# Publicatieblad C 123/2022

| | ISSN 1977-0995 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 123 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 65e jaargang18 maart 2022 |

ISSN 1977-0995

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 123

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

65e jaargang18 maart 2022

---

| Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- |
| | II   Mededelingen |
| | MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Europese Commissie |
| 2022/C 123/01 | Mededeling van de Commissie — Goedkeuring van de inhoud van een ontwerp voor een mededeling van de Commissie — Richtsnoeren betreffende de toepassing van het mededingingsrecht van de EU op collectieve overeenkomsten inzake de arbeidsvoorwaarden van zelfstandigen zonder personeel | 1 |
| 2022/C 123/02 | Mededeling van de Commissie — Richtsnoeren inzake de toepassing van Verordening (EU, Euratom) 2020/2092 betreffende een algemeen conditionaliteitsregime ter bescherming van de Uniebegroting | 12 |
| 2022/C 123/03 | Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak M.10600 — EDFI / MUBADALA / EMERGE JV) (
  1
  ) | 38 |
| 2022/C 123/04 | Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak M.10541 — GOLDMAN SACHS / GRUPO VISABEIRA / CONSTRUCTEL VISABEIRA) (
  1
  ) | 39 |
| 2022/C 123/05 | Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak M.10621 — WELPUT / PSPIB / ALECTA / 150 VSTREET JV) (
  1
  ) | 40 |

Inhoud

Bladzijde

II   Mededelingen

MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

2022/C 123/01

Mededeling van de Commissie — Goedkeuring van de inhoud van een ontwerp voor een mededeling van de Commissie — Richtsnoeren betreffende de toepassing van het mededingingsrecht van de EU op collectieve overeenkomsten inzake de arbeidsvoorwaarden van zelfstandigen zonder personeel

1

2022/C 123/02

Mededeling van de Commissie — Richtsnoeren inzake de toepassing van Verordening (EU, Euratom) 2020/2092 betreffende een algemeen conditionaliteitsregime ter bescherming van de Uniebegroting

12

2022/C 123/03

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak M.10600 — EDFI / MUBADALA / EMERGE JV) (
  1
  )

1

38

2022/C 123/04

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak M.10541 — GOLDMAN SACHS / GRUPO VISABEIRA / CONSTRUCTEL VISABEIRA) (
  1
  )

1

39

2022/C 123/05

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak M.10621 — WELPUT / PSPIB / ALECTA / 150 VSTREET JV) (
  1
  )

1

40

---

| | IV   Informatie |
| --- | --- |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Europese Commissie |
| 2022/C 123/06 | Wisselkoersen van de euro — 17 maart 2022 | 41 |

IV   Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

2022/C 123/06

Wisselkoersen van de euro — 17 maart 2022

41

---

| | V   Bekendmakingen |
| --- | --- |
| | PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID |
| | Europese Commissie |
| 2022/C 123/07 | Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak M.10602 – SWISS LIFE INTERNATIONAL HOLDING / ELIPS LIFE) — Voor de vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak (
  1
  ) | 42 |
| 2022/C 123/08 | Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak M.10657 - SAMSUNG BIOLOGICS / SAMSUNG BIOEPIS) — Voor de vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak (
  1
  ) | 44 |
| 2022/C 123/09 | Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak M.10339 — KKR/Landal) (
  1
  ) | 45 |
| | ANDERE HANDELINGEN |
| | Europese Commissie |
| 2022/C 123/10 | Bekendmaking van een mededeling van de goedkeuring van een standaardwijziging van een productdossier voor een naam in de wijnsector als bedoeld in artikel 17, leden 2 en 3, van Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/33 van de Commissie | 46 |

V   Bekendmakingen

PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID

Europese Commissie

2022/C 123/07

Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak M.10602 – SWISS LIFE INTERNATIONAL HOLDING / ELIPS LIFE) — Voor de vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak (
  1
  )

1

42

2022/C 123/08

Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak M.10657 - SAMSUNG BIOLOGICS / SAMSUNG BIOEPIS) — Voor de vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak (
  1
  )

1

44

2022/C 123/09

Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak M.10339 — KKR/Landal) (
  1
  )

1

45

ANDERE HANDELINGEN

Europese Commissie

2022/C 123/10

Bekendmaking van een mededeling van de goedkeuring van een standaardwijziging van een productdossier voor een naam in de wijnsector als bedoeld in artikel 17, leden 2 en 3, van Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/33 van de Commissie

46

---

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Voor de EER relevante tekst. |

---

(1)   Voor de EER relevante tekst.

1

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

II Mededelingen

MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

| 18.3.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 123/1 |
| --- | --- | --- | --- |

18.3.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 123/1

---

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE

Goedkeuring van de inhoud van een ontwerp voor een mededeling van de Commissie — Richtsnoeren betreffende de toepassing van het mededingingsrecht van de EU op collectieve overeenkomsten inzake de arbeidsvoorwaarden van zelfstandigen zonder personeel

(2022/C 123/01)

De Commissie heeft op 9 december 2021 de inhoud van een ontwerp voor een mededeling van de Commissie — Richtsnoeren betreffende de toepassing van het mededingingsrecht van de EU op collectieve overeenkomsten inzake de arbeidsvoorwaarden van zelfstandigen zonder personeel goedgekeurd.

Het ontwerp voor een mededeling — Richtsnoeren betreffende de toepassing van het mededingingsrecht van de EU op collectieve overeenkomsten inzake de arbeidsvoorwaarden van zelfstandigen zonder personeel is als bijlage aan deze mededeling gehecht. Het ontwerp voor een mededeling is nu voor openbare raadpleging opengesteld op:

http://ec.europa.eu/competition/consultations/open.html

---

BIJLAGE

ONTWERP VOOR EEN MEDEDELING VAN DE COMMISSIE

Richtsnoeren betreffende de toepassing van het mededingingsrecht van de EU op collectieve overeenkomsten inzake de arbeidsvoorwaarden van zelfstandigen zonder personeel

1.   Inleiding

| 1) | Deze richtsnoeren bevatten de beginselen voor de beoordeling in het kader van artikel 101 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (“artikel 101, VWEU”) van overeenkomsten tussen ondernemingen, besluiten van ondernemersverenigingen en onderling afgestemde praktijken (gezamenlijk aangeduid als “overeenkomsten”) die naar aanleiding van collectieve onderhandelingen worden gesloten tussen zelfstandigen zonder personeel (1) en (een) andere onderneming(en) (“de tegenpartij/-en” (2)) inzake de arbeidsvoorwaarden van de zelfstandigen zonder personeel. |
| --- | --- |

1)

| 2) | Artikel 101 VWEU verbiedt overeenkomsten tussen ondernemingen die de mededinging binnen de interne markt beperken, met name wanneer ze rechtstreeks of zijdelings de aan- of verkoopprijzen of andere contractuele voorwaarden bepalen. De mededingingsregels van de EU zijn gebaseerd op artikel 3, lid 3, van het Verdrag betreffende de Europese Unie (“VEU”), waarin is bepaald dat de Unie een interne markt tot stand brengt, met inbegrip van een regime dat verzekert dat de mededinging niet wordt vervalst (3). |
| --- | --- |

2)

| 3) | Artikel 3, lid 3, VEU bepaalt ook dat de Unie “een sociale markteconomie met een groot concurrentievermogen” bevordert “die gericht is op volledige werkgelegenheid en sociale vooruitgang”. Daartoe erkent de Unie de belangrijke rol van de sociale dialoog en collectieve onderhandelingen en verbindt zich ertoe, in artikel 152, VWEU “de dialoog tussen de sociale partners te bevorderen, met inachtneming van hun autonomie”. Artikel 28 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie erkent verder het recht op collectieve onderhandelingen en collectieve actie. Betere arbeidsvoorwaarden en adequate sociale bescherming zijn ook belangrijke beginselen van de Europese pijler van sociale rechten, in het kader waarvan “de sociale partners, met inachtneming van de nationale gebruiken, worden geraadpleegd over de vormgeving en uitvoering van economisch, sociaal en werkgelegenheidsbeleid” en “zij worden aangemoedigd te onderhandelen en collectieve overeenkomsten te sluiten op gebieden die voor hen van belang zijn” (4). |
| --- | --- |

3)

| 4) | Het Hof van Justitie van de Europese Unie (“het Hof”) hield rekening met de doelstellingen van het sociaal beleid van de EU toen het in de context van collectieve onderhandelingen tussen werkgevers en werknemers oordeelde dat zekere beperkingen van de mededinging inherent zijn aan collectieve overeenkomsten tussen organisaties die werkgevers en werknemers vertegenwoordigen en nodig zijn voor de verbetering van de arbeidsvoorwaarden (5). Zo heeft het Hof geoordeeld dat overeenkomsten die in het kader van collectieve onderhandelingen tussen werkgevers en werknemers wegens hun aard en doel, namelijk het verbeteren van de arbeidsvoorwaarden (waaronder het loon), niet onder artikel 101, VWEU vallen en geen inbreuk vormen op het mededingingsrecht van de Unie (6). |
| --- | --- |

4)

| 5) | Het Hof heeft voorts verklaard dat deze uitsluiting uit het toepassingsgebied van artikel 101 VWEU ook geldt voor collectieve overeenkomsten die zijn gesloten tussen werkgevers en werknemersorganisaties namens en voor rekening van de bij deze organisaties aangesloten schijnzelfstandigen (7), met name dienstverleners wier situatie vergelijkbaar is met die van werknemers (8). In deze context beschouwt het Hof een persoon als schijnzelfstandige als: i) hij/zij onder leiding van zijn/haar werkgever handelt in het bijzonder wat betreft de vrijheid om zijn/haar tijdschema, de plaats en de inhoud van het werk te kiezen; ii) hij/zij niet deelt in de commerciële risico’s van de werkgever en iii) tijdens de duur van de arbeidsverhouding is opgenomen in de onderneming van de werkgever. Dergelijke criteria zijn van toepassing ongeacht het feit of de persoon als zelfstandige is aangemerkt naar nationaal recht op fiscale, administratieve of bureaucratische gronden en een beoordeling per geval is vereist (9). |
| --- | --- |

5)

| 6) | De afgelopen jaren heeft de arbeidsmarkt fundamentele wijzigingen ondergaan onder invloed van de tendens tot onderaanneming en uitbesteding van bedrijfsactiviteiten en persoonlijke diensten en door de digitalisering van productieprocessen en de opkomst van de onlineplatformeconomie. Het aantal zelfstandigen is in de EU relatief hoog en is in de afgelopen jaren aanzienlijk toegenomen, met name in de onlineplatformeconomie. |
| --- | --- |

6)

| 7) | Door die ontwikkelingen is de arbeidsmarkt flexibeler en toegankelijker geworden maar in sommige gevallen hebben ze ook geleid tot moeilijke arbeidsomstandigheden in de onlineplatformeconomie en daarbuiten. Zelfs als ze niet volledig geïntegreerd zijn in het bedrijf van hun opdrachtgever zoals dat bij werknemers het geval is, zijn bepaalde zelfstandigen mogelijk niet volledig onafhankelijk of hebben ze niet voldoende onderhandelingsmacht om hun arbeidsomstandigheden te beïnvloeden. Bovendien heeft de COVID-19-crisis vele zelfstandigen nog kwetsbaarder gemaakt omdat hun inkomensverlies nog is verergerd door zwakke of onbestaande nationale socialezekerheidsstelsels en specifieke steunmaatregelen (10). |
| --- | --- |

7)

| 8) | Als zelfstandigen zich algemeen bevinden in een situatie die vergelijkbaar is met die van werknemers, kunnen zij in bepaalde gevallen als schijnzelfstandigen worden beschouwd en door de nationale autoriteiten/rechtbanken als werknemers worden aangemerkt. Bepaalde groepen kunnen ook als werknemers worden beschouwd op basis van een wettelijk vermoeden. In bepaalde gevallen waarin ze niet zijn aangemerkt als werknemers, kunnen ze echter wel in staat worden gesteld hun arbeidsomstandigheden te verbeteren dankzij toegang tot collectieve onderhandelingen. |
| --- | --- |

8)

| 9) | Het verbod van artikel 101 VWEU is van toepassing op “ondernemingen”. Dat is een breed begrip dat elke eenheid omvat die een economische activiteit uitoefent, ongeacht haar rechtsvorm en de wijze waarop zij wordt gefinancierd (11). Daarom zijn echte zelfstandigen, ook al voeren ze hun werk individueel uit, in beginsel ondernemingen in de zin van artikel 101, VWEU aangezien zij hun diensten tegen beloning aanbieden op een bepaalde markt en hun werkzaamheid als ten opzichte van hun opdrachtgever onafhankelijke marktdeelnemers verrichten (12). Een dienstverlener kan zijn hoedanigheid van ondernemer verliezen, niet alleen wanneer hij/zij volledig afhankelijk is van zijn opdrachtgever, maar ook in geval van economische afhankelijkheid op basis van een beoordeling van de feiten in een specifieke zaak (13). De huidige ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, en met name de opkomst van de onlineplatformeconomie, versterken de onzekerheid over het feit of de omstandigheden waarin collectieve overeenkomsten die zijn gesloten door of namens zelfstandigen kunnen worden verondersteld buiten het toepassingsgebied van artikel 101 VWEU te vallen. |
| --- | --- |

9)

| 10) | In deze context verduidelijken deze richtsnoeren i) dat bepaalde categorieën collectieve overeenkomsten buiten het toepassingsgebied van artikel 101 VWEU vallen; en ii) dat de Commissie niet zal ingrijpen in andere categorieën collectieve overeenkomsten. |
| --- | --- |

10)

| 11) | In deze richtsnoeren wordt uitgelegd hoe de Commissie het mededingingsrecht van de EU zal toepassen zonder afbreuk te doen aan de toepassing van andere regels of beginselen van het EU-recht. Deze richtsnoeren hebben geen gevolgen voor de prerogatieven van de lidstaten in het kader van het sociaal beleid of de autonomie van de sociale partners. Zij laten eveneens de definities van de termen “werknemer” of “zelfstandige” in de nationale wetgeving onverlet (14). Zij raken niet aan de bevoegdheden van de lidstaten of de sociale partners ten aanzien van de organisatie van collectieve onderhandelingen in het kader van het arbeidsrecht, of aan de mogelijkheid voor de partijen om hun arbeidssituatie te herdefiniëren (of voor de bevoegde autoriteiten/rechtbanken om dergelijke gevallen te beoordelen) in het kader van nationaal of EU-recht. |
| --- | --- |

11)

| 12) | Deze richtsnoeren doen ook geen afbreuk aan de verdere interpretatie van het Hof van artikel 101 VWEU in verband met collectieve arbeidsovereenkomsten. Zij hebben geen gevolgen voor de toepassing van het mededingingsrecht van de EU, zoals voorgeschreven door artikel 42 VWEU en de desbetreffende EU-wetgeving (15) in verband met de landbouw- en visserijsector. Bovendien zijn zij van toepassing zonder afbreuk te doen aan de toepassing van artikel 101, lid 3, VWEU, waarin de bepalingen van artikel 101, lid 1, VWEU buiten toepassing worden verklaard voor overeenkomsten i) die bijdragen tot verbetering van de productie of van de verdeling van producten of tot verbetering van de technische of economische vooruitgang; ii) een billijk aandeel in de daaruit voortvloeiende voordelen moet de gebruikers ten goede komen iii) de beperkingen moeten onmisbaar zijn voor het bereiken van deze doelstellingen en iv) de verticale overeenkomst mag de partijen niet de mogelijkheid geven, voor een wezenlijk deel van de betrokken producten de mededinging uit te schakelen (16). |
| --- | --- |

12)

| 13) | Om twijfel te voorkomen, vormen collectieve overeenkomsten die zijn gesloten door zelfstandigen die niet onder deze richtsnoeren vallen, niet automatisch een inbreuk op artikel 101 VWEU, maar is een individuele beoordeling vereist. |
| --- | --- |

13)

2.   Algemeen toepassingsgebied van deze richtsnoeren

a)   Soorten overeenkomsten die onder deze richtsnoeren vallen

| 14) | Deze richtsnoeren zijn van toepassing op alle overeenkomsten die collectief zijn onderhandeld en/of gesloten tussen bepaalde categorieën zelfstandigen zonder personeel enerzijds en hun tegenpartij/-en anderzijds (hierna “collectieve overeenkomsten” genoemd) voor zover zij door hun aard en doel de arbeidsvoorwaarden van dergelijke zelfstandigen zonder personeel betreffen. |
| --- | --- |

14)

| 15) | Deze richtsnoeren zijn van toepassing op alle vormen van collectieve onderhandelingen (van onderhandelingen via de sociale partners of andere verenigingen tot rechtstreekse onderhandelingen door een groep zelfstandigen zonder personeel met hun tegenpartijen of verenigingen van die tegenpartijen) zonder afbreuk te doen aan de discretionaire bevoegdheid van de lidstaten op het gebied van de reikwijdte en de vorm van collectieve vertegenwoordigingskanalen voor zelfstandigen. Zij zijn ook van toepassing in gevallen waarin zelfstandigen zonder personeel wensen te vallen onder een bestaande collectieve overeenkomst die is gesloten tussen de tegenpartij voor wie zij werken en een groep werknemers/zelfstandigen zonder personeel. |
| --- | --- |

15)

| 16) | De arbeidsvoorwaarden van zelfstandigen zonder personeel omvatten zaken als beloning, werktijden en werkroosters, vakantie, verlof, de fysieke werkplek, veiligheid en gezondheid, verzekering en sociale zekerheid, en de voorwaarden waaronder de zelfstandige mag stoppen met het verlenen van diensten, bijvoorbeeld als reactie op inbreuken van de overeenkomst die betrekking hebben op de arbeidsvoorwaarden. Voor overeenkomsten echter waarbij zelfstandigen zonder personeel collectief besluiten geen diensten te verlenen aan bepaalde tegenpartijen, bijvoorbeeld omdat de tegenpartij niet bereid is een overeenkomst te sluiten over de arbeidsvoorwaarden, is een individuele beoordeling vereist. Dergelijke overeenkomsten beperken het arbeidsaanbod en kunnen daardoor mededingingsproblemen veroorzaken. Voor zover kan worden aangetoond dat dergelijke gecoördineerde weigering om arbeid te leveren nodig is en proportioneel voor de onderhandeling of afsluiting van de collectieve overeenkomst, zal deze voor de toepassing van deze richtsnoeren op dezelfde manier worden behandeld als de collectieve overeenkomst waarmee ze verband houdt (of zou houden in het geval van vruchteloze onderhandelingen). |
| --- | --- |

16)

| 17) | Het sluiten van collectieve overeenkomsten veronderstelt een zekere mate van coördinatie vooraf tussen de partijen aan elke onderhandelingszijde. Dergelijke coördinatie kan de vorm aannemen van een overeenkomst of uitwisseling van informatie of communicatie tussen de partijen aan elke onderhandelingszijde om afspraken te maken over een gezamenlijke aanpak van de kwestie en de vorm van onderhandelingen (bv. multilateraal of via de aanwijzing van vertegenwoordigers). Voor zover kan worden aangetoond dat dergelijke coördinatie nodig is en proportioneel voor de onderhandeling of afsluiting van de collectieve overeenkomst, zal deze voor de toepassing van deze richtsnoeren op dezelfde manier worden behandeld als de collectieve overeenkomst waarmee ze verband houdt. |
| --- | --- |

17)

| 18) | Deze richtsnoeren zijn niet van toepassing op besluiten van verenigingen of overeenkomsten tussen zelfstandigen zonder personeel buiten de context van onderhandelingen (of voorbereidingen voor onderhandelingen) met een tegenpartij om de arbeidsomstandigheden van de zelfstandigen te verbeteren. Zij zijn meer bepaald niet van toepassing op overeenkomsten die verder gaan dan de regeling van de arbeidsomstandigheden door de voorwaarden vast te leggen (met name, de prijzen) waaronder diensten door de zelfstandigen zonder personeel of de tegenpartij worden aangeboden aan de consumenten (17), of die de vrijheid van werkgevers om de nodige dienstverleners in te huren beperkt.







  Voorbeeld 1



  Situatie: Zelfstandige bezorgers zonder personeel verlenen hun diensten aan de drie bezorgingsplatformen die actief zijn in stad B. Er bestaat een collectieve overeenkomst tussen de bezorgingsplatformen en de bezorgers. Daarin zijn de vergoedingen vastgelegd die de platformen aan de bezorgers moeten betalen, naast de minimumverplichtingen inzake gezondheid en veiligheid van de platformen ten opzichte van de bezorgers. Volgens de collectieve overeenkomst moeten de bezorgers hun diensten tot een specifiek gebied van de stad beperken. Daartoe wordt in de overeenkomst de stad in drie afzonderlijke gebieden verdeeld: een gebied voor de bezorgers van elk platform. De zelfstandige bezorgers zonder personeel in stad B zijn onderling apart overeengekomen per vier uur op een werkdag niet meer dan twintig leveringen uit te voeren.

  Analyse: Het voorbeeld omvat twee overeenkomsten tussen ondernemingen in de zin van artikel 101, VWEU: i) de collectieve overeenkomst tussen de platformen en de zelfstandige bezorgers zonder personeel; ii) de afzonderlijke overeenkomst tussen de zelfstandige bezorgers zonder personeel over het maximumaantal leveringen. De collectieve overeenkomst valt onder deze richtsnoeren omdat ze het resultaat vormt van de collectieve onderhandelingen en de arbeidsvoorwaarden (vergoedingen, maatregelen voor veiligheid en gezondheid) regelt waaronder de zelfstandige bezorgers zonder personeel hun diensten aanbieden aan de platformen. Het gedeelte van de collectieve overeenkomst dat de stad verdeelt onder de drie platformen betreft echter niet de arbeidsomstandigheden, maar is een afspraak ter onderlinge verdeling van de markt, die op zich waarschijnlijk een mededingingsbeperkende strekking heeft volgens artikel 101, VWEU (18).
  De afzonderlijke overeenkomst tussen de zelfstandige bezorgers zonder personeel over het aantal leveringen per werkdag is daarentegen niet het resultaat van collectieve onderhandelingen tussen de zelfstandigen zonder personeel en hun tegenpartij/-en en valt daarom niet onder deze richtsnoeren, maar moet apart worden geanalyseerd.


  Voorbeeld 2



  Situatie: De sportclubs in lidstaat X komen onderling overeen dat ze geen atleten van elkaar zullen inhuren zolang hun contract met de respectievelijke sportclub loopt. De clubs overleggen ook over het beloningsniveau van de atleten van 35 jaar en ouder.

  Analyse: De afspraken tussen de sportclubs vormen overeenkomsten tussen ondernemingen in de zin van artikel 101, VWEU. Deze afspraken vallen niet onder deze richtsnoeren omdat er niet over is onderhandeld tussen zelfstandigen zonder personeel en hun tegenpartijen. Daarom zijn het geen collectieve overeenkomsten. De eerste afspraak vormt waarschijnlijk een inbreuk op artikel 101, VWEU naar strekking aangezien ze de mededinging tussen de sportclubs beperkt om de beste atleten op de markt in te huren. De tweede (loonvormings)afspraak vormt eveneens waarschijnlijk een inbreuk op artikel 101, VWEU naar strekking omdat het in wezen een afspraak is tussen concurrenten (de clubs) om hun productiekosten te verminderen.
  Algemeen illustreert dit voorbeeld praktijken van ondernemingen op de arbeidsmarkt die duidelijk buiten het toepassingsgebied van deze richtsnoeren vallen en waarschijnlijk een inbreuk vormen op artikel 101, VWEU. Meer in het bijzonder vormen de afspraken tussen de sportclubs uit het voorbeeld waarschijnlijk een inbreuk op artikel 101, VWEU ongeacht of het om zelfstandigen of werknemers zou gaan. |
| --- | --- |

18)

Voorbeeld 1

Situatie: Zelfstandige bezorgers zonder personeel verlenen hun diensten aan de drie bezorgingsplatformen die actief zijn in stad B. Er bestaat een collectieve overeenkomst tussen de bezorgingsplatformen en de bezorgers. Daarin zijn de vergoedingen vastgelegd die de platformen aan de bezorgers moeten betalen, naast de minimumverplichtingen inzake gezondheid en veiligheid van de platformen ten opzichte van de bezorgers. Volgens de collectieve overeenkomst moeten de bezorgers hun diensten tot een specifiek gebied van de stad beperken. Daartoe wordt in de overeenkomst de stad in drie afzonderlijke gebieden verdeeld: een gebied voor de bezorgers van elk platform. De zelfstandige bezorgers zonder personeel in stad B zijn onderling apart overeengekomen per vier uur op een werkdag niet meer dan twintig leveringen uit te voeren.

Analyse: Het voorbeeld omvat twee overeenkomsten tussen ondernemingen in de zin van artikel 101, VWEU: i) de collectieve overeenkomst tussen de platformen en de zelfstandige bezorgers zonder personeel; ii) de afzonderlijke overeenkomst tussen de zelfstandige bezorgers zonder personeel over het maximumaantal leveringen. De collectieve overeenkomst valt onder deze richtsnoeren omdat ze het resultaat vormt van de collectieve onderhandelingen en de arbeidsvoorwaarden (vergoedingen, maatregelen voor veiligheid en gezondheid) regelt waaronder de zelfstandige bezorgers zonder personeel hun diensten aanbieden aan de platformen. Het gedeelte van de collectieve overeenkomst dat de stad verdeelt onder de drie platformen betreft echter niet de arbeidsomstandigheden, maar is een afspraak ter onderlinge verdeling van de markt, die op zich waarschijnlijk een mededingingsbeperkende strekking heeft volgens artikel 101, VWEU (18).

De afzonderlijke overeenkomst tussen de zelfstandige bezorgers zonder personeel over het aantal leveringen per werkdag is daarentegen niet het resultaat van collectieve onderhandelingen tussen de zelfstandigen zonder personeel en hun tegenpartij/-en en valt daarom niet onder deze richtsnoeren, maar moet apart worden geanalyseerd.

Voorbeeld 2

Situatie: De sportclubs in lidstaat X komen onderling overeen dat ze geen atleten van elkaar zullen inhuren zolang hun contract met de respectievelijke sportclub loopt. De clubs overleggen ook over het beloningsniveau van de atleten van 35 jaar en ouder.

Analyse: De afspraken tussen de sportclubs vormen overeenkomsten tussen ondernemingen in de zin van artikel 101, VWEU. Deze afspraken vallen niet onder deze richtsnoeren omdat er niet over is onderhandeld tussen zelfstandigen zonder personeel en hun tegenpartijen. Daarom zijn het geen collectieve overeenkomsten. De eerste afspraak vormt waarschijnlijk een inbreuk op artikel 101, VWEU naar strekking aangezien ze de mededinging tussen de sportclubs beperkt om de beste atleten op de markt in te huren. De tweede (loonvormings)afspraak vormt eveneens waarschijnlijk een inbreuk op artikel 101, VWEU naar strekking omdat het in wezen een afspraak is tussen concurrenten (de clubs) om hun productiekosten te verminderen.

Algemeen illustreert dit voorbeeld praktijken van ondernemingen op de arbeidsmarkt die duidelijk buiten het toepassingsgebied van deze richtsnoeren vallen en waarschijnlijk een inbreuk vormen op artikel 101, VWEU. Meer in het bijzonder vormen de afspraken tussen de sportclubs uit het voorbeeld waarschijnlijk een inbreuk op artikel 101, VWEU ongeacht of het om zelfstandigen of werknemers zou gaan.

b)   Personen op wie deze richtsnoeren van toepassing zijn

| 19) | Deze richtsnoeren zijn van toepassing op collectieve overeenkomsten betreffende de arbeidsvoorwaarden van zelfstandigen zonder personeel (zie de delen III en IV van deze richtsnoeren). Voor de toepassing van deze richtsnoeren wordt onder “zelfstandigen zonder personeel” verstaan: personen die geen arbeidsovereenkomst of arbeidsbetrekking hebben en die hoofdzakelijk door middel van hun eigen arbeid diensten verrichten. Zelfstandigen zonder personeel kunnen gebruikmaken van bepaalde goederen of activa om diensten te verstrekken. Een schoonmaker gebruikt bijvoorbeeld schoonmaakaccessoires en een muzikant bespeelt een muziekinstrument. In deze gevallen worden de goederen gebruikt als hulpmiddel om de uiteindelijke dienst te verstrekken en er wordt dus van uitgegaan dat de zelfstandigen zonder personeel hun diensten verrichten door middel van hun persoonlijke arbeid. Deze richtsnoeren gelden echter niet in situaties waarbij de economische activiteit van de zelfstandigen zonder personeel louter bestaat uit het delen of exploiteren van goederen of activa of de wederverkoop van goederen/diensten. Bijvoorbeeld wanneer een zelfstandige zonder personeel accommodatie verhuurt of auto-onderdelen doorverkoopt, betreffen deze activiteiten de exploitatie van activa en de wederverkoop van goederen en niet het verrichten van persoonlijke arbeid. |
| --- | --- |

19)

| 20) | In deel III van deze richtsnoeren worden de categorieën collectieve overeenkomsten vermeld waarbij zelfstandigen zonder personeel zijn betrokken die volgens de Commissie buiten het toepassingsgebied van artikel 101, VWEU vallen. In deel IV staan de categorieën collectieve overeenkomsten waarin de Commissie niet zal ingrijpen. De categorieën zelfstandigen zonder personeel en/of collectieve overeenkomsten die in de delen III en IV van deze richtsnoeren worden vermeld, moeten volledig voldoen aan de in deel II vermelde algemene beginselen van deze richtsnoeren. |
| --- | --- |

20)

3.   Collectieve onderhandelingen door zelfstandigen zonder personeel die vergelijkbaar zijn met werknemers vallen niet onder artikel 101 VWEU

| 21) | In gevallen waarbij zelfstandigen zonder personeel zich in een situatie bevinden die vergelijkbaar is met die van werknemers, moeten hun collectieve overeenkomsten worden beschouwd als vallend buiten het toepassingsgebied van artikel 101, VWEU, ongeacht of zij aan de criteria voldoen om als “schijnzelfstandigen” te worden aangemerkt (zie punt 5 van deze richtsnoeren) (19). |
| --- | --- |

21)

| 22) | Het Hof heeft geoordeeld dat een collectieve overeenkomst van zelfstandige dienstverleners kan worden geacht het resultaat te zijn van een sociale dialoog ingeval de situatie van bedoelde dienstverleners vergelijkbaar is met die van werknemers (20). Het Hof heeft bevestigd dat “in de huidige economie de status van ondernemer van bepaalde zelfstandigen niet altijd gemakkelijk kan worden bepaald” (21). Het Hof heeft ook geoordeeld dat “een dienstverlener zijn hoedanigheid van zelfstandige marktdeelnemer, en dus van ondernemer, kan verliezen, wanneer hij niet zelfstandig zijn marktgedrag bepaalt maar volledig afhankelijk is van zijn opdrachtgever, doordat hij geen van de uit de werkzaamheid van deze laatste voortvloeiende financiële en commerciële risico’s draagt en werkzaam is als in de onderneming van bedoelde opdrachtgever opgenomen medewerker” (22). |
| --- | --- |

22)

| 23) | Op basis van deze criteria en rekening houdend met de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt van de EU en op nationaal niveau (wat betreft wetgeving en rechtspraak), stelt de Commissie voor de toepassing van deze richtsnoeren dat de volgende categorieën zelfstandigen zonder personeel zich in een situatie bevinden die vergelijkbaar is met die van werknemers en dat de collectieve overeenkomsten die zij sluiten bijgevolg buiten het toepassingsgebied van artikel 101, VWEU vallen (23): |
| --- | --- |

23)

a)   Economisch afhankelijke zelfstandigen zonder personeel

| 24) | Zelfstandigen zonder personeel die hun diensten exclusief of voornamelijk verrichten voor één tegenpartij bevinden zich waarschijnlijk in een situatie van economische afhankelijkheid ten opzichte van die tegenpartij. In het algemeen bepalen dergelijke zelfstandigen zonder personeel hun marktgedrag niet onafhankelijk en zijn ze grotendeels afhankelijk van hun tegenpartij, in wiens onderneming ze zijn opgenomen. Daarenboven krijgen ze waarschijnlijk instructies over de manier waarop ze hun werk moeten uitvoeren. Het probleem van economisch afhankelijke zelfstandigen is in een aantal nationale wetten erkend. Zij geven dergelijke zelfstandigen zonder personeel het recht collectief te onderhandelen, op voorwaarde dat ze voldoen aan de criteria die in de desbetreffende nationale maatregelen zijn vastgesteld (24). |
| --- | --- |

24)

| 25) | De Commissie is van mening dat een zelfstandige zonder personeel zich in een situatie van economische afhankelijkheid bevindt als hij/zij ten minste 50 % van zijn/haar totaal jaarlijks beroepsinkomen via één tegenpartij verwerft. Daarom vallen collectieve overeenkomsten in verband met de verbetering van de arbeidsomstandigheden die zijn gesloten tussen zelfstandigen zonder personeel die zich in een situatie van economische afhankelijkheid bevinden en hun tegenpartij van wie zij economisch afhankelijk zijn niet onder artikel 101, VWEU, zelfs als de zelfstandigen in kwestie niet door de nationale autoriteiten/rechtbanken als werknemers zijn aangemerkt.







  Voorbeeld 3



  Situatie: Bedrijf X is een architectenbureau dat een groot aantal (zelfstandige) architecten inhuurt voor zijn projecten. De architecten verwerven 90 % van hun inkomen via bedrijf X. Ze onderhandelen collectief en sluiten een overeenkomst met bedrijf X waarin een maximum van 45 werkuren per week wordt vastgelegd, 26 kalenderdagen jaarlijkse vakantie en specifieke tarieven op basis van de ervaring van de architect.

  Analyse: Zelfstandige architecten worden, net als andere onafhankelijke contractanten, voor de toepassing van artikel 101, VWEU algemeen beschouwd als ondernemingen. Dat artikel is daarom van toepassing op overeenkomsten tussen de architecten en andere ondernemingen. De overeenkomst die is gesloten tussen de zelfstandige architecten en bedrijf X valt echter buiten het toepassingsgebied van artikel 101, VWEU aangezien dat een collectieve overeenkomst is in verband met de arbeidsomstandigheden tussen bedrijf X en personen van wie wordt aangenomen dat zij zich in een situatie bevinden die vergelijkbaar is met die van werknemers (wat hun economische afhankelijkheid betreft). In dit voorbeeld zijn de architecten economisch afhankelijk van hun tegenpartij (bedrijf X) aangezien ze 90 % procent van hun inkomen via dat bedrijf verwerven. Ze kunnen daarom worden beschouwd als volledig opgenomen in bedrijf X. |
| --- | --- |

25)

Voorbeeld 3

Situatie: Bedrijf X is een architectenbureau dat een groot aantal (zelfstandige) architecten inhuurt voor zijn projecten. De architecten verwerven 90 % van hun inkomen via bedrijf X. Ze onderhandelen collectief en sluiten een overeenkomst met bedrijf X waarin een maximum van 45 werkuren per week wordt vastgelegd, 26 kalenderdagen jaarlijkse vakantie en specifieke tarieven op basis van de ervaring van de architect.

Analyse: Zelfstandige architecten worden, net als andere onafhankelijke contractanten, voor de toepassing van artikel 101, VWEU algemeen beschouwd als ondernemingen. Dat artikel is daarom van toepassing op overeenkomsten tussen de architecten en andere ondernemingen. De overeenkomst die is gesloten tussen de zelfstandige architecten en bedrijf X valt echter buiten het toepassingsgebied van artikel 101, VWEU aangezien dat een collectieve overeenkomst is in verband met de arbeidsomstandigheden tussen bedrijf X en personen van wie wordt aangenomen dat zij zich in een situatie bevinden die vergelijkbaar is met die van werknemers (wat hun economische afhankelijkheid betreft). In dit voorbeeld zijn de architecten economisch afhankelijk van hun tegenpartij (bedrijf X) aangezien ze 90 % procent van hun inkomen via dat bedrijf verwerven. Ze kunnen daarom worden beschouwd als volledig opgenomen in bedrijf X.

b)   Zelfstandigen zonder personeel “zij aan zij” met werknemers

| (26) | Zelfstandigen zonder personeel die “zij aan zij” met werknemers voor de tegenpartij dezelfde of vergelijkbare taken uitvoeren, bevinden zich in een situatie die vergelijkbaar is met die van werknemers. Zij verrichten immers diensten onder leiding van hun tegenpartij en dragen niet de commerciële risico’s voor de activiteit van de tegenpartij of zijn niet onafhankelijk wat betreft de uitvoering van de economische activiteit in kwestie. Het is aan de bevoegde nationale autoriteiten/rechtbanken om uit te maken of de contractuele verhouding van de zelfstandigen die met de werknemers samenwerken moet worden aangemerkt als een arbeidsverhouding. In gevallen waarbij de zelfstandigen zonder personeel niet zijn aangemerkt als werknemers, kunnen ze echter wel nog profiteren van collectieve onderhandelingen. Deze realiteit is in de praktijk in verschillende lidstaten erkend. Collectieve overeenkomsten zijn er van toepassing op werknemers en zelfstandigen die actief zijn in dezelfde sector (25). |
| --- | --- |

(26)

| (27) | Daarom vallen collectieve overeenkomsten in verband met de arbeidsomstandigheden tussen een tegenpartij en zelfstandigen zonder personeel die samen met werknemers dezelfde of vergelijkbare taken uitvoeren voor dezelfde tegenpartij, buiten het toepassingsgebied van artikel 101, VWEU, zelfs als de zelfstandigen in kwestie niet door de nationale autoriteiten/rechtbanken als werknemers zijn aangemerkt. Hetzelfde geldt voor collectieve overeenkomsten die conform de praktijken inzake sociale dialoog zowel van toepassing zijn op werknemers als op zelfstandigen zonder personeel.







  Voorbeeld 4



  Situatie: Bedrijf X organiseert concerten en andere evenementen met klassieke muziek en orkest. Voor bedrijf X werken meerdere muzikanten, hetzij als werknemer, hetzij als zelfstandige, op basis van jaarcontracten. Deze muzikanten krijgen, ongeacht hun arbeidssituatie, instructies van de cultureel directeur van bedrijf X in verband met de werken die ze moeten uitvoeren, het tijdstip en de plaats van de repetities en de evenementen waaraan zij meewerken. Bedrijf X heeft een collectieve overeenkomst gesloten met alle muzikanten. Daarin is een plafond van 45 werkuren per week vastgelegd en 1 dag speciaal verlof voor de muzikanten nadat ze 3 concerten in dezelfde week hebben gespeeld.

  Analyse: De zelfstandigen zonder personeel bevinden zich in een situatie die vergelijkbaar is met die van de werknemers van bedrijf X wat hun afhankelijkheid en vergelijkbare taken betreft. Zij voeren dezelfde taken uit als de muzikanten-werknemers (muziekwerken uitvoeren op evenementen), ze moeten zich houden aan dezelfde instructies van bedrijf X met betrekking tot de inhoud, de plaats en het tijdstip van de prestaties en zij worden ingehuurd voor een vergelijkbare periode als de muzikanten-werknemers. In deze omstandigheden valt de collectieve overeenkomst die de arbeidsomstandigheden van de muzikanten regelt buiten het toepassingsgebied van artikel 101, VWEU. |
| --- | --- |

(27)

Voorbeeld 4

Situatie: Bedrijf X organiseert concerten en andere evenementen met klassieke muziek en orkest. Voor bedrijf X werken meerdere muzikanten, hetzij als werknemer, hetzij als zelfstandige, op basis van jaarcontracten. Deze muzikanten krijgen, ongeacht hun arbeidssituatie, instructies van de cultureel directeur van bedrijf X in verband met de werken die ze moeten uitvoeren, het tijdstip en de plaats van de repetities en de evenementen waaraan zij meewerken. Bedrijf X heeft een collectieve overeenkomst gesloten met alle muzikanten. Daarin is een plafond van 45 werkuren per week vastgelegd en 1 dag speciaal verlof voor de muzikanten nadat ze 3 concerten in dezelfde week hebben gespeeld.

Analyse: De zelfstandigen zonder personeel bevinden zich in een situatie die vergelijkbaar is met die van de werknemers van bedrijf X wat hun afhankelijkheid en vergelijkbare taken betreft. Zij voeren dezelfde taken uit als de muzikanten-werknemers (muziekwerken uitvoeren op evenementen), ze moeten zich houden aan dezelfde instructies van bedrijf X met betrekking tot de inhoud, de plaats en het tijdstip van de prestaties en zij worden ingehuurd voor een vergelijkbare periode als de muzikanten-werknemers. In deze omstandigheden valt de collectieve overeenkomst die de arbeidsomstandigheden van de muzikanten regelt buiten het toepassingsgebied van artikel 101, VWEU.

c)   Zelfstandigen zonder personeel die werken via digitale arbeidsplatformen

| 28) | De opkomst van de onlineplatformeconomie en het aanbieden van werk via digitale arbeidsplatformen heeft een nieuwe realiteit gecreëerd voor bepaalde zelfstandigen zonder personeel. Zij komen ten overstaan van de digitale platforms waarmee of waarvoor ze werken terecht in een situatie die vergelijkbaar is met die van werknemers. Zelfstandigen zonder personeel kunnen afhankelijk zijn van digitale platformen, voornamelijk wat betreft het bereiken van klanten, en kunnen te maken krijgen met werkaanbiedingen die “te nemen of te laten” zijn en weinig of geen ruimte laten om te onderhandelen over hun arbeidsomstandigheden, waaronder de beloning. Digitale arbeidsplatformen kunnen gewoonlijk eenzijdig voorwaarden opleggen, zonder vooraf de zelfstandigen zonder personeel te informeren of te raadplegen. |
| --- | --- |

28)

| 29) | In de recente rechtspraak en ontwikkelingen in de nationale wetgeving zijn verdere indicaties terug te vinden van de vergelijkbaarheid van dergelijke zelfstandigen met werknemers. De nationale rechtbanken baseren zich vaker op de afhankelijkheid van dienstverleners van bepaalde soorten platformen, of zelfs op het bestaan van een arbeidsverhouding om de dienstverleners in een andere categorie onder te brengen (26). In dezelfde geest hebben sommige lidstaten wetgeving (27) aangenomen die een vermoeden van arbeidsverhouding of het recht op collectieve onderhandelingen vaststelt voor wie diensten verleent aan of via digitale platformen. |
| --- | --- |

29)

| 30) | Voor de toepassing van deze richtsnoeren, wordt onder de term “digitaal arbeidsplatform” verstaan: elke natuurlijke of rechtspersoon die een commerciële dienst aanbiedt die aan alle volgende vereisten voldoet: i) de dienst wordt, ten minste gedeeltelijk, vanop afstand via elektronische middelen, zoals een website of een mobiele applicatie, verricht; ii) hij wordt verricht op verzoek van een ontvanger van de dienst; en iii) dit omvat, als noodzakelijk en essentieel onderdeel, de organisatie van het werk dat door individuele personen wordt verricht, ongeacht of het werk online of op een bepaalde locatie wordt verricht. Platformen die het werk van de individuele personen niet organiseren maar alleen een middel aanbieden waardoor de zelfstandigen zonder personeel eindgebruikers kunnen bereiken, zijn geen digitale arbeidsplatformen. Een platform dat alleen de gegevens van beschikbare dienstverleners (bv. loodgieters) in een specifiek gebied verzamelt en publiceert en daarmee de klanten de mogelijkheid biedt op aanvraag van hun diensten gebruik te maken, wordt niet beschouwd als een digitaal arbeidsplatform omdat het het werk van de dienstverleners niet organiseert. |
| --- | --- |

30)

| 31) | In het licht van deze overwegingen vallen collectieve overeenkomsten tussen zelfstandigen zonder personeel en digitale arbeidsplatformen, die door hun aard en doel een verbetering van de arbeidsomstandigheden beogen, buiten het toepassingsgebied van artikel 101, VWEU, zelfs als de zelfstandigen in kwestie niet door de nationale autoriteiten/rechtbanken als werknemers zijn aangemerkt.







  Voorbeeld 5



  Situatie: Een groep chauffeurs die voor taxidienstplatformen werken, begint onderhandelingen met de regionale vereniging van taxidienstplatformen om te komen tot een collectieve overeenkomst ter verbetering van de arbeidsomstandigheden van de chauffeurs. Voor ze de onderhandelingen met de chauffeurs beginnen, coördineren de taxidienstplatformen (leden van de vereniging) hun onderhandelingsstrategie. Uiteindelijk mislukken de onderhandelingen en wordt geen collectieve overeenkomst bereikt. Daarna neemt de vereniging van taxidienstplatformen een besluit aan waarin een minimumprijs van 5 EUR per rit voor de klanten wordt vastgesteld. De platformen hebben ook de mogelijkheid besproken om een minimumprijs per rit vast te leggen voor hun coördinatie voor ze de onderhandelingen met de chauffeurs begonnen.

  Analyse: Via hun vereniging proberen de taxidienstplatformen met de chauffeurs over een collectieve overeenkomst ter verbetering van de arbeidsomstandigheden van de chauffeurs te onderhandelen. Ondanks het feit dat uiteindelijk geen overeenkomst is gesloten, zouden de onderhandelingen tussen de zelfstandigen zonder personeel en de vereniging van platformen buiten het toepassingsgebied van artikel 101, VWEU vallen. Hetzelfde geldt voor de coördinatie tussen de platformen voorafgaand aan de onderhandelingen met de chauffeurs, op voorwaarde dat dergelijke coördinatie nodig is en proportioneel voor de onderhandeling van een onder deze richtsnoeren vallende collectieve overeenkomst.
  De besprekingen tussen de platformen in verband met de minimumprijs per rit die aan de klant moet worden aangerekend, houdt echter geen verband met de arbeidsomstandigheden. Dergelijke prijscoördinatie tussen concurrenten vormt waarschijnlijk bij strekking een inbreuk op artikel 101, VWEU. De beslissing van de vereniging van taxidienstplatformen zou in ieder geval buiten het toepassingsgebied van deze richtsnoeren vallen omdat ze niet het resultaat is van collectieve onderhandelingen tussen zelfstandigen zonder personeel en hun tegenpartijen. Ze is het resultaat van een overeenkomst tussen de leden van een vereniging, namelijk de platformen (tegenpartijen).
  Als de zelfstandige chauffeurs zonder personeel en de vereniging van de platformen echter collectief een akkoord hadden bereikt over een minimumbedrag van 5 EUR per rit voor de chauffeurs (ongeacht hoe die kosten aan de klant worden doorgerekend), dan zou dergelijke overeenkomst worden beschouwd als verband houdend met de arbeidsomstandigheden en dus vallend buiten het toepassingsgebied van artikel 101, VWEU. |
| --- | --- |

31)

Voorbeeld 5

Situatie: Een groep chauffeurs die voor taxidienstplatformen werken, begint onderhandelingen met de regionale vereniging van taxidienstplatformen om te komen tot een collectieve overeenkomst ter verbetering van de arbeidsomstandigheden van de chauffeurs. Voor ze de onderhandelingen met de chauffeurs beginnen, coördineren de taxidienstplatformen (leden van de vereniging) hun onderhandelingsstrategie. Uiteindelijk mislukken de onderhandelingen en wordt geen collectieve overeenkomst bereikt. Daarna neemt de vereniging van taxidienstplatformen een besluit aan waarin een minimumprijs van 5 EUR per rit voor de klanten wordt vastgesteld. De platformen hebben ook de mogelijkheid besproken om een minimumprijs per rit vast te leggen voor hun coördinatie voor ze de onderhandelingen met de chauffeurs begonnen.

Analyse: Via hun vereniging proberen de taxidienstplatformen met de chauffeurs over een collectieve overeenkomst ter verbetering van de arbeidsomstandigheden van de chauffeurs te onderhandelen. Ondanks het feit dat uiteindelijk geen overeenkomst is gesloten, zouden de onderhandelingen tussen de zelfstandigen zonder personeel en de vereniging van platformen buiten het toepassingsgebied van artikel 101, VWEU vallen. Hetzelfde geldt voor de coördinatie tussen de platformen voorafgaand aan de onderhandelingen met de chauffeurs, op voorwaarde dat dergelijke coördinatie nodig is en proportioneel voor de onderhandeling van een onder deze richtsnoeren vallende collectieve overeenkomst.

De besprekingen tussen de platformen in verband met de minimumprijs per rit die aan de klant moet worden aangerekend, houdt echter geen verband met de arbeidsomstandigheden. Dergelijke prijscoördinatie tussen concurrenten vormt waarschijnlijk bij strekking een inbreuk op artikel 101, VWEU. De beslissing van de vereniging van taxidienstplatformen zou in ieder geval buiten het toepassingsgebied van deze richtsnoeren vallen omdat ze niet het resultaat is van collectieve onderhandelingen tussen zelfstandigen zonder personeel en hun tegenpartijen. Ze is het resultaat van een overeenkomst tussen de leden van een vereniging, namelijk de platformen (tegenpartijen).

Als de zelfstandige chauffeurs zonder personeel en de vereniging van de platformen echter collectief een akkoord hadden bereikt over een minimumbedrag van 5 EUR per rit voor de chauffeurs (ongeacht hoe die kosten aan de klant worden doorgerekend), dan zou dergelijke overeenkomst worden beschouwd als verband houdend met de arbeidsomstandigheden en dus vallend buiten het toepassingsgebied van artikel 101, VWEU.

4.   Handhavingsprioriteiten van de commissie

| 32) | In sommige gevallen kunnen zelfstandigen zonder personeel die zich niet in een situatie bevinden die vergelijkbaar is met die van werknemers toch in een zwakke onderhandelingspositie ten opzichte van hun tegenpartijen staan en daardoor niet in staat zijn hun arbeidsvoorwaarden aanzienlijk te beïnvloeden. Daardoor, ook al kunnen hun collectieve overeenkomsten niet worden geacht buiten het toepassingsgebied van artikel 101, VWEU te vallen, kunnen deze zelfstandigen zonder personeel geconfronteerd worden met problemen die vergelijkbaar zijn met die van zelfstandigen zonder personeel in de hierboven beschreven categorieën. Voor zover de collectieve overeenkomsten gericht zijn op het corrigeren van een duidelijk onevenwicht tussen de onderhandelingsmacht van zelfstandigen zonder personeel en hun tegenpartijen en wegens hun aard en doel gericht zijn op de verbetering van de arbeidsomstandigheden, zal de Commissie niet ingrijpen. |
| --- | --- |

32)

| 33) | De volgende categorieën collectieve overeenkomsten worden geacht aan bovenstaande criteria te voldoen: |
| --- | --- |

33)

a)   Collectieve overeenkomsten die door zelfstandigen zonder personeel zijn gesloten met tegenpartijen van een bepaalde economische kracht

| 34) | Zelfstandigen zonder personeel die te maken hebben met tegenpartijen met een zeker niveau van economische macht, en dus koopkracht, hebben mogelijk onvoldoende onderhandelingsmacht om hun arbeidsomstandigheden te beïnvloeden. In dat geval kunnen collectieve overeenkomsten een legitiem middel zijn om het onevenwicht in onderhandelingsmacht tussen beide zijden te corrigeren. |
| --- | --- |

34)

| 35) | Bijgevolg zal de Commissie niet ingrijpen tegen collectieve overeenkomsten tussen zelfstandigen zonder personeel en hun tegenpartijen wanneer er sprake is van een duidelijk onevenwicht in onderhandelingsmacht (28). Een dergelijk onevenwicht in onderhandelingsmacht wordt geacht te bestaan ten minste:






  — | als zelfstandigen zonder personeel onderhandelen of collectieve overeenkomsten sluiten met één of meerdere tegenpartijen die de hele sector of bedrijfstak vertegenwoordigen, en |
| --- | --- | --- |

35)

—

als zelfstandigen zonder personeel onderhandelen of collectieve overeenkomsten sluiten met één of meerdere tegenpartijen die de hele sector of bedrijfstak vertegenwoordigen, en

| — | als zelfstandigen zonder personeel onderhandelen of collectieve overeenkomsten sluiten met een tegenpartij wiens totale jaarlijkse omzet meer dan 2 miljoen EUR bedraagt of bij wie het aantal werkzame personen groter is dan of gelijk aan 10, of met meerdere tegenpartijen die samen een van deze drempels overschrijden (29). |
| --- | --- |

—

als zelfstandigen zonder personeel onderhandelen of collectieve overeenkomsten sluiten met een tegenpartij wiens totale jaarlijkse omzet meer dan 2 miljoen EUR bedraagt of bij wie het aantal werkzame personen groter is dan of gelijk aan 10, of met meerdere tegenpartijen die samen een van deze drempels overschrijden (29).

| Voorbeeld 6



  Situatie: De bedrijven X, Y en Z zijn actief in het onderhoud en de reparatie van voertuigen. De totale omzet van Bedrijf X bedraagt 700 000 EUR, die van bedrijf Y 1 miljoen EUR en die van bedrijf Z 500 000 EUR. Zelfstandigen zonder personeel die als onafhankelijke dienstverleners voor deze bedrijven werken zijn ontevreden met hun lage beloning en slechte veiligheidsomstandigheden en besluiten gezamenlijk te onderhandelen met de bedrijven X, Y en Z om hun arbeidsomstandigheden te verbeteren. De drie bedrijven weigeren te onderhandelen en beweren dat elke collectieve overeenkomst met de zelfstandige technici zonder personeel een inbreuk zou vormen op artikel 101, VWEU.

  Analyse: Zowel de zelfstandige technici zonder personeel als de drie bedrijven zijn ondernemingen in de zin van artikel 101, VWEU. Het vermoeden van een onevenwicht in onderhandelingsmacht zou niet van toepassing zijn als de bedrijven X, Y en Z apart zouden onderhandelen, aangezien geen enkel bedrijf de in punt 35 van deze richtsnoeren beschreven drempel van 2 miljoen EUR haalt. In dit geval is het vermoeden echter van toepassing omdat de drie bedrijven collectief onderhandelen en rekening wordt gehouden met hun totale omzet. De Commissie zou daarom in dit geval niet ingrijpen tegen collectieve overeenkomsten in verband met de arbeidsomstandigheden van de zelfstandigen zonder personeel. |
| --- |

Voorbeeld 6

Situatie: De bedrijven X, Y en Z zijn actief in het onderhoud en de reparatie van voertuigen. De totale omzet van Bedrijf X bedraagt 700 000 EUR, die van bedrijf Y 1 miljoen EUR en die van bedrijf Z 500 000 EUR. Zelfstandigen zonder personeel die als onafhankelijke dienstverleners voor deze bedrijven werken zijn ontevreden met hun lage beloning en slechte veiligheidsomstandigheden en besluiten gezamenlijk te onderhandelen met de bedrijven X, Y en Z om hun arbeidsomstandigheden te verbeteren. De drie bedrijven weigeren te onderhandelen en beweren dat elke collectieve overeenkomst met de zelfstandige technici zonder personeel een inbreuk zou vormen op artikel 101, VWEU.

Analyse: Zowel de zelfstandige technici zonder personeel als de drie bedrijven zijn ondernemingen in de zin van artikel 101, VWEU. Het vermoeden van een onevenwicht in onderhandelingsmacht zou niet van toepassing zijn als de bedrijven X, Y en Z apart zouden onderhandelen, aangezien geen enkel bedrijf de in punt 35 van deze richtsnoeren beschreven drempel van 2 miljoen EUR haalt. In dit geval is het vermoeden echter van toepassing omdat de drie bedrijven collectief onderhandelen en rekening wordt gehouden met hun totale omzet. De Commissie zou daarom in dit geval niet ingrijpen tegen collectieve overeenkomsten in verband met de arbeidsomstandigheden van de zelfstandigen zonder personeel.

b)   Collectieve overeenkomsten die zijn gesloten door zelfstandigen uit hoofde van nationale of EU-wetgeving

| 36) | In sommige gevallen heeft de nationale wetgever uit sociale overwegingen actie ondernomen om het onevenwicht in onderhandelingsmacht van bepaalde categorieën zelfstandigen zonder personeel aan te pakken, i) door dergelijke personen uitdrukkelijk het recht op collectieve onderhandelingen toe te kennen of ii) door collectieve overeenkomsten van zelfstandigen in bepaalde beroepen uit te sluiten van het toepassingsgebied van het nationale mededingingsrecht. Indien dergelijke nationale maatregelen zijn genomen met het oog op sociale doelstellingen, zal de Commissie niet ingrijpen tegen collectieve overeenkomsten waarbij categorieën zelfstandigen zonder personeel zijn betrokken op wie dergelijke nationale wetgeving van toepassing is.







  Voorbeeld 7



  Situatie: De nationale wetgeving van lidstaat A sluit overeenkomsten die zijn gesloten door bepaalde zelfstandigen in de culturele sector uit van het toepassingsgebied van het nationale mededingingsrecht.

  Analyse: Lidstaat A heeft een sectorale uitsluiting van het nationale mededingingsrecht vastgesteld uit sociale overwegingen. Zelfs als het toepassingsgebied van de maatregel verder gaat dan de situatie van zelfstandigen zonder personeel zoals besproken in Deel III van deze richtsnoeren, zal de Commissie niet ingrijpen tegen collectieve overeenkomsten waarin zelfstandigen zonder personeel uit hoofde van de nationale maatregel zijn betrokken.


  Voorbeeld 8



  Situatie: In het arbeidsrecht van lidstaat B is een recht vastgesteld voor zelfstandige journalisten zonder personeel om collectief te onderhandelen met de bedrijven waaraan zij hun diensten verlenen.

  Analyse: Lidstaat B heeft het recht op collectieve onderhandelingen specifiek toegekend aan een bepaalde categorie zelfstandigen, namelijk journalisten. Dit betekent dat collectieve overeenkomsten tussen journalisten en de bedrijven waaraan zij hun diensten verlenen in het nationale mededingingsrecht niet als mededingingsverstorend worden beschouwd. Daarom zou de Commissie in dit geval niet ingrijpen tegen collectieve overeenkomsten die zijn gesloten door zelfstandige journalisten zonder personeel. |
| --- | --- |

36)

Voorbeeld 7

Situatie: De nationale wetgeving van lidstaat A sluit overeenkomsten die zijn gesloten door bepaalde zelfstandigen in de culturele sector uit van het toepassingsgebied van het nationale mededingingsrecht.

Analyse: Lidstaat A heeft een sectorale uitsluiting van het nationale mededingingsrecht vastgesteld uit sociale overwegingen. Zelfs als het toepassingsgebied van de maatregel verder gaat dan de situatie van zelfstandigen zonder personeel zoals besproken in Deel III van deze richtsnoeren, zal de Commissie niet ingrijpen tegen collectieve overeenkomsten waarin zelfstandigen zonder personeel uit hoofde van de nationale maatregel zijn betrokken.

Voorbeeld 8

Situatie: In het arbeidsrecht van lidstaat B is een recht vastgesteld voor zelfstandige journalisten zonder personeel om collectief te onderhandelen met de bedrijven waaraan zij hun diensten verlenen.

Analyse: Lidstaat B heeft het recht op collectieve onderhandelingen specifiek toegekend aan een bepaalde categorie zelfstandigen, namelijk journalisten. Dit betekent dat collectieve overeenkomsten tussen journalisten en de bedrijven waaraan zij hun diensten verlenen in het nationale mededingingsrecht niet als mededingingsverstorend worden beschouwd. Daarom zou de Commissie in dit geval niet ingrijpen tegen collectieve overeenkomsten die zijn gesloten door zelfstandige journalisten zonder personeel.

| 37) | In dezelfde geest heeft de auteursrechtenrichtlijn (30) het beginsel dat auteurs en uitvoerende kunstenaars (31) wanneer zij uitsluitende rechten voor de exploitatie van hun werken of andere materialen in licentie geven of overdragen, gerechtigd zijn een passende en evenredige vergoeding te ontvangen (32). Auteurs en uitvoerende kunstenaars bevinden zich gewoonlijk in een zwakkere contractuele positie dan hun tegenpartij (33) en de richtlijn voorziet in de mogelijkheid om hun contractuele positie te versterken om in hun exploitatiecontracten een eerlijke vergoeding te waarborgen (34). De auteursrechtenrichtlijn biedt de lidstaten flexibiliteit bij de omzetting van dit beginsel, waarbij ze verschillende mechanismen kunnen gebruiken (waaronder collectieve onderhandelingen), zolang ze het EU-recht naleven (35). |
| --- | --- |

37)

| 38) | In overeenstemming met deze bepalingen en zonder afbreuk te doen aan enige andere bepaling van de auteursrechtenrichtlijn zal de Commissie niet ingrijpen tegen collectieve overeenkomsten die door zelfstandige auteurs of uitvoerende kunstenaars met hun tegenpartijen zijn gesloten uit hoofde van deze richtlijn. |
| --- | --- |

38)

| 39) | Punt 38 van deze richtsnoeren is niet van toepassing op collectieve onderhandelingen in het kader van collectieve beheerorganisaties of onafhankelijke beheerentiteiten (36). Deze richtsnoeren mogen niet worden geïnterpreteerd als zouden ze de praktijken van deze organisaties of entiteiten uitsluiten van de toepassing van het mededingingsrecht van de EU (37).







  Voorbeeld 9



  Situatie: Bedrijf Y is een uitgeverij van kranten en tijdschriften. Verschillende journalisten die als freelancer werken, dragen met hun artikels bij aan de publicaties van bedrijf Y. Bedrijf Y vergoedt de journalisten op basis van de artikels die in elke krant en elk tijdschrift verschijnen. De journalisten zijn niet tevreden met het niveau van de vergoeding die ze ontvangen van bedrijf Y. Ze onderhandelen en bereiken collectief een overeenkomst met bedrijf Y over een verhoging met 20 % van de door bedrijf Y betaalde royalties (beloning).

  Analyse: In overeenstemming met deze richtlijnen zal de Commissie niet ingrijpen tegen de collectieve overeenkomst die door zelfstandige (freelance) journalisten zonder personeel en bedrijf Y is gesloten aangezien de overeenkomst is gesloten uit hoofde van de auteursrechtenrichtlijn. |
| --- | --- |

39)

Voorbeeld 9

Situatie: Bedrijf Y is een uitgeverij van kranten en tijdschriften. Verschillende journalisten die als freelancer werken, dragen met hun artikels bij aan de publicaties van bedrijf Y. Bedrijf Y vergoedt de journalisten op basis van de artikels die in elke krant en elk tijdschrift verschijnen. De journalisten zijn niet tevreden met het niveau van de vergoeding die ze ontvangen van bedrijf Y. Ze onderhandelen en bereiken collectief een overeenkomst met bedrijf Y over een verhoging met 20 % van de door bedrijf Y betaalde royalties (beloning).

Analyse: In overeenstemming met deze richtlijnen zal de Commissie niet ingrijpen tegen de collectieve overeenkomst die door zelfstandige (freelance) journalisten zonder personeel en bedrijf Y is gesloten aangezien de overeenkomst is gesloten uit hoofde van de auteursrechtenrichtlijn.

---

(1)  Voor de toepassing van deze richtsnoeren wordt onder “zelfstandigen zonder personeel” verstaan: personen die geen arbeidsovereenkomst of arbeidsbetrekking hebben en die hoofdzakelijk door middel van hun eigen arbeid diensten verrichten.

(2)  Voor de toepassing van deze richtsnoeren wordt onder “tegenpartijen” verstaan: ondernemingen met wie de zelfstandigen zonder personeel overeenkomsten sluiten (d.w.z. hun professionele cliënten), met inbegrip van verenigingen van dergelijke ondernemingen.

(3)  Titel VII, Hoofdstuk 1, Eerste afdeling van het VWEU en Protocol nr. 27 van het VEU en het VWEU.

(4)  Europese pijler van sociale rechten, beginsel 8; https://ec.europa.eu/info/strategy/priorities-2019-2024/economy-works-people/jobs-growth-and-investment/european-pillar-social-rights/european-pillar-social-rights-20-principles_nl

(5)  Arrest van 4 december 2014, FNV Kunsten Informatie en Media/Staat der Nederlanden, C-413/13, ECLI:EU:C:2014:2411, punt 22; Arrest van 21 september 1999, Albany International BV/Stichting Bedrijfspensioenfonds Textielindustrie, C-67/96, ECLI:EU:C:1999:430, punt 59; Arrest van 11 december 2007, International Transport Workers’ Federation en Finnish Seamen’s Union/Viking Line ABP en OÜ Viking Line Eesti, C-438/05, ECLI: EU:C:2007:772, punt 49; Arrest van 9 juli 2009, 3F/Commissie van de Europese Gemeenschappen, C-319/07, ECLI:EU:C:2009:435, punt 50.

(6)  Arrest van 4 december 2014, FNV Kunsten Informatie en Media/Staat der Nederlanden, C-413/13, ECLI:EU:C:2014:2411, punt 23; Arrest van 21 september 1999, Albany International BV/Stichting Bedrijfspensioenfonds Textielindustrie, C-67/96, ECLI:EU:C:1999:430, punt 60; Arrest van 21 september 1999, Brentjens’ Handelsonderneming BV/Stichting Bedrijfspensioenfonds voor de Handel in Bouwmaterialen, C-115/97, ECLI:EU:C:1999:434, punt 57; Arrest van 21 september 1999, Maatschappij Drijvende Bokken BV/Stichting Pensioenfonds voor de Vervoer- en Havenbedrijven, C-219/97, ECLI:EU:C:1999:437, punt 47; Arrest van 12 september 2000, Pavel Pavlov e.a/Stichting Pensioenfonds Medische Specialisten, C-180/98, ECLI:EU:C:2000:428, punt 67; Arrest van 21 september 2000, Hendrik van der Woude/Stichting Beatrixoord, C-222/98, ECLI:EU:C:2000:475, punt 22; Arrest van 3 maart 2011, AG2R Prévoyance/Beaudout Père et Fils SARL, C-437/09, ECLI:EU:C:2011:112, punt 29.

(7)  In tegenstelling tot echte zelfstandigen, die hun activiteit, de plaats, de tijd en de manier waarop ze werken vrij kunnen kiezen en hun werk verrichten op eigen risico.

(8)  Arrest van 4 december 2014, FNV Kunsten Informatie en Media/Staat der Nederlanden, C-413/13, ECLI:EU:C:2014:2411, punten 30 en 31.

(9)  Arrest van 4 december 2014, FNV Kunsten Informatie en Media/Staat der Nederlanden, C-413/13, ECLI:EU:C:2014:2411, punten 36 en 37.

(10)  Europees Parlement, Verslag van 13 oktober 2021 over de situatie van kunstenaars en het cultureel herstel in de EU (2020/2261(INI)), Commissie cultuur en onderwijs, https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-9-2021-0283_NL.html

(11)  Arrest van 23 april 1991, Klaus Höfner en Fritz Elser/Macroton GmbH, C-41/90, ECLI:EU:C:1991:161, punt 21; Arrest van 16 november 1995, Fédération Française des Sociétés d’Assurance, Société Paternelle-Vie, Union des Assurances de Paris-Vie en Caisse d’Assurance et de Prévoyance Mutuelle des Agriculteurs/Ministère de l’Agriculture et de la Pêche, C-244/94, ECLI:EU:C:1995:392, punt 14; Arrest van 11 december 1997, Job Centre coop.arl, C-55/96, ECLI:EU:C:1997:603, punt 21.

(12)  Arrest van 4 december 2014, FNV Kunsten Informatie en Media/Staat der Nederlanden, C-413/13, ECLI:EU:C:2014:2411, punt 27; Arrest van 28 februari 2013, Ordem dos Técnicos Oficiais de Contas/Autoridade da Concorrência, C-1/12, ECLI:EU:C:2013:127, punten 36 en 37; Arrest van 14 december 2006, Confederación Española de Empresarios de Estaciones de Servicio v Compañía Española de Petróleos SA, C-217/05, ECLI:EU:C:2006:784, punt 45.

(13)  Arrest van 4 december 2014, FNV Kunsten Informatie en Media/Staat der Nederlanden, C-413/13, ECLI:EU:C:2014:2411, punt 33; Arrest van 14 december 2006, Confederación Española de Empresarios de Estaciones de Servicio v Compañía Española de Petróleos SA, C-217/05, ECLI:EU:C:2006:784, punten 43 en 44.

(14)  Volgens vaste rechtspraak van het Hof is het hoofdkenmerk van de arbeidsverhouding dat “een persoon gedurende bepaalde tijd voor een ander onder diens gezag prestaties verricht tegen beloning”. Er zij op gewezen dat de aanmerking van een persoon als “werknemer” of als “zelfstandige” hoofdzakelijk geval per geval in het nationaal recht moet worden bepaald, rekening houdend met de rechtspraak van het Hof. Arrest van 4 december 2014, FNV Kunsten Informatie en Media/Staat der Nederlanden, C-413/13, ECLI:EU:C:2014:2411, punt 34; Arrest van 21 februari 2013, L. N./Styrelsen for Videregående Uddannelser og Uddannelsesstøtte, C-46/12, ECLI:EU:C:2013:97, punt 40; Arrest van 10 september 2014, Iraklis Haralambidis/Calogero Casilli, C-270/13, ECLI:EU:C:2014:2185, punt 28.

(15)  Artikelen 206-210 van Verordening (EU) nr. 1308/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 tot vaststelling van een gemeenschappelijke ordening van de markten voor landbouwproducten en tot intrekking van de Verordeningen (EEG) nr. 922/72, (EEG) nr. 234/79, (EG) nr. 1037/2001 en (EG) nr. 1234/2007 van de Raad (PB L 347 van 20.12.2013, blz. 671). Artikelen 40 en 41 van Verordening (EU) nr. 1379/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2013 houdende een gemeenschappelijke marktordening voor visserijproducten en aquacultuurproducten, tot wijziging van Verordeningen (EG) nr. 1184/2006 en (EG) nr. 1224/2009 van de Raad en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 104/2000 van de Raad (PB L 354 van 28.12.2013, blz. 1).

(16)  Mededeling van de Commissie — Richtsnoeren betreffende de toepassing van artikel 81, lid 3, van het Verdrag (PB C 101 van 27.4.2004, blz. 97, punt 34).

(17)  Artikel 2, lid 1, van Richtlijn 2011/83/EU van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2011 betreffende consumentenrechten, tot wijziging van Richtlijn 93/13/EEG van de Raad en van Richtlijn 1999/44/EG van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van Richtlijn 85/577/EEG en van Richtlijn 97/7/EG van het Europees Parlement en de Raad (PB L 304 van 22.11.2011, blz. 64).

(18)  Dezelfde conclusie zou gelden als de collectieve overeenkomst een clausule bevat die andere zaken regelt die verder gaan dan arbeidsvoorwaarden, zoals de uren waarbinnen de drie platformen hun diensten zouden verstrekken.

(19)  Arrest van 4 december 2014, FNV Kunsten Informatie en Media/Staat der Nederlanden, C-413/13, ECLI:EU:C:2014:2411; Arrest van 21 september 1999, Albany International BV/Stichting Bedrijfspensioenfonds Textielindustrie, C-67/96, ECLI:EU:C:1999:430.

(20)  Arrest van 4 december 2014, FNV Kunsten Informatie en Media/Staat der Nederlanden, C-413/13, ECLI:EU:C:2014:2411, punt 31.

(21)  Arrest van 4 december 2014, FNV Kunsten Informatie en Media/Staat der Nederlanden, C-413/13, ECLI:EU:C:2014:2411, punt 32.

(22)  Arrest van 4 december 2014, FNV Kunsten Informatie en Media/Staat der Nederlanden, C-413/13, ECLI:EU:C:2014:2411, punt 33; Arrest van 14 december 2006, Confederación Española de Empresarios de Estaciones de Servicio v Compañía Española de Petróleos SA, C-217/05, ECLI:EU:C:2006:784, punten 43 en 44.

(23)  Sommige zelfstandigen zonder personeel kunnen onder meerdere categorieën van deze richtsnoeren vallen.

(24)  Bijvoorbeeld in Duitsland: Deel 12 a van de Wet op de collectieve arbeidsovereenkomsten in de op 25 augustus 1969 gepubliceerde versie (Bundesgesetzblatt I, blz. 1323), laatst gewijzigd door artikel 8 van de Wet van 20 mei 2020 (Bundesgesetzblatt I, blz. 1055); of in Spanje: artikel 11 van Wet 20/2007 van 11 juli, betreffende de status van zelfstandig werk, Boletin Oficial del Estado nr. 166 van 12 juli 2007, blz. 29964. Beide wetten zijn gebaseerd op een criterium van economische afhankelijkheid. Sommige zelfstandigen zonder personeel kunnen onder meerdere categorieën van deze richtsnoeren vallen.

(25)  Zie bijvoorbeeld artikel 14 van de collectieve arbeidsovereenkomst die in de toneel- en danssector in Nederland werd gesloten tussen de Kunstenbond en de Nederlandse Associatie voor Podiumkunsten voor de periode van 1 januari 2020 tot en met 31 december 2021, beschikbaar op https://www.napk.nl/wp-content/uploads/2019/12/Cao-TD-2020-2021.pdf; of artikel 2 van de collectieve overeenkomst voor beroepsjournalisten, die door de Gospodarska zbornica Slovenije (Kamer van Koophandel en Nijverheid van Slovenië), de Svet RTV Slovenija (Raad van RTV Slovenië) en de Združenje radijskih postaj Slovenije ter (Sloveense vereniging van radiozenders) en het Sindikat novinarjev Slovenije (de vakbond van Sloveense journalisten) is gesloten, beschikbaar op http://www.pisrs.si/Pis.web/pregledPredpisa?id=KOLP49

(26)  Voor een gedetailleerd overzicht van de rechtspraak in negen EU-lidstaten, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk, zie Hießl, C., “Case Law on the Classification of Platform Workers: Cross-European Comparative Analysis and Tentative Conclusions”, Comparative Labour Law & Policy Journal, 2.5.2021, https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3839603

(27)  Zie bijvoorbeeld Spanje, met Koninklijk Wetsbesluit 9/2021 van 11 mei, tot wijziging van de herschikte tekst van het werknemersstatuut, goedgekeurd bij Koninklijk Wetsbesluit 2/2015 van 23 oktober, om de arbeidsrechten te waarborgen van personen die actief zijn in de distributie op het gebied van digitale platformen, Boletin Oficial del Estado nr. 113 van 12 mei 2021, blz. 56733; of Griekenland: Helleense Republiek, Wet 4808/2021 Arbeidsbescherming — Oprichting van een onafhankelijke autoriteit voor “arbeidsinspectie” — Ratificatie van Verdrag nr. 190 van de Internationale Arbeidsorganisatie inzake het uitbannen van geweld en pesterijen op de werkvloer — Ratificatie van Verdrag nr. 187 van de Internationale Arbeidsorganisatie inzake het kader ter bevordering van veiligheid en gezondheid op het werk - Uitvoering van Richtlijn (EU) 2019/1158 van het Europees Parlement en de Raad van 20 juni 2019 betreffende het evenwicht tussen werk en privéleven voor ouders en mantelzorgers en andere bepalingen van het Ministerie van Arbeid en Sociale Zaken en andere dringende afspraken, Griekse staatscourant A’ 101/19-06-2021.

(28)  Deze richtsnoeren mogen niet worden geïnterpreteerd als zouden ze een (positieve) handhavingsprioriteit van de Commissie vaststellen wat betreft collectieve onderhandelingen en overeenkomsten tussen zelfstandigen zonder personeel en ondernemingen die zich onder deze drempels bevinden.

(29)  Berekend overeenkomstig titel 1 van de bijlage bij de aanbeveling van de Commissie van 6 mei 2003 betreffende de definitie van kleine, middelgrote en micro-ondernemingen (kennisgeving geschied onder nummer C(2003) 1422) (PB L 124 van 20.5.2003, blz. 36).

(30)  Richtlijn (EU) 2019/790 van het Europees Parlement en de Raad van 17 april 2019 inzake auteursrechten en naburige rechten in de digitale eengemaakte markt en tot wijziging van Richtlijnen 96/9/EG en 2001/29/EG, PE/51/2019/REV/1 (PB L 130 van 17.5.2019, blz. 92).

(31)  Artikel 18 van de auteursrechtenrichtlijn is van toepassing op alle auteurs en uitvoerende kunstenaars met uitzondering van auteurs van een computerprogramma in de zin van artikel 2 van Richtlijn 2009/24/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 betreffende de bescherming van computerprogramma’s (PB L 111 van 5.5.2009, blz. 16). Artikel 23, lid 2, van Richtlijn (EU) 2019/790 van het Europees Parlement en de Raad van 17 april 2019 inzake auteursrechten en naburige rechten in de digitale eengemaakte markt en tot wijziging van Richtlijnen 96/9/EG en 2001/29/EG, PE/51/2019/REV/1 (PB L 130 van 17.5.2019, blz. 92).

(32)  Artikel 18, lid 1, en overweging 72, van Richtlijn (EU) 2019/790 van het Europees Parlement en de Raad van 17 april 2019 inzake auteursrechten en naburige rechten in de digitale eengemaakte markt en tot wijziging van Richtlijnen 96/9/EG en 2001/29/EG, PE/51/2019/REV/1 (PB L 130 van 17.5.2019, blz. 92). Zie ook overweging 73 van dezelfde richtlijn, volgens dewelke de vergoeding van auteurs en uitvoerende kunstenaars “passend dient te zijn en in verhouding [dient]te staan tot de werkelijke of potentiële economische waarde van de in licentie gegeven of overgedragen rechten, rekening houdend met de bijdrage van de auteur of uitvoerende kunstenaar aan het geheel van het werk of het andere materiaal en met alle andere omstandigheden van het geval, zoals marktpraktijken of de werkelijke exploitatie van het werk”.

(33)  Overweging 72 van Richtlijn (EU) 2019/790 van het Europees Parlement en de Raad van 17 april 2019 inzake auteursrechten en naburige rechten in de digitale eengemaakte markt en tot wijziging van Richtlijnen 96/9/EG en 2001/29/EG, PE/51/2019/REV/1 (PB L 130 van 17.5.2019, blz. 92).

(34)  Collectieve onderhandelingen mogen eveneens worden gebruikt in de gevallen die zijn vermeld in artikel 19, lid 5, artikel 20, lid 1, en artikel 22, lid 5, van Richtlijn (EU) 2019/790 van het Europees Parlement en de Raad van 17 april 2019 inzake auteursrechten en naburige rechten in de digitale eengemaakte markt en tot wijziging van Richtlijnen 96/9/EG en 2001/29/EG, PE/51/2019/REV/1 (PB L 130 van 17.5.2019, blz. 92).

(35)  Artikel 18, lid 2, en overweging 73, van Richtlijn (EU) 2019/790 van het Europees Parlement en de Raad van 17 april 2019 inzake auteursrechten en naburige rechten in de digitale eengemaakte markt en tot wijziging van Richtlijnen 96/9/EG en 2001/29/EG, PE/51/2019/REV/1 (PB L 130 van 17.5.2019, blz. 92).

(36)  Onder “collectieve beheerorganisatie” wordt verstaan: iedere organisatie die bij wet of door middel van overdracht, licentieverlening of een andere contractuele regeling gemachtigd is om, als haar enig doel of hoofddoel, auteursrecht of naburige rechten in verband met auteursrecht te beheren namens meer dan één rechthebbende en in het gezamenlijk belang van die rechthebbenden, en die aan één of beide van de onderstaande criteria voldoet: i) ze is eigendom van of staat onder zeggenschap van haar leden; ii) ze treedt op zonder winstoogmerk. Onder “onafhankelijke beheerentiteit” wordt verstaan: iedere organisatie die bij wet of door middel van overdracht, licentieverlening of een andere contractuele regeling gemachtigd is om, als haar enig doel of hoofddoel, auteursrecht of naburige rechten in verband met auteursrecht te beheren namens meer dan één rechthebbende en in het gezamenlijk belang van die rechthebbenden, en die: i) direct noch indirect, geheel noch gedeeltelijk eigendom is van noch onder zeggenschap staat van rechthebbenden; en ii) met winstoogmerk optreedt; Artikel 3, punten a) en b), van Richtlijn 2014/26/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2014 betreffende het collectieve beheer van auteursrechten en naburige rechten en de multiterritoriale licentieverlening van rechten inzake muziekwerken voor het online gebruik ervan op de interne markt (PB L 84 van 20.3.2014, blz. 72).

(37)  Overweging 56, van Richtlijn 2014/26/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2014 betreffende het collectieve beheer van auteursrechten en naburige rechten en de multiterritoriale licentieverlening van rechten inzake muziekwerken voor het online gebruik ervan op de interne markt (PB L 84 van 20.3.2014, blz. 72).

---

| 18.3.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 123/12 |
| --- | --- | --- | --- |

18.3.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 123/12

---

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE

Richtsnoeren inzake de toepassing van Verordening (EU, Euratom) 2020/2092 betreffende een algemeen conditionaliteitsregime ter bescherming van de Uniebegroting

(2022/C 123/02)

1.   Inleiding

| 1. | De Europese Unie is gebaseerd op de rechtsstaat (1). Eerbiediging van de rechtsstaat is een van de waarden waarop de Unie is gegrondvest en die de lidstaten gemeen hebben, zoals is bepaald in artikel 2 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) en in de preambules bij respectievelijk het VEU en het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. |
| --- | --- |

1.

| 2. | De Uniebegroting is een van de belangrijkste instrumenten om uitdrukking te geven aan het solidariteitsbeginsel (artikel 2 VEU), een van de grondbeginselen van het Unierecht, dat is gebaseerd op het wederzijdse vertrouwen tussen de lidstaten in het verantwoord gebruik van de gemeenschappelijke middelen uit de Uniebegroting. Dit wederzijdse vertrouwen berust echter zelf op de verbintenis van elke lidstaat om de krachtens het Unierecht op hem rustende verplichtingen na te komen en de waarden van artikel 2 VEU voortdurend te eerbiedigen, waaronder de waarde van de rechtsstaat. Naleving door een lidstaat van de waarden van artikel 2 VEU is een voorwaarde voor het genot van alle rechten die voortvloeien uit de toepassing van de Verdragen op die lidstaat (2). |
| --- | --- |

2.

| 3. | De verordening betreffende een algemeen conditionaliteitsregime ter bescherming van de Uniebegroting (3) (de “conditionaliteitsverordening”) heeft tot doel de Uniebegroting te beschermen tegen schendingen van de beginselen van de rechtsstaat die voldoende rechtstreeks gevolgen hebben of dreigen te hebben voor het goed financieel beheer van de Uniebegroting of de bescherming van de financiële belangen van de Unie. De conditionaliteitsverordening is een permanent instrument dat de grenzen van een bepaald meerjarig financieel kader overschrijdt (4). |
| --- | --- |

3.

| 4. | Het doel van deze richtsnoeren is toelichting te geven bij de vijf aspecten van de conditionaliteitsverordening: (i) de voorwaarden voor de vaststelling van maatregelen; (ii) de verhouding tussen de conditionaliteitsverordening en andere instrumenten; (iii) de evenredigheid van de aan de Raad voor te stellen maatregelen; (iv) de procedure en het beoordelingsproces, en (v) de bescherming van de rechten van eindontvangers of begunstigden. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Deze richtsnoeren zijn juridisch niet bindend en scheppen of wijzigen geen rechten of verplichtingen in vergelijking met die welke zijn vastgelegd in het VEU en het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), het Financieel Reglement (5), de conditionaliteitsverordening, de OLAF-verordening (6), de EOM-verordening (7) of andere relevante handelingen van de Unie, zoals uitgelegd door het Hof van Justitie en het Gerecht (het “Hof van Justitie van de Europese Unie” (8)). |
| --- | --- |

5.

2.   Voorwaarden voor de vaststelling van maatregelen

| 6. | Het doel van de conditionaliteitsverordening is de bescherming van de Uniebegroting tegen schendingen van de beginselen van de rechtsstaat in een lidstaat. De conditionaliteitsverordening bevat een aantal voorwaarden waaraan moet worden voldaan om de bij die verordening vastgestelde procedure in te leiden. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Overeenkomstig artikel 4, lid 1, van de conditionaliteitsverordening worden er “passende maatregelen genomen indien overeenkomstig artikel 6 wordt vastgesteld dat schendingen van de beginselen van de rechtsstaat in een lidstaat voldoende rechtstreeks gevolgen hebben of dreigen te hebben voor het goed financieel beheer van de Uniebegroting of de bescherming van de financiële belangen van de Unie.” Ingevolge artikel 4, lid 2, hebben schendingen van de beginselen van de rechtsstaat betrekking op een of meer van de in dat artikel genoemde situaties. Wanneer dat het geval is, vallen deze schendingen binnen het toepassingsgebied van de conditionaliteitsverordening. |
| --- | --- |

7.

| 8. | De Commissie leidt de procedure van artikel 6 van de conditionaliteitsverordening in wanneer zij vaststelt dat aan de voorwaarden van artikel 4 is voldaan. Het Hof van Justitie heeft geoordeeld dat er slechts aan deze voorwaarden is voldaan wanneer de Commissie vaststelt dat er redelijke gronden zijn om aan te nemen dat (i) ten minste één van de in artikel 2, punt a), van de conditionaliteitsverordening bedoelde beginselen van de rechtsstaat in een lidstaat is geschonden, (ii) die schending betrekking heeft op ten minste één van de situaties die kunnen worden toegeschreven aan een instantie van een lidstaat of op ten minste één bepaalde gedraging van een dergelijke instantie, als bedoeld in artikel 4, lid 2, van die verordening, voor zover die situaties of die gedraging relevant zijn voor het goed financieel beheer van de Uniebegroting of voor de bescherming van de financiële belangen van de Unie, en (iii) die schending dat goed financieel beheer of die financiële belangen aantast of ernstig dreigt aan te tasten, waarbij er een reëel (9) of daadwerkelijk verband bestaat tussen die schending en die aantasting of dat ernstig risico op aantasting (10). Wanneer aan de voorwaarden van artikel 4 is voldaan, leidt de Commissie de procedure in, tenzij zij van oordeel is dat andere in de Uniewetgeving vastgestelde procedures haar in staat zouden stellen de Uniebegroting effectiever te beschermen. Deze procedure waarborgt de bescherming van de procedurele rechten van de betrokken lidstaat. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Bij de beoordeling van gevallen in het kader van de conditionaliteitsverordening zal de Commissie een alomvattende, proactieve, op risico’s gebaseerde en gerichte aanpak toepassen die erop gericht is de doeltreffende toepassing ervan te waarborgen en aldus de Uniebegroting en de financiële belangen van de Unie te beschermen. |
| --- | --- |

9.

2.1.   Relevante schendingen van de beginselen van de rechtsstaat

| 10. | Het Hof van Justitie heeft verduidelijkt dat artikel 2, punt a), van de conditionaliteitsverordening bepaalt dat het begrip “rechtsstaat”, zoals gedefinieerd voor de toepassing van die verordening, “wordt begrepen met inachtneming van de andere waarden en beginselen van de Unie die zijn verankerd in artikel 2 VEU”. Hieruit volgt dat de eerbiediging van deze waarden en beginselen — voor zover zij deel uitmaken van de definitie zelf van de waarde van “de rechtsstaat” in artikel 2 VEU of, zoals blijkt uit de tweede volzin van dat artikel, nauw verbonden zijn met een samenleving die de rechtsstaat eerbiedigt — kan worden verlangd in het kader van een horizontaal conditionaliteitsmechanisme als dat van de bestreden verordening (11). |
| --- | --- |

10.

| 11. | Artikel 2, punt a), van de conditionaliteitsverordening beperkt zich ertoe om, uitsluitend met het oog op de toepassing van die verordening, een aantal van de beginselen die daaronder vallen en die het meest relevant zijn in het licht van het doel van de verordening, namelijk de bescherming van de Uniebegroting, uiteen te zetten (12). Die bepaling heeft niet tot doel het begrip rechtsstaat uitputtend te definiëren. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Wat de grondrechten betreft, heeft het Hof verduidelijkt dat de verwijzing daarnaar slechts dient ter illustratie van de vereisten van het beginsel van effectieve rechterlijke bescherming. Het non-discriminatiebeginsel maakt daarentegen deel uit van de definitie van de rechtsstaat als zodanig: het is duidelijk dat een lidstaat waarvan de samenleving wordt gekenmerkt door discriminatie, niet kan worden geacht de eerbiediging van de rechtsstaat in de zin van die gemeenschappelijke waarde te waarborgen (13). |
| --- | --- |

12.

| 13. | Overweging 15 van de conditionaliteitsverordening verwijst naar “individuele schendingen” en naar “wijdverspreide schendingen of schendingen die worden veroorzaakt door terugkerende praktijken of nalatigheden van overheidsinstanties, of door algemene maatregelen die door dergelijke instanties zijn vastgesteld”. De conditionaliteitsverordening heeft betrekking op zowel individuele als systemische schendingen, die daaronder vallen voor zover zij relevant zijn voor het goed financieel beheer van de Uniebegroting of voor de bescherming van de financiële belangen van de Unie. De Commissie kan dus zowel handelen als nalaten van overheidsinstanties beoordelen. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Artikel 3 van de conditionaliteitsverordening heeft tot doel de toepassing van de conditionaliteitsverordening te vergemakkelijken door een lijst aan te reiken van situaties die kunnen wijzen op schendingen van de beginselen van de rechtsstaat (14). Aangezien deze lijst slechts indicatief is, kunnen andere handelingen, praktijken of nalatigheden van overheidsinstanties of andere juridische situaties die onder artikel 4, lid 1, van de verordening vallen relevant zijn in het kader van de conditionaliteitsverordening. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Het Hof heeft geoordeeld dat er een duidelijk verband bestaat tussen, enerzijds, de eerbiediging van de waarde van de rechtsstaat en, anderzijds, de doeltreffende uitvoering van de Uniebegroting, overeenkomstig de beginselen van goed financieel beheer, en de bescherming van de financiële belangen van de Unie (15). Het Hof heeft daaraan toegevoegd dat dat goed financieel beheer en die financiële belangen ernstig kunnen worden geschaad door in een lidstaat begane schendingen van de beginselen van de rechtsstaat, aangezien deze schendingen er onder andere toe kunnen leiden dat niet wordt gegarandeerd dat de onder de Uniebegroting vallende uitgaven voldoen aan alle in het Unierecht vastgestelde financieringsvoorwaarden [...] (16). |
| --- | --- |

15.

| 16. | Het Hof heeft geoordeeld dat de naleving van die financieringsvoorwaarden en de inachtneming van de doelstellingen die de Unie nastreeft wanneer zij uitgaven financiert niet volledig kunnen worden gewaarborgd wanneer er geen doeltreffende rechterlijke toetsing voorhanden is om de naleving van het Unierecht te verzekeren; het bestaan van een dergelijke toetsing, zowel in de lidstaten als op het niveau van de Unie, door onafhankelijke rechterlijke instanties, is van wezenlijk belang voor de rechtsstaat (17). Dit doet geen afbreuk aan het vereiste van een voldoende rechtstreeks verband met de Uniebegroting. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Schendingen van de beginselen van de rechtsstaat hebben betrekking op een of meer situaties of gedragingen die uitgaan van relevante overheidsinstanties of aan deze instanties zijn toe te schrijven, voor zover deze relevant zijn voor het goed financieel beheer van de Uniebegroting of voor de bescherming van de financiële belangen van de Unie (18). |
| --- | --- |

17.

| 18. | Het Hof heeft geoordeeld dat een dergelijke relevantie kan worden vermoed met betrekking tot de activiteiten van de in artikel 4, lid 2, punten a) en b), van de conditionaliteitsverordening bedoelde overheidsinstanties, namelijk de instanties die de Uniebegroting uitvoeren en de autoriteiten die financiële controles, monitoring en audits verrichten (19). |
| --- | --- |

18.

| 19. | Wat de onderzoeks- en vervolgingsinstanties betreft, valt het behoorlijk functioneren ervan, conform punt c) van die bepaling, slechts onder de conditionaliteitsverordening voor zover dat functioneren betrekking heeft op schendingen van het Unierecht in verband met de uitvoering van de Uniebegroting of met de bescherming van de financiële belangen van de Unie. Hetzelfde geldt voor het voorkomen en bestraffen, door nationale gerechten of administratieve autoriteiten, van de in punt e) genoemde schendingen van het Unierecht. De rechterlijke toetsing als bedoeld in punt d) valt slechts onder conditionaliteitsverordening voor zover zij betrekking heeft op het gedrag van de in de punten a) tot en met c) bedoelde instanties. De in punt f) bedoelde terugvordering van onverschuldigd betaalde middelen heeft alleen betrekking op middelen uit de Uniebegroting; dat geldt ook voor de in punt g) bedoelde samenwerking met OLAF en het EOM. Tot slot wordt in punt h) uitdrukkelijk verwezen naar alle andere situaties of gedragingen die uitgaan van instanties die relevant zijn voor het goed financieel beheer van de Uniebegroting of de bescherming van de financiële belangen van de Unie (20). |
| --- | --- |

19.

| 20. | Deze opvatting heeft tot gevolg dat gedragingen of situaties die uitgaan van nationale instanties waarvan de activiteiten van algemene aard zijn en niet beperkt zijn tot de uitvoering of de bescherming van de Uniebegroting en die een schending van de beginselen van de rechtsstaat inhouden, slechts binnen het toepassingsgebied van de verordening vallen voor zover zij relevant zijn voor het goed financieel beheer van de Uniebegroting of voor de bescherming van de financiële belangen van de Unie. |
| --- | --- |

20.

| 21. | De Commissie merkt op dat van deze specifieke situaties of gedragingen van overheidsinstanties, de ondoeltreffende of te late samenwerking met het EOM en OLAF reden kunnen zijn om op te treden uit hoofde van de conditionaliteitsverordening (21). Wat het EOM (22) betreft, omvat deze samenwerking de verplichting voor de bevoegde nationale instanties in de lidstaten die aan het EOM deelnemen om actief bijstand en ondersteuning te verlenen bij de door het EOM ingestelde strafrechtelijke onderzoeken en vervolgingen (23). Wat OLAF betreft, omvat deze samenwerking het recht van OLAF (24) om controles en verificaties ter plaatse uit te voeren, met de bijstand die nodig is om deze doeltreffend uit te voeren, alsook het recht om toegang te krijgen tot de relevante informatie, gegevens en documenten, hetzij om te beslissen al dan niet een onderzoek in te stellen, hetzij om de onderzoeken doeltreffend en zonder onnodige vertraging uit te voeren. Deze samenwerking omvat ook de daarmee verband houdende verplichtingen voor de betrokken lidstaat, waaronder begrepen (25): (i) informatieverstrekking aan OLAF (26); (ii) OLAF de nodige bijstand verlenen zodat het zijn taken bij de uitvoering van dergelijke onderzoeken doeltreffend kan vervullen (27); (iii) passende voorzorgsmaatregelen nemen, met name maatregelen om relevant bewijsmateriaal veilig te stellen (28); (iv) passende maatregelen nemen op basis van door OLAF verstrekte informatie voordat OLAF een besluit neemt om al dan niet een onderzoek te openen (29), en (v) zorgen voor een passende en tijdige follow-up van de verslagen en aanbevelingen van OLAF na voltooiing van zijn onderzoeken en aan OLAF verslag uitbrengen over de genomen maatregelen (30). |
| --- | --- |

21.

| 22. | De naleving van deze verplichtingen door de betrokken lidstaat is inderdaad van essentieel belang om een doeltreffende bescherming van de financiële belangen van de Unie te waarborgen. De Commissie zal daarom toezicht houden op de doeltreffende en tijdige samenwerking met OLAF, in het licht van de beginselen die zijn vastgelegd in artikel 3 van de conditionaliteitsverordening. Dit is met name van belang voor de lidstaten die niet deelnemen aan de nauwere samenwerking met betrekking tot het EOM, aangezien OLAF in die lidstaten het enige orgaan van de Unie is dat bevoegd is om beschuldigingen te onderzoeken van fraude, corruptie of enige andere onwettige activiteit waardoor de financiële belangen van de Unie worden geschaad. Bovendien kan een systematisch gebrek aan follow-up van de aanbevelingen van OLAF neerkomen op een gedraging van overheidsinstanties die betrokken kunnen zijn bij een schending van de beginselen van de rechtsstaat in de zin van de conditionaliteitsverordening. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Voorts heeft artikel 4, lid 2, punt h), betrekking op alle andere situaties of gedragingen die uitgaan van instanties die relevant zijn voor het goed financieel beheer van de Uniebegroting of de bescherming van de financiële belangen van de Unie. Het Hof heeft geoordeeld dat artikel 4, lid 2, punt h), moet worden uitgelegd in samenhang met artikel 4, lid 1, dat de kern vormt van het bij die verordening ingestelde horizontale conditionaliteitsmechanisme (31). Het Hof heeft voorts geoordeeld dat artikel 4, lid 2, van de conditionaliteitsverordening en met name punt h), niet van dien aard is dat het de situaties waarop het bij de bestreden verordening ingestelde conditionaliteitsmechanisme betrekking heeft, niet-limitatief maakt, en dat het evenmin voldoende nauwkeurig is om deel uit te maken van dit mechanisme (32). |
| --- | --- |

23.

| 24. | Er kan bijvoorbeeld worden gedacht aan situaties of gedragingen (of nalatigheden) van instanties in de zin van artikel 4, lid 2, punt h), van de conditionaliteitsverordening die betrekking kunnen hebben op het behoorlijk functioneren van de instanties die verantwoordelijk zijn voor kadasters en voor de daarmee verband houdende controles op pacht en/of eigendom van landbouwgrond (met inbegrip van, in voorkomend geval, rechtshandhavingsmaatregelen), voor zover die pacht en/of eigendom relevant is voor de ontvangst van subsidies in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid van de Unie. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Er zij aan herinnerd dat de conditionaliteitsverordening van toepassing is op alle EU-middelen. In dit verband hebben de medewetgevers ook verduidelijkt dat de conditionaliteitsverordening in werking kan worden gesteld wanneer het behoorlijk functioneren van de instanties die de herstel- en veerkrachtplannen uitvoeren, niet is gewaarborgd, conform artikel 8 van Verordening (EU) 2021/241 (“RRF-verordening”) (33). Het Hof van Justitie heeft ook verduidelijkt dat de conditionaliteitsverordening ook betrekking kan hebben op schendingen van de beginselen van de rechtsstaat die schadelijk zijn voor de inning van de eigen middelen van de Unie (34). |
| --- | --- |

25.

2.2.   Gevolgen voor het goed financieel beheer van de Uniebegroting of de bescherming van de financiële belangen van de Unie

| 26. | Overeenkomstig artikel 4, lid 1, van de conditionaliteitsverordening moet de Commissie, om een bepaalde gedraging of situatie onder het toepassingsgebied van de conditionaliteitsverordening te brengen, een schending van de beginselen van de rechtsstaat vaststellen en voorts beoordelen of een dergelijke schending (i) gevolgen heeft of dreigt te hebben voor het goed financieel beheer van de Uniebegroting of de bescherming van de financiële belangen van de Unie en of (ii) die gevolgen voldoende rechtstreeks zijn. Dat moet geval per geval worden beoordeeld. |
| --- | --- |

26.

| 27. | De eerste voorwaarde in het bovenstaande punt 24 (zie punt (i): “gevolgen heeft”) vereist dat de vastgestelde schending van de beginselen van de rechtsstaat gevolgen heeft voor het goed financieel beheer van de Uniebegroting of voor de financiële belangen van de Unie. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Die gevolgen kunnen er ten eerste in bestaan dat de Uniebegroting wordt uitgevoerd op een wijze die niet in overeenstemming is met de beginselen van goed financieel beheer zoals neergelegd in artikel 317 VWEU en in de regels die zijn vastgesteld voor de uitvoering van de Uniebegroting. Met name artikel 2, punt 59, van het Financieel Reglement definieert “goed financieel beheer” als “de uitvoering van de begroting met inachtneming van de beginselen van zuinigheid, efficiëntie en doeltreffendheid”. In de artikelen 33 tot en met 36 van het Financieel Reglement worden de betekenis, de draagwijdte en de gevolgen van deze beginselen nader omschreven. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Ten tweede kunnen die gevolgen ook worden vastgesteld met betrekking tot schendingen van de beginselen van de rechtsstaat die afbreuk doen aan de bescherming van de financiële belangen van de Unie, zoals bedoeld in artikel 325 VWEU en de relevante regels van afgeleid recht. Overeenkomstig artikel 63, lid 2, van het Financieel Reglement heeft dit met name betrekking op alle wetgevende, regelgevende, en administratieve maatregelen die onder meer bedoeld zijn om onregelmatigheden en fraude bij de uitvoering van de begroting te voorkomen, op te sporen en te corrigeren. De “financiële belangen van de Unie” worden in artikel 2, punt 1, van Verordening (EU, Euratom) nr. 883/2013 gedefinieerd als “inkomsten, uitgaven en activa, vallende onder de begroting van de Europese Unie, respectievelijk onder de begrotingen van de instellingen, organen en instanties of onder de begrotingen die zij beheren en controleren”. Bovendien omvat het begrip “financiële belangen van de Unie” in de zin van artikel 325, lid 1, VWEU volgens de jurisprudentie van het Hof van Justitie zowel inkomsten die ter beschikking van de Uniebegroting worden gesteld als uitgaven die onder die begroting vallen (35). |
| --- | --- |

29.

| 30. | Voorts zal de Commissie bij het bepalen van de omvang van de gevolgen voor de Uniebegroting of de financiële belangen van de Unie naar behoren rekening houden met criteria zoals de aard, de duur, de ernst en de omvang van de geconstateerde schendingen van de beginselen van de rechtsstaat, die kunnen variëren naargelang van de kenmerken van die schendingen (36). Bovendien kan het voornemen van de betrokken lidstaat om een einde te maken aan de schending van de beginselen van de rechtsstaat, waaronder zijn mate van “medewerking” met de Commissie in het kader van de conditionaliteitsverordening, onder meer relevant zijn voor het inschatten van de gevolgen, de duur en de omvang van de desbetreffende schending met betrekking tot het goed financieel beheer van de Uniebegroting of de financiële belangen van de Unie (37). |
| --- | --- |

30.

| 31. | Met betrekking tot de situatie waarin schendingen van de beginselen van de rechtsstaat een “ernstig risico” inhouden dat het goed financieel beheer van de Uniebegroting of de bescherming van de financiële belangen van de Unie in het gedrang brengt, heeft het Hof geoordeeld dat het onverenigbaar zou zijn met de vereisten van goed financieel beheer van de Uniebegroting en de bescherming van de financiële belangen van de Unie om de vaststelling van passende maatregelen te beperken tot gevallen waarin er bewezen gevolgen zijn voor dat goed financieel beheer of die financiële belangen. Een dergelijke beperking zou het doel van de verordening in gevaar kunnen brengen (38). Het voorkomen van de in artikel 4, lid 1, van de verordening bedoelde gevolgen is een permanent en horizontaal vereiste van de financiële wetgeving van de EU (39). Een “ernstig risico” kan worden vastgesteld in gevallen waarin de gevolgen van de relevante schending van de beginselen van de rechtsstaat, hoewel nog niet bewezen, niettemin redelijkerwijs kunnen worden voorzien, aangezien de kans groot is dat zij zich zullen voordoen (40). Derhalve moet worden aangetoond dat het zeer waarschijnlijk is dat het risico zich zal voordoen met betrekking tot de situaties of de gedragingen van de in artikel 4, lid 2, van de conditionaliteitsverordening bedoelde instanties. Indien bijvoorbeeld bepaalde handelingen van nationale instanties die middelen van de Unie uitvoeren door middel van overheidsopdrachten, of die eigen middelen van de Unie innen of die financiële controles, monitoring en audits van middelen van de Unie verrichten, of die beschuldigingen van fraude, corruptie of andere schendingen van het Unierecht bij de uitvoering van middelen of inkomsten van de Unie onderzoeken, niet doeltreffend kunnen worden getoetst door volledig onafhankelijke gerechten, kan dit een ernstig risico inhouden voor zover het gaat om de middelen van de Unie en de financiële belangen van de Unie. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Tot slot is het niet voldoende dat een schending van de beginselen van de rechtsstaat het goed financieel beheer van de Uniebegroting of de bescherming van de financiële belangen van de Unie aantast of ernstig dreigt aan te tasten. Volgens artikel 4, lid 1, van de conditionaliteitsverordening moet de schending van de beginselen van de rechtsstaat dit “voldoende rechtstreeks” doen (tweede voorwaarde in punt 24 hierboven; zie punt (ii)). |
| --- | --- |

32.

| 33. | Krachtens dit vereiste moet er worden vastgesteld dat er een voldoende rechtstreeks verband bestaat tussen de schending van de beginselen van de rechtsstaat en de gevolgen of het ernstige risico op gevolgen voor het goed financieel beheer van de Uniebegroting of voor de bescherming van de financiële belangen van de Unie. Het Hof van Justitie heeft geoordeeld dat de woorden “voldoende rechtstreeks” vereisen dat het verband tussen de schending van de beginselen van de rechtsstaat en de gevolgen of risico’s voor de Uniebegroting reëel of daadwerkelijk (41) is. Dit betekent dat de procedure van de verordening niet mag worden ingeleid met betrekking tot situaties waarin het verband louter hypothetisch, te onzeker of te vaag is. |
| --- | --- |

33.

3.   De verhouding tussen de conditionaliteitsverordening en andere in de uniewetgeving vastgestelde procedures

| 34. | Wanneer de Commissie van mening is dat zij gegronde redenen heeft om aan te nemen dat aan de voorwaarden voor de vaststelling van maatregelen uit hoofde van de conditionaliteitsverordening is voldaan, zal zij, alvorens de procedure in te leiden, nagaan of er passende maatregelen nodig zijn, d.w.z. of zij de Uniebegroting niet effectiever kan beschermen door middel van andere in de Uniewetgeving vastgestelde procedures ter bescherming van de Uniebegroting, zoals is bepaald in artikel 6, lid 1, van de conditionaliteitsverordening. |
| --- | --- |

34.

| 35. | In feite voorzien de financiële wetgeving van de Unie en de toepasselijke sectorspecifieke voorschriften reeds in andere procedures ter bescherming van de Uniebegroting. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Het Financieel Reglement voorziet bijvoorbeeld in een systeem voor vroegtijdige opsporing en uitsluiting (“EDES”) (42), dat de Commissie in staat stelt personen of entiteiten die een risico vormen voor de bescherming van de financiële belangen van de Unie, vroegtijdig op te sporen en hen uit te sluiten van het ontvangen van middelen uit de Uniebegroting, mits aan bepaalde voorwaarden is voldaan. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Bovendien kan de Commissie betalingen onderbreken of opschorten en financiële correcties opleggen aan de lidstaten (43) indien zij het toepasselijke recht niet naleven en de financiële belangen van de Unie niet beschermen wanneer zij de Uniebegroting in gedeeld beheer uitvoeren (44). |
| --- | --- |

37.

| 38. | Krachtens de RRF-verordening en de op grond daarvan ondertekende financierings- en leningsovereenkomsten heeft de Commissie het recht om de steun verhoudingsgewijs te verminderen en alle aan de Uniebegroting verschuldigde bedragen terug te vorderen in gevallen van fraude, corruptie en belangenconflicten die de belangen van de Unie schaden en die niet door de lidstaten zijn gecorrigeerd. Daarnaast bevat een aantal herstel- en veerkrachtplannen maatregelen die rechtstreeks verband houden met rechtsstatelijke kwesties, waarvan de bevredigende uitvoering noodzakelijk is voor de vrijgave van betalingen in het kader van de RRF. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Niettemin is het wellicht niet altijd mogelijk deze procedures in te leiden met betrekking tot schendingen van de beginselen van de rechtsstaat, zoals die welke zijn opgesomd in artikel 3 en artikel 4, lid 2, van de conditionaliteitsverordening. Er kunnen zich ook situaties voordoen waarin de maatregelen in het kader van de conditionaliteitsverordening effectiever kunnen zijn voor de bescherming van de Uniebegroting dan de procedures van Verordening (EU) 2021/1060 (“GB-verordening”) of Verordening (EU) nr. 1306/2013 en, met ingang van 1 januari 2023, Verordening (EU) 2021/2116, aangezien laatstbedoelde procedures alleen kunnen worden ingeleid op basis van de specifieke gronden die in die verordeningen (45) zijn vermeld en alleen betrekking mogen hebben op uitgaven die de lidstaten reeds bij de Commissie hebben gedeclareerd. Zo is de doeltreffende toepassing en tenuitvoerlegging van het Handvest van de grondrechten van de EU een horizontale randvoorwaarde in de zin van artikel 15 van de GB-verordening. Deze randvoorwaarde is een absolute voorwaarde voor een doeltreffende en efficiënte uitvoering van de specifieke doelstellingen van een programma. Conform de GB-verordening betaalt de Commissie, indien een lidstaat niet aan een randvoorwaarde voldoet, de uitgaven in verband met concrete acties die betrekking hebben op de desbetreffende specifieke doelstelling(en) niet terug, met uitzondering van de uitgaven die bijdragen tot de vervulling van de overeenkomstige randvoorwaarde. Deze maatregel is pas van toepassing nadat het desbetreffende programma of de wijziging ervan door de Commissie is goedgekeurd. In het geval van schendingen van de beginselen van de rechtsstaat in verband met het Handvest van de grondrechten van de EU die gevolgen hebben voor de uitvoering van een programma van de Unie, kan de conditionaliteitsverordening effectiever zijn voor zover zij ook voorziet in de mogelijkheid om de goedkeuring of de wijziging van een programma op te schorten en zij bijgevolg de bescherming van de Uniebegroting verder versterkt dankzij de preventieve werking ervan. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Bij de beoordeling van de vraag of de bij de conditionaliteitsverordening ingestelde procedure de Uniebegroting effectiever beschermt dan andere procedures, zal de Commissie, voortbouwend op de handhaving van sectorspecifieke wetgeving en onverminderd haar daarin vastgestelde bevoegdheden en verplichtingen, rekening houden met een open reeks criteria, die moeten worden toegepast in het licht van de specifieke omstandigheden van elke situatie. In sommige situaties zou de Commissie de conditionaliteitsverordening kunnen toepassen tegelijk met of na de vaststelling van sectorspecifieke of financiële maatregelen die zij verplicht kan zijn te nemen, wanneer de conditionaliteitsverordening de Uniebegroting en de financiële belangen van de Unie effectiever zou beschermen en aldus haar meerwaarde zou bewijzen. Anders zouden de meerwaarde en de doeltreffendheid van de verordening, als algemeen en horizontaal instrument ter bescherming van de Uniebegroting en de financiële belangen van de Unie, totaal geen nut hebben. |
| --- | --- |

40.

| 41. | De Commissie is van mening dat de onderstaande indicatieve criteria kunnen worden gebruikt om de doeltreffendheid van de door de conditionaliteitsverordening geboden bescherming te bepalen in vergelijking met andere bestaande instrumenten ter bescherming van de financiële belangen van de Unie. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Een eerste criterium betreft de omvang van de gevolgen en/of van de risico’s die de schending van de beginselen van de rechtsstaat met zich mee kan brengen voor de doeltreffendheid van het goed financieel beheer van de Uniebegroting of de bescherming van de financiële belangen van de Unie. Met name is het mogelijk dat procedures in het kader van andere financiële regels van de Unie alleen van toepassing zijn op specifieke uitgavenprogramma’s en kunnen deze procedures in sommige gevallen dus ontoereikend zijn voor schendingen van de beginselen van de rechtsstaat die wijdverspreid zijn en “worden veroorzaakt door terugkerende praktijken of nalatigheden van overheidsinstanties, of door algemene maatregelen die door dergelijke instanties zijn vastgesteld” (46). Dit kan ook het geval zijn wanneer schendingen van de beginselen van de rechtsstaat een ernstig risico inhouden voor het goed financieel beheer van de Uniebegroting of de bescherming van de financiële belangen van de Unie, terwijl andere financiële regels van de Unie daarentegen betrekking kunnen hebben op reeds ingetreden gevolgen voor de Uniebegroting. In het geval van nationale wetgeving die de strafrechtelijke aansprakelijkheid voor fraude of corruptie beperkt of die het rechtskader voor fraude- en corruptiebestrijding of de preventie van belangenconflicten verzwakt, is het bijvoorbeeld mogelijk dat gevallen van fraude, corruptie of belangenconflicten niet doeltreffend worden onderzocht en vervolgd, wat ernstige risico’s kan opleveren voor het goed financieel beheer van de Uniebegroting of voor de bescherming van de financiële belangen van de Unie. Op grond van diezelfde redenering kan algemene wetgeving die een doeltreffende toetsing door onafhankelijke gerechten van besluiten van nationale instanties die geheel of gedeeltelijk middelen van de Unie beheren, uitsluit, ook ernstige risico’s met zich meebrengen voor het goed financieel beheer van de Uniebegroting. In dergelijke situaties kan de Commissie concluderen dat het gebruik van de conditionaliteitsverordening effectiever kan zijn dan dat van andere instrumenten van de Unie. |
| --- | --- |

42.

| 43. | Een ander relevant criterium betreft de soorten corrigerende maatregelen die beschikbaar zijn en de geschiktheid ervan voor verschillende situaties. De conditionaliteitsverordening biedt een grote verscheidenheid aan mogelijkheden om de specifieke kenmerken van de betrokken schending van de beginselen van de rechtsstaat aan te pakken, die cumulatief kunnen worden toegepast (47). Indien de corrigerende maatregelen die op grond van andere Uniewetgeving beschikbaar zijn, minder geschikt zijn om de betrokken schending van de beginselen van de rechtsstaat aan te pakken, kan ervan worden uitgegaan dat de conditionaliteitsverordening effectiever is. Dergelijke situaties kunnen zich voordoen wanneer de Uniebegroting op grote schaal wordt of dreigt te worden geschaad, bijvoorbeeld doordat het nationale recht een doeltreffende rechterlijke toetsing van administratieve besluiten tot uitvoering van de Uniebegroting uitsluit of de aanhangigmaking van relevante zaken bij het Hof van Justitie van de Europese Unie verhindert, of doordat de nationale gerechten niet onafhankelijk zijn. In dergelijke gevallen kunnen opschortende of verbodsmaatregelen uit hoofde van de conditionaliteitsverordening die cumulatief worden opgelegd totdat de betrokken schending van de beginselen van de rechtsstaat is beëindigd, de Uniebegroting effectiever beschermen, aangezien zij negatieve gevolgen voor het goed financieel beheer van de Uniebegroting en voor de financiële belangen van de Unie kunnen voorkomen. Dit kan betrekking hebben op situaties waarin de algemene financiële risico’s voor de Uniebegroting en voor de financiële belangen van de Unie groter zijn dan de risico’s die kunnen worden aangepakt door middel van de maatregelen die gericht zijn op een specifiek programma en die beschikbaar zijn in het kader van een sectoraal instrument. |
| --- | --- |

43.

4.   Maatregelen die door de commissie kunnen worden voorgesteld - evenredigheid

| 44. | Overeenkomstig artikel 5, lid 3, van de conditionaliteitsverordening, zal de Commissie, zodra zij heeft vastgesteld dat is voldaan aan de voorwaarden om de conditionaliteitsverordening toe te passen, de Raad evenredige maatregelen (48) voorstellen, wat betekent dat deze maatregelen geschikt en noodzakelijk moeten zijn om de geconstateerde problemen aan te pakken en de Uniebegroting of de financiële belangen van de Unie te beschermen, zonder verder te gaan dan wat nodig is om het doel ervan te bereiken. |
| --- | --- |

44.

| 45. | Het Hof van Justitie heeft geoordeeld dat de maatregelen krachtens artikel 5, lid 3, van de conditionaliteitsverordening strikt evenredig moeten zijn, d.w.z. beperkt moeten blijven tot hetgeen strikt noodzakelijk is in het licht van de daadwerkelijke of potentiële gevolgen van de schendingen van de beginselen van de rechtsstaat voor het financiële beheer van de Uniebegroting of voor de financiële belangen van de Unie (49). |
| --- | --- |

45.

| 46. | In dit verband zal de Commissie naar behoren rekening houden met de aard, de duur, de ernst en de omvang van de betrokken schendingen van de beginselen van de rechtsstaat (50). Aangezien deze criteria helpen bij het bepalen van de omvang van de gevolgen, die kunnen variëren naargelang van de kenmerken van de geconstateerde schendingen van de beginselen van de rechtsstaat, beïnvloedt de inaanmerkingneming ervan de beoordeling van de evenredigheid van de maatregelen (51). Hoewel het niet mogelijk is alle mogelijke soorten schendingen van de beginselen van de rechtsstaat, noch de precieze gevolgen ervan voor de Uniebegroting of de financiële belangen van de Unie vooraf te definiëren en af te wegen, zal de Commissie, in dit stadium en bij gebrek aan ervaring met de toepassing van de conditionaliteitsverordening, de onderstaande elementen met betrekking tot elk van deze kenmerken onderzoeken. |
| --- | --- |

46.

| 47. | Wat de aard van een schending betreft, zijn alle schendingen van de beginselen van de rechtsstaat relevant voor de toepassing van de conditionaliteitsverordening voor zover zij het goed financieel beheer van de Uniebegroting of de financiële belangen van de Unie aantasten of ernstig dreigen aan te tasten. De in artikel 3 van de conditionaliteitsverordening genoemde situaties zijn echter van bijzonder belang, aangezien daarnaar uitdrukkelijk wordt verwezen. Dit betekent echter niet dat andere soortgelijke schendingen van de beginselen van de rechtsstaat als minder belangrijk zullen worden beschouwd. Bij haar beoordeling zal de Commissie ook terdege rekening houden met andere kenmerken van de schending van de beginselen van de rechtsstaat, zoals de vraag of de schending intrinsiek is aan of nauw verbonden is met het proces in het kader waarvan de middelen van de Unie worden gebruikt door de betrokken lidstaat (bijvoorbeeld: het slecht functioneren van de overheidsinstanties die beslissen over de toekenning van subsidies of opdrachten die uit de Uniebegroting worden gefinancierd), in welk geval de gevolgen voor de Uniebegroting of de financiële belangen van de Unie bijzonder significant kunnen zijn. |
| --- | --- |

47.

| 48. | Wat de duur betreft, geldt dat hoe langer een schending van de beginselen van de rechtsstaat duurt, of hoe vaker deze zich voordoet, des te waarschijnlijker het is dat deze inbreuk in het algemeen het goed financieel beheer van de Uniebegroting of de financiële belangen van de Unie aantast of ernstig dreigt aan te tasten. Deze conclusie zal dus ook van invloed zijn op de beoordeling door de Commissie van de evenredigheid van de maatregelen die zij kan voorstellen. |
| --- | --- |

48.

| 49. | Wat de ernst van een schending van de beginselen van de rechtsstaat betreft, is de Commissie van mening dat er, wanneer een of meer schendingen van de beginselen van de rechtsstaat betrekking hebben op belangrijke delen van de overheidssector van een lidstaat, zoals de wetgevende macht en/of de rechterlijke macht, en waarbij er zich negatieve gevolgen kunnen voordoen voor het beheer van de Uniebegroting door nationale instanties, of wanneer de schendingen van de beginselen van de rechtsstaat systemisch of wijdverbreid zijn, met deze factoren rekening moet worden gehouden bij de beoordeling van de evenredigheid van de maatregelen. Wat de omvang van de schending van de beginselen van de rechtsstaat betreft, is de Commissie van mening dat er, wanneer een schending van de beginselen van de rechtsstaat gevolgen heeft of dreigt te hebben voor meerdere programma’s of fondsen van de Unie, verwacht mag worden dat de gevolgen ervan voor de Uniebegroting of de financiële belangen van de Unie aanzienlijk zullen zijn. In het algemeen zal de ernst van de schending van de beginselen van de rechtsstaat in het kader van de conditionaliteitsverordening doorgaans tot uiting komen in de ernst van de daadwerkelijke of potentiële gevolgen ervan voor het goed financieel beheer van de Uniebegroting of voor de financiële belangen van de Unie. |
| --- | --- |

49.

| 50. | De Commissie is van mening dat de cumulatieve aan- of afwezigheid van de bovengenoemde elementen, in het licht van de daadwerkelijke of potentiële gevolgen van de desbetreffende schending van de beginselen van de rechtsstaat voor de Uniebegroting of voor de bescherming van de financiële belangen van de Unie, als leidraad kan dienen bij de beoordeling van de evenredigheid van de op grond van de verordening voor te stellen maatregelen. Een systemische schending van de beginselen van de rechtsstaat die op cumulatieve wijze en/of gedurende een aanzienlijke periode gevolgen heeft voor het goed financieel beheer van de Uniebegroting of de financiële belangen van de Unie, kan derhalve rechtvaardigen dat er maatregelen worden voorgesteld die aanzienlijke financiële gevolgen hebben voor de betrokken lidstaat. |
| --- | --- |

50.

| 51. | Naast deze elementen kan de Commissie ook rekening houden met andere factoren, met name het voornemen van de lidstaat om een einde te maken aan de schending van de beginselen van de rechtsstaat, de mate van medewerking van de betrokken lidstaat (52), of de weigering van de lidstaat om loyaal met de Commissie samen te werken in het kader van de procedures op grond van de conditionaliteitsverordening, of een mogelijk voortduren of zich herhalen van soortgelijke schendingen van de beginselen van de rechtsstaat, ondanks eerdere aanbevelingen of voorstellen voor maatregelen die de Commissie heeft gedaan. Het oogmerk en de mate van medewerking van de lidstaat zijn ook relevant voor de vaststelling van de duur en de omvang van een schending van de beginselen van de rechtsstaat (53). De Commissie zal bij de inaanmerkingneming van deze factoren zorgen voor een objectieve en onpartijdige beoordeling. |
| --- | --- |

51.

| 52. | Krachtens de conditionaliteitsverordening moeten de maatregelen, voor zover mogelijk, gericht zijn “op de acties van de Unie waarop de schendingen betrekking hebben” (54). In haar voorstel zal de Commissie aangeven welke specifieke programma’s of fondsen door de schendingen van de beginselen van de rechtsstaat worden aangetast of dreigen te worden aangetast en, voor zover mogelijk, maatregelen voorstellen die gericht zijn op die programma’s of fondsen. In gevallen waarin dit niet mogelijk is, bijvoorbeeld wanneer de schending van de beginselen van de rechtsstaat gevolgen heeft voor de inning van de eigen middelen van de Unie, staat de conditionaliteitsverordening echter toe dat er maatregelen worden genomen betreffende andere acties van de Unie dan de acties waarop de schending van de beginselen van de rechtsstaat betrekking heeft. Het Hof van Justitie heeft geoordeeld dat het daarbij kan gaan om situaties waarin laatstbedoelde acties niet (55) of niet meer of slechts onvoldoende kunnen worden gebruikt voor de verwezenlijking van de doelstelling van de conditionaliteitsverordening, namelijk het waarborgen van de bescherming van de Uniebegroting in haar geheel, met als gevolg dat er andere maatregelen noodzakelijk zijn om die doelstelling te bereiken (56). Anders zou de doelstelling van de conditionaliteitsverordening niet kunnen worden verwezenlijkt. Bovendien zal de Commissie in gevallen waarin de conditionaliteitsverordening in aanvulling of als vervolg op andere Uniewetgeving wordt toegepast, rekening houden met het algemene effect van de maatregelen teneinde ervoor te zorgen dat het evenredigheidsbeginsel wordt geëerbiedigd. |
| --- | --- |

52.

| 53. | Bij haar beoordeling van de evenredigheid van de voorgestelde maatregelen moet de Commissie overeenkomstig artikel 6, lid 8, van de conditionaliteitsverordening ook rekening houden met dezelfde bronnen als die welke worden gebruikt om schendingen van de beginselen van de rechtsstaat vast te stellen, zoals is vermeld in punt 5.2 van deze richtsnoeren. |
| --- | --- |

53.

5.   Procedure en methodologie van het beoordelingsproces

5.1.   Voorlopige beoordeling van de Commissie

| 54. | Om in het kader van de conditionaliteitsverordening schendingen van de beginselen van de rechtsstaat vast te stellen en te beoordelen, zal de Commissie per geval een grondige kwalitatieve beoordeling uitvoeren, waarbij zij terdege rekening zal houden met de specifieke omstandigheden en contexten en zal uitgaan van de beginselen en kenmerken van de in de volgende punten van deze richtsnoeren uiteengezette methodologie. |
| --- | --- |

54.

| 55. | De Commissie zal haar beoordeling op objectieve, onpartijdige en billijke wijze (57) uitvoeren. |
| --- | --- |

55.

| 56. | Objectiviteit vereist dat de beoordeling gebaseerd is op concrete feiten of bewijselementen waarover de Commissie beschikt. Afgezien van de verschillende contacten tussen de Commissie, andere organen en de lidstaten, wordt in artikel 6, lid 4, van de conditionaliteitsverordening ook verduidelijkt dat de Commissie om aanvullende informatie kan verzoeken die zij nodig heeft om haar beoordeling uit te voeren, en zij zal dat ook doen wanneer zij dit passend acht. Zij kan bijvoorbeeld om aanvullende informatie verzoeken om bevestiging te krijgen van het feit dat aan de voorwaarden voor de toepassing van de conditionaliteitsverordening is voldaan, om de omvang van de gevolgen voor de Uniebegroting of voor de bescherming van de financiële belangen van de Unie (of het risico daarop) te beoordelen, of om meer in detail te beoordelen welke corrigerende maatregelen de lidstaat heeft genomen of voornemens is te nemen. Aangezien een van de hoofddoelstellingen van de conditionaliteitsverordening erin bestaat te worden gebruikt als preventief instrument om de Uniebegroting en de financiële belangen van de Unie te beschermen, streeft de Commissie naar een oprechte dialoog en samenwerking met de betrokken lidstaat, met behoud van het juiste tempo van de procedure. |
| --- | --- |

56.

| 57. | Onpartijdigheid bij de beoordeling van gevallen in het kader van de conditionaliteitsverordening houdt in dat de lidstaten gelijk worden behandeld. Krachtens artikel 4, lid 2, VEU moet de Unie ook de gelijkheid van de lidstaten voor de Verdragen eerbiedigen. Volgens vaste rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie betekent dit in de eerste plaats dat vergelijkbare situaties niet verschillend en verschillende situaties niet gelijk mogen worden behandeld, tenzij een dergelijke behandeling objectief gerechtvaardigd is (58) op grond van de specifieke omstandigheden die kenmerkend zijn voor elke concrete situatie. Hoewel de Commissie bij haar beoordeling rekening moet houden met de bijzonderheden van de rechtsorde van de betrokken lidstaat en met de beoordelingsmarge waarover deze lidstaat beschikt bij de toepassing van de beginselen van de rechtsstaat, betekent dit niet dat de desbetreffende verplichtingen ten aanzien van het te bereiken resultaat kunnen variëren van lidstaat tot lidstaat. Het Hof van Justitie heeft geoordeeld dat de eerbiediging van de rechtsstaat moet worden beoordeeld aan de hand van uniforme criteria en dat de inhoud van de beginselen van de rechtsstaat duidelijk is en duidelijke, nauwkeurige en bindende resultaatsverplichtingen met zich meebrengt en algemeen bekend is bij de lidstaten (59). Het Hof van Justitie heeft geoordeeld dat de lidstaten voldoende nauwkeurig kunnen bepalen wat de wezenlijke inhoud is van en welke eisen er voortvloeien uit elk van de in artikel 2, punt a), van de conditionaliteitsverordening genoemde beginselen (60). |
| --- | --- |

57.

| 58. | Wat de billijkheid van de beoordeling uit hoofde van de conditionaliteitsverordening betreft, is de Commissie van mening dat het nodig is een volledig beeld te krijgen van alle onderzochte omstandigheden teneinde schendingen van de beginselen van de rechtsstaat die relevant zijn in het kader van de conditionaliteitsverordening vast te stellen. |
| --- | --- |

58.

| 59. | De diensten van de Commissie zullen eerst nagaan of de relevante bronnen verwijzen naar een reeds vastgestelde schending van de beginselen van de rechtsstaat, of, indien deze niet eerder is vastgesteld, of er redelijke gronden zijn om aan te nemen dat een dergelijke schending van de beginselen van de rechtsstaat heeft plaatsgevonden. Daartoe is de Commissie van oordeel dat definitieve uitspraken van het Hof van Justitie van de Europese Unie doorslaggevend zijn. Vervolgens zal zij nagaan of die schending van de beginselen van de rechtsstaat betrekking heeft op een situatie of gedraging van instanties die relevant zijn voor het goed financieel beheer van de Uniebegroting of voor de bescherming van de financiële belangen van de Unie, zoals bepaald in artikel 4, leden 1 en 2, van de verordening. |
| --- | --- |

59.

| 60. | Ten tweede zullen de diensten van de Commissie, aangezien de loutere vaststelling dat er sprake is van een schending van de beginselen van de rechtsstaat niet volstaat om de conditionaliteitsverordening in werking te stellen, beoordelen of de schending van de beginselen van de rechtsstaat het goed financieel beheer van de Uniebegroting of de financiële belangen van de Unie aantast of ernstig dreigt aan te tasten, rekening houdend met de in punt 2.2 van deze richtsnoeren geanalyseerde criteria. De Commissie zal bijzonder belang hechten aan corrigerende maatregelen of andere maatregelen die zij reeds in soortgelijke gevallen heeft genomen in het kader van de in punt 3 hierboven bedoelde procedures of andere procedures van het Unierecht, mits deze verband hielden met situaties die wijzen op schendingen van de beginselen van de rechtsstaat overeenkomstig de conditionaliteitsverordening. |
| --- | --- |

60.

| 61. | De diensten van de Commissie zullen uiteindelijk beoordelen of de vastgestelde schending van de beginselen van de rechtsstaat voldoende rechtstreeks verband houdt met de gevolgen voor het goed financieel beheer van de Uniebegroting of de financiële belangen van de Unie. In dit verband is de Commissie van mening dat definitieve uitspraken van het Hof van Justitie van de Europese Unie en eerdere corrigerende maatregelen of andere maatregelen die zij reeds in soortgelijke zaken heeft genomen in het kader van de in punt 3 hierboven genoemde procedures, bijzonder relevant zijn. |
| --- | --- |

61.

5.2.   Informatiebronnen

| 62. | De Commissie tracht kwesties die relevant zijn voor de toepassing van de conditionaliteitsverordening, zorgvuldig en grondig te beoordelen op basis van een breed spectrum van bewijsmateriaal, voor zover dat relevant is om te voldoen aan de voorwaarden voor de toepassing van de conditionaliteitsverordening. Het spectrum en de omvang van het bewijsmateriaal zullen worden beoordeeld op basis van de merites van elke zaak, rekening houdend met alle relevante omstandigheden. De Commissie ziet erop toe dat de informatie die zij gebruikt, relevant is en dat de bronnen van die informatie betrouwbaar zijn. |
| --- | --- |

62.

5.2.1.   Algemene informatiebronnen

| 63. | De Commissie zal ernaar streven gebruik te maken van verschillende bronnen om relevante schendingen van de beginselen van de rechtsstaat op te sporen, te vergelijken en te beoordelen, teneinde tot haar eigen conclusies te komen over de vraag of aan de voorwaarden van de verordening is voldaan. In overweging 16 van de conditionaliteitsverordening worden specifieke bronnen genoemd, zoals arresten van het Hof van Justitie van de Europese Unie, verslagen van de Rekenkamer, het jaarverslag van de Commissie over de rechtsstaat en het EU-scorebord voor justitie, verslagen van OLAF en het EOM en door hen verstrekte informatie, voor zover relevant, en conclusies en aanbevelingen van relevante internationale organisaties en netwerken, waaronder organen van de Raad van Europa zoals de Groep van Staten tegen Corruptie van de Raad van Europa (Greco) en de Commissie van Venetië, met name de checklist voor de rechtsstaat, en de Europese netwerken van hoogste gerechten en raden voor de rechterlijke macht. |
| --- | --- |

63.

| 64. | Naast deze bronnen die geen specifieke of absolute bewijskracht hebben, zal de Commissie in voorkomend geval ook andere relevante informatie in aanmerking nemen. Het kan bijvoorbeeld gaan om de jaarverslagen van de Commissie over de “Bescherming van de financiële belangen van de Europese Unie — Fraudebestrijding” (“PIF-verslagen”) en de desbetreffende jaarlijkse resoluties van het Europees Parlement, de informatie waarop de relevante verslagen van de Commissie, OLAF en het EOM waren gebaseerd, informatie in de auditverslagen van de diensten van de Commissie, alsook informatie die is ontvangen van nationale instanties en belanghebbenden, en andere informatie die openbaar is, zoals uitspraken van nationale gerechten of beslissingen van nationale instanties. |
| --- | --- |

64.

| 65. | De Commissie heeft ook de mogelijkheid om rechtstreeks contact op te nemen met andere organen en erkende instellingen, zoals de nationale coördinatiedienst voor fraudebestrijding (AFCOS). Hoewel in overweging 16 van de conditionaliteitsverordening staat dat de Commissie het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten en de Commissie van Venetië kan raadplegen indien dit nodig is voor de voorbereiding van een grondige kwalitatieve beoordeling, is de mogelijkheid van dergelijke raadplegingen niet beperkt tot deze twee organen en zal de Commissie contact opnemen met elke instelling of elk orgaan die of dat zij nodig acht om schendingen van de beginselen van de rechtsstaat vast te stellen en de beoordeling van zaken in het kader van de conditionaliteitsverordening te verbeteren. |
| --- | --- |

65.

5.2.2.   Klachten

| 66. | Een andere waardevolle bron van informatie is het indienen van onderbouwde klachten door derden die op de hoogte zijn van relevante informatie en bewijsmateriaal over schendingen van de beginselen van de rechtsstaat die het goed financieel beheer van de Uniebegroting of de bescherming van de financiële belangen van de Unie op voldoende rechtstreekse wijze kunnen aantasten of dreigen aan te tasten. |
| --- | --- |

66.

| 67. | Als begrotingsinstrument voorziet de conditionaliteitsverordening niet in rechtsmiddelen of rechten op verhaal die een klager kan instellen (61). Klagers die tot hen gerichte corrigerende maatregelen, met inbegrip van schadevergoeding, wensen, kunnen deze niet van de Commissie verkrijgen, maar kunnen overwegen een klacht in te dienen bij de nationale instanties of een beroep in te stellen bij de nationale gerechten. De Europese Unie biedt mogelijkheden om klachten in te dienen op EU-niveau. Met name in het geval van een lidstaat die het Unierecht niet naleeft, kan elke burger, onderneming of andere belanghebbende een inbreuk aan de Commissie melden (62). |
| --- | --- |

67.

| 68. | Na ontvangst van een klacht met betrekking tot de conditionaliteitsverordening zullen de diensten van de Commissie nagaan of deze onderbouwde informatie en bewijzen bevat die de Commissie kan gebruiken voor haar beoordeling in het kader van de conditionaliteitsverordening. In dit verband moet worden opgemerkt dat klachten die betrekking hebben op schendingen van de beginselen van de rechtsstaat zonder enige aanwijzing over de gevolgen die zij kunnen hebben of de risico’s die zij kunnen inhouden voor het goed financieel beheer van de Uniebegroting of voor de bescherming van de financiële belangen van de Unie, niet zullen volstaan om aan te nemen dat aan de voorwaarden van de verordening is voldaan, tenzij de Commissie deze gevolgen of risico’s op aanvullende gronden vaststelt. Afhankelijk van de omstandigheden van elk geval kunnen de diensten van de Commissie de klager verzoeken binnen een bepaalde termijn aanvullende informatie te verstrekken om de klacht te staven. Indien binnen de gestelde termijn geen aanvullende informatie wordt verstrekt, houdt de Commissie een register bij van de ingediende informatie, maar kan zij geen gevolg geven aan de klacht. |
| --- | --- |

68.

| 69. | Wanneer de ingediende informatie voldoende onderbouwd en relevant is voor de beoordeling van de Commissie, kunnen de diensten van de Commissie zo nodig om nadere informatie of bewijsmateriaal verzoeken. Indien dit passend wordt geacht, kunnen de diensten van de Commissie ook de klager of zijn vertegenwoordigers ontmoeten om de aantijgingen te verduidelijken en specifieke kwesties in verband met de klacht te bespreken. De diensten van de Commissie kunnen ook contact opnemen met andere organen of instellingen in verband met de door de klager verstrekte informatie om de door de klager verstrekte informatie en het verstrekte bewijsmateriaal te bevestigen of aan te vullen, overeenkomstig artikel 6, lid 4, van de conditionaliteitsverordening. |
| --- | --- |

69.

| 70. | De Commissie zal ernaar streven klagers binnen een indicatieve termijn van [bv. acht maanden] na de ontvangst van de klacht in kennis te stellen van het gevolg dat zij voornemens is hieraan te geven. Dit is echter afhankelijk van de omstandigheden van het individuele geval en is met name afhankelijk van de vraag of de Commissie voldoende informatie van de klager heeft ontvangen. Indien de Commissie besluit de procedure van artikel 6 van de conditionaliteitsverordening in te leiden en de Raad passende maatregelen voor te stellen, stelt zij de klager in beginsel daarvan in kennis, (1) na verzending van de kennisgevingsbrief aan de lidstaat, en (2) na toezending van haar voorstel aan de Raad. |
| --- | --- |

70.

| 71. | Om het indienen van klachten in het kader van de conditionaliteitsverordening te vergemakkelijken, heeft de Commissie binnen de centrale financiële dienst van directoraat-generaal Begroting de speciale mailbox BUDG-CONDITIONALITY-REGIME-COMPLAINTS@ec.europa.eu opgezet waarmee een derde partij vermeende schendingen van de beginselen van de rechtsstaat die relevant zijn voor de conditionaliteitsverordening, onder de aandacht van de Commissie kan brengen. Bijlage II bij de richtsnoeren bevat de informatie die kan worden opgenomen wanneer contact wordt opgenomen met de Commissie, alsook een aanbevolen formulier dat kan worden gebruikt om dergelijke klachten in te dienen. Tenzij anders overeengekomen, wordt de identiteit van de klager strikt vertrouwelijk gehouden en ziet de Commissie erop toe dat de regels van Richtlijn (EU) 2019/1937 (63) worden nageleefd. |
| --- | --- |

71.

5.2.3.   Voorafgaande contacten met de betrokken lidstaat

| 72. | De Commissie kan vóór de verzending van de schriftelijke kennisgeving overeenkomstig artikel 6, lid 1, van de conditionaliteitsverordening contact opnemen met de betrokken lidstaat indien dit voor haar voorlopige beoordeling noodzakelijk is. Indien de Commissie naar aanleiding van een klacht of op basis van andere verzamelde informatie nog niet in staat is te bepalen of zij redelijke gronden heeft om aan te nemen dat aan de voorwaarden van artikel 4 van de verordening is voldaan, moet zij derhalve contact kunnen opnemen met de betrokken lidstaat om binnen een redelijke en passende termijn de informatie of toelichting te verzamelen die zij nodig kan hebben. Binnen dezelfde termijn kan de lidstaat van de gelegenheid gebruikmaken om de situatie te verhelpen. |
| --- | --- |

72.

| 73. | In dergelijke gevallen zal de Commissie streven naar een open dialoog met de betrokken lidstaat, teneinde nauwere samenwerking mogelijk te maken en eventueel in een vroeg stadium punten van zorg aan te pakken. Deze benadering weerspiegelt ook het beginsel van loyale samenwerking, zoals neergelegd in artikel 4, lid 3, VEU, en het feit dat preventie een van de belangrijkste doelstellingen van de conditionaliteitsverordening is. Wanneer de Commissie een lidstaat om initiële schriftelijke verduidelijkingen verzoekt, stelt zij termijnen vast die rekening houden met de omvang en complexiteit van de gevraagde verduidelijkingen. |
| --- | --- |

73.

| 74. | Indien de betrokken lidstaat niet binnen de door de Commissie vastgestelde termijn reageert of niet meewerkt, zal de Commissie haar voorlopige beoordeling onverwijld afronden op basis van de informatie waarover zij beschikt. |
| --- | --- |

74.

| 75. | De Commissie zal bij alle voorbereidende contacten met de lidstaten dezelfde beginselen van objectiviteit, onpartijdigheid en billijkheid voor alle lidstaten toepassen in gevallen waarin dergelijke voorafgaande contacten noodzakelijk werden geacht, zoals zij tijdens de gehele procedure en haar beoordeling zal doen. |
| --- | --- |

75.

5.3.   Formele procedure overeenkomstig artikel 6 van de conditionaliteitsverordening

| 76. | Indien de Commissie van oordeel is dat zij redelijke gronden heeft om aan te nemen dat aan de voorwaarden voor de vaststelling van maatregelen in het kader van de conditionaliteitsverordening is voldaan, en dat andere in de Uniewetgeving vastgestelde procedures haar niet in staat zouden stellen de Uniebegroting doeltreffender te beschermen, zendt zij de betrokken lidstaat een schriftelijke kennisgeving met de feitelijke elementen en specifieke redenen waarop zij haar bevindingen heeft gebaseerd, en leidt zij de procedure in overeenkomstig artikel 6 van de conditionaliteitsverordening (hierna “de procedure” genoemd). |
| --- | --- |

76.

| 77. | De betrokken lidstaat moet de vereiste informatie verstrekken en kan corrigerende maatregelen voorstellen of vaststellen om tegemoet te komen aan de bevindingen van de Commissie in de schriftelijke kennisgeving of het verzoek om opmerkingen overeenkomstig artikel 6, lid 7, van de conditionaliteitsverordening, binnen een door de Commissie vastgestelde termijn van ten minste één maand en ten hoogste drie maanden na de datum van kennisgeving of het verzoek om opmerkingen (64). Na de uitwisselingen waarin artikel 6, leden 1 tot en met 7, van de conditionaliteitsverordening voorziet, zal de Commissie, indien zij vaststelt dat aan de voorwaarden voor de toepassing van de conditionaliteitsverordening is voldaan en van oordeel is dat de eventueel aangeboden corrigerende maatregelen ontoereikend zijn, de Raad voorstellen maatregelen vast te stellen om de Uniebegroting of de financiële belangen van de Unie te beschermen. |
| --- | --- |

77.

| 78. | Wanneer de Commissie besluit maatregelen voor te stellen, zal zij de ontvangen informatie en eventuele opmerkingen van de betrokken lidstaat gedurende de gehele procedure (65) naar behoren beoordelen, evenals de toereikendheid van de in de loop van de procedure voorgestelde corrigerende maatregelen. Voor haar beoordeling van de maatregelen die kunnen worden voorgesteld, zal de Commissie zich ook baseren op alle informatie die is verzameld in het kader van eventuele voorbereidende contacten met de betrokken lidstaat, ook voordat de procedure wordt ingeleid, in voorkomend geval, alsook op alle relevante informatie uit beschikbare bronnen, met inbegrip van besluiten, conclusies en aanbevelingen van instellingen en organen van de Unie, andere relevante internationale organisaties en andere erkende instellingen. |
| --- | --- |

78.

| 79. | Naast het waarborgen van de procedurele rechten van de betrokken lidstaat, zal de procedure ook worden gevoerd in overeenstemming met de beginselen van objectiviteit, non-discriminatie en gelijke behandeling van de betrokken lidstaat, en zal zij worden gevoerd volgens een onpartijdige en empirisch onderbouwde aanpak (66). Overeenkomstig overweging 23 van de conditionaliteitsverordening verbindt de Commissie zich ertoe haar rechten uit hoofde van artikel 237, VWEU en het reglement van orde van de Raad (67) zo goed mogelijk te benutten om ervoor te zorgen dat de Raad tijdig een besluit neemt over het voorstel voor maatregelen (68). |
| --- | --- |

79.

5.4.   Procedure voor het opheffen van maatregelen

| 80. | Na de vaststelling van de maatregelen door de Raad zal de Commissie de situatie in de betrokken lidstaat regelmatig volgen. Overeenkomstig artikel 7, lid 2, van de conditionaliteitsverordening beoordeelt de Commissie, op verzoek van de betrokken lidstaat of op eigen initiatief en uiterlijk één jaar na de vaststelling van maatregelen door de Raad, de situatie in de betrokken lidstaat opnieuw, rekening houdend met door de lidstaten ingediende bewijzen en met de adequaatheid van nieuwe door de betrokken lidstaat vastgestelde corrigerende maatregelen. |
| --- | --- |

80.

| 81. | De betrokken lidstaat kan te allen tijde nieuwe corrigerende maatregelen vaststellen en de Commissie een schriftelijke kennisgeving toezenden met bewijs dat aantoont dat niet langer aan de voorwaarden voor de vaststelling van de maatregelen is voldaan. |
| --- | --- |

81.

| 82. | Bij de beoordeling van de door de betrokken lidstaat ingediende schriftelijke kennisgeving of enige andere informatie die de Commissie na de vaststelling van de maatregelen door de Raad heeft verzameld, zal de Commissie handelen volgens de methode en de beginselen van objectiviteit, onpartijdigheid en billijkheid die in punt 5.1 van deze richtsnoeren zijn beschreven. Voor haar beoordeling zal de Commissie zich baseren op alle in punt 5.2 van deze richtsnoeren genoemde informatiebronnen (69) die na de vaststelling van de maatregelen door de Raad zijn verzameld. |
| --- | --- |

82.

| 83. | Indien de Commissie, na de beoordeling van de door de lidstaat ingediende schriftelijke kennisgeving of na de beoordeling van andere informatie die de Commissie na de vaststelling van de maatregelen door de Raad heeft verzameld, redelijkerwijs niet kan vaststellen dat de situatie die tot de vaststelling van de maatregelen heeft geleid, is verholpen, kan zij de betrokken lidstaat of een derde partij die over relevante informatie beschikt, om aanvullende informatie verzoeken alvorens haar beoordeling af te ronden, overeenkomstig artikel 7, lid 2, laatste alinea, en artikel 6, lid 4, van de conditionaliteitsverordening. |
| --- | --- |

83.

| 84. | De betrokken lidstaat moet de vereiste informatie verstrekken en kan de oorspronkelijk voorgestelde corrigerende maatregelen voorstellen of aanpassen om tegemoet te komen aan de bezwaren van de Commissie, binnen een door de Commissie vastgestelde termijn van ten minste één maand en ten hoogste drie maanden na de datum van kennisgeving of het verzoek om opmerkingen (70). Na deze uitwisselingen en de definitieve beoordeling van de Commissie zal deze, indien zij van oordeel is dat de situatie die tot de vaststelling van de maatregelen heeft geleid, is verholpen, bij de Raad een voorstel indienen voor een uitvoeringsbesluit tot opheffing van de vastgestelde maatregelen, overeenkomstig artikel 7, lid 2, van de conditionaliteitsverordening. Indien de Commissie van oordeel is dat de situatie die tot de vaststelling van de maatregelen heeft geleid, gedeeltelijk is verholpen, zal zij bij de Raad een voorstel indienen voor een uitvoeringsbesluit tot aanpassing van de vastgestelde maatregelen. |
| --- | --- |

84.

| 85. | Maatregelen kunnen worden opgeheven of aangepast wanneer de schendingen van de beginselen van de rechtsstaat ondanks hun voortduren geen gevolgen meer hebben voor de Uniebegroting of de bescherming van de financiële belangen van de Unie (71). Indien de Commissie van oordeel is dat de situatie die tot de vaststelling van de maatregelen heeft geleid, niet is verholpen, richt zij een met redenen omkleed besluit tot de betrokken lidstaat en stelt zij de Raad daarvan in kennis. |
| --- | --- |

85.

| 86. | Naast het waarborgen van de procedurele rechten van de betrokken lidstaat, zal de procedure ook worden gevoerd in overeenstemming met de beginselen van objectiviteit, non-discriminatie en gelijke behandeling van de betrokken lidstaat, en zal zij worden gevoerd volgens een onpartijdige en empirisch onderbouwde aanpak (72). Overeenkomstig overweging 23 van de conditionaliteitsverordening verbindt de Commissie zich ertoe haar rechten uit hoofde van artikel 237, VWEU en het reglement van orde van de Raad (73) zo goed mogelijk te benutten om ervoor te zorgen dat de Raad tijdig een besluit neemt over het voorstel tot opheffing of aanpassing van de maatregelen (74). |
| --- | --- |

86.

6.   Bescherming van de legitieme rechten van eindontvangers en begunstigden van uniefinanciering in het kader van de conditionaliteitsverordening

| 87. | Maatregelen die in het kader van de conditionaliteitsverordening worden vastgesteld, zullen financiële of economische gevolgen hebben. Dergelijke gevolgen moeten echter beperkt blijven tot de betrokken lidstaat of in specifieke gevallen tot bepaalde nationale entiteiten die de middelen beheren. Tenzij in het besluit tot vaststelling van de maatregelen anders is bepaald op basis van naar behoren gemotiveerde redenen overeenkomstig de toepasselijke regels van de Unie, mag het opleggen van die maatregelen geen afbreuk doen aan de reeds bestaande verplichtingen van overheidsinstanties of lidstaten om betalingen te verrichten aan de eindontvangers of begunstigden die recht hebben op dergelijke betalingen in het kader van het desbetreffende programma of fonds van de Unie. |
| --- | --- |

87.

| 88. | De maatregelen kunnen betrekking hebben op fondsen van de Unie of programma’s van de Unie in alle beheersvormen van de Uniebegroting, d.w.z. direct (beheerd door de diensten van de Commissie of via uitvoerende agentschappen (75)), indirect (door een van de in artikel 62, lid 1, punt c), van het Financieel Reglement bedoelde entiteiten) of samen met de lidstaten (gedeeld beheer (76)). |
| --- | --- |

88.

| 89. | Het opleggen van maatregelen doet geen afbreuk aan de reeds bestaande verplichtingen van overheidsinstanties of lidstaten om het programma of fonds uit te voeren in welke beheersvorm dan ook, met name hun wettelijke verplichtingen om betalingen te verrichten aan eindontvangers of begunstigden, zoals bepaald in de toepasselijke instrumenten van de Unie en de specifieke rechtshandelingen die dergelijke verplichtingen hebben gecreëerd, tenzij in het besluit tot vaststelling van de maatregelen anders is bepaald. |
| --- | --- |

89.

| 90. | Met andere woorden, de overheidsinstanties of de lidstaten kunnen de door de Raad vastgestelde passende maatregelen niet gebruiken als rechtvaardiging om zichzelf vrij te stellen van hun reeds bestaande verplichtingen ten aanzien van de eindontvangers of begunstigden met betrekking tot betalingen uit hoofde van de toepasselijke regels. |
| --- | --- |

90.

| 91. | Artikel 5, lid 2, van de conditionaliteitsverordening bepaalt dat de verplichting van overheidsinstanties of lidstaten om het programma of fonds uit te voeren niet wordt aangetast door het opleggen van passende maatregelen, en met name de verplichtingen die zij jegens eindontvangers of begunstigden hebben, tenzij in het besluit tot vaststelling van de maatregelen anders is bepaald. De Commissie is van mening dat de conclusie over de vraag of de rechten van begunstigden of eindontvangers rechtmatig door de passende maatregelen kunnen worden aangetast, een analyse per geval vereist, en de Commissie zal alle relevante informatie in dit verband beoordelen. In dit stadium is zij in beginsel van mening dat, wanneer de begunstigde of eindontvanger betrokken is geweest bij de schending van de beginselen van de rechtsstaat, bijvoorbeeld in gevallen van corruptie, systemische fraude en belangenconflicten, de maatregelen die krachtens de conditionaliteitsverordening moeten worden genomen, ook van invloed kunnen zijn op die begunstigde of ontvanger. Indien de Commissie op de hoogte is van dergelijke gevallen, zal zij in haar voorstel aan de Raad (i) haar conclusie opnemen over de vraag of bepaalde eindbegunstigden of ontvangers door de voorgestelde maatregelen moeten worden getroffen, (ii) de redenen die deze conclusie rechtvaardigen, en (iii) haar specifieke voorstel met betrekking tot die begunstigden of ontvangers. |
| --- | --- |

91.

Informatie-instrumenten en verslaglegging

| 92. | Begunstigden of eindontvangers van programma’s of fondsen van de Unie moeten op de hoogte worden gesteld van hun rechten uit hoofde van de conditionaliteitsverordening. Daartoe heeft de Commissie de speciale webpagina https://ec.europa.eu/info/strategy/eu-budget/protection-eu-budget/rule-law-conditionality-regulation_nl opgezet waar burgers, met inbegrip van begunstigden of eindontvangers, informeel advies kunnen vragen. Zij kunnen de Commissie ook informatie verstrekken over kwesties die relevant zijn voor de toepassing van de conditionaliteitsverordening door het klachtenformulier op die webpagina in te vullen en in te dienen bij de speciale mailbox BUDG-CONDITIONALITY-REGIME-COMPLAINTS@ec.europa.eu. De Commissie zal op haar webpagina informatie publiceren over de maatregelen die de Raad op voorstel van de Commissie heeft vastgesteld, zodat de begunstigden en eindontvangers op de hoogte zijn van de aan elke lidstaat opgelegde maatregelen. |
| --- | --- |

92.

| 93. | Indien de betrokken lidstaat na het opleggen van passende maatregelen door de Raad uit hoofde van de conditionaliteitsverordening weigert zijn betalingen aan begunstigden of eindontvangers van programma’s of middelen van de Unie waarop de maatregelen betrekking hebben, na te leven, moeten de betrokken begunstigden of eindontvangers eerst de zaak voorleggen aan de bevoegde nationale instanties door alle acties uit te voeren die krachtens de toepasselijke nationale voorschriften mogelijk zijn, met inbegrip van klachten bij de relevante instantie van de betrokken lidstaat. Indien dergelijke maatregelen niet beschikbaar of niet doeltreffend zijn (77), moeten de begunstigden de Commissie daarvan in kennis stellen en, indien mogelijk, relevante bewijzen in dit verband verstrekken. De lidstaten moeten ervoor zorgen dat juridische acties een passende follow-up krijgen, in overeenstemming met het toepasselijke rechtskader. |
| --- | --- |

93.

| 94. | Begunstigden of eindontvangers kunnen de Commissie in kennis stellen van mogelijke schendingen van artikel 5, lid 2, van de conditionaliteitsverordening, indien zij rechtstreeks betrokken zijn. In hun opmerkingen moeten begunstigden of eindontvangers duidelijk vermelden (i) de rechtsgrondslag van hun recht op betaling van de lidstaat, (ii) het verzuim van de lidstaat om te voldoen aan zijn verplichting om te betalen uit hoofde van de regels van het desbetreffende programma of fonds van de Unie, (iii) de reeds ondernomen juridische acties en de eventuele uitkomst daarvan, en alle nodige bewijsstukken en ondersteunende documentatie (indien beschikbaar) verstrekken om aan te tonen dat de desbetreffende gerechtelijke stappen zijn ondernomen, alsook dat de lidstaat zijn verplichtingen uit hoofde van artikel 5 van de conditionaliteitsverordening niet is nagekomen. De ingediende informatie moet alle in bijlage III bij deze richtsnoeren gevraagde informatie bevatten. |
| --- | --- |

94.

| 95. | Volgens artikel 339, VWEU en artikel 17 van het Statuut mogen de ambtenaren en andere personeelsleden van de Europese Unie geen informatie openbaar maken die onder de geheimhoudingsplicht valt. De Commissie zal er ook op toezien dat de voorschriften van Richtlijn (EU) 2019/1937 worden nageleefd (78). |
| --- | --- |

95.

| 96. | Bij de uitvoering van middelen van de Unie in gedeeld beheer zijn de lidstaten die betrokken zijn bij maatregelen die zijn vastgesteld op grond van de conditionaliteitsverordening, verplicht aan de Commissie verslag uit te brengen over de concrete stappen die zij hebben ondernomen om te voldoen aan hun verplichtingen om eindontvangers of begunstigden in het kader van het betrokken Uniefonds of -programma te betalen. Deze verslaglegging moet informatie en bewijzen van die naleving bevatten (bv. relevante boekhoudkundige gegevens en bewijsstukken) en moet om de drie maanden na de vaststelling van de maatregelen plaatsvinden (79). |
| --- | --- |

96.

| 97. | Op basis van de in artikel 5, lid 2, van de conditionaliteitsverordening bedoelde verslaglegging en elk ander door de betrokken lidstaat verstrekt bewijs of andere verzamelde informatie, onder meer via de informatie die zij van eindontvangers of begunstigden heeft ontvangen, zal de Commissie nagaan of is voldaan aan de betalingsverplichtingen ten aanzien van eindontvangers of begunstigden die zijn vastgesteld in de conditionaliteitsverordening en ander toepasselijk Unierecht met betrekking tot de uitvoering van financiering in gedeeld beheer. Waar nodig zal zij alles in het werk stellen om ervoor te zorgen dat alle door overheidsinstanties of lidstaten verschuldigde bedragen daadwerkelijk aan eindontvangers of begunstigden worden betaald overeenkomstig de relevante sectorspecifieke regels. Dit kan bijvoorbeeld de toepassing van financiële correcties in overeenstemming met het toepasselijke Unierecht inhouden (80). De Commissie kan ook besluiten om een inbreukprocedure in te leiden tegen de betrokken lidstaat om ervoor te zorgen dat de lidstaat de in artikel 5, lid 2, van de verordening vervatte verplichting naleeft. Alvorens maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat de lidstaten voldoen aan hun verplichting om de eindontvangers of begunstigden te betalen, ziet de Commissie erop toe dat de procedurele rechten van de betrokken lidstaat worden geëerbiedigd. |
| --- | --- |

97.

7.   Herziening van deze richtsnoeren

| 98. | De Commissie kan deze richtsnoeren te zijner tijd herzien om rekening te houden met ontwikkelingen in haar praktijk, relevante wijzigingen in de wetgeving van de Unie of relevante jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie, waarbij de rechtszekerheid wordt gewaarborgd. Bij de herziening van de richtsnoeren raadpleegt de Commissie de lidstaten en het Europees Parlement. |
| --- | --- |

98.

---

(1)  Zie arrest van 23 april 1986, Les Verts/Parlement, C-294/83, ECLI:EU:C:1986:166, punt 23. Zie ook arrest van 20 april 2021, Repubblika/Il-Prim Ministru, C-896/19, ECLI:EU:C:2021:311, punten 61-65.

(2)  Zie arrest van 16 februari 2022, Hongarije/Parlement en Raad, C-156/21, ECLI:EU:C:2022:97, punten 126 en 129.

(3)  Verordening (EU, Euratom) 2020/2092 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2020 betreffende een algemeen conditionaliteitsregime ter bescherming van de Uniebegroting (PB L 433I van 22.12.2020, blz. 1).

(4)  Zie arrest van 16 februari 2022, Polen/Parlement en Raad, C-157/21, ECLI:EU:C:2022:98, punt 188.

(5)  Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (PB L 193 van 30.7.2018, blz. 1).

(6)  Verordening (EU, Euratom) nr. 883/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 11 september 2013 betreffende onderzoeken door het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) (PB L 248 van 18.9.2013, blz. 1).

(7)  Verordening (EU) 2017/1939 van de Raad van 12 oktober 2017 betreffende nauwere samenwerking bij de instelling van het Europees Openbaar Ministerie (“EOM”) (PB L 283 van 31.10.2017, blz. 1).

(8)  Zie artikel 19, lid 1, VEU.

(9)  Zie arrest van 16 februari 2022, Hongarije/Parlement en Raad, C-156/21, ECLI:EU:C:2022:97, punt 165.

(10)  Zie arrest van 16 februari 2022, Polen/Parlement en Raad, C-157/21, ECLI:EU:C:2022:98, punt 288.

(11)  Zie arrest van 16 februari 2022, Polen/Parlement en Raad, C-157/21, ECLI:EU:C:2022:98, punt 154.

(12)  Zie arrest van 16 februari 2022, Hongarije/Parlement en Raad, C-156/21, ECLI:EU:C:2022:97, punt 227.

(13)  Zie arrest van 16 februari 2022, Hongarije/Parlement en Raad, C-156/21, ECLI:EU:C:2022:97, punt 229, en arrest van 16 februari 2022, Polen/Parlement en Raad, C-157/21, ECLI:EU:C:2022:98, punt 324.

(14)  Een lijst van indicatieve schendingen van de beginselen van de rechtsstaat is ook opgenomen in bijlage I bij de richtsnoeren.

(15)  Zie arrest van 16 februari 2022, Hongarije/Parlement en Raad, C-156/21, ECLI:EU:C:2022:97, punt 130, en arrest van 16 februari 2022, Polen/Parlement en Raad, C-157/21, ECLI:EU:C:2022:98, punt 148.

(16)  Zie arrest van 16 februari 2022, Hongarije/Parlement en Raad, C-156/21, ECLI:EU:C:2022:97, punt 131, en arrest van 16 februari 2022, Polen/Parlement en Raad, C-157/21, ECLI:EU:C:2022:98, punt 149.

(17)  Zie arrest van 16 februari 2022, Hongarije/Parlement en Raad, C-156/21, ECLI:EU:C:2022:97, punt 132, en arrest van 16 februari 2022, Polen/Parlement en Raad, C-157/21, ECLI:EU:C:2022:98, punt 150.

(18)  Een indicatieve lijst van deze specifieke situaties is ook opgenomen in bijlage I bij de richtsnoeren.

(19)  Zie arrest van 16 februari 2022, Hongarije/Parlement en Raad, C-156/21, ECLI:EU:C:2022:97, punt 143.

(20)  Zie arrest van 16 februari 2022, Hongarije/Parlement en Raad, C-156/-21, ECLI:EU:C:2022:97, punt 143.

(21)  Zie artikel 4, lid 2, punt g), van de conditionaliteitsverordening.

(22)  Zie de relevante bepalingen van Verordening (EU) 2017/1939 van de Raad, reeds aangehaald.

(23)  Dit doet geen afbreuk aan de verplichtingen van niet-deelnemende lidstaten om op grond van de toepasselijke regels van de Unie samen te werken met het EOM wanneer het EOM zijn bevoegdheden uitoefent in de deelnemende lidstaten en het om een dergelijke samenwerking verzoekt.

(24)  Conform de bepalingen van Verordening (EU, Euratom) nr. 883/2013, reeds aangehaald.

(25)  Deze verplichtingen zijn opgenomen in Verordening (EU, Euratom) nr. 883/2013. De in de richtsnoeren opgenomen lijst is niet-limitatief.

(26)  Artikel 8 van Verordening (EG, Euratom) nr. 883/2013.

(27)  Artikel 3 van Verordening (EG, Euratom) nr. 883/2013.

(28)  Artikel 7, lid 7, van Verordening (EU, Euratom) nr. 883/2013.

(29)  Artikel 5, lid 5, van Verordening (EU, Euratom) nr. 883/2013.

(30)  Artikel 11, leden 3 en 5, van Verordening (EG, Euratom) nr. 883/2013.

(31)  Zie arrest van 16 februari 2022, Hongarije/Parlement en Raad, C-156/21, ECLI:EU:C:2022:97, punt 294.

(32)  Zie arrest van 16 februari 2022, Hongarije/Parlement en Raad, C-156/21, ECLI:EU:C:2022:97, punt 301, en arrest van 16 februari 2022 Polen/Parlement en Raad, C-157/21, ECLI:EU:C:2022:98, punt 173.

(33)  Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

(34)  Zie arrest van 16 februari 2022, Polen/Parlement en Raad, C-157/21, ECLI:EU:C:2022:98, punt 186.

(35)  Zie arrest van 16 februari 2022, Hongarije/Parlement en Raad, C-156/21, ECLI:EU:C:2022:97, punt 265, en arrest van 16 februari 2022, Polen/Parlement en Raad, C-157/21, ECLI:EU:C:2022:98, punt 297.

(36)  Zie arrest van 16 februari 2022, Hongarije/Parlement en Raad, C-156/21, ECLI:EU:C:2022:97, punt 331, en arrest van 16 februari 2022, Polen/Parlement en Raad, C-157/21, ECLI:EU:C:2022:98, punt 361,

(37)  Zie arrest van 16 februari 2022, Hongarije/Parlement en Raad, C-156/21, ECLI:EU:C:2022:97, punt 332.

(38)  Zie arrest van 16 februari 2022, Hongarije/Parlement en Raad, C-156/21, ECLI:EU:C:2022:97, punt 262.

(39)  Zie arrest van 16 februari 2022, Hongarije/Parlement en Raad, C-156/21, ECLI:EU:C:2022:97, punt 266, en arrest van 16 februari 2022, Polen/Parlement en Raad, C-157/21, ECLI:EU:C:2022:98, punt 298.

(40)  Zie arrest van 16 februari 2022, Hongarije/Parlement en Raad, C-156/21, ECLI:EU:C:2022:97, punt 262.

(41)  Zie arrest van 16 februari 2022, Polen/Parlement en Raad, C-157/21, ECLI:EU:C:2022:98, punt 288.

(42)  Zie artikel 135 van het Financieel Reglement.

(43)  Zie artikel 101, lid 8, van het Financieel Reglement; zie bijvoorbeeld ook de artikelen 96, 97 en 104 van Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het Instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (“GB-verordening”) (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 159) en artikel 52 van Verordening (EU) nr. 1306/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 inzake de financiering, het beheer en de monitoring van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en tot intrekking van Verordeningen (EEG) nr. 352/78, (EG) nr. 165/94, (EG) nr. 2799/98, (EG) nr. 814/2000, (EG) nr. 1290/2005 en (EG) nr. 485/2008 van de Raad (PB L 347 van 20.12.2013, blz. 549).

(44)  Zie artikel 63, lid 2, van het Financieel Reglement; zie bijvoorbeeld ook artikel 69, lid 3, en artikel 103 van de GB-verordening, alsook artikel 58 van Verordening (EU) nr. 1306/2013 en, met ingang van 1 januari 2023, artikel 57 van Verordening (EU) 2021/2116 van het Europees Parlement en de Raad van 2 december 2021 inzake de financiering, het beheer en de monitoring van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1306/2013 (PB L 435 van 6.12.2021, blz. 187).

(45)  Betalingen kunnen worden onderbroken indien: a) er aanwijzingen zijn voor een ernstige tekortkoming waartegen geen corrigerende maatregelen zijn genomen; b) de Commissie aanvullende verificaties moet verrichten naar aanleiding van informatie waaruit blijkt dat uitgaven in een betalingsaanvraag mogelijk verband houden met een onregelmatigheid. Betalingen kunnen worden geschorst indien: a) de lidstaat heeft nagelaten de nodige maatregelen te nemen om een einde te maken aan de situatie die aanleiding geeft tot een onderbreking krachtens artikel 96 van de GB-verordening; b) er sprake is van een ernstige tekortkoming; c) de uitgaven in de betalingsaanvragen verband houden met een onregelmatigheid waarvoor geen corrigerende maatregelen zijn genomen; d) de Commissie een met redenen omkleed advies heeft uitgebracht in verband met een inbreukprocedure als bedoeld in artikel 258 VWEU met betrekking tot een aangelegenheid die de wettigheid en regelmatigheid van die uitgaven in gevaar brengt. Er worden financiële correcties toegepast indien: a) er sprake is van een ernstige tekortkoming die een risico inhoudt voor de reeds aan het programma betaalde steun uit de fondsen; b) de uitgaven in goedgekeurde rekeningen onregelmatig zijn en dit niet door de lidstaat is ontdekt en gemeld; c) de lidstaat niet aan zijn verplichtingen uit hoofde van artikel 97 heeft voldaan voordat de procedure voor financiële correctie door de Commissie werd ingesteld.

(46)  Zie overweging 15 van de conditionaliteitsverordening.

(47)  Zie artikel 5 van de conditionaliteitsverordening.

(48)  Zie artikel 5, lid 3, van de conditionaliteitsverordening.

(49)  Zie arrest van 16 februari 2022, Hongarije/Parlement en Raad, C-156/21, ECLI:EU:C:2022:97, punt 112.

(50)  Zie artikel 5, lid 3, van de conditionaliteitsverordening.

(51)  Zie arrest van 16 februari 2022, Hongarije/Parlement en Raad, C-156/21, ECLI:EU:C:2022:97, punt 331, en arrest van 16 februari 2022, Polen/Parlement en Raad, C-157/21, ECLI:EU:C:2022:98, punt 361.

(52)  Zie overweging 18 van de conditionaliteitsverordening.

(53)  Zie arrest van 16 februari 2022, Hongarije/Parlement en Raad, C-156/21, ECLI:EU:C:2022:97, punt 332.

(54)  Zie artikel 5, lid 3, van de conditionaliteitsverordening.

(55)  Bijvoorbeeld wanneer wordt vastgesteld dat de schending van de beginselen van de rechtsstaat gevolgen heeft voor de ontvangsten van de Uniebegroting.

(56)  Zie arrest van 16 februari 2022, Hongarije/Parlement en Raad, C-156/21, ECLI:EU:C:2022:97, punt 275.

(57)  Zie overweging 16 van de conditionaliteitsverordening.

(58)  Zie onder meer arrest van 20 september 1988, Koninkrijk Spanje/Raad van de Europese Gemeenschappen, 203/86, ECLI:EU:C:1988:420, punt 25. Voor een recentere zaak zie het arrest van 8 oktober 2020, FT/Universitatea “Lucian Blaga” Sibiu e.a., C-644/19, ECLI:EU:C:2020:810, punt 44.

(59)  Zie arrest van 16 februari 2022, Hongarije/Parlement en Raad, C-156/21, ECLI:EU:C:2022:97, punten 233 en 235, en arrest van 16 februari 2022, Polen/Parlement en Raad, C-157/21, ECLI:EU:C:2022:98, punten 265 en 283.

(60)  Zie arrest van 16 februari 2022, Hongarije/Parlement en Raad, C-156/21, ECLI:EU:C:2022:97, punt 240.

(61)  Dit doet geen afbreuk aan de bescherming van de legitieme rechten van eindontvangers en begunstigden van Uniefinanciering in het kader van de conditionaliteitsverordening (zie punt 6 hieronder).

(62)  Een lijst van deze andere bronnen, waaronder het klachtenformulier voor een schending van het Unierecht, is te vinden op https://ec.europa.eu/info/about-european-commission/contact/problems-and-complaints/complaints-about-breaches-eu-law/how-make-complaint-eu-level_nl.

(63)  Richtlijn (EU) 2019/1937 van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2019 inzake de bescherming van personen die schendingen van het Unierecht melden (PB L 305 van 26.11.2019, blz. 17).

(64)  Zie artikel 6, lid 5, van de conditionaliteitsverordening.

(65)  Zie artikel 6, lid 7, van de conditionaliteitsverordening.

(66)  Zie overweging 26 van de conditionaliteitsverordening.

(67)  Besluit 2009/937/EU van de Raad van 1 december 2009 houdende vaststelling van zijn reglement van orde (PB L 325 van 11.12.2009, blz. 35).

(68)  Zie artikel 6, lid 10, van de conditionaliteitsverordening.

(69)  In overeenstemming met artikel 7, lid 2, laatste alinea, en artikel 6, lid 3, van de conditionaliteitsverordening.

(70)  Zie artikel 7, lid 2, laatste zin, in samenhang met artikel 6, lid 5, van de conditionaliteitsverordening.

(71)  Zie arrest van 16 februari 2022, Hongarije/Parlement en Raad, C-156/21, ECLI:EU:C:2022:97, punt 178 en arrest van 16 februari 2022, Polen/Parlement en Raad, C-157/21, ECLI:EU:C:2022:98, punt 217.

(72)  Zie overweging 26 van de conditionaliteitsverordening.

(73)  Besluit 2009/937/EU van de Raad van 1 december 2009 houdende vaststelling van zijn reglement van orde (PB L 325 van 11.12.2009, blz. 35).

(74)  Zie artikel 6, lid 10, van de conditionaliteitsverordening.

(75)  Zie artikel 62, lid 1, punt a), van het Financieel Reglement.

(76)  Zie artikel 63 van het Financieel Reglement.

(77)  Bijvoorbeeld in gevallen waarin de nationale instanties hun antwoord/besluit over de acties van de begunstigde op onredelijke wijze uitstellen.

(78)  Meer informatie over hoe de Commissie klachten behandelt, is te vinden op: https://ec.europa.eu/info/about-european-commission/contact/problems-and-complaints/complaints-about-breaches-eu-law/how-make-complaint-eu-level_nl

(79)  Zie artikel 5, lid 2, en overweging 19 van de conditionaliteitsverordening.

(80)  Zie overweging 19 van de conditionaliteitsverordening.

---

BIJLAGE I

Schendingen van de beginselen van de rechtsstaat

Voorbeelden van schendingen van de beginselen van de rechtsstaat (artikel 3 van de conditionaliteitsverordening)

| a) | Het in gevaar brengen van de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht. Dienaangaande wordt in overweging 10 van de conditionaliteitsverordening gesteld: “De onafhankelijkheid van de rechterlijke macht veronderstelt met name dat de betrokken rechterlijke instantie haar rechtsprekende taken zowel volgens de toepasselijke voorschriften als in de praktijk volstrekt autonoom kan uitoefenen, zonder onderworpen te zijn aan enige hiërarchische beperkingen of ondergeschikt te zijn aan een andere instantie, en zonder van waar dan ook bevelen of instructies te ontvangen, en dat de betrokken rechterlijke instantie aldus beschermd is tegen tussenkomst of druk van buitenaf die de onafhankelijke oordeelsvorming van haar leden kan belemmeren en hun beslissingen kan beïnvloeden. Voor deze waarborgen van onafhankelijkheid en onpartijdigheid zijn regels nodig, met name met betrekking tot de samenstelling van de instantie en de benoeming, de ambtstermijn en de gronden voor wraking en afzetting van haar leden, teneinde bij rechtsonderhorigen elke redelijke twijfel weg te nemen wat betreft de invloed van externe factoren op deze instantie en haar neutraliteit ten opzichte van de in het geding zijnde belangen.”

  Volgens de jurisprudentie van het Hof van Justitie “veronderstelt het aspect van onafhankelijkheid met name dat de betrokken instantie haar rechtsprekende taken volledig autonoom uitoefent, zonder enig hiërarchisch verband en zonder aan wie dan ook ondergeschikt te zijn of van waar dan ook bevelen of instructies te ontvangen, en aldus beschermd is tegen tussenkomsten of druk van buitenaf die de onafhankelijkheid van de oordeelsvorming van haar leden in aan hen voorgelegde geschillen in gevaar zouden kunnen brengen”
   (1). |
| --- | --- |

a)

Het in gevaar brengen van de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht. Dienaangaande wordt in overweging 10 van de conditionaliteitsverordening gesteld: “De onafhankelijkheid van de rechterlijke macht veronderstelt met name dat de betrokken rechterlijke instantie haar rechtsprekende taken zowel volgens de toepasselijke voorschriften als in de praktijk volstrekt autonoom kan uitoefenen, zonder onderworpen te zijn aan enige hiërarchische beperkingen of ondergeschikt te zijn aan een andere instantie, en zonder van waar dan ook bevelen of instructies te ontvangen, en dat de betrokken rechterlijke instantie aldus beschermd is tegen tussenkomst of druk van buitenaf die de onafhankelijke oordeelsvorming van haar leden kan belemmeren en hun beslissingen kan beïnvloeden. Voor deze waarborgen van onafhankelijkheid en onpartijdigheid zijn regels nodig, met name met betrekking tot de samenstelling van de instantie en de benoeming, de ambtstermijn en de gronden voor wraking en afzetting van haar leden, teneinde bij rechtsonderhorigen elke redelijke twijfel weg te nemen wat betreft de invloed van externe factoren op deze instantie en haar neutraliteit ten opzichte van de in het geding zijnde belangen.”

Volgens de jurisprudentie van het Hof van Justitie “veronderstelt het aspect van onafhankelijkheid met name dat de betrokken instantie haar rechtsprekende taken volledig autonoom uitoefent, zonder enig hiërarchisch verband en zonder aan wie dan ook ondergeschikt te zijn of van waar dan ook bevelen of instructies te ontvangen, en aldus beschermd is tegen tussenkomsten of druk van buitenaf die de onafhankelijkheid van de oordeelsvorming van haar leden in aan hen voorgelegde geschillen in gevaar zouden kunnen brengen”
   (1).

| b) | Het niet voorkomen, corrigeren of bestraffen van willekeurige of onwettige besluiten van overheidsinstanties, onder meer door







  — | rechtshandhavingsinstanties, |
| --- | --- | --- |

b)

Het niet voorkomen, corrigeren of bestraffen van willekeurige of onwettige besluiten van overheidsinstanties, onder meer door

—

rechtshandhavingsinstanties,

| — | financiële en personele middelen in te houden die van invloed zijn op hun goede werking, |
| --- | --- |

—

financiële en personele middelen in te houden die van invloed zijn op hun goede werking,

| — | verzuim om de afwezigheid van belangenconflicten te waarborgen. |
| --- | --- |

—

verzuim om de afwezigheid van belangenconflicten te waarborgen.

Volgens de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie kunnen deze situaties leiden tot schending van het beginsel van het verbod van willekeur van de uitvoerende macht of van het beginsel van effectieve rechterlijke bescherming (2).

| c) | Beperking van de beschikbaarheid en doeltreffendheid van rechtsmiddelen, onder meer door







  — | restrictieve procedureregels, |
| --- | --- | --- |

c)

Beperking van de beschikbaarheid en doeltreffendheid van rechtsmiddelen, onder meer door

—

restrictieve procedureregels,

| — | gebrekkige uitvoering van arresten, |
| --- | --- |

—

gebrekkige uitvoering van arresten,

| — | beperking van de doeltreffendheid van het onderzoek, de vervolging of de bestraffing van schendingen van de wet. |
| --- | --- |

—

beperking van de doeltreffendheid van het onderzoek, de vervolging of de bestraffing van schendingen van de wet.

In verband met het bovenstaande wordt in de overwegingen 8 en 9 van de conditionaliteitsverordening het volgende verklaard:

| “(8) | Goed financieel beheer kan enkel door de lidstaten worden verzekerd indien de overheidsinstanties overeenkomstig het recht handelen, indien gevallen van fraude, waaronder belastingfraude, belastingontduiking, corruptie, belangenconflicten of andere schendingen van het recht effectief door onderzoeks- en vervolgingsinstanties worden vervolgd en indien willekeurige of onwettige beslissingen van overheidsinstanties, met inbegrip van rechtshandhavingsinstanties, onderworpen kunnen worden aan effectieve rechterlijke toetsing door onafhankelijke gerechten en het Hof van Justitie van de Europese Unie. |
| --- | --- |

“(8)

| (9) | De onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechterlijke macht moet te allen tijde worden gewaarborgd, en onderzoeks- en vervolgingsinstanties moeten hun taken naar behoren kunnen uitvoeren. De rechterlijke macht en onderzoeks- en vervolgingsinstanties moeten worden voorzien van toereikende financiële en personele middelen en procedures om effectief te kunnen optreden en op een wijze die het recht op een onpartijdig gerecht, met inbegrip van de eerbiediging van de rechten van de verdediging, volledig in acht neemt. Onherroepelijke rechterlijke uitspraken moeten daadwerkelijk worden uitgevoerd. Deze voorwaarden zijn vereist als minimale waarborg tegen onwettige en willekeurige besluiten van overheidsinstanties die de financiële belangen van de Unie zouden kunnen schaden.” |
| --- | --- |

(9)

Voorbeelden van specifieke situaties of gedragingen van instanties (3)
  die mogelijk te maken hebben met schendingen van de beginselen van de rechtsstaat (artikel 4, lid 2, van de conditionaliteitsverordening)

Voorbeelden van specifieke situaties of gedragingen van instanties

3

die mogelijk te maken hebben met schendingen van de beginselen van de rechtsstaat (artikel 4, lid 2, van de conditionaliteitsverordening)

| a) | De goede werking van de instanties die de Uniebegroting uitvoeren, met inbegrip van leningen en andere door de Uniebegroting gegarandeerde instrumenten, met name in het kader van procedures voor overheidsopdrachten of subsidies. |
| --- | --- |

a)

De goede werking van de instanties die de Uniebegroting uitvoeren, met inbegrip van leningen en andere door de Uniebegroting gegarandeerde instrumenten, met name in het kader van procedures voor overheidsopdrachten of subsidies.

De goede werking van de instanties die de Uniebegroting uitvoeren, met inbegrip van leningen en andere door de Uniebegroting gegarandeerde instrumenten, met name in het kader van procedures voor overheidsopdrachten of subsidies.

| b) | De goede werking van de instanties die financiële controle, toezicht en audit uitvoeren, en van doeltreffende en transparante systemen voor financieel beheer en verantwoording — in dit verband heeft het Hof van Justitie verduidelijkt dat de uitdrukking “doeltreffende en transparante systemen voor financieel beheer en verantwoording” verwijst naar het begrip “financieel beheer”, dat valt onder het begrip “goed financieel beheer” in de Verdragen zelf, met name in artikel 310, lid 5, en artikel 317, eerste alinea, VWEU, en dat in artikel 2, lid 59, van het Financieel Reglement wordt gedefinieerd als de uitvoering van de begroting overeenkomstig de beginselen van zuinigheid, efficiëntie en doeltreffendheid. De uitdrukking “financiële verantwoording” van haar kant weerspiegelt met name de verplichtingen inzake financiële controle, toezicht en audit als bedoeld in artikel 4, lid 2, punt b), van de conditionaliteitsverordening, terwijl de uitdrukking “doeltreffende en transparante systemen” de vaststelling van een geordend geheel van regels impliceert die op doeltreffende en transparante wijze het genoemde financieel beheer en de genoemde verantwoordingsplicht waarborgen
   (4).
  Het Hof van Justitie heeft ook verduidelijkt dat de uitdrukking “financiële verantwoordingsplicht” met name de in artikel 4, lid 2, punt b), genoemde verplichtingen op het gebied van financiële controle, toezicht en audit weerspiegelt, terwijl de uitdrukking “doeltreffende en transparante systemen” de vaststelling van een geordende reeks regels impliceert die het financiële beheer en de verantwoordingsplicht op doeltreffende en transparante wijze waarborgen.
   (5) |
| --- | --- |

b)

De goede werking van de instanties die financiële controle, toezicht en audit uitvoeren, en van doeltreffende en transparante systemen voor financieel beheer en verantwoording — in dit verband heeft het Hof van Justitie verduidelijkt dat de uitdrukking “doeltreffende en transparante systemen voor financieel beheer en verantwoording” verwijst naar het begrip “financieel beheer”, dat valt onder het begrip “goed financieel beheer” in de Verdragen zelf, met name in artikel 310, lid 5, en artikel 317, eerste alinea, VWEU, en dat in artikel 2, lid 59, van het Financieel Reglement wordt gedefinieerd als de uitvoering van de begroting overeenkomstig de beginselen van zuinigheid, efficiëntie en doeltreffendheid. De uitdrukking “financiële verantwoording” van haar kant weerspiegelt met name de verplichtingen inzake financiële controle, toezicht en audit als bedoeld in artikel 4, lid 2, punt b), van de conditionaliteitsverordening, terwijl de uitdrukking “doeltreffende en transparante systemen” de vaststelling van een geordend geheel van regels impliceert die op doeltreffende en transparante wijze het genoemde financieel beheer en de genoemde verantwoordingsplicht waarborgen
   (4).

De goede werking van de instanties die financiële controle, toezicht en audit uitvoeren, en van doeltreffende en transparante systemen voor financieel beheer en verantwoording — in dit verband heeft het Hof van Justitie verduidelijkt dat de uitdrukking “doeltreffende en transparante systemen voor financieel beheer en verantwoording” verwijst naar het begrip “financieel beheer”, dat valt onder het begrip “goed financieel beheer” in de Verdragen zelf, met name in artikel 310, lid 5, en artikel 317, eerste alinea, VWEU, en dat in artikel 2, lid 59, van het Financieel Reglement wordt gedefinieerd als de uitvoering van de begroting overeenkomstig de beginselen van zuinigheid, efficiëntie en doeltreffendheid. De uitdrukking “financiële verantwoording” van haar kant weerspiegelt met name de verplichtingen inzake financiële controle, toezicht en audit als bedoeld in artikel 4, lid 2, punt b), van de conditionaliteitsverordening, terwijl de uitdrukking “doeltreffende en transparante systemen” de vaststelling van een geordend geheel van regels impliceert die op doeltreffende en transparante wijze het genoemde financieel beheer en de genoemde verantwoordingsplicht waarborgen

4

Het Hof van Justitie heeft ook verduidelijkt dat de uitdrukking “financiële verantwoordingsplicht” met name de in artikel 4, lid 2, punt b), genoemde verplichtingen op het gebied van financiële controle, toezicht en audit weerspiegelt, terwijl de uitdrukking “doeltreffende en transparante systemen” de vaststelling van een geordende reeks regels impliceert die het financiële beheer en de verantwoordingsplicht op doeltreffende en transparante wijze waarborgen.

5

| c) | De goede werking van de diensten voor opsporings en vervolging met betrekking tot het onderzoek naar en de vervolging van:







  — | fraude, met inbegrip van belastingfraude, met name wanneer deze ertoe kan leiden dat geen belastingen zoals btw en douanerechten worden geïnd die rechtstreeks van invloed zijn op de middelen die de Unie nodig heeft om haar doelstellingen te verwezenlijken en haar beleid uit te voeren; |
| --- | --- | --- |

c)

De goede werking van de diensten voor opsporings en vervolging met betrekking tot het onderzoek naar en de vervolging van:

De goede werking van de diensten voor opsporings en vervolging met betrekking tot het onderzoek naar en de vervolging van:

—

fraude, met inbegrip van belastingfraude, met name wanneer deze ertoe kan leiden dat geen belastingen zoals btw en douanerechten worden geïnd die rechtstreeks van invloed zijn op de middelen die de Unie nodig heeft om haar doelstellingen te verwezenlijken en haar beleid uit te voeren;

fraude, met inbegrip van belastingfraude, met name wanneer deze ertoe kan leiden dat geen belastingen zoals btw en douanerechten worden geïnd die rechtstreeks van invloed zijn op de middelen die de Unie nodig heeft om haar doelstellingen te verwezenlijken en haar beleid uit te voeren;

| — | corruptie of andere schendingen van het Unierecht betreffende de uitvoering van de Uniebegroting of de bescherming van de financiële belangen van de Unie. |
| --- | --- |

—

corruptie of andere schendingen van het Unierecht betreffende de uitvoering van de Uniebegroting of de bescherming van de financiële belangen van de Unie.

corruptie of andere schendingen van het Unierecht betreffende de uitvoering van de Uniebegroting of de bescherming van de financiële belangen van de Unie.

| d) | De effectieve rechterlijke toetsing door onafhankelijke gerechten van handelingen of nalatigheden van de in artikel 4, lid 2, punten a), b) en c), van de conditionaliteitsverordening bedoelde instanties.

  Meer bepaald wordt in overweging 9 van de conditionaliteitsverordening verklaard dat de rechterlijke macht en onderzoeks- en vervolgingsinstanties moeten worden voorzien van toereikende financiële en personele middelen en procedures om effectief te kunnen optreden en op een wijze die het recht op een onpartijdig gerecht, met inbegrip van de eerbiediging van de rechten van de verdediging, volledig in acht neemt. Onherroepelijke rechterlijke uitspraken moeten daadwerkelijk worden uitgevoerd. Deze voorwaarden zijn vereist als minimale waarborg tegen onwettige en willekeurige besluiten van overheidsinstanties die de financiële belangen van de Unie zouden kunnen schaden. |
| --- | --- |

d)

De effectieve rechterlijke toetsing door onafhankelijke gerechten van handelingen of nalatigheden van de in artikel 4, lid 2, punten a), b) en c), van de conditionaliteitsverordening bedoelde instanties.

De effectieve rechterlijke toetsing door onafhankelijke gerechten van handelingen of nalatigheden van de in artikel 4, lid 2, punten a), b) en c), van de conditionaliteitsverordening bedoelde instanties.

Meer bepaald wordt in overweging 9 van de conditionaliteitsverordening verklaard dat de rechterlijke macht en onderzoeks- en vervolgingsinstanties moeten worden voorzien van toereikende financiële en personele middelen en procedures om effectief te kunnen optreden en op een wijze die het recht op een onpartijdig gerecht, met inbegrip van de eerbiediging van de rechten van de verdediging, volledig in acht neemt. Onherroepelijke rechterlijke uitspraken moeten daadwerkelijk worden uitgevoerd. Deze voorwaarden zijn vereist als minimale waarborg tegen onwettige en willekeurige besluiten van overheidsinstanties die de financiële belangen van de Unie zouden kunnen schaden.

| e) | Het voorkomen en bestraffen van fraude, met inbegrip van belastingfraude, corruptie of andere schendingen van het Unierecht betreffende de uitvoering van de Uniebegroting of de bescherming van de financiële belangen van de Unie, en het opleggen van doeltreffende en afschrikkende sancties aan ontvangers door nationale gerechten of administratieve autoriteiten. |
| --- | --- |

e)

Het voorkomen en bestraffen van fraude, met inbegrip van belastingfraude, corruptie of andere schendingen van het Unierecht betreffende de uitvoering van de Uniebegroting of de bescherming van de financiële belangen van de Unie, en het opleggen van doeltreffende en afschrikkende sancties aan ontvangers door nationale gerechten of administratieve autoriteiten.

Het voorkomen en bestraffen van fraude, met inbegrip van belastingfraude, corruptie of andere schendingen van het Unierecht betreffende de uitvoering van de Uniebegroting of de bescherming van de financiële belangen van de Unie, en het opleggen van doeltreffende en afschrikkende sancties aan ontvangers door nationale gerechten of administratieve autoriteiten.

| f) | De terugvordering van onverschuldigd betaalde middelen. |
| --- | --- |

f)

De terugvordering van onverschuldigd betaalde middelen.

De terugvordering van onverschuldigd betaalde middelen.

| g) | Doeltreffende en tijdige samenwerking met het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) en, onder voorbehoud van de deelname van de betrokken lidstaat, met het Europees Openbaar Ministerie (EOM) bij hun onderzoeken of vervolgingen op grond van de toepasselijke handelingen van de Unie, overeenkomstig het beginsel van loyale samenwerking. |
| --- | --- |

g)

Doeltreffende en tijdige samenwerking met het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) en, onder voorbehoud van de deelname van de betrokken lidstaat, met het Europees Openbaar Ministerie (EOM) bij hun onderzoeken of vervolgingen op grond van de toepasselijke handelingen van de Unie, overeenkomstig het beginsel van loyale samenwerking.

Doeltreffende en tijdige samenwerking met het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) en, onder voorbehoud van de deelname van de betrokken lidstaat, met het Europees Openbaar Ministerie (EOM) bij hun onderzoeken of vervolgingen op grond van de toepasselijke handelingen van de Unie, overeenkomstig het beginsel van loyale samenwerking.

---

(1)  Arrest van 27 februari 2018, Associação Sindical dos Juízes Portugueses/Tribunal de Contas, C-64/16, ECLI:EU:C:2018:117, punt 44. Zie onder meer de arresten van 24 juni 2019, Commissie/Republiek Polen, C-619/18, ECLI:EU:C:2019:531, en 20 april 2021, Repubblika/Il-Prim Ministru, C-896/19, ECLI:EU:C:2021:311.

1

(2)  Zie arrest van 16 februari 2022, Hongarije/Parlement en Raad, C-156/21, ECLI:EU:C:2022:97, punt 245 en de aldaar aangehaalde rechtspraak.

2

(3)  Deze voorbeelden zijn louter indicatief, aangezien andere situaties of gedragingen van instanties die relevant zijn voor het goed financieel beheer van de Uniebegroting of de bescherming van de financiële belangen van de Unie, ook onder het toepassingsgebied van de verordening inzake conditionaliteit kunnen vallen (zie artikel 4, lid 2, punt h)).

3

(4)  Zie arrest van 16 februari 2022, Polen/Parlement en Raad, C-157/21, ECLI:EU:C:2022:98, punt 333.

4

(5)  Zie arrest van 16 februari 2022, Polen/Parlement en Raad, C-157/21, ECLI:EU:C:2022:98, punt 333.

5

---

BIJLAGE II

Elementen die moeten worden opgenomen in de klacht over vermeende schendingen van de beginselen van de rechtsstaat op grond van de conditionaliteitsverordening

Klagers moeten de volgende gegevens verstrekken wanneer zij contact opnemen met de Commissie over vermeende schendingen van de beginselen van de rechtsstaat in het kader van de conditionaliteitsverordening:

| — | naam en contactgegevens (1); |
| --- | --- |

—

naam en contactgegevens (1);

| — | informatie over de wijze waarop de rechtsstaat zou zijn geschonden (met inbegrip van de handelingen of nalatigheden van overheidsinstanties die naar verluidt schendingen zijn van de beginselen van de rechtsstaat) en relevant bewijsmateriaal; |
| --- | --- |

—

informatie over de wijze waarop de rechtsstaat zou zijn geschonden (met inbegrip van de handelingen of nalatigheden van overheidsinstanties die naar verluidt schendingen zijn van de beginselen van de rechtsstaat) en relevant bewijsmateriaal;

| — | informatie over de wijze waarop de vermeende schending relevant is voor de conditionaliteitsverordening (beschrijving van de wijze waarop zij de Uniebegroting of de financiële belangen van de Unie op voldoende rechtstreekse wijze aantast of dreigt aan te tasten) en relevant bewijsmateriaal; |
| --- | --- |

—

informatie over de wijze waarop de vermeende schending relevant is voor de conditionaliteitsverordening (beschrijving van de wijze waarop zij de Uniebegroting of de financiële belangen van de Unie op voldoende rechtstreekse wijze aantast of dreigt aan te tasten) en relevant bewijsmateriaal;

| — | lijst van bewijsstukken die — indien daarom wordt verzocht — aan de Commissie kunnen worden toegezonden. |
| --- | --- |

—

lijst van bewijsstukken die — indien daarom wordt verzocht — aan de Commissie kunnen worden toegezonden.

Om de indiening van informatie die relevant is voor de toepassing van de conditionaliteitsverordening, te vergemakkelijken en ervoor te zorgen dat de Commissie relevante en gestructureerde informatie ontvangt, kan het onderstaande model, zoals beschikbaar op de webpagina https://ec.europa.eu/info/strategy/eu-budget/protection-eu-budget/rule-law-conditionality-regulation_nl, worden gebruikt.

EUROPESE COMMISSIE

Klacht — Schending van de beginselen van de rechtsstaat waardoor de Uniebegroting of de financiële belangen worden aangetast

Verordening 2020/2092 betreffende een algemeen conditionaliteitsregime ter bescherming van de Uniebegroting (conditionaliteitsverordening).

Dit klachtenformulier dient om de Europese Commissie in kennis te stellen van schendingen van de beginselen van de rechtsstaat in een lidstaat die voldoende rechtstreekse gevolgen hebben of dreigen te hebben voor het goed financieel beheer van de Uniebegroting of de bescherming van de financiële belangen van de Unie.

Om de Europese Commissie in kennis te stellen van alle andere klachten in verband met de rechtsstaat, gelieve in plaats daarvan het klachtenformulier te gebruiken dat beschikbaar is op https://ec.europa.eu/assets/sg/report-a-breach/complaints_nl/index.html

| Alle velden met een * zijn verplicht. Wees zo kort en duidelijk mogelijk. Gebruik eventueel een extra blad. |
| --- |

Alle velden met een * zijn verplicht. Wees zo kort en duidelijk mogelijk. Gebruik eventueel een extra blad.

1.   Identiteit en contactgegevens

| | Klager* | Uw vertegenwoordiger (indien van toepassing): |
| --- | --- | --- |
| Aanspreekvorm* Dhr./Mevr. | | |
| Voornaam* | | |
| Achternaam* | | |
| Organisatie | | |
| Adres* | | |
| Plaats* | | |
| Postcode* | | |
| Land* | | |
| Telefoonnummer | | |
| E-mail | | |
| Taal* | | |
| Moeten we de correspondentie naar u sturen, of naar uw vertegenwoordiger?* | ☐ | ☐ |

Klager*

Uw vertegenwoordiger (indien van toepassing):

Aanspreekvorm* Dhr./Mevr.

Voornaam*

Achternaam*

Organisatie

Adres*

Plaats*

Postcode*

Land*

Telefoonnummer

E-mail

Taal*

Moeten we de correspondentie naar u sturen, of naar uw vertegenwoordiger?*

☐

☐

2.   Wat is de verweten schending van de beginselen van de rechtsstaat?*

| het in gevaar brengen van de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht | ☐ |
| --- | --- |
| het niet voorkomen, corrigeren of bestraffen van willekeurige of onwettige besluiten van overheidsinstanties, met inbegrip van rechtshandhavingsinstanties, onder meer door financiële en personele middelen in te houden die op hun goede werking betrekking hebben | ☐ |
| verzuim om de afwezigheid van belangenconflicten te waarborgen | ☐ |
| beperking van de beschikbaarheid en doeltreffendheid van rechtsmiddelen, onder meer door restrictieve procedureregels en gebrekkige uitvoering van arresten | ☐ |
| beperking van de doeltreffende opsporing, vervolging of bestraffing van schendingen van het recht | ☐ |
| overige | Gelieve toe te lichten. |

het in gevaar brengen van de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht

☐

het niet voorkomen, corrigeren of bestraffen van willekeurige of onwettige besluiten van overheidsinstanties, met inbegrip van rechtshandhavingsinstanties, onder meer door financiële en personele middelen in te houden die op hun goede werking betrekking hebben

☐

verzuim om de afwezigheid van belangenconflicten te waarborgen

☐

beperking van de beschikbaarheid en doeltreffendheid van rechtsmiddelen, onder meer door restrictieve procedureregels en gebrekkige uitvoering van arresten

☐

beperking van de doeltreffende opsporing, vervolging of bestraffing van schendingen van het recht

☐

overige

Gelieve toe te lichten.

3.   Waarvoor heeft volgens u de vermeende schending van de beginselen van de rechtsstaat als vermeld in punt 2 hierboven gevolgen?*

(meer dan een antwoord mogelijk)

| het behoorlijk functioneren van de overheidsinstanties die uitvoering geven aan de Uniebegroting, waaronder leningen en andere door de Uniebegroting gegarandeerde instrumenten, met name in het kader van openbare aanbestedings- of subsidieprocedures | ☐ |
| --- | --- |
| het behoorlijk functioneren van de overheidsinstanties die de financiële controle, monitoring en audits uitvoeren, en de goede werking van effectieve en transparante systemen voor financieel beheer en verantwoording | ☐ |
| het behoorlijk functioneren van onderzoeks- en vervolgingsinstanties met betrekking tot het onderzoek en de vervolging van fraude, waaronder belastingfraude, corruptie of andere schendingen van het Unierecht in verband met de uitvoering van de Uniebegroting of met de bescherming van de financiële belangen van de Unie | ☐ |
| de effectieve rechterlijke toetsing door onafhankelijke gerechten van handelingen of nalatigheden door de bedoelde overheidsinstanties | ☐ |
| het voorkomen en bestraffen van fraude, waaronder belastingfraude, corruptie en andere schendingen van het Unierecht in verband met de uitvoering van de Uniebegroting of met de bescherming van de financiële belangen van de Unie, en het aan ontvangers opleggen van doeltreffende en afschrikkende sancties door nationale gerechten of administratieve autoriteiten | ☐ |
| de terugvordering van onverschuldigd betaalde middelen | ☐ |
| doeltreffende en tijdige samenwerking met OLAF bij onderzoeken of vervolgingen op grond van de toepasselijke handelingen van de Unie overeenkomstig het beginsel van loyale samenwerking | ☐ |
| [onder voorbehoud van de deelname van de betrokken lidstaat,] doeltreffende en tijdige samenwerking met het EOM bij zijn onderzoeken of vervolgingen op grond van de toepasselijke handelingen van de Unie, overeenkomstig het beginsel van loyale samenwerking | ☐ |
| andere situaties of gedragingen van overheidsinstanties die relevant zijn voor het goed financieel beheer van de Uniebegroting of de bescherming van de financiële belangen van de Unie | ☐ |

het behoorlijk functioneren van de overheidsinstanties die uitvoering geven aan de Uniebegroting, waaronder leningen en andere door de Uniebegroting gegarandeerde instrumenten, met name in het kader van openbare aanbestedings- of subsidieprocedures

☐

het behoorlijk functioneren van de overheidsinstanties die de financiële controle, monitoring en audits uitvoeren, en de goede werking van effectieve en transparante systemen voor financieel beheer en verantwoording

☐

het behoorlijk functioneren van onderzoeks- en vervolgingsinstanties met betrekking tot het onderzoek en de vervolging van fraude, waaronder belastingfraude, corruptie of andere schendingen van het Unierecht in verband met de uitvoering van de Uniebegroting of met de bescherming van de financiële belangen van de Unie

☐

de effectieve rechterlijke toetsing door onafhankelijke gerechten van handelingen of nalatigheden door de bedoelde overheidsinstanties

☐

het voorkomen en bestraffen van fraude, waaronder belastingfraude, corruptie en andere schendingen van het Unierecht in verband met de uitvoering van de Uniebegroting of met de bescherming van de financiële belangen van de Unie, en het aan ontvangers opleggen van doeltreffende en afschrikkende sancties door nationale gerechten of administratieve autoriteiten

☐

de terugvordering van onverschuldigd betaalde middelen

☐

doeltreffende en tijdige samenwerking met OLAF bij onderzoeken of vervolgingen op grond van de toepasselijke handelingen van de Unie overeenkomstig het beginsel van loyale samenwerking

☐

[onder voorbehoud van de deelname van de betrokken lidstaat,] doeltreffende en tijdige samenwerking met het EOM bij zijn onderzoeken of vervolgingen op grond van de toepasselijke handelingen van de Unie, overeenkomstig het beginsel van loyale samenwerking

☐

andere situaties of gedragingen van overheidsinstanties die relevant zijn voor het goed financieel beheer van de Uniebegroting of de bescherming van de financiële belangen van de Unie

☐

4.   Welke nationale maatregel(en) of praktijk(en) vormen volgens u een schending van de beginselen van de rechtsstaat in het kader van de conditionaliteitsverordening en waarom?*

| |
| --- |

5.   Omschrijf het probleem, geef de nodige feiten en verklaar waarom u een klacht indient* (max. 10 000 tekens):

| |
| --- |

6.   Welke voldoende rechtstreekse gevolgen hebben, of dreigen te hebben, vermeende schendingen van de beginselen van de rechtsstaat op het goed financieel beheer van de Uniebegroting of de bescherming van de financiële belangen van de Unie?

| 6.1 | Welk gevolg heeft, of dreigt te hebben, de schending van de beginselen van de rechtsstaat voor het goed financieel beheer van de Uniebegroting of de bescherming van de financiële belangen van de Unie? |
| --- | --- |

6.1

Welk gevolg heeft, of dreigt te hebben, de schending van de beginselen van de rechtsstaat voor het goed financieel beheer van de Uniebegroting of de bescherming van de financiële belangen van de Unie?

| 6.2 | Is de schending individueel of systemisch? Gelieve toe te lichten. |
| --- | --- |

6.2

Is de schending individueel of systemisch? Gelieve toe te lichten.

| 6.3 | Heeft het effect op het goed financieel beheer van de Uniebegroting of de bescherming van de financiële belangen van de Unie zich reeds voorgedaan?
  Zo ja, hoe?
  Zo neen, leg uit waarom er een ernstig risico zou zijn voor een goed financieel beheer van de Uniebegroting of voor de bescherming van de financiële belangen van de Unie.
  Geef een voldoende rechtstreeks verband aan tussen de vermeende schending(en) en de gevolgen of risico’s voor het goed financieel beheer van de Uniebegroting of de bescherming van de financiële belangen van de Unie |
| --- | --- |

6.3

Heeft het effect op het goed financieel beheer van de Uniebegroting of de bescherming van de financiële belangen van de Unie zich reeds voorgedaan?

Zo ja, hoe?

Zo neen, leg uit waarom er een ernstig risico zou zijn voor een goed financieel beheer van de Uniebegroting of voor de bescherming van de financiële belangen van de Unie.

Geef een voldoende rechtstreeks verband aan tussen de vermeende schending(en) en de gevolgen of risico’s voor het goed financieel beheer van de Uniebegroting of de bescherming van de financiële belangen van de Unie

7.   Eerdere stappen om het probleem op te lossen*

Hebt u al maatregelen genomen in het betrokken land om dit probleem op te lossen?*

| ZO JA, om wat voor stappen ging het: o administratief o juridisch/gerechtelijk?








  7.1 | Gelieve te beschrijven: a) de betrokken instantie/autoriteit/rechtbank en het uiteindelijke resultaat; b) andere stappen waarvan u op de hoogte bent. |
| --- | --- |

ZO JA, om wat voor stappen ging het: o administratief o juridisch/gerechtelijk?

7.1

| 7.2 | Is uw zaak door de instantie/autoriteit/rechtbank afgehandeld, of nog steeds hangende? Is de zaak nog hangende, wanneer kan dan een beslissing worden verwacht?* |
| --- | --- |

7.2

| ZO NEEN, licht dan hieronder toe (indien van toepassing)






  o | Er is nog een zaak over deze kwestie aanhangig bij een nationaal of Europees gerecht |
| --- | --- |

ZO NEEN, licht dan hieronder toe (indien van toepassing)

o

Er is nog een zaak over deze kwestie aanhangig bij een nationaal of Europees gerecht

| o | Er is geen oplossing voor het probleem |
| --- | --- |

o

Er is geen oplossing voor het probleem

| o | Er bestaat een corrigerende maatregel, maar die is te duur of het gebruik ervan zou te langdurig zijn |
| --- | --- |

o

Er bestaat een corrigerende maatregel, maar die is te duur of het gebruik ervan zou te langdurig zijn

| o | De termijn voor actie is verstreken |
| --- | --- |

o

De termijn voor actie is verstreken

| o | Geen juridische status (niet in een positie om juridische stappen te ondernemen); licht toe waarom niet |
| --- | --- |

o

Geen juridische status (niet in een positie om juridische stappen te ondernemen); licht toe waarom niet

| o | Geen advocaat/rechtsbijstand |
| --- | --- |

o

Geen advocaat/rechtsbijstand

| o | Ik weet niet welke oplossingen beschikbaar zijn voor het probleem |
| --- | --- |

o

Ik weet niet welke oplossingen beschikbaar zijn voor het probleem

| o | Andere – specificeren |
| --- | --- |

o

Andere – specificeren

8.   Heeft u al contact gehad met andere instellingen of organen van de EU om hulp te vragen bij het oplossen van uw probleem? Zo ja, vermeld de referenties:

| o | Verzoekschrift aan het Europees Parlement – Ref: .... |
| --- | --- |

o

Verzoekschrift aan het Europees Parlement – Ref: ....

| o | Europese Commissie – Ref: .... |
| --- | --- |

o

Europese Commissie – Ref: ....

| o | Europese Ombudsman – Ref: .... |
| --- | --- |

o

Europese Ombudsman – Ref: ....

| o | Andere - vermeld de instelling of het orgaan waarmee u contact heeft gehad, en het referentienummer van uw klacht (bijv. SOLVIT, FIN-Net, Europees Consumenten Centrum) |
| --- | --- |

o

Andere - vermeld de instelling of het orgaan waarmee u contact heeft gehad, en het referentienummer van uw klacht (bijv. SOLVIT, FIN-Net, Europees Consumenten Centrum)

9.   Vermeld alle aanvullende documenten/bewijsstukken die u desgevraagd aan de Commissie kunt toezenden.

Image 1
  Stuur de Commissie nu nog geen documenten.

| |
| --- |

10.   Persoonsgegevens*

Mag de Commissie uw identiteit bekendmaken bij contacten met de instanties van het EU-land waartegen uw klacht is gericht?

o Jao Neen

Image 2

  Uw antwoord is niet van invloed op de wijze waarop uw klacht wordt behandeld. Soms kan de Commissie uw klacht echter makkelijker behandelen als zij uw identiteit bekend mag maken.

---

(1)  Voor de bekendmaking van de identiteit van klagers en de door hen aan de betrokken lidstaat verstrekte informatie is hun voorafgaande toestemming vereist en moet deze onder meer voldoen aan Verordening (EU) 2018/1725 van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2018 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de instellingen, organen en instanties van de Unie en betreffende het vrije verkeer van die gegevens, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 45/2001 en Besluit nr. 1247/2002/EG.

---

BIJLAGE III

Elementen die deel moeten uitmaken van de informatie van begunstigden/eindontvangers van EU-financiering

De volgende elementen moeten in beginsel deel uitmaken van de informatie die begunstigden of eindontvangers bij de Commissie indienen over mogelijke schendingen van artikel 5, lid 2, van de conditionaliteitsverordening:

| — | naam en contactgegevens (1); |
| --- | --- |

—

naam en contactgegevens (1);

| — | informatie over het betrokken programma/fonds; |
| --- | --- |

—

informatie over het betrokken programma/fonds;

| — | informatie over de vermeende schending van artikel 5, lid 2, van de conditionaliteitsverordening; |
| --- | --- |

—

informatie over de vermeende schending van artikel 5, lid 2, van de conditionaliteitsverordening;

| — | bewijsstukken (met inbegrip van bewijs dat de betrokken eindontvanger of begunstigde een formele klacht heeft ingediend bij de bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat en alle informatie en documenten met betrekking tot het resultaat van die klacht, indien beschikbaar). |
| --- | --- |

—

bewijsstukken (met inbegrip van bewijs dat de betrokken eindontvanger of begunstigde een formele klacht heeft ingediend bij de bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat en alle informatie en documenten met betrekking tot het resultaat van die klacht, indien beschikbaar).

---

(1)  Voor de bekendmaking van de identiteit van klagers en de door hen aan de betrokken lidstaat verstrekte informatie is hun voorafgaande toestemming vereist en moet deze onder meer voldoen aan Verordening (EU) 2018/1725 van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2018 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de instellingen, organen en instanties van de Unie en betreffende het vrije verkeer van die gegevens, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 45/2001 en Besluit nr. 1247/2002/EG.

---

| 18.3.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 123/38 |
| --- | --- | --- | --- |

18.3.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 123/38

---

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie

(Zaak M.10600 — EDFI / MUBADALA / EMERGE JV)

(Voor de EER relevante tekst)

(2022/C 123/03)

Op 11 maart 2022 heeft de Commissie besloten zich niet te verzetten tegen bovenvermelde aangemelde concentratie en deze verenigbaar met de interne markt te verklaren. Dit besluit is gebaseerd op artikel 6, lid 1, punt b), van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1). De volledige tekst van het besluit is slechts beschikbaar in het Engels en zal openbaar worden gemaakt na verwijdering van eventuele bedrijfsgeheimen. De tekst is beschikbaar:

| — | op de website Concurrentie van de Commissie, afdeling Fusies (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende hulpmiddelen om individuele concentratiebesluiten op te zoeken, onder meer op: naam van de onderneming, nummer van de zaak, datum en sector; |
| --- | --- |

—

op de website Concurrentie van de Commissie, afdeling Fusies (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende hulpmiddelen om individuele concentratiebesluiten op te zoeken, onder meer op: naam van de onderneming, nummer van de zaak, datum en sector;

| — | in elektronische vorm op de EUR-Lex-website (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=nl) onder document nr. 32022M10600. EUR-Lex biedt onlinetoegang tot de communautaire wetgeving. |
| --- | --- |

—

in elektronische vorm op de EUR-Lex-website (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=nl) onder document nr. 32022M10600. EUR-Lex biedt onlinetoegang tot de communautaire wetgeving.

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1.

---

| 18.3.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 123/39 |
| --- | --- | --- | --- |

18.3.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 123/39

---

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie

(Zaak M.10541 — GOLDMAN SACHS / GRUPO VISABEIRA / CONSTRUCTEL VISABEIRA)

(Voor de EER relevante tekst)

(2022/C 123/04)

Op 4 maart 2022 heeft de Commissie besloten zich niet te verzetten tegen bovenvermelde aangemelde concentratie en deze verenigbaar met de interne markt te verklaren. Dit besluit is gebaseerd op artikel 6, lid 1, punt b), van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1). De volledige tekst van het besluit is slechts beschikbaar in het Engels en zal openbaar worden gemaakt na verwijdering van eventuele bedrijfsgeheimen. De tekst is beschikbaar:

| — | op de website Concurrentie van de Commissie, afdeling Fusies (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende hulpmiddelen om individuele concentratiebesluiten op te zoeken, onder meer op: naam van de onderneming, nummer van de zaak, datum en sector; |
| --- | --- |

—

op de website Concurrentie van de Commissie, afdeling Fusies (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende hulpmiddelen om individuele concentratiebesluiten op te zoeken, onder meer op: naam van de onderneming, nummer van de zaak, datum en sector;

| — | in elektronische vorm op de EUR-Lex-website (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=nl) onder document nr. 32022M10541. EUR-Lex biedt onlinetoegang tot de communautaire wetgeving. |
| --- | --- |

—

in elektronische vorm op de EUR-Lex-website (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=nl) onder document nr. 32022M10541. EUR-Lex biedt onlinetoegang tot de communautaire wetgeving.

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1.

---

| 18.3.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 123/40 |
| --- | --- | --- | --- |

18.3.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 123/40

---

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie

(Zaak M.10621 — WELPUT / PSPIB / ALECTA / 150 VSTREET JV)

(Voor de EER relevante tekst)

(2022/C 123/05)

Op 28 februari 2022 heeft de Commissie besloten zich niet te verzetten tegen bovenvermelde aangemelde concentratie en deze verenigbaar met de interne markt te verklaren. Dit besluit is gebaseerd op artikel 6, lid 1, punt b), van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1). De volledige tekst van het besluit is slechts beschikbaar in het Engels en zal openbaar worden gemaakt na verwijdering van eventuele bedrijfsgeheimen. De tekst is beschikbaar:

| — | op de website Concurrentie van de Commissie, afdeling Fusies (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende hulpmiddelen om individuele concentratiebesluiten op te zoeken, onder meer op: naam van de onderneming, nummer van de zaak, datum en sector; |
| --- | --- |

—

op de website Concurrentie van de Commissie, afdeling Fusies (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende hulpmiddelen om individuele concentratiebesluiten op te zoeken, onder meer op: naam van de onderneming, nummer van de zaak, datum en sector;

| — | in elektronische vorm op de EUR-Lex-website (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=nl) onder document nr. 32022M10621. EUR-Lex biedt onlinetoegang tot de communautaire wetgeving. |
| --- | --- |

—

in elektronische vorm op de EUR-Lex-website (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=nl) onder document nr. 32022M10621. EUR-Lex biedt onlinetoegang tot de communautaire wetgeving.

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1.

---

IV Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

| 18.3.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 123/41 |
| --- | --- | --- | --- |

18.3.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 123/41

---

Wisselkoersen van de euro (1)

17 maart 2022

(2022/C 123/06)

1 euro =

| | Munteenheid | Koers |
| --- | --- | --- |
| USD | US-dollar | 1,1051 |
| JPY | Japanse yen | 131,27 |
| DKK | Deense kroon | 7,4439 |
| GBP | Pond sterling | 0,84315 |
| SEK | Zweedse kroon | 10,4503 |
| CHF | Zwitserse frank | 1,0385 |
| ISK | IJslandse kroon | 142,10 |
| NOK | Noorse kroon | 9,7800 |
| BGN | Bulgaarse lev | 1,9558 |
| CZK | Tsjechische koruna | 24,777 |
| HUF | Hongaarse forint | 372,05 |
| PLN | Poolse zloty | 4,6889 |
| RON | Roemeense leu | 4,9465 |
| TRY | Turkse lira | 16,3123 |
| AUD | Australische dollar | 1,5055 |
| CAD | Canadese dollar | 1,3998 |
| HKD | Hongkongse dollar | 8,6391 |
| NZD | Nieuw-Zeelandse dollar | 1,6130 |
| SGD | Singaporese dollar | 1,4980 |
| KRW | Zuid-Koreaanse won | 1 340,02 |
| ZAR | Zuid-Afrikaanse rand | 16,5286 |
| CNY | Chinese yuan renminbi | 7,0176 |
| HRK | Kroatische kuna | 7,5730 |
| IDR | Indonesische roepia | 15 835,97 |
| MYR | Maleisische ringgit | 4,6364 |
| PHP | Filipijnse peso | 57,690 |
| RUB | Russische roebel | |
| THB | Thaise baht | 36,767 |
| BRL | Braziliaanse real | 5,6339 |
| MXN | Mexicaanse peso | 22,7880 |
| INR | Indiase roepie | 83,8435 |

Munteenheid

Koers

USD

US-dollar

1,1051

JPY

Japanse yen

131,27

DKK

Deense kroon

7,4439

GBP

Pond sterling

0,84315

SEK

Zweedse kroon

10,4503

CHF

Zwitserse frank

1,0385

ISK

IJslandse kroon

142,10

NOK

Noorse kroon

9,7800

BGN

Bulgaarse lev

1,9558

CZK

Tsjechische koruna

24,777

HUF

Hongaarse forint

372,05

PLN

Poolse zloty

4,6889

RON

Roemeense leu

4,9465

TRY

Turkse lira

16,3123

AUD

Australische dollar

1,5055

CAD

Canadese dollar

1,3998

HKD

Hongkongse dollar

8,6391

NZD

Nieuw-Zeelandse dollar

1,6130

SGD

Singaporese dollar

1,4980

KRW

Zuid-Koreaanse won

1 340,02

ZAR

Zuid-Afrikaanse rand

16,5286

CNY

Chinese yuan renminbi

7,0176

HRK

Kroatische kuna

7,5730

IDR

Indonesische roepia

15 835,97

MYR

Maleisische ringgit

4,6364

PHP

Filipijnse peso

57,690

RUB

Russische roebel

THB

Thaise baht

36,767

BRL

Braziliaanse real

5,6339

MXN

Mexicaanse peso

22,7880

INR

Indiase roepie

83,8435

---

(1)  Bron: door de Europese Centrale Bank gepubliceerde referentiekoers.

---

V Bekendmakingen

PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID

Europese Commissie

| 18.3.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 123/42 |
| --- | --- | --- | --- |

18.3.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 123/42

---

Voorafgaande aanmelding van een concentratie

(Zaak M.10602 – SWISS LIFE INTERNATIONAL HOLDING / ELIPS LIFE)

Voor de vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak

(Voor de EER relevante tekst)

(2022/C 123/07)

1.

Deze aanmelding betreft de volgende ondernemingen:

| — | Swiss Life International Holding AG (“Swiss Life”, Zwitserland), |
| --- | --- |

—

Swiss Life International Holding AG (“Swiss Life”, Zwitserland),

| — | Elips Life AG (“ELAG”, Liechtenstein) en de A&H-verzekeringsportefeuille van Elips Versicherungen AG (“A&H, Liechtenstein, samen met ELAG “ELAG-A&H” genoemd), die beide onder zeggenschap staan van elipsLife EMEA Holding B.V. (Nederland), die zelf onder de uiteindelijke zeggenschap staat van Swiss Re Ltd (Zwitserland). |
| --- | --- |

—

Elips Life AG (“ELAG”, Liechtenstein) en de A&H-verzekeringsportefeuille van Elips Versicherungen AG (“A&H, Liechtenstein, samen met ELAG “ELAG-A&H” genoemd), die beide onder zeggenschap staan van elipsLife EMEA Holding B.V. (Nederland), die zelf onder de uiteindelijke zeggenschap staat van Swiss Re Ltd (Zwitserland).

Swiss Life zal uitsluitende zeggenschap in de zin van artikel 3, lid 1, punt b), van de concentratieverordening verkrijgen over het geheel van ELAG-A&H.

De concentratie komt tot stand door de verwerving van aandelen.

2.

| — | Swiss Life is een Europese aanbieder van levensverzekeringen, risico- en pensioenoplossingen, vermogensbeheer en andere financiële producten, |
| --- | --- |

—

Swiss Life is een Europese aanbieder van levensverzekeringen, risico- en pensioenoplossingen, vermogensbeheer en andere financiële producten,

| — | ELAG-A&H is een Europese verzekeringsonderneming die een scala aan verzekeringsproducten aanbiedt aan institutionele klanten (b2b-activiteiten). |
| --- | --- |

—

ELAG-A&H is een Europese verzekeringsonderneming die een scala aan verzekeringsproducten aanbiedt aan institutionele klanten (b2b-activiteiten).

3.

Er zij op gewezen dat deze zaak in aanmerking komt voor de vereenvoudigde procedure zoals uiteengezet in de mededeling van de Commissie betreffende een vereenvoudigde procedure voor de behandeling van bepaalde concentraties krachtens Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (2).

4.

Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na de datum van deze bekendmaking hebben bereikt. De volgende referentie moet altijd worden vermeld:

M.10602 – SWISS LIFE INTERNATIONAL HOLDING / ELIPS LIFE

Opmerkingen kunnen aan de Commissie worden toegezonden per e-mail, per fax of per post. Gelieve de onderstaande contactgegevens te gebruiken:

E-mail: COMP-MERGER-REGISTRY@ec.europa.eu

Fax +32 22964301

Postadres:

| Europese Commissie |
| --- |
| Directoraat-generaal Concurrentie |
| Griffie voor concentraties |
| 1049 Brussel |
| BELGIË |

Europese Commissie

Directoraat-generaal Concurrentie

Griffie voor concentraties

1049 Brussel

BELGIË

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1 (“de concentratieverordening”).

1

(2)  PB C 366 van 14.12.2013, blz. 5.

2

---

| 18.3.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 123/44 |
| --- | --- | --- | --- |

18.3.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 123/44

---

Voorafgaande aanmelding van een concentratie

(Zaak M.10657 - SAMSUNG BIOLOGICS / SAMSUNG BIOEPIS)

Voor de vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak

(Voor de EER relevante tekst)

(2022/C 123/08)

1.

Deze aanmelding betreft de volgende ondernemingen:

| — | Samsung BioLogics Co. Ltd. (“Samsung BioLogics”, Zuid-Korea), een onderneming die onder zeggenschap staat van de Samsung Group (Zuid-Korea), en |
| --- | --- |

—

Samsung BioLogics Co. Ltd. (“Samsung BioLogics”, Zuid-Korea), een onderneming die onder zeggenschap staat van de Samsung Group (Zuid-Korea), en

| — | Samsung Bioepis Co. Ltd. (“Bioepis, Zuid-Korea”), een onderneming die momenteel onder gezamenlijke zeggenschap staat van Biogen Therapeutics Inc. (VS) en Samsung BioLogics. |
| --- | --- |

—

Samsung Bioepis Co. Ltd. (“Bioepis, Zuid-Korea”), een onderneming die momenteel onder gezamenlijke zeggenschap staat van Biogen Therapeutics Inc. (VS) en Samsung BioLogics.

Samsung BioLogics verkrijgt zeggenschap in de zin van artikel 3, lid 1, punt b), van de concentratieverordening over het geheel van Bioepis.

De concentratie komt tot stand door de verwerving van aandelen.

2.

| — | Samsung BioLogics is een onderneming die wereldwijd biofarmaceutische producten ontwikkelt en vervaardigt. |
| --- | --- |

—

Samsung BioLogics is een onderneming die wereldwijd biofarmaceutische producten ontwikkelt en vervaardigt.

| — | Bioepis is een bedrijf dat zich bezighoudt met de ontwikkeling en commercialisering van biosimilaire geneesmiddelen. |
| --- | --- |

—

Bioepis is een bedrijf dat zich bezighoudt met de ontwikkeling en commercialisering van biosimilaire geneesmiddelen.

3.

Er zij op gewezen dat deze zaak in aanmerking komt voor de vereenvoudigde procedure zoals uiteengezet in de mededeling van de Commissie betreffende een vereenvoudigde procedure voor de behandeling van bepaalde concentraties krachtens Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (2).

4.

Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na de datum van deze bekendmaking hebben bereikt. De volgende referentie moet altijd worden vermeld:

M.10657 - SAMSUNG BIOLOGICS / SAMSUNG BIOEPIS

Opmerkingen kunnen per e-mail, per fax of per post aan de Commissie worden toegezonden. Gelieve de onderstaande contactgegevens te gebruiken:

E-mail: COMP-MERGER-REGISTRY@ec.europa.eu

Fax +32 22964301

Postadres:

| Europese Commissie |
| --- |
| Directoraat-generaal Concurrentie |
| Griffie voor concentraties |
| 1049 Brussel |
| BELGIË |

Europese Commissie

Directoraat-generaal Concurrentie

Griffie voor concentraties

1049 Brussel

BELGIË

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1 (“de concentratieverordening”).

1

(2)  PB C 366 van 14.12.2013, blz. 5.

2

---

| 18.3.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 123/45 |
| --- | --- | --- | --- |

18.3.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 123/45

---

Voorafgaande aanmelding van een concentratie

(Zaak M.10339 — KKR/Landal)

(Voor de EER relevante tekst)

(2022/C 123/09)

1.

Deze aanmelding betreft de volgende ondernemingen:

| — | Sandy HoldCo B.V., (“Roompot”, Nederland), dat onder zeggenschap staat van KKR & Co. Inc. (“KKR”, Verenigde Staten); |
| --- | --- |

—

Sandy HoldCo B.V., (“Roompot”, Nederland), dat onder zeggenschap staat van KKR & Co. Inc. (“KKR”, Verenigde Staten);

| — | Vacation Rental B.V. (“Landal”, Nederland). |
| --- | --- |

—

Vacation Rental B.V. (“Landal”, Nederland).

Roompot verkrijgt zeggenschap in de zin van artikel 3, lid 1, punt b), van de concentratieverordening over het geheel van Landal.

De concentratie komt tot stand door de verwerving van aandelen.

2.

| — | KKR: wereldwijde beleggingsonderneming die alternatief vermogensbeheer en oplossingen op het gebied van kapitaalmarkten en verzekering aanbiedt. Roompot is beheerder, exploitant en boekingsagent voor vakantieparken en kampeerterreinen; |
| --- | --- |

—

KKR: wereldwijde beleggingsonderneming die alternatief vermogensbeheer en oplossingen op het gebied van kapitaalmarkten en verzekering aanbiedt. Roompot is beheerder, exploitant en boekingsagent voor vakantieparken en kampeerterreinen;

| — | Landal: eigenaar, beheerder en franchisegever van vakantieparken onder het merk Landal GreenParks. |
| --- | --- |

—

Landal: eigenaar, beheerder en franchisegever van vakantieparken onder het merk Landal GreenParks.

3.

Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde transactie binnen het toepassingsgebied van de concentratieverordening kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden.

4.

Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na de datum van deze bekendmaking hebben bereikt. De volgende referentie moet altijd worden vermeld:

M.10339 — KKR/Landal

Opmerkingen kunnen per e-mail, per fax of per post aan de Commissie worden toegezonden. Gelieve de onderstaande contactgegevens te gebruiken:

E-mail: COMP-MERGER-REGISTRY@ec.europa.eu

Fax +32 22964301

Postadres:

| Europese Commissie |
| --- |
| Directoraat-generaal Concurrentie |
| Griffie voor concentraties |
| 1049 Brussel |
| BELGIË |

Europese Commissie

Directoraat-generaal Concurrentie

Griffie voor concentraties

1049 Brussel

BELGIË

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1 (“de concentratieverordening”).

1

---

ANDERE HANDELINGEN

Europese Commissie

| 18.3.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 123/46 |
| --- | --- | --- | --- |

18.3.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 123/46

---

Bekendmaking van een mededeling van de goedkeuring van een standaardwijziging van een productdossier voor een naam in de wijnsector als bedoeld in artikel 17, leden 2 en 3, van Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/33 van de Commissie

(2022/C 123/10)

Deze mededeling wordt bekendgemaakt overeenkomstig artikel 17, lid 5, van Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/33 van de Commissie (1).

MEDEDELING VAN DE GOEDKEURING VAN EEN STANDAARDWIJZIGING

“Irpinia”

PDO-IT-A0279-AM02

Datum van mededeling: 17 december 2021

BESCHRIJVING VAN EN REDENEN VOOR DE GOEDGEKEURDE WIJZIGING

1.   Nieuwe productsoorten

| — | De volgende soorten zijn toegevoegd: Spumante Bianco (mousserende witte wijn), Spumante Rosso (mousserende rode wijn), Spumante Rosato (mousserende roséwijn), Spumante Aglianico (mousserende Aglianico), Spumante Aglianico vinificato in bianco (mousserende Aglianico gegist zonder de schil), Falanghina Passito (wijn van gedroogde druiven), Aglianico vinificato in bianco (Aglianico gegist zonder de schil). |
| --- | --- |

—

De volgende soorten zijn toegevoegd: Spumante Bianco (mousserende witte wijn), Spumante Rosso (mousserende rode wijn), Spumante Rosato (mousserende roséwijn), Spumante Aglianico (mousserende Aglianico), Spumante Aglianico vinificato in bianco (mousserende Aglianico gegist zonder de schil), Falanghina Passito (wijn van gedroogde druiven), Aglianico vinificato in bianco (Aglianico gegist zonder de schil).

De wijziging vloeit voort uit de noodzaak om de gecontroleerde oorsprongsbenaming “Irpinia” DOC te beschermen en te promoten en daarbij de nadruk te leggen op de bijzondere kenmerken ervan, die hun oorsprong vinden in de veelzijdigheid van het lokale gebied. Daarmee wordt beoogd om het gebied meer onder de aandacht te kunnen brengen en het aanbod van producten te vergroten. Door de toevoeging van de nieuwe soorten kunnen het gebied en de benaming beter worden gekenschetst. Dat zal een grotere marktpenetratie en een ruimer aanbod van producten voor de eindverbruiker mogelijk maken, met wijnsoorten die voorheen als wijnen met een typische geografische aanduiding (IGT, Indicazione Geografica Tipica) of als generieke wijnen werden geproduceerd.

Deze wijziging heeft betrekking op de artikelen 1, 2, 4, 5, 6, 7 en 8 van het productdossier en op de punten 4 en 5 van het enig document.

2.   Wijzigingen in de mix van rassen voor de bestaande wijnsoorten en opneming van de mix van rassen voor de nieuwe soorten

| — | De mix van rassen voor witte wijnen is gewijzigd: van “greco, tussen 40 % en 50 %; fiano, tussen 40 % en 50 %” in “fiano en greco, alleen of gecombineerd, ten minste 50 %”. De mix van rassen is herzien wat betreft de percentages van de voornaamste rassen [die in blends worden gebruikt]. Dit maakt het mogelijk om beter gebruik te maken van andere geteelde rassen en om wijnen van deze soort met andere eigenschappen te produceren. |
| --- | --- |

—

De mix van rassen voor witte wijnen is gewijzigd: van “greco, tussen 40 % en 50 %; fiano, tussen 40 % en 50 %” in “fiano en greco, alleen of gecombineerd, ten minste 50 %”. De mix van rassen is herzien wat betreft de percentages van de voornaamste rassen [die in blends worden gebruikt]. Dit maakt het mogelijk om beter gebruik te maken van andere geteelde rassen en om wijnen van deze soort met andere eigenschappen te produceren.

| — | Dezelfde mix van rassen is ook vastgesteld voor de nieuwe soort mousserende witte wijn. |
| --- | --- |

—

Dezelfde mix van rassen is ook vastgesteld voor de nieuwe soort mousserende witte wijn.

| — | De mix van rassen voor rode wijn, rosé en “Novello” [jong] is gewijzigd: van “ten minste 70 % aglianico” in “ten minste 50 % aglianico”. De mix van rassen is herzien wat betreft de percentages van de voornaamste rassen. Dit maakt het mogelijk om beter gebruik te maken van andere geteelde rassen en om wijnen van deze soort met andere eigenschappen te produceren. |
| --- | --- |

—

De mix van rassen voor rode wijn, rosé en “Novello” [jong] is gewijzigd: van “ten minste 70 % aglianico” in “ten minste 50 % aglianico”. De mix van rassen is herzien wat betreft de percentages van de voornaamste rassen. Dit maakt het mogelijk om beter gebruik te maken van andere geteelde rassen en om wijnen van deze soort met andere eigenschappen te produceren.

| — | Dezelfde mix van rassen is ook vastgesteld voor de nieuwe soorten mousserende rode wijn en mousserende roséwijn. |
| --- | --- |

—

Dezelfde mix van rassen is ook vastgesteld voor de nieuwe soorten mousserende rode wijn en mousserende roséwijn.

| — | De mix van rassen is vastgesteld voor de nieuwe soorten mousserende wijn op basis van aglianicodruiven, te weten: mousserende Aglianico en mousserende Aglianico gegist zonder de schil. |
| --- | --- |

—

De mix van rassen is vastgesteld voor de nieuwe soorten mousserende wijn op basis van aglianicodruiven, te weten: mousserende Aglianico en mousserende Aglianico gegist zonder de schil.

| — | Voor de mousserende wijnen met een vermelding van het druivenras wordt in het productdossier nu bepaald dat de secundaire rassen druiven met dezelfde kleur als het genoemde ras moeten zijn. Deze wijziging van de aanvullende formulering bij de omschrijving is bedoeld om de mogelijkheden voor het gebruik van secundaire druivenrassen voor de verschillende wijnsoorten nader te regelen. |
| --- | --- |

—

Voor de mousserende wijnen met een vermelding van het druivenras wordt in het productdossier nu bepaald dat de secundaire rassen druiven met dezelfde kleur als het genoemde ras moeten zijn. Deze wijziging van de aanvullende formulering bij de omschrijving is bedoeld om de mogelijkheden voor het gebruik van secundaire druivenrassen voor de verschillende wijnsoorten nader te regelen.

| — | De mix van rassen is vastgesteld voor de overige wijnsoorten: Aglianico gegist zonder de schil en Falanghina Passito. |
| --- | --- |

—

De mix van rassen is vastgesteld voor de overige wijnsoorten: Aglianico gegist zonder de schil en Falanghina Passito.

| — | Voor de nieuwe wijnsoorten moeten de druivenrassen ook geschikt zijn om specifiek in de provincie Avellino te worden geteeld, en niet langer in de grotere regio Campania in het algemeen. Er gelden uitzonderingen voor de likeurwijnen op basis van aglianicodruiven en de wijnen uit het deelgebied Campi Taurasini, waarvoor de druiven overal uit de regio Campania mogen komen. Deze gewijzigde formulering is bedoeld om de verschillende druivenrassen die zijn opgenomen in het wijnbouwkadaster beter te omschrijven. |
| --- | --- |

—

Voor de nieuwe wijnsoorten moeten de druivenrassen ook geschikt zijn om specifiek in de provincie Avellino te worden geteeld, en niet langer in de grotere regio Campania in het algemeen. Er gelden uitzonderingen voor de likeurwijnen op basis van aglianicodruiven en de wijnen uit het deelgebied Campi Taurasini, waarvoor de druiven overal uit de regio Campania mogen komen. Deze gewijzigde formulering is bedoeld om de verschillende druivenrassen die zijn opgenomen in het wijnbouwkadaster beter te omschrijven.

Deze wijzigingen betreffen artikel 2 van het productdossier.

3.   Bijwerking van de vermelde productsoorten voor het productiegebied

| — | Het woord “ook” is toegevoegd om de nieuwe soorten mousserende wijnen, evenals de bestaande wijnen met een vermelding van het druivenras, op te nemen in de definitie van de teeltgebieden. |
| --- | --- |

—

Het woord “ook” is toegevoegd om de nieuwe soorten mousserende wijnen, evenals de bestaande wijnen met een vermelding van het druivenras, op te nemen in de definitie van de teeltgebieden.

| — | De nieuwe categorie “Aglianico gegist zonder de schil” is toegevoegd om deze te kunnen opnemen in de omschrijving van de gebieden die bestemd zijn voor de teelt van alle categorieën wijn. |
| --- | --- |

—

De nieuwe categorie “Aglianico gegist zonder de schil” is toegevoegd om deze te kunnen opnemen in de omschrijving van de gebieden die bestemd zijn voor de teelt van alle categorieën wijn.

Het gebied is niet uitgebreid. Met deze gewijzigde formuleringen worden alleen de in artikel 3 van het productdossier bedoelde productsoorten bijgewerkt.

4.   Maximale druivenproductie per hectare en minimaal natuurlijk alcoholvolumegehalte

| — | Voor de mousserende wijnen met vermelding van het druivenras is het alcoholgehalte verlaagd van 10,50 tot 10,00 om frissere en lichtere wijnen te produceren. De nieuwe soort “Aglianico” is toegevoegd met dezelfde grenswaarden. |
| --- | --- |

—

Voor de mousserende wijnen met vermelding van het druivenras is het alcoholgehalte verlaagd van 10,50 tot 10,00 om frissere en lichtere wijnen te produceren. De nieuwe soort “Aglianico” is toegevoegd met dezelfde grenswaarden.

| — | De nieuwe soort “Falanghina Passito” is toegevoegd aan de omschrijving van “Falanghina”, met dezelfde grenswaarden. |
| --- | --- |

—

De nieuwe soort “Falanghina Passito” is toegevoegd aan de omschrijving van “Falanghina”, met dezelfde grenswaarden.

| — | Bepalingen voor de druivenopbrengst en voor het alcoholgehalte zijn toegevoegd voor de volgende nieuwe wijnsoorten: Aglianico gegist zonder de schil, mousserende witte wijn, mousserende roséwijn en mousserende rode wijn. |
| --- | --- |

—

Bepalingen voor de druivenopbrengst en voor het alcoholgehalte zijn toegevoegd voor de volgende nieuwe wijnsoorten: Aglianico gegist zonder de schil, mousserende witte wijn, mousserende roséwijn en mousserende rode wijn.

Deze wijziging heeft betrekking op artikel 4 van het productdossier en op punt 5.2 van het enig document.

5.   Beperkingen ten aanzien van de ligging van wijngaarden

| — | De hoogtegrens van 600 meter voor wijngaarden is geschrapt. De reden daarvoor is dat deze grens in het huidige productdossier niet geldt voor wijngaarden die zijn gelegen op het grondgebied van de gemeenten binnen de productiegebieden van andere Irpinia-benamingen: de gegarandeerde en gecontroleerde oorsprongsbenamingen (DOCG) “Fiano di Avellino”, “Greco di Tufo” en “Taurasi” en de wijngaarden in het deelgebied “Campi Taurasini”. Daarnaast vindt in het gebied ten gevolge van klimaatverandering steeds vaker wijnbouw op grotere hoogte plaats. |
| --- | --- |

—

De hoogtegrens van 600 meter voor wijngaarden is geschrapt. De reden daarvoor is dat deze grens in het huidige productdossier niet geldt voor wijngaarden die zijn gelegen op het grondgebied van de gemeenten binnen de productiegebieden van andere Irpinia-benamingen: de gegarandeerde en gecontroleerde oorsprongsbenamingen (DOCG) “Fiano di Avellino”, “Greco di Tufo” en “Taurasi” en de wijngaarden in het deelgebied “Campi Taurasini”. Daarnaast vindt in het gebied ten gevolge van klimaatverandering steeds vaker wijnbouw op grotere hoogte plaats.

Deze wijziging heeft betrekking op artikel 4 van het productdossier.

6.   Afwijkingen betreffende de wijnbereiding buiten het gebied

| — | Het punt over mogelijke afwijkingen op het gebied van onder meer wijnbereiding, rijping, omzetting in mousserende wijn en veroudering buiten het gebied, is verwijderd. Reeds toegestane afwijkingen zijn bevestigd. De nieuwe formulering bevestigt de toegestane afwijkingen die krachtens artikel 5 van het productdossier voor de gecontroleerde oorsprongsbenaming “Irpinia” zijn toegestaan, in de bijlage bij het ministerieel besluit van 13 september 2005. |
| --- | --- |

—

Het punt over mogelijke afwijkingen op het gebied van onder meer wijnbereiding, rijping, omzetting in mousserende wijn en veroudering buiten het gebied, is verwijderd. Reeds toegestane afwijkingen zijn bevestigd. De nieuwe formulering bevestigt de toegestane afwijkingen die krachtens artikel 5 van het productdossier voor de gecontroleerde oorsprongsbenaming “Irpinia” zijn toegestaan, in de bijlage bij het ministerieel besluit van 13 september 2005.

Deze wijziging heeft betrekking op artikel 5 van het productdossier en op punt 9 van het enig document.

7.   Productie van mousserende wijn

| — | Voor mousserende wijnen die worden geproduceerd volgens de traditionele methode, met een tweede gisting op fles, of volgens de tankmethode, ook wel het Charmat-proces genoemd, is de informatie aangepast aan de nieuwe wijnsoorten. In het geval van de mousserende wijnen die volgens de traditionele methode worden geproduceerd, met een tweede gisting op fles, is de minimumtermijn tot de vrijgave voor consumptie verkort van 20 tot 18 maanden. |
| --- | --- |

—

Voor mousserende wijnen die worden geproduceerd volgens de traditionele methode, met een tweede gisting op fles, of volgens de tankmethode, ook wel het Charmat-proces genoemd, is de informatie aangepast aan de nieuwe wijnsoorten. In het geval van de mousserende wijnen die volgens de traditionele methode worden geproduceerd, met een tweede gisting op fles, is de minimumtermijn tot de vrijgave voor consumptie verkort van 20 tot 18 maanden.

Deze wijziging heeft betrekking op artikel 5 van het productdossier en op punt 5.1 van het enig document.

8.   Geografisch gebied voor de omzetting in mousserende wijn

| — | De verwijzing naar het geografische gebied waarin de omzetting in mousserende wijn plaatsvindt is verwijderd. De reden hiervoor is dat deze bepaling al is opgenomen in het punt over mogelijke afwijkingen op het gebied van wijnbereiding, rijping, omzetting in mousserende wijn en veroudering buiten het gebied. |
| --- | --- |

—

De verwijzing naar het geografische gebied waarin de omzetting in mousserende wijn plaatsvindt is verwijderd. De reden hiervoor is dat deze bepaling al is opgenomen in het punt over mogelijke afwijkingen op het gebied van wijnbereiding, rijping, omzetting in mousserende wijn en veroudering buiten het gebied.

Deze wijzigingen betreffen artikel 5 van het productdossier.

9.   Passitowijnen met vermelding van het druivenras

Toegevoegd is de nieuwe categorie wijn “Falanghina Passito”. De lijst van passitowijnen met vermelding van het druivenras is bijgewerkt. Daarnaast is de term “gemaakt” vervangen door “geproduceerd”, welke term in dit verband passender is.

Deze wijziging heeft betrekking op artikel 5 van het productdossier.

10.   Deelgebied Campi Taurasini – datum van vrijgave voor consumptie

Voor “Irpinia”-wijnen uit het deelgebied Campi Taurasini is de “verouderingsduur” vervangen door “datum van vrijgave voor consumptie”, vanaf 1 september in het jaar volgend op het oogstjaar. Daarmee wordt de informatie in overeenstemming gebracht met de bepalingen van de voorlaatste alinea van artikel 6 van het huidige productdossier.

Deze wijziging heeft betrekking op artikel 5 van het productdossier.

11.   Omschrijvingen van de nieuwe productsoorten en wijzigingen in bepaalde kenmerken van de reeds opgenomen wijnen

| — | Toegevoegd zijn de chemische, fysische en organoleptische kenmerken voor de volgende nieuwe soorten: mousserende witte wijn, mousserende rode wijn, mousserende Aglianico, mousserende Aglianico gegist zonder de schil, Aglianico gegist zonder de schil en Falanghina Passito.
  Vanwege de toevoeging van de nieuwe soorten moesten de chemische, fysische en organoleptische kenmerken van wijnen bij consumptie worden gedefinieerd. Uit de zorgvuldig bestudeerde en uitgewerkte analytische data en omschrijvingen blijkt dat dit kwaliteitsproducten zijn. |
| --- | --- |

—

Toegevoegd zijn de chemische, fysische en organoleptische kenmerken voor de volgende nieuwe soorten: mousserende witte wijn, mousserende rode wijn, mousserende Aglianico, mousserende Aglianico gegist zonder de schil, Aglianico gegist zonder de schil en Falanghina Passito.

Vanwege de toevoeging van de nieuwe soorten moesten de chemische, fysische en organoleptische kenmerken van wijnen bij consumptie worden gedefinieerd. Uit de zorgvuldig bestudeerde en uitgewerkte analytische data en omschrijvingen blijkt dat dit kwaliteitsproducten zijn.

| — | De term “halfdroog” is toegevoegd voor de volgende soorten: wit, rood, Coda di Volpe, Falanghina, Fiano, Greco (waarvoor met betrekking tot de smaak de term “intens” is geschrapt), Piedirosso, Sciascinoso, Aglianico en wijnen uit het deelgebied Campi Taurasini.
  Ten aanzien van het gehalte aan suikerresidu is door de wijzigingen “droog” verruimd tot “droog of halfdroog”. Dit naar aanleiding van de toegenomen voorkeur van de consument voor wijnen die zachter, makkelijk toegankelijk en zeer drinkbaar zijn. De waarden zijn zorgvuldig beoordeeld op basis van analyses van vergelijkbare soorten die in het gebied worden geproduceerd. |
| --- | --- |

—

De term “halfdroog” is toegevoegd voor de volgende soorten: wit, rood, Coda di Volpe, Falanghina, Fiano, Greco (waarvoor met betrekking tot de smaak de term “intens” is geschrapt), Piedirosso, Sciascinoso, Aglianico en wijnen uit het deelgebied Campi Taurasini.

Ten aanzien van het gehalte aan suikerresidu is door de wijzigingen “droog” verruimd tot “droog of halfdroog”. Dit naar aanleiding van de toegenomen voorkeur van de consument voor wijnen die zachter, makkelijk toegankelijk en zeer drinkbaar zijn. De waarden zijn zorgvuldig beoordeeld op basis van analyses van vergelijkbare soorten die in het gebied worden geproduceerd.

| — | De minimale totale zuurgraad is verlaagd van 5,0 tot 4,5 gram per liter voor de rosé- en “Novello”-wijnen (jonge wijnen).
  De minimale totale zuurgraad moest worden verlaagd vanwege de effecten van klimaatverandering en de rijpingstijden van de druiven. |
| --- | --- |

—

De minimale totale zuurgraad is verlaagd van 5,0 tot 4,5 gram per liter voor de rosé- en “Novello”-wijnen (jonge wijnen).

De minimale totale zuurgraad moest worden verlaagd vanwege de effecten van klimaatverandering en de rijpingstijden van de druiven.

| — | De suikergehalten in de dosering kunnen voortaan variëren van nihil tot zoet voor mousserende Falanghina, mousserende Fiano en mousserende Greco. |
| --- | --- |

—

De suikergehalten in de dosering kunnen voortaan variëren van nihil tot zoet voor mousserende Falanghina, mousserende Fiano en mousserende Greco.

| — | Het minimaal totaal alcoholvolumegehalte is verlaagd van 11,50 tot 11,00 voor mousserende Falanghina, mousserende Fiano en mousserende Greco.
  Door deze wijzigingen zijn de verschillende suikergehalten in de smaakeigenschappen verhoogd om tegemoet te komen aan de commerciële vraag. Het minimaal totaal alcoholvolumegehalte is verlaagd om de productie van frissere, lichtere wijnen mogelijk te maken.
  Deze wijziging heeft betrekking op artikel 6 van het productdossier en op punt 4 van het enig document. |
| --- | --- |

—

Het minimaal totaal alcoholvolumegehalte is verlaagd van 11,50 tot 11,00 voor mousserende Falanghina, mousserende Fiano en mousserende Greco.

Door deze wijzigingen zijn de verschillende suikergehalten in de smaakeigenschappen verhoogd om tegemoet te komen aan de commerciële vraag. Het minimaal totaal alcoholvolumegehalte is verlaagd om de productie van frissere, lichtere wijnen mogelijk te maken.

Deze wijziging heeft betrekking op artikel 6 van het productdossier en op punt 4 van het enig document.

12.   Bijwerking van beschrijvende termen over etikettering

| — | De bijvoeglijke naamwoorden “extra” en “fijn” zijn uit de lijst van verboden omschrijvingen verwijderd omdat zij worden gebruikt om de kenmerken van bepaalde soorten wijn te omschrijven.
  Deze wijziging heeft betrekking op artikel 7 van het productdossier. |
| --- | --- |

—

De bijvoeglijke naamwoorden “extra” en “fijn” zijn uit de lijst van verboden omschrijvingen verwijderd omdat zij worden gebruikt om de kenmerken van bepaalde soorten wijn te omschrijven.

Deze wijziging heeft betrekking op artikel 7 van het productdossier.

13.   Aanduiding “gisting zonder de schil”

| — | Er is informatie toegevoegd over het lettertype en de plaats van de aanduiding “gegist zonder de schil” op de etiketten van de nieuwe wijnsoort Aglianico gegist zonder de schil. De aanduiding “gegist zonder de schil” is verplicht. Deze aanduiding moet onmiddellijk onder de naam “Irpinia Aglianico” worden aangebracht in letters die niet groter zijn dan de letters die voor de oorsprongsbenaming worden gebruikt.
  Deze wijziging komt voort uit de noodzaak om het gebruik van een aanduiding voor de nieuw opgenomen wijnsoort te reguleren.
  Deze wijziging heeft betrekking op artikel 7 van het productdossier en op punt 4 van het enig document. |
| --- | --- |

—

Er is informatie toegevoegd over het lettertype en de plaats van de aanduiding “gegist zonder de schil” op de etiketten van de nieuwe wijnsoort Aglianico gegist zonder de schil. De aanduiding “gegist zonder de schil” is verplicht. Deze aanduiding moet onmiddellijk onder de naam “Irpinia Aglianico” worden aangebracht in letters die niet groter zijn dan de letters die voor de oorsprongsbenaming worden gebruikt.

Deze wijziging komt voort uit de noodzaak om het gebruik van een aanduiding voor de nieuw opgenomen wijnsoort te reguleren.

Deze wijziging heeft betrekking op artikel 7 van het productdossier en op punt 4 van het enig document.

14.   Aanduiding “non millesimato” voor mousserende wijnen

Op flessen mousserende non-vintagewijnen behoeft voortaan bij wijze van uitzondering het jaar van de druivenproductie niet te worden vermeld.

Deze wijziging heeft betrekking op artikel 7 van het productdossier en op punt 9 van het enig document.

15.   Verpakking, nominale volumes, sluitingen en recipiënten - wijzigingen

| — | De term “stoppen” is vervangen door de term “sluitingen” om het opschrift van het artikel specifieker te maken. |
| --- | --- |

—

De term “stoppen” is vervangen door de term “sluitingen” om het opschrift van het artikel specifieker te maken.

| — | De mogelijkheid om ook andere dan glazen recipiënten te gebruiken is toegevoegd, bijvoorbeeld “bag in box”-verpakkingen, om aan te sluiten bij nieuwe gewoonten van consumenten en bij de vraag uit buitenlandse markten. |
| --- | --- |

—

De mogelijkheid om ook andere dan glazen recipiënten te gebruiken is toegevoegd, bijvoorbeeld “bag in box”-verpakkingen, om aan te sluiten bij nieuwe gewoonten van consumenten en bij de vraag uit buitenlandse markten.

| — | Er is een bepaling toegevoegd die het gebruik van “bag in box”-verpakkingen verbiedt voor wijnen die vanwege hun grotere prestige ongeschikt voor dergelijke recipiënten worden geacht. |
| --- | --- |

—

Er is een bepaling toegevoegd die het gebruik van “bag in box”-verpakkingen verbiedt voor wijnen die vanwege hun grotere prestige ongeschikt voor dergelijke recipiënten worden geacht.

| — | Er is een bepaling toegevoegd die het gebruik van “bag in box”-verpakkingen verbiedt voor de volgende wijnen: Irpinia Campi Taurasini, Irpinia Fiano Passito, Irpinia Greco Passito, Irpinia Falanghina Passito, Irpinia Aglianico Passito en Irpinia Aglianico likeurwijn. Vanwege hun grotere prestige worden deze wijnen ongeschikt geacht voor dergelijke recipiënten. |
| --- | --- |

—

Er is een bepaling toegevoegd die het gebruik van “bag in box”-verpakkingen verbiedt voor de volgende wijnen: Irpinia Campi Taurasini, Irpinia Fiano Passito, Irpinia Greco Passito, Irpinia Falanghina Passito, Irpinia Aglianico Passito en Irpinia Aglianico likeurwijn. Vanwege hun grotere prestige worden deze wijnen ongeschikt geacht voor dergelijke recipiënten.

| — | De verwijzing is aangepast aan de sluitsystemen die volgens de voorschriften zijn toegestaan, met uitzondering van kroonkurken. Daarnaast is voor mousserende wijnen bepaald dat voor glazen flessen gebruik moet worden gemaakt van de traditionele sluitingen met de kenmerkende champignonvorm. Plastic is niet toegestaan voor nominale volumes van meer dan 0,200 liter.
  Deze wijzigingen betreffen artikel 8 van het productdossier. |
| --- | --- |

—

De verwijzing is aangepast aan de sluitsystemen die volgens de voorschriften zijn toegestaan, met uitzondering van kroonkurken. Daarnaast is voor mousserende wijnen bepaald dat voor glazen flessen gebruik moet worden gemaakt van de traditionele sluitingen met de kenmerkende champignonvorm. Plastic is niet toegestaan voor nominale volumes van meer dan 0,200 liter.

Deze wijzigingen betreffen artikel 8 van het productdossier.

ENIG DOCUMENT

1.   Naam van het product

Irpinia

2.   Type geografische aanduiding

BOB — Beschermde oorsprongsbenaming

3.   Categorieën wijnbouwproducten

| 1. | Wijn |
| --- | --- |

1.

Wijn

| 3. | Likeurwijn |
| --- | --- |

3.

Likeurwijn

| 4. | Mousserende wijn |
| --- | --- |

4.

Mousserende wijn

| 15. | Wijn van ingedroogde druiven |
| --- | --- |

15.

Wijn van ingedroogde druiven

4.   Beschrijving van de wijn(en)

1.   “Irpinia Bianco” (witte “Irpinia”)

BEKNOPTE OMSCHRIJVING

Kleur: strogeel van variërende intensiteit; Geur: bloemig, fruitig; Smaak: droog of halfdroog, evenwichtig, karakteristiek; Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 10,50 % vol.; Minimaal suikervrij extract: 15,0 g/l.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimale totale zuurgraad | 4,5 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimale totale zuurgraad

4,5 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

2.   Mousserende witte “Irpinia”

BEKNOPTE OMSCHRIJVING

Schuim: fijn en aanhoudend; Kleur: strogeel van variërende intensiteit, soms met groenachtige of gouden tinten; Geur: fijn, gul en ingetogen;

Smaak: fijn en harmonieus, van nuldosering tot zoet; Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 11,00 % vol.; Minimaal suikervrij extract: 15,0 g/l.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimale totale zuurgraad | 5,0 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimale totale zuurgraad

5,0 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

3.   “Irpinia” Rosso (rode “Irpinia”)

BEKNOPTE OMSCHRIJVING

Kleur: robijnrood van variërende intensiteit; Geur: bloemig, fruitig, aanhoudend; Smaak: droog of halfdroog, evenwichtig, karakteristiek;

Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 11,00 % vol.; Minimaal suikervrij extract: 20,0 g/l

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimale totale zuurgraad | 4,5 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimale totale zuurgraad

4,5 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

4.   “Irpinia” Rosso spumante (mousserende rode “Irpinia”)

BEKNOPTE OMSCHRIJVING

Schuim: fijn en aanhoudend; Kleur: robijnrood van variërende intensiteit; Geur: fijn, gul en ingetogen; Smaak: fijn en harmonieus, van nuldosering tot zoet; Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 11,00 % vol.; Minimaal suikervrij extract: 18,0 g/l.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimale totale zuurgraad | 5,0 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimale totale zuurgraad

5,0 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

5.   “Irpinia” Rosato (rosé “Irpinia”)

BEKNOPTE OMSCHRIJVING

Kleur: roze van wisselende intensiteit; Geur: bloemig, fruitig; Smaak: droog of halfdroog, fris, zacht; Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 11,00 % vol.; Minimaal suikervrij extract: 18,0 g/l.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimale totale zuurgraad | 4,5 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimale totale zuurgraad

4,5 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

6.   “Irpinia” Rosato spumante (mousserende rosé “Irpinia”)

BEKNOPTE OMSCHRIJVING

Schuim: fijn en aanhoudend; Kleur: roze van wisselende intensiteit; Geur: fijn, gul en ingetogen; Smaak: fijn en harmonieus, van nuldosering tot zoet; Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 11,00 % vol.; Minimaal suikervrij extract: 16,0 g/l.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimale totale zuurgraad | 5,0 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimale totale zuurgraad

5,0 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

7.   “Irpinia” Novello (jonge “Irpinia”)

BEKNOPTE OMSCHRIJVING

Kleur: paarsrood; Geur: wijnachtig, fruitig, intens; Smaak: droog of halfdroog, fris, intens; Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 11,00 % vol.; Minimaal suikervrij extract: 17,0 g/l.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimale totale zuurgraad | 4,5 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimale totale zuurgraad

4,5 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

8.   “Irpinia” Coda di Volpe

BEKNOPTE OMSCHRIJVING

Kleur: strogeel van variërende intensiteit; Geur: bloemig, fruitig; Smaak: droog of halfdroog, fris, zacht; Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 11,00 % vol.; Minimaal suikervrij extract: 16,0 g/l.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimale totale zuurgraad | 4,5 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimale totale zuurgraad

4,5 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

9.   “Irpinia” Falanghina

BEKNOPTE OMSCHRIJVING

Kleur: strogeel met groenachtige tinten; Geur: floraal, fruitig, intens; Smaak: droog of halfdroog, fris, zacht; Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 11,00 % vol; Minimaal suikervrij extract: 16,0 g/l.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimale totale zuurgraad | 4,5 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimale totale zuurgraad

4,5 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

10.   Mousserende “Irpinia” Falanghina

BEKNOPTE OMSCHRIJVING

Schuim: fijn en aanhoudend; Kleur: strogeel van variërende intensiteit, soms met groenachtige of gouden tinten; Geur: fijn, gul en ingetogen, typisch voor het gebruikte druivenras; Smaak: fijn en harmonieus, van nuldosering tot zoet; Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 11,00 % vol.; Minimaal suikervrij extract: 18,0 g/l.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimale totale zuurgraad | 5,0 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimale totale zuurgraad

5,0 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

11.   “Irpinia” Falanghina Passito

BEKNOPTE OMSCHRIJVING

Kleur: diep-strogeel, neigend naar goud, soms met ambergele tinten; Geur: delicaat, karakteristiek, bloemig, fruitig, geurig;

Smaak: halfzoet of zoet, vol, evenwichtig, typisch voor het druivenras van oorsprong; Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 15,50 % vol.; waarvan effectief ten minste 12,00 % vol.; Minimale totale zuurgraad: 4,5 g/l; Minimaal suikervrij extract: 21,0 g/l.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | 12,00 |
| Minimale totale zuurgraad | 4,5 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

12,00

Minimale totale zuurgraad

4,5 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

12.   “Irpinia” Fiano

BEKNOPTE OMSCHRIJVING

Kleur: strogeel van variërende intensiteit; Geur: fruitig, bloemig, karakteristiek; Smaak: droog of halfdroog, fris, zacht; Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 11,00 % vol.; Minimaal suikervrij extract: 16,0 g/l.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimale totale zuurgraad | 4,5 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimale totale zuurgraad

4,5 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

13.   “Irpinia” Fiano spumante (mousserende “Irpinia” Fiano)

BEKNOPTE OMSCHRIJVING

Schuim: fijn en aanhoudend; Kleur: strogeel van variërende intensiteit, soms met groenachtige of gouden tinten; Geur: fijn, gul en ingetogen, typisch voor het gebruikte druivenras; Smaak: fijn en harmonieus, van nuldosering tot zoet; Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 11,00 % vol.; Minimaal suikervrij extract: 18,0 g/l.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimale totale zuurgraad | 5,0 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimale totale zuurgraad

5,0 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

14.   “Irpinia” Fiano Passito

BEKNOPTE OMSCHRIJVING

Kleur: typisch voor het gebruikte druivenras; Geur: delicaat, karakteristiek, bloemig, fruitig, geurig; Smaak: halfzoet of zoet, vol, evenwichtig, typisch voor wijnstokras van oorsprong; Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 15,50 % vol.; Minimaal suikervrij extract: 21,0 g/l.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | 12,00 |
| Minimale totale zuurgraad | 4,5 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

12,00

Minimale totale zuurgraad

4,5 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

15.   “Irpinia” Greco

BEKNOPTE OMSCHRIJVING

Kleur: strogeel van variërende intensiteit; Geur: bloemig, fruitig; Smaak: droog of halfdroog, fris, zacht; Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 11,00 % vol.; Minimaal suikervrij extract: 16,0 g/l.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimale totale zuurgraad | 4,5 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimale totale zuurgraad

4,5 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

16.   Mousserende “Irpinia” Greco

BEKNOPTE OMSCHRIJVING

Schuim: fijn en aanhoudend; Kleur: strogeel van variërende intensiteit, soms met groenachtige of gouden tinten; Geur: fijn, gul en ingetogen, typisch voor het gebruikte druivenras; Smaak: fijn en harmonieus, van nuldosering tot zoet; Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 11,00 % vol.; Minimaal suikervrij extract: 18,0 g/l.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimale totale zuurgraad | 5,0 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimale totale zuurgraad

5,0 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

17.   “Irpinia” Greco Passito

BEKNOPTE OMSCHRIJVING

Kleur: typisch voor het gebruikte druivenras; Geur: delicaat, karakteristiek, bloemig, fruitig, geurig; Smaak: halfzoet of zoet, vol, evenwichtig, typisch voor wijnstokras van oorsprong; Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 15,50 % vol.; Minimaal suikervrij extract: 21,0 g/l.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | 12,00 |
| Minimale totale zuurgraad | 4,5 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

12,00

Minimale totale zuurgraad

4,5 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

18.   “Irpinia” Piedirosso

BEKNOPTE OMSCHRIJVING

Kleur: robijnrood van variërende intensiteit; Geur: fruitig, aanhoudend en intens; Smaak: droog of halfdroog, mooi tanninerijk; Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 11,50 % vol.; Minimaal suikervrij extract: 20,0 g/l.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimale totale zuurgraad | 4,5 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimale totale zuurgraad

4,5 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

19.   “Irpinia” Sciascinoso

BEKNOPTE OMSCHRIJVING

Kleur: robijnrood van variërende intensiteit; Geur: fruitig, karakteristiek, intens; Smaak: droog of halfdroog, zacht, evenwichtig;

Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 11,50 % vol; Minimaal suikervrij extract: 20,0 g/l.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimale totale zuurgraad | 4,5 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimale totale zuurgraad

4,5 g/l, uitgedrukt in wijnsteenzuur

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

20.   “Irpinia” Aglianico

BEKNOPTE OMSCHRIJVING

Kleur: robijnrood van variërende intensiteit; Geur: karakteristiek, intens; Smaak: droog of halfdroog, mooi tanninerijk, evenwichtig;

Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 11,50 % vol.; Minimaal suikervrij extract: 20,0 g/l.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimale totale zuurgraad | 4,5 |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimale totale zuurgraad

4,5

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

21.   “Irpinia” Aglianico spumante (mousserende “Irpinia” Aglianico)

BEKNOPTE OMSCHRIJVING

Schuim: fijn en aanhoudend; Kleur: roze of rood van variërende intensiteit; Geur: fijn, gul en ingetogen, typisch voor het gebruikte druivenras;

Smaak: fijn en harmonieus, van nuldosering tot zoet; Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 11,00 % vol.; Minimaal suikervrij extract: 18,0 g/l.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimale totale zuurgraad | |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | 5,0 |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimale totale zuurgraad

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

5,0

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

22.   “Irpinia” Aglianico gegist zonder de schil

BEKNOPTE OMSCHRIJVING

Kleur: strogeel van variërende intensiteit met zilveren of roze tinten; Geur: bloemig, fruitig; Smaak: droog of halfdroog, fijn, evenwichtig, aangenaam; Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 11,50 % vol.; Minimaal suikervrij extract: 17,0 g/l.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimale totale zuurgraad | 4,5 |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimale totale zuurgraad

4,5

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

23.   Mousserende “Irpinia” Aglianico gegist zonder de schil

BEKNOPTE OMSCHRIJVING

Schuim: fijn en aanhoudend; Kleur: strogeel van variërende intensiteit met zilveren of roze tinten; Geur: fijn, gul en ingetogen, typisch voor het gebruikte druivenras; Smaak: fijn en harmonieus, van nuldosering tot zoet; Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 11,00 % vol.; Minimaal suikervrij extract: 18,0 g/l.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimale totale zuurgraad | 5,0 |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimale totale zuurgraad

5,0

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

24.   “Irpinia” Aglianico Passito

BEKNOPTE OMSCHRIJVING

Kleur: typisch voor het gebruikte druivenras; Geur: delicaat, karakteristiek, bloemig, fruitig, geurig; Smaak: halfzoet of zoet, vol, evenwichtig, typisch voor wijnstokras van oorsprong; Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 15,00 % vol.; Minimaal suikervrij extract: 21,0 g/l.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | 12,00 |
| Minimale totale zuurgraad | 4,5 |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

12,00

Minimale totale zuurgraad

4,5

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

25.   “Irpinia” Aglianico likeurwijn

BEKNOPTE OMSCHRIJVING

Kleur: intens robijnrood, bij veroudering neigend naar granaatrood; Geur: etherisch, intens, karakteristiek; Smaak: vol, fluweelachtig, warm, droog of met volle rondheid voor de categorieën halfdroog, halfzoet en zoet; Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 16,00 % vol.; Minimaal suikervrij extract: 21,0 g/l.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | 15,00 |
| Minimale totale zuurgraad | 4,5 |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

15,00

Minimale totale zuurgraad

4,5

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

26.   “Irpinia” uit het deelgebied Campi Taurasini

BEKNOPTE OMSCHRIJVING

Kleur: robijnrood, bij veroudering neigend naar granaatappelrood; Geur: intens, lang aanhoudend, karakteristiek en aangenaam; Smaak: droog of halfdroog, mooi tanninerijk, zacht, met body; Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 12,00 % vol.; Minimaal suikervrij extract: 22,0 g/l.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimale totale zuurgraad | 4,5 |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimale totale zuurgraad

4,5

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

5.   Wijnbereidingsprocedés

a.   Specifieke oenologische procedés

1.   Productie van mousserende wijn

Specifiek oenologisch procedé

Mousserende wijnen worden gemaakt door tweede gisting op fles (traditionele methode) of volgens de tankmethode (Charmat-proces).

2.   Gisting zonder de schil

Specifiek oenologisch procedé

Gisting zonder de schil, zonder aanraking met de schil, van rode druiven om een witte most te produceren.

3.   Veroudering

Specifiek oenologisch procedé

Wijnen met de gecontroleerde oorsprongsbenaming (DOC) “Irpinia” en uit het deelgebied Campi Taurasini moeten op 1 september van het jaar volgend op de oogst voor consumptie worden vrijgegeven.

Mousserende wijnen die volgens de traditionele methode worden geproduceerd, kunnen niet eerder voor consumptie worden vrijgegeven dan 18 maanden na 1 oktober van het jaar van de meest recent geoogste druiven in de blend.

b   Maximumopbrengsten:

| 1. | “Irpinia”: witte wijnen (ook mousserend), roséwijnen (ook mousserend), rode wijnen (ook mousserend), jonge wijnen
  10 000 kilogram druiven per hectare |
| --- | --- |

1.

“Irpinia”: witte wijnen (ook mousserend), roséwijnen (ook mousserend), rode wijnen (ook mousserend), jonge wijnen

10 000 kilogram druiven per hectare

| 2. | “Irpinia”: Coda di Volpe, Falanghina (ook mousserend en Passito), Fiano (ook mousserend en Passito), Greco (ook mousserend en Passito)
  12 000 kilogram druiven per hectare |
| --- | --- |

2.

“Irpinia”: Coda di Volpe, Falanghina (ook mousserend en Passito), Fiano (ook mousserend en Passito), Greco (ook mousserend en Passito)

12 000 kilogram druiven per hectare

| 3. | “Irpinia”: Piedirosso, Sciascinoso, Aglianico (ook mousserend), Aglianico gegist zonder de schil (ook mousserend)
  12 000 kilogram druiven per hectare |
| --- | --- |

3.

“Irpinia”: Piedirosso, Sciascinoso, Aglianico (ook mousserend), Aglianico gegist zonder de schil (ook mousserend)

12 000 kilogram druiven per hectare

| 4. | “Irpinia”: Aglianico Passito, Aglianico likeurwijn
  12 000 kilogram druiven per hectare |
| --- | --- |

4.

“Irpinia”: Aglianico Passito, Aglianico likeurwijn

12 000 kilogram druiven per hectare

| 5. | “Irpinia” uit het deelgebied Campi Taurasini: Aglianico
  11 000 kilogram druiven per hectare |
| --- | --- |

5.

“Irpinia” uit het deelgebied Campi Taurasini: Aglianico

11 000 kilogram druiven per hectare

6.   Afgebakend geografisch gebied

“Irpinia”, voor alle soorten, behalve voor het deelgebied: de gebieden die geschikt zijn voor wijnbouw op het bestuurlijke grondgebied van de provincie Avellino; “Irpinia” uit het deelgebied Campi Taurasini: het gehele bestuurlijke grondgebied van de volgende gemeenten: Taurasi, Bonito, Castelfranci, Castelvetere sul Calore, Fontanarosa, Lapio, Luogosano, Mirabella Eclano, Montefalcione, Montemarano, Montemiletto, Paternopoli, Pietradefusi, Sant’Angelo all’Esca, San Mango sul Calore, Torre le Nocelle, Venticano, Gesualdo, Villamaina, Torella dei Lombardi, Grottaminarda, Melito Irpino, Nusco en Chiusano San Domenico.

7.   Voornaamste wijndruivenras(sen)

| | Aglianico N - Ellenica |
| --- | --- |

Aglianico N - Ellenica

| | Coda di Volpe Bianca B - Coda di Volpe |
| --- | --- |

Coda di Volpe Bianca B - Coda di Volpe

| | Falanghina B |
| --- | --- |

Falanghina B

| | Fiano B |
| --- | --- |

Fiano B

| | Greco B |
| --- | --- |

Greco B

| | Piedirosso N - Palombina |
| --- | --- |

Piedirosso N - Palombina

| | Sciascinoso N |
| --- | --- |

Sciascinoso N

8.   Beschrijving van het (de) verband(en)

Irpinia

Irpinia is een oude geografische regio in het zuiden van Italië en maakt tegenwoordig deel uit van de provincie Avellino. Het gebied is gelegen in het centrale oostelijke deel van Campania. Het grenst niet aan zee en is grotendeels bergachtig.

De provincie heeft een lange traditie van wijnbouw. De provincie onderscheidt zich door een opvallende diversiteit aan bodem- en klimaatkenmerken, die te danken zijn aan het Partenio- en het Terminiogebergte die dwars door het gebied lopen. Door deze diversiteit zijn uiteenlopende soorten wijnbouw ontstaan, die voornamelijk van elkaar verschillen door de plantafstand en de groeiwijze van de wijnstokken. De percelen in het Irpinia-gebied vertonen een grote diversiteit, die verband houdt met hun ligging.

Het land is een lappendeken van dalen en heuvels en wordt doorsneden door vele rivieren en beken. Voorbeelden van die laatste zijn de Calore Irpino, de Ofanto en de Sele.

Een bijzonder kenmerk is de aanwezigheid van het Apennijnengebergte, dat het Irpiniagebied in tweeën deelt. Aan de ene kant vinden we op de Tyrreense hellingen het district Avellino. Aan de andere kant liggen op de Adriatische hellingen de districten Sant’Angelo dei Lombardi en Ariano Irpino.

Wat het terrein betreft, vertoont Irpinia een patroon van heuvels en bergen. Het vlakkere gedeelte bestaat deels uit hoogland, met een uiteenlopende mate van glooiing, en daarnaast uit enkele gebieden met dalbodems.

Het bergachtige deel wordt gevormd door de twee Apennijnenketens (Terminio en Partenio), die dwars door het gebied lopen. Hierdoor vinden er diverse soorten wijnbouw plaats, die voornamelijk van elkaar verschillen door de plantafstand en de groeiwijze van de wijnstokken. De percelen in het Irpinia-gebied vertonen een grote diversiteit, die verband houdt met hun ligging.

Er zijn veel gebieden met losse grond. Qua kenmerken zijn deze bodems vergelijkbaar met die in het gebied rondom de Vesuvius, vanwege de aanwezigheid van vulkanische as, vooral in het centrale deel van de provincie, waaronder het Avellinobekken, uitlopend naar de gebieden die zich ontwikkelden op afzettingen uit het eoceen en het plioceen. De bodems zijn niet steenachtig maar wel rijk aan klei en (hoofdzakelijk alkalische) voedingsstoffen, vooral in de heuvelachtige gebieden van de noordelijke helling en in het oostelijke gebied.

De beste voorbeelden van de wijnbouw in Campania zijn hier te vinden: witte wijnen als de Fiano, Greco, Coda di Volpe en de Falanghina en rode als de Aglianico, de Piedirosso en de Sciascinoso.

De historische en menselijke factoren die bij deze productie een rol spelen zijn daarbij van het grootste belang, en zij hebben middels oude tradities bijgedragen aan het ontstaan van de “Irpinia”-wijnen.

In dit gebied wordt sinds mensenheugenis wijn verbouwd. Altijd was er een nauw verband met de rivier de Sabato, die dit gebied doorsnijdt en waaraan de inwoners de naam Sabijnen danken. Volgens Livius was dat een Samnitische stam die in het bekken van de Sabato woonde.

Dit gebied kende een bloeitijd in de negentiende eeuw, toen het zich ontwikkelde tot een centrum voor wijnbouw dankzij de ontdekking van grote zwavelafzettingen in de gemeente Tufo. De aanwezigheid en de beschikbaarheid van zwavel stimuleerde de hausse in de wijnbouw in het hele district Irpinia, en mede hierdoor ontstond de techniek waarbij druiven met zwavelproducten worden behandeld om de trossen te beschermen tegen ziekteverwekkers van buiten.

De sterke ontwikkeling van de wijneconomie in Irpinia in de moderne tijd kwam tegen het eind van de negentiende eeuw, toen de grootschalige uitvoer van wijn uit Irpinia naar Frankrijk begon. Er ontstond veel vraag naar wijn uit Irpinia, en de gemiddelde prijzen lagen tussen de 25 en 30 lire per centara (75 kilo). Wijnstokken werden de belangrijkste bron van rijkdom in de provincie (A. Valente). In die tijd was het wijnareaal groter dan 63 000 hectare, waarvan meer dan 2 000 gespecialiseerd (F. Madaluni, 1929).

In 1835 berichtte de Giornale Economico del Principato Ulteriore [economisch dagblad van het Principato Ulteriore] over de aanleg van nieuwe wijngaarden in het gebied en de modernisering van bestaande faciliteiten en voorzieningen. Dit bevestigt onomstotelijk hoe belangrijk de wijnbouw in dit gebied in het verleden was. Het artikel eindigt met een lijst van te volgen strategieën.

Van het historische belang van de wijnbouw is ook overtuigend bewijs te vinden in de archieven van het Agrarisch Comité, dat werd opgericht bij de hervorming van de ontwikkelingsmaatschappij voor het Principato Ulteriore krachtens een koninklijk besluit van de minister van Landbouw van 23 december 1866.

Historisch gezien was de productie van druiven en wijn een belangrijke bron van inkomsten voor de lokale landbouw. Jarenlang was Irpinia een vooraanstaand gebied voor de productie van druiven in Italië. In 1923 schreef senator Arturo Marescalchi in een voorwoord voor het jaarboek van de Italiaanse wijnbouw dat Irpinia provincie nummer drie van Italië was, met een wijnproductie van 2 319 000 hectoliter.

In gebieden met bodems die rijk waren aan vulkanische as kreeg fylloxera weinig voet aan de grond. Toen in andere wijngebieden de oogsten verloren gingen, werd Irpinia dan ook een belangrijke toeleverancier van nieuw materiaal voor producenten die door de epidemie waren geruïneerd.

In het verslag I vini dell’Avellinese (De wijnen uit het Avellinogebied) uit 1934 schreef Amedeo Jannacone: “De wijnindustrie is duidelijk een grootschalige agrarische activiteit in Irpinia, wat betekent dat er veel kapitaal circuleert, dat elk jaar weer ten goede komt aan vele gezinnen op het platteland”. De economische voorspoed van veel dorpen in de provincie Avellino is bovenal te danken aan de productie en de verkoop van wijn. Deze welvaart was de voorbode van onmiskenbare vooruitgang op alle gebieden in de agrarische sector en vooral voor de levens van de plattelandsbevolking.

In de negentiende eeuw oversteeg de productie een miljoen hectoliter en werd er op grote schaal geëxporteerd. Jarenlang was wijnbouw in de hele provincie de motor van de agrarische economie. In het agrarisch kadaster lezen we over recordinvesteringen van grote bedragen (destijds circa 500 miljoen lire) in de economie en de samenleving op het platteland. Om de groei van de bedrijvigheid te stimuleren, werd de eerste spoorweg in Irpinia aangelegd. Deze stond al snel bekend als de “ferrovia del vino” [de wijnspoorweg] omdat hiermee een rechtstreekse verbinding tussen de grootste en beste wijngebieden in de Sabato- en Caloreheuvels en de grootste markten in Italië en Europa tot stand was gekomen. Met name in het productiegebied van het grecoras zijn veel stations nog steeds in gebruik: Tufo, Prata, Taurasi en Montemiletto.

Mede door de oprichting van de koninklijke school voor wijnbouw en oenologie in Avellino in 1878 groeide het gebied uit tot een van de belangrijkste centra van de Italiaanse wijnbouw.

Door de aanwezigheid van de school, als aanjager van maatschappelijke en economische vooruitgang, ontwikkelde Avellino zich met zijn wijnbouwsector tot een toonaangevende Italiaanse provincie voor de productie en de uitvoer van wijn, hoofdzakelijk naar Frankrijk, aldus de bronnen.

Dit had ook tot gevolg dat er proeven werden gedaan om productietechnieken te verbeteren, met als doel om hoogwaardige wijnstokken en wijnen te produceren en het aanbod aan verkoopbare producten te vergroten. Zo werd ook de eerste aanzet gegeven voor de productie van mousserende wijnen van lokale druivenrassen, waaronder met name fiano, greco en aglianico, waarbij werd gewerkt volgens tankmethode of volgens de traditionele methode met flessen.

Aan deze florerende wijnindustrie dankt Irpinia ook de ontwikkeling van een sterke toeleverende sector, met gespecialiseerde bedrijven voor de productie en verkoop van beregeningspompen en soortgelijk ander materieel voor de wijnbouw, naast wijninstallaties, vaten en fusten.

Op wetenschappelijk niveau is de technische en economische waarde van de wijnen uit Irpinia herhaaldelijk erkend in onderzoeken naar druivenrassen en oenologie.

Door de grootschalige, zorgvuldig beheerde en eeuwenlange aanwezigheid van wijnstokken in Irpinia ontwikkelden zich in dit gebied doelmatige systemen voor het leiden van de wijnstokken waarin rekening wordt gehouden met zowel (productie)technische eisen als met de fysiologie van de geteelde druivenrassen.

Daartoe behoren: het kenmerkende leidsysteem dat bekend staat als “Alberata Taurasina” of “Antico Sistema Taurasino” en dat is gebaseerd op Etruskische methoden, gebruikt voor aglianico en rode druivenrassen. Een ander systeem is het “Avellinese”-systeem, dat veel wordt gebruikt voor de teelt van witte druivenrassen: greco, fiano, coda di volpe enz.

Door de grootschalige, zorgvuldig beheerde en eeuwenlange aanwezigheid van wijnstokken in Irpinia ontwikkelden zich in dit gebied doelmatige systemen voor het leiden van de wijnstokken, waarin rekening wordt gehouden met zowel (productie)technische eisen als met de fysiologie van de geteelde wijnstokrassen. Verder is het van belang dat Irpinia een gematigd klimaat heeft, zonder buitensporige temperaturen, strenge winters, ijzel of sneeuw. De zomers zijn er relatief zacht. Gedurende het jaar valt er neerslag in overvloedige hoeveelheden, uiteenlopend van 800 tot 1 200 millimeter, afhankelijk van het gebied.

De specifieke temperaturen, neerslag en windpatronen in het gebied zijn nagenoeg ideaal voor de kenmerkende geleidelijke rijping en het evenwicht van suiker en zuurgraad, waardoor wijnen van hoge kwaliteit kunnen worden geproduceerd.

Deze gunstige situatie is duidelijk te danken aan de geografische ligging, het glooiende landschap en de aanmerkelijke temperatuurverschillen tussen dag en nacht. Dit is bijzonder gunstig voor de druiven in de véraison- en de rijpingsperiode.

Deze omstandigheden zijn uitstekend voor de groei van de wijnstok en de geleidelijke ontwikkeling van alle kenmerkende onderdelen van rijpende druiven. Ook bevorderen deze omstandigheden de productie van druiven met dat volmaakte evenwicht tussen zuurgraad en suiker, dat mousserende wijnen oplevert met zeer onderscheidende sensorische nuances. Voorts moet worden opgemerkt dat deze provincie na de Tweede Wereldoorlog als een van de eerste gebieden in Italië begon met het produceren van witte kwaliteitswijnen, die destijds moeilijk te bewaren en te vervoeren waren. Mede dankzij moderne technologie leveren de eigenschappen van bodem en klimaat witte wijnen, roséwijnen en witte wijnen uit rode druiven op met uitgesproken en onderscheidende kenmerken. In de jaren zeventig bevestigden deze wijnen de status van Irpinia als een van de meest prestigieuze gebieden voor de productie van eenvoudige witte wijnen met uitgesproken en onderscheidende kenmerken.

9.   Andere essentiële voorwaarden (verpakking, etikettering, andere vereisten)

Wijnbereidingsgebied

Rechtskader

Nationale wetgeving

Soort aanvullende voorwaarde

Afwijking betreffende de productie in het afgebakende geografisch gebied

Beschrijving van de voorwaarde

Wijnen met de gecontroleerde oorsprongsbenaming “Irpinia”, al dan niet met vermelding van het druivenras, en “Irpinia” met het deelgebied Campi Taurasini, moeten worden gemaakt en ontwikkeld op het grondgebied van de provincie Avellino. Omzetting in mousserende wijn of veroudering moet ook in de provincie plaatsvinden.

De vergunningen blijven van kracht voor afwijkingen die ingevolge artikel 5 van het productdossier voor de gecontroleerde oorsprongsbenaming “Irpinia” zijn toegestaan in de bijlage van het ministerieel besluit van 13 september 2005.

Omschrijving en aanbiedingsvorm

Rechtskader

Nationale wetgeving

Soort aanvullende voorwaarde

Aanvullende bepalingen betreffende etikettering

Beschrijving van de voorwaarde

In de omschrijving en de aanbiedingsvorm van wijnen met de gecontroleerde oorsprongsbenaming “Irpinia” moet het druivenras in voorkomend geval op het etiket worden vermeld ná de aanduiding “Irpinia”. De letters mogen niet groter zijn dan de letters die worden gebruikt voor de vermelding van de oorsprongsbenaming.

Voor wijnen van de soort “Irpinia Aglianico gegist zonder de schil” en voor mousserende wijnen is de aanduiding “gegist zonder de schil” verplicht. Deze moet onmiddellijk onder de naam “Irpinia Aglianico” worden aangebracht in letters die niet groter zijn dan de letters die worden gebruikt voor de vermelding van de oorsprongsbenaming.

Jaar

Het jaar waarin de druiven werden geproduceerd moet altijd worden vermeld op flessen die wijn met de gecontroleerde oorsprongsbenaming “Irpinia” bevatten. Een uitzondering geldt voor non-vintage mousserende wijnen en likeurwijnen.

“Vigna” [wijngaard]

De term “vigna”, gevolgd door de bijbehorende plaatsnaam, mag op etiketten worden vermeld in overeenstemming met de geldende voorschriften.

Link naar het productdossier

https://www.politicheagricole.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/17662

---

(1)  PB L 9 van 11.1.2019, blz. 2.

---