή ασφάλεια και στην οικονομική ανάπτυξη (δημιουργία θέσεων εργασίας), αλλά επίσης απαιτείται ασφάλεια δικαίου, η οποία υπονομεύεται από το γεγονός ότι η αναθεώρηση πραγματοποιείται δύο μόλις εβδομάδες μετά την προθεσμία μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο. Εντούτοις, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι ακόμη και η αύξηση του επιδιωκόμενου στόχου πιθανότατα δεν συνάδει με τους στόχους του Παρισιού για το κλίμα, πόσο μάλλον με τη διάταξη της σύμβασης-πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή όσον αφορά την πρόληψη της επικίνδυνης ανθρωπογενούς παρέμβασης στο κλιματικό σύστημα. Αυτές οι επικίνδυνες παρεμβάσεις είναι ήδη εμφανείς σήμερα, με την αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή της Επιτροπής στη συνέργεια που απαιτείται μεταξύ των υφιστάμενων κανονισμών που αναθεωρήθηκαν στη δέσμη μέτρων «Δέσμη προσαρμογής στον στόχο 55 %», καθώς και των νέων προτεινόμενων εργαλείων, όπως το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα ή ο μηχανισμός συνοριακής προσαρμογής άνθρακα. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να εξασφαλιστούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού μεταξύ των πηγών παραγωγής ενέργειας, για το οποίο απαιτείται κατάργηση των επιδοτήσεων για τα ορυκτά καύσιμα, που εξακολουθούν να αυξάνονται (1). |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι πολίτες, ιδίως οι νέοι, πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής και, ως εκ τούτου, εκφράζει την απογοήτευσή της για την έλλειψη φιλοδοξίας της Επιτροπής όσον αφορά την προώθηση και την ανάπτυξη του παραγωγο-καταναλωτισμού σε επίπεδο ατομικό και κοινότητας, σε αντίθεση με όσα προβλέπονται στην ανακοίνωση για την Ενεργειακή Ένωση. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σε γενικές γραμμές τις αρχές της υπεύθυνης δασοκομίας που ορίζονται στην πρόταση και προτείνει να δοθεί προτεραιότητα στη χρήση δασικών υποπροϊόντων και προϊόντων από ανακυκλωμένο ξύλο για τη βιοενέργεια. Ζητεί επίσης να επαναξιολογηθεί η στήριξη των μονάδων παραγωγής βιοενέργειας, με στόχο τον αναπροσανατολισμό των βιοκαυσίμων προς τις μεταφορές, ιδίως όταν ο εξηλεκτρισμός δημιουργεί προβλήματα, όπου προσφέρουν μια εναλλακτική λύση που είναι άμεσα διαθέσιμη με λογικό κόστος, όπως αναπτύσσεται περαιτέρω στα σημεία 4.9 και 4.20. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για την έλλειψη σαφούς στρατηγικής για την ανάπτυξη της χερσαίας αιολικής ενέργειας και των φωτοβολταϊκών, σύμφωνα με την πρόσφατη στρατηγική της Επιτροπής για την υπεράκτια αιολική ενέργεια. Μια στρατηγική για την αποκέντρωση και την αποτελεσματική προώθηση της κοινοτικής ενέργειας θα μπορούσε να συμβάλει στην ενίσχυση των περιφερειακών αλυσίδων αξίας και στην αύξηση της αποδοχής της ενεργειακής μετάβασης από το κοινό. Διαφορετικά, η Ευρώπη κινδυνεύει να πληρώσει υψηλό (κοινωνικό και οικονομικό) τίμημα για την ολιγωρία της τις τελευταίες δεκαετίες. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει επίσης ότι υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη για:






  — | συστηματική πρόβλεψη της αυξανόμενης ζήτησης ενέργειας ανά περιοχή και είδος, καθώς και μετασχηματισμούς είδους ενέργειας |
| --- | --- | --- |

1.6.

—

συστηματική πρόβλεψη της αυξανόμενης ζήτησης ενέργειας ανά περιοχή και είδος, καθώς και μετασχηματισμούς είδους ενέργειας

| — | μελέτη σχεδίου της μελλοντικής δομής του ενεργειακού συστήματος |
| --- | --- |

—

μελέτη σχεδίου της μελλοντικής δομής του ενεργειακού συστήματος

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ξαναρχίσουν τη συζήτηση σχετικά με τον καθορισμό δεσμευτικών εθνικών στόχων. |
| --- | --- |

1.7.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Η πρόταση αναθεώρησης της οδηγίας σχετικά με την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (Οδηγία), η οποία αποτελεί το αντικείμενο της παρούσας γνωμοδότησης, δημοσιεύθηκε στις 14 Ιουλίου 2021. Αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της δέσμης μέτρων της Επιτροπής «Προσαρμογή στον Στόχο 55» για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 55 % έως το 2030, ώστε να μπορέσει έτσι η Ευρωπαϊκή Ένωση να καταστεί κλιματικά ουδέτερη έως το 2050, όπως προβλέπεται στο ευρωπαϊκό νομοθέτημα για το κλίμα. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η τελευταία έκθεση της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), του Αυγούστου 2021, δείχνει την υψηλότερη συγκέντρωση CO2 το 2019 που έχει καταγραφεί εδώ και τουλάχιστον 2 εκατομμύρια έτη. Επισημαίνει επίσης ότι η επίτευξη της κλιματικής ουδετερότητας αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τον περιορισμό της αύξησης της θερμοκρασίας κατά 1,5 έως 2 oC. Υπό την έννοια αυτή, η COP26, η οποία θα πραγματοποιηθεί στη Γλασκόβη τον Νοέμβριο 2021, θα αποτελέσει ευκαιρία για να εξεταστεί η πρόοδος που έχουν σημειώσει τα κράτη μετά τη σύναψη της συμφωνίας του Παρισιού το 2015 και να ανέβει ο πήχης της φιλοδοξίας για το κλίμα. Πράγματι, όπως επισημάνθηκε πρόσφατα από τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, η κλιματική ουδετερότητα συνεπάγεται τη μετατροπή της παγκόσμιας οικονομίας, που κυριαρχείται επί του παρόντος από τα ορυκτά καύσιμα, σε ένα μοντέλο που θα τροφοδοτείται κυρίως από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (2). Στο πλαίσιο αυτό εγγράφεται η αναθεώρηση της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. |
| --- | --- |

2.2.

3.   Γενικές παρατηρήσεις επί της πρότασης οδηγίας

| 3.1. | Με στόχο να καταστεί η ΕΕ παγκόσμιος ηγέτης στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η Οδηγία αποτέλεσε αντικείμενο μιας εξαιρετικά αναγκαίας αναδιατύπωσης το 2018 (3). Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για την έλλειψη ρυθμιστικής σταθερότητας που προκύπτει από την πρόταση τροποποιήσεων στα ίδια σημεία με τις τελευταίες τροποποιήσεις της Οδηγίας αμέσως μετά τη λήξη της προθεσμίας μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο της 30ής Ιουνίου 2021. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής για αναθεώρηση της Οδηγίας ενόψει των νέων στόχων μείωσης του CO2 που ορίζονται στον ευρωπαϊκό νόμο για το κλίμα, καθώς και για την αξιοποίηση αυτής της ευκαιρίας για την απλούστευση και την αντιμετώπιση ελλείψεων. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας δεν πρέπει να καταστεί υπερβολικά περίπλοκη. Πράγματι, ήταν αναγκαίο να αυξηθεί ο δεσμευτικός στόχος για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές στο 40 %, καθώς και να ενισχυθεί η ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε τομείς όπως οι κατασκευές, η βιομηχανία και οι μεταφορές. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εντοπίζει τρεις τομείς δράσης στους οποίους θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή, καθώς αυτοί εξετάζονται μόνο εν μέρει στο σχέδιο αναθεώρησης. |
| --- | --- |

3.1.

| α) | Η συμμετοχή των πολιτών και των καταναλωτών πρέπει να βελτιωθεί |
| --- | --- |

α)

Η συμμετοχή των πολιτών και των καταναλωτών πρέπει να βελτιωθεί

| 3.2. | Παρά τις υψηλές προσδοκίες των ευρωπαίων πολιτών, οι πόροι που προτείνονται από την ΕΕ για την ενθάρρυνση της συμμετοχής των καταναλωτών παραμένουν ανεπαρκείς, καθώς ο παραγωγο-καταναλωτισμός εξακολουθεί να μην ορίζεται σαφώς στην Οδηγία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να προτείνει μηχανισμό παρακολούθησης προκειμένου να στηρίξει την εφαρμογή από τα κράτη μέλη των κανόνων που έχουν θεσπιστεί και, ως εκ τούτου, να επιτρέψει την ανάπτυξη του παραγωγο-καταναλωτισμού. Παραδείγματα βέλτιστων πρακτικών θα πρέπει να κοινοποιούνται στους φορείς χάραξης πολιτικής. Ο παραγωγο-καταναλωτισμός πρέπει να τεθεί σε λειτουργία με:






  — | επισημοποίηση του τρόπου με τον οποίο οι πολίτες μπορούν να γίνουν παραγωγοί-καταναλωτές, |
| --- | --- | --- |

3.2.

—

επισημοποίηση του τρόπου με τον οποίο οι πολίτες μπορούν να γίνουν παραγωγοί-καταναλωτές,

| — | άρση των υφιστάμενων εμποδίων, όπως η υπερβολική γραφειοκρατία |
| --- | --- |

—

άρση των υφιστάμενων εμποδίων, όπως η υπερβολική γραφειοκρατία

| — | και χορήγηση χρηματοδότησης μέσω των δήμων, προκειμένου να αποτραπεί η ομηρία των πολιτών από παράγοντες του κλάδου. |
| --- | --- |

—

και χορήγηση χρηματοδότησης μέσω των δήμων, προκειμένου να αποτραπεί η ομηρία των πολιτών από παράγοντες του κλάδου.

Η άρση των γραφειοκρατικών φραγμών και η εξασφάλιση ότι η χρηματοδότηση φτάνει στο κοινό για το οποίο προορίζεται (όπως οι οργανώσεις βάσης και οι τοπικές οργανώσεις υπό την ηγεσία νέων), με την αποσαφήνιση των υποχρεώσεων που ενδέχεται να βαρύνουν τον παραγωγό-καταναλωτή στο μέλλον, είναι καίριας σημασίας. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στη νομική σταθερότητα, δεδομένου ότι πρέπει να διασφαλίζεται η πρόσβαση των καταναλωτών σε οικονομική βοήθεια και τεχνογνωσία, ώστε να ενθαρρύνονται να κάνουν το μεγάλο βήμα και να γίνουν παραγωγοί-καταναλωτές. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, μετά την αναθεώρηση του υπό εξέταση νομοθετικού μέσου, αυτό δεν θα πρέπει να ανανεωθεί πριν από το 2030, προκειμένου να διασφαλιστεί η νομική σταθερότητα που χρειάζονται όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς του τομέα, με την ευρεία έννοια του όρου, όπως έχει ήδη αναφερθεί στο σημείο 3.1.

| 3.3. | Μολονότι είναι σωστό να ενταθούν οι προσπάθειες για τη διασφάλιση της δυναμικής χρήσης της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας, όπως ορίζεται στη στρατηγική για τις υπεράκτιες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η χερσαία αιολική ενέργεια και τα φωτοβολταϊκά θα πρέπει να αποκτήσουν πολύ μεγαλύτερο ρόλο στο μελλοντικό ευρωπαϊκό ενεργειακό μας σύστημα. Η απουσία γενικής προσέγγισης αποτελεί ζήτημα για την ΕΟΚΕ, η οποία ζητεί από την Επιτροπή να υιοθετήσει μια στρατηγική για περιφερειακή πολιτική αποκέντρωσης. Ο παραγωγο-καταναλωτισμός δεν μπορεί να ευδοκιμήσει χωρίς την υποστήριξη του περιφερειακού και τοπικού επιπέδου, το οποίο διαθέτει όχι μόνο τεχνικά και οικονομικά μέσα, αλλά και γνώση των ιδιαιτεροτήτων της περιοχής, γεγονός που επιτρέπει σημαντική εξοικονόμηση χρόνου. Αυτό το επίπεδο εγγύτητας με τους πολίτες και τους τοπικούς παράγοντες δικαιολογεί την εκχώρηση περαιτέρω εξουσιών για την επίτευξη των στόχων που ορίζονται στην Οδηγία. Τέλος, η στρατηγική αυτή θα πρέπει να ακολουθηθεί από συζήτηση σχετικά με τη διαχείριση των κρίσιμων πόρων και υλικών (εξόρυξη, ανακύκλωση κ.λπ.) που απαιτούνται για την παραγωγή και την ορθή λειτουργία των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Πράγματι, η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα δεν πρέπει να γίνει εξάρτηση από τα κρίσιμα υλικά. |
| --- | --- |

3.3.

| β) | Καλύτερη αξιοποίηση των συνεργειών |
| --- | --- |

β)

Καλύτερη αξιοποίηση των συνεργειών

| 3.4. | Λόγω του ότι η προηγούμενη αναδιατύπωση πραγματοποιήθηκε τόσο πρόσφατα, οι νέες διατάξεις που θεσπίστηκαν δεν έχουν ακόμη τεθεί σε πλήρη εφαρμογή. Συνεπώς, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η αναθεώρηση αυτή θα πρέπει να εξυπηρετεί δύο στόχους. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Επί του παρόντος, σύμφωνα με την κατάρτιση μοντέλων που περιέχονται στο σενάριο αναφοράς της ΕΕ για το 2020, η ΕΕ αναμένεται να υπερβεί τον τρέχοντα στόχο του 32 % της κατανάλωσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές κατά τι περισσότερο του 1 %. Πρώτον, η αναθεώρηση θα πρέπει να αυξήσει τους τωρινούς στόχους, εισάγοντας παράλληλα νέους στόχους για την αύξηση της ενσωμάτωσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας κατά τουλάχιστον 7 % σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Δεύτερον, η έκταση των αναθεωρήσεων που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων προσαρμογής στον στόχο 50 % πρέπει, αφενός, να αποτελέσει ευκαιρία για την ενίσχυση των υφιστάμενων συνεργειών μεταξύ των εν λόγω κανονισμών και της Οδηγίας. Από την άλλη πλευρά, η λογική αυτή πρέπει να ισχύει και για τα νέα εργαλεία που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όπως το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα ή ο μηχανισμός συνοριακής προσαρμογής άνθρακα. Ως εκ τούτου, τα οφέλη από την εφαρμογή της οδηγίας θα μπορούν να φανούν πλήρως μόνο εάν η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας συμβαδίζει με τη θέσπιση μιας λογιστικής καταγραφής του άνθρακα έναντι μέρους του εισαγόμενου CO2. Η θέσπιση του συνοριακού μηχανισμού άνθρακα όσον αφορά ορισμένους τομείς θα πρέπει να αποτελέσει την ευκαιρία για την εξασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού, που πρέπει να μελετηθούν σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Η αντικατάσταση του στόχου να προέρχεται τουλάχιστον το 14 % της τελικής κατανάλωσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στον τομέα των μεταφορών με δεσμευτικό στόχο μείωση της έντασης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 13 % έως το 2030, όπως ορίζεται στο άρθρο 25, αποτελεί παράδειγμα ορθής αξιοποίησης των συνεργειών. Πράγματι, αυτό θα καταστήσει δυνατή τη μεγαλύτερη συνοχή με την αναθεώρηση του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών ή ακόμη με τους κανόνες για τα πρότυπα CO2. Ωστόσο, σύμφωνα με τη στρατηγική της Επιτροπής για την ενοποίηση του ενεργειακού συστήματος (4), ο εξηλεκτρισμός του τομέα των μεταφορών θα πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα όποτε είναι οικονομικά και τεχνολογικά εφικτός. Τέλος, η παρούσα πρόταση αναθεώρησης εντάσσεται σε στάδιο προγενέστερο της αναθεώρησης της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων και θα πρέπει να αποτελέσει ευκαιρία για την επίδειξη υψηλού επιπέδου φιλοδοξίας κατά την παρουσίαση της επόμενης δέσμης προσαρμογής στον στόχο 55 %, που έχει προγραμματιστεί για τις 14 Δεκεμβρίου 2021. |
| --- | --- |

3.6.

| γ) | Η οικονομική ανάκαμψη πρέπει να επιτρέψει την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας |
| --- | --- |

γ)

Η οικονομική ανάκαμψη πρέπει να επιτρέψει την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας

| 3.7. | Ενώ η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας επέστρεψε σχεδόν στο επίπεδο πριν από την κρίση στον τομέα της υγείας, η οικονομική ανάκαμψη έδωσε την ευκαιρία για ραγδαία αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και αυτό εις βάρος των ορυκτών καυσίμων (5). Προκειμένου η κατάσταση αυτή να διατηρηθεί και να καταστεί πραγματικά η μελλοντική τάση, είναι απαραίτητο να δημιουργηθούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού μεταξύ των πηγών παραγωγής ενέργειας. Πρώτον, αυτό σημαίνει κατάργηση, το συντομότερο δυνατόν, της επιδότησης ορυκτών καυσίμων, επιδότηση η οποία κατ’ εκτίμηση ανήλθε στα 50 δισεκατ. ευρώ περίπου το 2018 σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο (6) (εξυπακούεται ότι ένα «έμμεσο» μερίδιο της επιδότησης δεν αντικατοπτρίζεται στην εκτίμηση). |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός περί ταξινομίας για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής μπορεί, εφόσον εγκριθεί από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, να κατευθύνει τις μελλοντικές επενδύσεις προς βιώσιμα περιουσιακά στοιχεία, την κατηγορία στην οποία ανήκει η ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές. Μόνον όταν εξαλειφθούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού μεταξύ των πηγών ενέργειας, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν ελεύθερα την αγορά. Εν αναμονή της εξέλιξης αυτής, η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσέγγιση της Επιτροπής που θα επιτρέψει να προληφθεί η εγκατάλειψη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. |
| --- | --- |

3.8.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις επί του κειμένου της οδηγίας

| α) | Ο δεσμευτικός ή μη χαρακτήρας των προτεινόμενων στόχων |
| --- | --- |

α)

Ο δεσμευτικός ή μη χαρακτήρας των προτεινόμενων στόχων

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τις επικρίσεις της (7) για το γεγονός ότι η αναθεώρηση της οδηγίας δεν περιλαμβάνει δεσμευτικούς εθνικούς στόχους, σε αντίθεση με την αναθεώρηση του 2009. Ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση πέτυχε τον στόχο της για αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο 20 % το 2020, ορισμένα κράτη μέλη δεν κατάφεραν να πετύχουν τους στόχους τους, ενώ άλλα μόλις που κατάφεραν να το πράξουν (8), επωφελούμενα ιδίως από την ιδιαίτερη συγκυρία που προκάλεσε η κρίση στον τομέα της υγείας, η οποία οδήγησε σε τέλμα ορισμένες εθνικές οικονομίες. Το παράδειγμα αυτό καταδεικνύει την αδυναμία του ισχύοντος πλαισίου διακυβέρνησης, το οποίο προβλέπει απλώς την «ενθάρρυνση» των κρατών μελών για να επιτύχουν τους εθνικούς τους στόχους. Η ΕΟΚΕ καλεί το Συμβούλιο των Υπουργών, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αρχίσουν εκ νέου τη συζήτηση σχετικά με τον καθορισμό δεσμευτικών εθνικών στόχων ως προς την ενδεδειγμένη διακυβέρνηση στον τομέα της ενέργειας και/ή, τουλάχιστον, ως προς ορισμένα μέτρα πιο δεσμευτικού χαρακτήρα κατά των κρατών που παραλείπουν να το πράξουν, προκειμένου να διασφαλιστεί η δέουσα τήρηση των εθνικών φιλοδοξιών. Εδώ, η οδηγία φθάνει μέχρι του σημείου όπου μπορεί να φτάσει και η εθελοντική δράση. Ενώ αρκετά κράτη μέλη υπερέβησαν τις προβλέψεις τους για το 2020, διαφαίνεται ο κίνδυνος εξίσωσης προς τα κάτω, γεγονός που θα οδηγούσε στην αποθάρρυνση των πλέον προηγμένων κρατών, λόγω της έλλειψης βούλησης ορισμένων από τους ομολόγους τους και λόγω ανυπαρξίας συνεπειών. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Όσον αφορά τον νέο δεσμευτικό στόχο του 40 % για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές για το 2030 (έναντι του 32 % προηγουμένως), αυτός καλύπτει το σύνολο της κατανάλωσης ενέργειας και όχι μόνο την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή έχει προτείνει τον πλέον φιλόδοξο στόχο εντός του εύρους διακύμανσης που καθορίζεται στο σχέδιο κλιματικών στόχων (38-40 %) προκειμένου να επιτευχθεί ο νέος στόχος μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 55 % το 2030. Αυτό δείχνει τη φιλοδοξία του ευρωπαϊκού εκτελεστικού οργάνου να επιταχύνει την ανάπτυξη πράσινων τεχνολογιών, κάτι που επικροτεί η ΕΟΚΕ. Ωστόσο, αυτή η αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο μείγμα ηλεκτρικής ενέργειας των κρατών μελών θα έχει συνέπειες όσον αφορά την κατανάλωση (9) ενέργειας και ηλεκτρισμού, καθώς το μερίδιο της κατανάλωσης ενέργειας αναμένεται να μειωθεί έως το 2050. Είναι σημαντικό να επικαιροποιηθούν τα σενάρια για το 2050 υπό το πρίσμα των νέων στόχων, με διευκρίνιση κυρίως του ρόλου που θα μπορούσε να διαδραματίσει η αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας, που θα πρέπει να αναπτυχθεί ταχύτερα από ό,τι προβλεπόταν, και του ρόλου της ενεργειακής λιτότητας, που εκφράστηκε με ορισμένους τρόπους που είδαμε κατά την κρίση στον τομέα της υγείας. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Ωστόσο, πρόκειται για έναν νέο, πολύ φιλόδοξο στόχο για ορισμένα κράτη μέλη. Ενώ για πολλά από αυτά η απαλλαγή του κατασκευαστικού τομέα από τις ανθρακούχες εκπομπές υστερεί, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την προτεινόμενη προσέγγιση για αύξηση των τομεακών προσπαθειών, όπως αυτές που καταβάλλονται για την ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στον τομέα της θέρμανσης και της ψύξης. Πράγματι, χρειαζόταν επειγόντως ένας ειδικός στόχος 49 % για το μερίδιο της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στα κτίρια, ο οποίος αντικατοπτρίζεται στο νέο άρθρο 15α. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει προβληματισμό ως προς το ότι δεν είναι δεσμευτικός ο χαρακτήρας ενός τέτοιου στόχου. Πράγματι, ο κατασκευαστικός τομέας οφείλει να μειώσει τις εκπομπές του κατά 60 % έως το 2030 και να είναι ουδέτερος το 2040, προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι που ορίζονται στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Καθώς πολλές χώρες ενδέχεται να αντιμετωπίσουν δυσκολίες για την επίτευξη αυτού του στόχου, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία του να μπορούν να βασίζονται στη χρηματοδότηση από το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα ήδη από το 2025. Αυτό θα επιτρέψει την επιτάχυνση των ανακαινίσεων τόσο των δημόσιων όσο και των ιδιωτικών κτιρίων και, ως εκ τούτου, την αναχαίτιση του εντεινόμενου φαινομένου της ενεργειακής φτώχειας, που πλήττει πάνω από 30 εκατομμύρια Ευρωπαίους. Συνεπώς, είτε πρόκειται για χρηματοδότηση από το μελλοντικό Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα είτε, γενικότερα, από άλλους μηχανισμούς στήριξης, πρέπει να υπάρξει ένας μηχανισμός παρακολούθησης προκειμένου να διασφαλιστεί η ορθή κατανομή των κονδυλίων αυτών για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Πράγματι, η απομείωση των κονδυλίων αυτών στο πλαίσιο των εθνικών προϋπολογισμών δεν επιτρέπει την αποτελεσματική παρακολούθηση της χρήσης των διατιθέμενων πόρων. Τα κονδύλια αυτά θα πρέπει επίσης να επικεντρωθούν όχι μόνο σε έργα μεγάλης κλίμακας, αλλά και σε μικρότερα, όπου το χρηματικό κέρδος σε MWh και εκπομπές CO2 είναι πιο περιορισμένο, αλλά ο αντίκτυπος στους ευρωπαίους πολίτες είναι εξίσου ή και περισσότερο σημαντικός. Στο μέτρο του εφικτού, η ΕΟΚΕ ζητεί την εναρμόνιση των κριτηρίων κατανομής στα διάφορα κράτη μέλη όσον αφορά το μερίδιο που θα δοθεί για να υπάρξει ενεργός συμμετοχή των πολιτών, προκειμένου να διευκολυνθούν πιθανές διασυνοριακές συνεργασίες. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επισημάνει ότι η απαλλαγή του βιομηχανικού τομέα από τις ανθρακούχες εκπομπές είναι επί του παρόντος υπερβολικά αργή, παρά το γεγονός ότι ο τομέας αυτός υπήρξε ο πρώτος που αποτέλεσε το αντικείμενο διαδοχικών ευρωπαϊκών σχεδίων για το κλίμα. Συγκεκριμένα, οι εκπομπές από τη βιομηχανία καλύπτονται από το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ΣΕΔΕ). Ωστόσο, λόγω της ύπαρξης ενός υπερβολικά ανεκτικού συστήματος δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων, το 90 % και πλέον της βιομηχανικής ρύπανσης δεν συνεπάγεται κανένα κόστος για τις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις, με αποτέλεσμα ο τομέας να μειώσει τις εκπομπές του μόνο κατά 1 % μεταξύ 2012 και 2018. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητεί να τεθεί δεσμευτικός στόχος 1,1 %, ο οποίος θα υποχρεώνει τις βιομηχανίες να αυξάνουν κάθε χρόνο τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Πράγματι, ένας ενδεικτικός στόχος θα μπορούσε να θεωρηθεί λευκή επιταγή για τους βιομηχάνους, γεγονός που δυνητικά θα μπορούσε να υπονομεύσει τις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες για το κλίμα. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι ο στόχος για την ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για τη θέρμανση και την ψύξη καθίσταται δεσμευτικός. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι ο στόχος που προβλεπόταν αρχικά στην οδηγία ήταν 1,3 %, ενώ ο νέος στόχος θα είναι μόλις 1,1 %. Σύμφωνα με τη μελέτη εκτίμησης επιπτώσεων που συνοδεύει το σχέδιο αναθεώρησης, τα μισά σχεδόν κράτη μέλη παρουσίασαν πορεία που δεν ήταν σύμφωνη με τον προβλεπόμενο στόχο. Για να μπορέσουν τα κράτη μέλη να επιτύχουν αυτόν τον στόχο, η ΕΟΚΕ προτείνει μέρος των εσόδων που διατίθενται στο Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα να διοχετευθεί κατά προτεραιότητα στην αντικατάσταση των συστημάτων θέρμανσης και ψύξης, τα περισσότερα από τα οποία χρησιμοποιούν συχνά ορυκτά καύσιμα. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι σκοπός της οδηγίας θα πρέπει να είναι η αύξηση ή τουλάχιστον η διατήρηση της φιλοδοξίας που είχε τεθεί στην προηγούμενη αναθεώρηση και καλεί όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να εξετάσουν τον καλύτερο τρόπο για την επίτευξη αυτού του στόχου. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Προκειμένου να επιτευχθεί η κλιματική ουδετερότητα έως το 2050, η απαλλαγή του ενεργειακού συστήματος από τις ανθρακούχες εκπομπές πρέπει να επιτευχθεί έως το 2045. Η ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές της τάξης του 40 % το 2030 σημαίνει ότι το μεγαλύτερο μέρος της διαδικασίας απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές θα πρέπει να επιτευχθεί σε μια δεκαπενταετία (μεταξύ 2030 και 2045). Ως εκ τούτου, η κλιματική κατάσταση έκτακτης ανάγκης απαιτεί μεγαλύτερο ρεαλισμό όσον αφορά την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, καθώς και ισοστάθμιση μεταξύ δυνατοτήτων και χρονικού ορίζοντα. Κατά πρώτον, είναι σημαντικό να επικεντρωθούμε σε στόχους που είναι ευλόγως εφικτοί υπό το πρίσμα των ισχυουσών διατάξεων. Πράγματι, εάν η οδηγία θεσπίσει μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη στρατηγική μέσω του καθορισμού φιλόδοξων στόχων, αυτό δεν πρέπει να γίνει εις βάρος της αύξησης του ρυθμού ανάπτυξης της πράσινης ενέργειας, αλλά, αντιθέτως, πρέπει να συμβαδίζει με αυτόν. Βραχυπρόθεσμα, είναι εξίσου σημαντικό και απαραίτητο να δοθεί έμφαση στη χρήση δοκιμασμένων και δημοφιλών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας όπως τα φωτοβολταϊκά πάνελ. Για τον τομέα των μεταφορών, πρέπει να αναφερθεί η μεγαλύτερη ευελιξία και η ευρύτερη επιλογή αποδεκτών πρώτων υλών όσον αφορά τα βιοκαύσιμα. Πράγματι, μόνο μεσοπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα οι επενδύσεις που πραγματοποιούνται με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές της μελλοντικής οδηγίας θα μπορούν να αξιοποιήσουν και να αναπτύξουν πλήρως το δυναμικό τους (ανανεώσιμο υδρογόνο, υπεράκτιες ανεμογεννήτριες κ.λπ.) και να συμβάλουν στην απαλλαγή της ευρωπαϊκής οικονομίας από τις ανθρακούχες εκπομπές χάρη στον εξηλεκτρισμό των χρήσεων. Χωρίς αυτό, υπάρχει μεγάλος κίνδυνος να πληρώσει η Ευρώπη βαρύ τίμημα λόγω της ολιγωρίας της κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες. Για να μη συμβεί κάτι τέτοιο, η ΕΕ πρέπει να χαράξει σαφή στρατηγική, η οποία θα πρέπει να υπερβαίνει κατά πολύ την απλή οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και να προωθεί μια ολιστική προσέγγιση που θα αξιοποιεί τις συνέργειες. |
| --- | --- |

4.6.

| β) | Περί τηλεθέρμανσης και μεταφορών |
| --- | --- |

β)

Περί τηλεθέρμανσης και μεταφορών

| 4.7. | Οι ανακοινώσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσον αφορά τη στρατηγική για το υδρογόνο και τη στρατηγική για την ολοκλήρωση των ενεργειακών συστημάτων περιέχουν ορισμένες σημαντικές πτυχές που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη σε αυτή τη συνολική στρατηγική. Στις γνωμοδοτήσεις της TEN/717 και TEN/718, παρά τις επικρίσεις σχετικά με την έλλειψη συνοχής και σαφήνειας σε ορισμένες πτυχές, η ΕΟΚΕ εξέφρασε την εκτίμησή της σε γενικές γραμμές για τις ανακοινώσεις. Ωστόσο, η προτεινόμενη αναθεώρηση εξετάζει μόνο μέχρις ενός σημείου ορισμένες σημαντικές πτυχές που έλειπαν. Η έρευνα, η καινοτομία και η εφαρμογή θα πρέπει να υποστηριχθούν και να επιταχυνθούν στο πλαίσιο αυτό. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η Επιτροπή προτείνει την ενίσχυση της τηλεθέρμανσης. Η προσέγγιση αυτή είναι σημαντική, δεδομένου ότι τα δίκτυα τηλεθέρμανσης αποτελούν καλή επιλογή για τη χρήση πλεονάζουσας ενέργειας από φωτοβολταϊκές ή αιολικές εγκαταστάσεις, οι οποίες πρόκειται να πολλαπλασιαστούν. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η πρόταση οδηγίας αποσκοπεί στη βελτίωση της πρόσβασης των χρηστών ηλεκτρικών αυτοκινήτων στα σημεία φόρτισης, συμπεριλαμβανομένων των ιδιωτικών σταθμών. Αυτό είναι λογικό, ενώ η γρήγορη ηλεκτροδότηση του τομέα της κινητικότητας είναι ένας από τους πιο υποσχόμενους τρόπους για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές του τομέα των μεταφορών, οι εκπομπές του οποίου εξακολουθούν να αυξάνονται. Συγκεκριμένοι κανόνες για τον άμεσο εφοδιασμό με ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές που παράγεται επιτόπου ή κοντά στο σημείο φόρτισης θα μπορούσαν να αποτελέσουν σημαντικό στοιχείο μιας στρατηγικής αποκέντρωσης που ενισχύει την περιφερειακή δομή και την κοινοτική ενέργεια. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επισημαίνει την ανάγκη παροχής δοκιμασμένων λύσεων σε λογικό κόστος για τους τομείς των μεταφορών που είναι δύσκολο να εξηλεκτρισθούν, ιδίως βιοκαυσίμων επί του παρόντος και, στο μέλλον, υδρογόνου. |
| --- | --- |

4.9.

| γ) | Περί της προώθησης και της ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας |
| --- | --- |

γ)

Περί της προώθησης και της ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας

| 4.10. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την ανάληψη διαφόρων πρωτοβουλιών που συνδέονται με το ανανεώσιμο υδρογόνο, όπως η θέσπιση επιμέρους στόχων για τη βιομηχανία και τις μεταφορές. Άλλωστε, η ΕΟΚΕ πιστεύει επίσης ότι ο δεσμευτικός στόχος του 50 % για ανανεώσιμα καύσιμα μη βιολογικής προέλευσης που χρησιμοποιούνται ως πρώτη ύλη ή ως φορέας ενέργειας αποτελεί την ορθή προσέγγιση, καθώς και ότι πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στο καθαρό υδρογόνο (10). Ωστόσο, η δυνατότητα που προβλέπεται στο άρθρο 7 για εισαγωγή ανανεώσιμων καυσίμων μη βιολογικής προέλευσης, τα οποία στη συνέχεια θα υπολογίζονται ως συνεισφορά εντός του κράτους μέλους, φαίνεται δυνητικά προβληματική και αυτή η λογιστική δυνατότητα δεν θα πρέπει να υπερβαίνει ένα ανώτατο όριο. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Όσον αφορά την προώθηση των «συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας» (άρθρο 15), η θέσπιση κατευθυντήριων γραμμών σε συνδυασμό με τη χρηματοδοτική στήριξη των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων θα πρέπει να προωθήσει την ανάπτυξη ενός τέτοιου μηχανισμού, ο οποίος θα παρέχει μακροπρόθεσμη εποπτεία στην τιμή πώλησης της πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας. Γενικότερα, η πρωτοβουλία αυτή καταδεικνύει την ανάγκη ενίσχυσης της συνεργασίας και του συντονισμού μεταξύ των παραγόντων του τομέα, προκειμένου να προσφερθεί ένα μακρόπνοο όραμα στους οικονομικούς παράγοντες. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Μια άλλη πρωτοβουλία που επικροτεί η ΕΟΚΕ είναι η υποχρέωση των κρατών μελών να δρομολογήσουν μια δοκιμαστική φάση όσον αφορά τη διασυνοριακή συνεργασία μέσω της θέσπισης πιλοτικού σχεδίου κατά την επόμενη τριετία. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να λάβει διευκρινίσεις όσον αφορά τους όρους ανάπτυξης μιας τέτοιας συνεργασίας. Ειδικότερα, διερωτάται σχετικά με τις διοικητικές διαδικασίες που απορρέουν από μια τέτοια πρωτοβουλία και καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συνδράμει τα κράτη μέλη (μετάφραση διαδικαστικών πράξεων κ.λπ.) ώστε να μπορέσουν να τηρήσουν την οριζόμενη προθεσμία. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί πως έχει έρθει η στιγμή να εξεταστεί το κατά πόσον ενδείκνυται μια ευρωπαϊκή ρυθμιστική αρχή για την ηλεκτρική ενέργεια. Προκειμένου να προετοιμαστεί σωστά γι’ αυτή τη σημαντική θέση, είναι καιρός να δρομολογηθεί μια δραστηριότητα σχεδιασμού του συστήματος που θα προβλέπει την αυξανόμενη ζήτηση ενέργειας ανά περιοχή και είδος, καθώς και τους μετασχηματισμούς είδους ενέργειας. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης την πρωτοβουλία που προβλέπεται στο άρθρο 9 παράγραφος 7α για την καθιέρωση κοινού χωροταξικού σχεδιασμού, ανά θαλάσσια λεκάνη, μεταξύ των κρατών μελών, προκειμένου να διευκολυνθεί η ανάπτυξη υπεράκτιας παραγωγικής ικανότητας. Μια τέτοια προσέγγιση θα μεγιστοποιήσει το δυναμικό κάθε θαλάσσιας λεκάνης και, τελικά, θα ενισχύσει τον στόχο της διασύνδεσης των ηλεκτρικών δικτύων των κρατών. Η δημιουργία μιας υπηρεσίας μίας στάσης είναι επίσης ευπρόσδεκτη και πρέπει να αποτελέσει την ευκαιρία για την αξιοποίηση των ορθών πρακτικών στα διάφορα κράτη μέλη, προκειμένου να μειωθεί ο χρόνος που απαιτείται για την υλοποίηση ενός έργου. Ο καθορισμός της συνολικής παραγωγικής ικανότητας ανά λεκάνη, με ορίζοντα το 2030, το 2040 και το 2050, θα επιτρέψει επίσης να ληφθεί καλύτερα υπόψη το δυναμικό της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας σε κάθε κράτος μέλος και να διευκολυνθεί η ανάπτυξή του. Ο πολλαπλασιασμός των διασυνοριακών έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ιδίως της θαλάσσιας αιολικής ενέργειας, οδηγεί, με επιχειρησιακό τρόπο, την ΕΟΚΕ να ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ξεκινήσει εκ νέου συζητήσεις για έναν διαχειριστή ευρωπαϊκού συστήματος μεταφοράς ενέργειας, το πλέον σημαντικό βήμα για τη διασφάλιση της διαχείρισης των ροών ηλεκτρικής ενέργειας σε πραγματικό χρόνο. Ο διαχειριστής αυτός είναι τελικά ο πλέον έγκριτος για τη διασφάλιση του συντονισμού των μηχανισμών της αγοράς σε σχέση με την προσφορά και τη ζήτηση, ενώ ταυτόχρονα διασφαλίζει την ασφάλεια του συστήματος, το οποίο θα έχει όλο και μεγαλύτερη ζήτηση καθώς θα αυξάνεται η διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Η ΕΟΚΕ έχει επανειλημμένα τονίσει την ανάγκη για νέες δομές της αγοράς που θα εξισορροπούν την παραγωγή ενέργειας και την κατανάλωση σε μικροοικονομικό επίπεδο. Οι δομές αυτές θα διευκολύνουν την ενσωμάτωση μικρότερων συσκευών αποθήκευσης στο ενεργειακό σύστημα. Ως εκ τούτου, η ανάπτυξη της ηλεκτροκίνησης θα πρέπει να καταστήσει δυνατή την αξιοποίηση του ρόλου των μπαταριών προκειμένου να καταστεί δυνατή η έξυπνη φόρτιση και η ικανότητα αποθήκευσης σε τοπική κλίμακα. Ωστόσο, η πρόταση αναθεώρησης δεν εξετάζει το σημείο αυτό. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Η δέσμη μέτρων «Καθαρή Ενέργεια» δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ιδιοκατανάλωση και τις ενεργειακές κοινότητες. Οι μηχανισμοί αυτοί αποτελούν ισχυρά μέσα για την προώθηση της συμμετοχής των πολιτών και την πλήρη και συνειδητή συμμετοχή τους στην ενεργειακή μετάβαση, καθώς αυξάνουν το αίσθημα του ανήκειν και ενισχύουν τις αποκεντρωμένες δομές που είναι επωφελείς τόσο από οικονομική όσο και από κοινωνική άποψη. Όπως επισημαίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά την αξιολόγηση των εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα, τα κράτη μέλη δεν λαμβάνουν επαρκώς υπόψη το δυναμικό της «ενεργειακής ιθαγένειας», γεγονός που έρχεται σε αντίθεση με έναν από τους λόγους ύπαρξης της 4ης δέσμης μέτρων για την ενέργεια. Υπάρχει επείγουσα ανάγκη να αποσαφηνιστούν οι εφαρμοστέοι κανόνες, ιδίως για έννοιες όπως η από κοινού χρήση ενέργειας, η καταμέτρηση καθαρής ενέργειας ή η πώληση ενέργειας σε δίκτυο ομοτίμων, προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της δέσμης μέτρων «Καθαρή Ενέργεια» και της ενεργειακής ένωσης. Η ΕΟΚΕ θεωρεί απογοητευτικό το ότι η πρόταση αναθεώρησης δεν επιχειρεί να βελτιώσει το κανονιστικό πλαίσιο όσον αφορά τις πτυχές αυτές. Αυτό θα είναι ακόμη πιο σημαντικό εφόσον η προτεινόμενη αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις στους τομείς του κλίματος, της ενέργειας και του περιβάλλοντος προβλέπει πολύ χαμηλότερο όριο για τις εξαιρέσεις από την υποχρέωση χορήγησης ενισχύσεων και από τον καθορισμό του ύψους της ενίσχυσης μέσω μιας ανταγωνιστικής διαδικασίας υποβολής προσφορών. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει καταρχήν την πρόταση της Επιτροπής να καλέσει τα κράτη μέλη να λαμβάνουν υπόψη «τη συντήρηση των εθνικών δασικών καταβοθρών άνθρακα και οικοσυστημάτων, καθώς και τις αρχές της κυκλικής οικονομίας και της αλυσιδωτής χρήσης της βιομάζας». Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στη χρήση των υπολειμμάτων υλοτομίας, όπως τα μικρά κλαδιά, οι κορμοί δέντρων και άλλα υποπροϊόντα, καθώς και τα προϊόντα από ανακυκλωμένο ξύλο για τη βιοενέργεια. Ως εκ τούτου, είναι σκόπιμο να επαναξιολογηθεί η στήριξη των μονάδων βιοενέργειας στον εν λόγω τομέα, με δεδομένο ότι τα κατάλοιπα πριονιστηρίων και η βιομηχανία χαρτοπολτού και χαρτιού αποτελούν πηγές ενέργειας. Επιπλέον, όπως τονίζεται στην πρόταση, είναι εύλογη η ανακατεύθυνση των βιοκαυσίμων στους τομείς των μεταφορών που είναι δύσκολο να εξηλεκτρισθούν, όπως η ναυτιλία, οι μετακινήσεις μεγάλων αποστάσεων ή ακόμη και οι αερομεταφορές. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη τα προβλήματα διαθεσιμότητας και κόστους. Για την εφαρμογή αυτής της ιδέας, το άρθρο 25 θα πρέπει να κάνει διάκριση μεταξύ βιοκαυσίμων βιολογικής προέλευσης και ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές με τη μέτρηση της μείωσης των αερίων θερμοκηπίου. Ως εκ τούτου, δίνεται προτεραιότητα στην ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές και στα βιοκαύσιμα που βασίζονται σε κατάλοιπα του τομέα των μεταφορών. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της πίεσης για την απαλλαγή του τομέα των μεταφορών από τις ανθρακούχες εκπομπές μέσω του άμεσου εξηλεκτρισμού. |
| --- | --- |

4.17.

| 4.18. | Οι λεπτομερείς υπολογισμοί των μειώσεων των αερίων θερμοκηπίου και τα κριτήρια βιωσιμότητας που παρουσιάζονται στα παραρτήματα του σχεδίου οδηγίας είναι εν μέρει πολύ τεχνικής φύσεως. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση, παρόλο που δεν μπορεί να αξιολογήσει πλήρως το κάθε ένα ξεχωριστά. Στην περίπτωση, για παράδειγμα, των βιοκαυσίμων, θα έχουν ως αποτέλεσμα να μην είναι πλέον δυνατή η χρήση ορισμένων ουσιών που δύνανται να χρησιμοποιηθούν ή χρησιμοποιούνται ήδη, γεγονός που μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα σε τμήματα της βιομηχανίας. |
| --- | --- |

4.18.

| 4.19. | Η ΕΟΚΕ θα ήθελε επίσης να επισημάνει ότι θα είναι δύσκολο να αποδειχθεί σε ορισμένες περιπτώσεις κατά πόσον πληρούνται πράγματι όλα τα κριτήρια, όπως, π.χ., αναφορικά με την πρόβλεψη ότι «υποβάλλονται αξιόπιστα και επαληθεύσιμα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι ο εδαφικός άνθρακας αυξήθηκε ή σύμφωνα με τα οποία είναι εύλογο να έχει αυξηθεί κατά τη διάρκεια της καλλιέργειας των εξεταζόμενων πρώτων υλών, με συνεκτίμηση των εκπομπών στις περιπτώσεις όπου οι πρακτικές αυτές οδηγούν σε αυξημένη χρήση λιπασμάτων και ζιζανιοκτόνων» [βλέπε COM(2021) 557 παραρτήματα 1 και 2]. Μολονότι μια τέτοια απαίτηση είναι εύλογη, θα είναι δύσκολο να αποδειχθεί στην πράξη. |
| --- | --- |

4.19.

| 4.20. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη βούληση που εκφράζεται στην αιτιολογική σκέψη 10 για βελτίωση του χρόνου που απαιτείται για τη διεκπεραίωση των διοικητικών διαδικασιών που παρεμποδίζουν την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ αμφισβητεί τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίθεται να ενεργήσει στην πράξη και να προχωρήσει πέρα από την απλή παρότρυνση για την εξασφάλιση της αποτελεσματικής και αποδοτικής μείωσης των διαδικαστικών προθεσμιών. |
| --- | --- |

4.20.

| 4.21. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την αιτιολογική σκέψη 12 σχετικά με την ανάγκη επαρκούς αριθμού εργαζομένων ειδικευμένων στα επαγγέλματα του μέλλοντος. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Ένωση να υπολογίσει πόσο εργατικό δυναμικό απαιτείται για την εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και να επενδύσει κατά προτεραιότητα στην κατάρτιση για την επανεκπαίδευση των εργαζομένων των οποίων οι θέσεις εργασίας πρόκειται να εξαφανιστούν συνεπεία της πράσινης μετάβασης. Αυτός θα ήταν και ένας καλός τρόπος προσέλκυσης των νέων στον πράσινο τομέα, χάρη στις νέες θέσεις εργασίας και τις επιχειρηματικές ευκαιρίες. |
| --- | --- |

4.21.

Βρυξέλλες, 9 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΕΕ L 328 της 21.12.2018, σ. 1.

1

(2)  Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, Net Zero by 2050 — A Roadmap for the Global Energy Sector (windows.NET)
  (Μηδενικό ισοζύγιο εκπομπών έως το 2050 — Χάρτης πορείας για τον παγκόσμιο ενεργειακό τομέα), σ. 3.

2

Net Zero by 2050 — A Roadmap for the Global Energy Sector (windows.NET)

(Μηδενικό ισοζύγιο εκπομπών έως το 2050 — Χάρτης πορείας για τον παγκόσμιο ενεργειακό τομέα)

(3)  https://www.eesc.europa.eu/el/our-work/opinions-information-reports/opinions/revision-renewable-energies-directive (ΕΕ C 246 της 28.7.2017, σ. 55).

3

(4)  COM (2020) 299 final.

4

(5)  Ember, European Electricity Review: H1-2021 (ember-climate.org).

5

European Electricity Review: H1-2021

(6)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Annexes to the 2020 report on the State of the Energy Union pursuant to Regulation (EU) 2018/1999 on Governance of the Energy Union and Climate Action
  (Παραρτήματα της έκθεσης του 2020 για την κατάσταση της Ενεργειακής Ένωσης βάσει του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1999 για τη διακυβέρνηση της Ενεργειακής Ένωσης και της Δράσης για το Κλίμα).

6

Annexes to the 2020 report on the State of the Energy Union pursuant to Regulation (EU) 2018/1999 on Governance of the Energy Union and Climate Action

(Παραρτήματα της έκθεσης του 2020 για την κατάσταση της Ενεργειακής Ένωσης βάσει του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1999 για τη διακυβέρνηση της Ενεργειακής Ένωσης και της Δράσης για το Κλίμα).

(7)  ΕΕ C 246 της 28.07.2017, σ. 55.

7

(8)  Eurostat, Renewable energy statistics — Statistics Explained (europa.eu) (Στατιστικές για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας).

8

Renewable energy statistics — Statistics Explained

(Στατιστικές για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας)

(9)  6_FR_ACT_part1_v3.pdf (europa.eu).

9

(10)  ΕΕ C 123 της 9.4.2021, σ. 30.

10

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/134 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/134

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ενεργειακή απόδοση (αναδιατύπωση)»

[COM(2021) 558 final — 2021/0203 (COD)]

(2022/C 152/22)

| Εισηγήτρια: η κ. | Alena MASTANTUONO |
| --- | --- |

Εισηγήτρια: η κ.

Alena MASTANTUONO

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.9.2021
  Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 20.9.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 194 παράγραφος 2 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 9.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 118/1/3 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.9.2021

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 20.9.2021

Νομική βάση

Άρθρα 194 παράγραφος 2 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

9.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

118/1/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την πρόταση αναδιατύπωσης της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση, καθώς αφορά έναν τομέα δράσης που είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πλήρους απανθρακοποίησης της οικονομίας και της κοινωνίας της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον δεσμευτικό χαρακτήρα του νέου στόχου της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ αντιλαμβάνεται ότι οι όλο και πιο απαιτητικοί στόχοι ενεργειακής απόδοσης σε επίπεδο ΕΕ, με τα κράτη μέλη να απαιτείται να μειώσουν την κατανάλωση ενέργειας κατά 9 % το 2030 σε σύγκριση με τις προβολές του σεναρίου αναφοράς του 2020, είναι δύσκολοι και φιλόδοξοι. Σύμφωνα με την έκθεση προόδου 2020 (1), μόνο 12 κράτη μέλη πέτυχαν σχεδόν τους ενδεικτικούς εθνικούς στόχους τους για το 2020. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η πανδημία COVID-19 έχει υπονομεύσει τις συλλογικές προσπάθειες της ΕΕ και θα έχει, ασφαλώς, περαιτέρω επιπτώσεις όσον αφορά την επίτευξη υψηλότερων στόχων. Για την επίτευξη των ενδεικτικών εθνικών συνεισφορών θα απαιτηθούν μεγαλύτερες προσπάθειες από όλα τα κράτη μέλη, και οι διαφορετικές συνθήκες κάθε κράτους μέλους θα πρέπει να ληφθούν υπόψη. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη θέση που εξέφρασε στη γνωμοδότηση με θέμα τον ευρωπαϊκό νόμο για το κλίμα (2) ότι στόχος θα πρέπει να είναι η επίτευξη της μεγαλύτερης δυνατής μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου με το χαμηλότερο δυνατό κοινωνικοοικονομικό κόστος. Συνιστά το συνδυασμό συμβατών με μια καλά ρυθμισμένη αγορά μέσων και κανονιστικών μέτρων όπου αυτά χρειάζονται, συμπεριλαμβανομένων χρηματοδοτικών μέσων με τη στήριξη του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου και του μέσου NextGenerationEU, προκειμένου να συμβάλουν στην επίτευξη ενός πιο αποδοτικού ενεργειακού περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον ηγετικό ρόλο του δημόσιου τομέα, συμπεριλαμβανομένων των τοπικών και των περιφερειακών αρχών, που προσδιορίζεται στην προτεινόμενη αναδιατύπωση της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση, και τονίζει ότι, για αυτόν τον σκοπό, θα απαιτηθεί επαρκής χρηματοδοτική συνδρομή και τεχνική βοήθεια, καθώς και καταρτισμένο προσωπικό. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τα μέτρα για την ανακαίνιση και τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας που πρέπει να εφαρμοστούν από τον δημόσιο τομέα, και θεωρεί ότι αυτά βοηθούν τον κατασκευαστικό τομέα, ιδίως τις ΜΜΕ, και αποτελούν κίνητρο για την ανάπτυξη και την εφαρμογή νέων τεχνολογιών και τη δημιουργία θέσεων εργασίας στο πλαίσιο της στρατηγικής «κύμα ανακαινίσεων». |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά επίσης τη μεγαλύτερη έμφαση που δίνεται στην ενημέρωση και στην ενδυνάμωση των καταναλωτών, για παράδειγμα στον τομέα των συμβατικών απαιτήσεων ή της χρήσης σαφούς και κατανοητής γλώσσας. Τονίζει τον σημαντικό ρόλο της κοινωνίας των πολιτών στις εκστρατείες ενημέρωσης σχετικά με τα οφέλη της ενεργειακής απόδοσης. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η αύξηση των τιμών ενέργειας αποκάλυψε πόσο γρήγορα και σοβαρά το ζήτημα αυτό μπορεί να επηρεάσει τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις. Η σημασία των μέτρων για τον μετριασμό αυτού του κόστους κατέστη σαφής πολύ νωρίτερα από το αναμενόμενο. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επικροτεί τα κίνητρα και τα εργαλεία για την εφαρμογή της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση που αποσκοπούν στην παροχή στήριξης στους πιο ευάλωτους καταναλωτές και νοικοκυριά και επισημαίνει ότι οι φιλόδοξοι στόχοι στον τομέα της τηλεθέρμανσης/τηλεψύξης ενδεχομένως να επιδεινώσουν τις συνθήκες κοινωνικής στέγασης. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την πρόταση για σύσταση του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα και ζητεί τη συμμόρφωση με την αρχή της «δίκαιης μετάβασης», προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι διαφορετικές συνθήκες στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ κατανοεί τον σκοπό και τα οφέλη της αρχής της «προτεραιότητας στην ενεργειακή απόδοση». Ωστόσο, αυτό δεν είναι πάντοτε μια οικονομικά αποδοτική λύση. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να είναι πιο αποδοτικό να παράγεται ενέργεια από ασφαλείς και βιώσιμες πηγές χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών αντί να εξοικονομείται ενέργεια. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να διασφαλίσουν συνέργειες μεταξύ των πρωτοβουλιών στο πλαίσιο της δέσμης προσαρμογής στον στόχο του 55 %. Σε περίπτωση ουσιαστικών τροποποιήσεων της δέσμης, η ΕΟΚΕ ζητεί από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να συντάξουν εκτίμηση επιπτώσεων. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Ιστορικό και στοιχεία

| 2.1. | Η ενεργειακή απόδοση αποτελεί βασικό τομέα δράσης στην πορεία προς την πλήρη απανθρακοποίηση της οικονομίας της Ένωσης. Η προτεινόμενη αναδιατύπωση της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση αποτελεί σημαντική συνιστώσα της δέσμης προσαρμογής στον στόχο του 55 %, η οποία εφαρμόζει τις αρχές της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και καθορίζει τον τρόπο επίτευξης των νέων στόχων της Ένωσης για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 55 % έως το 2030. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η πρόταση εντάσσεται σε αυτήν την ευρύτερη πολιτική και θα πρέπει να συνάδει πλήρως με άλλες πρωτοβουλίες της δέσμης προσαρμογής στον στόχο του 55 % [όπως αλλαγές στο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής (ΣΕΔΕ) της ΕΕ· η προσαρμογή του χρηματοδοτικού μηχανισμού για τη στήριξη της εφαρμογής της δέσμης· ο κανονισμός για τον επιμερισμό των προσπαθειών· η οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας· αυστηρότερα πρότυπα εκπομπών για τα μηχανοκίνητα οχήματα και η αναθεωρημένη οδηγία για την ανάπτυξη υποδομών εναλλακτικών καυσίμων], προκειμένου να διασφαλιστεί η επιθυμητή βιώσιμη ανάπτυξη της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ο κύριος σκοπός της πρότασης είναι η μείωση της συνολικής χρήσης ενέργειας και η μείωση των εκπομπών. Οι βασικοί στόχοι της είναι: να αξιοποιηθεί το ανεκμετάλλευτο δυναμικό εξοικονόμησης ενέργειας σε όλους τους τομείς της οικονομίας· να αντικατοπτρίσει τους ενισχυμένους στόχους ενεργειακής απόδοσης του σχεδίου κλιματικών στόχων· και να καθορίσει μέτρα για τα κράτη μέλη που είναι συμβατά με τον πιο φιλόδοξο κλιματικό στόχο για μείωση των εκπομπών κατά 55 % έως το 2030. Αυτό πρέπει να γίνει με τον δέοντα συνυπολογισμό των κοινωνικών παραγόντων και των παραγόντων βιωσιμότητας, τη συμβολή στην οικονομικά προσιτή και χωρίς αποκλεισμούς κατανάλωση ενέργειας, όπως συμφωνήθηκε από την κοινή κοινωνική δέσμευση του Πόρτο, και την πλήρη τήρηση, παράλληλα, της αρχής της «δίκαιης μετάβασης». |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Αυτό βασίζεται στην κατευθυντήρια αρχή της «προτεραιότητας στην ενεργειακή απόδοση», η οποία θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη σε όλους τους τομείς, ακόμη και πέραν του ενεργειακού συστήματος και συμπεριλαμβανομένου του χρηματοπιστωτικού τομέα. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η αναδιατυπωμένη οδηγία προτείνει τον καθορισμό ενός πιο φιλόδοξου δεσμευτικού ετήσιου στόχου για τη μείωση της χρήσης ενέργειας σε επίπεδο ΕΕ. Αποσκοπεί επίσης στην καθοδήγηση του καθορισμού των εθνικών συνεισφορών, κάτι που σχεδόν θα διπλασιάσει τις ετήσιες υποχρεώσεις εξοικονόμησης ενέργειας των κρατών μελών. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Ως καταλύτης και ως παράδειγμα για άλλους τομείς, ο δημόσιος τομέας θα πρέπει να ανακαινίζει το 3 % του κτιριακού του αποθέματος κάθε χρόνο, προκειμένου να επιταχύνει το κύμα ανακαινίσεων, και να συνυπολογίζει την ενεργειακή απόδοση στις δημόσιες συμβάσεις αγαθών, υπηρεσιών, έργων και κτιρίων. Και οι δύο πρωτοβουλίες έχουν τη δυνατότητα να δημιουργήσουν νέες βιώσιμες θέσεις εργασίας και να μειώσουν τις δημόσιες δαπάνες για τη χρήση ενέργειας και το συναφές κόστος. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση αναδιατύπωσης της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση, καθώς αυτή αφορά έναν τομέα δράσης που είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πλήρους απανθρακοποίησης της οικονομίας και της κοινωνίας της ΕΕ. Συνολικά, η επίτευξη των στόχων της συμφωνίας του Παρισιού απαιτεί την αναμόρφωση όλων των πολιτικών για το κλίμα και την ενέργεια. Η ενίσχυση του πλαισίου πολιτικής για την ενεργειακή απόδοση μέσω συγκεκριμένου συνδυασμού μέτρων πολιτικής θα συμβάλει στην κινητοποίηση των απαιτούμενων για τη μετάβαση επενδύσεων. Η ΕΟΚΕ πιστεύει, ως εκ τούτου, ότι η επανεξέταση της οδηγίας, η οποία περιλαμβάνει τον συνολικό στόχο ενεργειακής απόδοσης της ΕΕ, θα πρέπει να στείλει το σωστό μήνυμα για την εν λόγω μεταρρύθμιση. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά τα επιτεύγματα της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ έχει πλήρη επίγνωση των ελλείψεων στις συλλογικές προσπάθειες της ΕΕ για τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η πανδημία COVID-19 έχει υπονομεύσει τις συλλογικές προσπάθειες της ΕΕ και θα έχει, ασφαλώς, περαιτέρω επιπτώσεις όσον αφορά την επίτευξη υψηλότερων στόχων. Για την επίτευξη των ενδεικτικών εθνικών συνεισφορών θα απαιτηθούν μεγαλύτερες προσπάθειες από όλα τα κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ συνιστά τον συνδυασμό συμβατών με μια καλά ρυθμισμένη αγορά μέσων όπως οι φόροι, οι δασμοί και τα περιορισμένα πλην εμπορεύσιμα δικαιώματα όπως το ΣΕΔΕ, και κανονιστικών μέτρων όπου χρειάζονται. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την παρατήρηση που διατύπωσε στη γνωμοδότησή της με θέμα τον ευρωπαϊκό νόμο για το κλίμα (3) ότι ο στόχος θα πρέπει να είναι η επίτευξη της μεγαλύτερης δυνατής μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου με το χαμηλότερο δυνατό κοινωνικοοικονομικό κόστος. Πρέπει να επιτευχθεί η σωστή ισορροπία, προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της ΕΕ με το ελάχιστο συνολικό κόστος. Η οικονομική αποδοτικότητα των μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας συνήθως μειώνεται, καθώς αυξάνεται ο όγκος της εξοικονομούμενης ενέργειας: τα αρχικά μέτρα είναι εύκολο να εφαρμοστούν, αλλά τα περαιτέρω μέτρα είναι πιο δαπανηρά και αποφέρουν μικρότερο αποτέλεσμα. Η πρόταση θα πρέπει να επιτύχει ισορροπία και να διασφαλίσει ότι το υπερβολικό κόστος δεν θα μετακυλισθεί στους καταναλωτές ενέργειας. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει τα κίνητρα και τα εργαλεία για την εφαρμογή της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση με στόχο τον μετριασμό των κοινωνικών επιπτώσεων της πρότασης και ώστε να βοηθηθούν οι ευάλωτοι πελάτες και τα νοικοκυριά που επλήγησαν ιδιαίτερα σφοδρά από την κρίση της νόσου COVID-19. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει θερμά την πρόταση για σύσταση Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα, το οποίο θα πρέπει να παρέχει πρόσθετους χρηματοδοτικούς πόρους προκειμένου να αποφευχθεί η αύξηση της ενεργειακής φτώχειας, και ζητεί τη συμμόρφωση με την αρχή της «δίκαιης μετάβασης», προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι διαφορετικές συνθήκες στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να διασφαλίσουν συνέργειες μεταξύ των πρωτοβουλιών στο πλαίσιο της δέσμης προσαρμογής στον στόχο του 55 %. Σε περίπτωση ουσιαστικών τροποποιήσεων της δέσμης, η ΕΟΚΕ ζητεί από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να συντάξουν εκτίμηση επιπτώσεων. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον ηγετικό ρόλο που ορίζεται στην οδηγία για τον δημόσιο τομέα, ο οποίος θα πρέπει να εργαστεί για τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας στις υπηρεσίες και στα κτίρια. Η ΕΟΚΕ κατανοεί την πρόκληση που συνιστά η επίτευξη προόδου σε όλους τους σχετικούς τομείς, πρωτίστως στις μεταφορές, στα δημόσια κτίρια, στις ΤΠΕ, στον χωροταξικό σχεδιασμό και στη διαχείριση των υδάτων και των αποβλήτων. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει με ικανοποίηση ότι το άρθρο 6 της οδηγίας διευρύνει το πεδίο εφαρμογής της υποχρέωσης ανακαίνισης, ώστε να συμπεριλάβει όλους τους δημόσιους φορείς σε όλα τα επίπεδα διοίκησης και όλες τις πτυχές των δραστηριοτήτων τους. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι για τον σκοπό αυτό θα απαιτηθεί επαρκής χρηματοδοτική συνδρομή και τεχνική βοήθεια, καθώς και καταρτισμένο προσωπικό. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με τη γνωμοδότησή της για την αναμόρφωση του δημοσιονομικού πλαισίου (4), η ΕΟΚΕ συνιστά την εφαρμογή του «χρυσού κανόνα» για τις δημόσιες επενδύσεις με στόχο την προστασία της παραγωγικότητας και της κοινωνικής και οικολογικής βάσης για την ευημερία των μελλοντικών γενεών. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές να συνεργαστούν με την κεντρική διοίκηση και όλους τους φορείς του κατασκευαστικού τομέα, προκειμένου να επιτύχουν συνέργειες και να εξαλείψουν τα άσκοπα εμπόδια στην υλοποίηση των στόχων ανακαίνισης. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τα μέτρα που πρέπει να εφαρμοστούν από τον δημόσιο τομέα με σκοπό τη στήριξη του κατασκευαστικού τομέα, ιδίως των ΜΜΕ, καθώς και την ανάπτυξη και εφαρμογή νέων τεχνολογιών στο πλαίσιο της στρατηγικής «κύμα ανακαινίσεων». Κριτήρια, όπως η οικονομική αποδοτικότητα και η οικονομική σκοπιμότητα, καθώς και ποιοτικά και κοινωνικά κριτήρια, θα πρέπει να εφαρμόζονται στις δημόσιες συμβάσεις και να συνεχίσουν να διαδραματίζουν ρόλο σε άλλους τομείς προκειμένου να διασφαλιστούν ίσοι όροι ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον δεσμευτικό χαρακτήρα του νέου στόχου της ΕΕ και, ως εκ τούτου, συνιστά οι ενδεικτικοί εθνικοί στόχοι να λαμβάνουν υπόψη τα διαφορετικά σημεία αφετηρίας και τις ιδιαίτερες εθνικές συνθήκες και τις δυνατότητες μείωσης των εκπομπών των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων των νησιωτικών κρατών μελών και των νησιών, καθώς και τις προσπάθειες που καταβάλλονται σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2020 (5). |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η ΕΟΚΕ τονίζει τη στενή σχέση ανάμεσα στην προσπάθεια για την επίτευξη της ενεργειακής απόδοσης και στην αποστολή και στους στόχους του μέσου NextGenerationEU, ιδίως του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Η ΕΟΚΕ ζητεί σημαντικό ποσοστό του 37 % του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας που προορίζεται για πράσινα έργα, να διατεθεί σε έργα ενεργειακής απόδοσης σύμφωνα με την πραγματική ζήτηση και ανάγκη σε κάθε κράτος μέλος. |
| --- | --- |

3.10.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ κατανοεί τον σκοπό και τα οφέλη της αρχής της «προτεραιότητας στην ενεργειακή απόδοση». Ωστόσο, αυτό δεν είναι πάντοτε μια οικονομικά αποδοτική λύση, και η αρχή αυτή δεν θα πρέπει να εκλαμβάνεται ως δόγμα. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να είναι πιο αποδοτικό να παράγεται ενέργεια από ασφαλείς και βιώσιμες πηγές χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών αντί να εξοικονομείται ενέργεια. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ θα συνιστούσε να λαμβάνονται υπόψη οι εθνικές διαφορές κατά την προσαρμογή των ποσοστών στο άρθρο 8 της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση: δεν θα πρέπει να υπάρχει ένας κατ’ αποκοπή συντελεστής για όλα τα κράτη μέλη, αλλά ένας διαφοροποιημένος συντελεστής προσαρμοσμένος στις συνθήκες κάθε χώρας. Εάν ο τύπος για τον υπολογισμό των συνεισφορών των κρατών μελών στους στόχους ενεργειακής απόδοσης πρέπει να βασίζεται εν μέρει στην ενεργειακή ένταση του ΑΕΠ, τότε θα πρέπει να προσαρμοστεί ώστε να αντικατοπτρίζει το μερίδιο της βιομηχανίας στο ΑΕΠ, προκειμένου οι πιο βιομηχανοποιημένες χώρες να μην βρεθούν σε μειονεκτική θέση. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την υποχρέωση των κρατών μελών να υποβάλλουν εκθέσεις σχετικά με τα μέσα ενεργειακής απόδοσης, συμπεριλαμβανομένων των επιδόσεών τους. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ, από κοινού με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που δραστηριοποιούνται στα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, είναι έτοιμη να διαδραματίσει υποστηρικτικό ρόλο στη δημιουργία μηχανισμών βοήθειας σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της κατάλληλης ενημέρωσης όλων των ενδιαφερόμενων φορέων (παραγωγών, παρόχων, διαχειριστών εγκαταστάσεων, χρηστών και καταναλωτών) σχετικά με τις πρόσθετες απαιτήσεις, ώστε να αυξηθεί η χρήση συμβάσεων ενεργειακής απόδοσης. Αναμένει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλάβει ενεργό και ηγετικό ρόλο στο πλαίσιο αυτό και επαναλαμβάνει τη σημασία της κοινωνίας των πολιτών, η οποία είναι πρόθυμη να συμβάλει σε εκστρατείες ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης και να προωθήσει προγράμματα κατάρτισης. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν έχει συμπεριλάβει υποχρεωτικές απαιτήσεις για ελέγχους, καθώς αυτό θα επέβαλλε όρους στα επενδυτικά σχέδια των εταιρειών. Οι εταιρείες είναι πάντοτε πρόθυμες να βελτιώσουν την ενεργειακή τους απόδοση, και τα συστήματα ενεργειακής διαχείρισης έχουν αποδειχθεί μια οικονομικά αποδοτική εναλλακτική επιλογή έναντι των ελέγχων. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά επίσης τη μεγαλύτερη έμφαση που δίνεται στην ενημέρωση και στην ενδυνάμωση των καταναλωτών στον τομέα των συμβατικών απαιτήσεων και στη χρήση σαφούς και κατανοητής γλώσσας. Τονίζει τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν οι ρυθμιστικές αρχές στον εν λόγω τομέα, ιδίως σε αγορές με περιορισμένο αριθμό οικονομικών φορέων. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, είναι καθοριστικής σημασίας όλοι οι επαγγελματίες που συμβάλλουν στη νέα προσέγγιση της πολιτικής για την ενεργειακή απόδοση να λαμβάνουν επαρκή κατάρτιση, ώστε να διαθέτουν τις απαραίτητες δεξιότητες και προσόντα, ενώ αναγνωρίζει την έλλειψη ειδικευμένων εργαζομένων στον εν λόγω τομέα. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Στη γνωμοδότησή της με θέμα «Κύμα ανακαινίσεων για την Ευρώπη», η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η μόνωση των διάκενων των τοίχων και των δαπέδων αντιπροσωπεύει το αποδοτικότερο, απλούστερο και φθηνότερο μέτρο εξοικονόμησης εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO2). Όμως, ακόμη και αυτά τα σχετικά φθηνά μέτρα είναι υπερβολικά ακριβά για πολλούς ιδιοκτήτες κτιρίων, παρόλη τη μείωση του κόστους της ενέργειας που συνεπάγονται. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι οι εθνικές κυβερνήσεις πρέπει να θεσπίσουν ένα καθεστώς επιδότησης των μέτρων αυτών, καθότι μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία θέσεων εργασίας. Μελέτη που διεξήχθη στο πλαίσιο της εκστρατείας Renovate Europe δείχνει ότι για κάθε 1 εκατ. ευρώ που επενδύεται στην ενεργειακή ανακαίνιση των κτιρίων δημιουργούνται κατά μέσο όρο 18 νέες θέσεις εργασίας στην ΕΕ (6). |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Μολονότι η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ένα ανώτατο όριο κατανάλωσης ενέργειας είναι ένας ιδιαίτερα χρήσιμος δείκτης όσον αφορά θέματα όπως η κατανάλωση των νοικοκυριών, αμφιβάλλει αν ένας τέτοιος δείκτης είναι από μόνος του κατάλληλος για τον βιομηχανικό τομέα. Οι καινοτόμες τεχνολογίες για την απανθρακοποίηση είναι συχνά πιο ενεργοβόρες από τις συμβατικές (αλλά πιο ρυπογόνες) τεχνολογίες. Συνεπώς, η επιβολή ανώτατου ορίου κατανάλωσης στη βιομηχανία θα μπορούσε να αποτρέψει τον εν λόγω τομέα από την απανθρακοποίηση των διεργασιών του, ενώ ταυτόχρονα θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τη βιομηχανική παραγωγή. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι φιλόδοξοι στόχοι στον τομέα της τηλεθέρμανσης/τηλεψύξης μπορεί να συμβάλουν στην αύξηση της ενεργειακής φτώχειας, καθώς πολλά νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος ζουν σε κοινωνικές κατοικίες, οι οποίες βρίσκονται κατά βάση υπό κεντρική διαχείριση. Οι τροποποιήσεις της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση δεν πρέπει να έχουν αναδρομική ισχύ, και η αλλαγή στον ορισμό της αποδοτικής κεντρικής θέρμανσης/ψύξης (άρθρο 24) δεν θα πρέπει να εφαρμοστεί στα συστήματα που λειτουργούν ήδη, αλλά μόνο στα νέα ή ανακαινισμένα συστήματα. |
| --- | --- |

4.9.

Βρυξέλλες, 9 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  COM(2020) 564 final.

1

(2)  ΕΕ C 364 της 28.10.2020, σ. 143.

2

(3)  ΕΕ C 364 της 28.10.2020, σ. 143.

3

(4)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Αναδιαμόρφωση του δημοσιονομικού πλαισίου της ΕΕ για βιώσιμη ανάκαμψη και δίκαιη μετάβαση», εγκρίθηκε στις 20/10/2021 (ΕΕ C 105 της 4.3.2022, σ. 11).

4

(5)  https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-22-2020-INIT/el/pdf

5

(6)  https://www.renovate-europe.eu/wp-content/uploads/2020/06/BPIE-Research-Layout_FINALPDF_08.06.pdf

6

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/138 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/138

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ανάπτυξη υποδομών εναλλακτικών καυσίμων και για την κατάργηση της οδηγίας 2014/94/EE του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου»

[COM(2021) 559 final — 2021/0223 (COD)]

και

«Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Στρατηγικό σχέδιο ανάπτυξης για τον καθορισμό ενός συνόλου συμπληρωματικών μέτρων υπέρ της ταχείας ανάπτυξης υποδομών εναλλακτικών καυσίμων»

[COM(2021) 560 final]

(2022/C 152/23)

| Εισηγητής: | ο κ. John COMER |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. John COMER

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 30.7.2021
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.9.2021
  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 13.9.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 90-91, άρθρα 170-171 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 9.11.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 9.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 137/4/9 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 30.7.2021

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.9.2021

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 13.9.2021

Νομική βάση

Άρθρα 90-91, άρθρα 170-171 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

9.11.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

9.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

137/4/9

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την πρόταση κανονισμού για την ανάπτυξη υποδομών εναλλακτικών καυσίμων. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Τα ηλεκτρικά οχήματα που λειτουργούν με συσσωρευτή φαίνεται ότι εμφανίζονται ως η επιλογή που προτιμούν οι περισσότεροι κατασκευαστές για τις μεταφορές με αυτοκίνητο. Η (μάλλον βραχυπρόθεσμη) έλλειψη λιθίου και η αυξανόμενη τιμή του δημιουργούν πρόβλημα στην ταχεία ανάπτυξη των ηλεκτρικών οχημάτων που λειτουργούν με συσσωρευτή, το ίδιο και η έρευνα και ανάπτυξη αποτελεσματικότερων συστημάτων αποθήκευσης, η οποία δρομολογήθηκε με σημαντική καθυστέρηση. Ωστόσο, η δυνατότητα περαιτέρω έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης μπορεί να συμβάλει στην άμβλυνση αυτών των υφιστάμενων προβλημάτων. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Υπάρχουν σημαντικά αποθέματα λιθίου παγκοσμίως. Η Χιλή διαθέτει τα μεγαλύτερα γνωστά αποθέματα λιθίου και ακολουθούν η Αυστραλία και η Κίνα. Είναι απαραίτητες επενδύσεις σε νέα ορυχεία προκειμένου να εξομαλυνθεί η σημερινή στενότητα εφοδιασμού. Υπάρχουν περιβαλλοντικά προβλήματα με τις εξορυκτικές δραστηριότητες, ιδίως όσον αφορά τις υψηλές απαιτήσεις σε νερό και την πιθανή ρύπανση από τοξικές χημικές ουσίες, και συχνά αυτές συνδέονται με σοβαρά κοινωνικά προβλήματα. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη βαθιά της ανησυχία για αυτές τις πτυχές του διεθνούς εμπορίου. Οι διεθνείς εμπορικές συμφωνίες και οι αξιακές αλυσίδες πρέπει να συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις της πράσινης και βιώσιμης ανάπτυξης και πρέπει να θεσπιστούν δεσμευτικοί κανόνες δέουσας επιμέλειας για τις επιχειρήσεις (1). Στην ΕΕ, υπάρχει η δυνατότητα εξόρυξης λιθίου στην Πορτογαλία υπό την προϋπόθεση ότι τα περιβαλλοντικά ζητήματα μπορούν να επιλυθούν. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ευρεία ανάπτυξη υποδομών εναλλακτικών καυσίμων σε ολόκληρη την ΕΕ είναι ουσιαστική, και πρέπει να εμπνέεται εμπιστοσύνη στους επενδυτές για τη δημιουργία των υποδομών εναλλακτικών καυσίμων. Οι δημόσιες αρχές πρέπει να διασφαλίσουν τη διαθεσιμότητα σταθμών ανεφοδιασμού με εναλλακτικά καύσιμα και σταθμών φόρτισης, όπου χρειάζεται, ιδίως σε περιοχές όπου η παροχή τέτοιων υποδομών δεν είναι ακόμη οικονομικά βιώσιμη. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τον σημαντικό ρόλο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των βιοκαυσίμων, ως άμεσα διαθέσιμης και ευλόγως τιμολογημένης λύσης, ιδίως για τα βαρέα επαγγελματικά οχήματα και τις οδικές εμπορευματικές μεταφορές μεγάλων αποστάσεων. Πρέπει να δοθεί προσοχή στο αποτύπωμα αερίων του θερμοκηπίου όλων των εναλλακτικών και ανανεώσιμων καυσίμων. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η αναβάθμιση του δικτύου ηλεκτροδότησης πρέπει να αποτελέσει άμεση προτεραιότητα, ώστε να διευκολυνθούν οι σταθμοί ταχείας φόρτισης, καθώς και η παραγωγή υδρογόνου και άλλων εναλλακτικών καυσίμων. Επιπλέον, είναι αναγκαία η εγκατάσταση αμφίδρομων έξυπνων μετρητών που θα επιτρέπουν την αμφίδρομη ροή της ηλεκτρικής ενέργειας. Οι απαιτήσεις σχεδιασμού και οι κανονιστικές απαιτήσεις πρέπει να επανεξεταστούν, ώστε να αποφευχθούν καθυστερήσεις στην αναβάθμιση του δικτύου. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η απαλλαγή των μεταφορών από τις ανθρακούχες εκπομπές συνδέεται καθοριστικά με την ταχεία αύξηση της παραγωγής πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας. Η ηλεκτροκίνηση συνιστά μια επιλογή που έχει νόημα από τη σκοπιά της πολιτικής για το κλίμα μόνον εάν χρησιμοποιεί πράσινη ηλεκτρική ενέργεια και, ως εκ τούτου, είναι απαραίτητη η αύξηση των επενδύσεων στην πράσινη ηλεκτρική ενέργεια. Η Επιτροπή πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα μοντέλα παραγωγών-καταναλωτών και να συμβάλλει εντατικότερα στην ανάπτυξή τους. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Είναι αναγκαίο να στηριχθούν οι μαζικές δημόσιες επενδύσεις στην Ε & Α σε επιστημονικό και σε τεχνολογικό έργο για τη βελτίωση των συσσωρευτών, ιδίως όσον αφορά το μέγεθος, τη χωρητικότητα και τη διάρκεια λειτουργίας. Εάν η έρευνα μπορέσει να επιτύχει μείωση της απαίτησης για λίθιο στους συσσωρευτές των οχημάτων, τότε θα μειώσει την εξάρτηση της ΕΕ από τις περιορισμένες παγκόσμιες προμήθειες που προέρχονται από χώρες εκτός της ΕΕ. Η δυνατότητα αυτή θα βελτιώσει την ικανότητα της ΕΕ σε σχέση με την ταχεία απορρόφηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για τις μεταφορές, κάτι που θα έχει ως αποτέλεσμα τη βιώσιμη κινητικότητα. Επίσης, υπάρχει επείγουσα ανάγκη για έρευνα και ανάπτυξη, καθώς και για τεχνολογικές εξελίξεις, ώστε να αξιολογηθούν και να προωθηθούν όλα τα πιθανά εναλλακτικά καύσιμα και να εξεταστούν όλοι οι τρόποι μεταφοράς. Δεν θα ήταν συνετό να εξαρτάται κανείς από ένα μόνο σύστημα. Ειδικότερα, θα πρέπει να διερευνηθεί το δυναμικό του πράσινου υδρογόνου. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Οι καταναλωτές, στη συντριπτική πλειονότητά τους, θα πειστούν να αγοράσουν ηλεκτρικά οχήματα που λειτουργούν με συσσωρευτή μόνον όταν θα είναι βέβαιοι ότι έχουν εγκατασταθεί κατάλληλες υποδομές φόρτισης. Ακόμη και οι καταναλωτές που σπάνια πραγματοποιούν μεγάλα ταξίδια πρέπει να έχουν τη διαβεβαίωση ότι μπορούν να διανύσουν μεγάλη απόσταση με ηλεκτρικό όχημα μπαταρίας, εάν χρειαστεί να το πράξουν. Αυτός είναι και ο λόγος που ο εν λόγω κανονισμός είναι τόσο σημαντικός και πρέπει να εφαρμοστεί πλήρως σε ολόκληρη την ΕΕ. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ τονίζει τη ζωτική σημασία που έχει η πλήρης διαλειτουργικότητα των υποδομών σε ολόκληρη την ΕΕ. Δεν μπορούμε να έχουμε μια κατάσταση στην οποία οι οδηγοί να είναι υποχρεωμένοι να μεταφέρουν διάφορους προσαρμογείς στα αυτοκίνητά τους, προκειμένου να χρησιμοποιήσουν τις υποδομές εναλλακτικών καυσίμων σε διάφορα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η επιλογή του κωδικού QR (κωδικός ταχείας απόκρισης) για τις ad hoc πληρωμές δεν είναι ένα σύστημα πληρωμών που χρησιμοποιείται ευρέως στην ΕΕ, παρά τη δήλωση της Επιτροπής στο άρθρο 5 παράγραφος 2. Η ΕΟΚΕ προβλέπει ότι η χρήση αυτής της επιλογής θα προκαλέσει προβλήματα προσβασιμότητας σε πολλές ομάδες χρηστών. Η ΕΟΚΕ αντιτίθεται σε μια κατάσταση όπου η χρήση του κωδικού QR είναι η μόνη μέθοδος για την πραγματοποίηση μιας ad hoc πληρωμής. Οι συσκευές ανάγνωσης καρτών πληρωμών πρέπει να είναι διαθέσιμες για όλες τις ad hoc πληρωμές. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας προβλέπει μεθόδους υπολογισμού για τον προσδιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από διάφορα εναλλακτικά καύσιμα. Ωστόσο, αυτοί οι υπολογισμοί επηρεάζουν ελάχιστα τις αγοραστικές αποφάσεις των πολιτών, δεδομένου ότι οι τιμές των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που συνδέονται με τα οχήματα είναι ουσιαστικά ελάχιστα γνωστές και η επαλήθευση των δηλώσεων των κατασκευαστών και των πωλητών είναι ανεπαρκής. Η κατάσταση αυτή πρέπει να διορθωθεί. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για τη σχεδόν παντελή απουσία συζήτησης σχετικά με τη δυνητική συμβολή των πολιτών, των συνεταιρισμών, αλλά και των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των εργοδοτών, παρά το γεγονός ότι ένας από τους στόχους της Ενεργειακής Ένωσης είναι να θέσει στο επίκεντρο τους πολίτες και παρότι γίνεται πλέον σαφές ότι μεγάλο μέρος των λειτουργιών φόρτισης των ηλεκτροκίνητων οχημάτων πραγματοποιείται στον τόπο κατοικίας ή εργασίας. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι απαιτείται μια νέα στρατηγική, η οποία θα ευθυγραμμίζεται καλύτερα με τον στόχο της Ευρωπαϊκής Ενεργειακής Ένωσης με επίκεντρο τον πολίτη, προκειμένου να ενθαρρυνθεί η μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών, των συνεταιρισμών, των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των εργοδοτών στη συνεργασία για την επιτάχυνση της απαλλαγής των μεταφορών από τις ανθρακούχες εκπομπές. |
| --- | --- |

1.13.

2.   Σύνοψη των προτάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

| 2.1. | Η οικονομική και κοινωνική ευημερία των πολιτών της ΕΕ εξαρτάται από ένα αποδοτικό και αποτελεσματικό σύστημα κινητικότητας σε ολόκληρη την ΕΕ. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ο τομέας των μεταφορών ευθύνεται για περίπου 25 % των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της ΕΕ και έχει επίσης σοβαρό αντίκτυπο στην ποιότητα του αέρα στα αστικά κέντρα. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Τον Δεκέμβριο του 2019, η Επιτροπή εξέδωσε την ανακοίνωση σχετικά με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, στην οποία ζητείται να μειωθούν κατά 90 % οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από τις μεταφορές έως το 2050 και να καταβληθούν παράλληλα προσπάθειες ώστε να επιτευχθεί ο φιλόδοξος στόχος για μηδενική ρύπανση. Τον Σεπτέμβριο του 2020, η Επιτροπή ενέκρινε την πρότασή της σχετικά με τον «Ευρωπαϊκό νόμο για το κλίμα» για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 55 % έως το 2030 — «Δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο 55 %». |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Τον Δεκέμβριο του 2020, η Επιτροπή εξέδωσε την ανακοίνωση σχετικά με τη στρατηγική για βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα, η οποία θέτει τα θεμέλια για τον μετασχηματισμό του τομέα των μεταφορών της ΕΕ για την επίτευξη ενός έξυπνου και βιώσιμου μέλλοντος. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η παρούσα πρόταση δημιουργεί έναν νέο κανονισμό για την ανάπτυξη υποδομών εναλλακτικών καυσίμων και θα καταργήσει την οδηγία 2014/94/ΕΕ του Ευρωπαίκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η οδηγία 2014/94/ΕΕ τέθηκε σε ισχύ το 2014. Η εν λόγω οδηγία αποτελεί κοινό πλαίσιο μέτρων για την ανάπτυξη υποδομών εναλλακτικών καυσίμων με στόχο τη διευκόλυνση της μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τις μεταφορές. Καθορίζει ελάχιστες απαιτήσεις για τη δημιουργία υποδομών εναλλακτικών καυσίμων, με σταθμούς επαναφόρτισης για ηλεκτρικά οχήματα και σημεία ανεφοδιασμού για φυσικό αέριο (πεπιεσμένο και υγροποιημένο φυσικό αέριο) και υδρογόνο, που θα υλοποιηθούν μέσω μη δεσμευτικών εθνικών πλαισίων πολιτικής. Στόχος της στρατηγικής αυτής είναι να καταστεί δυνατή η διασυνοριακή κυκλοφορία όλων των μέσων μεταφοράς στα δίκτυα ΔΕΔ-Μ |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Σε πρόσφατη έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας, η Επιτροπή διαπίστωσε κάποια πρόοδο ως προς την εφαρμογή, αλλά κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν υφίσταται συνολικό και πλήρες δίκτυο υποδομών εναλλακτικών καυσίμων σε ολόκληρη την ΕΕ. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η Επιτροπή προέβη σε εκ των υστέρων αξιολόγηση της παρούσας οδηγίας, στο πλαίσιο της οποίας διαπιστώθηκε ότι η οδηγία δεν είναι κατάλληλα προσαρμοσμένη στην επίτευξη του ενισχυμένου στόχου για το κλίμα με ορίζοντα το 2030. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η παρούσα πρόταση κανονισμού αποτελεί μέρος της συνολικής δέσμης αλληλένδετων πολιτικών υπό τη δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο 55 %, η οποία καθορίζει τις δράσεις που απαιτούνται σε όλους τους τομείς για την επίτευξη του στόχου για το κλίμα με ορίζοντα το 2030. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Οι ειδικοί στόχοι της παρούσας πρότασης κανονισμού είναι οι εξής: |
| --- | --- |

2.10.

| 2.10.1. | εξασφάλιση ελάχιστων υποδομών εναλλακτικών καυσίμων για οχήματα εναλλακτικών καυσίμων σε όλους τους τρόπους μεταφοράς και σε όλα τα κράτη μέλη· |
| --- | --- |

2.10.1.

| 2.10.2. | διασφάλιση της πλήρους διαλειτουργικότητας των υποδομών· |
| --- | --- |

2.10.2.

| 2.10.3. | εξασφάλιση πλήρους ενημέρωσης των χρηστών και ενδεδειγμένων δυνατοτήτων πληρωμής. |
| --- | --- |

2.10.3.

| 2.11. | Η Επιτροπή θεωρεί ότι μόνο ένα κοινό ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο μπορεί να επιτύχει τους στόχους της απαλλαγής του τομέα των μεταφορών από τις ανθρακούχες εκπομπές σε όλους τους τρόπους μεταφοράς και σε όλα τα κράτη μέλη κατά συνεκτικό και συνεπή τρόπο. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Μετά την εκτενή έκθεση εκτίμησης επιπτώσεων, η Επιτροπή αποφάσισε να αποδεχθεί την επιλογή πολιτικής 2. Η επιλογή αυτή προβλέπει υποχρεωτικούς στόχους με βάση τον στόλο για σημεία ηλεκτρικής επαναφόρτισης για ελαφρά οχήματα και τον καθορισμό στόχων με βάση την απόσταση για όλα τα οδικά οχήματα για το δίκτυο ΔΕΔ-Μ, συμπεριλαμβανομένων των υποδομών για αστικούς κόμβους βαρέων φορτηγών οχημάτων. Προβλέπονται επίσης λεπτομερείς διατάξεις για τους λιμένες και τους αερολιμένες του δικτύου ΔΕΔ-Μ, αλλά δεν καθορίζονται υποχρεωτικοί στόχοι. Η επιλογή 2 προβλέπει μεγαλύτερη εναρμόνιση των επιλογών πληρωμής, των υλικών προτύπων και των προτύπων επικοινωνίας και των δικαιωμάτων των καταναλωτών. Θα ενισχύσει τη διαφάνεια των τιμών και την ενημέρωση των χρηστών και θα περιλαμβάνει σήμανση των σταθμών επαναφόρτισης και ανεφοδιασμού. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Η θέσπιση κανονισμού κρίθηκε η καλύτερη επιλογή για την επίτευξη των επιθυμητών στόχων σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Τα κράτη μέλη θα πρέπει να θεσπίσουν αναθεωρημένο εθνικό πλαίσιο πολιτικής για την ανάπτυξη αγοράς εναλλακτικών καυσίμων στον τομέα των μεταφορών και των σχετικών υποδομών σύμφωνα με τις ενισχυμένες διατάξεις και τους υποχρεωτικούς στόχους. Περιλαμβάνει επίσης διατάξεις για τη χάραξη στρατηγικής για τη χρήση εναλλακτικών καυσίμων σε άλλους τρόπους μεταφοράς όπου δεν υφίστανται υποχρεωτικές απαιτήσεις. |
| --- | --- |

2.14.

| 2.15. | Τα κράτη μέλη θα ενημερώνουν τακτικά την Επιτροπή. Η Επιτροπή θα παρακολουθεί και θα υποβάλλει εκθέσεις σχετικά με την πρόοδο που επιτυγχάνεται σε κάθε κράτος μέλος. |
| --- | --- |

2.15.

| 2.16. | Ο κανονισμός περιλαμβάνει διατάξεις για τα κράτη μέλη ώστε να εξασφαλίζουν τη δημιουργία εγκαταστάσεων ελάχιστης απαραίτητης ηλεκτροδότησης από ξηράς σε θαλάσσιους λιμένες για ορισμένα ποντοπόρα πλοία και για σκάφη εσωτερικής ναυσιπλοΐας, με ορισμένες ειδικές εξαιρέσεις. |
| --- | --- |

2.16.

| 2.17. | Υπάρχουν ελάχιστες διατάξεις για την ηλεκτροδότηση όλων των σταθμευμένων αεροσκαφών στους αερολιμένες του κεντρικού και του εκτεταμένου δικτύου ΔΕΔ-Μ. |
| --- | --- |

2.17.

| 2.18. | Το άρθρο 3 καθορίζει τους στόχους για τις υποδομές ηλεκτρικής επαναφόρτισης για ελαφρά οχήματα. |
| --- | --- |

2.18.

| 2.19. | Το άρθρο 4 καθορίζει τους στόχους για τις υποδομές ηλεκτρικής επαναφόρτισης για βαρέα φορτηγά οχήματα. |
| --- | --- |

2.19.

| 2.20. | Οι στόχοι για τις υποδομές ανεφοδιασμού με υδρογόνο περιγράφονται στο άρθρο 6. |
| --- | --- |

2.20.

| 2.21. | Υπάρχουν στόχοι για επαρκή αριθμό σταθμών ανεφοδιασμού ΥΦΑ (υγροποιημένου φυσικού αερίου) προσβάσιμων στο κοινό κατά μήκος του κεντρικού δικτύου ΔΕΔ-Μ με ορίζοντα τον Ιανουάριο 2025 σε περιοχές όπου υπάρχει ζήτηση. |
| --- | --- |

2.21.

| 2.22. | Οι στόχοι για εγκαταστάσεις ηλεκτροδότησης από ξηράς σε θαλάσσιους λιμένες και λιμένες εσωτερικής ναυσιπλοΐας καθορίζονται στα άρθρα 9 και 10. |
| --- | --- |

2.22.

| 2.23. | Οι στόχοι για τον εφοδιασμό με ΥΦΑ σε θαλάσσιους λιμένες περιγράφονται στο άρθρο 11. |
| --- | --- |

2.23.

| 2.24. | Οι στόχοι για την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας σε σταθμευμένα αεροσκάφη περιγράφονται στο άρθρο 12. |
| --- | --- |

2.24.

| 2.25. | Στο άρθρο 5 παράγραφος 2 στοιχείο α) της πρότασης, η Επιτροπή προτείνει οι σταθμοί φόρτισης χαμηλής ισχύος να εξοπλιστούν με μέσα πληρωμών «που χρησιμοποιούνται ευρέως στην Ένωση», ώστε οι καταναλωτές να μπορούν να πληρώνουν σε ad hoc βάση. Αυτά τα μέσα πληρωμών μπορεί να είναι είτε 1) συσκευές ανάγνωσης καρτών πληρωμών είτε 2) συσκευές που διαθέτουν λειτουργική δυνατότητα για ανέπαφες πληρωμές είτε 3) κωδικοί ταχείας απόκρισης (QR) που καθιστούν δυνατή την πράξη πληρωμής. |
| --- | --- |

2.25.

| 2.26. | Στην ανακοίνωση COM(2021) 560 final, η Επιτροπή σκιαγραφεί ένα στρατηγικό σχέδιο ανάπτυξης για τον καθορισμό ενός συνόλου συμπληρωματικών μέτρων υπέρ της ταχείας ανάπτυξης υποδομών εναλλακτικών καυσίμων. |
| --- | --- |

2.26.

| 2.27. | Ο μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη» 2021-27 (ΜΣΕ ΙΙ) θα αντιμετωπίσει την κλιματική αλλαγή. Για τον σκοπό αυτόν, ο ΜΣΕ ΙΙ θα δημιουργήσει έναν μηχανισμό για τα εναλλακτικά καύσιμα, ο οποίος θα χρηματοδοτήσει υποδομές εναλλακτικών καυσίμων συνδυάζοντας τις επιχορηγήσεις του ΜΣΕ με χρηματοδότηση από χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, ώστε να επιτευχθεί αυξημένος αντίκτυπος των επενδύσεων. |
| --- | --- |

2.27.

| 2.28. | Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και το Ταμείο Συνοχής είναι διαθέσιμα για τη στήριξη των επενδύσεων στην έρευνα, την καινοτομία και την ανάπτυξη υποδομών εναλλακτικών καυσίμων στα λιγότερο αναπτυγμένα κράτη μέλη και περιφέρειες. |
| --- | --- |

2.28.

| 2.29. | Όπως αναφέρει η Επιτροπή, αυτό που χρειάζεται τώρα είναι η αποτελεσματική και αποδοτική διασυνοριακή και διατομεακή συνεργασία μεταξύ όλων των ενδιαφερόμενων μερών του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα για την ανάπτυξη ανοικτής, διαφανούς και διαλειτουργικής υποδομής με αδιάλειπτες υπηρεσίες υποδομών. |
| --- | --- |

2.29.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Ο τομέας των μεταφορών ευθύνεται για 22,3 % των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην ΕΕ. Οι οδικές μεταφορές αντιπροσωπεύουν 21 % των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, Τα επιβατικά αυτοκίνητα αντιπροσωπεύουν το 12,8 % των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην ΕΕ, τα μικρά φορτηγά αυτοκίνητα το 2,5 % και τα βαρέα επαγγελματικά οχήματα και τα λεωφορεία το 5,6 % (πηγή: Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος 2017, εξαιρουμένων των εκπομπών από τις διεθνείς και τις θαλάσσιες μεταφορές). Το μερίδιο εκπομπών από τον τομέα των μεταφορών της ΕΕ αυξήθηκε από 14,8 % το 1990 σε 24,6 % το 2018, σύμφωνα με έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που δημοσιεύθηκε το 2018. Η ταχεία απαλλαγή του τομέα των μεταφορών από τις ανθρακούχες εκπομπές είναι απαραίτητη για την επίτευξη των στόχων που καθορίζονται στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον εν λόγω κανονισμό ως θετικό βήμα προς την απαλλαγή του τομέα των μεταφορών από τις ανθρακούχες εκπομπές. Είναι σημαντικό να διατηρηθεί η ποιότητα όλων των υπηρεσιών μεταφορών καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για τη σχεδόν παντελή απουσία στρατηγικής συζήτησης σχετικά με τη δυνητική συμβολή των πολιτών, των συνεταιρισμών, αλλά και των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των εργοδοτών στην ανάπτυξη υποδομών φόρτισης, παρά το γεγονός ότι ένας από τους στόχους της Ενεργειακής Ένωσης είναι να θέσει στο επίκεντρο τους πολίτες και παρότι γίνεται πλέον σαφές ότι μεγάλο μέρος των λειτουργιών φόρτισης των ηλεκτροκίνητων οχημάτων πραγματοποιείται στον τόπο κατοικίας ή εργασίας. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να ξεκινήσει μια τέτοια στρατηγική συζήτηση. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η εκτεταμένη διάθεση ηλεκτρικών οχημάτων θα απαιτήσει με την πάροδο του χρόνου αύξηση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και την αναβάθμιση του δικτύου ώστε να ανταποκρίνεται στην ταχεία επαναφόρτιση, ιδίως για ηλεκτροκίνητα φορτηγά με συσσωρευτές. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Ο κανονισμός αναφέρει την ανάγκη για αμφίδρομα έξυπνα συστήματα μέτρησης που θα επιτρέπουν την αμφίδρομη ροή της ηλεκτρικής ενέργειας: από το δίκτυο προς το όχημα και από το όχημα προς το δίκτυο. Η πτυχή αυτή θα πρέπει να επεκταθεί σημαντικά προκειμένου να συμβάλει στην αντιμετώπιση της έλλειψης παροχής ηλεκτρικής ενέργειας σε περιόδους υψηλής ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Χρειάζεται να τεθεί σε λειτουργία μια σειρά έξυπνων συστημάτων ηλεκτρικής ενέργειας για τη διευκόλυνση των εξής περιπτώσεων: |
| --- | --- |

3.5.

| 3.5.1. | Τα οχήματα συνδέονται με την παροχή ρεύματος και δεν αρχίζουν να επαναφορτίζονται έως ότου ληφθεί σήμα από το δίκτυο· η επαναφόρτιση θα πρέπει, κατά προτίμηση, να πραγματοποιείται με φθηνότερο τιμολόγιο εκτός των περιόδων μέγιστης κατανάλωσης. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Η τεχνολογία οχήματος προς δίκτυο, γνωστή ως V2G, θα επέτρεπε στα οχήματα να φορτίζουν κατά τη διάρκεια περιόδων με πλεονάζουσα ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές και, στη συνέχεια, κατά τη διάρκεια περιόδων υψηλής ζήτησης, το ηλεκτρικό όχημα θα επέστρεφε μέρος αυτής της αποθηκευμένης ενέργειας στο δίκτυο. Καθώς η ζήτηση μειώνεται, το ηλεκτρικό όχημα θα επαναφορτίζεται. Αυτό θα ήταν ιδιαιτέρως κατάλληλο για τα σχολικά λεωφορεία και άλλα οχήματα σε αδράνεια για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Θα πρέπει δε να είναι οικονομικά επωφελές για τον προμηθευτή. Για τον λόγο αυτό, οι αποκεντρωμένες λύσεις με τη συμμετοχή των πολιτών πρέπει επίσης να εξεταστούν πολύ εκτενέστερα και να καταστούν δυνατές. |
| --- | --- |

3.5.2.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τους στόχους που έχουν τεθεί όσον αφορά την ανάπτυξη υποδομών εναλλακτικών καυσίμων. Αυτό θα εμπνεύσει εμπιστοσύνη τόσο σε όσους επενδύουν στα εναλλακτικά καύσιμα όσο και στους δυνητικούς αγοραστές οχημάτων μηδενικών και χαμηλών εκπομπών. Τα εναλλακτικά καύσιμα, καθώς και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των βιοκαυσίμων, είναι υψίστης σημασίας για τα βαρέα επαγγελματικά οχήματα, ιδίως όσον αφορά τις οδικές εμπορευματικές μεταφορές μεγάλων αποστάσεων. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Οι πολιτικές πρέπει να διασφαλίζουν ότι αποφεύγονται τόσο οι μεγάλες ουρές στα σημεία επαναφόρτισης όσο και τα σημεία αργής επαναφόρτισης, ούτως ώστε οι καταναλωτές να εμπιστεύονται το σύστημα επαναφόρτισης. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, η Επιτροπή επισημαίνει ότι θα χρειαστούν 1 εκατομμύριο δημόσιοι σταθμοί επαναφόρτισης και ανεφοδιασμού στην ΕΕ έως το 2050 και η Επιτροπή έχει θέσει ως στόχο να έχουν τεθεί σε κυκλοφορία 30 εκατομμύρια οχήματα μηδενικών εκπομπών έως το 2030. Πρόκειται για πολύ φιλόδοξους στόχους, για την επίτευξη των οποίων χρειάζεται, αφενός, μεγάλη αποφασιστικότητα από τις κυβερνήσεις των κρατών μελών και την Επιτροπή και, αφετέρου, η συμμετοχή των πολιτών. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Οι διάφοροι φραγμοί που παρεμποδίζουν την επίτευξη αυτών των στόχων θα πρέπει να αρθούν: |
| --- | --- |

3.9.

| 3.9.1. | άρση τυχόν δυσανάλογων απαιτήσεων σχεδιασμού, δεδομένου του μεγέθους και της κλίμακας των αναγκαίων υποδομών επαναφόρτισης και ανεφοδιασμού· |
| --- | --- |

3.9.1.

| 3.9.2. | διασφάλιση ότι ο νομοθετικός σχεδιασμός επιτρέπει την επιτόπια παραγωγή υδρογόνου· |
| --- | --- |

3.9.2.

| 3.9.3. | μείωση του χρόνου αναμονής για τις συνδέσεις με το ηλεκτρικό δίκτυο· |
| --- | --- |

3.9.3.

| 3.9.4. | κατάρτιση σχεδίων ταχείας εφαρμογής για την αναβάθμιση του δικτύου ηλεκτροδότησης. |
| --- | --- |

3.9.4.

| 3.10. | Η απαλλαγή των θαλάσσιων και των αεροπορικών μεταφορών από τις ανθρακούχες εκπομπές απαιτεί μεγαλύτερη φιλοδοξία και πιο αποφασιστική προσπάθεια για περαιτέρω έρευνα και ανάπτυξη σε αυτούς τους τομείς πέραν της παροχής των καταλληλότερων εναλλακτικών καυσίμων. |
| --- | --- |

3.10.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Το λίθιο είναι ένα βασικό μέταλλο της γης και μια κρίσιμη πρώτη ύλη για τους σύγχρονους επαναφορτιζόμενους συσσωρευτές. Σύμφωνα με το Reuters, η ανάλυση αγοράς Benchmark Mineral Intelligence (BMI) (δείκτης αναφοράς έξυπνης εξόρυξης) προβλέπει οξεία έλλειψη λιθίου από το 2022 και μετά. Αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει επιβράδυνση της παραγωγής ηλεκτρικών οχημάτων. Ο Lukasz Bednarski, στο νέο του βιβλίο με τίτλο «Lithium» (Λίθιο, εκδόσεις Hurst), υποστηρίζει ότι το λίθιο θα είναι τόσο θεμελιώδες για τις βιομηχανικές οικονομίες του 21ου αιώνα όσο ήταν το πετρέλαιο τον 20ό αιώνα. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να διερευνηθούν και να προωθηθούν άλλα καύσιμα χαμηλών και μηδενικών εκπομπών, ώστε να παρασχεθούν επιλογές στους καταναλωτές και να διευκολυνθεί η ταχύτερη δυνατή μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στις μεταφορές. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Πρέπει να προωθηθεί εκτενέστερα η περαιτέρω έρευνα για τα συνθετικά καύσιμα, καθώς και για τα οχήματα που κινούνται με αυτά τα καύσιμα ή τα υδρογονοκίνητα οχήματα, προκειμένου να προσδιοριστεί ο βαθμός στον οποίο μπορούν να συμβάλουν, το συντομότερο δυνατόν, στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τις μεταφορές. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Ο κινητήρας εσωτερικής καύσης θα συνεχίσει να υπάρχει για κάποιο χρονικό διάστημα. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να διερευνηθεί και να προωθηθεί το δυναμικό των συνθετικών καυσίμων. Τα συνθετικά καύσιμα μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε οχήματα με κινητήρα εσωτερικής καύσης και σε υβριδικά οχήματα με ρευματολήπτη και μπορούν να κάνουν χρήση του υφιστάμενου δικτύου σταθμών διανομής καυσίμων. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τον σημαντικό ρόλο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των βιοκαυσίμων, ως άμεσα διαθέσιμης και ευλόγως τιμολογημένης λύσης, ιδίως για τα βαρέα επαγγελματικά οχήματα και τις οδικές εμπορευματικές μεταφορές μεγάλων αποστάσεων. Πρέπει να δοθεί προσοχή στο αποτύπωμα αερίων του θερμοκηπίου της παραγωγής βιοκαυσίμων, όπως συμβαίνει για παράδειγμα αναφορικά με την ηλεκτρική ενέργεια που παρέχεται για τα ηλεκτρικά οχήματα και για την παραγωγή υδρογόνου. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Το αποτύπωμα άνθρακα των βιοκαυσίμων πρέπει να είναι μικρότερο από εκείνο των ορυκτών καυσίμων όταν χρησιμοποιούνται σε όχημα. Το πρόβλημα έγκειται στη διαδικασία παραγωγής βιοκαυσίμων, κατά την οποία είναι πιθανόν να εκλύονται σημαντικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και η οποία μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στη χρήση γης, ιδίως όταν οδηγεί σε αποψίλωση των δασών. Για παράδειγμα, η χρήση φοινικέλαιου δεν είναι βιώσιμη. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να προωθηθούν τα βιοκαύσιμα με τις λιγότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου τόσο κατά την παραγωγή όσο και κατά τη χρήση τους στις μεταφορές. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Οι αγροτικές περιοχές εξαρτώνται πολύ περισσότερο από τις μεταφορές με αυτοκίνητο από ό,τι οι αστικές περιοχές εξαιτίας της έλλειψης δημόσιων μέσων μεταφοράς. Οι αγροτικοί οικισμοί είναι γενικά πολύ διάσπαρτοι και, ως εκ τούτου, δεν είναι δυνατή η ύπαρξη εκτεταμένου συστήματος δημόσιων μέσων μεταφοράς σε πολλές από αυτές τις περιοχές. Ελλείψει βιώσιμου εναλλακτικού μέσου μεταφοράς, οι κάτοικοι των αγροτικών περιοχών θα πληγούν σε μεγάλο βαθμό ως αποτέλεσμα των υψηλών φόρων άνθρακα στη βενζίνη και το ντίζελ. Το Ευρωπαϊκό Γραφείο Ενώσεων Καταναλωτών (ΕΓΕΚ), σε έκθεση που δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο του 2021, αναφέρει ότι, για τους οδηγούς που διανύουν μεγάλες χιλιομετρικές αποστάσεις και ζουν σε αγροτικές περιοχές, η μετάβαση σε ηλεκτρικά οχήματα που λειτουργούν με συσσωρευτή αποφέρει απτά οφέλη, ιδίως εάν η ιδιοκτησία των οχημάτων αυτών συνδυάζεται με την επιτόπου παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Η δήλωση του ΕΓΕΚ είναι βάσιμη υπό την προϋπόθεση ότι το υψηλό κόστος εκκίνησης μπορεί να επιδοτηθεί και ότι όντως χορηγείται άδεια λειτουργίας σε αντίστοιχους κοινοτικούς σταθμούς παραγωγής και φόρτισης. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η προαγωγή υποδομών εναλλακτικών καυσίμων για την εξυπηρέτηση των αγροτικών περιοχών είναι ζωτικής σημασίας. Εκτός από την προώθηση της εξάπλωσης των ηλεκτρικών οχημάτων, χρειάζεται επίσης να προάγουμε τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου του υφιστάμενου στόλου με την προώθηση βιώσιμων βιοκαυσίμων, συνθετικών καυσίμων, υβριδικών οχημάτων και υβριδικών οχημάτων με ρευματολήπτη. Χρειάζεται επίσης να ενισχυθεί το δυναμικό του πράσινου υδρογόνου. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Στον τομέα των μεταφορών με βαρέα φορτηγά οχήματα, πρέπει να καταβληθούν πραγματικά σύντονες προσπάθειες για την ανάπτυξη των υποδομών εναλλακτικών καυσίμων. Περίπου 98 % των φορτηγών στην ΕΕ των 27 έχουν κινητήρες ντίζελ. Έως σήμερα, μεγαλύτερη έμφαση έχει δοθεί στις μεταφορές με ελαφρά οχήματα παρά στις μεταφορές με βαρέα φορτηγά οχήματα. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Θα χρειαστεί να αναπτυχθούν σημαντικά τα ηλεκτρικά φορτηγά με συσσωρευτή, καθώς και τα υβριδικά φορτηγά και τα υβριδικά φορτηγά με ρευματολήπτη. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο εάν σε κάθε κράτος μέλος διατίθενται οι κατάλληλες υποδομές για την επαναφόρτιση. Θα απαιτηθεί επίσης επαρκής χρηματοδότηση ώστε να καταστεί δυνατή η ουσιαστική αντικατάσταση του στόλου. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Τα φορτηγά απαιτούν ταχεία επαναφόρτιση υψηλής ισχύος στις αποθήκες και τους σταθμούς επαναφόρτισης κατά μήκος των οδικών δικτύων. Η δυνατότητα εκ των προτέρων κράτησης θέσης σε σταθμό επαναφόρτισης θα ήταν πολύ επωφελής. Οι φορτιστές ισχύος έως 350KW έχουν χρησιμοποιηθεί πιλοτικά, αλλά πρέπει να αναπτυχθούν φορτιστές ισχύος έως 1MW για να μειωθούν οι χρόνοι φόρτισης. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Το ηλεκτρικό δίκτυο πρέπει να προετοιμαστεί εκ των προτέρων προκειμένου να ανταποκρίνεται σε αυτές τις απαιτήσεις υψηλής ισχύος για την ταχεία επαναφόρτιση των φορτηγών. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Το υδρογόνο θεωρείται ελπιδοφόρα λύση για τις μεταφορές μεγάλων αποστάσεων. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τους στόχους που έχουν τεθεί για τη δημιουργία σημείων ανεφοδιασμού υδρογόνου. Μακροπρόθεσμα, περισσότερη έμφαση θα πρέπει να δοθεί στο πράσινο υδρογόνο παρά στο γαλάζιο υδρογόνο. Στην περίπτωση του υδρογόνου που παράγεται από μεθάνιο, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η υψηλή διαρροή μεθανίου σε ολόκληρη την αλυσίδα εξόρυξης και μεταφοράς. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Το υδρογόνο μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την τροφοδότηση οχημάτων με κινητήρα εσωτερικής καύσης κατόπιν μικρών προσαρμογών. Απαιτείται περαιτέρω έρευνα για την προώθηση της παρούσας πρότασης. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής για την τυποποίηση της πίεσης υδρογόνου στα 700 Bar. Το υδρογόνο έχει χαμηλή ενεργειακή πυκνότητα και, ως εκ τούτου, απαιτούνται δεξαμενές με πολύ μεγαλύτερη χωρητικότητα. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Το ιδανικό θα ήταν το υδρογόνο να παράγεται επιτόπου, όπου αυτό είναι δυνατόν. Τυχόν φραγμοί όσον αφορά τον σχεδιασμό που παρεμποδίζουν αυτές τις εξελίξεις θα πρέπει να εξεταστούν λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τα μέτρα υγείας και ασφάλειας υψηλού επιπέδου στον τομέα του υδρογόνου. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | Το υδρογόνο μπορεί να μεταφέρεται με φορτηγά και αγωγούς. Λόγω της χαμηλής ενεργειακής πυκνότητάς του, θα χρειάζονταν πολύ περισσότερα δρομολόγια με φορτηγά για τη μεταφορά του από ό,τι για τη μεταφορά βενζίνης και ντίζελ. |
| --- | --- |

4.17.

| 4.18. | Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι η οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας περιέχει σαφείς υπολογισμούς για τον καθορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που συνδέονται με τα διάφορα εναλλακτικά καύσιμα. Ωστόσο, αυτοί οι υπολογισμοί επηρεάζουν ελάχιστα τις αγοραστικές αποφάσεις των πολιτών, δεδομένου ότι οι τιμές αυτές είναι ελάχιστα γνωστές και δεν κοινοποιούνται από τους κατασκευαστές ή τους πωλητές αυτοκινήτων. Η κατάσταση αυτή πρέπει να διορθωθεί. |
| --- | --- |

4.18.

| 4.19. | Η ταχεία ανάπτυξη των υποδομών εναλλακτικών καυσίμων θα απαιτήσει σημαντική προκαταβολική χρηματοδότηση ούτως ώστε το σύστημα να καταστεί οικονομικά βιώσιμο για αυτούς που επενδύουν σε σταθμούς επαναφόρτισης και ανεφοδιασμού. |
| --- | --- |

4.19.

Βρυξέλλες, 9 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Βλέπε τις γνωμοδοτήσεις που έχουν υιοθετηθεί ΕΕ C 220 της 9.6.2021, σ. 118, και ΕΕ C 123 της 9.4.2021, σ. 59.

1

(2)  Οδηγία 2014/94/EE του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Οκτωβρίου 2014, για την ανάπτυξη υποδομών εναλλακτικών καυσίμων (ΕΕ L 307 της 28.10.2014, σ. 1).

2

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/145 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/145

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη χρήση ανανεώσιμων καυσίμων και καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών στις θαλάσσιες μεταφορές και για την τροποποίηση της οδηγίας 2009/16/ΕΚ»

[COM(2021) 562 final — 2021/0210 (COD)]

(2022/C 152/24)

| Εισηγητής: ο κ. | Κωνσταντίνος ΚΑΤΣΑΜΠΗΣ |
| --- | --- |

Εισηγητής: ο κ.

Κωνσταντίνος ΚΑΤΣΑΜΠΗΣ

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.9.2021 Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 20.9.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 100 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 9.11.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 8.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας | |
| (υπέρ/κατά/αποχές) | 225/2/12 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.9.2021 Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 20.9.2021

Νομική βάση

Άρθρο 100 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

9.11.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

8.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

225/2/12

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την πρόταση κανονισμού σχετικά με την υιοθέτηση ανανεώσιμων καυσίμων και καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών στις θαλάσσιες μεταφορές και την τροποποίηση της οδηγίας 2009/16/ΕΚ («πρόταση κανονισμού FuelEU για τη ναυτιλία») (1). Η εν λόγω πρόταση έχει ως στόχο να συμβάλει στην επίτευξη των στόχων της ΕΕ για την κλιματική ουδετερότητα έως το 2050, αφενός, με τη θέσπιση ενός προτύπου καυσίμων της ΕΕ που θα περιλαμβάνει αυξανόμενες απαιτήσεις σχετικά με την ένταση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και, αφετέρου, με την αυξανόμενη ζήτηση ανανεώσιμων καυσίμων και καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πρόταση κανονισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα πρέπει να εναρμονιστεί με τους κανονισμούς του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού, λόγω του διεθνούς χαρακτήρα της ναυτιλίας, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που σχετίζονται με την ασφάλεια των καυσίμων που χρησιμοποιούνται από τα πλοία. Επί του παρόντος, η διεθνής ναυτιλία είναι δέσμια της χρήσης ορυκτών καυσίμων. Η πλήρης απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές απαιτεί να καταστούν ευρέως διαθέσιμα εναλλακτικά καύσιμα πλοίων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών ή μηδενικών ανθρακούχων εκπομπών και/ή ρηξικέλευθες τεχνολογίες πρόωσης. Η στενή συνεργασία με όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς του ναυτιλιακού κλάδου και της αλυσίδας εφοδιασμού είναι απαραίτητη για την επίτευξη αυτού του στόχου. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Οι κλιματικοί στόχοι για την ανθρακική ουδετερότητα της Πράσινης Συμφωνίας και της φιλόδοξης δέσμης «Fit for 55» είναι θεμιτοί στο πλαίσιο των προσπαθειών για την ενίσχυση του οικολογικού προσανατολισμού και εντέλει της απαλλαγή της ναυτιλίας από τις ανθρακούχες εκπομπές, από κοινού με άλλους κλάδους, με σεβασμό, ταυτόχρονα, της κοινωνικής διάστασης αυτής της μετάβασης προς όφελος του ευρέος κοινού. Με άλλα λόγια, αυτός ο ενεργειακός μετασχηματισμός και η διαδικασία μετάβασης στην απαλλαγή της ναυτιλίας από τις ανθρακούχες εκπομπές δεν μπορεί να επιτύχει παρά μόνο εφόσον υφίσταται κοινωνική αποδοχή και προστατεύεται ο τρόπος λειτουργίας της ναυτιλίας και των λοιπών κλάδων. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει πως ο αντίκτυπος της πρότασης κανονισμού FuelEU για τη ναυτιλία είναι δυσανάλογος σε σύγκριση με άλλους κλάδους: τα βραχυπρόθεσμα μέτρα μέχρι το 2030 περιγράφονται δεόντως, ωστόσο οι μακροπρόθεσμες αλλαγές που θα επιφέρουν τον κύριο όγκο της μείωσης θερμοκηπικών αερίων την περίοδο 2030-2050 περιορίζονται σε αόριστους στόχους, με αναφορά σε τεχνολογίες που δεν έχουν καν αναπτυχθεί, πολλώ δε μάλλον ωριμάσει. Για αυτό, τα κανονιστικά μέρη της πρότασης πρέπει να διαθέτουν έναν ορισμένο βαθμό ευελιξίας προκειμένου ο κλάδος να είναι σε θέση να προσαρμοστεί σε αυτήν. Απαιτείται συγκεντρωμένη στήριξη για την Ε & Α προκειμένου να επιταχυνθεί η οικοδόμηση γνώσης και να μετριαστούν έτσι οι κίνδυνοι. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ φρονεί πως στο πλαίσιο της νομοθετικής δέσμης «Fit for 55», η πρωτοβουλία FuelEU πρέπει να παρέχει συνέργειες, συνοχή και συνέπεια μεταξύ προσφοράς, διανομής και ζήτησης. Ωστόσο, το σχέδιο κανονισμού FuelEU προκρίνει επί του παρόντος συγκεκριμένα καύσιμα χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, χωρίς να έχει προηγηθεί εκτίμηση της παγκόσμιας διαθεσιμότητας και του κόστους τους, ενώ θα έπρεπε να επιτρέπονται όλα τα εναλλακτικά καύσιμα. Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε στρέβλωση του ανταγωνισμού, εφόσον η διαθεσιμότητά τους στο παρόν και στο εγγύς μέλλον είναι εξαιρετικά περιορισμένη. Η ευθύνη για την ανάπτυξη και τη διαθεσιμότητα ανανεώσιμων εναλλακτικών καυσίμων έγκειται στους παραγωγούς καυσίμων, και η υιοθέτηση καθαρότερων καυσίμων πρέπει να ενθαρρυνθεί. Προς τούτο, η διαφορά τιμής μεταξύ των ορυκτών και των εναλλακτικών καυσίμων πρέπει να γεφυρωθεί και τα καθαρότερα καύσιμα πρέπει να καταστούν οικονομικά προσιτότερα και ευρέως διαθέσιμα. Απαιτούνται προσπάθειες, μεταξύ άλλων με την ενεργό συμμετοχή όλων των φορέων της ναυτιλιακής αξιακής αλυσίδας, ιδίως των παραγωγών καυσίμων και των παρόχων ενέργειας, των κατασκευαστών κινητήρων, αλλά και των λιμένων, των ναυλωτών και των εκπροσώπων των εργαζομένων σε όλους τους σχετικούς τομείς. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει δυνητικά στην αύξηση της ζήτησης για εναλλακτικά καύσιμα, όπως προβλέπεται στον κανονισμό FuelEU. |
| --- | --- |

1.5.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ φρονεί πως η ναυτιλία έχει αντίκτυπο σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού, καθώς σχεδόν 90 % των παγκοσμίων αγαθών μεταφέρονται διά θαλάσσης. Επίσης, η παγκόσμια παρουσία της ενωσιακής ναυτιλίας αποτελεί στρατηγικό πλεονέκτημα που επιτρέπει στην ΕΕ να διαφυλάσσει τη γεωπολιτική της ανεξαρτησία και να αυξάνει την οικονομική και βιομηχανική της ανθεκτικότητα, καθώς και την κυριαρχία της. Το 2019, περίπου 46 % των εξαγωγών αγαθών σε τρίτες χώρες και 56 % των εισαγωγών από τρίτες χώρες μεταφέρθηκαν διά θαλάσσης (Eurostat, 2021). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ο υπό ενωσιακό έλεγχο ναυτιλιακός στόλος φτάνει τα 810 εκατομμύρια τόνους νεκρού βάρους, αποτελείται από 23 400 σκάφη και καταλαμβάνει μερίδιο 39,5 % του παγκοσμίου στόλου το 2020. Η συνολική οικονομική συμβολή της ναυτιλίας στο ενωσιακό ΑΕγχΠ φτάνει τα 149 δισεκατ. ευρώ και περίπου 2 εκατομμύρια θέσεις εργασίας. Αξίζει να σημειωθεί πως για κάθε 1 εκατομμύριο ευρώ ΑΕγχΠ που δημιουργεί η ναυτιλία, στηρίζει άλλο 1,8 εκατομμύριο σε άλλους τομείς της οικονομίας της ΕΕ (2). Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες εκτιμήσεις (3), το μερίδιο των συνολικών ναυτιλιακών εκπομπών στο σύνολο των ανθρωπογενών εκπομπών θερμοκηπικών αερίων αυξήθηκε από 2,76 % το 2012 σε 2,89 % το 2018. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η ευρωπαϊκή ναυτιλία έχει δεσμευτεί για την ασφάλεια στη θάλασσα και την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, συμβάλλοντας στις διεθνείς και ενωσιακές προσπάθειες απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές. Αναγνωρίζει επίσης πως η ευρωπαϊκή ναυτιλία αποδέχεται αυτές τις προκλήσεις και παραμένει προσηλωμένη στην ανάληψη ηγετικού ρόλου όσον αφορά την πράσινη ναυτιλία. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ο κανονισμός FuelEU για τη ναυτιλία θεσπίζει πρότυπα για τη σταδιακή αύξηση της μέσης έντασης εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου των καυσίμων που χρησιμοποιούνται επί του σκάφους από ελλιμενισμένα πλοία, κατά τον κατάπλου ή απόπλου από λιμένες της ΕΕ. Η μη τήρηση αυτών των προτύπων θα έχει ως αποτέλεσμα την επιβολή διοικητικών προστίμων στις ναυτιλιακές εταιρείες, τα οποία θα χρησιμοποιηθούν προφανώς για τη στήριξη έργων που αποσκοπούν στην επιτάχυνση της χρήσης ανανεώσιμων καυσίμων και καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, ιδίως στον τομέα της ναυτιλίας και των βιοκαυσίμων. Η εν λόγω πρόταση θα έχει επίσης εξωεδαφική εφαρμογή στη διεθνή ναυτιλία, δεδομένου ότι το πεδίο εφαρμογής της είναι πανομοιότυπο με εκείνο της πρότασης για το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ) (4). Μετά την 1η Ιανουαρίου 2030, προβλέπει επίσης τη χρήση της χερσαίας παροχής ηλεκτρικής ενέργειας για δύο τύπους πλοίων– επιβατηγά πλοία και πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει πως, σύμφωνα με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», η πρόταση του κανονισμού FuelEU για τη ναυτιλία αναγνωρίζει τον διαρθρωτικό ρόλο του ναυλωτή του πλοίου, ο οποίος είναι συνήθως υπεύθυνος για την επιλογή των καυσίμων, της διαδρομής, του φορτίου και της ταχύτητας του πλοίου, καθώς και του σχετικού κόστους των καυσίμων που καταναλώνονται (αιτιολογική σκέψη 6). Αυτό είναι θετικό. Ωστόσο, η αναγνώριση της λογοδοσίας των ναυλωτών αποτελεί σημαντική διάταξη για τις διαβουλεύσεις που θα πραγματοποιηθούν κατά την επόμενη φάση της ρυθμιστικής διαδικασίας, στην οποία θα συμμετέχουν επίσης το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.5.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Οι κλιματικοί στόχοι για την ανθρακική ουδετερότητα της Πράσινης Συμφωνίας και της φιλόδοξης δέσμης «Fit for 55» είναι θεμιτοί στο πλαίσιο των προσπαθειών για την ενίσχυση του οικολογικού προσανατολισμού και εντέλει της απαλλαγής της ναυτιλίας από τις ανθρακούχες εκπομπές, από κοινού με άλλους κλάδους, με σεβασμό, ταυτόχρονα, της κοινωνικής διάστασης αυτής της μετάβασης προς όφελος του ευρέος κοινού. Με άλλα λόγια, αυτός ο ενεργειακός μετασχηματισμός και η διαδικασία μετάβασης στην απαλλαγή της ναυτιλίας από τις ανθρακούχες εκπομπές δεν μπορεί να επιτύχει παρά μόνο εφόσον υφίσταται κοινωνική στήριξη και αποδοχή και προστατεύεται ο τρόπος λειτουργίας της ναυτιλίας και των λοιπών κλάδων. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο με συγκεκριμένα μέτρα, όπως η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, η βελτίωση της δημόσιας υγείας και καλύτερα μέτρα μετριασμού των επιπτώσεων της δράσης για το κλίμα και της προστασίας του περιβάλλοντος. Αυτές οι προσπάθειες απαιτούν την ενεργό συμμετοχή όλων των φορέων της ναυτιλιακής αξιακής αλυσίδας, ιδίως των παραγωγών καυσίμων και των παρόχων ενέργειας, των κατασκευαστών κινητήρων, αλλά και των λιμένων, των ναυλωτών και των εκπροσώπων των εργαζομένων σε όλους τους σχετικούς τομείς. Η καλά στοχευμένη σαφής, κυκλική και διαφανής επικοινωνία είναι ζωτικής σημασίας για την εξασφάλιση της συμμετοχής και της υποστηρικτικής συμβολής της κοινωνίας. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Ο αντίκτυπος της πρότασης κανονισμού FuelEU για τη ναυτιλία είναι άνισος σε σύγκριση με άλλους κλάδους: τα βραχυπρόθεσμα μέτρα μέχρι το 2030 περιγράφονται δεόντως, ωστόσο οι μακροπρόθεσμες αλλαγές που θα επιφέρουν τον κύριο όγκο της μείωσης θερμοκηπικών αερίων την περίοδο 2030-2050 περιορίζονται σε αόριστους στόχους, με αναφορά σε τεχνολογίες που δεν έχουν καν αναπτυχθεί, πολλώ δε μάλλον ωριμάσει. Με άλλα λόγια, η πορεία της ναυτιλίας προς την κλιματική ουδετερότητα έως το 2050 παραμένει αβέβαιη, και περιέχει ευρύ φάσμα τεχνολογικών επιλογών. Επιπλέον, εκκρεμούν μείζονα ερωτήματα ως προς τον εφοδιασμό, την ασφάλεια, τη διανομή και το κόστος αυτών των εναλλακτικών. Για αυτό, τα κανονιστικά μέρη της πρότασης πρέπει να διαθέτουν έναν ορισμένο βαθμό ευελιξίας προκειμένου ο κλάδος να είναι σε θέση να προσαρμοστεί σε αυτήν. Επιπλέον, επείγουσα χρονική πίεση προκαλείται από τον μακρύ χρόνο διεκπεραίωσης και τον βαρύ κύκλο αρχικών επενδύσεων του ευρύτερου κλάδου που αφορά όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Αφενός, η πορεία των εκπομπών προς την πλήρη απαλλαγή από αυτές εξαρτάται από την εισαγωγή και την αποδοχή από την αγορά οικονομικά βιώσιμων και ασφαλών καυσίμων και τεχνολογιών μηδενικών εκπομπών. Αφετέρου, απαιτούνται νέα μέσα πρόωσης, νέα καύσιμα χαμηλών ή μηδενικών ανθρακούχων εκπομπών διαθέσιμα παγκοσμίως και κοινή συνεργατική προσπάθεια με τους φορείς της αλυσίδας εφοδιασμού προκειμένου να επιτευχθεί εντέλει η πλήρης απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Στο πλαίσιο της νομοθετικής δέσμης «Fit for 55», η πρωτοβουλία FuelEU πρέπει να παρέχει συνέργειες, συνοχή και συνέπεια μεταξύ προσφοράς, διανομής και ζήτησης. Αυτό πρέπει να επιτευχθεί με την αποτελεσματική συμπλήρωση της οδηγίας για την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (5), με ιδιαίτερη έμφαση στον εφοδιασμό με ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, και του Κανονισμού για τις υποδομές εναλλακτικών καυσίμων με έμφαση στις υποδομές διανομής στους λιμένες της ΕΕ (6). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Προς τούτο, η παροχή των σωστών κινήτρων μεταξύ προσφοράς και ζήτησης έχει επίσης ουσιαστική σημασία. Ωστόσο, το σχέδιο κανονισμού FuelEU προκρίνει επί του παρόντος συγκεκριμένα καύσιμα χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, χωρίς να έχει προηγηθεί εκτίμηση της παγκόσμιας διαθεσιμότητας και του κόστους τους, ενώ θα έπρεπε να επιτρέπονται όλα τα εναλλακτικά καύσιμα. Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε στρέβλωση του ανταγωνισμού, εφόσον η διαθεσιμότητά τους στο παρόν και στο εγγύς μέλλον είναι εξαιρετικά περιορισμένη. Η ευθύνη για την ανάπτυξη και τη διαθεσιμότητα ανανεώσιμων εναλλακτικών καυσίμων έγκειται στους παραγωγούς καυσίμων, και η υιοθέτηση καθαρότερων καυσίμων πρέπει να ενθαρρυνθεί. Προς τούτο, η διαφορά τιμής μεταξύ των ορυκτών και των εναλλακτικών καυσίμων πρέπει να γεφυρωθεί και τα καθαρότερα καύσιμα πρέπει να καταστούν οικονομικά προσιτότερα και ευρέως διαθέσιμα. Απαιτούνται προσπάθειες, μεταξύ άλλων με την ενεργό συμμετοχή όλων των φορέων της ναυτιλιακής αξιακής αλυσίδας, ιδίως των παραγωγών καυσίμων και των παρόχων ενέργειας, των κατασκευαστών κινητήρων, αλλά και των λιμένων, των ναυλωτών και των εκπροσώπων των εργαζομένων σε όλους τους σχετικούς τομείς. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει δυνητικά στην αύξηση της ζήτησης για εναλλακτικά καύσιμα, όπως προβλέπεται στον κανονισμό FuelEU. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Με την επιβολή της χρήσης καθαρότερων καυσίμων και ειδικότερα βιοκαυσίμων, η πρόταση φαίνεται να αγνοεί το γεγονός ότι τα εν λόγω καύσιμα μπορεί στην πραγματικότητα να μην είναι ποτέ διαθέσιμα σε επαρκείς ποσότητες για τη διεθνή ναυτιλία και να μην αποτελούν πραγματικά βιώσιμη εναλλακτική λύση έναντι των ορυκτών καυσίμων. Η επιβολή διοικητικών προστίμων σε περίπτωση που δεν υπάρχουν βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις είναι τιμωρητική και ένα μέτρο που δημιουργεί έσοδα και όχι μείωση των εκπομπών. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Τα καύσιμα μηδενικών/χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών που απαιτούνται για την απαλλαγή της ναυτιλίας από τις ανθρακούχες εκπομπές δεν είναι επί του παρόντος διαθέσιμα, ιδίως για τις θαλάσσιες μεταφορές βαθέων υδάτων και θα παραμείνουν έτσι στο εγγύς μέλλον. Απαιτούνται τεράστιες επενδύσεις για την παραγωγή και την παγκόσμια διαθεσιμότητα των καυσίμων αυτών, οι οποίες θα πρέπει να αναπτυχθούν από φορείς εκτός του τομέα, δηλαδή από εταιρείες πετρελαίου και γενικότερα προμηθευτές ενέργειας. Επιπλέον, εναλλακτικά καύσιμα, όπως η αμμωνία, η μεθανόλη ή το υδρογόνο, χρειάζονται μια νέα γενιά κινητήρων εσωτερικής καύσης και εξελίξεις στον σχεδιασμό των πλοίων και στις τεχνολογίες πρόωσης, οι οποίες εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των κατασκευαστών κινητήρων και των ναυπηγείων, τα περισσότερα από τα οποία βρίσκονται στην Άπω Ανατολή. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Εν αναμονή της ανάπτυξης αυτών των εναλλακτικών καυσίμων, δεν μπορούν να επιτευχθούν οι μακροπρόθεσμοι στόχοι της συμφωνηθείσας αρχικής στρατηγικής του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΔΝΟ) για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές και οι φιλόδοξοι στόχοι της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και της «δέσμης προσαρμογής στον στόχο του 55 %». Χρειάζεται συντομότερα περισσότερη βαθιά γνώση βασισμένη στην επιστήμη προκειμένου να μειωθούν οι κίνδυνοι που σχετίζονται με τη λήψη αποφάσεων και αυτές να προσανατολιστούν προς τις σωστές επενδύσεις. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο κλάδος, μαζί με αρκετά κράτη μέλη με σημαντικά θαλάσσια συμφέροντα, υπέβαλε στον ΔΝΟ πρόταση για τη σύσταση διοικητικού συμβουλίου και ταμείου στον τομέα της έρευνας και της ανάπτυξης (πρόταση IMRB και IMRF) που θα χρηματοδοτηθούν αρχικά με υποχρεωτική συνεισφορά από κάθε πλοίο άνω των 5 000 gt ανά τόνο καυσίμου που καταναλώνεται. Σκοπός αυτής της πρωτοβουλίας είναι να επισπεύσει την ανάπτυξη εναλλακτικών καυσίμων που χρειάζεται ο ναυτιλιακός κλάδος, αλλά τα οποία δεν μπορεί να αναπτύξει. Ο επείγων χαρακτήρας της κατάστασης οδήγησε στην πρωτοβουλία αυτή και στην προθυμία του ναυτιλιακού κλάδου να συμβάλει. Ελπίζεται ειλικρινά ότι η πρωτοβουλία αυτή θα λάβει περαιτέρω ουσιαστική στήριξη από τον ΔΝΟ. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Τα ζητήματα ασφάλειας θα πρέπει επίσης να παραμείνουν κρίσιμη παράμετρος για την έρευνα και την ανάπτυξη εναλλακτικών καυσίμων, η οποία αποτελεί ιδιαίτερα απαιτητική, δαπανηρή και χρονοβόρα διαδικασία. Η αντιμετώπιση των προκλήσεων ασφάλειας αυτών των νέων καυσίμων θα απαιτήσει την ανάπτυξη νέων κανονισμών και τεχνικών κανόνων για τον ασφαλή σχεδιασμό και την ασφαλή χρήση τους επί των πλοίων. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η απαίτηση συμμόρφωσης των πλοίων με ένα ευρωπαϊκό πρότυπο καυσίμων χωρίς να διασφαλίζεται η διαθεσιμότητα ασφαλών και επαρκών ποσοτήτων χαμηλών και μηδενικών ανθρακούχων εκπομπών στους λιμένες σε παγκόσμιο επίπεδο, θα αποτελούσε σημαντικό ζήτημα ανησυχίας. Το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο του 2020 και συνοδεύει τη στρατηγική για τη βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα (7) προβλέπει ότι τα ανανεώσιμα καύσιμα και τα καύσιμα χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών θα ανέλθουν στο 5,5 % έως 13,5 % του μείγματος καυσίμων της ναυτιλίας έως το 2030. Η ένταση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου καθορίζεται σύμφωνα με τη βάση «από την πηγή στον τροχό» (άρθρο 3-Ορισμοί παράγραφος ιστ) σύμφωνα με τις μεθοδολογίες και τα κριτήρια αειφορίας που ορίζονται στην προτεινόμενη αναθεωρημένη οδηγία για την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, όπου διατηρείται πολλαπλασιαστής 1,2 για τα προηγμένα βιοκαύσιμα και το βιοαέριο που παράγονται από πρώτες ύλες και για τα ανανεώσιμα καύσιμα μη βιολογικής προέλευσης μόνο για τις θαλάσσιες και αεροπορικές μεταφορές. Επιπλέον, όπως τονίζεται στην πρόταση, είναι εύλογη η ανακατεύθυνση των βιοκαυσίμων βιολογικής προέλευσης στον τομέα των μεταφορών που είναι δύσκολο να γίνονται με ηλεκτροκίνηση, όπως η ναυτιλία, οι μετακινήσεις μεγάλων αποστάσεων ή ακόμη και οι αερομεταφορές (8). |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Αυτό το πρόσθετο σύστημα παρακολούθησης, υποβολής έκθεσης και επαλήθευσης (ΠΥΕ) καθορίζει μια μεθοδολογία ανάλυσης του κύκλου ζωής των καυσίμων (ΑΚΖ) στο παράρτημα του προτεινόμενου κανονισμού. Όταν οι εταιρείες προτίθενται να αποκλίνουν από τις προκαθορισμένες τιμές που προβλέπονται στην οδηγία για την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, θα έχουν το δικαίωμα να αποκλίνουν από τις καθιερωμένες προκαθορισμένες τιμές για τους συντελεστές εκπομπών «από το ντεπόζιτο στον τροχό», υπό την προϋπόθεση ότι αυτό γίνεται μόνο όταν οι τιμές μπορούν να πιστοποιηθούν από ένα από τα εθελοντικά συστήματα που αναγνωρίζονται βάσει της οδηγίας για την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, (για τις τιμές «από την πηγή στον τροχό») ή μέσω εργαστηριακών δοκιμών ή άμεσων μετρήσεων των εκπομπών («από το ντεπόζιτο στον τροχό»). Η μεθοδολογία για τον υπολογισμό της έντασης του άνθρακα και οι συντελεστές εκπομπών είναι κρίσιμα ζητήματα που θα πρέπει να εξεταστούν διεξοδικά. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά πως ο προτεινόμενος κανονισμός ως περιφερειακό μέτρο κινδυνεύει να υπονομεύσει τις εν εξελίξει συζητήσεις σχετικά με την αρχική στρατηγική του ΔΝΟ για την απαλλαγή της διεθνούς ναυτιλίας από τις ανθρακούχες εκπομπές, οι οποίες προχωρούν ικανοποιητικά, παράγουν απτά αποτελέσματα και είναι οι μόνες με παγκόσμια προοπτική. Οι κυβερνήσεις μέλη του ΔΝΟ συμφώνησαν επίσης να αρχίσουν να συζητούν μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα μέτρα, συμπεριλαμβανομένων μέτρων που βασίζονται στην αγορά, από τον Οκτώβριο του 2021, σύμφωνα με το συμφωνηθέν πρόγραμμα εργασίας του ΔΝΟ για μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα μέτρα. Οι σχετικές εργασίες του ΔΝΟ που δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί αφορούν τις κατευθυντήριες γραμμές για τον κύκλο ζωής των αερίων του θερμοκηπίου και της έντασης του άνθρακα για όλους τους τύπους καυσίμων. Μέχρι να ολοκληρωθούν αυτές οι εργασίες εντός του ΔΝΟ, πρέπει να αποφευχθούν τα δύο μέτρα και δύο σταθμά. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Η ΕΟΚΕ κρίνει σημαντική την πρόσφατη πρωτοβουλία των κυβερνήσεων των κρατών μελών της ΕΕ να προτείνουν παγκόσμιο πρότυπο καυσίμων χαμηλών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου για τη διεθνή ναυτιλία, που θα εξεταστεί στην επικείμενη 10η συνεδρίαση της Διασυνοδικής ομάδας εργασίας για τα αέρια του θερμοκηπίου (9). Η εν λόγω πρόταση δείχνει, μεταξύ άλλων, το δρόμο για τη συμμόρφωση των σκαφών με το μέτρο αποδεικνύοντας πως έχουν χρησιμοποιήσει αποκλειστικά καύσιμα με ένταση εκπομπών θερμοκηπικών αερίων που δεν υπερβαίνει την οριακή τιμή κατά την περίοδο συμμόρφωσης (π.χ. μείγματα παραδοσιακών καυσίμων και ανανεώσιμων καυσίμων), προσέγγιση παρόμοια με το παράρτημα VI (Κανονισμός 14.1) της σύμβασης MARPOL του ΔΝΟ, που επέβαλε το 2020 την ανώτατη τιμή θείου στα καύσιμα πλοίου του ΔΝΟ. Το υποβληθέν έγγραφο προτείνει επίσης ένα σύστημα πιστοποίησης «Well-to-Wake» (WtW) που θα αναπτυχθεί και θα επικυρωθεί από τον ΔΝΟ. Επιπλέον, δεδομένων των τρεχουσών συζητήσεων εντός του ΔΝΟ σχετικά με την αξιολόγηση κύκλου ζωής των θερμοκηπικών αερίων, όταν επιτευχθεί συμφωνία σε επίπεδο ΔΝΟ σχετικά με μια σφαιρική προσέγγιση για ζητήματα που άπτονται της πρότασης κανονισμού FuelEU, η ενωσιακή νομοθεσία θα πρέπει να ευθυγραμμιστεί πλήρως με τους διεθνείς κανόνες, σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 42 του προτεινόμενου Κανονισμού. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Στη στρατηγική του ΔΝΟ για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές περιλαμβάνεται κατάλογος υποψήφιων βραχυπρόθεσμων, μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων μέτρων για τη μείωση των εκπομπών CO2. Σημειώνοντας ένα σημαντικό βήμα προόδου για την ενεργειακή μετάβαση του ναυτιλιακού τομέα, οι κυβερνήσεις-μέλη του ΔΝΟ, συμπεριλαμβανομένων όλων των κρατών μελών της ΕΕ, κατά την 76η σύνοδο της Επιτροπής Προστασίας Θαλάσσιου Περιβάλλοντος (MEPC) του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΔΝΟ), που πραγματοποιήθηκε από τις 10-17 Ιουνίου 2021, ενέκριναν μια ολοκληρωμένη δέσμη νομικά δεσμευτικών τεχνικών και επιχειρησιακών βραχυπρόθεσμων μέτρων για τη μείωση των εκπομπών του CO2 από τα πλοία, η οποία θα τεθεί σε ισχύ την 1η Νοεμβρίου 2022. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Ειδικότερα, τα μέτρα που εγκρίθηκαν στο πλαίσιο της MEPC 76 απαιτούν από τα πλοία χωρητικότητας 400 gt και άνω να υπολογίζουν τον δείκτη ενεργειακής απόδοσης των υφιστάμενων πλοίων (Energy Efficiency Existing Ship Index/EEXI) με τεχνικά μέσα, για τη βελτίωση της ενεργειακής τους απόδοσης και όλα τα πλοία άνω των 5 000 gt να καθορίζουν τον ετήσιο λειτουργικό δείκτη έντασης άνθρακα (CII) και τον βαθμό CII. Η ένταση άνθρακα συνδέει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου με την ποσότητα του μεταφερόμενου φορτίου κατά τη διανυθείσα απόσταση. Ο ΔΝΟ θα επανεξετάσει την αποτελεσματικότητα της εφαρμογής των απαιτήσεων CII και EEXI έως την 1η Ιανουαρίου 2026, προκειμένου να καθορίσει εάν απαιτούνται περαιτέρω τροποποιήσεις. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Η διεθνής ναυτιλία εν γένει αποτελεί τον μεγαλύτερο διασυνοριακό εμπορικό κλάδο στον κόσμο, καθώς μεταφέρει μεταξύ τρίτων χωρών, πάνω από το 90 % του εμπορικού δυναμικού της, βασικά φορτία για την παγκόσμια οικονομία, όπως πετρέλαιο και προϊόντα πετρελαίου, φυσικό αέριο, χημικά προϊόντα, σίδηρος και άλλα μεταλλεύματα, άνθρακα και λιπάσματα. Ως εκ τούτου, πρέπει να υπάρχει παγκόσμια διαθεσιμότητα καυσίμων με τις απαιτούμενες προδιαγραφές της ΕΕ σε λιμένες ανά τον κόσμο, προκειμένου να λειτουργεί ομαλά το διεθνές εμπόριο. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Η διεθνής ναυτιλία είναι πρωτίστως ένας κλάδος που κατευθύνεται από τις ΜΜΕ, ο οποίος, όταν πρόκειται για χύδην μεταφορά με φορτηγά πλοία, είναι ένας πραγματικά επιχειρηματικός τομέας με τα χαρακτηριστικά μιας απόλυτα ανταγωνιστικής αγοράς. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι ο τομέας περιλαμβάνει χιλιάδες εταιρείες παγκοσμίως και δεν κυριαρχείται από περιορισμένο αριθμό πολύ μεγάλων εταιρειών ή συμμαχιών, όπως συμβαίνει στην περίπτωση των τακτικών θαλάσσιων μεταφορών και των κυριότερων βιομηχανικών τομέων και τομέων υπηρεσιών παγκοσμίως. Ως εκ τούτου, οι ναυτιλιακές εταιρείες μεγέθους ΜΜΕ δεν έχουν τη διαπραγματευτική ισχύ να διανέμουν και να καλύπτουν νέα καύσιμα σε λιμένες ανά τον κόσμο. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Η εκτίμηση επιπτώσεων της Επιτροπής σχετικά με την πρόταση κανονισμού FuelEU για τη ναυτιλία προβλέπει αυξημένη ζήτηση για ανανεώσιμα καύσιμα και καύσιμα χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών στον κλάδο των θαλάσσιων μεταφορών, με έμφαση, μεταξύ άλλων, στα υγρά βιοκαύσιμα, στα αέρια που είναι απαλλαγμένα από εκπομπές άνθρακα (συμπεριλαμβανομένου του βιολογικού ΥΦΑ), στα συνθετικά καύσιμα, στα απαλλαγμένα από ανθρακούχες εκπομπές καύσιμα (μεθανόλη και αμμωνία) και στην ηλεκτρική ενέργεια. Η εκτίμηση επιπτώσεων προβλέπει αυξημένη χρήση βιοκαυσίμων, ενώ η σημασία των βιοκαυσίμων αναγνωρίζεται επίσης, ιδίως για τους τομείς που είναι δύσκολο να απαλλαγούν από τις ανθρακούχες εκπομπές, όπως οι αεροπορικές και οι θαλάσσιες μεταφορές. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Υπάρχει η πρόκληση της ανάπτυξης της παραγωγής και της απαιτούμενης υποδομής εφοδιασμού με συνθετικά καύσιμα σε παγκόσμιο επίπεδο. Η αναθεωρημένη πρόταση της οδηγίας για την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές καθορίζει ένα νέο στόχο της ΕΕ για μερίδιο ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές τουλάχιστον 40 % το 2030. Ωστόσο, αναγνωρίζεται ότι η ναυτιλία αντιμετωπίζει μεγαλύτερες προκλήσεις απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές σε σύγκριση με άλλους τομείς, λόγω της τρέχουσας έλλειψης τεχνολογιών μηδενικών εκπομπών που είναι έτοιμες για την αγορά. Πράγματι, τα καύσιμα χαμηλών και μηδενικών ανθρακούχων εκπομπών για τη ναυτιλία δεν είναι επί του παρόντος διαθέσιμα στην αγορά. Επιπλέον, οι επενδύσεις κεφαλαίου που απαιτούνται για την ανάπτυξη της παραγωγής π.χ. πράσινης αμμωνίας (συνθετικής αμμωνίας), ανάλογα με τις μεθόδους παραγωγής και τις ειδικές οδούς παραγωγής καυσίμων, εκτιμάται ότι κυμαίνονται περίπου μεταξύ 1,2-1,65 τρισ. USD (UMAS, 2020) και δεν περιλαμβάνουν τις επενδύσεις που απαιτούνται για την υποδομή εφοδιασμού παγκοσμίως. |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | Ως εκ τούτου, υπερεκτιμάται ο στόχος που έχει τεθεί για τη μέση μείωση κατά 75 % της έντασης των αερίων θερμοκηπίου της ενέργειας που χρησιμοποιείται από τα πλοία έως το 2050. Ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για την απαλλαγή του ναυτιλιακού τομέα από τις ανθρακούχες εκπομπές θα είναι η παροχή των νέων υποδομών ανεφοδιασμού καυσίμων που θα απαιτούνται σε λιμένες ανά τον κόσμο για τον ασφαλή εφοδιασμό των πλοίων με εναλλακτικά καύσιμα. Είναι προς το συμφέρον του ναυτιλιακού τομέα η ταχεία ανάπτυξη των υποδομών αυτών, έτσι ώστε τα νέα καύσιμα να είναι άμεσα διαθέσιμα σε παγκόσμιο επίπεδο και από όσο το δυνατόν περισσότερους λιμένες, καθώς αυτό θα καταστήσει λιγότερο δαπανηρή την τιμή των καυσίμων μηδενικών ανθρακούχων εκπομπών, διευκολύνοντας έτσι τη συμμόρφωση με τους δεδηλωμένους στόχους του προτεινόμενου κανονισμού. |
| --- | --- |

3.20.

| 3.21. | Τα «υποκατάστατα» καύσιμα, όπως τα προηγμένα βιοκαύσιμα, π.χ. τα υδρογονοκατεργασμένα φυτικά έλαια, τα οποία έχουν περιορισμένη συμβατότητα με όλους τους σύγχρονους κινητήρες πλοίων (όλους τους τύπους σκαφών ανεξάρτητα από τον κλάδο) που μπορούν να καίνε βιοκαύσιμα χωρίς να απαιτούνται τεχνικές προσαρμογές, προσαρμογές στην ασφάλεια ή τον σχεδιασμό, θα μπορούσαν να αποτελέσουν μερική λύση τουλάχιστον στον τομέα του χύδην εμπορίου. Ωστόσο, αποτελεί ευθύνη των προμηθευτών καυσίμων να διασφαλίζουν ότι, όταν αναμειγνύονται με ορυκτά καύσιμα, τα συγκεκριμένα μείγματα είναι κατάλληλα για χρήση σε πλοία και διατίθενται σε επαρκείς ποσότητες στους λιμένες της ΕΕ. Τα βιοκαύσιμα που εισάγονται στην αγορά της ΕΕ θα πρέπει να πληρούν τα κριτήρια αειφορίας της ΕΕ, όπως ορίζονται στην αναθεωρημένη οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (παράρτημα IX, μέρη Α και Β). Το σχέδιο του κανονισμού FuelEU για τη ναυτιλία μετατοπίζει στα πλοία την ευθύνη για την εκπλήρωση των κριτηρίων αειφορίας της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Επιπλέον, η παροχή κινήτρων για την υιοθέτηση μειγμάτων βιοκαυσίμων της συγκεκριμένης ποιότητας που αγοράζονται εκτός της ΕΕ θα μπορούσε να δημιουργήσει προκλήσεις επιβολής, θέτοντας σε κίνδυνο την επίτευξη των στόχων μείωσης των εκπομπών. |
| --- | --- |

3.21.

| 3.22. | Όλα τα υποψήφια συνθετικά καύσιμα, όπως η πράσινη αμμωνία ή το πράσινο υδρογόνο (10), παρουσιάζουν ορισμένα εμπόδια στην αγορά (οικονομικά/τεχνολογικά/ρυθμιστικά) που εμποδίζουν τη χρήση τους ως εναλλακτικά καύσιμα πλοίων στο άμεσο μέλλον. Το τοπίο των εναλλακτικών καυσίμων πλοίων δεν είναι μόνο κατακερματισμένο αλλά και μη ανεπτυγμένο, για αυτό η σχετική Ε & Α πρέπει να ενισχυθεί και να επιταχυνθεί. |
| --- | --- |

3.22.

| 3.23. | Η μεθοδολογία για τον υπολογισμό της έντασης άνθρακα και των συντελεστών εκπομπών είναι κρίσιμα ζητήματα που θα πρέπει επίσης να εξεταστούν διεξοδικά. Θα πρέπει να δοθεί προσοχή στην ολίσθηση μεθανίου και στον παράγοντα έμμεσης αλλαγής της χρήσης γης, ιδίως σε σχέση με την υιοθέτηση και χρήση βιοκαυσίμων και υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ). Τα βιοκαύσιμα πρώτης γενιάς δεν μπορούν να θεωρηθούν μακροπρόθεσμα βιώσιμα υλικά, λόγω της ανταγωνιστικής ως προς τα τρόφιμα χρήσης γης και της εξάντλησης του εδάφους. |
| --- | --- |

3.23.

| 3.24. | Εν τέλει, καθώς η ναυτιλία αποτελεί πραγματικά παγκόσμιο κλάδο, οι παγκόσμιοι κανονισμοί αποτελούν την πιο αποτελεσματική και αποδοτική οδό. Κάθε μέτρο που εφαρμόζεται σε επίπεδο ΕΕ πρέπει να είναι συμβατό με τους κανονισμούς του ΔΝΟ, και τηρεί την ισορροπία μεταξύ των διεθνών κανονισμών και των ενωσιακών νομοθετικών πρωτοβουλιών. |
| --- | --- |

3.24.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Υπεύθυνος φορέας (προμηθευτής καυσίμων αντί του πλοιοκτήτη): οι φορείς εκμετάλλευσης πλοίων δεν μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνοι ούτε για την ποιότητα ούτε για τη διαθεσιμότητα συγκεκριμένων καυσίμων. Η ένταση του άνθρακα των καυσίμων πλοίων θα πρέπει να ρυθμίζεται σε παγκόσμιο επίπεδο και να υπόκειται στην επαρκή διαθεσιμότητα εναλλακτικών μη ορυκτών καυσίμων. Επί του παρόντος, αυτά δεν είναι διαθέσιμα για τις θαλάσσιες μεταφορές βαθέων υδάτων και θα παραμείνουν έτσι στο εγγύς μέλλον. Τα πλοία δεν μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνα για τον ανεφοδιασμό καυσίμων που είτε είναι τεχνολογικά ανώριμα είτε είναι διαθέσιμα μόνο σε πολύ περιορισμένες ποσότητες ή/και σε περιορισμένες γεωγραφικές περιοχές. Αυτό θα ήταν συγκρίσιμο με το να ζητείται από τους χρήστες αυτοκινήτων να χρησιμοποιούν ένα συγκεκριμένο μείγμα καυσίμων που δεν είναι ευρέως διαθέσιμο στην αγορά. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Ρητή υποχρέωση των ναυλωτών να αναλάβουν την ευθύνη τους: η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» πρέπει να ισχύει σε όλες τις περιπτώσεις. Η ευθύνη των ναυλωτών, αν και αναγνωρίζεται στις σχετικές νομοθετικές πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΣΕΔΕ, FuelEU για τη ναυτιλία), δεν υποχρεώνει ρητά τους ναυλωτές να αναλάβουν την ευθύνη τους. Εάν ο πλοιοκτήτης καταστεί υπεύθυνος για τις εκπομπές ενός πλοίου, θα επιβαρυνθεί με τις υψηλότερες εκπομπές CO2 που προκαλούνται από την αμιγώς οικονομική ανάλυση κόστους-οφέλους του ναυλωτή, η οποία δεν λαμβάνει υπόψη τις αρνητικές περιβαλλοντικές εξωτερικές επιπτώσεις. Μια τέτοια κατάσταση δεν θα ήταν μόνο άδικη, αλλά και αντιπαραγωγική. Εφόσον ο ναυλωτής δεν έχει νομική ευθύνη, θα συνεχίσει να βασίζει όλες τις επιχειρησιακές αποφάσεις μόνο στην εκτίμηση του κόστους και θα εξαιρείται από την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», η οποία πρέπει να εφαρμόζεται ορθά στη ναυτιλία όπως και σε όλους τους άλλους τομείς. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Αποφυγή διπλής καταμέτρησης/απαιτήσεων: η εν λόγω πρόταση εισάγει ένα δεύτερο σύστημα ΠΥΕ (παρακολούθησης, υποβολής εκθέσεων και επαλήθευσης) της ΕΕ για τους σκοπούς του προτεινόμενου κανονισμού. Μολονότι η διασφάλιση της ευελιξίας είναι υψίστης σημασίας, θα πρέπει να αποφεύγεται στο μέτρο του δυνατού η θέσπιση διπλής μέτρησης των μειώσεων των εκπομπών ή διπλών απαιτήσεων μέσω της ομογενοποίησης των μεθοδολογιών ΠΥΕ. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Αποφυγή της δημιουργίας ενός μη λειτουργικού μηχανισμού συμμόρφωσης: το σχέδιο πρότασης δημιουργεί επίσης έναν πολύπλοκο μηχανισμό ομαδοποίησης των πιστωτικών μορίων πλεονάζουσας έντασης άνθρακα των καυσίμων που χρησιμοποιούνται από πλοία που συμμορφώνονται υπέρ του δέοντος με τις απαιτήσεις. Η ρύθμιση αυτή υπόκειται σε συμφωνία συνασφάλισης με εναρμονισμένες κυρώσεις για τη μη συμμόρφωση και μεταφορά πιστώσεων μεταξύ διαφόρων εταιρειών με πλοία με υψηλές και με χαμηλές επιδόσεις που έχουν πιστοποιηθεί από τον ίδιο ελεγκτή. Αντίθετα, προτείνεται ένας ευέλικτος μηχανισμός για να συμπεριληφθεί στον προτεινόμενο κανονισμό, ο οποίος θα εφαρμόζεται αρχικά μόνο στα συνθετικά καύσιμα (11) που χρησιμοποιούνται από πλοία με χρονοδιάγραμμα σταδιακής εφαρμογής (παρόμοιο με την ανάπτυξη της χερσαίας παροχής ηλεκτρικής ενέργειας — το άρθρο 5 του προτεινόμενου κανονισμού είναι σχετικό). Εάν αυτός γίνει δεκτός, οι απαιτήσεις θα επεκταθούν σταδιακά σε όλα τα ανανεώσιμα καύσιμα και τα καύσιμα χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών (με την επιφύλαξη ρήτρας επανεξέτασης και εκτίμησης επιπτώσεων στο μέλλον, η οποία θα εξετάζει επίσης τη διαθεσιμότητα των ανανεώσιμων καυσίμων και των καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών για τον τομέα της ναυτιλίας και τα ζητήματα ανταγωνισμού των ανανεώσιμων καυσίμων και των καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, για παράδειγμα, με άλλα μεταφορικά μέσα). Σταδιακά, θα προωθηθούν εταιρικές σχέσεις μεταξύ των παραγόντων της αγοράς που έχουν επενδύσει σε «πράσινα» καύσιμα, οι οποίοι επιθυμούν να συγκεντρώσουν τις μονάδες συμμόρφωσής τους και να προβούν σε κοινές κοινοποιήσεις στον ίδιο διαπιστευμένο ελεγκτή. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Επέκταση των εξαιρέσεων για την ανάπτυξη της χερσαίας παροχής ηλεκτρικής ενέργειας μετά το 2034: αν και αναγνωρίζεται η ανάγκη να δοθεί προτεραιότητα στην ανάπτυξη της χερσαίας παροχής ηλεκτρικής ενέργειας όσον αφορά την επίτευξη απτών οικονομικά αποδοτικών μειώσεων των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και της ατμοσφαιρικής ρύπανσης κατά τον ελλιμενισμό, με έμφαση στα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων και τα επιβατηγά πλοία, η εξαίρεση από την υποχρεωτική χρήση της χερσαίας παροχής ηλεκτρικής ενέργειας για τα προαναφερθέντα τμήματα ναυτιλίας όταν δεν υπάρχει υποδομή στον λιμένα και όταν ο ηλεκτρικός εξοπλισμός του πλοίου δεν είναι συμβατός με την εγκατάσταση του λιμένα, δεν θα πρέπει να περιορίζεται μετά το 2034. |
| --- | --- |

4.5.

Βρυξέλλες, 8 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  COM(2021) 562 final.

1

(2)  Ευρωπαϊκή Ένωση Εφοπλιστών, 2021.

2

(3)  Τέταρτη μελέτη του ΔΝΟ για τα αέρια του θερμοκηπίου, 2020.

3

(4)  COM(2021) 551 final.

4

(5)  COM(2021) 557 final.

5

(6)  COM(2021) 559 final.

6

(7)  SWD(2020) 331 final.

7

(8)  TEN/748: Γνωμοδότηση με θέμα την «Αναθεώρηση της οδηγίας σχετικά με την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές» (βλέπε σελίδα 127 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας), σημείο 4.17.

8

(9)  Έγγραφο ISWG-GHG 10/5/3 (Αυστρία κ.ά.) της 3.10.2021.

9

(10)  Όπως ορίζεται στη γνωμοδότηση TEN/718 με θέμα τη στρατηγική για το υδρογόνο (ΕΕ C 123 της 9.4.2021, σ. 30).

10

(11)  Στα συνθετικά καύσιμα περιλαμβάνονται η συνθετική αμμωνία, η συνθετική μεθανόλη, το συνθετικό ντίζελ, το συνθετικό μαζούτ και το συνθετικό αέριο [σ. 7, παραρτήματα στο έγγραφο COM(2021) 562 final].

11

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/152 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/152

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2003/87/ΕΚ όσον αφορά τη συμβολή των αεροπορικών μεταφορών στον στόχο της Ένωσης για μείωση των εκπομπών στο σύνολο της οικονομίας και για την κατάλληλη εφαρμογή ενός παγκόσμιου αγορακεντρικού μέτρου»

[COM(2021) 552 final]

(2022/C 152/25)

| Γενικός εισηγητής: | ο κ. Dumitru FORNEA |
| --- | --- |

Γενικός εισηγητής:

ο κ. Dumitru FORNEA

| Αιτήσεις γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 20.9.2021
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.9.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 192 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 9.11.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 8.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 209/3/5 |

Αιτήσεις γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 20.9.2021

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.9.2021

Νομική βάση

Άρθρο 192 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

9.11.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

8.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

209/3/5

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την τροποποίηση της οδηγίας 2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1) όσον αφορά τη συμβολή των αεροπορικών μεταφορών στον στόχο της Ένωσης για μείωση των εκπομπών στο σύνολο της οικονομίας αποτελεί θετικό βήμα για τη μείωση των επιπτώσεων του τομέα των αεροπορικών μεταφορών στο κλίμα. Υποστηρίζουμε τις προτεινόμενες τροπολογίες, αλλά τονίζουμε την ανάγκη διατήρησης ισότιμων όρων ανταγωνισμού και προστασίας των κοινωνικών και εργασιακών δικαιωμάτων. Αν και δεν αποτελούν τη μεγαλύτερη πηγή εκπομπών στην κοινωνία ή στον τομέα των μεταφορών, οι αεροπορικές μεταφορές και όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη σε αυτές πρέπει να διαδραματίσουν τον ρόλο τους βοηθώντας μας να δημιουργήσουμε έναν βιώσιμο κλάδο αεροπορικών μεταφορών. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω του κοινωνικού διαλόγου και της συνεργασίας με τις συνδικαλιστικές ενώσεις του τομέα, οι οποίες αποτελούν κρίσιμο τμήμα της κλιματικής μετάβασης. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Σε γενικές γραμμές, είμαστε αντίθετοι με τη δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων στο πλαίσιο του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ΣΕΔΕ), εκτός εάν συμβάλλει στη διασφάλιση του θεμιτού ανταγωνισμού. Στην περίπτωση των πτήσεων εντός του ΕΟΧ, υπάρχει μικρότερος κίνδυνος να προκύψουν άνισοι όροι ανταγωνισμού· ωστόσο, πρέπει να παραμείνουμε σε επαγρύπνηση όσον αφορά τη διαρροή άνθρακα, ιδίως στην κυκλοφορία για λόγους αναψυχής και στην κυκλοφορία μεγάλων αποστάσεων. Ως εκ τούτου, θα υποστηρίξουμε να διατηρηθεί ως προτεινόμενη ημερομηνία το 2027 για την πλήρη κατάργηση των δωρεάν δικαιωμάτων και, εν τω μεταξύ, θα προσαρμόσουμε τη δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων ώστε να επικεντρωθούμε στον θεμιτό ανταγωνισμό. Με τον τρόπο αυτόν, μπορούμε να εφαρμόσουμε το ΣΕΔΕ, να βελτιώσουμε τη διάδοση των βιώσιμων καυσίμων αεροσκαφών (SAF) και να μειώσουμε το επίπεδο των δωρεάν δικαιωμάτων, αποφεύγοντας παράλληλα τη στρέβλωση του ανταγωνισμού εντός της αγοράς. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Αποτελεί επιτακτική ανάγκη να συμβάλει η πρόταση στην προστασία των ισότιμων όρων ανταγωνισμού προκειμένου να υποστηριχθούν εταιρείες που παρέχουν αξιοπρεπή εργασία και κοινωνικά πρότυπα. Είναι επίσης σημαντικό να αποφευχθούν μακροπρόθεσμες αρνητικές επιπτώσεις στις συνθήκες εργασίας λόγω του αθέμιτου ανταγωνισμού από εταιρείες που δεν δραστηριοποιούνται στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ. Ως εκ τούτου, συνιστούμε τη δρομολόγηση μιας «εκτίμησης των κοινωνικών επιπτώσεων», κατά την οποία θα εξετάζεται η σχέση μεταξύ της εφαρμογής του ΣΕΔΕ, του θεμιτού ανταγωνισμού και της δυνητικής κοινωνικής ζημίας της διαρροής άνθρακα. Επιπλέον, προτείνουμε τη διεξαγωγή δύο ενδιάμεσων εκτιμήσεων, κατά τις οποίες θα αναλυθεί ο κοινωνικός, περιβαλλοντικός και οικονομικός αντίκτυπος του τροποποιημένου ΣΕΔΕ. Αυτό θα πρέπει να πραγματοποιηθεί δύο και τέσσερα έτη μετά την έναρξη ισχύος του τροποποιημένου ΣΕΔΕ και θα πρέπει να παρέχει σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη την ευκαιρία να επανεξετάσουν την εφαρμογή του ΣΕΔΕ και τους στόχους του προγράμματος. Οι εκτιμήσεις αυτές θα παράσχουν επίσης τη δυνατότητα να ελεγχθεί η ανάκαμψη της βιομηχανίας σε σχέση με τους στόχους του ΣΕΔΕ. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Οι ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί θα πρέπει να εξαιρούνται από το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής της ΕΕ, ούτως ώστε μόνο οι εγκαταστάσεις που εκπέμπουν διοξείδιο του άνθρακα κατά τις παραγωγικές τους διαδικασίες να επιτρέπεται να εμπορεύονται δικαιώματα εκπομπής. Η προσέγγιση αυτή αποσκοπεί στην εξάλειψη κάθε κινδύνου κερδοσκοπίας και μοιάζει με την προσέγγιση που υιοθετήθηκε στην Κίνα, βάσει της οποίας απαγορεύεται στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να συμμετέχουν στο σύστημά της εμπορίας δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Το μεγαλύτερο μέρος της κυκλοφορίας εκτός του ΕΟΧ διέρχεται από κεντρικούς κόμβους είτε εντός είτε εκτός του ΕΟΧ. Επί του παρόντος, οι περισσότεροι επιβάτες διαθέτουν σειρά επιλογών για τις πτήσεις τους εκτός του ΕΟΧ μέσω εσωτερικών και εξωτερικών κόμβων. Ωστόσο, λόγω του αυξημένου κόστους του ΣΕΔΕ, υπάρχει σημαντικός κίνδυνος υπονόμευσης των μεταφορέων στο εσωτερικό του ΕΟΧ από φθηνότερες μεταφορές που βασίζονται σε κόμβους εκτός του ΕΟΧ. Για να αντιμετωπιστεί αυτό, η δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων ΣΕΔΕ πρέπει να αντικατασταθεί από έναν στοχευμένο μηχανισμό κατά των ανταγωνιστικών μειονεκτημάτων, προκειμένου να προστατευθούν οι ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες και οι ευρωπαϊκοί κόμβοι. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΕ πρέπει να προωθήσει μια περισσότερο φιλόδοξη, ενιαία παγκόσμια ρύθμιση όσον αφορά την τιμολόγηση άνθρακα και πρέπει να λάβει εντολή να διαπραγματευτεί σχετικά σε παγκόσμιο επίπεδο. Εκτός από την παγκόσμια εντολή, προτείνουμε την εφαρμογή ενός ή και των δύο ακόλουθων μηχανισμών προκειμένου να διασφαλισθεί η δίκαιη και βιώσιμη εφαρμογή του ΣΕΔΕ και να υποστηριχθεί μια ευρύτερη βάση εφαρμογής βραχυπρόθεσμα:






  α) | θέσπιση μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα· |
| --- | --- | --- |

1.6.

α)

θέσπιση μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα·

| β) | αντικατάσταση του συστήματος δωρεάν κατανομής από στοχευμένη προστασία έναντι του αθέμιτου ανταγωνισμού, |
| --- | --- |

β)

αντικατάσταση του συστήματος δωρεάν κατανομής από στοχευμένη προστασία έναντι του αθέμιτου ανταγωνισμού,

| 1.7. | Το ΣΕΔΕ θα πρέπει να στηρίξει τη μετάβαση προς περισσότερο βιώσιμους τρόπους μεταφοράς, μεταξύ άλλων και στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών, και θα πρέπει, ως εκ τούτου, να προωθήσει τη μείωση της χρήσης της ιδιωτικής αεροπλοΐας. Το ΣΕΔΕ θα πρέπει να ενθαρρύνει τη χρήση βιώσιμων μαζικών μεταφορών και, ως εκ τούτου, να υποχρεώσει τους χρήστες επιχειρηματικών αεριωθούμενων αεροπλάνων να καταβάλλουν υψηλότερα τέλη. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Τα έσοδα από το ΣΕΔΕ θα πρέπει να επενδυθούν σε αναπτυξιακά έργα που θα μειώσουν περαιτέρω τον περιβαλλοντικό αντίκτυπο των αεροπορικών μεταφορών, στηρίζοντας τη μείωση του κόστους και τη μεγαλύτερη διάδοση των SAF. Θα πρέπει επίσης να στηριχθεί η μετάβαση των αερολιμένων, των προμηθευτών καυσίμων και των φορέων παροχής υπηρεσιών εδάφους προς την επιβολή νέων κανόνων όσον αφορά τη χρήση των SAF στους ευρωπαϊκούς αερολιμένες μέσω της πρότασης ReFuelEU. Τα έσοδα πρέπει επίσης να στηρίζουν μια δίκαιη μετάβαση για τους εργαζόμενους στον κλάδο των αεροπορικών μεταφορών που έχουν πληγεί από την κλιματική αλλαγή. Για να υλοποιηθεί αυτό, θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα κοινωνικό ταμείο στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών που θα καθιστά εφικτή την κατάρτιση και τη μετάβαση των εργαζομένων στον εν λόγω τομέα. Η διαχείριση αυτού του ταμείου θα μπορούσε να γίνεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με τη στήριξη τόσο των εργοδοτών όσο και των συνδικαλιστικών ενώσεων. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Μέσω του ΣΕΔΕ, η πρόταση θα πρέπει να ενθαρρύνει τις μεταφορικές εταιρείες να αναπτύξουν δίκτυα διατροπικών μεταφορών στους μεγαλύτερους κόμβους τους, προκειμένου να επεκταθούν σε ένα μεγαλύτερο δίκτυο προορισμών, μειώνοντας παράλληλα τις περιττές πτήσεις πολύ μικρών αποστάσεων. Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί με την αύξηση του επιπέδου δωρεάν δικαιωμάτων που θα παρέχονται αντί αυτών σε άλλα σημεία του δικτύου της αεροπορικής εταιρείας, σε περιοχές που δεν διαθέτουν κατάλληλες σιδηροδρομικές συνδέσεις. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΕ θα πρέπει να συνεργαστεί με τα ευρωπαϊκά συμβούλια εργαζομένων (ΕΣΕ), τις τομεακές επιτροπές κοινωνικού διαλόγου και άλλα κοινά φόρουμ, όπως η στρογγυλή τράπεζα για τις αεροπορικές μεταφορές, σχετικά με τον συνεχιζόμενο αντίκτυπο του αναθεωρημένου ΣΕΔΕ καθ’ όλη τη διάρκεια της εφαρμογής του. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στον κοινωνικό διάλογο με τους εργαζόμενους και στην κατανόηση των αναγκών και των προβληματισμών τους σε σχέση με τις βιώσιμες αεροπορικές μεταφορές. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Το ειδικό καθεστώς των εξόχως απόκεντρων περιοχών της ΕΕ θα πρέπει να διατηρηθεί και οι περιφέρειες αυτές θα πρέπει να εξαιρεθούν από το ΣΕΔΕ σύμφωνα με το άρθρο 349 της ΣΛΕΕ, με το οποίο επιτρέπονται παρεκκλίσεις από την εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ στις εν λόγω περιοχές. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Επικροτούμε την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την τροποποίηση της οδηγίας 2003/87/ΕΚ όσον αφορά τη συμβολή των αεροπορικών μεταφορών στον στόχο της Ένωσης για μείωση των εκπομπών στο σύνολο της οικονομίας. Αν και δεν αποτελούν τη μεγαλύτερη πηγή εκπομπών στην κοινωνία ή στις μεταφορές, οι αεροπορικές μεταφορές και όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη σε αυτές πρέπει να διαδραματίσουν τον ρόλο τους βοηθώντας μας να δημιουργήσουμε έναν βιώσιμο κλάδο αεροπορικών μεταφορών και να επιτύχουμε τους στόχους μας για το κλίμα, όπως περιγράφονται στη συμφωνία του Παρισιού και στη δέσμη μέτρων «Προσαρμογή στον στόχο του 55 %». |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Μέσω αυτών των πρωτοβουλιών, της συμμετοχής των ενδιαφερόμενων μερών και του κοινωνικού διαλόγου μπορούν να μετριαστούν πολλές από τις κοινωνικές και οικονομικές απειλές για τους εργαζόμενους στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών και επικροτούμε τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να διασφαλίσει ότι όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, ιδίως οι συνδικαλιστικές ενώσεις και τα ΕΣΕ, συμμετέχουν στα θέματα της κλιματικής αλλαγής και της δίκαιης μετάβασης καθ’ όλη την πορεία της παρούσας πρότασης, καθώς και σε όλες τις μελλοντικές εργασίες σχετικά με τις βιώσιμες αεροπορικές μεταφορές. |
| --- | --- |

2.2.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

3.1.   Εξέταση των επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19

| 3.1.1. | Ο κλάδος των αεροπορικών μεταφορών συγκαταλέγεται μεταξύ εκείνων που επλήγησαν σφοδρότερα καθ’ όλη τη διάρκεια της πρόσφατης πανδημίας COVID-19 και, ως εκ τούτου, με την παρούσα πρόταση πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο να δοθεί στον κλάδο αυτόν ο χώρος και ο χρόνος που χρειάζεται για να ανακάμψει. Ωστόσο, έχει καταστεί σαφές ότι ο κλάδος των αεροπορικών μεταφορών έχει εγγενές πρόβλημα βιωσιμότητας, τόσο από κοινωνική όσο και από περιβαλλοντική άποψη, και ότι οιαδήποτε ανάκαμψη, συμπεριλαμβανομένης της στήριξης που παρέχεται στον τομέα, πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις προσπάθειες που καταβάλλονται για να καταστεί ο κλάδος περισσότερο βιώσιμος μακροπρόθεσμα. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Τα στοιχεία που δημοσίευσε ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια της Αεροναυτιλίας (Eurocontrol) δείχνουν ότι ο τομέας των αεροπορικών μεταφορών έχει ακόμη πολύ δρόμο έως ότου επανέλθει στα επίπεδα κυκλοφορίας του 2019. Το καλοκαίρι του 2021, τα επίπεδα κυκλοφορίας επέστρεψαν μόλις στο 70 % των επιπέδων του 2019 (2) και ο Eurocontrol εκτιμά ότι τα επίπεδα κυκλοφορίας του 2019 θα επανέλθουν μόλις το 2023 (3). Δεδομένου αυτού, είναι σαφές ότι ο κλάδος των αεροπορικών μεταφορών εμφανίζει, και θα συνεχίσει να εμφανίζει, μειωμένα επίπεδα κυκλοφορίας τουλάχιστον έως και το 2023. Επιπλέον, οι εργαζόμενοι επηρεάστηκαν κατ’ αντιστοιχία από τη μείωση της κυκλοφορίας. Αν και οι σχετικές πληροφορίες παραμένουν δυσεύρετες, η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των Ενώσεων Εργαζομένων στις Μεταφορές (ETF) εκτιμά ότι περίπου το 60 % του προσωπικού εδάφους έμειναν άνεργοι κατά τη διάρκεια της πανδημίας (4). Η θέσπιση μέτρων που θα στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου ανάκαμψης θα μπορούσε να έχει αρνητικές συνέπειες τόσο για τους εργαζόμενους όσο και για τον κλάδο στο σύνολό του. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Ωστόσο, υποστηρίζουμε τη δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων μόνο στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ για την αποφυγή της στρέβλωσης του ανταγωνισμού ή της διαρροής άνθρακα. Πρέπει να ληφθεί υπόψη το ενδεχόμενο διαρροής άνθρακα που ενδέχεται να προκύψει από τις αεροπορικές εταιρείες που μεταβαίνουν σε φθηνότερους προορισμούς, ιδίως στην αγορά αναψυχής. Εξακολουθεί να υπάρχει ο κίνδυνος να παραβλεφθούν πολλοί τυπικοί προορισμοί αναψυχής έναντι προορισμών εκτός του ΕΟΧ, δεδομένου ότι οι τελευταίοι παρέχουν φθηνότερα τέλη εκπομπών σε σύγκριση με τους αντίστοιχους προορισμούς εντός του ΕΟΧ. Όσον αφορά τις πτήσεις εκτός του ΕΟΧ, πρέπει να υπάρξει περαιτέρω εξέταση, δεδομένου ότι υπάρχει σημαντική απειλή να εκμεταλλευτούν οι αερομεταφορείς τρίτων χωρών το ΣΕΔΕ και να διαταραχθούν οι ισότιμοι όροι ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Ως εκ τούτου, κατά τη γνώμη μας, ενώ ως ημερομηνία κατάργησης των δωρεάν δικαιωμάτων θα πρέπει να διατηρηθεί το 2027, δωρεάν δικαιώματα θα πρέπει να παρέχονται μόνο για την προστασία του θεμιτού ανταγωνισμού. Με τον τρόπο αυτόν, μπορούν να επιτευχθούν οι στόχοι της παρούσας πρότασης και να προστατευθούν οι ισότιμοι όροι ανταγωνισμού, καθώς ο κλάδος προσπαθεί να ανακάμψει και να συμμετάσχει στον ανταγωνισμό στο πλαίσιο του νέου ΣΕΔΕ. |
| --- | --- |

3.1.4.

3.2.   Θεμιτός ανταγωνισμός και διαρροή άνθρακα

| 3.2.1. | Οι αεροπορικές μεταφορές αποτελούν έναν εξαιρετικά κινητό και σε μεγάλο βαθμό απελευθερωμένο παγκόσμιο κλάδο. Ως εκ τούτου, ο τομέας είναι επιρρεπής σε σημαντικό ανταγωνισμό, μεγάλο μέρος του οποίου προκαλεί ή ενδέχεται να προκαλέσει στρέβλωση της αγοράς. Αυτό μπορεί να διαπιστωθεί σαφώς στα κοινωνικού χαρακτήρα ζητήματα που αντιμετωπίζει η αγορά των αεροπορικών μεταφορών, όπου οι εταιρείες χρησιμοποιούν τις ευνοϊκές κοινωνικές συνθήκες που ισχύουν εντός του ΕΟΧ και σε τρίτες χώρες για την εκμετάλλευση των εργαζομένων και τη μείωση του εργατικού κόστους. Αυτή η πρακτική είναι πλέον συνηθισμένη στις αεροπορικές μεταφορές και συνιστά προειδοποίηση για εμάς όταν εξετάζουμε το περιβαλλοντικό κόστος. Ως εκ τούτου, απαιτείται ισχυρή νομοθεσία για να διασφαλιστεί ότι δεν θα υπάρχει διαρροή άνθρακα ή εκμετάλλευση του ΣΕΔΕ από χώρες ή εταιρείες, ιδίως από εκείνες που βρίσκονται εκτός του συστήματος. Αυτό έχει μεγαλύτερη σημασία όταν εξετάζεται η διηπειρωτική κυκλοφορία, για παράδειγμα οι επιβάτες εκείνοι που διέρχονται από τον ΕΟΧ αντί να έχουν το σημείο αναχώρησης ή προορισμού τους στον ΕΟΧ, ή εκείνοι που αναχωρούν ή φτάνουν μεν από τον ΕΟΧ αλλά διέρχονται μέσω κόμβων εκτός ΕΟΧ. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Επικροτούμε την πρόταση να ενσωματωθεί η πλήρης εφαρμογή του ΣΕΔΕ σε όλες τις πτήσεις εντός του ΕΟΧ, καθώς αυτό θα συμβάλει στη διατήρηση ισότιμων όρων ανταγωνισμού στο εσωτερικό της αγοράς. Υποστηρίζουμε επίσης την πρόθεση της πρότασης για κατάργηση των δωρεάν δικαιωμάτων, αλλά τονίζουμε ότι τα δικαιώματα αυτά θα πρέπει να παρέχονται μόνο για τη διατήρηση του θεμιτού ανταγωνισμού. Το πεδίο εφαρμογής αυτού δεν θα πρέπει να περιορίζεται στον ανταγωνισμό μεταξύ των αεροπορικών εταιρειών, αλλά θα πρέπει να διευρυνθεί ώστε να διασφαλίζεται θεμιτός ανταγωνισμός μεταξύ των κόμβων εντός και εκτός ΕΟΧ που ανταγωνίζονται για τις κυκλοφοριακές συνδέσεις, καθώς και των προορισμών αναψυχής που ανταγωνίζονται με προορισμούς εκτός ΕΟΧ. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Όσον αφορά την κυκλοφορία μεγάλων αποστάσεων, οι μεγάλοι αερομεταφορείς και κόμβοι του ΕΟΧ αντιμετωπίζουν σημαντικό ανταγωνισμό από αερομεταφορείς και κόμβους στη Μέση Ανατολή. Ο ανταγωνισμός αυτός γίνεται περισσότερο αισθητός όταν οι επιβάτες δεν φθάνουν σε προορισμούς εντός του ΕΟΧ, αλλά διέρχονται από αυτόν κατά τη διάρκεια των διηπειρωτικών ταξιδιών τους ή όταν φεύγουν από τον ΕΟΧ ή φθάνουν στον ΕΟΧ, αλλά οι συνδέσεις τους γίνονται μέσω κόμβου εκτός ΕΟΧ. Δεδομένης της εγγύτητας με άλλους σημαντικούς αεροπορικούς κόμβους εκτός του ΕΟΧ, πρέπει να διασφαλίσουμε ότι οι αεροπορικές εταιρείες μπορούν να παραμείνουν ανταγωνιστικές σε αυτή την αγορά. Παραδοσιακά, οι παλαιότεροι μεταφορείς στη συγκεκριμένη αγορά εμφανίζουν υψηλά επίπεδα κοινωνικών προτύπων και αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας. Σε άλλες περιοχές, ιδίως στην περιοχή του Κόλπου, οι εργαζόμενοι στερούνται θεμελιώδη δικαιώματα των εργαζομένων, όπως η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι, και πρέπει να ληφθούν όλα τα μέτρα προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι μεταφορείς που εδρεύουν σε αυτές τις χώρες δεν θα ωφεληθούν εις βάρος των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και των Ευρωπαίων εργαζομένων. Ως εκ τούτου, απαιτούνται στοχευμένοι μηχανισμοί προστασίας για την εξάλειψη των ανταγωνιστικών μειονεκτημάτων. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Η τιμή των δικαιωμάτων εκπομπής της ΕΕ έχει αυξηθεί από τον Ιανουάριο του 2020 από περίπου 20 ευρώ/τόνο σε πάνω από 70 ευρώ/τόνο. Όσον αφορά τη ζήτηση, οι εγκαταστάσεις, ήτοι οι επιχειρήσεις που χρειάζεται να τους παραχωρηθούν δικαιώματα εκπομπής καθότι εκπέμπουν CΟ2 κατά τις παραγωγικές τους διαδικασίες, ανταγωνίζονται τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και τους ενδιάμεσους φορείς που έχουν πλήρη επίγνωση του γεγονότος ότι οι επιχειρήσεις χρειάζονται αυτά τα δικαιώματα για την άσκηση των επιχειρηματικών τους δραστηριοτήτων. Επιπλέον, δεν υπάρχει ανώτατο όριο της τιμής στην αγορά, καθώς η ποινή για τις εκπομπές χωρίς δικαίωμα δεν καταργεί την υποχρέωση αγοράς ενός τέτοιου δικαιώματος (5). |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | Είναι επιτακτική ανάγκη να εξασφαλισθεί προστασία με την πρόταση για τους ίσους όρους ανταγωνισμού μεταξύ αυτών των μεταφορέων και να διασφαλισθεί ότι δεν θα υπάρξουν μακροπρόθεσμες αρνητικές επιπτώσεις για τους κοινωνικούς όρους των εργαζομένων εξαιτίας του αθέμιτου ανταγωνισμού από τις εταιρείες που δεν δραστηριοποιούνται στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ. Προκειμένου να εξασφαλιστεί η πλήρης ανάλυση των προκλήσεων, συνιστούμε τη δρομολόγηση εκτίμησης κοινωνικών επιπτώσεων κατά την οποία θα εξετασθεί η σχέση μεταξύ της εφαρμογής του ΣΕΔΕ, του θεμιτού ανταγωνισμού και της δυνητικής κοινωνικής ζημίας από τη διαρροή άνθρακα. Επιπλέον, προτείνουμε τη διενέργεια δύο ενδιάμεσων εκτιμήσεων με τις οποίες θα αναλυθεί ο κοινωνικός, περιβαλλοντικός και οικονομικός αντίκτυπος του τροποποιημένου ΣΕΔΕ. Αυτό θα πρέπει να πραγματοποιηθεί δύο και τέσσερα έτη μετά την έναρξη ισχύος του τροποποιημένου ΣΕΔΕ και θα πρέπει να παρέχει σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη την ευκαιρία να επανεξετάσουν την εφαρμογή του ΣΕΔΕ και τους στόχους του προγράμματος. Οι εκτιμήσεις αυτές θα παράσχουν επίσης τη δυνατότητα να ελεγχθεί η ανάκαμψη της βιομηχανίας σε σχέση με τους στόχους του ΣΕΔΕ. |
| --- | --- |

3.2.5.

| 3.2.6. | Για την προώθηση του δίκαιου χαρακτήρα της πρότασης, προτείνουμε να εξεταστούν δύο πρόσθετα στοιχεία της πρότασης: |
| --- | --- |

3.2.6.

| α) | Μηχανισμός συνοριακής προσαρμογής άνθρακα |
| --- | --- |

α)

Μηχανισμός συνοριακής προσαρμογής άνθρακα

Η εφαρμογή του μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα θα περιορίσει τη διαρροή άνθρακα και θα ενθαρρύνει τους μεταφορείς εκτός της ΕΕ να βελτιώσουν το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα. Ο κλάδος των αεροπορικών μεταφορών δεν δεσμεύεται από σύνορα και, ως εκ τούτου, είναι δύσκολο να νομοθετηθεί εντός των ορίων της ΕΕ, καθώς μεγάλο μέρος της κυκλοφορίας πραγματοποιείται εκτός των συνόρων αυτής. Όπως προαναφέρθηκε, τα υψηλότερα επίπεδα τήρησης των κοινωνικών προτύπων στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών της ΕΕ πρέπει να προστατεύονται κατά προτεραιότητα, και ένας μηχανισμός συνοριακής προσαρμογής άνθρακα θα υποστηρίξει το εγχείρημα αυτό. Δεδομένου ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει τη μεγέθυνση του τομέα των αεροπορικών μεταφορών μέσω της ανάπτυξης ολοκληρωμένων συμφωνιών αεροπορικών υπηρεσιών με τρίτες χώρες, θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο εφαρμογής μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα για τη μεταφορά πτήσεων από κόμβους εκτός ΕΕ, ή άλλων μέσων στήριξης της βιώσιμης ανάπτυξης των δραστηριοτήτων εκτός του ΕΟΧ.

| β) | Περαιτέρω μέτρα για την προστασία των ισότιμων όρων ανταγωνισμού |
| --- | --- |

β)

Περαιτέρω μέτρα για την προστασία των ισότιμων όρων ανταγωνισμού

Με την αναθεώρηση του ΣΕΔΕ της ΕΕ πρέπει να αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος διαρροής άνθρακα. Η διαρροή άνθρακα αποτελεί σημαντική απειλή για την αγορά αεροπορικών μεταφορών του ΕΟΧ, δεδομένης της εγγύτητάς της με μια σειρά κόμβων που διεκπεραιώνουν σημαντικό όγκο της κυκλοφορίας εκτός του ΕΟΧ. Επί του παρόντος, οι περισσότεροι επιβάτες διαθέτουν σειρά επιλογών για την πτήση τους εκτός ΕΟΧ, η οποία περιλαμβάνει τόσο εσωτερικούς όσο και εξωτερικούς κόμβους. Ωστόσο, με το αυξημένο κόστος του ΣΕΔΕ, υπάρχει σημαντικός κίνδυνος υπονόμευσης των αεροπορικών εταιρειών του ΕΟΧ από φθηνότερους αερομεταφορείς που βασίζονται σε κόμβους εκτός του ΕΟΧ. Για να αντιμετωπιστεί αυτό, η δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων πρέπει να αντικατασταθεί από έναν στοχευμένο μηχανισμό κατά της δημιουργίας ανταγωνιστικού μειονεκτήματος, με στόχο ιδίως την προστασία των ευρωπαϊκών αεροπορικών εταιρειών και κόμβων.

3.3.   Εξέταση του ενδεχομένου διαφοροποίησης των τιμών με βάση τη χωρητικότητα του αεροσκάφους

| 3.3.1. | Θα πρέπει να εξεταστεί σε μεγαλύτερο βαθμό η δυνατότητα εφαρμογής ενός συστήματος κλιμακωτής τιμολόγησης των δικαιωμάτων ΣΕΔΕ, το οποίο θα ακολουθεί την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» και θα προωθεί τις μαζικές μεταφορές έναντι των ιδιωτικών. Από τον Σεπτέμβριο του 2021, η ιδιωτική αεροπλοΐα παρουσίασε αύξηση κατά 27 % σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2019 (6), πιθανώς λόγω της μείωσης της χωρητικότητας στον τομέα των τακτικών επιβατικών αεροπορικών μεταφορών. Σε αντίθεση με τα αεροσκάφη που πραγματοποιούν προγραμματισμένα επιβατικά δρομολόγια, τα αεριωθούμενα επιχειρηματικά αεροσκάφη έχουν σημαντικά μικρότερη χωρητικότητα επιβατών. Παρ’ όλα αυτά, αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο όπως τα αεροσκάφη με πολύ μεγαλύτερη χωρητικότητα. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Το ΣΕΔΕ θα πρέπει να στηρίξει τη μετάβαση σε πιο βιώσιμους τρόπους μεταφοράς, μεταξύ άλλων και στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών, και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να προωθήσει μια μείωση της χρήσης της ιδιωτικής αεροπλοΐας. Το ΣΕΔΕ θα πρέπει να ακολουθεί την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», αναγκάζοντας έτσι τους χρήστες αεριωθούμενων επιχειρηματικών αεροσκαφών να καταβάλλουν υψηλότερα τέλη. Θα μπορούσε επίσης να εξετασθεί το ενδεχόμενο λήψης επιχειρησιακών μέτρων για την αποθάρρυνση της χρήσης αεριωθούμενων επιχειρηματικών αεροσκαφών, δίνοντας προτεραιότητα στην τακτική επιβατική κίνηση με άλλους τρόπους, όπως τα τέλη δικτύου και οι χρονοθυρίδες των αερολιμένων. |
| --- | --- |

3.3.2.

3.4.   Επανεπένδυση των εσόδων του ΣΕΔΕ

| 3.4.1. | Τα έσοδα που προκύπτουν από το ΣΕΔΕ πρέπει να επενδυθούν στον τομέα για τη στήριξη ενός κοινωνικά και περιβαλλοντικά βιώσιμου τομέα, καθώς και μιας δίκαιης μετάβασης. Είναι γνωστό ότι για τη μετάβαση του κλάδου των αεροπορικών μεταφορών σε ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα θα απαιτηθούν σημαντικές επενδύσεις και το ΣΕΔΕ αποτελεί ευκαιρία για την παροχή των απαραίτητων επενδύσεων. Οι επενδύσεις αυτές θα πρέπει να επικεντρωθούν στην αύξηση της διαθεσιμότητας και της χρήσης των SAF, μειώνοντας παράλληλα το κόστος τους, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι χρήστες θα μπορέσουν να διατηρήσουν την κερδοφορία, απαλλάσσοντας παράλληλα τον τομέα από τις ανθρακούχες εκπομπές. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Εκφράζουμε την ικανοποίησή μας για το υψηλό επίπεδο φιλοδοξίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσον αφορά τις πτυχές της δέσμης μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % που σχετίζονται με τις αεροπορικές μεταφορές, και στηρίζουμε τη συνεχή ανάπτυξη βιώσιμων μέτρων στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών τόσο κατά την αναθεώρηση της οδηγίας για το ΣΕΔΕ όσο και με την πρόταση κανονισμού για τη διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού για βιώσιμες αεροπορικές μεταφορές. Οι δύο αυτές προτάσεις είναι συμπληρωματικές και, ως εκ τούτου, τα έσοδα από το ΣΕΔΕ θα πρέπει να στηρίζουν τους στόχους τους. Συνεπώς, τα έσοδα από το ΣΕΔΕ θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για την προώθηση της πρόσβασης και τη μείωση του κόστους των SAF σε ολόκληρο τον ΕΟΧ. Επιπλέον, το ΣΕΔΕ θα μπορούσε να παράσχει οικονομική ενίσχυση σε αερολιμένες, προμηθευτές καυσίμων και εταιρείες παροχής υπηρεσιών εδάφους για τη μετάβαση στις νέες απαιτήσεις αναφορικά με τη διαθεσιμότητα SAF στα αεροδρόμια. |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | Τα έσοδα θα πρέπει επίσης να επανεπενδύονται σε αναπτυξιακά έργα που θα μειώσουν περαιτέρω τον περιβαλλοντικό αντίκτυπο των αεροπορικών μεταφορών. Η τεχνολογία, όπως τα καύσιμα υδρογόνου, αποτελεί επιλογή για τη μακροπρόθεσμη μείωση των επιπτώσεων των αεροπορικών μεταφορών. Ωστόσο, η τεχνολογία αυτή είναι απαγορευτική από πλευράς κόστους και απέχει πολύ από την εφαρμογή της στην αγορά, αν και οι επενδύσεις σε έργα υδρογόνου και άλλα εναλλακτικά καύσιμα θα στηρίξουν τη μείωση του κόστους και την υψηλότερη διάδοσή της συν τω χρόνω. |
| --- | --- |

3.4.3.

| 3.4.4. | Τα έσοδα πρέπει επίσης να στηρίξουν τη δίκαιη μετάβαση για τους εργαζομένους στον κλάδο των αεροπορικών μεταφορών που επλήγησαν από την κλιματική αλλαγή. Αναμένεται ότι ορισμένες αεροπορικές υποδομές θα εκλείψουν με την πάροδο του χρόνου παράλληλα με την εξέλιξη της τεχνολογίας. Οι εργαζόμενοι σε αυτές μπορεί να μείνουν άνεργοι και απαιτούνται δυνατότητες απόκτησης νέων δεξιοτήτων και αναβάθμισης των δεξιοτήτων, ούτως ώστε να μπορέσουν να μεταβούν σε νέες πράσινες και βιώσιμες θέσεις εργασίας. Προκειμένου να υλοποιηθεί αυτό, θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένα κοινωνικό ταμείο στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών που θα καθιστά εφικτή την κατάρτιση και τη μετάβαση των εργαζομένων στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών. Η διαχείριση αυτού του ταμείου θα μπορούσε να γίνεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με τη στήριξη τόσο των εργοδοτών όσο και των συνδικαλιστικών ενώσεων. |
| --- | --- |

3.4.4.

| 3.4.5. | Εκτός από το ταμείο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να συνεργαστεί με τα ΕΣΕ, τις τομεακές επιτροπές κοινωνικού διαλόγου και άλλα κοινά φόρουμ, όπως η στρογγυλή τράπεζα για τις αερομεταφορές, σχετικά με τον συνεχιζόμενο αντίκτυπο του αναθεωρημένου ΣΕΔΕ καθ’ όλη τη διάρκεια της εφαρμογής του. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην έναρξη κοινωνικού διαλόγου με τους εργαζόμενους και στην κατανόηση των αναγκών και των προβληματισμών τους όσον αφορά τις βιώσιμη αεροπορικές μεταφορές και τη δίκαιη μετάβαση στον τομέα. |
| --- | --- |

3.4.5.

3.5.   Επέκταση των διατροπικών μεταφορών

| 3.5.1. | Οι διατροπικές μεταφορές αποτελούν απλό και οικονομικά αποδοτικό τρόπο για την άμεση μείωση των κλιματικών επιπτώσεων των μεταφορών. Σήμερα, πολλές αεροπορικές εταιρείες παρέχουν ήδη στους επιβάτες τη δυνατότητα να προμηθεύονται διατροπικά εισιτήρια, ιδίως μέσω συμφωνιών με σιδηροδρομικές επιχειρήσεις. Οι συμφωνίες αυτές καθιστούν εφικτή τη συνολική μείωση των πτήσεων, ενώ προωθούν και την αποτελεσματική χρήση βιώσιμων μαζικών μεταφορών. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Η πρόταση θα πρέπει να ενθαρρύνει τους μεταφορείς να αναπτύξουν δίκτυα διατροπικών μεταφορών στις κύριες βάσεις τους, ώστε να καταστεί δυνατή η επέκτασή τους σε ένα μεγαλύτερο δίκτυο, μειώνοντας παράλληλα τις περιττές πτήσεις πολύ μικρών αποστάσεων. Αυτό θα μπορούσε να ενθαρρυνθεί με την αύξηση του επιπέδου των δωρεάν δικαιωμάτων που παρέχονται αντ’ αυτών σε άλλα σημεία του δικτύου της αεροπορικής εταιρείας σε περιοχές που δεν διαθέτουν κατάλληλες σιδηροδρομικές συνδέσεις όταν οι αεροπορικές εταιρείες μεταφέρουν δρομολόγια σε μη εναέριους τρόπους μεταφοράς. |
| --- | --- |

3.5.2.

3.6.   Περιφερειακή συνδεσιμότητα

| 3.6.1. | Ελλείψει εναλλακτικής μορφής μεταφοράς, υπάρχει κίνδυνος το ΣΕΔΕ να οδηγήσει σε μειωμένη συνδεσιμότητα με απομακρυσμένες περιοχές της Ευρώπης. Είναι σημαντικό κάθε δράση που αναλαμβάνεται να μην απειλεί τη συνδεσιμότητα των περιφερειακών ευρωπαϊκών περιοχών και των κρατών μελών. |
| --- | --- |

3.6.1.

| 3.6.2. | Οι περιφερειακές περιοχές βασίζονται στην αεροπορία για να διασφαλίσουν τη συνδεσιμότητα και την οικονομική τους ανάπτυξη. Η εξάρτησή τους οφείλεται στον απομακρυσμένο και νησιωτικό χαρακτήρα τους, στο μικρό τους μέγεθος και στη μεγάλη εξάρτησή τους από τη σύνδεση με την ενδοχώρα για αγαθά, πρόσβαση σε υπηρεσίες, συνδεσιμότητα και εδαφική συνοχή. |
| --- | --- |

3.6.2.

| 3.6.3. | Επιπλέον, οι περιφέρειες αυτές διαθέτουν ορισμένα από τα χαμηλότερα επίπεδα ΑΕΠ στην Ευρώπη και, ως εκ τούτου, πρέπει να προστατεύονται και να προωθούνται. Ως εκ τούτου, προτείνουμε να διατηρηθεί το ειδικό καθεστώς των εξόχως απόκεντρων περιοχών της ΕΕ (Γουαδελούπη, Γαλλική Γουιάνα, Μαρτινίκα, Μαγιότ, νήσος Ρεϋνιόν, Άγιος Μαρτίνος, Αζόρες, Μαδέρα και Κανάριες Νήσοι) και να εξαιρεθούν οι εν λόγω περιφέρειες από το ΣΕΔΕ σύμφωνα με το άρθρο 349 της ΣΛΕΕ, με το οποίο επιτρέπονται παρεκκλίσεις από την εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ στις εν λόγω περιοχές. |
| --- | --- |

3.6.3.

Βρυξέλλες, 8 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Οδηγία 2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Οκτωβρίου 2003, σχετικά με τη θέσπιση συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Ένωσης και την τροποποίηση της οδηγίας 96/61/ΕΚ του Συμβουλίου (ΕΕ L 275 της 25.10.2003, σ. 32).

1

(2)  https://www.eurocontrol.int/publication/eurocontrol-data-snapshot-16-recovery-wide-variations

2

(3)  https://www.eurocontrol.int/publication/eurocontrol-forecast-update-2021-2027

3

(4)  https://www.etf-europe.org/ground-handling-sector-fights-for-its-survival-as-more-than-half-of-airport-based-workers-are-out-of-work/

4

(5)  https://zpp.net.pl/en/press-release-new-eu-emissions-trading-scheme-how-to-mitigate-the-risks-for-european-consumers-and-smes/

5

(6)  https://www.eurocontrol.int/sites/default/files/2021-09/covid19-eurocontrol-comprehensive-air-traffic-assessment-30092021.pdf

6

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/158 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/158

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη σύσταση Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα»

[COM(2021) 568 final — 2021/0206 (COD)]

(2022/C 152/26)

| Εισηγητής: | ο κ. Thomas KATTNIG |
| --- | --- |
| Συνεισηγήτρια: | η κ. Alena MASTANTUONO |

Εισηγητής:

ο κ. Thomas KATTNIG

Συνεισηγήτρια:

η κ. Alena MASTANTUONO

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.9.2021
  Συμβούλιο, 20.9.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 91 παράγραφος 1 στοιχείο δ), άρθρο 192 παράγραφος 1 και άρθρο 194 παράγραφος 1 στοιχείο γ) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 9.11.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 9.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 194/3/9 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.9.2021

Συμβούλιο, 20.9.2021

Νομική βάση

Άρθρο 91 παράγραφος 1 στοιχείο δ), άρθρο 192 παράγραφος 1 και άρθρο 194 παράγραφος 1 στοιχείο γ) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

9.11.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

9.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

194/3/9

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) εκφράζει την ικανοποίησή της για τη δημιουργία ενός Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα, προκειμένου να μετριαστούν οι αρνητικές κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις της νέας τιμολόγησης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και να παρασχεθούν κεφάλαια στα κράτη μέλη για τη στήριξη των μέτρων που λαμβάνουν για την αντιμετώπιση του κοινωνικού αντικτύπου της εν λόγω εμπορίας εκπομπών στα οικονομικά ασθενέστερα νοικοκυριά, τις πολύ μικρές επιχειρήσεις και τους χρήστες των μεταφορών. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει επίσης ότι, με τον παρόντα κανονισμό, η Επιτροπή αποδεικνύει με αξιόπιστο τρόπο τη βούλησή της να καταπολεμήσει τη φτώχεια στον τομέα της ενέργειας και της κινητικότητας. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα δεν θα παράσχει επαρκή χρηματοδοτική στήριξη για την υπεύθυνη αντιμετώπιση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της τιμολόγησης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Η τεράστια πρόκληση του σχεδιασμού ενός αποτελεσματικού και δίκαιου μηχανισμού αντιστάθμισης σε έναν ετερογενή οικονομικό χώρο που περιλαμβάνει 27 κράτη μέλη απαιτεί συνοδευτικά μέτρα μεγάλης εμβέλειας και πόρους σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν τις συνέργειες του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα με άλλους διαθέσιμους χρηματοδοτικούς πόρους και να το χρησιμοποιήσουν με τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Τα μέτρα και οι βαθμίδες μετασχηματισμού που προβλέπονται από τη δέσμη προσαρμογής στον στόχο του 55 % θα οδηγήσουν σε μαζικές αλλαγές και δεν πρέπει να παραβλέπουν την κοινωνική και οικονομική κατάσταση των επιμέρους κρατών μελών. Διαφορετικά, θα διακυβευόταν η κοινωνική αποδοχή των μέτρων αυτών. Σε επίπεδο κρατών μελών, τα συνοδευτικά μέτρα της δέσμης πρέπει ήδη να συζητηθούν και να εφαρμοστούν τώρα. Για να επιτευχθεί ένας δίκαιος οικολογικός μετασχηματισμός, πρέπει να δοθεί έμφαση σε μια δίκαιη μετάβαση για όλους. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι στόχος της υψηλότερης τιμολόγησης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα δεν είναι σε καμία περίπτωση η αύξηση των εσόδων, αλλά η καθοδήγηση της συμπεριφοράς της αγοράς προς τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών. Επομένως, είναι ισχυρό το επιχείρημα υπέρ της παροχής πρόσθετων οικονομικών πόρων από την Επιτροπή. Επιπλέον, η προθεσμία του 2032 δεν φαίνεται να είναι καθοριστική. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Ορισμένα από τα ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, που εκπροσωπούν τόσο τους εργοδότες όσο και τους εργαζομένους, είναι επιφυλακτικά και μάλιστα αρνητικά όσον αφορά την επέκταση της εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών στα κτίρια και τις οδικές μεταφορές, επισημαίνοντας τον αναμενόμενο κοινωνικό και οικονομικό αντίκτυπο της αύξησης των τιμών θέρμανσης και καυσίμων στα οικονομικά ασθενέστερα νοικοκυριά, τις μεσαίες, μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις και τους χρήστες των μεταφορών. Πρέπει να αποτραπεί πάση θυσία ο κίνδυνος να μην μας ακολουθήσουν οι πολίτες στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πολιτικής για το κλίμα και να ξεσπάσουν σε εκτεταμένες διαδηλώσεις, όπως οι διαμαρτυρίες των «κίτρινων γιλέκων». Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή θα πρέπει να υποβάλει τα σχέδιά της σε διεξοδική εξέταση. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν ανέλυσε τον αντίκτυπο της δέσμης προσαρμογής στον στόχο 55 % στα επιμέρους κράτη μέλη, ούτε σε διαφορετικούς τομείς. Είναι της γνώμης ότι θα έπρεπε να διενεργηθεί ειδική εκτίμηση επιπτώσεων της δημιουργίας του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την υποχρέωση των κρατών μελών να υποβάλουν ολοκληρωμένη δέσμη μέτρων και επενδύσεων ως κοινωνικό σχέδιο για το κλίμα μαζί με την επικαιροποιημένη έκδοση του εθνικού τους σχεδίου για την ενέργεια και το κλίμα σύμφωνα με τον κανονισμό για τη διακυβέρνηση. Η ΕΟΚΕ ζητεί τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, των εμπορικών επιμελητηρίων, της κοινωνίας των πολιτών, των οργανώσεων νεολαίας, καθώς και των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην κατάρτιση των εθνικών κοινωνικών σχεδίων για το κλίμα από τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι το κόστος ενός συστήματος εμπορίας εκπομπών για τα κτίρια και τις μεταφορές θα υπερέβαινε τα επιθυμητά οφέλη και θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτες και, ως εκ τούτου, απειλητικές για την ύπαρξή τους αυξήσεις των τιμών. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ επικρίνει γενικά τη σύνδεση του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα με τη θέσπιση συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών για τα κτίρια και τις μεταφορές και θα επικροτούσε ένα ειδικό κονδύλιο του προϋπολογισμού της ΕΕ αφιερωμένο στον κοινωνικό αντίκτυπο της πράσινης μετάβασης. Κατ’ αρχήν η δημιουργία ενός Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα θα πρέπει μάλλον να προωθηθεί σε επίπεδο ΕΕ. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι πρέπει να διασφαλιστεί η αποτελεσματική χρήση των πόρων του Ταμείου και να αποτραπεί η απάτη, η διαφθορά και οι συγκρούσεις συμφερόντων που συνδέονται με τα μέτρα που υποστηρίζονται από το Ταμείο. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Όσον αφορά το κράτος δικαίου, εκφράζει την ικανοποίησή της για τα μέτρα που προτείνει η Επιτροπή για ένα αποτελεσματικό και αποδοτικό σύστημα εσωτερικού ελέγχου και για την αναγγελία ανάκτησης αχρεωστήτως καταβληθέντων ή μη ορθώς χρησιμοποιηθέντων ποσών. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ διερωτάται εάν η διαδικασία της ΕΕ για τη μείωση των κονδυλίων της ΕΕ όταν τα κράτη μέλη παραβιάζουν το κράτος δικαίου θα ισχύει και για την εκταμίευση των κεφαλαίων. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ ζητεί περισσότερες διευκρινίσεις σχετικά με τη χρηματοδότηση του Ταμείου. Η πρόταση προβλέπει ότι η χρηματοδότηση θα βασίζεται σε μια ασταθή αγορά του συστήματος εμπορίας εκπομπών της ΕΕ. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ δεν κατανοεί γιατί προτείνεται ένα σταθερό ποσό ύψους 72,2 δισεκατ. ευρώ. Η αστάθεια των τιμών θα καθορίσει τον προϋπολογισμό του Ταμείου. Πράγμα που αναδεικνύει, μεταξύ άλλων, την ανάγκη για μια πιο σταθερή βάση χρηματοδότησης. Η ΕΟΚΕ προτείνει να εισαχθεί μερική οικονομική ευελιξία στο Ταμείο ανάλογα με την πραγματική εξέλιξη των τιμών των επιδομάτων (στο πλαίσιο της οποίας η κατανομή θα μπορούσε να αυξηθεί παράλληλα με την αύξηση της τιμής). |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Κατά την εξέταση της κατανομής του Ταμείου μεταξύ των κρατών μελών, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η τιμολόγηση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα ενδέχεται να έχει διαφορετικό αντίκτυπο στα επιμέρους κράτη μέλη και μπορεί επίσης να είναι αντιφατική με τα ήδη ισχύοντα εθνικά μέτρα, όπως επεσήμανε το ιρλανδικό κοινοβούλιο στην αιτιολογημένη γνώμη του σχετικά με την επικουρικότητα. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την προσέγγιση με την οποία επιδιώκονται και προωθούνται η ισότητα των φύλων και οι ίσες ευκαιρίες για όλους, καθώς και η ενσωμάτωση αυτών των στόχων και θέματα σχετικά με την προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία, κατά την ανάπτυξη και την εφαρμογή των εθνικών σχεδίων, ώστε να διασφαλίζεται ότι κανείς δεν θα μείνει στο περιθώριο. Η σχεδιαζόμενη τιμολόγηση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα επηρεάζει ιδιαίτερα τις γυναίκες, δεδομένου ότι αποτελούν το 85 % των μονογονεϊκών οικογενειών. Στις μονογονεϊκές οικογένειες, ο κίνδυνος παιδικής φτώχειας είναι ιδιαίτερα υψηλός. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ γνωρίζει πολύ καλά ότι το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα αποτελεί μεσοπρόθεσμη αντίδραση στο πρόβλημα της αντιστάθμισης του υψηλότερου κόστους της πράσινης μετάβασης στις ευάλωτες οντότητες. Ωστόσο, η τρέχουσα κατάσταση όσον αφορά την εξέλιξη των τιμών της ενέργειας απαιτεί άμεση λύση. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ανακοίνωση της Επιτροπής, η οποία παρέχει στα κράτη μέλη μια «εργαλειοθήκη» για την αντιμετώπιση των άμεσων επιπτώσεων της τρέχουσας αύξησης των τιμών χονδρικής πώλησης για το φυσικό αέριο και την ηλεκτρική ενέργεια και για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας σε μελλοντικούς κλυδωνισμούς των τιμών. Τα βραχυπρόθεσμα εθνικά μέτρα περιλαμβάνουν έκτακτη εισοδηματική στήριξη για τα νοικοκυριά, ενίσχυση για επιχειρήσεις και στοχευμένες φορολογικές περικοπές. Προκειμένου να ευθυγραμμιστεί η στήριξη με την εργαλειοθήκη, η ΕΟΚΕ προτείνει τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα στις ευάλωτες μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Η αντίδραση αυτή είναι συμβατή με την αποστολή του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα και τηρεί τους σχετικούς κανόνες της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να στηρίξουν την ανάπτυξη και την παροχή οικονομικά προσιτών υπηρεσιών κινητικότητας και μεταφορών μηδενικών και χαμηλών εκπομπών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η παροχή δημόσιων υπηρεσιών μεταφοράς επιβατών, εντός των ορίων των νομικών δυνατοτήτων, αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της βιώσιμης και οικονομικά προσιτής κινητικότητας. |
| --- | --- |

1.15.

2.   Περίληψη του εγγράφου της Επιτροπής

| 2.1. | Με βάση τη στρατηγική για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, στην ανακοίνωσή της του Σεπτεμβρίου 2020, η Επιτροπή ζήτησε «Ενίσχυση της κλιματικής φιλοδοξίας της Ευρώπης για το 2030» (1), πρότεινε δε να καταστούν πιο φιλόδοξοι οι στόχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το κλίμα και παρουσίασε ένα σχέδιο για την αύξηση του δεσμευτικού στόχου για τη μείωση των καθαρών εκπομπών σε τουλάχιστον 55 % έως το 2030. Στις 11 Δεκεμβρίου 2020, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε αυτόν τον στόχο, τονίζοντας τη σημασία να εξεταστούν οι πτυχές της δικαιοσύνης και της αλληλεγγύης και να μην μείνει κανείς στο περιθώριο, και στις 25 Μαΐου 2021 επιβεβαίωσε τα συμπεράσματα αυτά και ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει τη δέσμη νομοθετικών μέτρων μαζί με μια εις βάθος εξέταση των περιβαλλοντικών, οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων σε επίπεδο κρατών μελών. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Προκειμένου να εφαρμοστεί το ευρωπαϊκό νομοθέτημα για το κλίμα και τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2021, η Επιτροπή πρότεινε τη δέσμη προσαρμογής στον στόχο 55 %, στην οποία εξετάζονται ορισμένα τμήματα της ισχύουσας νομοθεσίας για το κλίμα και την ενέργεια και προτείνονται νέες πρωτοβουλίες. Η δέσμη προσαρμογής στον στόχο 55 %, το μέσο NextGenerationEU και το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο για την περίοδο 2021-2027 θα συμβάλουν στην επίτευξη του διττού μετασχηματισμού –οικολογικού και ψηφιακού– για τον οποίο αγωνίζεται η Ευρώπη. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Σύμφωνα με την Επιτροπή, ο πιο φιλόδοξος στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το κλίμα σημαίνει επίσης ότι πρέπει να αυξηθούν οι συνεισφορές όλων των τομέων. Ως εκ τούτου, στο πλαίσιο της αναθεώρησης της οδηγίας 2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2) («οδηγία ΣΕΔΕ»), πρότεινε την εμπορία των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου για τα κτίρια και τις οδικές μεταφορές. Προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι κοινωνικές και διανεμητικές επιπτώσεις της εμπορίας των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου για τους δύο νέους τομείς, τα κτίρια και τις οδικές μεταφορές, στους πλέον οικονομικά ευάλωτους, η Επιτροπή πρότεινε, στο πλαίσιο της δέσμης προσαρμογής στον στόχο 55 %, τον κανονισμό για τη θέσπιση ενός Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Κατά την περίοδο 2025-2032, το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα έχει ως στόχο να μετριάσει τον αντίκτυπο της νέας τιμολόγησης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και να παράσχει χρηματοδότηση στα κράτη μέλη προκειμένου να στηρίξει τα μέτρα που λαμβάνουν για την αντιμετώπιση του κοινωνικού αντικτύπου της εν λόγω εμπορίας των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου στα οικονομικά ευάλωτα νοικοκυριά, τις πολύ μικρές επιχειρήσεις και τους χρήστες των μεταφορών. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η στήριξη πρέπει να παρέχεται κυρίως μέσω προσωρινής εισοδηματικής στήριξης, καθώς και με μέτρα και επενδύσεις για τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα μέσω της αύξησης της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων, της μεγαλύτερης απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές της θέρμανσης και ψύξης των κτιρίων, καθώς και με την ενσωμάτωση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και τη βελτίωση της πρόσβασης σε κινητικότητα μηδενικών και χαμηλών εκπομπών και στα αντίστοιχα μέσα μεταφοράς. Τουλάχιστον το 50 % των χρηματοδοτικών πόρων που απαιτούνται για τα αιτούμενα μέτρα πρέπει να παρέχονται από τα ίδια τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Τα εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα (ΕΣΕΚ) καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη προτίθενται να αντιμετωπίσουν την ενεργειακή απόδοση, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν ήδη την ενεργειακή φτώχεια στο πλαίσιο της ισχύουσας νομοθεσίας. Η Επιτροπή παρακολουθεί και υποβάλλει εκθέσεις προόδου στο πλαίσιο της έκθεσης σχετικά με την κατάσταση της Ενεργειακής Ένωσης. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προτείνουν μια ολοκληρωμένη δέσμη μέτρων και επενδύσεων που θα χρηματοδοτηθούν από το Ταμείο και να την υποβάλουν ως κοινωνικό σχέδιο για το κλίμα, μαζί με την επικαιροποιημένη έκδοση των εθνικών τους σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα σύμφωνα με τον κανονισμό για τη διακυβέρνηση. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναφέρονται στην Επιτροπή, στις διετείς εκθέσεις τους προόδου σχετικά με την εφαρμογή των εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα, σύμφωνα με τον κανονισμό για τη διακυβέρνηση, σχετικά με την πρόοδο στην εφαρμογή των μέτρων και των επενδύσεων στο πλαίσιο των κοινωνικών σχεδίων τους για το κλίμα. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η εφαρμογή του Ταμείου μέσω των κοινωνικών σχεδίων των κρατών μελών για το κλίμα συνάδει επίσης με τις πολιτικές και τα μέτρα που υποστηρίζονται από άλλα μέσα της ΕΕ για την προώθηση μιας κοινωνικά δίκαιης μετάβασης. Σε αυτά περιλαμβάνονται το σχέδιο δράσης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων (3), στόχος του οποίου είναι ένας κοινωνικά συμβατός και δίκαιος οικολογικός μετασχηματισμός για όλους τους Ευρωπαίους, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ (ΕΚΤ +), τα σχέδια δίκαιης μετάβασης βάσει του κανονισμού (ΕΕ) 2021/1056 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4), οι μακροπρόθεσμες στρατηγικές των κρατών μελών για την ανακαίνιση των κτιρίων σύμφωνα με την οδηγία 2010/31/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) και το Παρατηρητήριο Ενεργειακής Φτώχειας, το οποίο στηρίζει τις προσπάθειες των κρατών μελών για τη μείωση και την παρακολούθηση της ενεργειακής φτώχειας, καθώς και τα σχετικά μείγματα πολιτικής σύμφωνα με τη σύσταση της Επιτροπής σχετικά με την ενεργειακή φτώχεια (6). |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η πλειονότητα των εσόδων από τη νέα εμπορία των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου θα διατεθεί στους εθνικούς προϋπολογισμούς των κρατών μελών και, σύμφωνα με την ιδέα της Επιτροπής, θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί για σκοπούς σχετικούς με το κλίμα, όπως η αντιμετώπιση των κοινωνικών επιπτώσεων της νέας εμπορίας εκπομπών. Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να χρησιμοποιούν τα έσοδα αυτά, καθώς και πρόσθετα κονδύλια από άλλα προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για μέτρα που στηρίζουν την κοινωνικά συμβατή απαλλαγή των τομέων από τις ανθρακούχες εκπομπές. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Η συνολική χρηματοδότηση του Ταμείου για την περίοδο 2025-32 ανέρχεται σε 72,2 δισεκατ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές. Η Επιτροπή θα υποβάλει σύντομα πρόταση για μια στοχευμένη αναθεώρηση του κανονισμού του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για την περίοδο 2021-2027, προκειμένου να συμπεριληφθούν πρόσθετες δαπάνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ύψους 23,7 δισεκατ. ευρώ για την περίοδο 2025-2027. Τα κονδύλια αυτά θα πρέπει να διατεθούν πριν από το χρονοδιάγραμμα, προκειμένου να δρομολογηθεί και να συνοδευτεί η ομαλή εισαγωγή του νέου ΣΕΔΕ. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Καταρχήν, λόγω της άμεσης σύνδεσής της με το νέο ΣΕΔΕ, η χρηματοδότηση του Ταμείου θα πρέπει να αντιστοιχεί στο 25 % των εσόδων που αναμένονται από την ένταξη των κτιρίων και των οδικών μεταφορών στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας ΣΕΔΕ. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Η ετήσια κατανομή των αναλήψεων υποχρεώσεων των ταμείων θα πρέπει να ευθυγραμμίζεται με τους στόχους του Ταμείου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την έγκαιρη κατανομή των κονδυλίων σύμφωνα με τον στόχο του Ταμείου να μετριαστεί ο αντίκτυπος του διευρυμένου πεδίου εφαρμογής της οδηγίας ΣΕΔΕ στα οικονομικά ασθενέστερα νοικοκυριά, τις πολύ μικρές επιχειρήσεις και τους χρήστες των μεταφορών. Προκειμένου να προβλεφθούν οι συνέπειες της παράτασης, είναι ήδη διαθέσιμη η στήριξη από το 2025. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Η δήλωση του Πόρτο της 8ης Μαΐου 2021 επιβεβαίωσε τη δέσμευση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου να εργαστεί για μια κοινωνική Ευρώπη και την αποφασιστικότητά του να εντείνει περαιτέρω την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο, με τον δέοντα σεβασμό των αντίστοιχων αρμοδιοτήτων και των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Η υλοποίηση του Ταμείου θα πρέπει να συνάδει με την αρχή της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, συμπεριλαμβανομένης της αποτελεσματικής πρόληψης και δίωξης της απάτης, όπως η φορολογική απάτη, η φοροδιαφυγή, η διαφθορά και οι συγκρούσεις συμφερόντων. |
| --- | --- |

2.14.

3.   Γενικές παρατηρήσεις της ΕΟΚΕ

| 3.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υποστηρίζει τα σημαντικά βήματα που έχουν γίνει για την επίτευξη των στόχων της κλιματικής ουδετερότητας και της ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή έως το 2050, οι οποίοι επιδιώκονται με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Αναγνωρίζει το γεγονός ότι η Επιτροπή γνωρίζει ότι η κλιματική κρίση και η ενεργειακή μετάβαση δεν είναι αμιγώς τεχνικές και διαρθρωτικές προκλήσεις, αλλά και κοινωνικές, οικονομικές και διανεμητικές. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη δημιουργία ενός Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα, όπως προτείνεται στον παρόντα κανονισμό, προκειμένου να μετριαστούν οι αρνητικές κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις της νέας τιμολόγησης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και να παρασχεθούν κεφάλαια στα κράτη μέλη για τη στήριξη των μέτρων που λαμβάνουν για την αντιμετώπιση του κοινωνικού αντικτύπου της εν λόγω εμπορίας εκπομπών στα οικονομικά ασθενέστερα νοικοκυριά, τις πολύ μικρές επιχειρήσεις και τους χρήστες των μεταφορών. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει επίσης ότι, με τον παρόντα κανονισμό, η Επιτροπή αποδεικνύει με αξιόπιστο τρόπο τη βούλησή της να καταπολεμήσει τη φτώχεια στον τομέα της ενέργειας και της κινητικότητας. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα δεν θα παράσχει επαρκή χρηματοδοτική στήριξη για την υπεύθυνη αντιμετώπιση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της τιμολόγησης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Η τεράστια πρόκληση του σχεδιασμού ενός αποτελεσματικού και δίκαιου μηχανισμού αντιστάθμισης σε έναν ετερογενή οικονομικό χώρο που περιλαμβάνει 27 κράτη μέλη απαιτεί συνοδευτικά μέτρα μεγάλης εμβέλειας και πόρους σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν τις συνέργειες του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα με άλλους διαθέσιμους χρηματοδοτικούς πόρους και να το χρησιμοποιήσουν με τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο. Ταυτόχρονα, η θέσπιση ενός Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα πρέπει να εξεταστεί στο πλαίσιο της συνολικής δέσμης προσαρμογής στον στόχο 55 %. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι τα προβλεπόμενα μέτρα για το κλίμα και οι επιπτώσεις τους ενδέχεται να επιδεινώσουν περαιτέρω τις ήδη υφιστάμενες ανισότητες. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο να θέσουν την αρχή της δίκαιης μετάβασης στο επίκεντρο των μέτρων μετριασμού της κλιματικής αλλαγής. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Τα μέτρα και οι βαθμίδες μετασχηματισμού που προβλέπονται από τη δέσμη προσαρμογής στον στόχο του 55 % θα οδηγήσουν σε μαζικές αλλαγές και δεν πρέπει να παραβλέπουν την κοινωνική και οικονομική κατάσταση των επιμέρους κρατών μελών. Διαφορετικά, θα διακυβευόταν η κοινωνική αποδοχή των μέτρων αυτών. Σε επίπεδο κρατών μελών, τα συνοδευτικά μέτρα της δέσμης πρέπει ήδη να συζητηθούν και να εφαρμοστούν τώρα. Για να επιτευχθεί ένας δίκαιος οικολογικός μετασχηματισμός, πρέπει να δοθεί έμφαση σε μια δίκαιη μετάβαση για όλους. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Ο όγκος του Ταμείου θα ανέλθει σε 72,2 δισεκατ. ευρώ μεταξύ του 2025 και του 2032, χρησιμοποιώντας το 25 % των εσόδων του ΣΕΔΕ από τους τομείς των μεταφορών και των κτιρίων. Σε σύγκριση με τις προκλήσεις που θέτει μια τέτοια επέκταση του ΣΕΔΕ, το ποσό αυτό είναι πολύ μικρό. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι στόχος της υψηλότερης τιμολόγησης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα δεν είναι σε καμία περίπτωση η αύξηση των εσόδων, αλλά η καθοδήγηση της συμπεριφοράς της αγοράς προς τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών. Επομένως, είναι ισχυρό το επιχείρημα για την παροχή πρόσθετων χρηματοδοτικών πόρων από την πλευρά της Επιτροπής και των κρατών μελών. Επιπλέον, η προθεσμία του 2032 δεν φαίνεται να είναι καθοριστική. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Ορισμένα ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, που εκπροσωπούν τόσο τους εργοδότες όσο και τους εργαζομένους, είναι επιφυλακτικά και μάλιστα αρνητικά όσον αφορά την επέκταση της εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών στα κτίρια και τις οδικές μεταφορές, επισημαίνοντας τις αναμενόμενες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών θέρμανσης και καυσίμων στα οικονομικά ασθενέστερα νοικοκυριά, τις μεσαίες, μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις και τους χρήστες των μεταφορών. Πρέπει να αποτραπεί πάση θυσία ο κίνδυνος να μην μας ακολουθήσουν οι πολίτες στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πολιτικής για το κλίμα και να ξεσπάσουν σε εκτεταμένες διαδηλώσεις, όπως οι διαμαρτυρίες των «κίτρινων γιλέκων». Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή θα πρέπει να υποβάλει τα σχέδιά της σε διεξοδική εξέταση. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν ανέλυσε τον αντίκτυπο της δέσμης προσαρμογής στον στόχο 55 % στα επιμέρους κράτη μέλη, ούτε σε διαφορετικούς τομείς. Είναι της γνώμης ότι θα έπρεπε να διενεργηθεί ειδική εκτίμηση επιπτώσεων της δημιουργίας του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος αντιμετωπίζουν ήδη διαφορετικές δυσκολίες στο σημερινό σύστημα, για το οποίο, εκτός από τη βραχυπρόθεσμη στήριξη, απαιτούνται μακροπρόθεσμες και, ως εκ τούτου, βιώσιμες λύσεις. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η ΕΕ χρειάζεται ισχυρή χρηματοδότηση σε επίπεδο ΕΕ, η οποία θα μετριάσει τον κοινωνικοοικονομικό αντίκτυπο των μέτρων για το κλίμα και θα διασφαλίσει μια δίκαιη μετάβαση. Ως εκ τούτου, η σύσταση ενός ταμείου κοινωνικής προστασίας για το κλίμα σε επίπεδο ΕΕ είναι επίσης θεμελιωδώς αναγκαία κατά την άποψη της ΕΟΚΕ και δεν θα πρέπει να συνδέεται με τη θέσπιση συστήματος εμπορίας των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου στους τομείς των κτιρίων και των μεταφορών. Ειδικότερα, βάσει μελέτης του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος για το Κλίμα (7), σύμφωνα με την οποία «ένα διευρυμένο ΣΕΔΕ από μόνο του δεν θα επέφερε τις σημαντικές μειώσεις εκπομπών που απαιτούνται στις οδικές μεταφορές και τα κτίρια». |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Μολονότι η ΕΟΚΕ επικροτεί καταρχήν τη σύσταση του προτεινόμενου Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα, επισημαίνει ότι η χρηματοδότησή του εξαρτάται από τη θέσπιση συστήματος εμπορίας των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου για τα κτίρια και τις μεταφορές (άρθρο 26). Η στέγαση και η κινητικότητα αποτελούν βασικές ανάγκες και, ως εκ τούτου, η παροχή τους αποτελεί μέρος των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι το κόστος ενός συστήματος εμπορίας εκπομπών για τα κτίρια και τις μεταφορές θα υπερέβαινε τα επιθυμητά οφέλη και θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτες και, ως εκ τούτου, απειλητικές για την ύπαρξή τους αυξήσεις των τιμών. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ επικρίνει γενικά τη σύνδεση του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα με τη θέσπιση συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών για τα κτίρια και τις μεταφορές και θα επικροτούσε ένα ειδικό κονδύλιο του προϋπολογισμού της ΕΕ αφιερωμένο στον κοινωνικό αντίκτυπο της πράσινης μετάβασης. Κατ’ αρχήν η δημιουργία ενός Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα θα πρέπει μάλλον να προωθηθεί σε επίπεδο ΕΕ. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Το Ταμείο προβλέπει, αφενός, πληρωμές κοινωνικών αποζημιώσεων και, αφετέρου, κίνητρα για ηλεκτρικά οχήματα καθώς και επενδύσεις στην υποδομή φόρτισης και την απαλλαγή των κτιρίων από τις ανθρακούχες εκπομπές. Ωστόσο, οι ανάγκες των νοικοκυριών χαμηλού εισοδήματος θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και τα μέτρα που συνδέονται με τον εξηλεκτρισμό της κινητικότητας θα πρέπει να είναι σφαιρικά και μελλοντοστραφή, επιτρέποντας στα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος τη χρήση της ηλεκτροαστικής κινητικότητας ή νέων επιχειρηματικών μοντέλων, όπως ο διαμοιρασμός αυτοκινήτων. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η προώθηση της κινητικότητας μηδενικών και χαμηλών εκπομπών δεν θα πρέπει να επικεντρώνεται μόνο στην ηλεκτροκίνηση, αλλά ότι, κατά περίπτωση, θα πρέπει να προωθηθούν και άλλα εναλλακτικά καύσιμα χαμηλού κόστους, όπως τα βιοκαύσιμα. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης την ανάγκη προώθησης λύσεων χαμηλών εκπομπών όταν, για οικονομικούς ή τεχνικούς λόγους, δεν είναι δυνατές εναλλακτικές λύσεις μηδενικών εκπομπών. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος θα πρέπει κατά προτεραιότητα να αντικαταστήσουν τα παλαιά, ρυπογόνα αυτοκίνητά τους με πιο αποδοτικά ως προς το καύσιμο οχήματα, γεγονός που απαιτεί διεξοδική εκ νέου ρύθμιση της ευρωπαϊκής αγοράς μεταχειρισμένων αυτοκινήτων. Είναι σημαντικό αυτές οι πτυχές μιας δίκαιης μετάβασης να λαμβάνονται υπόψη από τα κράτη μέλη κατά την κατάρτιση των κοινωνικών σχεδίων τους για το κλίμα και από την Επιτροπή κατά την αξιολόγησή τους. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Κατά την εξέταση της κατανομής του Ταμείου μεταξύ των κρατών μελών, η Επιτροπή αναζήτησε έναν τύπο που να λαμβάνει υπόψη το μέγεθος του πληθυσμού (συμπεριλαμβανομένου του ποσοστού των αγροτικών περιοχών), το κατά κεφαλήν ακαθάριστο εθνικό εισόδημα, το ποσοστό των ευάλωτων νοικοκυριών και τις εκπομπές των νοικοκυριών από την καύση καυσίμων. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τον φόβο ότι αυτό δεν θα είναι επαρκές για να ληφθούν υπόψη οι ανισότητες εντός και μεταξύ των χωρών. Ένα σχετικά φτωχό κράτος μέλος με χαμηλότερη ανισότητα εντός μιας χώρας θα μπορούσε τελικά να ωφεληθεί λιγότερο από ένα πλούσιο κράτος μέλος με υψηλή ανισότητα. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Τα κράτη μέλη πρέπει να υποβάλουν, μαζί με τα εθνικά τους σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα, κοινωνικά σχέδια για το κλίμα έως το 2024, προσδιορίζοντας τις ευάλωτες ομάδες και τα μέτρα. Στο πλαίσιο αυτό, οι σημαντικές διαφορές όσον αφορά τις δεσμεύσεις και τις θεσμικές ικανότητες θέτουν το ερώτημα κατά πόσον αυτό θα λειτουργήσει. Οι μεγάλες διαφορές στον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη αντιμετώπισαν τη δίκαιη μετάβαση στα διάφορα εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα μπορούν να δώσουν μια εικόνα για το τι πρέπει να αναμένεται. Η ΕΟΚΕ ζητεί τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, των εμπορικών επιμελητηρίων, της κοινωνίας των πολιτών, των οργανώσεων νεολαίας, καθώς και των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην κατάρτιση των εθνικών κοινωνικών σχεδίων για το κλίμα από τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι με τον παρόντα κανονισμό, όπως και σε ορισμένα άλλα έγγραφα, όπως η ανακοίνωση και η σύσταση για την ενεργειακή φτώχεια [C(2020) 9600 final] ή το κύμα ανακαινίσεων που δημοσιεύτηκε τον χειμώνα [COM(2020) 662 final, SWD (2020) 550 final], η Επιτροπή δίνει και πάλι μεγάλη έμφαση στην καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας. Απαιτούνται ωστόσο περαιτέρω προσπάθειες. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Το Παρατηρητήριο Ενεργειακής Φτώχειας εκτιμά ότι συνολικά πάνω από 50 εκατομμύρια νοικοκυριά στην Ευρωπαϊκή Ένωση πλήττονται από ενεργειακή φτώχεια. Με βάση τα πορίσματα του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Ενεργειακής Φτώχειας και του πρόσφατα αναπτυχθέντος ευρωπαϊκού δείκτη ενεργειακής φτώχειας, θα πρέπει να εκπονηθεί ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για την εξάλειψη της ενεργειακής φτώχειας σε συνεργασία με τα ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένων των οργανώσεων καταναλωτών και των ΜΚΟ που εργάζονται για την καταπολέμηση της φτώχειας, όπως το Ευρωπαϊκό Δίκτυο κατά της Φτώχειας, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η δημόσια δράση στοχεύει ολοένα και περισσότερο στα βαθύτερα αίτια της ενεργειακής φτώχειας. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Ως εκ τούτου, απαιτούνται συγκεκριμένα μέτρα κατά της ενεργειακής φτώχειας τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σε αυτές περιλαμβάνονται η καλύτερη πρόσβαση σε επιδοτήσεις για θερμικές ανακαινίσεις ή η αντικατάσταση των συστημάτων θέρμανσης για νοικοκυριά που βρίσκονται σε ενεργειακή φτώχεια, δεσμευτικά βασικά μοντέλα εφοδιασμού και γενικές διατάξεις προστασίας για τους καταναλωτές στον τομέα της ενέργειας. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην αρχή 20 του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, σύμφωνα με την οποία: «Κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες καλής ποιότητας, στις οποίες περιλαμβάνονται η ύδρευση, η αποχέτευση, η ενέργεια, οι μεταφορές, οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και οι ψηφιακές επικοινωνίες. Παρέχεται η δυνατότητα υποστήριξης για την πρόσβαση στις εν λόγω υπηρεσίες σε όσους την έχουν ανάγκη.» |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι πρέπει να διασφαλιστεί η αποτελεσματική χρήση των πόρων του Ταμείου και να αποτραπεί η απάτη, η διαφθορά και οι συγκρούσεις συμφερόντων που συνδέονται με τα μέτρα που υποστηρίζονται από το Ταμείο. Όσον αφορά το κράτος δικαίου, εκφράζει την ικανοποίησή της για τα μέτρα που προτείνει η Επιτροπή για ένα αποτελεσματικό και αποδοτικό σύστημα εσωτερικού ελέγχου και για την αναγγελία ανάκτησης αχρεωστήτως καταβληθέντων ή μη ορθώς χρησιμοποιηθέντων ποσών. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Η ΕΟΚΕ συνιστά το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα να αποτελέσει συστημικό μέσο, ολοκληρωμένο με τα άλλα μέσα για την αντιστάθμιση του αυξανόμενου κόστους της πράσινης μετάβασης στην ΕΕ και τα κράτη μέλη, το οποίο να συμβάλλει σημαντικά στην επίτευξη των στόχων βιωσιμότητας. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Η ΕΟΚΕ ζητεί περισσότερες διευκρινίσεις σχετικά με τη χρηματοδότηση του Ταμείου. Η πρόταση προβλέπει ότι η χρηματοδότηση θα βασίζεται σε μια ασταθή αγορά του συστήματος εμπορίας εκπομπών της ΕΕ. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ δεν κατανοεί γιατί προτείνεται ένα σταθερό ποσό ύψους 72,2 δισεκατ. ευρώ. Η αστάθεια των τιμών θα καθορίσει τον προϋπολογισμό του Ταμείου. Πράγμα που αναδεικνύει, μεταξύ άλλων, την ανάγκη για μια πιο σταθερή βάση χρηματοδότησης. Η ΕΟΚΕ προτείνει να εισαχθεί μερική οικονομική ευελιξία στο Ταμείο ανάλογα με την πραγματική εξέλιξη των τιμών των επιδομάτων (στο πλαίσιο της οποίας η κατανομή θα μπορούσε να αυξηθεί παράλληλα με την αύξηση της τιμής). |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | Η μαζική αύξηση των τιμών χονδρικής πώλησης για το φυσικό αέριο και την ηλεκτρική ενέργεια οδηγεί σε τεράστια οικονομική επιβάρυνση για τους καταναλωτές. Η ΕΟΚΕ γνωρίζει πολύ καλά ότι το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα αποτελεί μεσοπρόθεσμη αντίδραση στο πρόβλημα της αντιστάθμισης του υψηλότερου κόστους της πράσινης μετάβασης στις ευάλωτες οντότητες. Ωστόσο, η τρέχουσα κατάσταση όσον αφορά την εξέλιξη των τιμών της ενέργειας απαιτεί άμεση λύση. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ανακοίνωση της Επιτροπής, η οποία παρέχει στα κράτη μέλη μια «εργαλειοθήκη» για την αντιμετώπιση των άμεσων επιπτώσεων της τρέχουσας αύξησης των τιμών χονδρικής πώλησης για το φυσικό αέριο και την ηλεκτρική ενέργεια και για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας σε μελλοντικούς κλυδωνισμούς των τιμών. Τα βραχυπρόθεσμα εθνικά μέτρα περιλαμβάνουν έκτακτη εισοδηματική στήριξη για τα νοικοκυριά, ενίσχυση για επιχειρήσεις και στοχευμένες φορολογικές περικοπές. Προκειμένου να ευθυγραμμιστεί η στήριξη με την εργαλειοθήκη, η ΕΟΚΕ προτείνει τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα στις ευάλωτες μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την Επιτροπή στα σχέδιά της να στηρίξει τις επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στην ενεργειακή απόδοση, να εξετάσει πιθανά μέτρα στον τομέα της αποθήκευσης ενέργειας και της προμήθειας αποθεμάτων φυσικού αερίου και να αξιολογήσει τον τρέχοντα σχεδιασμό της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. |
| --- | --- |

3.20.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την προσέγγιση με την οποία επιδιώκονται και προωθούνται η ισότητα των φύλων και οι ίσες ευκαιρίες για όλους, καθώς και η ενσωμάτωση αυτών των στόχων και θέματα σχετικά με την προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία, κατά την ανάπτυξη και την εφαρμογή των εθνικών σχεδίων, ώστε να διασφαλίζεται ότι κανείς δεν θα μείνει στο περιθώριο. Εξάλλου, η σχεδιαζόμενη τιμολόγηση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα επηρεάζει ιδιαίτερα τις γυναίκες, δεδομένου ότι αποτελούν το 85 % των μονογονεϊκών οικογενειών. Στις μονογονεϊκές οικογένειες, ο κίνδυνος παιδικής φτώχειας είναι ιδιαίτερα υψηλός. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την έκκλησή της προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δρομολογήσει το συντομότερο δυνατόν την αναθεώρηση της απόφασης σχετικά με τις υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος (ΥΓΟΣ) σε σχέση με την ομάδα-στόχο της κοινωνικής στέγασης και να καταστήσει σαφές ότι η στεγαστική πολιτική δεν πρέπει να περιορίζεται στον αποκλειστικό στόχο της παροχής βοήθειας σε άτομα κοντά στο όριο της φτώχειας, αλλά πρέπει να παρέχει επαρκή, προσιτή και μακροπρόθεσμη στέγαση σε όλους τους πολίτες που πλήττονται από την ευρωπαϊκή στεγαστική κρίση, ιδίως στους άστεγους, τα νεαρά ζευγάρια, τις μονογονεϊκές οικογένειες ή τις οικογένειες με πολλά παιδιά, τους εργαζόμενους και τη μεσαία τάξη γενικά (8). |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η αύξηση των τιμών των ορυκτών καυσίμων μπορεί να επηρεάσει δυσανάλογα τα οικονομικά ασθενέστερα νοικοκυριά, τις πολύ μικρές επιχειρήσεις και τους χρήστες των μεταφορών που δαπανούν μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους για ενέργεια και μεταφορές, οι οποίοι σε ορισμένες περιφέρειες δεν διαθέτουν εναλλακτικές οικονομικά προσιτές δυνατότητες κινητικότητας και μεταφοράς και οι οποίοι ενδέχεται να μην διαθέτουν τη χρηματοδοτική ικανότητα να επενδύσουν στη μείωση της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η πρόταση της Επιτροπής επικεντρώνεται στις ανάγκες των ευάλωτων νοικοκυριών, των ευάλωτων πολύ μικρών επιχειρήσεων και των ευάλωτων χρηστών των μεταφορών, συμπεριλαμβανομένης της δωρεάν πρόσβασης στις δημόσιες μεταφορές ή των προσαρμοσμένων τιμολογίων, της προώθησης της βιώσιμης κινητικότητας κατά παραγγελία και των κοινών υπηρεσιών κινητικότητας. Τα κράτη μέλη καλούνται να στηρίξουν την ανάπτυξη και την παροχή οικονομικά προσιτών υπηρεσιών κινητικότητας και μεταφορών μηδενικών και χαμηλών εκπομπών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η παροχή δημόσιων υπηρεσιών μεταφοράς επιβατών, εντός των ορίων των νομικών δυνατοτήτων, αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της βιώσιμης και οικονομικά προσιτής κινητικότητας. Υπό την έννοια αυτή, απαιτείται αυξημένη αντιστάθμιση για υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας που ανταποκρίνονται καλύτερα στις οικολογικές και κοινωνικές απαιτήσεις, και αυτό με τη σειρά του απαιτεί από τις εθνικές κυβερνήσεις, τις περιφέρειες και τους δήμους να παράσχουν χρηματοδοτική στήριξη και να δημιουργήσουν χρηματοδοτικά μέσα. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Στη δέσμη προσαρμογής στον στόχο 55 %, η Επιτροπή προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη συμπερίληψη των οδικών μεταφορών στην εμπορία των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου της ΕΕ, πράγμα που σημαίνει ότι μεσοπρόθεσμα το κόστος των συμβατικών μηχανοκίνητων ιδιωτικών μεταφορών θα αυξηθεί, υπό την προϋπόθεση ότι τροφοδοτούνται από ορυκτά καύσιμα. Η Επιτροπή γνωρίζει ότι αυτό θα οδηγήσει σε μειονεκτήματα για ορισμένες ομάδες του πληθυσμού. Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζει το ζήτημα της φτώχειας της κινητικότητας, επισημαίνει την ανάγκη αποζημίωσης στο πλαίσιο του ταμείου για την αλλαγή του κλίματος (9) και διατυπώνει αρχικές προτάσεις σχετικά με τον τρόπο σχεδιασμού του. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν παρέχει εκτίμηση του αριθμού των ατόμων που θα μπορούσαν να επηρεαστούν από αυτό σε ολόκληρη την ΕΕ, ούτε παρέχει ορισμό ή σύνολο δεικτών για τον προσδιορισμό της φτώχειας στην κινητικότητα. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Σε μελέτη σχετικά με την κινητικότητα και την επανένταξη στην απασχόληση στις αγροτικές περιοχές (Mobility4Job (10)) διαπιστώθηκε ότι μόνο το 50 % των ανέργων διέθεταν αυτοκίνητο ανά πάσα στιγμή, ενώ ο μέσος όρος του πληθυσμού ήταν 80 %. Όπως και στο σχέδιο δαπανών, φαίνεται ότι τα νοικοκυριά αντιδρούν στη μείωση του εισοδήματος, μεταξύ άλλων, μειώνοντας το κόστος που σχετίζεται με τα ιδιωτικά οχήματα. Αυτό σημαίνει ότι οι περιορισμοί της κινητικότητας γίνονται εμφανείς μόνο σε μεταγενέστερο χρονικό σημείο, για παράδειγμα κατά την αναζήτηση εργασίας, όταν δεν υπάρχουν σχετικές εναλλακτικές δυνατότητες κινητικότητας και δεν είναι δυνατή η πρόσβαση σε πιθανούς τόπους εργασίας. Ως εκ τούτου, το καθαρά ποσοστιαίο μερίδιο του κόστους κινητικότητας στο εισόδημα δεν αποτελεί επαρκή δείκτη για το κατά πόσον και σε ποιο βαθμό υπάρχει περιορισμός στις επιλογές κινητικότητας. Η φτώχεια στην κινητικότητα είναι συνέπεια του συνδυασμού διαφόρων μεταβλητών: κατά πρώτο και κύριο λόγο το εισόδημα και ο εξαναγκασμός στην κατοχή αυτοκινήτου, εάν δεν υπάρχουν εναλλακτικές επιλογές κινητικότητας. |
| --- | --- |

4.4.

Βρυξέλλες, 9 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  COM(2020) 562 final.

1

(2)  Οδηγία 2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Οκτωβρίου 2003, σχετικά με τη θέσπιση συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Ένωσης και την τροποποίηση της οδηγίας 96/61/ΕΚ του Συμβουλίου (ΕΕ L 275 της 25.10.2003, σ. 32).

2

(3)  Εγκεκριμένο από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 24ης και 25ης Ιουνίου 2021.

3

(4)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/1056 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Ιουνίου 2021, για τη θέσπιση του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης (ΕΕ L 231 της 30.6.2021, σ. 1).

4

(5)  Οδηγία 2010/31/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 19ης Μαΐου 2010, για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων (ΕΕ L 153 της 18.6.2010, σ. 13).

5

(6)  Σύσταση (ΕΕ) 2020/1563 της Επιτροπής, της 14ης Οκτωβρίου 2020, σχετικά με την ενεργειακή φτώχεια (ΕΕ L 357 της 27.10.2020, σ. 35).

6

(7)  Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για το Κλίμα — Απαλλαγή των ευρωπαϊκών καυσίμων κίνησης και θέρμανσης από τις ανθρακούχες εκπομπές– Είναι το ΣΕΔΕ της ΕΕ το σωστό εργαλείο; https://europeanclimate.org/wp-content/uploads/2020/06/01-07-2020-decarbonising-european-transport-and-heating-fuels-full-report.pdf

7

(8)  ΤΕΝ/707 — γνωμοδότηση με θέμα «Οικουμενική πρόσβαση σε μακροπρόθεσμα αξιοπρεπή, βιώσιμη και οικονομικά προσιτή στέγαση» (EE C 429 της 11.12.2020, σ. 93).

8

(9)  COM(2021) 568.

9

(10)  Unterwegs zwischen Erwerbs- und Familienarbeit (54) — Portal der Arbeiterkammern und des ÖGB Verlags (Στο δρόμο μεταξύ της μισθωτής απασχόλησης και της οικογενειακής εργασίας (54) — Πύλη των Επιμελητηρίων Εργασίας και του Εκδοτικού Οίκου ÖGB).

10

(Στο δρόμο μεταξύ της μισθωτής απασχόλησης και της οικογενειακής εργασίας (54) — Πύλη των Επιμελητηρίων Εργασίας και του Εκδοτικού Οίκου ÖGB).

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/166 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/166

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με μέτρα κατά των μεταφορέων που διευκολύνουν ή επιδίδονται στην εμπορία ανθρώπων ή παράνομη διακίνηση μεταναστών σε σχέση με την παράνομη είσοδο στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης»

[COM(2021) 753 — 2021/387 (COD)]

(2022/C 152/27)

| Γενικός εισηγητής: | ο κ. Cristian PÎRVULESCU |
| --- | --- |

Γενικός εισηγητής:

ο κ. Cristian PÎRVULESCU

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.12.2021
  Συμβούλιο, 16.12.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 9.12.2021 |
| Αρμόδιο τμήμα | Εξωτερικές σχέσεις |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 9.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 159/15/09 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.12.2021

Συμβούλιο, 16.12.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

9.12.2021

Αρμόδιο τμήμα

Εξωτερικές σχέσεις

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

9.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

159/15/09

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόταση και θεωρεί τις πιθανές κυρώσεις κατά των μεταφορέων αιτιολογημένη ενέργεια στην οποία πρέπει να προβούν η ΕΕ και τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Εντούτοις, επισημαίνει ότι η κρίση στα σύνορα μεταξύ Λευκορωσίας και ΕΕ που πυροδότησε τη νομοθετική αντίδραση είναι πιο περίπλοκη και έχει πολύ ευρύτερες επιπτώσεις οι οποίες πρέπει να αντιμετωπιστούν και με άλλα πέραν των προτεινόμενων μέσων. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την έντονη ανησυχία της για την αυταρχική τροχιά της κυβέρνησης της Λευκορωσίας και καταδικάζει κάθε πράξη καταστολής και εκφοβισμού των πολιτών, των μέσων μαζικής ενημέρωσης, των πολιτικών κομμάτων, των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων. Καταδικάζει επίσης τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση της Λευκορωσίας διοργάνωσε τη μεταφορά ανθρώπων από τρίτες χώρες στα εδάφη της με στόχο να τα εξαναγκάσει να διασχίσουν τα σύνορα της ΕΕ. Πρόκειται για απαράδεκτη πράξη εκμετάλλευσης της ζωής και των προσδοκιών ευάλωτων ατόμων και διακινδύνευσης της υγείας και της ασφάλειάς τους. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει ιδίως ανησυχία για τον σεβασμό της αξιοπρέπειας όλων των ατόμων και την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων τους. Η ΕΕ θα πρέπει πρώτα να ανταποκριθεί αποκαθιστώντας την αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα των θιγόμενων ατόμων. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ ζητεί, ως εκ τούτου, τον άμεσο τερματισμό των επαναπροωθήσεων από το έδαφος της ΕΕ σε χώρα όπου η ασφάλεια των ατόμων απειλείται. Όλα τα πρόσωπα που διασχίζουν τα σύνορα της ΕΕ πρέπει να μπορούν να υποβάλλουν αίτηση ασύλου, εφόσον το επιθυμούν. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει την κυβέρνηση της Λευκορωσίας να μεριμνήσει έτσι ώστε τα άτομα που βρίσκονται στην επικράτειά της να μην υφίστανται κακομεταχείριση και να έχουν τη δυνατότητα να υποβάλλουν αίτηση ασύλου χωρίς να οδηγούνται πίσω στις χώρες καταγωγής τους εάν απειλείται η ζωή και η ασφάλειά τους εκεί, σε πλήρη συμμόρφωση, δηλαδή, με την αρχή της μη επαναπροώθησης. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ πρέπει να συνεργαστούν με τη Λευκορωσία σε πολυμερή βάση, ούτως ώστε να διασφαλιστεί ότι η εν λόγω χώρα τηρεί τις διεθνείς συνθήκες που ρυθμίζουν το άσυλο και την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Σύμφωνα με τον Frontex, από τον Ιανουάριο έως τον Οκτώβριο του 2021, περίπου 6 571 άτομα διέσχισαν τα ανατολικά σύνορα της ΕΕ, εκ των οποίων 3 868 ήταν Ιρακινοί πολίτες (1). Οι Ιρακινοί πολίτες έχουν ένα από τα υψηλότερα ποσοστά αναγνώρισης του δικαιώματος διεθνούς προστασίας (44 % θετικές αποφάσεις σε πρώτο βαθμό το 2020, σύμφωνα με την EASO) (2). Ως εκ τούτου, στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα πρέπει να εξεταστεί ενδελεχώς η συμπληρωματικότητα με το «Νέο σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο» και να αντιμετωπιστούν τα εμπλεκόμενα πρόσωπα ως πιθανοί δικαιούχοι διεθνούς προστασίας. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη δημιουργίας ασφαλών διαδικασιών για την υποβολή αιτήσεων διεθνούς προστασίας και διαδρομών για την ασφαλή μετανάστευση βάσει του ενωσιακού, του εθνικού και του διεθνούς δικαίου. Η ανάπτυξη ασφαλών διαδρομών θα μειώσει την ανάγκη προσφυγής σε διακινητές και εμπόρους ανθρώπων και θα συμβάλει στη βελτίωση της ασφάλειας και της προστασίας των δικαιωμάτων όλων των εμπλεκόμενων προσώπων. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να αναπτύξουν ένα πιο ολοκληρωμένο σύστημα κυρώσεων κατά της κυβέρνησης της Λευκορωσίας για τον ρόλο της στην παρούσα κρίση, εντός του οποίου οι μεταφορείς αποτελούν μόνο μία συνιστώσα. Οι ενέργειες στην επικράτεια της Λευκορωσίας δεν θα μπορούσαν να έχουν διοργανωθεί χωρίς την έγκριση των ανώτατων διοικητικών επιπέδων και τη συμμετοχή διαφόρων κρατικών δυνάμεων, συμπεριλαμβανομένης της συνοριακής αστυνομίας. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να βασίσει τη δράση της στους υφιστάμενους διεθνείς κανονισμούς, ήτοι: τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών κατά του διεθνικού οργανωμένου εγκλήματος, το Πρωτόκολλο για την πρόληψη, καταστολή και τιμωρία της διακίνησης προσώπων, ιδιαίτερα γυναικών και παιδιών —που συμπληρώνει τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών κατά του διεθνικού οργανωμένου εγκλήματος— και το Πρωτόκολλο κατά της λαθραίας διακίνησης μεταναστών από τη γη, τη θάλασσα και τον αέρα, το οποίο επίσης συμπληρώνει την προαναφερθείσα σύμβαση. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Επισημαίνει επίσης ότι υπάρχουν και άλλοι διεθνείς κανονισμοί συναφείς με την κατάσταση αυτή: η σύμβαση του 1951 σχετικά με το καθεστώς των προσφύγων και το Πρωτόκολλό της του 1967, σε συνδυασμό με την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Θα πρέπει επίσης να έχουμε κατά νου το περιεχόμενο της Ευρωπαϊκής σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και τις Θεμελιώδεις Ελευθερίες. Η ΕΕ διαθέτει ένα από τα πιο ολοκληρωμένα καθεστώτα προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων στον κόσμο και όλοι οι κανονισμοί και οι ενέργειές της θα πρέπει να συνάδουν με τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Όσον αφορά τη συνέπεια με άλλες πολιτικές της ΕΕ, η πρόταση επισημαίνει τη συμπληρωματικότητα με την εξωτερική δράση της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένης της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας, χωρίς να προσδιορίζει συγκεκριμένα μέτρα και ενέργειες υποστήριξης στον εν λόγω τομέα. Η πρόταση αναφέρει επίσης ότι τα μέτρα θα πρέπει να συνοδεύονται από κατάλληλα ανθρωπιστικά μέτρα, τα οποία όμως δεν προσδιορίζονται. Η ΕΟΚΕ προτείνει την τροποποίηση τμήματος της πρότασης ώστε να συμπεριλάβει τη συμπληρωματικότητα με το Νέο σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο, καθώς και με την Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας. Η πρόταση πρέπει να τροποποιηθεί για να διευκρινιστούν τα προβλεπόμενα ανθρωπιστικά μέτρα. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ ζητεί την επίδειξη πραγματικής αλληλεγγύης εκ μέρους της ΕΕ προς όλα τα παραμεθόρια κράτη μέλη της και την άμεσης αρωγή τους για την αντιμετώπιση της παρούσας κρίσης. Παράλληλα, θα πρέπει να υπενθυμιστεί ότι η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων των προσώπων, συμπεριλαμβανομένων των μεταναστών και των πιθανών προσφύγων, αποτελεί ευθύνη που κατοχυρώνεται στις Συνθήκες της ΕΕ και στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Όλες οι πιθανές κυρώσεις κατά των μεταφορέων —η πρόληψη τυχόν περαιτέρω επέκτασης ή ο περιορισμός των τρεχουσών μεταφορών, η αναστολή των αδειών ή εγκρίσεων που χορηγούνται βάσει του δικαίου της ΕΕ, η αναστολή του δικαιώματος πτήσης στον εναέριο χώρο της ΕΕ, διέλευσης από το έδαφος της ΕΕ ή κατάπλου σε λιμένες της, η αναστολή των δικαιωμάτων ανεφοδιασμού ή εκτέλεσης εργασιών συντήρησης εντός της ΕΕ ή η αναστολή των δικαιωμάτων εκτέλεσης δρομολογίων προς, από και εντός της ΕΕ— θα πρέπει να εφαρμόζονται με αναλογικό και στοχευμένο τρόπο, λαμβάνοντας υπόψη τον γενικό στόχο του περιορισμού της εμπορίας ανθρώπων και της λαθραίας διακίνησης μεταναστών. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η πρόταση αναφέρει ότι γενικός στόχος του κανονισμού είναι ο περιορισμός της εμπορίας ανθρώπων και της λαθραίας διακίνησης μεταναστών. Σύμφωνα με τον Frontex, από τον Ιανουάριο έως τον Οκτώβριο του 2021, 6 571 άτομα διέσχισαν τα ανατολικά σύνορα της ΕΕ, εκ των οποίων 3 868 ήταν Ιρακινοί πολίτες. Οι Ιρακινοί πολίτες έχουν ένα από τα υψηλότερα ποσοστά αναγνώρισης του δικαιώματος διεθνούς προστασίας. Βάσει αυτών των στοιχείων, τα άτομα αυτά πρέπει να θεωρούνται όχι μόνο νόμιμοι μετανάστες, αλλά και δυνητικοί νόμιμοι αιτούντες διεθνή προστασία. Η πρόταση θα πρέπει, ως εκ τούτου, να επικαιροποιηθεί ώστε να αναγνωριστεί το γεγονός αυτό. Η πρόταση θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει πολύ συγκεκριμένα μέτρα που θα επιτρέπουν σε άτομα στη Λευκορωσία και τις χώρες της ΕΕ να αιτούνται διεθνή προστασία. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η ΕΟΚΕ ανησυχεί ολοένα και περισσότερο ότι η χρήση του όρου «μετανάστης» έχει αρνητικά διακριτική και απαξιωτική χροιά. Οι μετανάστες είναι άνθρωποι των οποίων τα θεμελιώδη δικαιώματα και η αξιοπρέπεια θα πρέπει να προστατεύονται. Οι περισσότεροι εξ αυτών εγκαταλείπουν τις χώρες τους για πολύ σοβαρούς λόγους, μεταξύ άλλων γιατί φοβούνται για τη ζωή τους, και στις περιπτώσεις αυτές θα πρέπει να δύνανται να ζητούν διεθνή προστασία και να τυγχάνουν καλής μεταχείρισης καθ’ όλη τη διάρκεια του ταξιδιού τους και της διαδικασίας υποβολής αίτησης. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η πρόταση θεσπίζει επαρκώς ένα πλαίσιο για τη στόχευση των μεταφορέων, αλλά δεν αναγνωρίζει την ευθύνη των κρατικών και κυβερνητικών φορέων. Στην περίπτωση της Λευκορωσίας, ο εθνικός αερομεταφορέας είναι εταιρεία που λειτουργεί υπό άμεση κυβερνητική εποπτεία. Αρκετοί κυβερνητικοί και κρατικοί φορείς συμμετείχαν άμεσα στη διαδικασία μεταφοράς αεροπορικώς ατόμων στη Λευκορωσία και της προώθησής τους στα σύνορα. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Οι κυρώσεις πρέπει να διευρυνθούν και να στοχεύουν άμεσα τους δημόσιους και κρατικούς φορείς που είναι υπεύθυνοι για τις ενέργειες που αναφέρονται στον κανονισμό. Σε τελική ανάλυση, η κυβέρνηση διαθέτει όλα τα νόμιμα και θεσμικά μέσα για να αναχαιτίσει αυτές τις ενέργειες των μεταφορέων και ακόμη σαφέστερη ευθύνη όταν η ίδια εμπλέκεται άμεσα. Η στοχοποίηση, ως εκ τούτου, μόνο των μεταφορέων δεν θέτει στο στόχαστρο τα αίτια της κρίσης, αλλά τα μέσα της. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Η ΕΕ είναι ο μεγαλύτερος χορηγός βοήθειας στη Λευκορωσία. Από το 2016, η χρηματοδοτική ενίσχυση που παρέχεται στη Λευκορωσία ανέρχεται σε περίπου 30 εκατομμύρια ευρώ σε ετήσια χορήγηση συνδρομής, με το τρέχον συνολικό ποσό να ανέρχεται σε περίπου 135 εκατομμύρια ευρώ σε αναλήψεις υποχρεώσεων. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την έναρξη ολοκληρωμένης εμπεριστατωμένης επανεξέτασης των σχέσεων ΕΕ και Λευκορωσίας, η οποία περιλαμβάνει χρηματοδοτική συνεργασία, και ελπίζει ότι η επανεξέταση αυτή θα οδηγήσει σε ανανεωμένη και αποτελεσματικότερη άσκηση πίεσης στη Λευκορωσία για τον σεβασμό του κράτους δικαίου, της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θα αποτρέψει την ανάληψη περαιτέρω ενεργειών που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μια παρόμοια κρίση στα σύνορα της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.10.

Βρυξέλλες, 9 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Χάρτης μετανάστευσης του Frontex, https://frontex.europa.eu/we-know/migratory-map/. Πρόσβαση 1.12.2021

1

(2)  Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για το Άσυλο (EASO) Asylum Trends — 2020 Overview [Τάσεις στον τομέα του ασύλου — Επισκόπηση 2020], https://euaa.europa.eu/sites/default/files/EASO-Asylum-Report-2021.pdf. Πρόσβαση 1.12.2021

2

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/169 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/169

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Νέα δασική στρατηγική της ΕΕ για το 2030»

[COM(2021) 572 final]

(2022/C 152/28)

| Εισηγητής: | ο κ. Simo TIAINEN |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Simo TIAINEN

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 10.8.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 25.11.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 8.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 227/1/6 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 10.8.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

25.11.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

8.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

227/1/6

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Στη νέα της δασική στρατηγική της ΕΕ για το 2030, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ορθώς αναφέρει ότι τα δάση διαδραματίζουν πολύπλευρο και σημαντικό ρόλο στην οικονομία, την κοινωνία και το περιβάλλον. Η ζωτικότητα και η υγεία των δασών έχουν θεμελιώδη σημασία, τόσο για περιβαλλοντικούς όσο και για κλιματικούς λόγους, καθώς και για την ενίσχυση της δασικής οικονομικής ανάπτυξης και της ευημερίας των ανθρώπων. Αν και η Ευρωπαϊκή και Οικονομική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) αναγνωρίζει ότι η δασική στρατηγική εξετάζει τις οικονομικές και κοινωνικές ευκαιρίες, αυτό θα πρέπει να γίνει με πιο ολοκληρωμένο τρόπο. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι παραμένει αναπάντητο το ζήτημα του τρόπου αμοιβής των μη εμπορικών υπηρεσιών οικοσυστήματος που παρέχουν τα δάση και, ως εκ τούτου, οι ιδιοκτήτες δασών. Η στρατηγική περιγράφει λίγα θετικά παραδείγματα, και η ΕΟΚΕ ζητεί μια πραγματικά πειστική λύση για το μέλλον. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η δασική στρατηγική θα πρέπει να συνδέσει τους διάφορους τομείς πολιτικής και τις στρατηγικές που αφορούν τα δάση και τη δασική βιοοικονομία. Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης τη σημασία της λήψης αποφάσεων στο σωστό επίπεδο, σύμφωνα με τις αρμοδιότητες και την αρχή της επικουρικότητας. Δεδομένου ότι τα δάση διαφέρουν σημαντικά σε ολόκληρη την ΕΕ, δεν υπάρχουν ενιαίες λύσεις και η διαχείριση των δασών και ο σχεδιασμός της διαχείρισης των δασών αντιμετωπίζονται καλύτερα σε εθνικό επίπεδο για να συμβάλουν στην επίτευξη κοινών στόχων. Ένα πλαίσιο σε επίπεδο ΕΕ με τη σειρά του είναι απαραίτητο όσον αφορά τα ζητήματα που σχετίζονται με την ενιαία αγορά και τα περιβαλλοντικά και κλιματικά ζητήματα που δεν μπορούν να επιλυθούν μόνο με εθνικά μέτρα και τα οποία συχνά απαιτούν επίσης διεθνή δράση. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Απαιτείται προηγμένη συνεργασία σε όλα τα επίπεδα χάραξης πολιτικής και η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη πιο ενεργού συμμετοχής των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων, των συνδικάτων και των περιβαλλοντικών οργανώσεων, στην περαιτέρω ανάπτυξη και παρακολούθηση της στρατηγικής, επισημαίνοντας τον κεντρικό ρόλο των ιδιοκτητών δασών, των βιομηχανιών και των εργαζομένων στη βιώσιμη διαχείριση των δασών και στη δασική βιοοικονομία. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ ζητά συνοχή, ασφάλεια, σταθερότητα, σαφήνεια και συνέπεια στο πλαίσιο πολιτικής και στο ρυθμιστικό πλαίσιο. Είναι ζωτικής σημασίας να μην δρομολογηθούν πρωτοβουλίες που αλληλεπικαλύπτονται ή έρχονται σε αντίθεση με τους υφιστάμενους ευρέως αποδεκτούς ορισμούς, αρχές, κριτήρια, δείκτες, κατευθυντήριες γραμμές και συστήματα βιωσιμότητας. Η προστασία της ιδιοκτησίας και των ελεύθερων επιχειρήσεων αποτελούν επίσης αρχές που πρέπει να τηρούνται. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Δεδομένου του ευρέος φάσματος ζητημάτων με ασαφείς επιπτώσεις, η ΕΟΚΕ ζητά ολοκληρωμένη εκτίμηση επιπτώσεων της στρατηγικής προκειμένου να προσδιοριστούν οι επιπτώσεις για τις συνθήκες της αγοράς και τις αγροτικές περιοχές και οι διάφορες χρηματοδοτικές ανάγκες, όπως για την έρευνα και την καινοτομία, την ανάπτυξη δεξιοτήτων, τις υποδομές, τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και την προσαρμογή σε αυτήν, καθώς και τη βελτίωση της βιοποικιλότητας. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι στη στρατηγική δίνεται η δέουσα προσοχή στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, δεδομένου ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη μεταβάλλει την κατάσταση των δένδρων και όλων των οργανισμών και συνδέεται με δασικές καταστροφές, γεγονός το οποίο μπορεί να έχει ολέθριες συνέπειες τόσο για το περιβάλλον όσο και για την οικονομία. Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης την ανάγκη για μια ολιστική θεώρηση του ρόλου που διαδραματίζουν τα δάση και η δασική βιοοικονομία στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής, προκειμένου να διασφαλιστεί ο καλύτερος συνδυασμός δέσμευσης, αποθήκευσης και υποκατάστασης για την επίτευξη μιας οικονομίας μετά τα ορυκτά καύσιμα. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει επίσης, όπως και η δασική στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τη σημασία μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης για τη διαχείριση των δασών και την προστασία της βιοποικιλότητας. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την έρευνα σχετικά με τις σχέσεις μεταξύ της κλιματικής αλλαγής, των δασικών οικοσυστημάτων και της διαχείρισης των δασών και ζητά τη συστηματική συλλογή και ανταλλαγή αξιόπιστων δεδομένων για την κατάσταση των δασών. Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης τη σημασία της καινοτομίας στους τομείς της βιώσιμης και ανθεκτικής στην κλιματική αλλαγή παραγωγής βιομάζας, των νέων δασικών προϊόντων και των πρακτικών κυκλικής οικονομίας, αξιοποιώντας πλήρως τις ψηφιακές τεχνολογίες. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ψηφιακή και πράσινη μετάβαση των δασικών δραστηριοτήτων απαιτεί νέες δεξιότητες, οι οποίες πρέπει να λαμβάνονται ιδίως υπόψη στην επαγγελματική κατάρτιση, καθώς και στην οργάνωση της αναβάθμισης των δεξιοτήτων και της επανειδίκευσης. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τη σημασία της δημιουργίας ποιοτικών θέσεων εργασίας και της παροχής ευκαιριών και κατάλληλων συνθηκών εργασίας στους εργαζομένους στη βιοοικονομία με βάση την ξυλεία. Υπογραμμίζει τον ρόλο του κοινωνικού διαλόγου στην ανάπτυξη δεξιοτήτων και στην υγεία και ασφάλεια στην εργασία. Η συνεργασία είναι επίσης αναγκαία για την ενίσχυση της ευαισθητοποίησης του κοινού σχετικά με τις σύγχρονες δασικές δραστηριότητες, ιδίως μεταξύ των νέων. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Απαιτείται ευνοϊκό περιβάλλον για παραγωγικές επενδύσεις σε όλες τις αξιακές αλυσίδες, ώστε να αξιοποιηθεί το δυναμικό καινοτομίας και απασχόλησης της δασικής βιοοικονομίας. Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης την ανάγκη για επενδύσεις σε υποδομές, ώστε να διευκολυνθεί η διαχειριστική υποστήριξη και να καταστεί δυνατή η ψηφιοποίηση σε δασικές δραστηριότητες. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Για να συμβάλει στην παγκόσμια ανάπτυξη, η ΕΟΚΕ καλεί την ΕΕ να προωθήσει ενεργά ισότιμους όρους ανταγωνισμού για τις επιχειρήσεις της ΕΕ που ανταγωνίζονται στις διεθνείς αγορές βιοοικονομίας και να ενισχύσει την παγκόσμια εφαρμογή των διεθνών συμφωνιών που συμβάλλουν στην προστασία και τη βιώσιμη χρήση των δασών. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Γενικές παρατηρήσεις: πλαίσιο πολιτικής

| 2.1. | Η νέα δασική στρατηγική της ΕΕ για το 2030 επικαιροποιεί την υφιστάμενη δασική στρατηγική της ΕΕ του 2013 ώστε να λαμβάνει υπόψη τις πρόσφατες εξελίξεις και να ανταποκρίνεται στους στόχους της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, με στόχο την επίτευξη μιας σύγχρονης, ουδέτερης ως προς τις ανθρακούχες εκπομπές, αποδοτικής ως προς τη χρήση των πόρων, ανταγωνιστικής και κοινωνικά δίκαιης ΕΕ. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη εκφράσει τις απόψεις της σχετικά με την έκθεση προόδου της προηγούμενης στρατηγικής (1). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Τα δάση διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην υλοποίηση της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς συνδέονται άρρηκτα με τα διάφορα δομικά τμήματα της συμφωνίας, δηλαδή την προώθηση βιώσιμων βιομηχανιών, συστημάτων ενέργειας, μεταφορών, κτιρίων και τροφίμων, καθώς και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, της απώλειας της βιοποικιλότητας και της ρύπανσης του περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Τα δάση αποτελούν επίσης μείζον παγκόσμιο ζήτημα και σχετίζονται με πολλούς από τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που σχετίζονται με τη ζωή στη στεριά, τη δράση για το κλίμα, τη μείωση της φτώχειας, την υγεία και την ευημερία, τη βιομηχανία και την καινοτομία, την αξιοπρεπή εργασία και την οικονομική ανάπτυξη. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Λαμβάνοντας υπόψη τον πολυδιάστατο ρόλο και το δυναμικό των δασών όσον αφορά τα οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά οφέλη, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι σημαντικό να αναπτυχθούν όλες οι λειτουργίες των δασών, ώστε να επιτευχθεί το καλύτερο δυνατό συνολικό όφελος. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Είναι θεμελιώδους σημασίας να διατηρηθεί η ζωτικότητα και η υγεία των δασών, τόσο για περιβαλλοντικούς όσο και για κλιματικούς λόγους, καθώς και για την ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης που βασίζεται στα δάση και της ευημερίας των ανθρώπων. Αν και η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η δασική στρατηγική εξετάζει τις οικονομικές και κοινωνικές ευκαιρίες, αυτό θα πρέπει να γίνει με πιο ολοκληρωμένο τρόπο. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι παραμένει αναπάντητο το ζήτημα του τρόπου αμοιβής των μη εμπορικών υπηρεσιών οικοσυστήματος που παρέχουν τα δάση και, ως εκ τούτου, οι ιδιοκτήτες δασών. Η στρατηγική περιγράφει λίγα θετικά παραδείγματα, και η ΕΟΚΕ ζητεί μια πραγματικά πειστική λύση για το μέλλον. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η δασική στρατηγική θα πρέπει να συνδέσει τους διάφορους τομείς πολιτικής και τις στρατηγικές που αφορούν τα δάση και τη δασική βιοοικονομία. Αυτό θα απαιτήσει διατομεακή συνεργασία, η οποία, εκτός από τις πολιτικές για το κλίμα και το περιβάλλον και τη διάσταση της αγροτικής ανάπτυξης της γεωργικής πολιτικής, θα καλύπτει τις πολιτικές για την έρευνα, την καινοτομία, τη βιομηχανία, την απασχόληση και τη φορολογία. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης τη σημασία της λήψης αποφάσεων στο σωστό επίπεδο, σύμφωνα με τις αρμοδιότητες και την αρχή της επικουρικότητας. Κατά γενικό κανόνα, τα ζητήματα που σχετίζονται με την ενιαία αγορά απαιτούν συμπαγή μέτρα σε επίπεδο ΕΕ. Ένα πλαίσιο σε επίπεδο ΕΕ είναι επίσης αναγκαίο όσον αφορά τα περιβαλλοντικά και κλιματικά ζητήματα που δεν μπορούν να επιλυθούν μόνο με εθνικά μέτρα και τα οποία συχνά απαιτούν και διεθνή δράση. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Αντίθετα, η διαχείριση των δασών και ο σχεδιασμός της διαχείρισης των δασών αντιμετωπίζονται καλύτερα σε εθνικό επίπεδο για να συμβάλουν στην επίτευξη κοινών στόχων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η συμμετοχή και η υποστήριξη των κρατών μελών είναι ζωτικής σημασίας για την εφαρμογή της στρατηγικής. Τα εθνικά στρατηγικά σχέδια για τα δάση διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο εν προκειμένω, μεταξύ άλλων ενσωματώνοντας στα σχέδια πτυχές που αφορούν το κλίμα και τη βιοποικιλότητα, αλλά και εντοπίζοντας τρόπους παροχής οικονομικής αντιστάθμισης για τις μη εμπορικές υπηρεσίες δασικών οικοσυστημάτων. Δεν υπάρχουν ενιαίες λύσεις, δεδομένου ότι τα χαρακτηριστικά των δασών ποικίλλουν σημαντικά σε ολόκληρη την ΕΕ. Η σημασία των δασών στις εθνικές οικονομίες των κρατών μελών ποικίλλουν επίσης, όπως και η ιδιοκτησία των δασών, η οποία κυμαίνεται από ιδιοκτήτες του δημόσιου τομέα, μεγάλες ιδιωτικές εταιρείες και επενδυτές έως μικρές οικογενειακές ιδιοκτησίες. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντική την ανταλλαγή ορθών πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών και την ανάπτυξη της συνεργασίας μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών, με βάση αναθεωρημένες πρακτικές εργασίας και όχι τη δημιουργία νέων επίσημων οργάνων. Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης την ανάγκη πιο ενεργού συμμετοχής των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων, των συνδικάτων και των περιβαλλοντικών οργανώσεων, στην περαιτέρω ανάπτυξη και παρακολούθηση της στρατηγικής και επισημαίνει τον κεντρικό ρόλο των ιδιοκτητών δασών, των βιομηχανιών και των εργαζομένων στη βιώσιμη διαχείριση των δασών και στη δασική βιοοικονομία. Οι επενδύσεις στην ανάπτυξη ικανοτήτων των ενδιαφερόμενων μερών και των αρμόδιων αρχών είναι απαραίτητες για την εφαρμογή της στρατηγικής. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Δεδομένου του καίριου ρόλου των ιδιοκτητών δασών και των επιχειρήσεων του ιδιωτικού τομέα, πρέπει να λαμβάνονται πλήρως υπόψη η προστασία της ιδιοκτησίας και οι ελεύθερες επιχειρήσεις. Σε γενικές γραμμές, δεν είναι εφικτός ο έλεγχος των σειρών προϊόντων, των επιλογών πρώτων υλών ή των λειτουργικών πρακτικών. Αυτό που είναι εφικτό είναι να καθοριστούν βασισμένες στην επιστήμη και τεχνολογικά ουδέτερες συνθήκες πλαισίου, υπό τις οποίες οι φορείς της βιοοικονομίας θα μπορούν να καινοτομούν, να επενδύουν και να λειτουργούν. Αυτό ισχύει, για παράδειγμα, στην εφαρμογή της αρχής της αλυσιδωτής χρήσης, η οποία πρέπει να βασίζεται στην αγορά. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Η ΕΟΚΕ ζητά συνοχή, ασφάλεια, σταθερότητα, σαφήνεια και συνέπεια στο πλαίσιο πολιτικής και στο κανονιστικό πλαίσιο, λαμβάνοντας υπόψη τους μακροπρόθεσμους επενδυτικούς κύκλους πολλών δραστηριοτήτων της βιοοικονομίας. Είναι ζωτικής σημασίας να μην δρομολογηθούν πρωτοβουλίες που αλληλεπικαλύπτονται ή έρχονται σε αντίθεση με τους υφιστάμενους ευρέως αποδεκτούς ορισμούς, αρχές, κριτήρια, δείκτες, κατευθυντήριες γραμμές και συστήματα βιωσιμότητας. Επιπλέον, κάθε πρωτοβουλία πρέπει να αποφεύγει την υπερβολική γραφειοκρατία, όπως είναι η πολλαπλή συλλογή δεδομένων και η υποβολή εκθέσεων. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, είναι ζωτικής σημασίας οι ανωτέρω αρχές που σχετίζονται με το επίπεδο λήψης αποφάσεων, την ανάληψη ευθύνης, τη σταθερότητα, τη συνοχή και την αποφυγή αλληλεπικαλύψεων να συνεκτιμώνται προσεκτικά και να τηρούνται πλήρως στις περαιτέρω εργασίες. Αυτό αφορά ιδιαιτέρως τις πρωτοβουλίες σχετικά με το σύστημα παρακολούθησης, τους δείκτες και τα κατώτατα όρια για τη βιώσιμη διαχείριση των δασών, ένα εγγυοφυσικό σύστημα πιστοποίησης και κριτήρια σχετικά με τα δάση για τη βιώσιμη χρηματοδότηση. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Συνολικά, οι επιπτώσεις της στρατηγικής είναι ασαφείς και ορισμένες από τις πρωτοβουλίες της ενδέχεται να αποδυναμώσουν τις αξιακές αλυσίδες του δασικού τομέα και να θέσουν σε κίνδυνο την απασχόληση, ιδίως στις αγροτικές περιοχές, περιορίζοντας τη βιώσιμη υλοτομία. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητά να διενεργηθεί ολοκληρωμένη εκτίμηση επιπτώσεων της στρατηγικής για την αξιολόγηση των σωρευτικών οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεών της. Αυτό είναι επίσης απαραίτητο προκειμένου να προσδιοριστούν οι διάφορες ανάγκες χρηματοδότησης, συμπεριλαμβανομένης της έρευνας και της καινοτομίας, της ανάπτυξης δεξιοτήτων, των υποδομών, του μετριασμού της κλιματικής αλλαγής και της προσαρμογής σε αυτήν, καθώς και της προστασίας και της ενίσχυσης της βιοποικιλότητας. |
| --- | --- |

2.13.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις: Ο ρόλος των δασών στην κλιματική αλλαγή και τη βιοποικιλότητα

| 3.1. | Τα δάση διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στις φυσικές διεργασίες: στον έλεγχο του κύκλου του άνθρακα, του νερού και των θρεπτικών ουσιών, στη διαμόρφωση του εδάφους και στη διατήρηση της βιοποικιλότητας. Από την άλλη πλευρά, τα ίδια τα δάση είναι εξαιρετικά ευάλωτα στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Στην ΕΕ, η συνολική δασική έκταση και η έκταση των προστατευόμενων δασών έχουν αυξηθεί τις τελευταίες δεκαετίες, η αύξηση της ξυλείας υπερβαίνει την υλοτόμηση, και τα δάση αποτελούν σημαντική καταβόθρα άνθρακα (2). Αντίθετα, η αποψίλωση των δασών συνεχίζεται σε παγκόσμιο επίπεδο —ιδίως σε τροπικές περιοχές— μετατρέποντας τα δάση αυτά σε πηγή εκπομπών και συμβάλλοντας σημαντικά στη συνεχιζόμενη απώλεια της βιοποικιλότητας (3). Ως εκ τούτου η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να εξεταστεί επίσης ο ρόλος των δασών σε παγκόσμια κλίμακα και καλεί την ΕΕ να προωθήσει ενεργά την παγκόσμια εφαρμογή των διεθνών συμφωνιών που συμβάλλουν στην προστασία και τη βιώσιμη χρήση των δασών. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Τα δάση και η δασική βιοοικονομία διαδραματίζουν πολλαπλό ρόλο στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής: μέσω της δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα και μέσω της υποκατάστασης πρώτων υλών, ενέργειας και προϊόντων ορυκτής προέλευσης. Ως εκ τούτου, υπάρχουν συνέργειες και συμβιβασμοί μεταξύ των διαφόρων μέτρων (4). Επομένως, η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να εξεταστούν όλοι αυτοί οι μηχανισμοί με ολιστικό τρόπο κατά την αναζήτηση των πλέον βιώσιμων λύσεων για την επίτευξη μιας οικονομίας μετά τα ορυκτά καύσιμα. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η δέσμευση άνθρακα δεν είναι μόνο ζήτημα δασικής έκτασης, αλλά είναι κυρίως ζήτημα ανάπτυξης των δασών και ισχυρής φωτοσύνθεσης. Ως εκ τούτου, εκτός από τη δάσωση και την αναδάσωση, η ενεργός διαχείριση, χρήση και ανανέωση των δασών είναι απαραίτητη για την αξιοποίηση του δυναμικού των δασών ως καταβόθρα άνθρακα. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Ο ρόλος των δασών στην αποθήκευση άνθρακα είναι επίσης ποικίλος, καθώς ο άνθρακας αποθηκεύεται όχι μόνο στα δέντρα και στο έδαφος, αλλά και σε προϊόντα με βάση το ξύλο. Τα προϊόντα ξύλου μακράς διάρκειας, όπως τα κτίρια και τα έπιπλα υψηλής ποιότητας, είναι τα πλέον αποτελεσματικά από την άποψη αυτή. Τα βραχύβια δασικά προϊόντα διατηρούν επίσης την περιεκτικότητά τους σε άνθρακα, εφόσον ανακυκλώνονται. Επιπλέον, όταν οι δασικές ανανεώσιμες πρώτες ύλες χρησιμοποιούνται για να υποκαταστήσουν τις ορυκτές πρώτες ύλες, αποφεύγεται η έκλυση άνθρακα από την αποθήκευση ορυκτών καυσίμων. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ ζητά επίσης να αντιμετωπιστεί διεξοδικά η τρωτότητα των δασών στην κλιματική αλλαγή και η ανάγκη προσαρμογής, καθώς η υπερθέρμανση του πλανήτη αλλάζει την κατάσταση των δέντρων και όλων των οργανισμών και συνοδεύεται από δασικές καταστροφές που προκαλούνται από αυξημένη ξηρασία, πυρκαγιές, καταιγίδες και παράσιτα. Από την άλλη πλευρά, τα δάση συμβάλλουν στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή παρέχοντας προστασία από τη διάβρωση, τις κατολισθήσεις και τις πλημμύρες. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Τα δάση, συμπεριλαμβανομένων των διαχειριζόμενων δασών, είναι επίσης ζωτικής σημασίας για τη βιοποικιλότητα, καθώς αποτελούν τους οικοτόπους του μεγαλύτερου μέρους της χερσαίας βιοποικιλότητας. Η βιοποικιλότητα μπορεί να διατηρηθεί με διάφορους τρόπους: μέσω της προστασίας των απειλούμενων ειδών, μέσω της δημιουργίας προστατευόμενων περιοχών με περιορισμένες ή καθόλου ανθρώπινες δραστηριότητες ή μέσω της εφαρμογής πρακτικών διαχείρισης των δασών που επιτρέπουν τη διατήρηση της βιοποικιλότητας παράλληλα με την κοινωνικοοικονομική χρήση των δασών. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Λαμβάνοντας υπόψη ότι η πλειονότητα των δασών είναι υπό διαχείριση, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης για τη διαχείριση των δασών και την προστασία της βιοποικιλότητας, η οποία θα επιτρέπει τον συνδυασμό των πολλαπλών λειτουργιών των δασών. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τα αγορακεντρικά και εθελοντικά μέτρα προστασίας της βιοποικιλότητας και παγίδευσης του άνθρακα από τους ιδιοκτήτες δασών και υποστηρίζει την εξερεύνηση και την ανάπτυξη συστημάτων χορήγησης πιστωτικών μορίων για τα μέτρα αυτά. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Τόσο η ικανότητα δέσμευσης άνθρακα, όσο και η βιοποικιλότητα των δασών διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών. Οι διαφορές συνδέονται εν μέρει με τις διαφορετικές φυσικές συνθήκες και εν μέρει οφείλονται στον τρόπο διαχείρισης και χρήσης των δασών με την πάροδο του χρόνου. Ως εκ τούτου, η ανάγκη προστασίας και αποκατάστασης των δασών ποικίλλει επίσης σε ολόκληρη την ΕΕ, γεγονός που πρέπει να αναγνωριστεί κατά τον καθορισμό των δασών που πρέπει να αποκατασταθούν ή να προστατευθούν. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τη συνέχιση της έρευνας σχετικά με τις φυσικές, χημικές και βιολογικές διεργασίες των δασών και τους δεσμούς μεταξύ της κλιματικής αλλαγής, των δασικών οικοσυστημάτων και των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι πρακτικές διαχείρισης των δασών βασίζονται σε αξιόπιστα επιστημονικά στοιχεία. Είναι επίσης σημαντική η συστηματική παρακολούθηση και ανταλλαγή δεδομένων για την κατάσταση των δασών, αξιοποιώντας πλήρως τα ψηφιακά εργαλεία και συστήματα και εξασφαλίζοντας παράλληλα επαρκή προστασία και αξιοπιστία δεδομένων. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία της φύτευσης 3 δισεκατομμυρίων δέντρων ως πρακτικό έργο επίδειξης, συμπεριλαμβανομένου του ορθού σχεδιασμού των τόπων και των ειδών, της διάθεσης ανθρώπινων και οικονομικών πόρων, της φύτευσης, της διαχείρισης και της στενής παρακολούθησης των εξελίξεων και των αποτελεσμάτων. Η δάσωση αυτή δεν πρέπει να ανταγωνίζεται τη χρήση γης για την παραγωγή τροφίμων ούτε να αγνοεί την ανάγκη διατήρησης ενός ανοικτού τοπίου σε ορισμένα μέρη. |
| --- | --- |

3.11.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις: Ο οικονομικός και κοινωνικός ρόλος των δασών

| 4.1. | Τα δάση ανταποκρίνονται σε ευρύ φάσμα καθημερινών αναγκών, παρέχοντας πρώτες ύλες για βιομηχανικά και καταναλωτικά προϊόντα, χώρο αναψυχής και υγιεινά τρόφιμα για άμεση οικιακή χρήση. Ως εκ τούτου, τα δάση διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο τόσο στη βιοοικονομία με βάση το ξύλο όσο και στη βιοοικονομία που δεν βασίζεται στο ξύλο, καθώς επίσης συμβάλλουν στην υγεία και την ψυχική ευεξία. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η δασική βιοοικονομία βασίζεται σε διάφορες αξιακές αλυσίδες, που καλύπτουν τους ιδιοκτήτες δασών και πολλά είδη βιομηχανιών και υπηρεσιών, από τους επιχειρηματίες των δασοκομικών μηχανημάτων και των μεταφορών έως τις επιχειρήσεις επεξεργασίας ξύλου, από τις τοπικές πολύ μικρές επιχειρήσεις, τους συνεταιρισμούς και τις ΜΜΕ έως τις μεγάλες διεθνείς εταιρείες. Κατά συνέπεια, η δασική βιοοικονομία παρέχει θέσεις εργασίας σε πολλούς τομείς και σε διάφορες τοποθεσίες, με μεγάλη σημασία για τις αγροτικές περιοχές. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Το μεγαλύτερο μέρος της στρογγυλής ξυλείας στην ΕΕ χρησιμοποιείται ως βιομηχανική πρώτη ύλη (κορμοί και ξυλοπολτός), ενώ η χρήση ξυλείας για καύσιμα διαφέρει σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών (5). Εκτός από την περίπτωση του χαρτιού εκτύπωσης, η παγκόσμια ζήτηση προβλέπεται να αυξηθεί τόσο για τα παραδοσιακά όσο και για τα νέα προϊόντα με βάση το ξύλο. Η ΕΟΚΕ συνιστά να διασφαλιστεί ότι οι κανόνες και τα πρότυπα δεν παρεμποδίζουν, αλλά ενθαρρύνουν τη χρήση προϊόντων και τις οικοδομές με βάση το ξύλο, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι οι καταναλωτές ενημερώνονται σωστά σχετικά με την πιθανή παρουσία μη ξύλινων υλικών στα εν λόγω προϊόντα μέσω κατάλληλης επισήμανσης. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Οι τρέχουσες ορθές πρακτικές δείχνουν ότι διαφορετικά είδη και μέρη δένδρων χρησιμοποιούνται για τον σκοπό και τα προϊόντα για τα οποία είναι καταλληλότερα και, με τον τρόπο αυτό, παράγουν τη μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία χωρίς να σπαταλώνται φυσικοί πόροι. Μεγάλη δασική ενέργεια παράγεται από αραιώσεις, υπολείμματα υλοτομίας ή πλευρικά προϊόντα της κατεργασίας ξύλου. Τα εργοστάσια χαρτοπολτού αποτελούν καλό παράδειγμα μονάδων που παράγουν ηλεκτρική ενέργεια και θερμότητα ως υποπροϊόν. Επιπλέον, τα πλευρικά προϊόντα και τα κατάλοιπα χρησιμοποιούνται ως πρώτες ύλες σε υφιστάμενες βιομηχανικές διεργασίες και, όλο και περισσότερο, σε νέα βιοπροϊόντα. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της εντατικής ανάπτυξης τεχνολογιών και λύσεων για βιώσιμη και ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή παραγωγή βιομάζας, ενεργειακή απόδοση και αποδοτικότητα των υλικών, καθώς και πρακτικές κυκλικής οικονομίας σε όλες τις αξιακές αλυσίδες με βάση τα δάση. Οι ψηφιακές τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης, έχουν σημαντικές δυνατότητες για τη στήριξη της ανάπτυξης και της βελτιστοποίησης της διαχείρισης των δασών, των βιομηχανικών διαδικασιών, της διαχειριστικής υποστήριξης και της αλληλεπίδρασης μεταξύ των εταίρων της αλυσίδας εφοδιασμού. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Οι πιο εκτεταμένες καινοτομίες παράγουν νέα υλικά και προϊόντα, μεταξύ των οποίων βιοχημικά προϊόντα, προηγμένα βιοκαύσιμα και κλωστοϋφαντουργικές ίνες, ορισμένα από τα οποία είναι προϊόντα μικρού όγκου με υψηλή προστιθέμενη αξία. Δεδομένου ότι η ανάπτυξη νέων προϊόντων πραγματοποιείται συχνά στο πλαίσιο της τρέχουσας παραγωγής, οι παραδοσιακές μονάδες παραγωγής δημιουργούν νέα επιχειρηματικά οικοσυστήματα στα οποία εμπλέκεται ευρύ φάσμα επιχειρήσεων, ιδίως ΜΜΕ. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ανάπτυξη δεξιοτήτων αποτελεί προϋπόθεση για την ψηφιακή και την πράσινη μετάβαση στις δασικές δραστηριότητες. Αποτελεί επίσης απαραίτητο μέσο για να εξασφαλιστεί ότι κανείς δεν θα μείνει πίσω. Η νέα ζήτηση δεξιοτήτων πρέπει να εξεταστεί στο πλαίσιο της επαγγελματικής κατάρτισης και των πανεπιστημιακών σπουδών, καθώς και κατά την οργάνωση της αναβάθμισης των δεξιοτήτων και της μετεκπαίδευσης. Επιπλέον, απαιτούνται πρακτικές συμβουλευτικές υπηρεσίες που θα βοηθήσουν τις επιχειρήσεις, ιδίως τις μικρές, να ανταποκριθούν στις νέες απαιτήσεις. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τον ρόλο του κοινωνικού διαλόγου στην ανάπτυξη δεξιοτήτων και στην υγεία και ασφάλεια στην εργασία. Η διάθεση κονδυλίων του ΕΚΤ+ για την ενίσχυση των ποιοτικών θέσεων εργασίας και των κατάλληλων συνθηκών εργασίας στη βιοοικονομία με βάση το ξύλο μπορεί να συμβάλει στην καταπολέμηση της φτώχειας και τη μείωση της μετανάστευσης από τις αγροτικές περιοχές. Η μείωση της φτώχειας συμβάλλει επίσης στη μείωση της παράνομης υλοτομίας, ιδίως για σκοπούς θέρμανσης. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Δεδομένου ότι οι θέσεις εργασίας που σχετίζονται με τα δάση κυριαρχούνται από άνδρες και καθώς η μέση ηλικία των ατόμων σε αυτές τις θέσεις εργασίας είναι σχετικά υψηλή, είναι σημαντική η προσέλκυση στον τομέα περισσότερων γυναικών εργαζομένων και επιχειρηματιών, καθώς και νέων. Αυτό θα απαιτήσει συνεργασία για την ανάπτυξη της εικόνας της δασοκομίας και των δασικών βιομηχανιών, καθώς και για την αύξηση της ευαισθητοποίησης του κοινού σχετικά με τις ευκαιρίες που προσφέρει η σύγχρονη βιοοικονομία. Χρειάζεται επίσης σταθερή κοινωνική επικοινωνία σχετικά με τους τρόπους και τις προϋποθέσεις για την ενίσχυση της ζωτικότητας και της ανθεκτικότητας των δασών. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Για να αξιοποιηθεί το δυναμικό καινοτομίας και απασχόλησης της δασικής βιοοικονομίας, απαιτείται ευνοϊκό περιβάλλον για παραγωγικές επενδύσεις σε όλες τις αξιακές αλυσίδες. Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης την ανάγκη για κατάλληλες υποδομές, μεταξύ άλλων και στις αγροτικές περιοχές. Η δασική βιοοικονομία απαιτεί υποδομές μεταφορών που ανταποκρίνονται στις υλικοτεχνικές ανάγκες της δασοκομίας και της παραγωγής και διανομής δασικών βιοπροϊόντων. Οι κατάλληλες ψηφιακές υποδομές αποτελούν μια ακόμη βασική προϋπόθεση για τη σύγχρονη βιοοικονομία. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν κονδύλια της ΕΕ και εθνική χρηματοδότηση, συμπεριλαμβανομένων των ταμείων αγροτικής ανάπτυξης, για να ενισχύσουν τη βιοοικονομία που βασίζεται στα δάση. Τα καθεστώτα στήριξης που εμποδίζουν ή στρεβλώνουν τις αγορές βιοοικονομίας πρέπει να αποφεύγονται, με ιδιαίτερη έμφαση στις υφιστάμενες επιδοτήσεις και σε άλλα κίνητρα για την καύση ξυλείας. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Οι επιχειρήσεις της ΕΕ χρειάζονται επίσης ένα ανταγωνιστικό εμπορικό περιβάλλον που θα τους επιτρέπει να εξάγουν βιώσιμα δασικά προϊόντα και λύσεις σε άλλες χώρες και να ανταγωνίζονται επιτυχώς τις εισαγωγές από χώρες εκτός της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ καλεί την ΕΕ να προωθήσει τους ίδιους κανόνες στις διεθνείς αγορές βιοοικονομίας και να κάνει χρήση πανευρωπαϊκών και διεθνών εταιρικών σχέσεων και συμφωνιών εξωτερικού εμπορίου για να προωθήσει τη φιλοδοξία της ΕΕ για το κλίμα και τη βιωσιμότητα της χρήσης των δασών εκτός ΕΕ. |
| --- | --- |

4.12.

Βρυξέλλες, 8 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ σχετικά με την έκθεση προόδου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δασική στρατηγική της ΕΕ (ΕΕ C 47 της 11.2.2020, σ. 87).

1

(2)  https://forest.eea.europa.eu/news/summary-for-policy-makers-state-of-europe2019s-forests-2020

2

(3)  http://www.fao.org/state-of-forests/en/

3

(4)  https://ec.europa.eu/jrc/en/science-update/forest-based-bioeconomy-and-climate-change-mitigation-trade-offs-and-synergies

4

(5)  https://ec.europa.eu/eurostat/documents/3217494/12069644/KS-FK-20-001-EN-N.pdf/a7439b01-671b-80ce-85e4-4d803c44340a?t=1608139005821

5

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/175 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/175

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2003/87/ΕΚ σχετικά με τη θέσπιση συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Ένωσης, της απόφασης (ΕΕ) 2015/1814 σχετικά με τη θέσπιση και τη λειτουργία αποθεματικού για τη σταθερότητα της αγοράς όσον αφορά το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου, και του κανονισμού (ΕΕ) 2015/757»

[COM(2021) 551 final — 2021/0211 (COD)]

και «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της απόφασης (ΕΕ) 2015/1814 όσον αφορά την ποσότητα των δικαιωμάτων που πρόκειται να τοποθετούνται στο αποθεματικό για τη σταθερότητα της αγοράς για το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου της Ένωσης έως το 2030»

[COM(2021) 571 final — 2021/0202 (COD)]

(2022/C 152/29)

| Εισηγητής: ο κ. | Stefan BACK |
| --- | --- |

Εισηγητής: ο κ.

Stefan BACK

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.9.2021
  Συμβούλιο, 20.9.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 192 παράγραφος 1 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 25.11.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 8.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 219/3/13 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.9.2021

Συμβούλιο, 20.9.2021

Νομική βάση

Άρθρα 192 παράγραφος 1 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

25.11.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

8.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

219/3/13

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί τη φιλοδοξία να επιταχυνθεί και να αυξηθεί η μείωση των εκπομπών CO2, προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι που ορίζονται στο ευρωπαϊκό νομοθέτημα για το κλίμα και στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, και στηρίζει πλήρως τον πρωταρχικό στόχο της μείωσης των εκπομπών CO2 κατά 55 % έως το 2030 και μιας οικονομίας με ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα έως το 2050. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τα προτεινόμενα μέτρα και θεωρεί, ως εκ τούτου, εξαιρετικά σημαντικό να αντιμετωπιστούν και να επιλυθούν καταλλήλως τα εγγενή προβλήματα της προβλεπόμενης μετάβασης. Αυτό, κατά τη γνώμη μας, αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για την επιτυχία. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Ως εκ τούτου, είναι επίσης σημαντικό οι δυνητικές αρνητικές επιπτώσεις των προτεινόμενων μέτρων που θα ληφθούν σχετικά με την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και των παρόχων υπηρεσιών, τόσο στους τομείς υψηλής έντασης άνθρακα όσο και γενικά, να αναλυθούν πολύ προσεκτικά και να ληφθούν μέτρα για την πρόληψη, στο μέτρο του δυνατού, των αρνητικών οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων, όπως η ανεργία, η ενεργειακή φτώχεια ή η οικονομική αδυναμία μετακινήσεων. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι διαθέσιμοι πόροι για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση, καθώς και για την επίλυση των αρνητικών κοινωνικών επιπτώσεων που απορρέουν από την πρόταση για το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ΣΕΔΕ) θα εξαρτηθούν από την τύχη των προτάσεων που εκκρεμούν ακόμη ενώπιον των συννομοθετών, συμπεριλαμβανομένης της σύστασης ενός Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα. Η ΕΟΚΕ, μολονότι εγκρίνει τις προτάσεις αυτές καθαυτές, διερωτάται αν οι διαθέσιμοι πόροι θα είναι επαρκείς, ακόμη και αν οι προτάσεις χρηματοδότησης εγκριθούν χωρίς σημαντικές τροποποιήσεις. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Είναι επίσης αναγκαίο να εξεταστεί ο τρόπος με τον οποίο τα ζητήματα που άπτονται του κλίματος αντιμετωπίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο, και να αποφευχθούν αποκλίσεις που ενδέχεται να θέσουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις σε μειονεκτική θέση. Η ΕΟΚΕ παραπέμπει εν προκειμένω, μεταξύ άλλων, στη γνωμοδότησή της με θέμα Μηχανισμός συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (ΜΣΠΑ). |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η επιτάχυνση του ρυθμού και το υψηλό επίπεδο φιλοδοξίας για τη μείωση των εκπομπών CO2, καθώς και η μείωση της διαθεσιμότητας δικαιωμάτων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου θα συνεπάγονται υψηλότερο κόστος για όλους τους τομείς που καλύπτονται από το ΣΕΔΕ. Ενώ ορισμένοι τομείς θα προστατεύονται από τον μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα, αυτό θα επηρεάσει αρνητικά την ανταγωνιστικότητα στην παγκόσμια αγορά, εκτός εάν σημαντικός αριθμός κρατών ακολουθήσει την καθοδήγηση της ΕΕ, κάτι που δεν είναι ακόμη γνωστό. Ενδέχεται να απαιτηθούν μέτρα για τη στήριξη των εξαγωγών και η ΕΟΚΕ επισημαίνει την ανάγκη εξεύρεσης αποτελεσματικών λύσεων συμβατών με το πλαίσιο του ΠΟΕ, για τις οποίες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να αναλάβει άμεση πολιτική δράση. Επιπλέον, όλες οι διμερείς εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ πρέπει να τροποποιηθούν αναλόγως. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ διερωτάται επίσης αν το αυξημένο επίπεδο κόστους που προκαλείται από τις τροποποιήσεις του ΣΕΔΕ ενδέχεται να έχει αρνητικές επιπτώσεις στις προοπτικές ανάκαμψης μετά την κρίση της νόσου COVID-19. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι οι θαλάσσιες μεταφορές είναι ένας από τους τομείς όπου η μείωση των εκπομπών CO2 με ορίζοντα το 2030 είναι ιδιαίτερα δύσκολη και δαπανηρή, αλλά ότι, πάρα ταύτα, ο τομέας έχει ανακοινώσει ότι θα καταστεί κλιματικά ουδέτερος έως το 2050. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει κατά πόσον η επί του παρόντος σχεδιαζόμενη συμπερίληψη των θαλάσσιων μεταφορών θα μπορούσε να προκαλέσει γενική αύξηση των τιμών των δικαιωμάτων εκπομπών, με επιπτώσεις σε όλους τους τομείς του ΣΕΔΕ. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί κατά βάση την πρόταση να επεκταθεί η εφαρμογή του ΣΕΔΕ σε σκάφη τρίτων χωρών και σε ταξίδια από και προς λιμένες τρίτων χωρών, αλλά εφιστά την προσοχή στις συνεχιζόμενες εργασίες στο πλαίσιο του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΔΝΟ) για την εξεύρεση παγκόσμιας λύσης όσον αφορά τις εκπομπές από τις θαλάσσιες μεταφορές και ενθαρρύνει την ΕΕ να εργαστεί ενεργά για την εξεύρεση λύσης στο πλαίσιο του ΔΝΟ. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Όσον αφορά την επιλογή της λύσης για την επέκταση του ΣΕΔΕ στα κτίρια και τις οδικές μεταφορές με τη μορφή παράλληλου συστήματος, με τους διανομείς καυσίμων ως εμπορικούς εταίρους, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ο κύριος αντίκτυπος στους υπεύθυνους για τα κτίρια, τους μεταφορείς ή τους ιδιοκτήτες επιβατικών αυτοκινήτων θα είναι ένα τιμολογιακό μήνυμα, στον βαθμό που ο διανομέας καυσίμων θα επιτρέπει στο εμπορικό κόστος να επηρεάσει την τιμή των καυσίμων, με σημαντικές επιπτώσεις στα νοικοκυριά/τους καταναλωτές και τις εταιρείες. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Καθώς, στην προκειμένη περίπτωση, οι φορείς που υπόκεινται στο ΣΕΔΕ δεν είναι οι πραγματικοί φορείς στους εν λόγω τομείς –δηλαδή στις οδικές μεταφορές ή τη διαχείριση κτιρίων– αλλά οι διανομείς καυσίμων, οι δυνατότητες των φορέων στους εν λόγω τομείς να επηρεάσουν την κατάστασή τους είναι πολύ περιορισμένες και, σε πολλές περιπτώσεις, ανύπαρκτες. Αυτό που εισάγεται είναι ένα τιμολογιακό μήνυμα, με παρόμοιες επιπτώσεις, για παράδειγμα, με μια αύξηση φόρων. Συνεπώς, η συνήθης προστιθέμενη αξία του ΣΕΔΕ απουσιάζει σε μεγάλο βαθμό. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Οι επιπτώσεις της επέκτασης στις οδικές μεταφορές ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα ισχυρές για τα νοικοκυριά τα οποία, για οικονομικούς ή άλλους λόγους, δεν μπορούν να επιλέξουν ένα ηλεκτρικό όχημα ή ένα όχημα που κινείται με εναλλακτικά καύσιμα, ή για τις μεταφορές βαρέων φορτίων, όπου, ιδίως όσον αφορά τις μεταφορές μεγάλων αποστάσεων, μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν πραγματικές εναλλακτικές επιλογές έναντι των ορυκτών καυσίμων. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Όσον αφορά την επέκταση στις οδικές μεταφορές, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι το μέτρο αυτό αποφασίστηκε παρά τις επιφυλάξεις του ιδιωτικού τομέα, των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των ΜΚΟ. Οι επιφυλάξεις αυτές φαίνεται πως είχαν μικρή βαρύτητα σε σύγκριση με τις απόψεις των ιδιωτών και της ακαδημαϊκής κοινότητας. Δεδομένου ότι η νομοθεσία αποτελεί πολιτική διαδικασία με κοινωνικές επιπτώσεις, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ευρεία συνεκτίμηση των επιπτώσεων στην κοινωνία, συμπεριλαμβανομένης της οικονομίας και της απασχόλησης, θα πρέπει να διαδραματίζει καίριο ρόλο στη λήψη αποφάσεων. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι η εσωτερική ναυσιπλοΐα, τα κτίρια και οι οδικές μεταφορές θα συνεχίσουν να υπόκεινται στον κανονισμό επιμερισμού των προσπαθειών και ότι τα αποτελέσματα του ΣΕΔΕ σε αυτούς τους τομείς θα συνυπολογίζονται στις προσπάθειες που καταβάλλουν τα κράτη μέλη για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που απορρέουν από τον εν λόγω κανονισμό. Ο τομέας των μεταφορών επηρεάζεται επίσης από τα πρότυπα εκπομπών, ενώ ο τομέας των κτιρίων επηρεάζεται από τις διατάξεις για την ενεργειακή απόδοση. Αμφότεροι οι τομείς θίγονται επιπροσθέτως από την οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των κρατών μελών στη σημασία εξέτασης της σύνδεσης των συστημάτων με ομαλό και διαφανή τρόπο. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Η ΕΟΚΕ εγκρίνει την πρόταση για την προσαρμογή των ποσοτήτων και τη βελτίωση της σταθερότητας και της προβλεψιμότητας όσον αφορά το αποθεματικό για τη σταθερότητα της αγοράς. Ομοίως, η ΕΟΚΕ επικροτεί τη δημιουργία ενός αποθεματικού για τη σταθερότητα της αγοράς, μεταξύ άλλων όσον αφορά την εμπορία δικαιωμάτων εκπομπών για τις οδικές μεταφορές και τα κτίρια. |
| --- | --- |

1.15.

2.   Γενικό πλαίσιο

| 2.1. | Η Επιτροπή έχει υποβάλει τις ακόλουθες δύο προτάσεις για την επικαιροποίηση και την επέκταση του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών.






  — | Πρόταση οδηγίας για την τροποποίηση της οδηγίας 2003/87/ΕΚ σχετικά με τη θέσπιση συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Ένωσης, της απόφασης (ΕΕ) 2015/1814 σχετικά με τη θέσπιση και τη λειτουργία αποθεματικού για τη σταθερότητα της αγοράς όσον αφορά το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου, και του κανονισμού (ΕΕ) 2015/757 [COM(2021) 551 — 2021/0211 (COD)] (πρόταση για το ΣΕΔΕ) |
| --- | --- | --- |

2.1.

—

Πρόταση οδηγίας για την τροποποίηση της οδηγίας 2003/87/ΕΚ σχετικά με τη θέσπιση συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Ένωσης, της απόφασης (ΕΕ) 2015/1814 σχετικά με τη θέσπιση και τη λειτουργία αποθεματικού για τη σταθερότητα της αγοράς όσον αφορά το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου, και του κανονισμού (ΕΕ) 2015/757 [COM(2021) 551 — 2021/0211 (COD)] (πρόταση για το ΣΕΔΕ)

| — | Πρόταση απόφασης για την τροποποίηση της απόφασης (ΕΕ) 2015/1814 όσον αφορά την ποσότητα των δικαιωμάτων που πρόκειται να τοποθετούνται στο αποθεματικό για τη σταθερότητα της αγοράς για το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου της Ένωσης έως το 2030 [COM(2021) 571 — 2021/0202 (COD)] (πρόταση για τη σταθερότητα της αγοράς) |
| --- | --- |

—

Πρόταση απόφασης για την τροποποίηση της απόφασης (ΕΕ) 2015/1814 όσον αφορά την ποσότητα των δικαιωμάτων που πρόκειται να τοποθετούνται στο αποθεματικό για τη σταθερότητα της αγοράς για το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου της Ένωσης έως το 2030 [COM(2021) 571 — 2021/0202 (COD)] (πρόταση για τη σταθερότητα της αγοράς)

| 2.2. | Οι προτάσεις αποτελούν μέρος της δέσμης μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 %, η οποία αποσκοπεί στη θέσπιση του κανονιστικού πλαισίου για την επίτευξη του στόχου που ορίζεται στο νομοθέτημα για το κλίμα για τη μείωση των εκπομπών CO2 κατά τουλάχιστον 55 % έως το 2030 σε σύγκριση με το 1990 με δίκαιο, οικονομικά αποδοτικό και ανταγωνιστικό τρόπο. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ο στόχος αυτός πρόκειται να επιτευχθεί μέσω δεκατριών νομοθετικών προτάσεων, οι οποίες θεωρούνται αλληλένδετες και περιλαμβάνουν μέτρα τιμολόγησης, καθορισμού στόχων, καθορισμού προτύπων και στήριξης. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Οι προτάσεις που εξετάζονται στην παρούσα γνωμοδότηση είναι εκείνες που αποσκοπούν στη δημιουργία ενός ισχυρότερου συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών και στην επέκταση της εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών στις θαλάσσιες μεταφορές, τις οδικές μεταφορές και τα κτίρια. Περαιτέρω προτάσεις σχετικά με το ΣΕΔΕ στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών εξετάζονται σε χωριστή γνωμοδότηση. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Οι προτάσεις συνδέονται με την πρόταση για την επικαιροποίηση της οδηγίας για τη φορολόγηση της ενέργειας (1) και την πρόταση για έναν μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (2). Υπάρχει επίσης σύνδεση με την πρόταση κανονισμού για τη σύσταση Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα (3), το οποίο αποσκοπεί στον μετριασμό των αρνητικών κοινωνικών επιπτώσεων που προκύπτουν από την πρόταση για το ΣΕΔΕ. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Ο ενισχυμένος στόχος της μείωσης των εκπομπών από 43 % σε 61 % έως το 2030 συνεπάγεται αύξηση της ετήσιας μείωσης των εκπομπών από το σημερινό 2,2 % στο 4,2 %. Αυτό θα συμβεί με τη μείωση του αριθμού των διαθέσιμων δικαιωμάτων ανά έτος. Όσον αφορά τους τομείς που πρόκειται να διασφαλιστούν από τον προτεινόμενο μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (τσιμέντο, ηλεκτρική ενέργεια, λιπάσματα, σίδηρος και χάλυβας και αλουμίνιο), δεν θα υπάρξουν δωρεάν δικαιώματα με την ολοκλήρωση της σταδιακής εφαρμογής του μηχανισμού. Αυτό θα ισχύει επίσης για τα κτίρια και τις οδικές μεταφορές, όπου δεν αναμένεται κίνδυνος διαρροής άνθρακα. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Όσον αφορά την επέκταση του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών στις οδικές μεταφορές και τα κτίρια, υπάρχει επίσης σύνδεση με την πρόταση για την επικαιροποίηση του κανονισμού για τον επιμερισμό των προσπαθειών (4). |
| --- | --- |

2.7.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

Η πρόταση για το ΣΕΔΕ σε γενικές γραμμές

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη φιλοδοξία να επιταχυνθεί και να αυξηθεί η μείωση των εκπομπών CO2, προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι που ορίζονται στο ευρωπαϊκό νομοθέτημα για το κλίμα και στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Η ΕΟΚΕ στηρίζει πλήρως τον πρωταρχικό στόχο της μείωσης των εκπομπών CO2 κατά 55 % έως το 2030 και μιας οικονομίας με ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα έως το 2050. Επίσης, η ΕΟΚΕ στηρίζει απόλυτα την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει». Όπως καταδεικνύει επίσης η πρόσφατη έκθεση της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), απαιτούνται επείγοντα και ισχυρά μέτρα για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Ως εκ τούτου, είναι επίσης σημαντικό οι δυνητικές αρνητικές επιπτώσεις των προτεινόμενων μέτρων που θα ληφθούν σχετικά με την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και των παρόχων υπηρεσιών, τόσο στους τομείς υψηλής έντασης άνθρακα όσο και γενικά, να αναλυθούν πολύ προσεκτικά και να ληφθούν μέτρα για την πρόληψη, στο μέτρο του δυνατού, των αρνητικών οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων, όπως η ανεργία, η ενεργειακή φτώχεια ή η οικονομική αδυναμία μετακινήσεων. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Είναι επίσης αναγκαίο να εξεταστεί ο τρόπος με τον οποίο τα ζητήματα που άπτονται του κλίματος αντιμετωπίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο, και να αποφευχθούν αποκλίσεις που ενδέχεται να θέσουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις σε μειονεκτική θέση ή/και να προκαλέσουν κοινωνικά προβλήματα, όπως ενεργειακή φτώχεια και οικονομική αδυναμία μετακινήσεων. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι ελάχιστη προσοχή φαίνεται ότι έχει δοθεί στα προβλήματα αυτά, καθώς και για το γεγονός ότι οι λύσεις που προτείνονται δεν φαίνονται απόλυτα επαρκείς. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Όσον αφορά τις κοινωνικές επιπτώσεις, θα υπάρξει προφανής ανάγκη αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης του εργατικού δυναμικού, ούτως ώστε να μπορέσει να προσαρμοστεί και να ανταποκριθεί στις νέες απαιτήσεις δεξιοτήτων. Επιπλέον, οι επιπτώσεις στα νοικοκυριά, όπως το υψηλότερο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας και κινητικότητας, πιθανόν να προκαλέσουν ενεργειακή φτώχεια και οικονομική αδυναμία μετακινήσεων, η οποία θα γίνει ιδιαιτέρως αισθητή στις απομακρυσμένες και αραιοκατοικημένες περιοχές. Υπάρχουν σχέδια για την αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων μέσω διαφόρων μέτρων μετριασμού που θα χρηματοδοτηθούν κυρίως από τα έσοδα του ΣΕΔΕ, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που εναπόκεινται στα κράτη μέλη και εκείνων που προορίζονται για τη χρηματοδότηση του προτεινόμενου Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι διαθέσιμοι πόροι για την επίλυση των προβλημάτων αυτών θα εξαρτηθούν από την τύχη των προτάσεων που εκκρεμούν ακόμη ενώπιον των συννομοθετών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το κόστος αντιμετώπισης αυτών των προβλημάτων θα είναι σημαντικό και μακροχρόνιο. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ διερωτάται επίσης αν οι διαθέσιμοι πόροι θα είναι επαρκείς, ακόμη και αν οι προτάσεις χρηματοδότησης εγκριθούν χωρίς σημαντικές τροποποιήσεις, λαμβάνοντας υπόψη τον αριθμό των εμπλεκόμενων ατόμων και τον χρόνο που απαιτείται για την προβλεπόμενη μετάβαση. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η επιτάχυνση του ρυθμού και το υψηλό επίπεδο φιλοδοξίας για τη μείωση των εκπομπών CO2, καθώς και η μείωση της διαθεσιμότητας δικαιωμάτων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ενώ αποφέρουν περιβαλλοντικά οφέλη, θα συνεπάγονται επίσης υψηλότερο κόστος για όλους τους τομείς που καλύπτονται από το ΣΕΔΕ. Ενώ οι επιπτώσεις όσον αφορά το κόστος θα μειωθούν λόγω της διαθεσιμότητας δωρεάν δικαιωμάτων και, για ορισμένους τομείς, μέσω του μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα, τα μέτρα αυτά δεν θα εφαρμοστούν σε όλους τους τομείς που χρησιμοποιούν ενέργεια σε διάφορες διαδικασίες και που θα αντιμετωπίσουν τον ανταγωνισμό τρίτων χωρών στην εσωτερική αγορά. Επιπλέον, τα μέτρα αυτά δεν θα προστατεύσουν τις επιχειρήσεις της ΕΕ από ανταγωνιστικό μειονέκτημα στις εξωτερικές αγορές, λόγω της αύξησης του επιπέδου κόστους. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ εφιστά επίσης την προσοχή στο γεγονός ότι παραμένει ανοικτό το ερώτημα αν τα προϊόντα με μηδενικές εκπομπές θα καταστούν αρκετά ελκυστικά ώστε να αντισταθμίσουν τη διαφορά κόστους που προκύπτει από το ΣΕΔΕ, ή αν μέτρα με ισοδύναμες επιπτώσεις όσον αφορά το κόστος με εκείνες του ΣΕΔΕ θα εισαχθούν γενικά στις παγκόσμιες αγορές. Σε αντίθετη περίπτωση, η ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στις παγκόσμιες αγορές ενδέχεται να καταστεί προβληματική. |
| --- | --- |

3.6.

Αυτό εγείρει το ερώτημα αν τα προϊόντα ή οι υπηρεσίες που θα εξάγονται σε τρίτες χώρες θα πρέπει να εξαιρεθούν από το ΣΕΔΕ ή αν θα πρέπει να εξεταστεί η θέσπιση άλλων μέτρων στήριξης. Είναι αμφίβολο κατά πόσον η στήριξη της καινοτομίας, η οποία φαίνεται να είναι το μόνο μέτρο στήριξης συμβατό με το πλαίσιο του ΠΟΕ, επαρκεί για την επίλυση προβλήματος που μπορεί να προκύψει όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα.

| 3.7. | Ένα ακόμη ερώτημα είναι αν το αυξημένο επίπεδο κόστους που προκαλείται από τις τροποποιήσεις του ΣΕΔΕ ενδέχεται να έχει αρνητικές επιπτώσεις στις προοπτικές ανάκαμψης μετά την κρίση της νόσου COVID-19. Η ΕΟΚΕ διερωτάται αν ο κίνδυνος αυτός έχει ληφθεί επαρκώς υπόψη. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει με ικανοποίηση ότι η πρόταση για το ΣΕΔΕ προβλέπει τη χρήση των εσόδων του ΣΕΔΕ με διάφορους τρόπους —μέσω των ιδίων πόρων της Επιτροπής ή σύμφωνα με διατάξεις σχετικά με τη χρήση των εσόδων από τα κράτη μέλη— για την προώθηση της βιωσιμότητας, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών επιπτώσεων κατά τη μετάβαση σε μια κοινωνία με ουδέτερο ισοζύγιο διοξειδίου του άνθρακα. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι ανωτέρω παρατηρήσεις δεν θα πρέπει να εκληφθούν ως αμφισβήτηση της επείγουσας ανάγκης ανάληψης δράσης για τον μετριασμό των αρνητικών επιπτώσεων των εκπομπών στο κλίμα, αλλά ως προειδοποίηση όσον αφορά τον κίνδυνο αρνητικών επιπτώσεων, τόσο σε κοινωνικό επίπεδο όσο και όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα, εάν τα ζητήματα, όπως αυτά που προαναφέρθηκαν, δεν εξεταστούν και επιλυθούν. |
| --- | --- |

3.9.

Επέκταση στις θαλάσσιες μεταφορές

| 3.10. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι όλα τα πλοία που καταπλέουν σε ή αποπλέουν από λιμένες της ΕΕ θα υπόκεινται στους ίδιους κανόνες. Ωστόσο, το επίπεδο κόστους για τους πλοιοκτήτες της ΕΕ ή τους φορείς εκμετάλλευσης πλοίων που εμπίπτουν άλλως στο ΣΕΔΕ θα είναι υψηλότερο από εκείνο για τους ανταγωνιστές εκτός της ΕΕ, οι οποίοι σε ορισμένες περιπτώσεις μειώνουν επίσης το κόστος τους μέσω του κοινωνικού ντάμπινγκ. Η ΕΕ πρέπει να επιστήσει μεγαλύτερη προσοχή στις επιπτώσεις της μειωμένης ανταγωνιστικότητας του ναυτιλιακού κλάδου της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ότι οι θαλάσσιες μεταφορές είναι ένας από τους τομείς όπου η μείωση των εκπομπών CO2 είναι ιδιαίτερα δύσκολη και δαπανηρή, και ότι, συνεπώς, η συμπερίληψη των θαλάσσιων μεταφορών θα μπορούσε να προκαλέσει γενική αύξηση των τιμών των δικαιωμάτων εκπομπών, που θα είχε επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα των τομέων του ΣΕΔΕ γενικότερα. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Σύμφωνα με την πρόταση για το ΣΕΔΕ, η εμπορία στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών περιορίζεται σε πλοία ολικής χωρητικότητας άνω των 5 000 GT, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2015/757 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) για την παρακολούθηση, την αναφορά και την επαλήθευση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα από τις θαλάσσιες μεταφορές. Αυτό ενδέχεται να προκαλέσει δυσμενείς επιπτώσεις με τη μορφή της αύξησης της κατασκευής καινούργιων πλοίων κάτω των 5 000 GT ή της ανακατασκευής πλοίων, ώστε να μεταβούν κάτω από το όριο των 5 000 GT. Μια εύλογη λύση θα ήταν να μειωθεί σημαντικά το όριο και το σύστημα εμπορίας εκπομπών να εφαρμόζεται, για παράδειγμα, σε πλοία ολικής χωρητικότητας άνω των 400 GT. Μια περαιτέρω λύση θα μπορούσε να είναι η ανάλογη προσαρμογή της υποχρέωσης παρακολούθησης. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Ενώ επικροτεί καταρχήν την πρόταση να επεκταθεί η εφαρμογή του ΣΕΔΕ σε σκάφη τρίτων χωρών και σε ταξίδια από και προς λιμένες τρίτων χωρών, παρ’ όλα αυτά η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στις συνεχιζόμενες εργασίες στο πλαίσιο του ΔΝΟ για την εξεύρεση παγκόσμιας λύσης όσον αφορά τις εκπομπές από τις θαλάσσιες μεταφορές και ενθαρρύνει την ΕΕ να εργαστεί ενεργά για την εξεύρεση λύσης στο πλαίσιο του ΔΝΟ. |
| --- | --- |

3.13.

Επέκταση στα κτίρια και τις οδικές μεταφορές μέσω παράλληλου συστήματος

| 3.14. | Η επιλεχθείσα λύση με τη μορφή παράλληλου συστήματος, με τους διανομείς καυσίμων ως εμπορικούς εταίρους, συνεπάγεται ότι ο κύριος αντίκτυπος στους υπεύθυνους για τα κτίρια, τους μεταφορείς ή τους ιδιοκτήτες επιβατικών αυτοκινήτων θα είναι ένα τιμολογιακό μήνυμα, στον βαθμό που ο διανομέας καυσίμων επιτρέπει στο εμπορικό κόστος να επηρεάσει την τιμή των καυσίμων. Εάν συμβεί αυτό, οι επιπτώσεις ενδέχεται να είναι σημαντικές τόσο για τα νοικοκυριά/τους καταναλωτές όσο και για τις εταιρείες. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Όσον αφορά την επέκταση στις οδικές μεταφορές, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι το μέτρο αυτό αποφασίστηκε παρά τις επιφυλάξεις του ιδιωτικού τομέα, των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των ΜΚΟ. Οι επιφυλάξεις αυτές φαίνεται πως είχαν μικρή βαρύτητα σε σύγκριση με τις απόψεις των ιδιωτών και της ακαδημαϊκής κοινότητας. Δεδομένου ότι η νομοθεσία αποτελεί πολιτική διαδικασία με κοινωνιακές επιπτώσεις, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ευρεία συνεκτίμηση των επιπτώσεων στην κοινωνία, συμπεριλαμβανομένης της οικονομίας και της απασχόλησης, θα πρέπει να διαδραματίζει καίριο ρόλο στη λήψη αποφάσεων. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Οι επιπτώσεις ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα ισχυρές για τα νοικοκυριά τα οποία, για οικονομικούς ή άλλους λόγους, δεν μπορούν να επιλέξουν ένα ηλεκτρικό όχημα ή ένα όχημα που κινείται με εναλλακτικά καύσιμα, ή για τις μεταφορές βαρέων φορτίων, όπου, ιδίως όσον αφορά τις μεταφορές μεγάλων αποστάσεων, μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν πραγματικές εναλλακτικές επιλογές έναντι των ορυκτών καυσίμων. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Με την αύξηση της ζήτησης, οι τιμές των εναλλακτικών καυσίμων είναι επίσης πιθανό να αυξηθούν, ιδίως εάν ληφθεί υπόψη η αυστηρή νομοθεσία για τα ανανεώσιμα καύσιμα, η οποία περιορίζει τη διαθεσιμότητα και προκαλεί υψηλότερο κόστος. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Ένα ουσιώδες χαρακτηριστικό και μια ουσιαστική προστιθέμενη αξία του ΣΕΔΕ φαίνεται πως είναι ότι ενθαρρύνει τους φορείς στους σχετικούς τομείς να αναλάβουν δράση για να μειώσουν τις επιβαρύνσεις που επιβάλλει το σύστημα αλλάζοντας τη συμπεριφορά τους, ή να αναπτυχθούν με διάφορους τρόπους. Καθώς, στην προκειμένη περίπτωση, οι φορείς που υπόκεινται στο ΣΕΔΕ δεν είναι οι πραγματικοί φορείς στους εν λόγω τομείς –δηλαδή στις οδικές μεταφορές ή τη διαχείριση κτιρίων– αλλά οι διανομείς καυσίμων, οι δυνατότητες των φορέων στους εν λόγω τομείς να επηρεάσουν την κατάστασή τους είναι πολύ περιορισμένες και, σε πολλές περιπτώσεις, ανύπαρκτες. Αυτό που εισάγεται είναι ένα τιμολογιακό μήνυμα, με παρόμοιες επιπτώσεις, για παράδειγμα, με μια αύξηση φόρων. Συνεπώς, η συνήθης προστιθέμενη αξία του ΣΕΔΕ απουσιάζει σε μεγάλο βαθμό. |
| --- | --- |

3.18.

Η διεπαφή μεταξύ του ΣΕΔΕ στους τομείς των θαλάσσιων μεταφορών, των κτιρίων και των οδικών μεταφορών και του κανονισμού (ΕΕ) 2018/842 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (6)
  για τον επιμερισμό των προσπαθειών

| 3.19. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι τομείς των θαλάσσιων μεταφορών, των κτιρίων και των οδικών μεταφορών θα εξακολουθήσουν να υπόκεινται στον κανονισμό για τον επιμερισμό των προσπαθειών και ότι αυτοί οι τομείς θα επηρεασθούν επίσης από άλλους νέους κανόνες που συνδέονται με τη δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 %,συμπεριλαμβανομένων της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση (7), της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (8) και των απαιτήσεων για τις εκπομπές των μηχανοκίνητων οχημάτων. Αυτό φαίνεται να σημαίνει ότι τα επίπεδα εκπομπών που προκύπτουν από το ΣΕΔΕ στους εν λόγω τομείς θα συνυπολογίζονται στις προσπάθειες που καταβάλλουν τα κράτη μέλη να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τον κανονισμό για τον επιμερισμό των προσπαθειών. Σημαίνει, επίσης, ότι τα κράτη μέλη διατηρούν τη ρυθμιστική τους ικανότητα να επιβάλλουν περαιτέρω υποχρεώσεις σε αυτούς τους τομείς προκειμένου να τους βοηθήσουν να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους που ορίζονται στον κανονισμό για τον επιμερισμό των προσπαθειών, με παράλληλη εφαρμογή των διατάξεων του εν λόγω κανονισμού που αφορούν την ευελιξία και τη δικαιοσύνη. Η ΕΟΚΕ, ως εκ τούτου, εφιστά την προσοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των κρατών μελών στη σημασία εξέτασης της σύνδεσης των διαφόρων συστημάτων με ομαλό και διαφανή τρόπο. |
| --- | --- |

3.19.

Η πρόταση για τη σταθερότητα της αγοράς

| 3.20. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την προσαρμογή του υπολογισμού του συνολικού αριθμού δικαιωμάτων, ώστε να μπορέσει το αποθεματικό για τη σταθερότητα της αγοράς να ανταποκριθεί επίσης στους τομείς των αεροπορικών και των θαλάσσιων μεταφορών, καθώς και την τροποποίηση του λεγόμενου ποσοστού εισαγωγής, ώστε να εισαχθεί ένα στοιχείο ευελιξίας με τη δημιουργία ενός αποθεματικού ασφαλείας για τη σταθερότητα της αγοράς. |
| --- | --- |

3.20.

| 3.21. | Ομοίως, η ΕΟΚΕ επικροτεί πλήρως τη δημιουργία ενός αποθεματικού για τη σταθερότητα της αγοράς, μεταξύ άλλων όσον αφορά την εμπορία δικαιωμάτων εκπομπής για τις οδικές μεταφορές και τα κτίρια. |
| --- | --- |

3.21.

| 3.22. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει με ικανοποίηση τις τροποποιήσεις της απόφασης (EE) 2015/1814 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (9) σχετικά με το αποθεματικό για τη σταθερότητα της αγοράς, όπως και την πρόθεση να ληφθούν υπόψη οι ανάγκες των τομέων των αεροπορικών και των θαλάσσιων μεταφορών, καθώς και των κτιρίων και των οδικών μεταφορών. Η ΕΟΚΕ εκτιμά τον στόχο για τη βελτίωση της προβλεψιμότητας και της σταθερότητας όσον αφορά τη διαθεσιμότητα δικαιωμάτων. Ομοίως, η ΕΟΚΕ επισημαίνει με ικανοποίηση την πρόταση να παραταθεί ο διπλασιασμός των ποσοστών και των δικαιωμάτων, ώστε να καταστεί δυνατή η τοποθέτηση επαρκούς αριθμού δικαιωμάτων στο αποθεματικό για τη σταθερότητα της αγοράς. |
| --- | --- |

3.22.

Βρυξέλλες, 8 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=CELEX%3A52021PC0563

1

(2)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?qid=1634050477623&uri=CELEX%3A52021PC0564

2

(3)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=CELEX%3A52021PC0568

3

(4)  https://ec.europa.eu/info/sites/default/files/proposal-amendment-effort-sharing-regulation-with-annexes_en.pdf

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2015/757 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2015, για την παρακολούθηση, την υποβολή εκθέσεων και επαλήθευση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα από θαλάσσιες μεταφορές και για την τροποποίηση της οδηγίας 2009/16/ΕΚ (ΕΕ L 123 της 19.5.2015, σ. 55).

5

(6)  Κανονισμός (ΕΕ) 2018/842 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 2018, σχετικά με τις δεσμευτικές ετήσιες μειώσεις των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου από τα κράτη μέλη από το 2021 έως το 2030, στο πλαίσιο της συμβολής στη δράση για το κλίμα για την τήρηση των δεσμεύσεων που απορρέουν από τη συμφωνία του Παρισιού και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 525/2013 (ΕΕ L 156 της 19.6.2018, σ. 26).

6

(7)  COM(2021) 558 final.

7

(8)  COM(2021) 557 final.

8

(9)  Απόφαση (ΕΕ) 2015/1814 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 6ης Οκτωβρίου 2015, σχετικά με τη θέσπιση και τη λειτουργία αποθεματικού για τη σταθερότητα της αγοράς όσον αφορά το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου και την τροποποίηση της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (ΕΕ L 264 της 9.10.2015, σ. 1).

9

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/181 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/181

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα»

[COM(2021) 564 final — 2021/0214 (COD)]

(2022/C 152/30)

| Εισηγητής: | ο κ. Andrés BARCELÓ DELGADO |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. John COMER |

Εισηγητής:

ο κ. Andrés BARCELÓ DELGADO

Συνεισηγητής:

ο κ. John COMER

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.9.2021
  Συμβούλιο, 21.9.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 192 παράγραφος 1 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 25.11.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 8.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 179/3/7 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.9.2021

Συμβούλιο, 21.9.2021

Νομική βάση

Άρθρα 192 παράγραφος 1 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

25.11.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

8.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

179/3/7

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής για τη θέσπιση μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (ΜΣΠΑ) με στόχο την αύξηση της ευαισθητοποίησης σχετικά με τη φιλοδοξία της ΕΕ για το κλίμα και τη δημιουργία ίσων όρων ανταγωνισμού εντός της ενιαίας αγοράς. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να επεκταθεί η εκτίμηση επιπτώσεων στις εξαγωγικές δραστηριότητες των τομέων που περιλαμβάνονται στο πεδίο εφαρμογής του ΜΣΠΑ. Η ΕΕ πρέπει να συνεχίσει να επιδιώκει την εκπλήρωση της φιλοδοξίας της για το κλίμα, αλλά, ταυτόχρονα, πρέπει να εγγυηθεί στην ευρωπαϊκή βιομηχανία ίσους όρους ανταγωνισμού στη διεθνή σκηνή, παρέχοντάς της τη δυνατότητα να ανταγωνιστεί στην ενιαία αγορά και να εξάγει σε διεθνείς αγορές. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τους νομοθέτες της ΕΕ να διερευνήσουν τρόπους χειρισμού των εξαγωγών, προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα στη βιομηχανία της ΕΕ να παραμείνει ανταγωνιστική στις διεθνείς αγορές. Η ΕΟΚΕ συνιστά τη διενέργεια εκτίμησης επιπτώσεων για να διαπιστωθεί ο τρόπος με τον οποίο οι κανόνες του ΠΟΕ πρέπει να ερμηνεύονται ή να προσαρμόζονται ώστε να στηρίζουν τους στόχους και την αποτελεσματικότητα του ΜΣΠΑ και να συμβάλουν στην αποφυγή των βιομηχανικών εκπομπών CO2 παγκοσμίως. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Θα πρέπει να αναπτυχθούν περαιτέρω πολλά σημαντικά θέματα μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων προς εφαρμογή. Ως εκ τούτου, λαμβάνοντας υπόψη το σημείο αυτό σε συνδυασμό με το προηγούμενο, είναι σχεδόν αδύνατο να προσδιοριστεί ποιες θα είναι οι συνέπειες της εφαρμογής για κάθε μεταποιητικό τομέα. Οι αμφιβολίες σχετικά με διάφορες βασικές λεπτομέρειες του προτεινόμενου κανονισμού δυσχεραίνουν την αξιολόγησή του έως ότου προχωρήσει περαιτέρω η νομοθετική διαδικασία. Ωστόσο, πρέπει να αποφεύγονται οι αβέβαιοι όροι πλαισίου, ιδίως κατά την αξιολόγηση των εκπομπών CO2 για τις εισαγωγές, ώστε να μην υπονομεύονται τα προορατικά και προληπτικά μέτρα που λαμβάνουν οι ευρωπαϊκές εταιρείες για την προστασία του κλίματος. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ ζητεί από τους Ευρωπαίους νομοθέτες να διαθέσουν άμεσα τα έσοδα από τον ΜΣΠΑ για τη στήριξη της βιομηχανικής μετάβασης των επηρεαζόμενων τομέων. Ορισμένοι οικονομικοί τομείς που πλήττονται από αθέμιτο ανταγωνισμό όσον αφορά το κλίμα ενδέχεται να χρειάζονται πρόσθετη στήριξη, ως αναγνώριση των προσπαθειών τους, καθώς ενδέχεται να καταστούν λιγότερο ανταγωνιστικοί έναντι εκείνων που δεν εσωτερικοποιούν το κλιματικό/περιβαλλοντικό αποτύπωμα. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Ένωση να βοηθήσει τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες να βελτιώσουν τις τεχνολογικές ικανότητές τους, ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος καταστρατήγησης του ΜΣΠΑ. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ορθή επαλήθευση των πραγματικών εκπομπών που ενσωματώνονται στα εισαγόμενα προϊόντα θα είναι καίριας σημασίας για τη δίκαιη ανάπτυξη του ΜΣΠΑ. Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να υποβάλει συγκεκριμένα αιτήματα στους εξουσιοδοτημένους φορείς επαλήθευσης. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την ανάγκη για ένα ισχυρό βιομηχανικό αποτύπωμα στην Ευρώπη, το οποίο θα είναι πλήρως ανταγωνιστικό και υπεύθυνο ως προς το κλίμα. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Ταυτόχρονα με τη νομοθετική διαδικασία, ζητείται από την Επιτροπή να εκπονήσει μελέτη επιπτώσεων σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις του ΜΣΠΑ στο σύνολο της αλυσίδας αξίας, ως συνέπεια της εφαρμογής του. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η καθιέρωση του ΜΣΠΑ θα επιφέρει σημαντικές αλλαγές στο παγκόσμιο σύστημα συναλλαγών. Η ΕΕ πρέπει να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει ότι ο ΜΣΠΑ δεν θα οδηγήσει σε αύξηση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου σε άλλα μέρη του κόσμου, με αποτέλεσμα το ενδεχόμενο πρόσθετης αύξησης των παγκόσμιων εκπομπών. Ο ΜΣΠΑ δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να οδηγήσει στην αποβιομηχάνιση της ΕΕ. Η ΕΕ πρέπει να εξισορροπήσει την κλιματική της φιλοδοξία με το γεγονός ότι η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου αποτελεί παγκόσμιο ζήτημα. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η πολιτική διάσταση του ΜΣΠΑ δεν έχει επισημανθεί επαρκώς. Οι τελικές αποφάσεις σχετικά με τον ΜΣΠΑ θα βασίζονται σε μεγάλο βαθμό όχι μόνο στις συζητήσεις εντός της ΕΕ, αλλά και στις διαπραγματεύσεις που θα είναι αναγκαίο να πραγματοποιηθούν με τους εμπορικούς εταίρους για την επίτευξη συμφωνίας σχετικά με το αποτέλεσμα και την αποφυγή εμπορικών συγκρούσεων. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ έχει την εύλογη προσδοκία ότι ένα λειτουργικό σύστημα του ΜΣΠΑ θα ενδυναμώσει την απασχόληση σε επιχειρήσεις και κλάδους πρώην υψηλής έντασης εκπομπών CO2 που έχουν μετασχηματιστεί και εφαρμόζουν φιλικές πλέον προς το κλίμα πρακτικές. Ωστόσο, προειδοποιεί επίσης για τον κίνδυνο αποτυχίας του ΜΣΠΑ, σε συνδυασμό με το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών αερίων θερμοκηπίου (ΣΕΔΕ). Η πλήρης κατάργηση της δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων εκπομπών με την καθιέρωση του ΜΣΠΑ θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντικές απώλειες θέσεων εργασίας στην ΕΕ. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Ο ΜΣΠΑ θα στηρίξει τόσο τη φιλοδοξία της ΕΕ για το κλίμα όσο και ένα ισχυρότερο μελλοντικό βιομηχανικό αποτύπωμα στην Ευρώπη. Προφανείς κίνδυνοι, όπως δυσκολίες στην επαλήθευση των παρεχόμενων πληροφοριών σχετικά με τις εκπομπές CO2 από τρίτες χώρες και πιθανή καταστρατήγηση, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στην εφαρμογή του ΜΣΠΑ, κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου αλλά και μετά από αυτήν. |
| --- | --- |

1.13.

2.   Κύρια σημεία της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

| 2.1. | Στις 14 Ιουλίου, η Επιτροπή δημοσίευσε τη δέσμη μέτρων «Προσαρμογή στον στόχο του 55 %: υλοποίηση του στόχου της ΕΕ για το κλίμα με ορίζοντα το 2030 στην πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα» (1). Αυτή η δέσμη μέτρων περιλαμβάνει πρόταση για τον μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (ΜΣΠΑ) (2), η οποία συνδέεται στενά με την αναθεώρηση της οδηγίας για το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών αερίων θερμοκηπίου (ΣΕΔΕ) (3). Η ίδια η δέσμη μέτρων «Προσαρμογή στον στόχο του 55 %» αποτελεί απόρροια της ανακοίνωσης για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (4), η οποία παρουσιάστηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2019. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η πρόταση προβλέπει την εφαρμογή ενός «πλασματικού ΣΕΔΕ» στις εισαγωγές αρκετών βιομηχανικών προϊόντων και ηλεκτρικής ενέργειας. Οι τομείς που καλύπτονται κατά την πρώτη φάση είναι οι εξής: τσιμέντο, χάλυβας, λιπάσματα, αλουμίνιο και ηλεκτρική ενέργεια. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Για τα υλικά με εντατικότερη επεξεργασία επόμενου σταδίου, η πρόταση περιλαμβάνει ήδη πολλά προϊόντα επόμενου σταδίου. Ωστόσο, γίνεται αναφορά σε «σύνθετα προϊόντα» που θα μπορούσαν να διευρύνουν το πεδίο εφαρμογής της πρότασης. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Το διοικητικό βάρος του ΜΣΠΑ φέρει η Επιτροπή, τα κράτη μέλη και οι εισαγωγείς στην αγορά της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Το «πλασματικό ΣΕΔΕ» αντικατοπτρίζει το ισχύον ΣΕΔΕ με ορισμένες βασικές διαφορές: τα πιστοποιητικά εκπομπών δεν θα είναι εμπορεύσιμα και οι εισαγωγείς θα πρέπει να παραδίδουν τα εν λόγω πιστοποιητικά στην τρέχουσα τιμή CO2 στην ΕΕ, με βάση τις εκπομπές που είναι ενσωματωμένες στα προϊόντα που πρόκειται να εισαχθούν στην ΕΕ. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Ο κατάλογος των τομέων και των προϊόντων που καλύπτονται από τον ΜΣΠΑ περιλαμβάνεται στο παράρτημα I της πρότασης. Η Επιτροπή θα διευρύνει το πεδίο εφαρμογής του ΜΣΠΑ σε νέα προϊόντα εάν εντοπίσει σοβαρό κίνδυνο καταστρατήγησης. Σε περίπτωση υποβολής πρότασης της Επιτροπής για τη συμπερίληψη νέων τομέων ή προϊόντων, θα επαναληφθεί το σύνολο της νομοθετικής διαδικασίας. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Το προτεινόμενο σύστημα λαμβάνει υπόψη μόνο τις άμεσες εκπομπές (πεδίο εφαρμογής 1) και όχι τις έμμεσες εκπομπές που συνδέονται με την ενέργεια (ηλεκτρική ενέργεια ή θέρμανση) (πεδίο εφαρμογής 2) ή τις έμμεσες εκπομπές προϊόντων στην αλυσίδα αξίας επόμενου σταδίου, αλλά θα περιλαμβάνει περιορισμένες εκπομπές στο προηγούμενο στάδιο της αλυσίδας αξίας (εκτός των μεταφορών ή της εταιρικής αλυσίδας αξίας) (πεδίο εφαρμογής 3) μέσω της έννοιας των «σύνθετων εμπορευμάτων». Ο τρόπος με τον οποίο θα λειτουργήσει αυτό δεν περιγράφεται λεπτομερώς στην πρόταση και θα διευθετηθεί από την Επιτροπή μέσω εκτελεστικών πράξεων. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Το γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής καλύπτει όλες τις τρίτες χώρες εκτός της τελωνειακής ένωσης, εκτός από εκείνες που περιλαμβάνονται στο ισχύον ΣΕΔΕ της ΕΕ ή χώρες που είναι «συνδεδεμένες» με το ΣΕΔΕ της ΕΕ. Περιλαμβάνονται ειδικά μέτρα για να ληφθεί υπόψη η τιμή του άνθρακα που χρεώνεται σε πολλές τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Ο ΜΣΠΑ διαφέρει από το ΣΕΔΕ, καθώς ο ΜΣΠΑ θα επικεντρώνεται στα προϊόντα (με ειδικούς κωδικούς συνδυασμένης ονοματολογίας), ενώ το ΣΕΔΕ επικεντρώνεται στις εγκαταστάσεις. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Τελικός στόχος του ΜΣΠΑ είναι η σταδιακή αντικατάσταση της τρέχουσας δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων στους καλυπτόμενους τομείς. Μετά την «τριετή μεταβατική περίοδο», η δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων θα καταργηθεί σταδιακά από το 2026 με ρυθμό 10 % ετησίως για δέκα έτη, όπως προβλέπεται επί του παρόντος στην πρόταση της Επιτροπής. Λεπτομέρειες σχετικά με την πρόοδο της σταδιακής κατάργησης της δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων για τους εμπλεκόμενους τομείς δεν περιλαμβάνονται στην πρόταση για τον ΜΣΠΑ, αλλά στην επανεξέταση της οδηγίας για το ΣΕΔΕ. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Ο ΜΣΠΑ θα λαμβάνει υπόψη τις δωρεάν κατανομές δικαιωμάτων που χορηγούνται στη βιομηχανία της ΕΕ για να αποφευχθεί η διπλή προστασία. Οι εκτελεστικές πράξεις της Επιτροπής θα καθορίσουν τη μεθοδολογία που θα εφαρμόζεται για τον υπολογισμό του επιπέδου του ΜΣΠΑ για κάθε προϊόν. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Οι κανόνες για τον προσδιορισμό των ενσωματωμένων στα προϊόντα εκπομπών είναι γενικοί, ενώ για τις εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας εφαρμόζεται ειδική και απλουστευμένη προσέγγιση. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Η Επιτροπή θεωρεί ότι θα χρειαστεί μια τριετής μεταβατική φάση για να βελτιωθεί ο υπολογισμός των ενσωματωμένων εκπομπών και να προσδιοριστεί ποιοι θα είναι οι διαπιστευμένοι ελεγκτές των εν λόγω εκπομπών. Η συνολική αναθεώρηση του συστήματος πρέπει να πραγματοποιηθεί το 2025 πριν από τη δεύτερη φάση του ΜΣΠΑ. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Τα έσοδα από τον ΜΣΠΑ θα εισπράττονται από τις εθνικές αρχές, οι οποίες, καταρχήν, θα τα καταβάλλουν στον προϋπολογισμό της ΕΕ, αφού αφαιρέσουν τις διοικητικές δαπάνες που συνδέονται με τη διαχείριση των διαδικασιών. |
| --- | --- |

2.14.

| 2.15. | Η πρόταση προβλέπει μια τριετή (2023-2025) διοικητική δοκιμαστική φάση χωρίς οικονομικές συνέπειες. Οι εισαγωγείς θα πρέπει να διεκπεραιώνουν ορισμένες διαδικασίες υποβολής εκθέσεων, χωρίς όμως να υποχρεούνται να επαληθεύουν τις ενσωματωμένες εκπομπές, να έχουν προέγκριση ή να πληρώνουν για τα πιστοποιητικά για τα εισαγόμενα προϊόντα. |
| --- | --- |

2.15.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η Επιτροπή, με επικεφαλής την ΓΔ TAXUD, έχει επιτελέσει σημαντικό έργο στην κατάρτιση της πρότασης, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη να συνδυάσει την επέκταση της κλιματικής φιλοδοξίας της ΕΕ και την ανάγκη να αποφύγει τον κίνδυνο διαρροής άνθρακα. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η πρόταση φαίνεται να υποβλήθηκε χωρίς να προσδιορίζονται ορισμένες τεχνικές λεπτομέρειες που θα αποφασιστούν από την Επιτροπή κατά την πρώτη φάση (δοκιμαστική περίοδος). Τόσο το Συμβούλιο όσο και το Κοινοβούλιο έχουν δεσμευτεί να θέσουν σε λειτουργία τον ΜΣΠΑ το 2023, το οποίο αποτελεί στενό χρονικό πλαίσιο. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Θα πρέπει να αναπτυχθούν περαιτέρω πολλά σημαντικά θέματα μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων προς εφαρμογή. Ως εκ τούτου, λαμβάνοντας υπόψη το σημείο αυτό σε συνδυασμό με το προηγούμενο, είναι σχεδόν αδύνατο να προσδιοριστεί ποιες θα είναι οι συνέπειες της εφαρμογής για κάθε μεταποιητικό τομέα. Οι αμφιβολίες σχετικά με διάφορες βασικές λεπτομέρειες του προτεινόμενου κανονισμού δυσχεραίνουν την αξιολόγησή του έως ότου προχωρήσει περαιτέρω η νομοθετική διαδικασία. Ωστόσο, πρέπει να αποφεύγονται οι αβέβαιοι όροι πλαισίου, ιδίως κατά την αξιολόγηση των εκπομπών CO2 για τις εισαγωγές, ώστε να μην υπονομεύονται τα προορατικά και προληπτικά μέτρα που λαμβάνουν οι ευρωπαϊκές εταιρείες για την προστασία του κλίματος. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Όσον αφορά τις εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας, δεν είναι σαφές εάν η Επιτροπή έχει αξιολογήσει δεόντως τον αντίκτυπο στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ και τον τρόπο με τον οποίο αυτό θα επιφέρει υψηλότερο κόστος για τους καταναλωτές και, ως εκ τούτου, θα αυξήσει τον κίνδυνο διαρροής άνθρακα μεταξύ των τομέων με έντονη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας. Υπενθυμίζεται ότι η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας δεν λαμβάνεται υπόψη στο πεδίο υπολογισμού του αποτυπώματος άνθρακα των εισαγόμενων προϊόντων (5). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ευρωπαϊκή βιομηχανία είναι προσανατολισμένη στις εξαγωγές και εάν παρέχει, ως συνέπεια του ΜΣΠΑ, κάποια προστασία έναντι των εισαγωγών, αλλά δεν μπορεί να ανταγωνιστεί στις διεθνείς αγορές, η έλλειψη ανταγωνιστικότητας θα είναι σημαντική και η Ευρώπη δεν θα είναι πλέον σε θέση να προσελκύσει βιομηχανικές επενδύσεις. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η πολύ γρήγορη αντικατάσταση των υφιστάμενων μέτρων διαρροής CO2 από τον ΜΣΠΑ θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντική αβεβαιότητα, η οποία θα διαταράξει τις μακροπρόθεσμες επενδυτικές αποφάσεις που έχουν ήδη ληφθεί με βάση τους πρόσφατα αναθεωρημένους στόχους για το 2030. Θα μπορούσε επίσης να μειώσει την ικανότητα του κλάδου να επενδύει σε τεχνολογίες χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών και να αποτελέσει εμπόδιο στον ανταγωνισμό όσον αφορά την πρόσβαση σε τρίτες αγορές. Ως εκ τούτου, όπου είναι αναγκαίο, θα πρέπει να διατηρηθεί αρχικά ο τρέχων συντελεστής δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών, ώστε να δοθεί η δυνατότητα στις βιομηχανίες που καλύπτονται από τον ΜΣΠΑ να καταστούν αποδοτικότερες ως προς τη χρήση άνθρακα, καθώς και να μειωθούν σταδιακά τα δωρεάν δικαιώματα εκπομπών, όπως κρίνεται σκόπιμο, ώστε να διευκολυνθεί η περαιτέρω απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ανταγωνιστικότητα και οι επιπτώσεις στις τιμές στην αλυσίδα αξίας θα πρέπει να αξιολογηθούν προσεκτικά ώστε να περιοριστεί ο αντίκτυπος, ιδίως σε εξαγωγικούς τομείς, όπως, μεταξύ άλλων, τα γεωργικά είδη διατροφής που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από προϊόντα του τομέα που καλύπτονται ήδη από την πρόταση για τον ΜΣΠΑ. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Ο ΜΣΠΑ θα μπορέσει να επιτύχει αποτελεσματικά όλους τους στόχους του μόνον εάν η απαίτηση αποφυγής των εκπομπών CO2 για τις εισαγωγές στην ΕΕ αντισταθμιστεί από τα πλεονεκτήματα της φιλικής προς το κλίμα παραγωγής για τις εξαγωγές των Ευρωπαίων παραγωγών. Θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι υπάρχουν ευλόγως ίσοι όροι ανταγωνισμού μεταξύ των εταιρειών από τρίτες χώρες και των εταιρειών από την ΕΕ στην ενιαία αγορά, αλλά καμία εταιρεία της ΕΕ να μην μπορεί να ανταγωνιστεί στο εξωτερικό, καθώς οι παραγωγοί της ΕΕ θα καταβάλλουν το σύνολο του κόστους του διοξειδίου του άνθρακα, ενώ οι ανταγωνιστές από τρίτες χώρες πληρώνουν ελάχιστα ή καθόλου. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Το σύστημα μπορεί να επιτρέψει διάφορα καθεστώτα καταστρατήγησης, όπως η μετατόπιση της πηγής, τα στοιχεία επαλήθευσης, οι ψευδείς ισχυρισμοί από επιχειρήσεις με πολλαπλές εγκαταστάσεις ότι προϊόντα που στην πραγματικότητα παρήχθησαν σε εγκαταστάσεις υψηλού αποτυπώματος άνθρακα δήθεν παρήχθησαν σε εγκαταστάσεις χαμηλού αποτυπώματος, η εναλλαγή πηγής και ο ορισμός των αγαθών, γεγονός που θα μπορούσε να παρεμποδίσει την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των πιο φιλόδοξων στόχων του ΜΣΠΑ για το κλίμα. Η πρόταση θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο προσεκτικής επεξεργασίας καθ’ όλη τη διάρκεια της νομοθετικής διαδικασίας, ώστε να αποφευχθούν οι επιζήμιες συμπεριφορές που βλάπτουν σοβαρά τον στόχο της νομοθεσίας: τα αγαθά θα πρέπει να φέρουν το δικό τους κλιματικό αποτύπωμα, ανεξάρτητα από το πού προέρχονται, ώστε να προωθηθεί η αποτελεσματικότητα στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής σε παγκόσμιο επίπεδο αντί να επιτευχθεί μείωση σε τοπικό επίπεδο με την εξωτερική ανάθεση δραστηριοτήτων υψηλής έντασης εκπομπών. |
| --- | --- |

3.9.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ επέδειξε μεγάλη δραστηριότητα όσον αφορά τη διερεύνηση των δυνατοτήτων, των περιορισμών και των σημαντικών πτυχών που πρέπει να αναπτυχθούν στο πλαίσιο ενός συστήματος συνοριακής προσαρμογής ή μιας εναλλακτικής φορολογικής λύσης, προκειμένου να μειωθεί η διαρροή άνθρακα μέσω της εξίσωσης του κόστους και των προσπαθειών για το κλίμα, είτε από προϊόντα της ΕΕ είτε από προϊόντα εκτός ΕΕ. Η ΕΟΚΕ ήταν το πρώτο θεσμικό όργανο της ΕΕ που προσδιόρισε τις δυνατότητες αυτές ως συμπληρωματικό μέτρο για τον περιορισμό της διαρροής άνθρακα. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η Επιτροπή επιθυμεί να διευρύνει τον ΜΣΠΑ, ώστε να συμπεριλάβει τις «εκπομπές του πεδίου εφαρμογής 2» (που προέρχονται από την ηλεκτρική ενέργεια ή τη θέρμανση), οι οποίες επί του παρόντος εξαιρούνται. Οι νομοθέτες της ΕΕ πρέπει να λάβουν υπόψη ότι η αντιστάθμιση του έμμεσου κόστους που προκύπτει από την ηλεκτρική ενέργεια είναι κάθε άλλο παρά ομοιογενές, καθώς βασίζεται στις αποφάσεις των κρατών μελών. Το χειρότερο σενάριο είναι ο ΜΣΠΑ να περιορίσει την αντιστάθμιση που λαμβάνει ο κλάδος για το έμμεσο κόστος, με αποτέλεσμα η αντιστάθμιση να είναι μικρότερη από εκείνη που επιτρέπουν οι κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η πρόταση για τον ΜΣΠΑ εξαιρεί τα σιδηροκράματα (ΣΟ 7202), αλλά δεν είναι σαφές εάν οι ενσωματωμένες εκπομπές σιδηροκραμάτων θα ληφθούν υπόψη στα σχετικά προϊόντα [π.χ. ανοξείδωτος χάλυβας (ΣΟ 7218)], καθώς πολλές πτυχές αναμένουν δευτερογενείς ρυθμίσεις που θα καλύπτουν τεχνικά και άλλα πολύ σημαντικά θέματα. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Σε επίπεδο ΕΕ, η ασφάλεια δικαίου είναι υψίστης σημασίας και η πρόταση για τον ΜΣΠΑ πρέπει να βελτιωθεί καθ’ όλη τη διάρκεια της νομοθετικής διαδικασίας, ούτως ώστε να παρέχεται η ασφάλεια αυτή σε όλους τους οικονομικούς φορείς, είτε προέρχονται από την Ευρώπη είτε από τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η δίκαιη «κλιματική και περιβαλλοντική ανταγωνιστικότητα» της ευρωπαϊκής ή της μη ευρωπαϊκής αποδοτικής βιομηχανίας, η οποία θα περιλαμβάνει επίσης δίκαιους όρους εργασίας που συμφωνούνται στο πλαίσιο συλλογικών διαπραγματεύσεων μεταξύ των κοινωνικών εταίρων, θα πρέπει να προωθηθεί σε παρόμοια βάση στη διεθνή σκηνή. Μόνον η φιλικότητα προς το κλίμα υπό δίκαιες εργασιακές και κοινωνικές συνθήκες δημιουργεί την κοινωνικά επιθυμητή νέα ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Μια τέτοια αντίληψη για την ενιαία αγορά της ΕΕ, καθώς και για τη διεθνή αγορά, θα ενθαρρύνει τον θεμιτό ανταγωνισμό στο πεδίο του κλίματος. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η συμμόρφωση των εισαγωγών στην ΕΕ με τις απαιτήσεις του ΜΣΠΑ βασίζεται σε έγγραφα που εκδίδονται εκτός της ΕΕ. Αυτό εγείρει το ζήτημα της εξωεδαφικότητας και της αρμοδιότητας της ΕΕ να διαπιστώνει την εγκυρότητα τέτοιων εγγράφων. Επιπλέον, ο χρόνος που απαιτείται για τη διενέργεια της εν λόγω αξιολόγησης θα επέτρεπε την πρόσβαση στην αγορά της ΕΕ εισαγόμενων προϊόντων με υψηλότερο αποτύπωμα άνθρακα από το δηλωθέν εις βάρος των προτεινόμενων κανονισμών και της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Δεν είναι σαφής ο τρόπος υπολογισμού των ενσωματωμένων εκπομπών σε μεταποιημένα προϊόντα τα οποία δεν κατονομάζονται στο παράρτημα 1, αλλά περιέχουν υλικά που απαριθμούνται στο παράρτημα 1. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η υποβολή εκθέσεων, η επαλήθευση, η ιχνηλασιμότητα και η παρακολούθηση αποτελούν βασικές πτυχές και δεν θα πρέπει να βασίζονται μόνο σε τυχαία παρακολούθηση, όπως ακριβώς και η παρακολούθηση του ΣΕΔΕ. Θα πρέπει να υπάρχει σαφής και ταχεία διαδικασία ώστε να διασφαλίζεται, σε περίπτωση πιθανής καταστρατήγησης ή έλλειψης συμμόρφωσης με τον ΜΣΠΑ, η επίλυση σε περιορισμένο χρονικό διάστημα για την αποφυγή τόσο της καταστρατήγησης όσο και των διαταραχών στην αλυσίδα εμπορικών συναλλαγών/εφοδιασμού. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η επαλήθευση και η παρακολούθηση θα πρέπει να είναι πλήρως διαφανείς και αξιόπιστες στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στα κράτη μέλη. Οι πληροφορίες θα πρέπει να είναι διαθέσιμες στους αρμόδιους φορείς που είναι εξουσιοδοτημένοι να διενεργούν την παρακολούθηση, με γνώμονα τη λογική τήρηση του απορρήτου. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να προσφέρει τη στήριξή της στα κράτη μέλη της ΕΕ με περιορισμένες συνοριακές διοικητικές ικανότητες, καθώς θα μπορούσαν να αποτελέσουν στόχο αθέμιτων πρακτικών και να δημιουργήσουν περιθώρια καταστρατήγησης του ΜΣΠΑ. Η Επιτροπή πρέπει επίσης να συμπεριλάβει «δράσεις κατάρτισης» για τον ΜΣΠΑ στα προγράμματά της για τη στήριξη των αναπτυσσόμενων και γειτονικών χωρών, προκειμένου να τις βοηθήσει να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις που θέτει η προστασία του κλίματος και να αποφύγουν τον κίνδυνο καταστρατήγησης. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Τα έσοδα από τον ΜΣΠΑ θα πρέπει να διατεθούν για τη στήριξη της βιομηχανικής και δίκαιης ευρωπαϊκής μετάβασης σε μια οικονομία με ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα στους εμπλεκόμενους τομείς. Η ΕΕ θα μπορούσε να δρομολογήσει ένα ειδικό ταμείο καινοτομίας για την τεχνολογική ανάπτυξη, προκειμένου να προωθήσει τη βιομηχανική μετάβαση χωρίς να θέτει σε κίνδυνο την κλιματική ανταγωνιστικότητα. |
| --- | --- |

4.11.

5.   Παρατηρήσεις σχετικά με τον ΠΟΕ

| 5.1. | Η Επιτροπή επέδειξε μεγάλη προσοχή όσον αφορά τη συμβατότητα με τον ΠΟΕ. Για τον λόγο αυτόν, οι εξαγωγές εξαιρέθηκαν από το πεδίο εφαρμογής της πρότασης. Δεδομένου ότι υπάρχουν αντιφατικές απόψεις σχετικά με τη συμβατότητα με τον ΠΟΕ, πρέπει να πραγματοποιηθεί λεπτομερής ανάλυση του θέματος αυτού, μαζί με ειλικρινείς διπλωματικές συζητήσεις με τους εμπορικούς εταίρους, προκειμένου να αποτραπεί το ενδεχόμενο εμπορικού πολέμου και η βιομηχανία της ΕΕ να μπορεί να είναι ανταγωνιστική στις διεθνείς αγορές. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Το άρθρο XX στοιχεία β) και ζ) της Γενικής Συμφωνίας Δασμών και Εμπορίου (ΓΣΔΕ, 1994) είναι πιθανό να χρησιμοποιηθεί ούτως ώστε να αιτιολογηθεί ο ΜΣΠΑ ως πολιτική προστασίας του περιβάλλοντος. Κανείς δεν μπορεί να είναι βέβαιος ποια απόφαση θα λάβει μια ειδική ομάδα του ΠΟΕ ή ένα δευτεροβάθμιο δικαιοδοτικό όργανο για το θέμα αυτό. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Υπό τις παρούσες συνθήκες, δεδομένου ότι επείγει η καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, είναι σημαντικό ο ανανεωμένος ΠΟΕ να συμπεριλάβει το περιβαλλοντικό και το κλιματικό πεδίο εφαρμογής στην ημερήσια διάταξή του. Η ΕΕ θα μπορούσε να αξιοποιήσει τον ΜΣΠΑ ως ευκαιρία για την έναρξη αυτής της συζήτησης, από κοινού με άλλους εμπορικούς εταίρους στο πλαίσιο του ΠΟΕ. Η ΕΟΚΕ είχε ήδη προτείνει αυτήν την προσέγγιση στη γνωμοδότησή της REX/531 (6). |
| --- | --- |

5.3.

Βρυξέλλες, 8 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  COM(2021) 550 final.

1

(2)  COM(2021) 564 final.

2

(3)  COM(2021) 551 final.

3

(4)  COM(2019) 640 final.

4

(5)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκτίμηση επιπτώσεων του ΜΣΠΑ, παράρτημα 8.

5

(6)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Αγορές ανθρακούχων εκπομπών: Ανάδυση, διάρθρωση και προκλήσεις για την ευρωπαϊκή βιομηχανία» (REX/531) (ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 122).

6

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Οι ακόλουθες τροπολογίες, οι οποίες υπερψηφίστηκαν από το ένα τέταρτο τουλάχιστον των ψηφισάντων, απορρίφθηκαν στην πορεία των συζητήσεων (άρθρο 43, παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού):

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 1

Σημείο 3.6

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Η πολύ γρήγορη αντικατάσταση των υφιστάμενων μέτρων διαρροής CO2 από τον ΜΣΠΑ θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντική αβεβαιότητα, η οποία θα διαταράξει τις μακροπρόθεσμες επενδυτικές αποφάσεις που έχουν ήδη ληφθεί με βάση τους πρόσφατα αναθεωρημένους στόχους για το 2030. Θα μπορούσε επίσης να μειώσει την ικανότητα του κλάδου να επενδύει σε τεχνολογίες χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών και να αποτελέσει εμπόδιο στον ανταγωνισμό όσον αφορά την πρόσβαση σε τρίτες αγορές. Ως εκ τούτου, όπου είναι αναγκαίο, θα πρέπει να διατηρηθεί αρχικά ο τρέχων συντελεστής δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών, ώστε να δοθεί η δυνατότητα στις βιομηχανίες που καλύπτονται από τον ΜΣΠΑ να καταστούν αποδοτικότερες ως προς τη χρήση άνθρακα, καθώς και να μειωθούν σταδιακά τα δωρεάν δικαιώματα εκπομπών,
  όπως κρίνεται σκόπιμο
  , ώστε να διευκολυνθεί η περαιτέρω απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές. | Η πολύ γρήγορη αντικατάσταση των υφιστάμενων μέτρων διαρροής CO2 από τον ΜΣΠΑ θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντική αβεβαιότητα, η οποία θα διαταράξει τις μακροπρόθεσμες επενδυτικές αποφάσεις που έχουν ήδη ληφθεί με βάση τους πρόσφατα αναθεωρημένους στόχους για το 2030. Θα μπορούσε επίσης να μειώσει την ικανότητα του κλάδου να επενδύει σε τεχνολογίες χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών και να αποτελέσει εμπόδιο στον ανταγωνισμό όσον αφορά την πρόσβαση σε τρίτες αγορές. Ως εκ τούτου, όπου είναι αναγκαίο, θα πρέπει να διατηρηθεί αρχικά ο τρέχων συντελεστής δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών, ώστε να δοθεί η δυνατότητα στις βιομηχανίες που καλύπτονται από τον ΜΣΠΑ να καταστούν αποδοτικότερες ως προς τη χρήση άνθρακα, καθώς και να μειωθούν σταδιακά τα δωρεάν δικαιώματα εκπομπών,
  έως ότου καταδειχθεί η αποτελεσματικότητα του νέου μηχανισμού
  , ώστε να διευκολυνθεί η περαιτέρω απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές. |

Γνωμοδότηση τμήματος

Τροπολογία

Η πολύ γρήγορη αντικατάσταση των υφιστάμενων μέτρων διαρροής CO2 από τον ΜΣΠΑ θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντική αβεβαιότητα, η οποία θα διαταράξει τις μακροπρόθεσμες επενδυτικές αποφάσεις που έχουν ήδη ληφθεί με βάση τους πρόσφατα αναθεωρημένους στόχους για το 2030. Θα μπορούσε επίσης να μειώσει την ικανότητα του κλάδου να επενδύει σε τεχνολογίες χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών και να αποτελέσει εμπόδιο στον ανταγωνισμό όσον αφορά την πρόσβαση σε τρίτες αγορές. Ως εκ τούτου, όπου είναι αναγκαίο, θα πρέπει να διατηρηθεί αρχικά ο τρέχων συντελεστής δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών, ώστε να δοθεί η δυνατότητα στις βιομηχανίες που καλύπτονται από τον ΜΣΠΑ να καταστούν αποδοτικότερες ως προς τη χρήση άνθρακα, καθώς και να μειωθούν σταδιακά τα δωρεάν δικαιώματα εκπομπών,
  όπως κρίνεται σκόπιμο
  , ώστε να διευκολυνθεί η περαιτέρω απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές.

Η πολύ γρήγορη αντικατάσταση των υφιστάμενων μέτρων διαρροής CO2 από τον ΜΣΠΑ θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντική αβεβαιότητα, η οποία θα διαταράξει τις μακροπρόθεσμες επενδυτικές αποφάσεις που έχουν ήδη ληφθεί με βάση τους πρόσφατα αναθεωρημένους στόχους για το 2030. Θα μπορούσε επίσης να μειώσει την ικανότητα του κλάδου να επενδύει σε τεχνολογίες χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών και να αποτελέσει εμπόδιο στον ανταγωνισμό όσον αφορά την πρόσβαση σε τρίτες αγορές. Ως εκ τούτου, όπου είναι αναγκαίο, θα πρέπει να διατηρηθεί αρχικά ο τρέχων συντελεστής δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών, ώστε να δοθεί η δυνατότητα στις βιομηχανίες που καλύπτονται από τον ΜΣΠΑ να καταστούν αποδοτικότερες ως προς τη χρήση άνθρακα, καθώς και να μειωθούν σταδιακά τα δωρεάν δικαιώματα εκπομπών,
  έως ότου καταδειχθεί η αποτελεσματικότητα του νέου μηχανισμού
  , ώστε να διευκολυνθεί η περαιτέρω απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές.

| Αιτιολογία |
| --- |
| Δεδομένου ότι το σημείο 3.6 αναφέρεται ουσιαστικά σε δωρεάν δικαιώματα εκπομπών που θα πρέπει να διατηρηθούν αρχικά για να μπορέσουν οι βιομηχανίες που καλύπτονται από τον ΜΣΠΑ να καταστούν αποδοτικότερες ως προς τη χρήση άνθρακα, καθώς και να μειωθούν σταδιακά τα δωρεάν δικαιώματα εκπομπών, η διάταξη αυτή θα πρέπει επίσης να μεταφερθεί στην ενότητα «Συμπεράσματα και συστάσεις», με την προσθήκη της σημείωσης «έως ότου καταδειχθεί η αποτελεσματικότητα του νέου μηχανισμού», γεγονός το οποίο ενισχύει τη θέση ότι ο ΜΣΠΑ θα πρέπει να θεωρείται συμπληρωματικό μέσο για τη δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων εκπομπών έως ότου ο ΜΣΠΑ καταστεί πλήρως λειτουργικός και αποτελεσματικός και δεν οδηγεί σε διαρροή άνθρακα, εξασφαλίζοντας έτσι πραγματικά ισότιμους όρους ανταγωνισμού για τη βιομηχανία της ΕΕ. |

Αιτιολογία

Δεδομένου ότι το σημείο 3.6 αναφέρεται ουσιαστικά σε δωρεάν δικαιώματα εκπομπών που θα πρέπει να διατηρηθούν αρχικά για να μπορέσουν οι βιομηχανίες που καλύπτονται από τον ΜΣΠΑ να καταστούν αποδοτικότερες ως προς τη χρήση άνθρακα, καθώς και να μειωθούν σταδιακά τα δωρεάν δικαιώματα εκπομπών, η διάταξη αυτή θα πρέπει επίσης να μεταφερθεί στην ενότητα «Συμπεράσματα και συστάσεις», με την προσθήκη της σημείωσης «έως ότου καταδειχθεί η αποτελεσματικότητα του νέου μηχανισμού», γεγονός το οποίο ενισχύει τη θέση ότι ο ΜΣΠΑ θα πρέπει να θεωρείται συμπληρωματικό μέσο για τη δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων εκπομπών έως ότου ο ΜΣΠΑ καταστεί πλήρως λειτουργικός και αποτελεσματικός και δεν οδηγεί σε διαρροή άνθρακα, εξασφαλίζοντας έτσι πραγματικά ισότιμους όρους ανταγωνισμού για τη βιομηχανία της ΕΕ.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 66 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 90 |
| Αποχές: | 24 |

Ψήφοι υπέρ:

66

Ψήφοι κατά:

90

Αποχές:

24

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 2

Σημείο 1.12

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Η ΕΟΚΕ έχει την εύλογη προσδοκία ότι ένα λειτουργικό σύστημα του ΜΣΠΑ θα ενδυναμώσει την απασχόληση σε επιχειρήσεις και κλάδους πρώην υψηλής έντασης εκπομπών CO2 που έχουν μετασχηματιστεί και εφαρμόζουν φιλικές πλέον προς το κλίμα πρακτικές. Ωστόσο, προειδοποιεί επίσης για τον κίνδυνο αποτυχίας του ΜΣΠΑ, σε συνδυασμό με το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών αερίων θερμοκηπίου (ΣΕΔΕ). Η πλήρης κατάργηση της δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων εκπομπών με την καθιέρωση του ΜΣΠΑ θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντικές απώλειες θέσεων εργασίας στην ΕΕ. | Η ΕΟΚΕ έχει την εύλογη προσδοκία ότι ένα λειτουργικό σύστημα του ΜΣΠΑ θα ενδυναμώσει την απασχόληση σε επιχειρήσεις και κλάδους πρώην υψηλής έντασης εκπομπών CO2 που έχουν μετασχηματιστεί και εφαρμόζουν φιλικές πλέον προς το κλίμα πρακτικές. Ωστόσο, προειδοποιεί επίσης για τον κίνδυνο αποτυχίας του ΜΣΠΑ, σε συνδυασμό με το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών αερίων θερμοκηπίου (ΣΕΔΕ). Η πλήρης κατάργηση της δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων εκπομπών με την καθιέρωση του ΜΣΠΑ θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντικές απώλειες θέσεων εργασίας στην ΕΕ.
  Κρίνεται αναγκαίο να διατηρηθεί αρχικά ο τρέχων συντελεστής δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών, ώστε να δοθεί η δυνατότητα στις βιομηχανίες που καλύπτονται από τον ΜΣΠΑ να καταστούν αποδοτικότερες ως προς τη χρήση άνθρακα, καθώς και να μειωθούν σταδιακά τα δωρεάν δικαιώματα εκπομπών, έως ότου καταδειχθεί η αποτελεσματικότητα του νέου μηχανισμού, ώστε να διευκολυνθεί η περαιτέρω απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές. |

Γνωμοδότηση τμήματος

Τροπολογία

Η ΕΟΚΕ έχει την εύλογη προσδοκία ότι ένα λειτουργικό σύστημα του ΜΣΠΑ θα ενδυναμώσει την απασχόληση σε επιχειρήσεις και κλάδους πρώην υψηλής έντασης εκπομπών CO2 που έχουν μετασχηματιστεί και εφαρμόζουν φιλικές πλέον προς το κλίμα πρακτικές. Ωστόσο, προειδοποιεί επίσης για τον κίνδυνο αποτυχίας του ΜΣΠΑ, σε συνδυασμό με το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών αερίων θερμοκηπίου (ΣΕΔΕ). Η πλήρης κατάργηση της δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων εκπομπών με την καθιέρωση του ΜΣΠΑ θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντικές απώλειες θέσεων εργασίας στην ΕΕ.

Η ΕΟΚΕ έχει την εύλογη προσδοκία ότι ένα λειτουργικό σύστημα του ΜΣΠΑ θα ενδυναμώσει την απασχόληση σε επιχειρήσεις και κλάδους πρώην υψηλής έντασης εκπομπών CO2 που έχουν μετασχηματιστεί και εφαρμόζουν φιλικές πλέον προς το κλίμα πρακτικές. Ωστόσο, προειδοποιεί επίσης για τον κίνδυνο αποτυχίας του ΜΣΠΑ, σε συνδυασμό με το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών αερίων θερμοκηπίου (ΣΕΔΕ). Η πλήρης κατάργηση της δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων εκπομπών με την καθιέρωση του ΜΣΠΑ θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντικές απώλειες θέσεων εργασίας στην ΕΕ.
  Κρίνεται αναγκαίο να διατηρηθεί αρχικά ο τρέχων συντελεστής δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών, ώστε να δοθεί η δυνατότητα στις βιομηχανίες που καλύπτονται από τον ΜΣΠΑ να καταστούν αποδοτικότερες ως προς τη χρήση άνθρακα, καθώς και να μειωθούν σταδιακά τα δωρεάν δικαιώματα εκπομπών, έως ότου καταδειχθεί η αποτελεσματικότητα του νέου μηχανισμού, ώστε να διευκολυνθεί η περαιτέρω απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές.

| Αιτιολογία |
| --- |
| Η πρόθεση είναι να μεταφερθεί ένα πολύ σημαντικό τμήμα του σημείου 3.6 (βλέπε ανωτέρω) στα συμπεράσματα.
  Θα πρέπει να δοθεί έμφαση στην πτυχή ότι τα δωρεάν δικαιώματα εκπομπών που καλύπτονται από τον ΜΣΠΑ θα πρέπει να καταργηθούν πλήρως μόνον όταν ο νέος μηχανισμός θα έχει καταδείξει την αποτελεσματικότητά του. |

Αιτιολογία

Η πρόθεση είναι να μεταφερθεί ένα πολύ σημαντικό τμήμα του σημείου 3.6 (βλέπε ανωτέρω) στα συμπεράσματα.

Θα πρέπει να δοθεί έμφαση στην πτυχή ότι τα δωρεάν δικαιώματα εκπομπών που καλύπτονται από τον ΜΣΠΑ θα πρέπει να καταργηθούν πλήρως μόνον όταν ο νέος μηχανισμός θα έχει καταδείξει την αποτελεσματικότητά του.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 60 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 94 |
| Αποχές: | 26 |

Ψήφοι υπέρ:

60

Ψήφοι κατά:

94

Αποχές:

26

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/189 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/189

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2018/842 σχετικά με τις δεσμευτικές ετήσιες μειώσεις των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου από τα κράτη μέλη από το 2021 έως το 2030, στο πλαίσιο της συμβολής στη δράση για το κλίμα για την τήρηση των δεσμεύσεων που απορρέουν από τη συμφωνία του Παρισιού»

[COM(2021) 555 final — 2021/0200(COD)]

(2022/C 152/31)

| Εισηγητής: | ο κ. Veselin MITOV |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Udo HEMMERLING |

Εισηγητής:

ο κ. Veselin MITOV

Συνεισηγητής:

ο κ. Udo HEMMERLING

| Αιτήσεις γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.9.2021
  Συμβούλιο, 17.9.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 και άρθρο 192 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 25.11.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 8.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 220/4/8 |

Αιτήσεις γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.9.2021

Συμβούλιο, 17.9.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 και άρθρο 192 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

25.11.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

8.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

220/4/8

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής για την τροποποίηση του κανονισμού για τον επιμερισμό των προσπαθειών —κανονισμός (ΕΕ) 2018/842 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1) σχετικά με τις δεσμευτικές ετήσιες μειώσεις των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου από τα κράτη μέλη— προκειμένου να ευθυγραμμιστεί η συμβολή του στην επίτευξη της αυξημένης φιλοδοξίας για το 2030 που επιδιώκει η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και μετουσιώνει η υπόλοιπη δέσμη προσαρμογής στον στόχο του 55 % (δέσμη «Fit for 55») σε συγκεκριμένη δράση. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Μολονότι η αυξημένη φιλοδοξία των στόχων της ΕΕ για τη μείωση των εκπομπών είναι αξιοσέβαστη συγκρινόμενη με άλλες σε διεθνές επίπεδο, ακόμη και αυτές οι ενισχυμένες προσπάθειες ενδέχεται να μην αποτελέσουν ουσιαστική συμβολή από μια πλούσια οικονομία και μείζονα πηγή έκλυσης εκπομπών σε ένα σενάριο μέγιστης αύξησης της θερμοκρασίας κατά 1,5 oC έως τα τέλη του αιώνα, με δεδομένες επίσης τις δραματικές προβλέψεις που περιέχονται στην πρόσφατα δημοσιευθείσα έκθεση AR6 της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) (2021) (2). Για τον λόγο αυτό, είναι ζωτικής σημασίας να επιτευχθεί ο στόχος μείωσης κατά 55 % σε επίπεδο ΕΕ έως το 2030, και οι προσπάθειες των κρατών μελών είναι κρίσιμης σημασίας στο πλαίσιο αυτό. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι το να τεθούν φιλόδοξοι και δεσμευτικοί στόχοι για τα κράτη μέλη στο πλαίσιο του κανονισμού για τον επιμερισμό των προσπαθειών είναι καίριας σημασίας. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Επομένως, το υψηλό επίπεδο κλιματικής φιλοδοξίας για το σύνολο της δέσμης μέτρων «Fit for 55» είναι αδιαμφισβήτητο. Συγχρόνως, οι διανεμητικές επιπτώσεις αυτής της αναγκαίας δράσης για το κλίμα μπορεί να είναι σημαντικές (τόσο μεταξύ όσο και εντός των κρατών μελών) και, ως εκ τούτου, πρέπει να αντιμετωπιστούν δεόντως. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Συνεπώς, η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη ότι οι διαφορές μεταξύ των κρατών μελών πρέπει να ληφθούν υπόψη, προκειμένου να διασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή δικαιοσύνη και οικονομική αποδοτικότητα. Για να επιτευχθεί πραγματική οικονομική αποδοτικότητα με δίκαιο τρόπο, οι υπολογισμοί επιμερισμού των προσπαθειών θα πρέπει, ιδεωδώς, να εξετάσουν και τις δύο πτυχές ταυτόχρονα και να θέσουν τους στόχους κατά τρόπο ώστε το σχετικό κόστος μείωσης των εκπομπών αναφορικά προς το ΑΕγχΠ να είναι το ίδιο για κάθε χώρα. Προκειμένου να αντισταθμιστούν οι ελλείψεις του επιμερισμού των προσπαθειών, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο ρόλος των μηχανισμών ευελιξίας είναι κρίσιμος, και ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή σε αυτούς. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ενσωμάτωση αυτή θα πρέπει να πραγματοποιηθεί κατά τρόπο που ενισχύει την πρόοδο προς τη μακροπρόθεσμη κλιματική ουδετερότητα, και, συνεπώς, τόσο η μείωση των εκπομπών όσο και η δέσμευση του διοξειδίου του άνθρακα πρέπει να ληφθούν υπόψη, όπως και οι προκλήσεις της προσαρμογής και της επισιτιστικής ασφάλειας. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Ενόψει της θέσπισης ενός νέου συστήματος εμπορίας εκπομπών για τις οδικές μεταφορές και τα κτίρια, η ΕΟΚΕ στηρίζει την παρούσα πρόταση της Επιτροπής να διατηρηθούν οι τομείς αυτοί στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού για τον επιμερισμό των προσπαθειών, ακόμη και μετά τη δημιουργία ενός νέου συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών για τις οδικές μεταφορές και τα κτίρια, και σημειώνει ότι οι μειώσεις εκπομπών που προκύπτουν από την εμπορία εκπομπών στους εν λόγω τομείς θα συνυπολογιστούν στις προσπάθειες των κρατών μελών να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τον κανονισμό για τον επιμερισμό των προσπαθειών. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να εξετάσουν τη σύνδεση των δύο συστημάτων με ομαλό και διαφανή τρόπο. |
| --- | --- |

1.6.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Στο πλαίσιο της δέσμης προσαρμογής στον στόχο του 55 % που δρομολόγησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 14 Ιουλίου 2021, η εν λόγω πρόταση αποσκοπεί στην τροποποίηση του κανονισμού για τον επιμερισμό των προσπαθειών, προκειμένου να ευθυγραμμιστεί η συμβολή του στην επίτευξη του στόχου μείωσης των εκπομπών κατά 55 % έως το 2030, σύμφωνα με ευρωπαϊκό νομοθέτημα για το κλίμα. Οι συνολικές μειώσεις θα πρέπει να αυξηθούν κατά περίπου 11 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με τον στόχο μείωσης κατά 29 % έως το 2030 που τέθηκε στον κανονισμό για τον επιμερισμό των προσπαθειών το 2018. Στην παρούσα γνωμοδότηση, η ΕΟΚΕ εκφράζει τις απόψεις της για τον προτεινόμενο κανονισμό σχετικά με τις δεσμευτικές ετήσιες μειώσεις των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου από τα κράτη μέλη από το 2021 έως το 2030. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η πρόταση κανονισμού για τον επιμερισμό των προσπαθειών αποτελούν μέρος της εφαρμογής της δέσμευσης της ΕΕ για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 55 % έως το 2030, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990. Όπως προτείνεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο στόχος για το 2030 απαιτεί μείωση των εκπομπών κατά 61 % στους τομείς που καλύπτονται από το υφιστάμενο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ΣΕΔΕ) της ΕΕ, μείωση κατά 43 % στο προτεινόμενο χωριστό ΣΕΔΕ για τις μεταφορές και τα κτίρια και κατά 40 % σε άλλους τομείς (εκτός ΣΕΔΕ), όλα σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2005. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ο προτεινόμενος κανονισμός εφαρμόζεται στους τομείς των οδικών μεταφορών και των κτιρίων, οι οποίοι θα καλύπτονται πλέον από χωριστό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, όπως αναφέρεται στη δέσμη προσαρμογής στον στόχο του 55 %, καθώς και στην εσωτερική ναυσιπλοΐα της ΕΕ και σε τομείς και σε δραστηριότητες εκτός ΣΕΔΕ, όπως η γεωργία και τα απόβλητα. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής να διατηρηθεί ο κανονισμός για τον επιμερισμό των προσπαθειών στους προαναφερθέντες τομείς. Η αναμενόμενη προστιθέμενη αξία είναι, σύμφωνα με την εκτίμηση επιπτώσεων της Επιτροπής, ότι διασφαλίζει ότι οι τομείς αυτοί θα επιτύχουν τις απαιτούμενες μειώσεις εκπομπών και ότι το (διευρυμένο) σύστημα εμπορίας εκπομπών θα πρέπει να θεωρηθεί ως πρόσθετη στήριξη για την επίτευξη της αυξημένης φιλοδοξίας για το 2030. Η εκτίμηση επιπτώσεων επισημαίνει επίσης ότι η αύξηση των εθνικών στόχων βάσει του κανονισμού για τον επιμερισμό των προσπαθειών θα απαιτήσει επανεξέταση των αρχών της δικαιοσύνης και της οικονομικής αποδοτικότητας. Ενδέχεται, συνεπώς, να απαιτηθούν συμπληρωματικά μέσα (αγορά και ρύθμιση) για τομείς με δυσκαμψίες της αγοράς (έλλειψη πρόσβασης σε οικονομικά προσιτές λύσεις χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών) στους οποίους επηρεάζεται άμεσα ο πληθυσμός (ιδίως οι ομάδες χαμηλού εισοδήματος). Η διατήρηση των τομέων αυτών εντός των ρυθμιστικών δυνατοτήτων των κρατών μελών, που ενεργούν σύμφωνα με τον κανονισμό για τον επιμερισμό των προσπαθειών, εγγυάται την επίτευξη των επιδιωκόμενων αποτελεσμάτων και μπορεί να παρέχει αποτελεσματικότερη προστασία και δικαιοσύνη. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η ΕΟΚΕ στηρίζει την τωρινή πρόταση της Επιτροπής να διατηρηθούν οι τομείς αυτοί στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού για τον επιμερισμό των προσπαθειών, ακόμη και μετά τη δημιουργία ενός νέου συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών για τις οδικές μεταφορές και τα κτίρια. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να εξετάσουν τη σύνδεση των δύο συστημάτων με ομαλό και διαφανή τρόπο. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η Επιτροπή προτείνει να διατηρηθούν οι διαφοροποιημένοι εθνικοί στόχοι μείωσης των εκπομπών, με σκοπό τη συμμόρφωση με τις αρχές της δικαιοσύνης και της οικονομικής αποδοτικότητας, όπως ζήτησε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Οι αναθεωρημένοι στόχοι μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου των επιμέρους κρατών μελών στους τομείς του κανονισμού για τον επιμερισμό των προσπαθειών για το 2030 κυμαίνονται από 10 % έως 50 % σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2005. Η ΕΟΚΕ στηρίζει σθεναρά την ιδέα ότι τα κράτη μέλη που διαθέτουν τα περισσότερα οικονομικά εφόδια για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου θα πρέπει να κάνουν σχετικά περισσότερα, ενώ το οικονομικά αποδοτικό δυναμικό μείωσης των εκπομπών θα πρέπει επίσης να εξεταστεί, και, για τον σκοπό αυτό, οι μηχανισμοί ευελιξίας θα πρέπει να συμβάλουν σημαντικά. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Όσον αφορά τους μηχανισμούς ευελιξίας, η ευελιξία μεταξύ των κρατών μελών και οι δυνατότητες ευελιξίας με την πάροδο του χρόνου είτε μέσω τραπεζικών χρηματοδοτήσεων είτε μέσω δανεισμού θα πρέπει επίσης να εφαρμοστούν, με συνυπολογισμό των διαφορετικών ικανοτήτων και δυνατοτήτων των κρατών μελών, των οικονομικά αποδοτικών λύσεων και των επιπτώσεων των οικονομικών κύκλων. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η Επιτροπή προτείνει να συνεχιστεί ένα σύστημα ευελιξίας που θα καθιστά δυνατή τη μεταφορά των δικαιωμάτων εκπομπών μεταξύ των κρατών μελών και με την πάροδο του χρόνου. Η Επιτροπή προτείνει επίσης νέες δυνατότητες ευελιξίας που θα επιτρέπουν στον τομέα επιμερισμού των προσπαθειών να πραγματοποιεί ορισμένους συμβιβασμούς με τους τομείς ΣΕΔΕ και LULUCF. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η προτεινόμενη δέσμη μέτρων «Fit for 55» εξετάζει επίσης την παρακολούθηση και την υποβολή εκθέσεων σχετικά με τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, συμπεριλαμβανομένων των λογιστικών κανόνων για τη χρήση γης και τη δασοκομία. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η Επιτροπή ορθώς λαμβάνει υπόψη τις αρχές της δικαιοσύνης και της οικονομικής αποδοτικότητας στην πρότασή της. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη ότι οι διαφορές μεταξύ των κρατών μελών πρέπει να ληφθούν υπόψη, προκειμένου να διασφαλιστούν τόσο η δικαιοσύνη όσο και η οικονομική αποδοτικότητα. Πρέπει να αποτυπωθούν οι διαφορές στα ειδικά χαρακτηριστικά και τα σημεία εκκίνησης των κρατών μελών, καθώς και στο οικονομικό δυναμικό τους όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, κατά τη συνεκτίμηση των εθνικών στόχων μείωσης των εκπομπών και του τρόπου με τον οποίο οι στόχοι αυτοί θα επιτευχθούν με δίκαιο και οικονομικά αποδοτικό τρόπο, οι υφιστάμενες κρατικές επιδοτήσεις για την παραγωγή ενέργειας από ορυκτά καύσιμα και την κατανάλωσή της θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά με μελετημένο τρόπο. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ προειδοποιεί ότι η προτεινόμενη προσέγγιση εξετάζει τη δικαιοσύνη και την οικονομική αποδοτικότητα χωριστά. Για να επιτευχθούν οι στόχοι όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικά σε επίπεδο ΕΕ με πραγματική οικονομική αποδοτικότητα και με δίκαιο τρόπο, οι υπολογισμοί θα πρέπει, ιδεωδώς, να καλύψουν και τις δύο πτυχές με ολοκληρωμένο τρόπο σε όλα τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Όσον αφορά τις χρήσεις γης και τη δασοκομία —θέματα τα οποία αποτελούν αντικείμενο χωριστής πρότασης, αλλά παρουσιάζουν αρκετή σημασία και για άλλους τομείς— η Επιτροπή προτείνει οι εκπομπές και οι απορροφήσεις, που υπολογίζονται σύμφωνα με τους λογιστικούς κανόνες, να βρίσκονται σε ισορροπία σε κάθε κράτος μέλος. Με τη συμπερίληψη των καταβοθρών διοξειδίου του άνθρακα στον στόχο της ΕΕ για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2030, οι καθαρές απορροφήσεις αερίων του θερμοκηπίου στον τομέα LULUCF αναμένεται να ανέλθουν σε 310 εκατομμύρια τόνους. Μολονότι η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία την αύξηση της φιλοδοξίας, επισημαίνει ότι οι απορροφήσεις διοξειδίου του άνθρακα δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως μηχανισμός για την αντιστάθμιση των μειώσεων των εκπομπών άλλων τομέων. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι πρέπει να υπάρχει ένα αποδοτικό, διαφανές σύστημα για την παρακολούθηση του αποτελέσματος των δυνατοτήτων ευελιξίας. Ως εκ τούτου, το ισχύον πλαίσιο παρακολούθησης που λειτουργεί μέσω του μητρώου που θεσπίστηκε με τον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 2019/1124 της Επιτροπής (3) θα πρέπει να ενισχυθεί ώστε να διασφαλιστεί ότι τα δεδομένα συναλλαγών, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης των δυνατοτήτων ευελιξίας, είναι πλήρως διαθέσιμα στο κοινό (4). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Όσον αφορά τους εθνικούς στόχους μείωσης των εκπομπών, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να εξετάσει ποια χαρακτηριστικά των κρατών μελών, εκτός από το κατά κεφαλή ΑΕγχΠ αποκλειστικά, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τον καθορισμό εθνικών στόχων (π.χ. ένταση άνθρακα, ευάλωτες περιφέρειες), επίσης υπό το πρίσμα της στήριξης που παρέχεται μέσω του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.6.

Βρυξέλλες, 8 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Κανονισμός (ΕΕ) 2018/842 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 2018, σχετικά με τις δεσμευτικές ετήσιες μειώσεις των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου από τα κράτη μέλη από το 2021 έως το 2030, στο πλαίσιο της συμβολής στη δράση για το κλίμα για την τήρηση των δεσμεύσεων που απορρέουν από τη συμφωνία του Παρισιού και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 525/2013 (ΕΕ L 156 της 19.6.2018, σ. 26).

1

(2)  IPCC (2021): Σύνοψη για τους φορείς χάραξης πολιτικής. Στην έκθεση με θέμα Climate Change 2021: The Physical Science Basis (Κλιματική αλλαγή 2021: τα δεδομένα των φυσικών επιστημών). Συμβολή της ομάδας εργασίας Ι στην έκτη έκθεση αξιολόγησης της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή [MassonDelmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu και B. Zhou (επιμ.)]. Cambridge University Press.

2

Climate Change 2021: The Physical Science Basis

(3)  Κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (EE) 2019/1124 της Επιτροπής, της 13ης Μαρτίου 2019, για την τροποποίηση του κατ' εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2019/1122 όσον αφορά τη λειτουργία του ενωσιακού μητρώου δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2018/842 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ L 177 της 2.7.2019, σ. 66).

3

(4)  Επί του παρόντος, τα δεδομένα συναλλαγών, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης των δυνατοτήτων ευελιξίας, είναι διαθέσιμα στο κοινό (Ενωσιακό μητρώο). Επιπλέον, η Επιτροπή υποβάλλει ετήσιες εκθέσεις σχετικά με τη συμμόρφωση με το σύνολο της νομοθεσίας της ΕΕ για το κλίμα, μέσω της Έκθεσης προόδου της δράσης για το κλίμα.

4

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/192 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/192

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2018/841 όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής, την απλούστευση των κανόνων συμμόρφωσης, τον καθορισμό των στόχων των κρατών μελών για το 2030 και τη δέσμευση για συλλογική επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2035 στον τομέα της χρήσης γης, της δασοπονίας και της γεωργίας, και του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1999 όσον αφορά τη βελτίωση της παρακολούθησης, της υποβολής εκθέσεων, της παρακολούθησης της προόδου και της επανεξέτασης»

[COM(2021) 554 final]

(2022/C 152/32)

| Εισηγητής: | ο κ. Αναστάσης ΓΙΑΠΑΝΗΣ |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Αναστάσης ΓΙΑΠΑΝΗΣ

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.9.2021
  Συμβούλιο, 17.9.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 304 και 192 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 25.11.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 8.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 145/1/3 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.9.2021

Συμβούλιο, 17.9.2021

Νομική βάση

Άρθρα 304 και 192 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

25.11.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

8.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

145/1/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ συμμετέχει ενεργά στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και συμφωνεί απόλυτα με την ανάγκη θέσπισης αποτελεσματικών και άμεσων δράσεων. Απαιτείται συντονισμένη προσπάθεια τόσο από δημόσιους όσο και από ιδιωτικούς φορείς προκειμένου, αφενός, να εξασφαλιστεί η ενεργός συμμετοχή, η στήριξη και η οικειοποίηση από τους πολίτες και τις τοπικές κοινότητες και, αφετέρου, να δημιουργηθεί πρόσθετη χρηματοδότηση για τη στήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η Ευρώπη επλήγη από άνευ προηγμένου δασικές πυρκαγιές και πλημμύρες, οι οποίες συνέπεσαν με πρωτοφανείς ξηρασίες και καύσωνες. Η έξυπνη και βιώσιμη διαχείριση των υδάτων μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την ικανότητα της ΕΕ να μετριάζει και να καταπολεμά τις πυρκαγιές και να ενισχύει την ανθεκτικότητα απέναντι σε έντονες βροχοπτώσεις, πλημμύρες και ξηρασίες. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η κλιματική αλλαγή και η απώλεια βιοποικιλότητας είναι αλληλένδετες και χρήζουν κοινής αντιμετώπισης. Η απώλεια οικοτόπων, η ρύπανση, η υπερσυγκομιδή και η εξάπλωση χωροκατακτητικών ειδών πρέπει να αντιμετωπιστούν με στόχο τη διασφάλιση της διατήρησης των φυσικών οικοσυστημάτων και της εκπλήρωσης του ζωτικού κοινωνικού και οικονομικού ρόλου των χερσαίων τομέων. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Τα κράτη μέλη οφείλουν να σχεδιάσουν νομοθετικά πλαίσια που θα παρέχουν κίνητρα στους γεωργούς και στους διαχειριστές δασών προκειμένου να ακολουθούν νέα βιώσιμα επιχειρηματικά μοντέλα που προωθούν τη βιοποικιλότητα, εφαρμόζουν κανόνες κυκλικής οικονομίας και δημιουργούν βιώσιμες πρακτικές στην παραγωγή βιομάζας. Η ΕΟΚΕ ζητεί τη θέσπιση εθνικών προγραμμάτων αποκατάστασης των υγροβιότοπων υψηλής ποιότητας και θεωρεί ότι οι εκπομπές που προέρχονται από υγροβιότοπους θα πρέπει να συνεκτιμηθούν το συντομότερο δυνατόν, και όχι μόνο από το 2026 και μετά. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Δεδομένου ότι ο μετριασμός της κλιματικής αλλαγής αποτελεί παγκόσμια πρόκληση, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι προσπάθειες της ΕΕ πρέπει να συμπληρωθούν από στοχευμένες και αποτελεσματικές εξωτερικές συζητήσεις σχετικά με την άμεση παγκόσμια συμμετοχή, τον δίκαιο επιμερισμό των βαρών και τον θεμιτό ανταγωνισμό. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ ζητεί την ευρεία προώθηση και στήριξη βιώσιμων γεωργικών πρακτικών, όπως η αμειψισπορά, η ανάκτηση οργανικών αποβλήτων, η γεωργία ακριβείας, η μόνιμη καλλιέργεια (permaculture) κ.λπ. Η διαχείριση της γης πρέπει να γίνεται με προσοχή σε όλα τα κράτη μέλη, διασφαλίζοντας τη σωστή ισορροπία μεταξύ ανταγωνιστικότητας και βιωσιμότητας και παρέχοντας τις αναγκαίες δυνατότητες χρηματοδότησης. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να προτείνει ένα κανονιστικό πλαίσιο για τις απορροφήσεις άνθρακα στον γεωργικό τομέα. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η προερχόμενη από την ξυλεία βιοενέργεια και άλλα είδη βιοενέργειας διαδραματίζουν πολύ σημαντικό ρόλο και η χρήση τους θα πρέπει να επιδιώκεται εάν και όταν η βιομάζα παράγεται με βιώσιμο τρόπο. Ωστόσο, η εισαγωγή βιομάζας συνοδεύεται από συγκεκριμένους συναφείς κινδύνους οι οποίοι δεν καλύπτονται από το ενωσιακό νομοθετικό πλαίσιο. Η εμπορική πολιτική της ΕΕ θα πρέπει να συμβάλλει στην αποτροπή των εισαγωγών βιομάζας που προκαλούν αποψίλωση των δασών στις χώρες προέλευσης |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής να συνεχιστεί η διεξοδική αξιολόγηση των εθνικών δεδομένων απογραφής κατά το 2025, δεδομένου ότι η ανάλυση των δεδομένων βασίζεται κυρίως στις εθνικές δασικές απογραφές δασών (ΕΑΔ), οι οποίες είναι ασύνδετες μεταξύ τους και ενίοτε ελλιπείς ή ανακριβείς. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Απαιτούνται προγράμματα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης τόσο για επιχειρηματίες όσο και για εργαζομένους, προκειμένου να διασφαλιστεί η πρόσβαση στις πλέον πρόσφατες διαθέσιμες τεχνολογίες και στις ψηφιακές δεξιότητες που ενισχύουν τη βιωσιμότητα. Οι κοινωνικοί εταίροι και οι ενδιαφερόμενες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών καλούνται να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο και πρέπει να συμμετέχουν τόσο στο στάδιο του φάση σχεδιασμού όσο και στο στάδιο της υλοποίησης της δέσμης μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % (Fit for 55). |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Απαιτείται στήριξη των έργων Ε & Α για βιώσιμη γεωργία και παραγωγή ξυλώδους βιομάζας. Η ΕΟΚΕ ζητεί ένα εξατομικευμένο υποστηρικτικό νομοθετικό πλαίσιο για τις ΜΜΕ και καλεί τα κράτη μέλη να εξετάσουν το ενδεχόμενο θέσπισης φορολογικών κινήτρων για τη διευκόλυνση της μετάβασης. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Τέλος, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι η κοινωνική διάσταση της εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας δεν λαμβάνεται πλήρως υπόψη. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να επιδειχθεί στις περιφέρειες, στις βιομηχανίες, στους εργαζομένους και στους πολίτες που θα αντιμετωπίσουν τις μεγαλύτερες προκλήσεις. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Ιστορικό και εισαγωγή

| 2.1. | Το σχέδιο κλιματικών στόχων για το 2030 (1), το οποίο εγκρίθηκε τον Σεπτέμβριο του 2020, θεσπίζει νέους, πιο φιλόδοξους στόχους για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 55 % σε σχέση με τα επίπεδα του 1990, έως το 2030, σε σύγκριση με την προηγούμενη συμφωνία για καθαρή μείωση κατά τουλάχιστον 40 %. Η δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % (Fit for 55) (2), η οποία δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2021, περιλαμβάνει 13 νομοθετικές προτάσεις με στόχο, αφενός, την αναθεώρηση της ισχύουσας νομοθεσίας για το κλίμα, συμπεριλαμβανομένου του κανονισμού LULUCF (3) του 2018 και, αφετέρου, τη διασφάλιση δίκαιης, ανταγωνιστικής και αποτελεσματικής πράσινης μετάβασης έως το 2030 και μετέπειτα. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η γη εφοδιάζει τις κοινωνίες με τρόφιμα και ζωοτροφές, αλλά και με πρώτες ύλες για τη βιοοικονομία (ίνες και ξύλο για την παραγωγή χαρτιού, κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, δομικά υλικά και βιοκαύσιμα), παρέχει ενδιαιτήματα στη βιοποικιλότητα και διαθέτει σημαντική ικανότητα παγίδευσης του διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα. Ταυτόχρονα, οι γεωργικές και οι δασοκομικές δραστηριότητες εκλύουν αέρια του θερμοκηπίου. Το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού LULUCF επεκτάθηκε από τα δάση σε όλες τις χρήσεις γης (συμπεριλαμβανομένου του γεωργικού τομέα, αρχής γενομένης από το 2031), και θεσπίζει δεσμευτικές υποχρεώσεις για όλα τα κράτη μέλη προκειμένου να συμμορφωθούν με τον κανόνα της «μη επιβάρυνσης». Τούτο θα πρέπει να επιτευχθεί με την ανάληψη νομοθετικών δράσεων εντός του εν λόγω τομέα, οι οποίες θα διασφαλίσουν ότι οι καταγεγραμμένες εκπομπές από τη χρήση γης αντισταθμίζονται πλήρως από λογιστικά ισοδύναμη αφαίρεση CO2 από την ατμόσφαιρα. Προτείνει επίσης μια νέα διαδικασία διακυβέρνησης της ΕΕ που έχει ως στόχο να καταστήσει ακριβέστερη την παρακολούθηση των υπολογισμών εκπομπών και απορρόφησης CO2 των κρατών μελών. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Βασικά, τα κράτη μέλη οφείλουν: α) να διασφαλίσουν ότι οι εκπομπές των τομέων LULUCF δεν υπερβαίνουν τις απορροφήσεις για την περίοδο 2021-2025, β) να εξασφαλίσουν καθαρές απορροφήσεις συνολικού ύψους τουλάχιστον 310 εκατομμυρίων τόνων CO2 έως το 2030, γ) να επιτύχουν κλιματική ουδετερότητα έως το 2035 για όλους τους τομείς χρήσης της γης και δ) να καταγράψουν, κατόπιν. αρνητικές τιμές. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ωστόσο, τα κράτη μέλη θα υποχρεωθούν να υποβάλλουν ολοκληρωμένα σχέδια μετριασμού για όλους τους τομείς χρήσης της γης· επίσης, ενθαρρύνονται να χρησιμοποιούν προηγμένες ψηφιακές τεχνολογίες για σκοπούς παρακολούθησης, συμπεριλαμβανομένων των παρατηρήσεων τηλεπισκόπησης, οι οποίες είναι διαθέσιμες μέσω τόσο του προγράμματος Copernicus (δορυφορικές εικόνες υψηλής ευκρίνειας και πλήρους εδαφικής κάλυψης) όσο και των δεδομένων που συλλέγονται στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ). Επιπλέον, η πρόταση κανονισμού παρέχει μια ευκαιρία για μια διαδικασία συναλλαγής μεταξύ των κρατών μελών, ενθαρρύνοντάς τα να επιδιώξουν να αυξήσουν τις απορροφήσεις CO2 ακόμη και πέρα από τους απαιτούμενους στόχους. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Ο τομέας της χρήσης γης, της αλλαγής χρήσης γης και της δασοκομίας (LULUCF) μπορεί να συμβάλει στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής μέσω της διατήρησης και της ενίσχυσης των καταβοθρών και των αποθεμάτων άνθρακα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει πολιτικές με στόχο, αφενός, να βοηθηθούν οι διαχειριστές δασών ώστε να εξασφαλίσουν περισσότερα κλιματικά οφέλη κατά την παραγωγή προϊόντων ξυλείας και, αφετέρου, να δοθούν κίνητρα στους γεωργούς για την εφαρμογή κλιματικά έξυπνων και βιώσιμων γεωργικών πρακτικών. |
| --- | --- |

2.5.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ευρωπαϊκή κοινωνία των πολιτών συμμετέχει ενεργά στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και συμφωνεί απόλυτα με την ανάγκη θέσπισης αποτελεσματικών και άμεσων δράσεων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι απαιτείται συντονισμένη προσπάθεια τόσο από δημόσιους όσο και από ιδιωτικούς φορείς προκειμένου να υπάρξει ευαισθητοποίηση σχετικά με την έντονη ανάγκη άμεσης δράσης, να εξασφαλιστεί η ενεργός συμμετοχή και η οικειοποίηση από τους πολίτες και τις τοπικές κοινότητες, και να δημιουργηθεί πρόσθετη χρηματοδότηση για τη στήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Η ΕΕ δεν μπορεί πλέον να χάνει χρόνο σε ατέρμονες συζητήσεις. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Ο τομέας LULUCF μείωσε τις καθαρές απορροφήσεις CO2 κατά ένα πέμπτο (4), κυρίως λόγω της αυξημένης υλοτομίας και της έλλειψης κινήτρων. Επιπλέον, η Ευρώπη επλήγη από πρωτοφανείς δασικές πυρκαγιές και πλημμύρες, οι οποίες συνέπεσαν με πρωτοφανείς ξηρασίες και καύσωνες. Τα δάση είναι επίσης ιδιαίτερα ευάλωτα σε προσβολή από έντομα, ενώ οι υγροβιότοποι υφίστανται συνεχή υποβάθμιση. Αν και μπορεί να επιτευχθεί σημαντική αύξηση στις επίγειες καταβόθρες με σχετικά χαμηλό κόστος, οι δράσεις πρέπει να εντατικοποιηθούν σε όλες τις χρήσεις γης, συμπεριλαμβανομένης της βελτιωμένης διαχείρισης δασών και καλλιεργήσιμων εκτάσεων και της δάσωσης. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι υπάρχουν διάφοροι τρόποι για την αύξηση της παγίδευσης του διοξειδίου του άνθρακα, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης της γης, της αναζωογόνησης των δασών και της αποκατάστασης των φυσικών οικοσυστημάτων. Η κλιματική αλλαγή και η απώλεια βιοποικιλότητας είναι αλληλένδετες και χρήζουν κοινής αντιμετώπισης. Η απώλεια οικοτόπων, η ρύπανση, η υπερσυγκομιδή και η εξάπλωση χωροκατακτητικών ειδών πρέπει να αντιμετωπιστούν με στόχο τη διασφάλιση της διατήρησης των φυσικών οικοσυστημάτων και της εκπλήρωσης του ζωτικού κοινωνικού και οικονομικού ρόλου των χερσαίων τομέων. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Τα κράτη μέλη θα πρέπει να καταρτίσουν εθνικές στρατηγικές για τη διαφύλαξη και την επανύγρανση τυρφώνων υψηλής ποιότητας, δεδομένου ότι αποτελούν σημαντική ευκαιρία τόσο για την προστασία και την αύξηση των αποθεμάτων άνθρακα σε οργανικά εδάφη όσο και για τη διασφάλιση της αποκατάστασης της βιοποικιλότητας. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ προτείνει ένας από τους σημαντικότερους στόχους να είναι η αποκατάσταση των τυρφώνων υψηλής ποιότητας (σύμφωνα με τις πρακτικές της καλλιέργειας ελωδών γαιών (5)) και των υγροβιότοπων και θεωρεί ότι οι εκπομπές που προέρχονται από υγροβιότοπους θα πρέπει να συνεκτιμηθούν το συντομότερο δυνατόν και όχι μόνο από το 2026 και μετά, όπως προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Σύμφωνα με έρευνες, οι μεγάλες δασικές πυρκαγιές έχουν συμβάλει σε καθαρές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα εδώ και δεκαετίες και εμποδίζουν την ανάπλαση της βλάστησης. Η διαχείριση των υδάτων, ιδίως η συγκράτηση του νερού στο έδαφος και η αποθήκευση νερού σε ταμιευτήρες, μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την ικανότητα μετριασμού και καταπολέμησης των πυρκαγιών. Ταυτόχρονα, ενισχύει την ανθεκτικότητα απέναντι σε έντονες βροχοπτώσεις, πλημμύρες και ξηρασίες. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να ενθαρρύνει και να στηρίξει τα κράτη μέλη στη βελτίωση των πολιτικών διαχείρισης των υδάτων, προκειμένου να αυξηθεί η γεωργική παραγωγικότητα και η ικανότητα παγίδευσης του διοξειδίου του άνθρακα. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Οι γεωργοί και οι διαχειριστές δασών πρέπει να ενθαρρυνθούν να ακολουθήσουν νέα βιώσιμα επιχειρηματικά μοντέλα που προωθούν τη βιοποικιλότητα και εφαρμόζουν τους κανόνες της κυκλικής οικονομίας. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη ζητήσει ένα πολυσύνθετο και δίκαιο νομοθετικό πλαίσιο που θα επιτρέπει στους ιδιοκτήτες και στους διαχειριστές γης να εφαρμόζουν αποτελεσματικά μέτρα LULUCF κατά τρόπο οικονομικά συνετό και όχι μόνο με δικά τους έξοδα (6). Εναπόκειται πλέον σε κάθε κράτος μέλος να σχεδιάσει αυτά τα σημαντικά πλαίσια κινήτρων σύμφωνα με τις δικές του ιδιαίτερες συνθήκες. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη ενθαρρύνει τα επιμέρους κράτη μέλη «να χαράξουν φιλόδοξες εθνικές πολιτικές από τη βάση προς την κορυφή στον τομέα LULUCF, με την ενεργό συμμετοχή στην εν λόγω διαδικασία της κοινωνίας των πολιτών σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο» (7). |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Οι συζητήσεις σχετικά με τον τρόπο διαχείρισης των δασών και με τα τμήματα των δένδρων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παραγωγή ενέργειας πρέπει να συνεχιστούν. Ενώ η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την αναθεώρηση της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (8) απαγορεύει την εξόρυξη βιομάζας από πρωτογενή δάση και εισάγει περιορισμούς στην καύση ορισμένων τύπων ξυλείας, ωστόσο, δεν αναγνωρίζει τις τρέχουσες ορθές πρακτικές όπου χρησιμοποιούνται διαφορετικά είδη δένδρων και διαφορετικά μέρη δένδρων για τον σκοπό για τον οποίο είναι καταλληλότερα, δημιουργώντας έτσι βέλτιστη συνολική προστιθέμενη αξία χωρίς σπατάλη φυσικών πόρων. Η ΕΟΚΕ ζητεί να θεσπιστούν σε όλα τα κράτη μέλη εθνικά νομοθετικά πλαίσια που θα στηρίζουν και θα παρέχουν κίνητρα για τη χρήση βιώσιμων πρακτικών στην παραγωγή βιομάζας. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Επιπλέον, η προώθηση δεξιοτήτων, γνώσεων και στήριξης σε επίπεδο γεωργών και διαχειριστών δασών μπορεί να ενισχύσει την εφαρμογή νέων βιώσιμων πρακτικών και ρηξικέλευθων τεχνολογιών (π.χ. γεωργία ακριβείας, γεωργία ελεγχόμενης κυκλοφορίας, αποτελεσματική διάθεση των αποβλήτων, μείωση ή αποφυγή της χρήσης χημικών φυτοφαρμάκων, διατήρηση της γενετικής ποικιλομορφίας στη γη κ.λπ.). Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να προτείνει ένα κανονιστικό πλαίσιο για τις απορροφήσεις άνθρακα στον γεωργικό τομέα. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Απαιτείται συντονισμένη δράση σε παγκόσμιο επίπεδο για να διασφαλιστεί η ταχεία και αποτελεσματική αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Όπως αναφέρει η έκθεση (9) της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Αλλαγή του Κλίματος (IPCC) του 2021, υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία που αποδεικνύουν ότι οι πρόσφατες συχνές καταστροφές στην Ευρώπη συνδέονται σαφώς με τις θερμότερες κλιματικές συνθήκες και την αύξηση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Επιπλέον, η έκθεση διευκρινίζει ότι η επίδραση του ανθρώπου οδήγησε στην άνοδο της θερμοκρασίας με ρυθμούς πρωτοφανείς, τουλάχιστον κατά τα τελευταία 2.000 χρόνια. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο στόχος της ΕΕ πρέπει να συμπληρωθεί με στοχευμένες και αποτελεσματικές δράσεις σε διεθνές επίπεδο για τη διασφάλιση της παγκόσμιας συμμετοχής, τον δίκαιο επιμερισμό των βαρών και τον θεμιτό ανταγωνισμό. |
| --- | --- |

3.9.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η δέσμη νομοθετικών μέτρων «Fit for 55» αντιπροσωπεύει ένα εξαιρετικό και φιλόδοξο βήμα και αποδεικνύει για άλλη μια φορά ότι η ΕΕ πρωτοστατεί στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Αποτελεί επίσης ενδεδειγμένο θέμα συζήτησης πριν από την 26η διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή στη Γλασκόβη, κατά την οποία η ΕΕ θα πρέπει να προσπαθήσει να πείσει τον υπόλοιπο κόσμο ότι επείγει να αναληφθούν παρόμοιες δράσεις. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η συντονισμένη παγκόσμια αντίδραση είναι ο μόνος αποτελεσματικός τρόπος για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, και ότι η συνεργασία με τους εταίρους μας στο πλαίσιο της G7, της G20 και άλλων διεθνών οργανισμών είναι η πορεία που πρέπει να ακολουθηθεί στο μέλλον. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η απώλεια γεωργικής γης λόγω της υποβάθμισης του εδάφους, της αστικοποίησης και της εγκατάλειψης αποτελεί σύνθετο πρόβλημα σε όλα τα κράτη μέλη εδώ και πολλά χρόνια. Ο σχεδιασμός της χρήσης γης είναι θεμελιώδης για τη βιώσιμη ανάπτυξη της ΕΕ και η ΕΟΚΕ ζητεί να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην αποδοτική χρήση των φυσικών πόρων, ιδίως επειδή η γη αρχίζει να σπανίζει λόγω της αύξησης του πληθυσμού. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη προτείνει ένα συνεκτικό πλαίσιο της ΕΕ για την προστασία της γεωργικής γης (10). |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Προκειμένου να αυξηθεί η παραγωγικότητα και η αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα στον γεωργικό τομέα, η ΕΟΚΕ ζητεί την ευρεία προώθηση και στήριξη βιώσιμων γεωργικών πρακτικών, όπως η αμειψισπορά, η ανάκτηση οργανικών αποβλήτων, η γεωργία ακριβείας κ.λπ. Επίσης, θα πρέπει να παρέχονται στους γεωργούς οι απαιτούμενες ευκαιρίες χρηματοδότησης, καθώς και επικαιροποιημένες πληροφορίες σχετικά με τις βέλτιστες γεωργικές πρακτικές και τις δυνατότητες βελτίωσης της ποιότητας του εδάφους. Τέλος, η διαχείριση της γης πρέπει να πραγματοποιείται με προσοχή σε όλα τα κράτη μέλη, διασφαλίζοντας τη σωστή ισορροπία μεταξύ ανταγωνιστικότητας και βιωσιμότητας. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Τον Μάρτιο του 2021, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε σχέδιο δράσης για τη βιολογική παραγωγή (11) με σκοπό να βοηθήσει τα κράτη μέλη να επιτύχουν τον στόχο της καλλιέργειας του 25 % των γεωργικών εκτάσεων με βιολογικό τρόπο έως το 2030. Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της αύξησης της βιολογικής γεωργίας, η οποία θα αποτελούσε τεράστιο άλμα για τον γεωργικό τομέα όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και τη διατήρηση της βιοποικιλότητας. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης ορισμένες άλλες επιλογές για τη μείωση του κινδύνου κατάληψης της γης, όπως η αγροοικολογία, η αγροδασοπονία, η μόνιμη καλλιέργεια, η καλλιέργεια χωρίς όργωμα κ.λπ. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Τα αριθμητικά στοιχεία δείχνουν ότι η καύση βιομάζας έχει διπλασιαστεί από το 2000 και ότι το ήμισυ του συνόλου της υλοτομημένης ξυλείας καίγεται για την παραγωγή ενέργειας (12). Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι αυτή η αρνητική πίεση στα δάση οδήγησε στην πρόσφατη μείωση της παγίδευσης του διοξειδίου του άνθρακα και θεωρεί ότι, παρά τον εξαιρετικά σημαντικό ρόλο της προερχόμενης από την ξυλεία βιοενέργειας και άλλων ειδών βιοενέργειας, η χρήση τους θα πρέπει να επιδιώκεται μόνο όταν η βιομάζα παράγεται με βιώσιμο τρόπο. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ έχει ήδη αναφέρει ότι «για να αποφευχθεί η υπονόμευση της περιβαλλοντικής ακεραιότητας, οι εκπομπές από καύσιμα από άλλους τομείς δεν θα πρέπει να αντισταθμίζονται από τις δασικές δεξαμενές κατά τρόπο που θα μπορούσε να μειώσει τη διαθεσιμότητα του ξύλου για χρήσεις στη βιοοικονομία» (13). |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η εισαγωγή βιομάζας συνοδεύεται από συγκεκριμένους συναφείς κινδύνους οι οποίοι δεν καλύπτονται από τον κανονισμό της ΕΕ. Ως εκ τούτου, απαιτούνται ευρείες διεθνείς συμφωνίες για τη διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού στην ενιαία αγορά, ενώ η εμπορική πολιτική της ΕΕ θα πρέπει να συμβάλλει στην αποτροπή των εισαγωγών βιομάζας που προκαλούν αποψίλωση των δασών στις χώρες προέλευσης. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Επιτρέπεται στα κράτη μέλη να εξαιρούν από τη λογιστική καταγραφή τις εκπομπές που προκαλούνται από ακραία φυσικά φαινόμενα, όπως καταιγίδες, πυρκαγιές ή προσβολή από έντομα. Απαιτείται επειγόντως βελτιωμένη παρακολούθηση των φυσικών διαταραχών στα δάση, προκειμένου να διασφαλιστεί η ορθή και αποτελεσματική εφαρμογή της διάταξης για τις φυσικές διαταραχές, η οποία είναι τεχνικά απαιτητική αλλά εξαιρετικά σημαντική. Οι υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων για κάθε κράτος μέλος πρέπει να ακολουθούν τυποποιημένο πρωτόκολλο που θα διασφαλίζει την αποτελεσματική συλλογή και ερμηνεία των δεδομένων, καθώς και την αποτελεσματική εφαρμογή και τον δέοντα σχεδιασμό της εκάστοτε πολιτικής. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η ανάλυση δεδομένων βασίζεται κυρίως στις εθνικές απογραφές δασών κάθε κράτους μέλους, οι οποίες είναι ασύνδετες μεταξύ τους και ενίοτε ελλιπείς ή ανακριβείς. Επιπλέον, οι απογραφές αυτές δεν πραγματοποιούνται συχνά σε όλα τα κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής να συνεχιστεί η διεξοδική αξιολόγηση των εθνικών δεδομένων απογραφής κατά το 2025, με σκοπό τον καθορισμό επακριβών στόχων για την περίοδο 2026-2030. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Απαιτείται στήριξη της Ε & Α για πιο βιώσιμη παραγωγή ξυλώδους βιομάζας. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει ότι «για τη στήριξη των τομέων (14)
  αυτών απαιτείται εντατική έρευνα και καινοτομία, αλλά και επιβράβευση για αποδεδειγμένη δημιουργία καταβοθρών διοξειδίου του άνθρακα». Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι κάθε κράτος μέλος θα πρέπει να αναπτύξει ένα καθορισμένο σύστημα φορολογικών κινήτρων που θα διευκολύνει τη μετάβαση· επίσης, συνιστά την πλήρη αξιοποίηση των διαθέσιμων κονδυλίων της ΚΓΠ. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Απαιτούνται επίσης προγράμματα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης τόσο για επιχειρηματίες όσο και για εργαζομένους, προκειμένου να διασφαλιστεί η πρόσβαση στις πλέον πρόσφατες διαθέσιμες τεχνολογίες και στις ψηφιακές δεξιότητες που ενισχύουν τη βιωσιμότητα. Το θεματολόγιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας μπορεί να επιτύχει μόνον εάν συνοδεύεται από προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης ικανά να ενισχύσουν τις δεξιότητες των Ευρωπαίων εργαζομένων, διασφαλίζοντας παράλληλα την ανταγωνιστικότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητεί την πλήρη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των ενδιαφερόμενων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στα στάδια τόσο του σχεδιασμού όσο και της εφαρμογής της δέσμης μέτρων. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι ΜΜΕ χρειάζονται ένα εξατομικευμένο υποστηρικτικό νομοθετικό πλαίσιο που θα τις βοηθήσει να καινοτομήσουν, να επεκταθούν και να αναπτυχθούν με βιώσιμο τρόπο. Μολονότι υπάρχουν πολλές ευκαιρίες για τη χρηματοδότηση της προσαρμογής, η ΕΟΚΕ ζητεί «μεγαλύτερη σαφήνεια όσον αφορά τις διάφορες επιλογές, καθώς και φιλικές προς τον χρήστη διαδικασίες για τη διασφάλιση έγκαιρης πρόσβασης σε χρηματοδότηση για τους ενδιαφερόμενους φορείς σε πρακτικό επίπεδο» (15). |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Τέλος, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της επειδή, αφενός, δεν λαμβάνεται υπόψη η κοινωνική διάσταση της εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας (μέσω της δέσμης νομοθετικών μέτρων «Fit for 55») και αφετέρου, οι πολίτες θα επηρεαστούν περισσότερο καθώς θα πρέπει να αλλάξουν αυτοκίνητο, να πληρώσουν πιο ακριβά για τη θέρμανση των κατοικιών τους, να καταβάλουν υψηλότερο τίμημα για φθηνότερες πτήσεις στις διακοπές τους και ούτω καθεξής. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ανησυχεί πραγματικά για τους υψηλότερους λογαριασμούς που θα πρέπει να πληρώσουν τα νοικοκυριά μετά την εφαρμογή της δέσμης «Fit for 55». Η ΕΟΚΕ πιστεύει επίσης ακράδαντα ότι, κατά τη διάρκεια της μετάβασης, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις περιφέρειες, τις βιομηχανίες και τους εργαζομένους που θα αντιμετωπίσουν τις μεγαλύτερες προκλήσεις, καθώς και ότι η μετάβαση αυτή «πρέπει να υλοποιηθεί μέσω μιας ανταγωνιστικής, κοινωνικά δίκαιης και πολυμερούς προσέγγισης και ότι χρειάζεται να εφαρμοστούν κατάλληλα μέσα προκειμένου να επιτευχθεί η πλήρης συμμετοχή και αποδοχή της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων όλων των πολιτών, των επιχειρήσεων και των οργανώσεων» (16). |
| --- | --- |

4.12.

Βρυξέλλες, 8 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Ενίσχυση της κλιματικής φιλοδοξίας της Ευρώπης για το 2030 — Επενδύουμε σε ένα κλιματικά ουδέτερο μέλλον προς όφελος των πολιτών μας.

1

(2)  Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — «Προσαρμογή στον στόχο του 55 %»: υλοποίηση του στόχου της ΕΕ για το κλίμα με ορίζοντα το 2030 στην πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα — COM(2021) 550 final

2

(3)  Κανονισμός (ΕΕ) 2018/841 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 2018, σχετικά με τη συμπερίληψη των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και των απορροφήσεων από δραστηριότητες χρήσης γης, αλλαγής χρήσης γης και δασοπονίας στο πλαίσιο για το κλίμα και την ενέργεια έως το 2030, καθώς και για την τροποποίηση του κανονισμού (EE) αριθ. 525/2013 και της απόφασης (EE) αριθ. 529/2013/ΕΕ (ΕΕ L 156 της 19.6.2018, σ. 1).

3

(4)  SWD(2021) 610 final.

4

(5)  Καλλιέργεια υπό υγρές συνθήκες.

5

(6)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ) με θέμα «Χρήσεις γης, αλλαγές χρήσεων γης και δασοκομία (LULUCF)» (ΕΕ C 351 της 15.11.2012, σ. 85).

6

(7)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα την απόφαση επιμερισμού των προσπαθειών ως προς το πλαίσιο πολιτικής για το κλίμα και την ενέργεια με ορίζοντα το 2030 και ως προς τις εκπομπές και απορροφήσεις από δραστηριότητες χρήσης γης, αλλαγής χρήσης γης και δασοπονίας (LULUCF) (ΕΕ C 75 της 10.3.2017, σ. 103).

7

(8)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή — Αναθεώρηση της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

8

(9)  IPCC — AR6 Climate Change 2021: The Physical Science Basis [Έκτη έκθεση αξιολόγησης (AR6) της IPCC με θέμα Κλιματική αλλαγή 2021: τα δεδομένα των φυσικών επιστημών].

9

(10)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Χρήση της γης για τη βιώσιμη παραγωγή τροφίμων και τις οικοσυστημικές υπηρεσίες» (ΕΕ C 81 της 2.03.2018, σ. 72).

10

(11)  Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με σχέδιο δράσης για την ανάπτυξη της βιολογικής παραγωγής, COM(2021) 141 final.

11

(12)  Forests sacrificed for EU climate policy (Δάση που θυσιάζονται στον βωμό της πολιτικής της ΕΕ για το κλίμα)

12

(13)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Επιμερισμός των προσπαθειών στο χρονικό πλαίσιο έως το 2030 και ο τομέας της χρήσης γης, της αλλαγής της χρήσης γης και της δασοπονίας (LULUCF)» (ΕΕ C 75 της 10.3.2017, σ. 103).

13

(14)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα “Διαμορφώνοντας μια Ευρώπη ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή — η νέα στρατηγική της ΕΕ για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή” (ΕΕ C 374 της 16.9.2021, σ. 84).

14

(15)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Διαμορφώνοντας μια Ευρώπη ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή — η νέα στρατηγική της ΕΕ για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή».

15

(16)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Καθαρός πλανήτης για όλους — Ένα ευρωπαϊκό, στρατηγικό, μακρόπνοο όραμα για μια ευημερούσα, σύγχρονη, ανταγωνιστική και κλιματικά ουδέτερη οικονομία» (ΕΕ C 282 της 20.8.2019, σ. 51).

16

---

| 6.4.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 152/197 |
| --- | --- | --- | --- |

6.4.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 152/197

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την τροποποίηση των παραρτημάτων IV και V του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1021 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τους έμμονους οργανικούς ρύπους»

[COM(2021) 656 final — 2021/0340 (COD)]

(2022/C 152/33)

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 10.11.2021
  Συμβούλιο, 12.11.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 192 παράγραφος 1 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 8.12.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 565 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 230/0/3 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 10.11.2021

Συμβούλιο, 12.11.2021

Νομική βάση

Άρθρα 192 παράγραφος 1 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

8.12.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

565

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

230/0/3

Επειδή θεωρεί ότι η πρόταση είναι ικανοποιητική και δεν χρήζει περαιτέρω σχολίων από μέρους της, η ΕΟΚΕ, κατά την 565η σύνοδο ολομέλειας, στις 8 και 9 Δεκεμβρίου 2021 (συνεδρίαση της 8ης Οκτωβρίου), αποφάσισε, με 230 ψήφους υπέρ και 3 αποχές, να εκδώσει θετική γνωμοδότηση για το προτεινόμενο κείμενο.

Βρυξέλλες, 8 Δεκεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---