# Dziennik Urzędowy C 97/28 l

| | ISSN 1977-1002 |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | C 97 |
| | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Rocznik 6528 lutego 2022 |

ISSN 1977-1002

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 97

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Rocznik 6528 lutego 2022

---

| Spis treści | Strona |
| --- | --- |
| | I   Rezolucje, zalecenia i opinie |
| | REZOLUCJE |
| | Komitet Regionów |
| | Interactio – posiedzenie hybrydowe – 147. sesja plenarna KR-u, 1.12.2021–2.12.2021 |
| 2022/C 97/01 | Rezolucja w sprawie programu prac Komisji Europejskiej na 2022 r. i priorytetów politycznych Europejskiego Komitetu Regionów na 2022 r. | 1 |
| 2022/C 97/02 | Rezolucja Europejskiego Komitetu Regionów – Wniosek dotyczący Europejskiego Roku Młodzieży | 7 |
| | OPINIE |
| | Komitet Regionów |
| | Interactio – posiedzenie hybrydowe – 147. sesja plenarna KR-u, 1.12.2021–2.12.2021 |
| 2022/C 97/03 | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Lepsze stanowienie prawa: połączenie sił na rzecz stanowienia lepszego prawa | 10 |
| 2022/C 97/04 | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Europejski plan walki z rakiem | 17 |
| 2022/C 97/05 | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Wdrażanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności | 21 |
| 2022/C 97/06 | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Wyeliminowanie bezdomności w Unii Europejskiej: perspektywa lokalna i regionalna | 26 |
| 2022/C 97/07 | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Plan działania UE na rzecz rolnictwa ekologicznego | 30 |
| 2022/C 97/08 | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Zrównoważona niebieska gospodarka i akwakultura | 36 |
| 2022/C 97/09 | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Aktualizacja nowej strategii przemysłowej z 2020 r. – tworzenie silniejszego jednolitego rynku sprzyjającego odbudowie Europy | 43 |
| 2022/C 97/10 | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Sprawozdanie Komisji Europejskiej dotyczące polityki konkurencji za rok 2020 | 50 |
| 2022/C 97/11 | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Aspekt płci w funduszach strukturalnych i Funduszu Spójności na lata 2021–2027 ze szczególnym uwzględnieniem przygotowania programów operacyjnych | 56 |

Spis treści

Strona

I   Rezolucje, zalecenia i opinie

REZOLUCJE

Komitet Regionów

Interactio – posiedzenie hybrydowe – 147. sesja plenarna KR-u, 1.12.2021–2.12.2021

2022/C 97/01

Rezolucja w sprawie programu prac Komisji Europejskiej na 2022 r. i priorytetów politycznych Europejskiego Komitetu Regionów na 2022 r.

1

2022/C 97/02

Rezolucja Europejskiego Komitetu Regionów – Wniosek dotyczący Europejskiego Roku Młodzieży

7

OPINIE

Komitet Regionów

Interactio – posiedzenie hybrydowe – 147. sesja plenarna KR-u, 1.12.2021–2.12.2021

2022/C 97/03

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Lepsze stanowienie prawa: połączenie sił na rzecz stanowienia lepszego prawa

10

2022/C 97/04

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Europejski plan walki z rakiem

17

2022/C 97/05

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Wdrażanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności

21

2022/C 97/06

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Wyeliminowanie bezdomności w Unii Europejskiej: perspektywa lokalna i regionalna

26

2022/C 97/07

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Plan działania UE na rzecz rolnictwa ekologicznego

30

2022/C 97/08

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Zrównoważona niebieska gospodarka i akwakultura

36

2022/C 97/09

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Aktualizacja nowej strategii przemysłowej z 2020 r. – tworzenie silniejszego jednolitego rynku sprzyjającego odbudowie Europy

43

2022/C 97/10

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Sprawozdanie Komisji Europejskiej dotyczące polityki konkurencji za rok 2020

50

2022/C 97/11

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Aspekt płci w funduszach strukturalnych i Funduszu Spójności na lata 2021–2027 ze szczególnym uwzględnieniem przygotowania programów operacyjnych

56

---

| | III   Akty przygotowawcze |
| --- | --- |
| | Komitet Regionów |
| | Interactio – posiedzenie hybrydowe – 147. sesja plenarna KR-u, 1.12.2021–2.12.2021 |
| 2022/C 97/12 | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Europejskie podejście do sztucznej inteligencji – akt w sprawie sztucznej inteligencji (zmieniona opinia) | 60 |

III   Akty przygotowawcze

Komitet Regionów

Interactio – posiedzenie hybrydowe – 147. sesja plenarna KR-u, 1.12.2021–2.12.2021

2022/C 97/12

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Europejskie podejście do sztucznej inteligencji – akt w sprawie sztucznej inteligencji (zmieniona opinia)

60

---

| PL | |
| --- | --- |

PL

---

I Rezolucje, zalecenia i opinie

REZOLUCJE

Komitet Regionów

Interactio – posiedzenie hybrydowe – 147. sesja plenarna KR-u, 1.12.2021–2.12.2021

| 28.2.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 97/1 |
| --- | --- | --- | --- |

28.2.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 97/1

---

Rezolucja w sprawie programu prac Komisji Europejskiej na 2022 r. i priorytetów politycznych Europejskiego Komitetu Regionów na 2022 r.

(2022/C 97/01)

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW,

uwzględniając:

| — | program prac Komisji Europejskiej na rok 2022, |
| --- | --- |

—

program prac Komisji Europejskiej na rok 2022,

| — | protokół o współpracy z Komisją Europejską z lutego 2012 r., |
| --- | --- |

—

protokół o współpracy z Komisją Europejską z lutego 2012 r.,

| — | rezolucję KR-u w sprawie priorytetów na lata 2020–2025 (1), |
| --- | --- |

—

rezolucję KR-u w sprawie priorytetów na lata 2020–2025 (1),

| — | rezolucję KR-u w sprawie jego propozycji w związku z programem prac Komisji Europejskiej na 2022 r. (2), oraz |
| --- | --- |

—

rezolucję KR-u w sprawie jego propozycji w związku z programem prac Komisji Europejskiej na 2022 r. (2), oraz

| — | rezolucję KR-u w sprawie dorocznego barometru regionalnego i lokalnego UE na 2021 rok (3), |
| --- | --- |

—

rezolucję KR-u w sprawie dorocznego barometru regionalnego i lokalnego UE na 2021 rok (3),

| 1. | Wzywa Parlament Europejski, Radę i Komisję do uwzględnienia stanowiska i sugestii zawartych w niniejszej rezolucji we wspólnej deklaracji w sprawie priorytetów legislacyjnych UE na rok 2022. Jest gotów przyczynić się do wdrożenia tejże deklaracji. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Przypomina o zobowiązaniu Komisji do podjęcia działań następczych w związku z propozycjami Konferencji w sprawie przyszłości Europy. Uważa interaktywną wielojęzyczną platformę cyfrową i panele obywatelskie za ewentualny instrument ogólnounijnego mechanizmu stałego dialogu z obywatelami i wyraża gotowość do poważnego zaangażowania się w ten proces. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Z zadowoleniem przyjmuje Europejski Rok Młodzieży w 2022 r. i zobowiązuje się do ścisłej współpracy z innymi instytucjami UE i wszystkimi zainteresowanymi stronami w celu promowania uczestnictwa młodych ludzi na wszystkich szczeblach. |
| --- | --- |

3.

Zbliżanie Europy do obywateli

| 4. | Ponawia swój apel do Komisji o uwzględnienie wymiaru regionalnego i lokalnego w środkach ustawodawczych i nieustawodawczych określonych w europejskim planie działania na rzecz demokracji, a także podkreśla znaczenie ochrony rzetelności wyborów lokalnych i regionalnych oraz wzmocnienia pozycji społeczności lokalnych w walce z dyskryminacją i dezinformacją. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Domaga się, aby przyszła inicjatywa ustawodawcza na rzecz ochrony wolności mediów uwzględniała sytuację mediów lokalnych i regionalnych. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Popiera skoncentrowanie się przez Komisję na zagwarantowaniu skutecznego stosowania praworządności, w tym zasady nadrzędności prawa UE jako warunku wstępnego równych praw i pewności prawa w realizacji wspólnej polityki. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Zwraca uwagę na potrzebę kontynuowania wysiłków na rzecz Unii równości, w tym poprzez zaproponowanie nowych środków mających na celu zapobieganie przemocy wobec kobiet i jej zwalczanie. Oczekuje w związku z tym włączenia Komitetu w utworzenie nowego międzyinstytucjonalnego organu UE ds. etyki. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Jest w pełni zaangażowany we wdrażanie koncepcji aktywnej pomocniczości i ponawia swój apel o systematyczne stosowanie we wnioskach Komisji tabeli oceny zgodności z zasadą pomocniczości. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Popiera zamiar zmniejszenia obciążeń administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorstw przy zastosowaniu zasady „jedno więcej – jedno mniej”. Oczekuje jednak, że działanie to będzie zgodne z unijnymi normami gospodarczymi, społecznymi i środowiskowymi oraz będzie bazować na podejściu opartym na dowodach i ocenie kosztów niepodejmowania działań. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Przypomina swój apel o dokonanie przeglądu Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa oraz wytycznych i zestawu narzędzi w tym zakresie z uwzględnieniem wielopoziomowego wymiaru europejskiego procesu ustawodawczego zgodnie z propozycją grupy zadaniowej do spraw pomocniczości. |
| --- | --- |

10.

| 11. | W tym kontekście z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie Komisji do wzmocnienia ocen oddziaływania terytorialnego i weryfikacji wpływu polityki na rozwój obszarów wiejskich, tak aby lepiej uwzględnić potrzeby i specyfikę różnych terytoriów UE. Zwraca uwagę na potrzebę uwzględnienia również regionów przygranicznych. W związku z tym wzywa Komisję do zagwarantowania, by wstępne oceny skutków i oceny skutków zawierały oszacowanie potencjalnego zróżnicowanego terytorialnie wpływu każdej inicjatywy ustawodawczej. Ponadto popiera plany zorganizowania w 2022 r. zakrojonej na szeroką skalę konferencji na temat lepszego stanowienia prawa, ze szczególnym uwzględnieniem wymiaru lokalnego i regionalnego, tak jak to miało miejsce w ramach platformy ds. dostosowania się do wymogów przyszłości. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Podkreśla rosnące znaczenie prognozowania jako politycznego narzędzia opracowywania opartych na dowodach perspektyw długoterminowych w wielu obszarach polityki, w których władze lokalne i regionalne ponoszą główną odpowiedzialność, np. w dziedzinie wsparcia gospodarczego, demografii, środków łagodzenia zmiany klimatu i przystosowania się do niej, zdrowia, kształcenia, umiejętności lub infrastruktury. Przypomina w związku z tym o swoim zobowiązaniu do wspierania Komisji w określaniu lokalnych i regionalnych możliwości prognozowania, tak aby uwzględnić doświadczenia lokalne i regionalne, zwłaszcza roczne sprawozdanie dotyczące prognozy strategicznej. |
| --- | --- |

12.

Budowanie odpornych społeczności

| 13. | Domaga się systematycznej organizacji wielopoziomowych platform i dialogów w celu zapewnienia zorganizowanego i integracyjnego udziału władz lokalnych i regionalnych w planowaniu i wdrażaniu inicjatyw Zielonego Ładu. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Podkreśla ogromne wyzwania terytorialne związane z transformacją ekologiczną, w tym w sektorze transportu, i uznaje szczególną sytuację regionów o rozwiniętym rynku motoryzacyjnym. Wzywa do wielopoziomowego dialogu na rzecz sprawiedliwej transformacji sektora motoryzacyjnego. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Będzie nadal wspierać realizację długoterminowej wizji obszarów wiejskich oraz przejście na bardziej ekologiczne, inteligentniejsze i zrównoważone rolnictwo. Ustanowienie agendy wiejskiej powinno służyć za podstawę mechanizmu zarządzania obszarami wiejskimi, chroniąc ich tożsamość i specjalności lokalne, oraz jasnych wskaźników ilościowych dotyczących wymiaru wiejskiego w europejskim semestrze. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Popiera nadanie priorytetu strategii „zero zanieczyszczeń” w celu ochrony ludzi i ekosystemów oraz oczekuje, że władze lokalne i regionalne zostaną uwzględnione w przygotowywanym pakiecie „zero zanieczyszczeń”, zwłaszcza poprzez ustanowienie odpowiedniej platformy zainteresowanych stron i tablicy wyników regionów unijnych. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Apeluje, by przyszłe wnioski dotyczące tworzyw sztucznych i gospodarki o obiegu zamkniętym uwzględniały wkład wniesiony już przez KR w odnośnych opiniach, w tym nacisk na kompetencje władz lokalnych i regionalnych w zakresie zbierania odpadów i gospodarowania nimi. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Wzywa Komisję do dalszego promowania wykorzystania technologii kosmicznej i dostępności danych na szczeblu lokalnym w celu przeciwdziałania zmianie klimatu, wspierania transformacji energetycznej, ochrony środowiska i wdrażania Zielonego Ładu. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Oczekuje przeglądu dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków w celu pełnego wdrożenia fali renowacji i wzywa Komisję do wykorzystania trwającej wzmocnionej współpracy z KR-em. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Powtarza, że aby Zielony Ład okazał się sukcesem, potrzebny jest gruntowny przegląd rozporządzenia w sprawie zarządzania unią energetyczną, które należy połączyć z agendą ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 i ramami celów zrównoważonego rozwoju, a także ze strukturalnym wdrażaniem wielopoziomowego sprawowania rządów w drodze systematycznych dialogów dotyczących Zielonego Ładu organizowanych na wielu poziomach. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Z zadowoleniem przyjmuje zestaw narzędzi zarządzania wahaniami cen energii i wzywa do rozpoczęcia wzmocnionych działań na rzecz zwalczania ubóstwa energetycznego i podatności na zmianę klimatu. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Z zadowoleniem przyjmuje uznanie nierozerwalnego związku między kryzysem klimatycznym a kryzysem związanym z różnorodnością biologiczną i nalega, aby Komisja Europejska nadal promowała wielopoziomowe sprawowanie rządów w UE i na świecie w oparciu o deklarację z Edynburga, w szczególności podczas zbliżającej się konferencji ONZ w sprawie Konwencji o różnorodności biologicznej (CBD COP15) i UNFCCC COP27. Wzywa do przyjęcia ustawy o oceanach, która włączałaby władze lokalne i regionalne w ochronę środowiska morskiego. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Apeluje o wzmocnienie wdrażania strategii UE w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu w oparciu o misję w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu i unijny instrument wspierania polityki na rzecz przystosowania się do zmiany klimatu. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Z zadowoleniem przyjmuje ambitne dążenie Komisji do osiągnięcia celów określonych w cyfrowym kompasie 2030 i wzywa do włączenia spójności cyfrowej jako dodatkowego wymiaru wobec spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej w strategiach politycznych UE. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Ubolewa nad brakiem właściwych wskaźników na poziomie lokalnym i regionalnym dla monitorowania celów cyfrowej dekady 2030 i w związku z tym dąży do opracowania takich wskaźników. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Popiera zobowiązanie Komisji do przyjęcia europejskiego aktu o mikroczipach, aby zastanowić się nad wysokim stopniem zależności UE od dostaw najnowocześniejszych technologii z państw trzecich. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Z zadowoleniem przyjmuje zapowiadaną inicjatywę prawną dotyczącą instrumentu nadzwyczajnego jednolitego rynku. Wzywa Komisję Europejską do zadbania, by we wniosku odzwierciedlono wiodącą rolę władz lokalnych i regionalnych, zwłaszcza jeśli chodzi o radzenie sobie z zakłóceniami jednolitego rynku na obszarach zależnych od silnych transgranicznych łańcuchów dostaw i wymian. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja zamierza dokonać przeglądu polityki konkurencji UE. Podkreśla, że podczas ewentualnego przeglądu definicji rynku należy starannie rozważyć, w jakim stopniu wpłynie to na równowagę gospodarczą między różnymi regionami UE, a także na MŚP i konsumentów. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Ubolewa, że w programie prac Komisji nie przewidziano działań ukierunkowanych na głębokie zmiany, jakie Zielony Ład, cyfryzacja i dekarbonizacja przyniosą dla przemysłu europejskiego. Zaleca w związku z tym, aby Komisja w większym stopniu powiązała swoją przyszłą politykę przemysłową z przygotowaniem na przyszłe wyzwania i uwzględniła wnioski płynące z konkurencyjnych ekosystemów regionalnych, znaczenie kluczowych technologii prorozwojowych oraz potrzebę znalezienia równowagi między konkurencyjnością a otwartą strategiczną autonomią. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Podkreśla znaczenie ochrony praw podstawowych obywateli w przyszłych unijnych przepisach dotyczących sztucznej inteligencji (SI) oraz wzmocnienia wymogów etycznych w odniesieniu do wdrażania sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka. W związku z tym z zadowoleniem przyjmuje konsultacje publiczne Komisji Europejskiej w sprawie dostosowania przepisów dotyczących odpowiedzialności cywilnej do szczególnych wyzwań związanych z epoką cyfrową i sztuczną inteligencją (4) i oczekuje, że doprowadzi to do aktualizacji ram mających na celu zapewnienie dochodzenia roszczeń przez konsumentów za szkody spowodowane zastosowaniami SI. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Zobowiązuje się do działania na rzecz utworzenia pełnoprawnej europejskiej unii zdrowia, która będzie przestrzegać zasady pomocniczości, i apeluje o jaśniejszą rolę Parlamentu Europejskiego i regionów w przyszłym unijnym Urzędzie ds. Gotowości i Reagowania na Stany Zagrożenia Zdrowia (HERA) oraz w europejskiej przestrzeni danych dotyczących zdrowia. Zdecydowanie domaga się, by władze lokalne i regionalne były włączane w przygotowywanie i wdrażanie planów na wypadek kryzysów zdrowotnych w ramach wniosku w sprawie HERA oraz projektu rozporządzenia w sprawie poważnych transgranicznych zagrożeń zdrowia. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Wzywa Komisję do uwzględnienia roli władz lokalnych i regionalnych w profilaktyce nowotworów. Jest gotów wnieść wkład w przyszłe zalecenie dotyczące badań przesiewowych i uczestniczyć w procesie wdrażania. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Przypomina o zaleceniach zawartych w opinii w sprawie nowego paktu o migracji i azylu. Wspólną politykę migracyjną opartą na solidarności i zapewniającą skuteczne zarządzanie przepływami migracyjnymi zgodnie z wymogami Traktatów można osiągnąć jedynie przy zaangażowaniu wszystkich poziomów sprawowania rządów, w tym szczebla lokalnego i regionalnego. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Ponownie podkreśla potrzebę funkcjonowania strefy Schengen bez granic wewnętrznych. Popiera wysiłki państw członkowskich i Komisji na rzecz ochrony granic zewnętrznych UE przy jednoczesnym utrzymaniu praworządności i poszanowaniu praw człowieka. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Wzywa instytucje UE do finansowego wspierania tych państw członkowskich, które skutecznie chronią zewnętrzne granice. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Podkreśla potrzebę ściślejszej koordynacji, współpracy i kluczowej wymiany informacji między władzami lokalnymi i regionalnymi, państwami członkowskimi i organami ścigania w celu skutecznego zwalczania przestępczości transgranicznej, zwłaszcza terroryzmu i przestępczości zorganizowanej. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Oczekuje, że Komisja podejmie działania następcze w związku z wnioskiem KR-u o pogłębienie stosunków między Zjednoczonym Królestwem a UE. KR przyczyni się do ułatwiania i rozwijania współpracy terytorialnej z narodami zdecentralizowanymi oraz władzami lokalnymi i regionalnymi Zjednoczonego Królestwa, w tym poza ramami instytucjonalnymi umowy o handlu i współpracy. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Wzywa do ustanowienia trwałego i ustrukturyzowanego wsparcia ze strony Komisji na rzecz partnerskiej współpracy między władzami lokalnymi na Bałkanach Zachodnich a ich odpowiednikami w UE, w szczególności za pośrednictwem wspólnych komitetów konsultacyjnych z Czarnogórą, Macedonią Północną i Serbią oraz grupy roboczej KR-u ds. Bałkanów Zachodnich. Z zadowoleniem przyjmuje wznowienie strategicznego wsparcia TAIEX dla władz lokalnych na Bałkanach Zachodnich. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Popiera stałe zaangażowanie Komisji na rzecz Partnerstwa Wschodniego przejawiające się zwłaszcza poprzez przyjęcie propozycji KR-u dotyczącej utworzenia Akademii Administracji Publicznej Partnerstwa Wschodniego. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Przypomina, że przy wdrażaniu odnowionego partnerstwa z południowymi sąsiadami wszystkie instytucje UE powinny uznać władze lokalne i regionalne za kluczowych partnerów zrównoważonego rozwoju i tym samym stworzyć nową dynamikę reform decentralizacyjnych. |
| --- | --- |

40.

| 41. | Wzywa Komisję do uznania roli, jaką władze lokalne i regionalne mogą odegrać w przyczynianiu się do pokoju i dobrobytu w państwach trzecich, za pomocą takich inicjatyw jak inicjatywa nikozyjska będąca konkretnym przykładem partnerskiej współpracy. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Wzywa do opracowania jasnego planu długoterminowego zaangażowania i wzmocnienia finansowego Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności i jego instrumentów zarówno w zakresie zapobiegania klęskom żywiołowym, jak i gotowości na wypadek ich wystąpienia, a także do zapewnienia wspólnej zdolności reagowania kryzysowego. Apeluje również do Komisji o uwzględnienie regionalnego i lokalnego doświadczenia w zakresie zarządzania klęskami żywiołowymi w niedawno utworzonej unijnej sieci wiedzy w zakresie ochrony ludności. |
| --- | --- |

42.

Spójność, nasza podstawowa wartość

| 43. | Podkreśla kluczową rolę polityki spójności i w związku z tym domaga się, aby miasta i regiony miały możliwość jak najlepszego wykorzystania NextGenerationEU, by mogły skonsolidować długoterminowe i zrównoważone inwestycje, które planują w ramach polityki spójności. |
| --- | --- |

43.

| 44. | Wzywa Komisję do przedstawienia sytuacji w zakresie zaangażowania władz lokalnych i regionalnych w realizację krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności w sprawozdaniu z przeglądu wdrożenia Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF), które ma zostać przygotowane do lipca 2022 r. (art. 16 rozporządzenia w sprawie RRF). Zwraca się o pełne poszanowanie zasady partnerstwa i jej wdrożenie w ramach Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST) oraz Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF) oraz o szybkie zatwierdzenie wszystkich krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

44.

| 45. | Z zadowoleniem przyjmuje wznowienie przez Komisję przeglądu zarządzania gospodarczego i uważa, że nadszedł czas na ponowne przemyślenie unijnych ram budżetowych, aby uniknąć ponownego uczynienia z inwestycji publicznych i usług publicznych zmiennej dostosowawczej. |
| --- | --- |

45.

| 46. | Ubolewa, że Komisja nie rozważyła przedłużenia o kolejny rok poziomu współfinansowania w wysokości 100 % oraz podwyższenia progu de minimis w ramach inicjatywy inwestycyjnej „plus” w odpowiedzi na koronawirusa, biorąc pod uwagę ograniczenia budżetowe, z którymi wciąż borykają się władze lokalne i regionalne. |
| --- | --- |

46.

| 47. | Z zadowoleniem przyjmuje decyzję o odnowieniu partnerstwa strategicznego UE z regionami najbardziej oddalonymi, aby odpowiednio uwzględnić skutki pandemii COVID-19 i dostosować wsparcie UE. |
| --- | --- |

47.

| 48. | Jest zaniepokojony powolnym zatwierdzaniem umów o partnerstwie w państwach członkowskich w związku z niską absorpcją dostępnych funduszy strukturalnych i sugeruje ścisłą współpracę między regionami a instytucjami UE w celu przyspieszenia tempa zatwierdzania projektów, w tym programów operacyjnych. |
| --- | --- |

48.

| 49. | Zwraca się do Komisji o stworzenie, oprócz istniejącej strony internetowej poświęconej relacjom inwestorskim, specjalnego portalu internetowego dotyczącego emisji obligacji europejskich zawierającego pełne zagregowane dane dotyczące wszystkich oferowanych obligacji i weksli objętych NextGenerationEU i zielonych obligacji w ramach NextGenerationEU. |
| --- | --- |

49.

| 50. | Podkreśla potrzebę stworzenia takich ram polityki UE, które będą umożliwiać skuteczne ustanawianie transgranicznych usług publicznych i zarządzanie nimi. Wzywa także do stworzenia solidniejszych ram prawnych w celu zapewnienia wsparcia współpracy między podmiotami regionalnymi i lokalnymi w regionach przygranicznych UE gwarantującej minimalne standardy współpracy transgranicznej w przypadku kryzysów w celu utrzymania wystarczającego poziomu usług. |
| --- | --- |

50.

| 51. | Ubolewa, że kilka środków przewidzianych w strategii na rzecz zrównoważonej i inteligentnej mobilności, zaplanowanych na 2022 r., nie znalazło odzwierciedlenia w programie prac Komisji, zwłaszcza w odniesieniu do transportu kombinowanego, usług informacji rzecznej i efektywności międzynarodowego transportu kolejowego. Z zadowoleniem przyjmuje jednak włączenie do programu prac multimodalnych cyfrowych usług w zakresie mobilności i podkreśla, że zbiorowy transport publiczny, często bezpośrednio organizowany przez władze lokalne i regionalne jako usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym, musi być centralnym elementem tej inicjatywy. |
| --- | --- |

51.

| 52. | Ponownie podkreśla potrzebę szybkiego wdrożenia Europejskiego filaru praw socjalnych i wskaźników wykraczających poza PKB, aby mierzyć postęp gospodarczy, społeczny i środowiskowy, ułatwiając tym samym przejście na zrównoważoną gospodarkę dobrobytu. |
| --- | --- |

52.

| 53. | Z niecierpliwością oczekuje zalecenia w sprawie dochodu minimalnego jako kroku w kierunku wyeliminowania ubóstwa w UE oraz jako bardzo potrzebnego działania następczego w związku z dyrektywą w sprawie adekwatnych wynagrodzeń minimalnych. |
| --- | --- |

53.

| 54. | Z zadowoleniem przyjmuje utworzenie europejskiej platformy na rzecz przeciwdziałania bezdomności jako pierwszy krok odzwierciedlający czynione na przestrzeni lat żądania KR-u dotyczące skuteczniejszej polityki walki z bezdomnością. |
| --- | --- |

54.

| 55. | Wzywa Komisję do należytego uwzględnienia niedawnych prac KR-u dotyczących opiekunów i usług opiekuńczych w przyszłej europejskiej strategii opieki zdrowotnej. |
| --- | --- |

55.

| 56. | Oczekuje na pakiet Komisji dotyczący edukacji i podkreśla znaczenie zapewnienia synergii i spójności z przyszłymi inicjatywami na rzecz poprawy umiejętności cyfrowych. |
| --- | --- |

56.

| 57. | Z zadowoleniem przyjmuje proponowany program Aim, Learn, Master, Achieve (ALMA) i podkreśla potrzebę zadbania o to, by przeznaczone na niego środki były wystarczające w obliczu dużej liczby młodych ludzi niekształcących się, niepracujących ani nieszkolących się (młodzież NEET) w UE. |
| --- | --- |

57.

| 58. | Podkreśla potrzebę urzeczywistnienia europejskiej przestrzeni badawczej poprzez wspieranie regionalnych ekosystemów innowacji w drodze strategicznego i skoordynowanego podejścia na wszystkich szczeblach sprawowania rządów i pragnie opracować wraz z Komisją koncepcję regionalnych centrów europejskiej przestrzeni badawczej. |
| --- | --- |

58.

| 59. | Popiera realizację misji programu „Horyzont” jako odważnego kroku w kierunku sprostania wyzwaniom społecznym, ale podkreśla również potrzebę skutecznego systemu wielopoziomowego sprawowania rządów, łączącego misje ze strategiami rozwoju lokalnego i regionalnego, działaniami na rzecz odbudowy po COVID-19 oraz finansowaniem innowacji za pośrednictwem funduszy strukturalnych. |
| --- | --- |

59.

| 60. | Ubolewa, że inteligentna specjalizacja nie została wymieniona w programie prac jako kluczowa koncepcja przezwyciężenia rozproszenia różnych programów i strategii politycznych na rzecz promowania innowacji. |
| --- | --- |

60.

| 61. | Ubolewa, że jego wniosek dotyczący nowej europejskiej strategii na rzecz turystyki na lata 2030–2050 nie został wymieniony w programie prac Komisji na 2022 r. Wzywa Komisję do przedstawienia nowej ambitnej wizji zrównoważonej turystyki, która będzie uwzględniać zarówno skutki COVID-19, jak i ekologiczną i cyfrową odbudowę. |
| --- | --- |

61.

| 62. | Zobowiązuje swego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Komisji Europejskiej, Parlamentowi Europejskiemu, słoweńskiej, francuskiej i czeskiej prezydencji w Radzie UE oraz przewodniczącemu Rady Europejskiej. |
| --- | --- |

62.

Bruksela, dnia 1 grudnia 2021 r.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Regionów

---

(1)  COR-2020-01392-00-00-RES-TRA.

1

(2)  COR-2021-02507-00-00-RES-TRA.

2

(3)  COR-2021-03857-00-00-RES-TRA.

3

(4)  https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/12979-Civil-liability-adapting-liability-rules-to-the-digital-age-and-artificial-intelligence/public-consultation_pl

4

---

| 28.2.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 97/7 |
| --- | --- | --- | --- |

28.2.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 97/7

---

Rezolucja Europejskiego Komitetu Regionów – Wniosek dotyczący Europejskiego Roku Młodzieży

Dokument przedłożony przez grupy EPL, PES, Renew Europe, EKR, EA i Zieloni

(2022/C 97/02)

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW,

| — | uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej w sprawie Europejskiego Roku Młodzieży 2022 (1), |
| --- | --- |

—

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej w sprawie Europejskiego Roku Młodzieży 2022 (1),

| 1. | Z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji Europejskiej dotyczący ogłoszenia roku 2022 Europejskim Rokiem Młodzieży i popiera ogólne cele wniosku, które mają zachęcić młodych ludzi do udziału w życiu demokratycznym i obywatelskim oraz wspomóc rozwój talentów, a także rozwój osobisty, społeczny i zawodowy młodzieży w bardziej ekologicznej, cyfrowej i sprzyjającej włączeniu społecznemu Unii. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Podkreśla, że Europejski Rok Młodzieży 2022 powinien być okazją do zachęcenia młodych ludzi do uczestnictwa w życiu demokratycznym z myślą o wzmocnieniu demokracji uczestniczącej i przedstawicielskiej, nie tylko poprzez informowanie ich o strategiach politycznych, które ich dotyczą, lecz także poprzez zaangażowanie młodzieży w opracowywanie tych strategii, kierowanie nimi i ich wdrażanie. |
| --- | --- |

2.

| 3. | W tym celu zwraca uwagę na potrzebę zaangażowania młodych ludzi w proces decyzyjny na szczeblu unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym, również odnośnie do nurtów polityki związanych z transformacją ekologiczną i cyfrową, w przypadku których odczuwalne są różnice pokoleniowe. Szczególną uwagę należy zwrócić na szklany sufit, który utrudnia szeroki udział młodych ludzi w życiu politycznym; w tym kontekście podkreśla kluczową rolę władz lokalnych i regionalnych w propagowaniu uczestnictwa młodzieży w lokalnej demokracji lub wspieraniu lokalnych organizacji, rad i parlamentów młodzieżowych. |
| --- | --- |

3.

| 4. | W tym względzie zaznacza, jak istotna jest Konferencja w sprawie przyszłości Europy jako sposób krzewienia tożsamości europejskiej i obywatelstwa w oparciu o wspólne wartości oraz zmniejszenia deficytu demokratycznego w UE. Apeluje do Parlamentu Europejskiego, Rady UE i Komisji Europejskiej, by zatroszczyły się o pełne uwzględnienie wkładu młodych ludzi, który wnoszą oni za pomocą różnych kanałów, takich jak Europejskie Spotkanie Młodzieży (EYE2021). |
| --- | --- |

4.

| 5. | Uważa, że aby zapewnić długotrwałą spuściznę Europejskiego Roku Młodzieży i uznać międzysektorowy charakter polityki młodzieżowej, dodatkowym celem Roku powinno być włączenie perspektywy młodzieżowej do wszystkich obszarów polityki UE na szczeblu unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Wyraża gotowość do dalszego wzmacniania programu dla młodych demokratycznie wybranych polityków (YEPs) w swych pracach, a także do dzielenia się najlepszymi przykładami tego programu z innymi zainteresowanymi stronami. W tym względzie zwraca uwagę, że dialogi lokalne KR-u są skuteczną metodą wzmacniania otwartej, dwustronnej komunikacji na temat programu politycznego UE z obywatelami, zwłaszcza młodymi ludźmi, oraz przedstawiania ich poglądów decydentom UE. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Z zadowoleniem przyjmuje wagę, jaką przykłada się do włączenia społecznego, i przyznaje, że cele Europejskiego Roku Młodzieży można osiągnąć wyłącznie z uwzględnieniem potrzeb i aspiracji wszystkich młodych ludzi, w całej ich różnorodności i z myślą o zapewnieniu równych szans. Dotyczy to również młodzieży z regionów wiejskich, peryferyjnych i słabiej rozwiniętych, a także grup zróżnicowanych społecznie lub słabszych, niezależnie od tego, czy jest to związane ze statusem społeczno-ekonomicznym, płcią, rasą, religią, orientacją seksualną, pochodzeniem lub niepełnosprawnością. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Uważa, że Rok nie powinien ograniczać się do udziału młodych ludzi z 27 państw członkowskich UE, lecz powinien obejmować również młodych migrantów i młodzież z krajów objętych procesem rozszerzenia. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Sądzi, że Europejski Rok powinien dać impuls do zwiększenia solidarności międzypokoleniowej na rzecz większej spójności społecznej, gospodarczej i terytorialnej oraz społeczeństw bardziej integracyjnych. W tym celu podkreśla nasilające się zmiany demograficzne, między którymi istnieją znaczne różnice terytorialne ze względu między innymi na drenaż i pozyskiwanie mózgów. Europejski Rok powinien dotyczyć bardzo istotnego wpływu tych zmian na młodzież, jeśli chodzi o solidarność międzypokoleniową i życie zawodowe, a także dysproporcje między obszarami miejskimi i wiejskimi. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Zwraca uwagę, że kryzys związany z COVID-19 spowodował znaczne komplikacje dla młodzieży w dziedzinie kształcenia, zatrudnienia, zdrowia psychicznego i dochodów finansowych. Apeluje, by Rok przyczynił się do wzmożenia wysiłków na rzecz rozwiązania problemu bezrobocia i niepewnych warunków pracy młodzieży, w tym bezpłatnych staży, oraz dostępu do mieszkań, a także do tworzenia dla nich nowych i godnych miejsc pracy, przy jednoczesnym rozwiązaniu kluczowej kwestii umiejętności dostosowanych do przyszłości. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Podkreśla znaczenie zaangażowania władz lokalnych i regionalnych, a także innych zainteresowanych stron, w tym sektora prywatnego i podmiotów trzeciego sektora, w realizację działań mających na celu zapewnienie integracji młodych ludzi na rynku pracy. Uważa, że systemy kształcenia i szkolenia powinny służyć lepszemu dopasowaniu kompetencji młodych ludzi do potrzeb rynku pracy, ułatwiając tym osobom zdobywanie umiejętności i środków potrzebnych do wzmocnienia ich pozycji oraz włączając ich w ten proces. Zaznacza, że należy to zagwarantować zwłaszcza na obszarach transgranicznych. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Wnosi, by zwrócono szczególną uwagę na przedsiębiorczość młodzieży, wspierając młode przedsiębiorczynie i przedsiębiorców, ze szczególnym uwzględnieniem małych i średnich przedsiębiorstw oraz przedsiębiorstw typu start-up, między innymi poprzez ułatwienie dostępu do finansowania, gdyż często podmioty te napotykają trudności w tej dziedzinie. Należy zachęcać do podejmowania środków wspierających zatrudnianie młodzieży przez przedsiębiorstwa oraz do szkoleń. Przypomina o znaczeniu uczenia od najmłodszych lat przedsiębiorczości, innowacyjności, krytycznego myślenia, podejmowania decyzji, tolerancji na niepewność, przywództwa, współpracy, akceptacji sukcesu i porażki, a także innych wartości i umiejętności. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Oczekuje, że Europejski Rok stanie się kamieniem milowym w realizacji celu określonego w Planie działania na rzecz Europejskiego filaru praw socjalnych, którym jest zmniejszenie liczby dzieci zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym o 5 mln do 2030 r., oraz pobudzi wdrażanie europejskiej gwarancji dla dzieci, dzięki której państwa członkowskie gwarantują skuteczny i bezpłatny dostęp do wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem, kształcenia i zajęć w szkole, przynajmniej jednego zdrowego posiłku w każdym dniu nauki szkolnej, opieki zdrowotnej, zdrowego wyżywienia i odpowiedniego mieszkania. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Zwraca uwagę na ogromne znaczenie europejskich inwestycji w kształcenie i kulturę, a także w edukację obywatelską i umiejętność korzystania z mediów, gdyż ta ostatnia ma kluczowe znaczenie dla umożliwienia młodym ludziom bezpiecznego czerpania informacji z mediów społecznościowych i nie tylko, a także dla opierania się dezinformacji. W związku z powyższym konieczne jest również inwestowanie na poziomie europejskim w badania naukowe prowadzone przez młodzież. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Potwierdza swą gotowość, by – w następstwie Europejskiego Roku Kolei – współpracować z Komisją Europejską w celu dalszego rozwijania inicjatywy DiscoverEU i uczynienia jej bardziej włączającą pod względem geograficznym, a także, by wspierać programy regionalne inspirowane DiscoverEU i powiązać je z wydarzeniami i możliwościami kulturalnymi oferowanymi w europejskich miastach i regionach. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Przyjmuje z zadowoleniem zobowiązanie Komisji Europejskiej do prowadzenia badań i analiz na temat sytuacji młodych ludzi w UE. Zaznacza, że wysiłki te powinny zmierzać do rozwiązania problemu braku dostępnych danych na temat młodzieży na szczeblu lokalnym i regionalnym, co stanowi istotne wyzwanie z punktu widzenia zdolności władz lokalnych i regionalnych do właściwego opracowywania i wdrażania skutecznej, dostosowanej do potrzeb i konkretnego obszaru polityki młodzieżowej. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Z zadowoleniem przyjmuje propozycję posiedzeń z udziałem wyznaczonych przez państwa członkowskie koordynatorów krajowych w celu zorganizowania obchodów Europejskiego Roku Młodzieży i proponuje, że będzie w nich uczestniczyć jako obserwator. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Odnosi się pozytywnie do zaleceń w sprawie Europejskiego Roku Młodzieży sporządzonych przez młodych demokratycznie wybranych polityków KR-u i zachęca Komisję Europejską do jak największego ich uwzględnienia podczas projektowania i wdrażania etapów działań i inicjatyw w ramach Roku. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Dostrzega, że nagroda „Europejska Stolica Młodzieży” jest inicjatywą wzmacniającą pozycję młodzieży, w pełni uwzględniającą jej rolę i uświadamiającą jej potrzeby i aspiracje na szczeblu europejskim i lokalnym. Dlatego też jest zdania, że należy dążyć do komplementarności między Europejską Stolicą Młodzieży a Europejskim Rokiem Młodzieży w celu zwiększenia ich wzajemnej skuteczności i zasięgu. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Podkreśla, że przydział środków budżetowych Komisji Europejskiej na Europejski Rok Młodzieży 2022 powinien obejmować znaczne zobowiązanie z programów UE wykraczających poza program Erasmus+ i Europejski Korpus Solidarności, nie narażając na szwank realizacji istniejących projektów. Ponadto władze lokalne i regionalne powinny mieć dostęp do możliwości finansowania projektów mających na celu wspieranie lokalnych inicjatyw młodzieżowych w 2022 r. i późniejszym okresie. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Wzywa Parlament Europejski i Radę Unii Europejskiej do szybkiego osiągnięcia porozumienia w sprawie Europejskiego Roku Młodzieży, aby umożliwić rozpoczęcie realizacji działań od stycznia 2022 r. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Zobowiązuje swego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Komisji Europejskiej, Parlamentowi Europejskiemu, słoweńskiej, francuskiej i czeskiej prezydencji w Radzie UE oraz przewodniczącemu Rady Europejskiej. |
| --- | --- |

22.

Bruksela, dnia 2 grudnia 2021 r.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Regionów

---

(1)  COM(2021) 634 final.

1

---

OPINIE

Komitet Regionów

Interactio – posiedzenie hybrydowe – 147. sesja plenarna KR-u, 1.12.2021–2.12.2021

| 28.2.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 97/10 |
| --- | --- | --- | --- |

28.2.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 97/10

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Lepsze stanowienie prawa: połączenie sił na rzecz stanowienia lepszego prawa

(2022/C 97/03)

| Sprawozdawca: | Piero Mauro ZANIN (IT/EPL), przewodniczący rady i radny regionu Friuli-Wenecja Julijska |
| --- | --- |
| Dokument źródłowy: | Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Lepsze stanowienie prawa: połączenie sił na rzecz stanowienia lepszego prawa”
  Bruksela, dnia 29 kwietnia 2021 r.
  COM(2021) 219 final |

Sprawozdawca:

Piero Mauro ZANIN (IT/EPL), przewodniczący rady i radny regionu Friuli-Wenecja Julijska

Dokument źródłowy:

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Lepsze stanowienie prawa: połączenie sił na rzecz stanowienia lepszego prawa”

Bruksela, dnia 29 kwietnia 2021 r.

COM(2021) 219 final

ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

Wspieranie odbudowy UE w drodze lepszego stanowienia prawa

| 1. | Podkreśla, że system lepszego stanowienia prawa UE jest uznany przez OECD za jedno z najbardziej zaawansowanych podejść regulacyjnych na świecie, które może zapewnić wysokiej jakości prawodawstwo dostosowane do wymogów przyszłości i odpowiada głównym wyzwaniom związanym z transformacją środowiskową, cyfrową i społeczną, przed którymi stoi Unia Europejska. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Zgadza się, że przepisy UE muszą wnosić wartość dodaną, utrzymywać obciążenia administracyjne na poziomie minimalnym i proporcjonalnym do celów, którym ma służyć dany akt prawny, być jasne i przejrzyste oraz zgodne z zasadami pomocniczości i proporcjonalności. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Zaznacza, że kluczowe znaczenie ma to, by system lepszego stanowienia prawa uwzględniał aspekt wielopoziomowego sprawowania rządów w Unii Europejskiej, ponieważ prawodawstwo europejskie jest wdrażane przez państwa członkowskie, regiony i władze lokalne: bez zaangażowania szczebli sprawowania rządów odpowiedzialnych za wdrażanie przepisów UE nie można zapewnić prawodawstwa wysokiej jakości, które nadawałoby się do realizacji wspólnych celów. W związku z tym zaleca, by Komisja Europejska nadała priorytetowy charakter współpracy z władzami lokalnymi i regionalnymi, zwłaszcza z tymi, które posiadają kompetencje ustawodawcze, w całym cyklu politycznym, według metody wielopoziomowego sprawowania rządów. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Odnotowuje, że demokratycznie wybrane władze lokalne i regionalne mają wciąż znikomy wpływ na opracowywanie prawodawstwa UE, które są zobowiązane wdrażać: konieczne jest przyznanie tym władzom i KR-owi, który jest ich przedstawicielem instytucjonalnym na szczeblu UE, większej roli w europejskim systemie sprawowania rządów. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Z zadowoleniem przyjmuje to, że Komisja wzmacnia swoją rolę strażniczki traktatów i że skupiła się na zapewnieniu skuteczniejszego egzekwowania prawa UE oraz że w tym celu zamierza podjąć jeszcze więcej działań w tym zakresie oraz oferować państwom członkowskim, regionom i gminom wsparcie w skutecznym i prawidłowym wdrażaniu prawa wspólnotowego. Wyższy poziom wdrożenia i skuteczniejsze wdrażanie wnoszą przy tym także wkład w realizację programu „Lepsze stanowienie prawa: połączenie sił na rzecz lepszego stanowienia prawa”. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Wzywa Komisję do zastanowienia się nad sposobami ściślejszego zaangażowania parlamentów regionalnych w proces kształtowania polityki UE poprzez mechanizm wczesnego ostrzegania przewidziany w Traktatach, tak aby mogły one rzeczywiście wnosić pozytywny wkład w rozwój aktywnej pomocniczości (1). |
| --- | --- |

6.

| 7. | Uważa, że nadszedł czas, by połączyć siły na rzecz stanowienia lepszego prawa w oparciu o podejście oddolne, ulepszając i zbliżając do siebie instrumenty lepszego stanowienia prawa – z których wiele zostało już przyjętych przez regiony – tak by były kompatybilne, i dzieląc się najlepszymi praktykami i dostępnymi danymi. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Pochwala zamiar Komisji Europejskiej, by bardziej włączyć obywatelki i obywateli w opracowanie polityki europejskiej w drodze konsultacji, lecz zachęca do wykorzystania w tym celu również zdolności władz lokalnych i regionalnych oraz KR-u w zakresie identyfikowania i przekazywania obaw obywateli, oraz pośredniczenia w ich rozwiązywaniu. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Zgadza się, że działania polityczne muszą opierać się na dogłębnej analizie i dowodach naukowych, tak by móc systematycznie oceniać ich wpływ pod kątem m.in. gospodarczym, społecznym, związanym z płcią i środowiskowym. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Popiera wyrażony przez Komisję zamiar włączenia celów zrównoważonego rozwoju do procesu podejmowania decyzji i kształtowania polityki UE, między innymi dzięki poprawieniu analizy i przedstawiania propozycji dotyczących zrównoważonego rozwoju. Odnotowuje, że realizacji celów zrównoważonego rozwoju nie mogą utrudniać obciążenia administracyjne i regulacyjne i musi ona w równym stopniu uwzględniać wymiar gospodarczy, społeczny, związany z płcią i środowiskowy zrównoważonego rozwoju. Wzywa państwa członkowskie i władze lokalne i regionalne, by przyjęły taką samą praktykę. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Zgadza się, że zasadę „nie czyń poważnych szkód” trzeba zastosować we wszystkich obszarach, zgodnie z długoterminową strategią UE do roku 2050 (2) i Agendą 2030 (3). Wnosi o zaangażowanie władz lokalnych i regionalnych w programowanie zasobów oraz zarządzanie nimi, a przede wszystkim w realizację polityki dotyczącej środowiska, klimatu i energii oraz polityki społecznej. Przywołuje swoją opinię w sprawie europejskiego prawa o klimacie (4) i zaleca uwzględnienie kosztów braku działania, gdyż może on mieć długoterminowe, znaczące i nie natychmiastowo widoczne konsekwencje. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Wzywa Komisję, państwa członkowskie i władze lokalne i regionalne do przyjęcia kompatybilnych przepisów umożliwiających usunięcie przeszkód i trudności biurokratycznych, które spowalniają ożywienie gospodarcze i tym samym zagrażają dobrobytowi obywateli. Zwraca się do Komisji o wsparcie regionów, zwłaszcza transgranicznych i słabiej rozwiniętych, w propagowaniu wspólnych przepisów, w oparciu o już istniejące doświadczenia w zakresie współpracy między obszarami przygranicznymi i szczególnie wrażliwymi, takie jak europejskie ugrupowania współpracy terytorialnej (EUWT). |
| --- | --- |

12.

| 13. | Apeluje do instytucji UE, państw członkowskich i władz lokalnych i regionalnych o wdrożenie – w zakresie przypadającej na nie części – zaleceń grupy zadaniowej ds. zasad pomocniczości, proporcjonalności i „robić mniej, ale efektywniej” (5). Wzywa do aktualizacji tychże zaleceń w świetle wniosków wyciągniętych z pandemii, celów transformacji ekologicznej, cyfrowej i społecznej oraz dążenia do zbudowania bardziej sprawiedliwych, odpornych i opartych na równości gospodarek i społeczeństw w ramach Instrumentu Unii Europejskiej na rzecz Odbudowy. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Wnosi również, by dokonano przeglądu Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa oraz wytycznych i zestawu narzędzi w tym zakresie, uwzględniając wielopoziomowy wymiar europejskiego procesu ustawodawczego zgodnie z propozycją grupy zadaniowej do spraw pomocniczości (6). Podkreśla znaczenie popularyzacji wiedzy na temat lepszego stanowienia prawa i zastosowania związanych z tym instrumentów wśród państw członkowskich i władz lokalnych i regionalnych, zwłaszcza wśród tych, które posiadają kompetencje ustawodawcze. Wnosi o dołożenie wszelkich starań, jeśli chodzi o aspekt językowy, dzielenie się terminologią i prawidłowe tłumaczenie, które mają kluczowe znaczenie dla realizacji wspólnych celów lepszego stanowienia prawa na wszystkich szczeblach sprawowania rządów. |
| --- | --- |

14.

Wspólne zaangażowanie

| 15. | Zgadza się, że nie można zapewnić wysokiej jakości prawodawstwa z pominięciem wyników osiągniętych dzięki wcześniejszym przepisom. Podkreśla, że wiele regionów wprowadziło do swoich przepisów klauzule przeglądowe w celu zapewnienia dostępności danych na temat skutków prawodawstwa: uznaje, że wszystkie instytucje europejskie, krajowe, regionalne i lokalne ponoszą odpowiedzialność za wymianę danych gromadzonych we wspólnym rejestrze dowodowym. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Odnotowuje, że przydatne jest stworzenie wspólnego portalu legislacyjnego, i zaleca jego rozpowszechnienie w ramach inicjatyw na rzecz komunikacji we wszystkich państwach członkowskich. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Uważa, że strony internetowe władz lokalnych i regionalnych mogą przyczynić się do większego nagłośnienia konsultacji publicznych Komisji, poprzez rozpowszechnianie na nich zaproszeń do zgłaszania uwag i, w odpowiednich przypadkach, propagowanie stabilnych sieci osób wyznaczonych do kontaktu w celu gromadzenia wniosków i apeli użytkowników końcowych, których wkład ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia celów wzrostu i rozwoju. |
| --- | --- |

17.

Poprawa komunikacji z zainteresowanymi stronami i ogółem społeczeństwa

| 18. | Przyjmuje z zadowoleniem zamiar Komisji Europejskiej, by w większym stopniu poprawić i ukierunkować konsultacje, a także zwiększyć ich przejrzystość i łatwość przeprowadzania, między innymi dzięki bardziej wyważonym, usystematyzowanym, mniej specjalistycznym i łatwiej zrozumiałym kwestionariuszom. Docenia ujęcie konsultacji publicznych i planów działania w ramach „jednego zaproszenia do zgłaszania uwag” w portalu „Wyraź swoją opinię”. Kładzie szczególny nacisk na fakt, że kwestionariusze należy przetłumaczyć jednocześnie na wszystkie języki UE, aby umożliwić udział zainteresowanych stron w każdym miejscu i na wszystkich szczeblach. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Sugeruje, że ze względu na swoją specyfikę władze lokalne i regionalne powinny być częściej przedmiotem ukierunkowanych konsultacji. Zaleca Komisji, by w przypadku propozycji wywierających znaczny wpływ na szczebel sprawowania rządów niższy niż krajowy zasięgała jego opinii podczas opracowywania otwartych konsultacji oraz planów działań i by za jego pośrednictwem angażowała władze lokalne i regionalne w zdecentralizowaną i systematyczną kampanię informacyjną na temat rocznych programów prac Komisji Europejskiej. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Jest zdania, że Konferencja w sprawie przyszłości Europy jest doskonałą okazją do dialogu z obywatelkami i obywatelami. Przypomina swoją opinię „Władze lokalne i regionalne w stałym dialogu z obywatelami” i podkreśla, że Konferencja powinna zostać uznana za szansę na ponowne przemyślenie i zmianę sposobu funkcjonowania i postrzegania UE przez jej obywatelki i obywateli (7). Potwierdza, że KR powinien znaleźć się wśród głównych uczestników Konferencji i że należy zwiększyć rolę władz lokalnych i regionalnych, zwłaszcza tych posiadających uprawnienia ustawodawcze, w demokratycznym funkcjonowaniu UE oraz wymiar terytorialny polityki europejskiej. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Podkreśla znaczenie promowania udziału obywatelek i obywateli w kształtowaniu polityki UE. Przypomina w związku z tym swą propozycję ustanowienia ogólnoeuropejskiej sieci dialogu opartej na dobrowolnym udziale obywateli (CitizEN). Jeżeli sieć ta zostanie przetestowana podczas Konferencji, może dać początek mechanizmowi strukturalnemu gwarantującemu odpowiednie informowanie i włączenie obywateli, zachęcając ich do długoterminowego zaangażowania politycznego. |
| --- | --- |

21.

Zwiększenie przejrzystości

| 22. | Zaleca jak największą przejrzystość procesu legislacyjnego, tak by zapewnić obywatelom pełny dostęp do danych, dowodów, badań i dokonanych ocen dotyczących każdego wniosku ustawodawczego. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Uważa, że dostęp KR-u do wybranych dokumentów z posiedzeń trójstronnych, pod warunkiem że wydał on już opinię lub przygotowuje opinię w sprawie przedmiotowego wniosku zgodnie z art. 307 TFUE, byłby niezbędny do oceny, czy zmiany omawiane na tych posiedzeniach są istotne z perspektywy regionalnej lub lokalnej i czy uzasadniają sporządzenie nowej opinii. Taki dostęp umożliwiłby KR-owi pełnienie roli organu doradczego i zapewniłby skuteczność lub użyteczność postanowień Traktatów odnoszących się do KR-u. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Wzywa Komisję do stworzenia powiązań między bazami danych, rejestrami, archiwami i portalami, w tym MIDAS, poprzez rozpowszechnianie wiedzy społeczeństwa na ich temat za pomocą odpowiednich inicjatyw komunikacyjnych i szkoleniowych, również za pośrednictwem KR-u i stowarzyszeń władz lokalnych i regionalnych. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Z zadowoleniem przyjmuje wysiłki Komisji na rzecz ulepszenia konsultacji publicznych i przetwarzania odpowiedzi otrzymanych w ramach konsultacji. Obecnie nie jest jasne, jaką wagę Komisja przypisuje do poszczególnych odpowiedzi, co jednak byłoby konieczne z punktu widzenia demokratycznej przejrzystości w danej dziedzinie. W każdym razie wkład regionalnych administracji publicznych posiadających kompetencje w dziedzinach, których dotyczą konsultacje, powinien być brany pod uwagę przez Komisję przy przedstawianiu wniosków ustawodawczych. |
| --- | --- |

25.

Nowe instrumenty służące dalszemu uproszczeniu oraz zmniejszeniu obciążeń administracyjnych

| 26. | Zgadza się, że nadszedł czas na poświęcenie większej uwagi wpływowi prawodawstwa na koszty finansowe i wzrost obciążeń biurokratycznych dla władz lokalnych i regionalnych, obywateli, rodzin i przedsiębiorstw, zwłaszcza mikro- oraz małych i średnich przedsiębiorstw, które stanowią trzon europejskiej gospodarki. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Wzywa Komisję Europejską, aby przy stosowaniu podejścia „jedno więcej – jedno mniej”, za pomocą którego Komisja zamierza zrekompensować nowe obciążenia wynikające z proponowanych przepisów, zmniejszając w równoważnym stopniu wcześniejsze obciążenia w tym samym sektorze, tak aby zagwarantowała, że wstępne oceny skutków i oceny skutków będą obejmować ocenę potencjalnie zróżnicowanych terytorialnie skutków każdej inicjatywy legislacyjnej. Oczekuje, że dzięki zastosowaniu tej zasady zostaną zachowane cele prawodawstwa oraz wysokie normy gospodarcze, społeczne i środowiskowe UE. Ponadto oczekuje, że metody służące do pomiaru i zmniejszenia obciążeń będą mieć jako podstawę podejście oparte na dowodach w odniesieniu do kompensacji obciążeń administracyjnych i kosztów niepodejmowania działań, tak aby później stały się wspólnym zasobem decydentów na wszystkich szczeblach i były stosowane przez całą procedurę zatwierdzania wniosków ustawodawczych aż do czasu ich wdrożenia na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Podkreśla, że nowe europejskie inicjatywy ustawodawcze powinny generować wartość dodaną UE, a ponadto uważa, że kluczowe znaczenie ma dopilnowanie, by proponowane środki i obowiązki były proste oraz by mogły być skutecznie i efektywnie stosowane, aby osiągnąć uzgodnione cele polityczne. Wzywa do zwiększenia przejrzystości i rozliczalności oraz zmniejszenia obciążeń administracyjnych dla przedsiębiorstw, zwłaszcza małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Podkreśla, że UE powinna przyjąć cel polegający na zmniejszeniu ogólnych obciążeń regulacyjnych UE spoczywających na przedsiębiorstwach. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Podkreśla, że w następstwie programu Small Business Act niektóre państwa i regiony wdrożyły już metody oceny obciążeń związanych z zastosowaniem przepisów w przedsiębiorstwach. Zachęca do wymiany najlepszych praktyk w zakresie środków kompensacyjnych, instrumentów, metodologii i zgromadzonych danych. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Uważa, że by zmniejszyć obciążenia i uprościć procesy, trzeba inwestować w zastosowanie rozwiązań cyfrowych, które zmodernizują systemy administracji publicznej poprzez ich dostosowanie do szybkości działania i potrzeb sektorów produkcyjnych. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Wzywa Komisję i państwa członkowskie, by wspierały przedsiębiorstwa, zwłaszcza mikro- oraz małe i średnie przedsiębiorstwa, w dokonywaniu inwestycji, również szkoleniowych, dotyczących podnoszenia i zmiany kwalifikacji, niezbędnych do dostosowania się do norm wymaganych przez prawodawstwo europejskie w tym sektorze. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Dostrzega konieczność przeglądu i uproszczenia prawodawstwa, tak by usunąć przeszkody w jego wdrażaniu, również na szczeblu transgranicznym, i zwiększyć jego skuteczność, przejrzystość i czytelność dla użytkowników końcowych, zarówno obywateli, jak i przedsiębiorstw. Pochwala zatem prace przeprowadzone podczas rocznego badania obciążeń 2020, w którym zgodnie z Porozumieniem międzyinstytucjonalnym w sprawie lepszego stanowienia prawa z 2016 r. zawarto sprawozdanie na temat środków przedsięwziętych w celu ograniczenia obciążeń i uproszczenia prawodawstwa. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Popiera cel, który przyświecał już programowi sprawności i wydajności regulacyjnej (REFIT) i który został obecnie wzmocniony dzięki ustanowieniu platformy ds. dostosowania się do wymogów przyszłości (Fit4F). Docenia przyznanie KR-owi większej roli w ramach platformy dzięki temu, że w grupie rządowej będzie zasiadać jego trzech przedstawicieli – co stanowi częściową odpowiedź na jego obawy dotyczące zarządzania poprzednią platformą REFIT i jej skuteczności – oraz dzięki RegHub (sieci regionalnych centrów ds. oceny wdrożenia polityki UE). Ponawia poparcie dla platformy ds. dostosowania się do wymogów przyszłości oraz zaangażowanie na rzecz pogłębienia współpracy z Komisją Europejską. Przypomina, że ma wszelkie dane po temu, by systematycznie gromadzić uwagi władz lokalnych i regionalnych za pośrednictwem swoich członkiń i członków, sieci oraz innych ukierunkowanych inicjatyw takich jak RegHub (8). |
| --- | --- |

33.

| 34. | Podkreśla wartość dodaną, którą dzięki konsultacjom z zainteresowanymi stronami RegHub wnosi do opracowania europejskiej bazy danych na temat skutków wdrażania prawodawstwa UE. Zwraca uwagę, że RegHub wspiera również wdrażanie prawodawstwa UE poprzez rozpowszechnianie informacji i tworzenie środowiska sprzyjającego wymianie najlepszych praktyk oraz ocenie postępów i wyników. Odnotowuje, że dla zagwarantowania ciągłości i spójności uproszczenia oraz wsparcia wdrażania dyrektyw i rozporządzeń, które były już przedmiotem konsultacji i przeglądu, przydatne może być uruchomienie sieci RegHub. Wzywa Komisję do rozważenia długoterminowego wsparcia finansowego na rzecz rozwoju i umocnienia RegHub jako narzędzia lepszego stanowienia prawa. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Uważa, że należy jak najbardziej zwiększyć udział regionów, prowincji i miast w RegHub, i apeluje również do państw członkowskich o wykorzystanie sieci do wdrażania systemów pozyskiwania danych i informacji z danego terytorium. |
| --- | --- |

35.

Udoskonalanie dostępnego zestawu narzędzi

| 36. | Uważa, że pandemia uczy nas między innymi, iż konieczne jest dostrzeżenie – w miarę możliwości z wyprzedzeniem – zwiastunów przyszłych zjawisk, tak by zapewnić szybką reakcję w celu ograniczenia przynajmniej ich najbardziej niszczycielskich skutków. Podkreśla, że istotne jest, by opracowując strategie adekwatne do wyzwań, decydenci dysponowali kompletnymi i zaktualizowanymi danymi naukowymi. Zaznacza, że niezbędna jest ścisła i nieustanna współpraca ze środowiskiem naukowym i badawczym. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Wyraża nadzieję, że metodologia włączenia prognozy strategicznej w proces kształtowania polityki zostanie określona w zestawie instrumentów służących lepszemu stanowieniu prawa z uwzględnieniem perspektywy lokalnej i regionalnej. Przypomina, że władze lokalne i regionalne oraz KR są idealnie przygotowane do udziału w prognozie strategicznej. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Zwraca się do Komisji o uwzględnienie jego wkładu w tworzenie wspólnego portalu legislacyjnego, w tym jego opinii, ocen oddziaływania terytorialnego, sprawozdań RegHub, badań oraz dokumentacji na temat wniosków ustawodawczych i przeglądów. Apeluje ponadto o możliwość udziału w udoskonaleniach technicznych portalu „Wyraź swoją opinię” w celu przyczynienia się do lepszego zrozumienia specyfiki lokalnej i ułatwienia dostępu władz lokalnych i regionalnych. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Wyraża nadzieję, że w celu wskazania ogólnego wpływu oraz oddziaływania terytorialnego Komisja Europejska uwydatni charakter terytorialny wpływu polityki, dokonując przeglądu wytycznych w sprawie lepszego stanowienia prawa oraz aktualizacji zestawu narzędzi w odniesieniu do instrumentów i metodologii, tak by były one wystarczająco elastyczne i mogły zostać zastosowane w różnym kontekście i na wszystkich szczeblach. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Przypomina, że takie pojęcia jak ocena oddziaływania na obszary wiejskie i miejskie czy też oceny oddziaływania w kontekście transgranicznym są częścią szerszej koncepcji oceny oddziaływania terytorialnego oraz że różnorodność tych koncepcji nie powinna być sprzeczna z dążeniem do kształtowania polityki w oparciu o określone terytorium i konkretne dane. |
| --- | --- |

40.

| 41. | Docenia nieustające wysiłki Komisji Europejskiej (w szczególności Wspólnego Centrum Badawczego i DG ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej) oraz programu EUWT ESPON na rzecz dalszego rozwoju narzędzi metodologicznych służących ocenie oddziaływania terytorialnego. Zaleca, by nawet w przypadku, gdy pełna ocena oddziaływania terytorialnego nie jest możliwa lub została uznana za nieistotną, przeprowadzano inne rodzaje ocen skutków na najniższym poziomie szczegółowości terytorialnej, na jaki pozwalają istniejące dane statystyczne. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Przypomina, że „ślepota terytorialna” ma negatywny wpływ na jakość kształtowania polityki. Niedobór wystarczających danych na poziomie niższym niż krajowy w wielu ważnych wskaźnikach i tablicach wyników (takich jak indeks gospodarki cyfrowej i społeczeństwa cyfrowego (DESI), tablica wskaźników społecznych, cele zrównoważonego rozwoju) oraz brak lub niewystarczająca jakość analizy prognoz szczebla niższego niż krajowy przez instytucje europejskie mogą mieć niekorzystny i trwały wpływ na całą Unię, na duch spójności między obszarami i na życie poszczególnych obywateli. Wytyczne dotyczące lepszego stanowienia prawa i służący temu zestaw instrumentów powinny zatem dostarczać jasnych informacji i przydatnych narzędzi, tak by oceny oddziaływania terytorialnego były szeroko stosowane w całym cyklu opracowywania polityki, gwarantując, że przeprowadzone zostaną również inne oceny oddziaływania (społecznego, gospodarczego, środowiskowego itd.) na szczeblu niższym niż krajowy. |
| --- | --- |

42.

| 43. | Zaleca większe zaangażowanie władz lokalnych i regionalnych w celu udostępnienia na potrzeby oceny oddziaływania terytorialnego danych i informacji, które są trudne do uzyskania na szczeblu europejskim. Zwraca się do Komisji Europejskiej, by za pośrednictwem KR-u i RegHub popularyzowała wiedzę władz lokalnych i regionalnych na temat różnych modeli tych ocen na podstawie wzorów opracowanych przez ESPON. Będzie to sprzyjać kulturze oceny i kształtowania polityki opartej na dowodach i ukierunkowanej na konkretny obszar również na etapie transpozycji i wdrażania prawodawstwa, w oparciu o metodę wielopoziomowego sprawowania rządów. |
| --- | --- |

43.

| 44. | Zwraca uwagę na znaczenie uzasadnienia ewentualnego braku oceny skutków wniosku ustawodawczego, zwłaszcza w przypadku wniosków o potencjalnym oddziaływaniu terytorialnym. |
| --- | --- |

44.

| 45. | Zgadza się z zaleceniami grupy zadaniowej (9), by pomocniczość rozumieć w sposób aktywny, gdyż podejmowanie decyzji na szczeblu najbliższym obywateli przyczynia się do zwiększenia widoczności działań i legitymacji demokratycznej Unii. Wzywa Komisję, by podczas kontroli zastosowania zasady pomocniczości uwzględniła istniejące formy decentralizacji w UE, w tym opodatkowania, ponieważ monitorowanie musi opierać się na podziale kompetencji między różnymi szczeblami sprawowania rządów. |
| --- | --- |

45.

| 46. | Zwraca się do współprawodawców i państw członkowskich o systematyczne stosowanie tabeli oceny zgodności z zasadą pomocniczości. Zachęca parlamenty regionalne do stosowania tej tabeli podczas kontroli przestrzegania zasady pomocniczości we wnioskach ustawodawczych UE zgodnie z protokołem nr 2 TFUE. |
| --- | --- |

46.

| 47. | Wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby z myślą o osiągnięciu celów transformacji ekologicznej i cyfrowej angażowały władze lokalne i regionalne na każdym etapie procesu decyzyjnego, zarówno na szczeblu europejskim – w konsultacje i oceny ex ante i ex post – jak i na szczeblu krajowym – w opracowywanie strategii politycznych, od prawodawstwa po tworzenie i wdrażanie planów i programów oraz instrumentów politycznych, które wywierają największy wpływ na miasta i regiony, w celu zapewnienia spójności działań. Zgodnie z zaleceniami grupy zadaniowej (10) zaleca: aktualizację metod włączenia regionów przez państwa członkowskie we wdrażanie krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności (RRP) oraz celów Zielonego Ładu w oparciu o metodę wielopoziomowego sprawowania rządów z myślą o sprawiedliwej, ekologicznej, cyfrowej i sprawiedliwej społecznie transformacji. |
| --- | --- |

47.

| 48. | Z zadowoleniem przyjmuje wysiłki na rzecz poprawy jakości ocen dzięki niezależnym kontrolom i popiera ustanowienie Rady ds. Kontroli Regulacyjnej (11), która ze względu na swój stały charakter, nowy skład i rozszerzenie mandatu częściowo rozstrzyga wyrażone przez KR wątpliwości co do jej skuteczności. Ponawia apel o włączenie w skład tej Rady stałego, powołanego przez siebie członka. Wzywa Komisję Europejską do udostępniania projektów ocen i analiz wpływu przedłożonych Radzie ds. Kontroli Regulacyjnej w celu dokonania lepszej oceny i skuteczniejszego ukierunkowania wkładu KR-u w program lepszego stanowienia prawa. Zwraca się do wyżej wspomnianej Rady o rozważenie wykorzystania sprawozdań z wdrażania RegHub jako pomocy w analizie wniosków ustawodawczych i wyraża gotowość, by zacieśnić współpracę z nią. |
| --- | --- |

48.

Kluczowa rola egzekwowania przepisów

| 49. | Zobowiązuje się ująć wszystkie swoje instrumenty i metody badań i analizy danych terytorialnych w jednym pakiecie dotyczącym lepszego stanowienia prawa, który będzie obejmować również konsultacje z RegHub, i ich lepsze powiązanie z zestawem instrumentów Komisji służących lepszemu stanowieniu prawa oraz z narzędziami Biura Analiz Parlamentu Europejskiego. Zachęca Komisję i państwa członkowskie do objęcia władz lokalnych i regionalnych przewidzianymi w nich środkami wsparcia w zakresie transpozycji dyrektyw, wdrażania rozporządzeń i prawidłowego stosowania przepisów UE. |
| --- | --- |

49.

| 50. | Zaleca, aby – zgodnie ze wskazówkami grupy zadaniowej do spraw pomocniczości (12) – władze lokalne i regionalne współpracowały przy opracowywaniu krajowych planów wdrażania, które mogą mieć wartość dodaną w stosunku do planów Komisji Europejskiej. |
| --- | --- |

50.

| 51. | Zgadza się z Komisją co do potrzeby podnoszenia świadomości państw członkowskich i regionów na temat zjawiska nadmiernie rygorystycznego wdrażania i zaleca, by w przypadku konieczności dodania kolejnych uregulowań na szczeblu krajowym podczas wdrażania prawodawstwa europejskiego wskazywano je za pomocą aktów transponujących i powiązanych dokumentów zgodnie z ustaleniami Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa (13). Zaleca się również, aby nie stosować nadmiernie rygorystycznego wdrażania, zwłaszcza programów w ramach zarządzania dzielonego i krajowych przepisów dotyczących zamówień publicznych, aby uniknąć przeregulowania. |
| --- | --- |

51.

Bruksela, dnia 1 grudnia 2021 r.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Regionów

---

(1)  Opinia KR-u „Lepsze stanowienie prawa: podsumowanie dotychczasowych osiągnięć i utrzymanie dalszego zaangażowania”, CDR 2579/2019.

1

(2)  https://ec.europa.eu/clima/policies/strategies/2050_pl

2

(3)  https://ec.europa.eu/international-partnerships/sustainable-development-goals_pl

3

(4)  https://cor.europa.eu/pl/our-work/Pages/OpinionTimeline.aspx?opId=CDR-1361-2020

4

(5)  Sprawozdanie grupy zadaniowej ds. zasad pomocniczości, proporcjonalności i „robić mniej, ale efektywniej”, https://ec.europa.eu/info/files/report-task-force-subsidiarity-proportionality-and-doing-less-more-efficiently_pl.

5

(6)  Zalecenie 8.

6

(7)  Opinia KR-u „Władze lokalne i regionalne w stałym dialogu z obywatelami”, https://cor.europa.eu/pl/our-work/Pages/OpinionTimeline.aspx?opId=CDR-4989-2019.

7

(8)  Sieć regionalnych centrów ds. oceny wdrożenia polityki UE, https://cor.europa.eu/pl/our-work/Pages/network-of-regional-hubs.aspx.

8

(9)  Sprawozdanie grupy zadaniowej ds. zasad pomocniczości, proporcjonalności i „robić mniej, ale efektywniej”, https://ec.europa.eu/info/files/report-task-force-subsidiarity-proportionality-and-doing-less-more-efficiently_pl.

9

(10)  Zalecenie 4.

10

(11)  Opinia KR-u „Unijny program lepszego stanowienia prawa”, https://cor.europa.eu/pl/our-work/Pages/OpinionTimeline.aspx?opId=CDR-4129-2015.

11

(12)  Zalecenie nr 5 grupy zadaniowej ds. zasad pomocniczości, proporcjonalności i „robić mniej, ale efektywniej”.

12

(13)  Punkt 43 Porozumienia.

13

---

| 28.2.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 97/17 |
| --- | --- | --- | --- |

28.2.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 97/17

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Europejski plan walki z rakiem

(2022/C 97/04)

| Sprawozdawczyni: | Birgitta SACRÉDEUS (SE/EPL), radna regionu Dalarna |
| --- | --- |
| Dokument źródłowy: | Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady „Europejski plan walki z rakiem”
  COM(2021) 44 final |

Sprawozdawczyni:

Birgitta SACRÉDEUS (SE/EPL), radna regionu Dalarna

Dokument źródłowy:

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady „Europejski plan walki z rakiem”

COM(2021) 44 final

ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

| 1. | Wskazuje na swój zadeklarowany cel, by „nadać priorytet kwestiom zdrowotnym na szczeblu europejskim oraz wesprzeć władze regionalne i lokalne w zwalczaniu chorób nowotworowych i epidemii chorób w ramach transgranicznej współpracy zdrowotnej oraz modernizacji systemów opieki zdrowotnej” (1). |
| --- | --- |

1.

| 2. | Zauważa, że chociaż główna odpowiedzialność za politykę zdrowotną spoczywa na państwach członkowskich, UE może uzupełniać i wspierać krajowe strategie polityczne oraz stanowić prawo w niektórych obszarach, zachowując jednocześnie zgodność z zasadą pomocniczości i proporcjonalności, a także uwzględniając różne istniejące struktury opieki zdrowotnej i preferencje krajowe w każdym państwie członkowskim. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Podkreśla, że polityka zdrowotna pozostaje w pierwszym rzędzie obowiązkiem państw członkowskich. Jednak w dyskusjach toczonych na szczeblu UE w ramach Konferencji w sprawie przyszłości Europy należy zastanawiać się nad kompetencjami w dziedzinie zdrowia. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Wzywa instytucje UE do dopilnowania, by ramy prawne przyszłej Europejskiej Unii Zdrowotnej uwzględniały odpowiedzialność władz lokalnych i regionalnych za zdrowie publiczne, skoro w 19 spośród 27 państw członkowskich to właśnie władzom lokalnym i regionalnym powierzono główną odpowiedzialność za zdrowie publiczne. Jednocześnie strategie państw członkowskich w dziedzinie zdrowia muszą odzwierciedlać specyficzne potrzeby regionów i w jak największym stopniu wspierać wysiłki władz lokalnych i regionalnych na rzecz poprawy opieki zdrowotnej. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Stwierdza, że rak niewątpliwie stanowi ogromne zagrożenie dla obywatelek i obywateli oraz dla systemów opieki zdrowotnej w UE: w 2020 r. zdiagnozowano 2,7 mln zachorowań oraz 1,3 mln zgonów z powodu raka (szacunki Wspólnego Centrum Badawczego, 2020 r.). Należy w szczególności zwrócić uwagę na spodziewane starzenie się społeczeństwa w UE, a w konsekwencji na wzrost liczby pacjentów, u których zdiagnozowano raka, z uwagi na jego zwiększone występowanie wśród osób starszych. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Zwraca uwagę na ryzyko, że po kryzysie związanym z COVID-19 może nastąpić kryzys nowotworowy, ponieważ pandemia doprowadziła do znacznego ograniczenia badań przesiewowych w kierunku raka, diagnozowania zachorowań i leczenia. To pogarsza sytuację wielu osób i spowoduje zaległości w diagnostyce, co długo jeszcze będzie powodować wysoki odsetek zachorowań na raka. Według badania Europejskiej Organizacji ds. Raka ze względu na pandemię leczono o 1,5 mln pacjentów chorych na raka mniej, a 100 mln badań przesiewowych w kierunku raka nie przeprowadzono. Około miliona pacjentów chorych na raka nie udało się zdiagnozować, a u co drugiej osoby z chorobą nowotworową nie przeprowadzono w Europie koniecznej operacji czy chemioterapii. Jedna piąta z nich nadal oczekuje na to leczenie. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Wzywa do debaty o tym, jak poprawić wiedzę obywatelek i obywateli na temat zdrowia, tak aby mogli oni wyeliminować lub zmniejszyć narażenie na czynniki ryzyka, dokonywać optymalnych wyborów w zakresie profilaktyki, diagnostyki i metod leczenia, wspierać działania opieki zdrowotnej i rozwijać umiejętności umożliwiające samodzielne życie. Postrzega udział władz lokalnych i regionalnych w tej debacie za bardzo ważny w celu zwiększenia wiedzy o zdrowiu wśród obywateli UE. |
| --- | --- |

7.

Europejski plan walki z rakiem

| 8. | Zdecydowanie popiera podejście przyjęte przez Komisję Europejską w europejskim planie walki z rakiem, które ma na celu zajęcie się każdym etapem zwalczania choroby: od profilaktyki, wczesnego wykrywania, diagnozowania i leczenia – ze zwróceniem szczególnej uwagi na słabsze grupy społeczne, takie jak osoby starsze – aż po jakość życia pacjentów onkologicznych i osób żyjących z rakiem lub wyleczonych. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Podkreśla znaczenie planu jako ważnej strategii mającej na celu sprostanie wyzwaniu związanemu z rosnącą liczbą nowotworów, wdrożenie i zaoferowanie profilaktyki, by wyeliminować lub ograniczyć szkody, wczesne wykrywanie, diagnozowanie i leczenie, a także poprawę jakości życia osób chorych i ich bliskich. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Z zadowoleniem przyjmuje cel europejskiego planu walki z rakiem, jakim jest jak najlepsze wykorzystanie możliwości wymiany danych medycznych i naukowych oraz cyfryzacji. Pozytywnie ocenia również to, że przyszła europejska przestrzeń danych dotyczących zdrowia umożliwi zarówno pacjentom onkologicznym, jak i podmiotom świadczącym opiekę zdrowotną bezpieczne pozyskiwanie i wymianę elektronicznych danych dotyczących zdrowia na potrzeby profilaktyki i leczenia w całej UE. Państwa członkowskie muszą zagwarantować dostępność tych danych również na szczeblu lokalnym i regionalnym. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Zwraca także uwagę na znaczenie promowania rozwoju strategii opieki paliatywnej przewidującej opiekę multidyscyplinarną, w tym wsparcie i opiekę nie tylko dla danej osoby, ale także dla mieszkających z nią opiekunów lub krewnych. Opiekę nad pacjentami w wieku dziecięcym, u których zdiagnozowano raka, należy powierzyć specjalnie przeszkolonym specjalistom, jeśli rozwój choroby może zagrozić jakości i średniej długości ich życia. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Popiera inicjatywę Komisji dotyczącą utworzenia centrum wiedzy na temat raka, aby ułatwić koordynację na szczeblu UE naukowych i technologicznych inicjatyw na rzecz walki z rakiem, takich jak gromadzenie danych za pośrednictwem krajowych rejestrów nowotworów, umożliwienie pacjentom onkologicznym dostępu do ich danych dotyczących zdrowia i ich przekazywanie lub wykorzystanie sztucznej inteligencji (AI) w celu poprawy jakości badań przesiewowych w kierunku raka. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Uważa, że centrum wiedzy to inicjatywa godna uznania, lecz należy ją rozszerzyć na koordynację rzadkich terapii i leczenie rzadkich nowotworów oraz na dostosowanie leczenia u osób starszych chorych na raka w ramach strategii dotyczącej medycyny spersonalizowanej, ukierunkowanej na jednostkę, a nie tylko na cechy nowotworu. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Podkreśla, że badania przesiewowe i diagnozowanie nowotworów muszą być głównym elementem europejskiego planu walki z rakiem, biorąc pod uwagę, że według WHO 30–50 % przypadków raka i wielu zgonom można zapobiec poprzez wcześniejszą diagnozę i lepsze leczenie. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Kładzie akcent na środki mające na celu podkreślenie korzyści płynących ze zdrowego stylu życia oraz sygnalizowanie kluczowych czynników ryzyka, takich jak palenie tytoniu, szkodliwe spożywanie alkoholu, otyłość i brak aktywności fizycznej, zanieczyszczenie i narażenie na substancje rakotwórcze, a także na promieniowanie i różne infekcje. Popiera również środki pozwalające uwypuklić korzyści płynące z profilaktyki i ograniczania szkód. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Uważa, że działania na rzecz podnoszenia poziomu wiedzy o ekspozycji na zanieczyszczenia środowiska oraz substancje rakotwórcze należy skoordynować z unijnym planem działania „Droga do zdrowej planety dla wszystkich – Plan działania UE na rzecz eliminacji zanieczyszczeń wody, powietrza i gleby” (COM(2021) 400 final) oraz ze „Strategia w zakresie chemikaliów na rzecz zrównoważoności na rzecz nietoksycznego środowiska” (COM(2020) 667 final), aby uzyskać synergię podczas realizacji planu walki z rakiem. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Uważa, że sektor biznesu, wraz z władzami lokalnymi i regionalnymi, ma do odegrania ważną rolę w promowaniu zdrowego stylu życia i zmniejszaniu narażenia na zanieczyszczenia i czynniki rakotwórcze. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Pozytywnie ocenia to, że Komisja planuje środki mające na celu stworzenie „pokolenia wolnego od tytoniu”, i wzywa do ustalenia podobnych celów w zakresie ograniczenia spożycia alkoholu. Popiera propozycję dotyczącą obowiązkowej informacji o wartości odżywczej produktów konsumpcyjnych oraz ostrzeżeń na etykietach napojów alkoholowych. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Wzywa do zacieśnienia współpracy między służbą zdrowia a służbami socjalnymi, zwłaszcza na szczeblu lokalnym i regionalnym, aby podnosić świadomość ludzi na temat zdrowego stylu życia i dostarczać im informacji na temat sposobów ograniczania ryzyka chorób nowotworowych. Obecnie w budżetach na ochronę zdrowia jedynie 3 % przeznacza się na promocję zdrowia i profilaktykę chorób. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Z zadowoleniem przyjmuje kampanię „HealthyLifestyle4All”, która wystartowała w 2021 r. „HealthyLifestyle4All” ma promować aktywność fizyczną i zdrowe odżywianie oraz przyczynić się do realizacji celów programu walki z rakiem, a także zaproponowanej przez WHO Dekady Zdrowego Starzenia, którą już zainicjowano. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Dobrze ocenia cel Komisji, jakim jest rozszerzenie kampanii szczepień dla dziewcząt i chłopców przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego poprzez intensywniejsze informowanie, i zachęca do obowiązkowego oferowania szczepienia na tego wirusa zarówno chłopcom, jak i dziewczętom, ponieważ może to znacząco zmniejszyć zachorowalność na raka szyjki macicy oraz niektóre rodzaje raka jamy ustnej, gardła i krtani. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Za bardzo cenne uważa wczesne wykrywanie raka piersi, jelit i szyjki macicy. Należy kontynuować badania nad rozszerzeniem programów badań przesiewowych na inne nowotwory, takich jak rak prostaty czy płuc, jeżeli jest to zgodne z uzyskanymi dowodami naukowymi. Ważne jest nie tylko jak najszybsze diagnozowanie nowotworów, ale także stworzenie dobrze funkcjonującej infrastruktury i łańcucha opieki i leczenia. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Zwraca uwagę na duże różnice w zachorowalności i umieralności na raka między państwami członkowskimi i wewnątrz nich oraz podkreśla, że każdy, niezależnie od miejsca zamieszkania, powinien mieć takie samo prawo do specjalistycznej opieki, diagnostyki i leczenia oraz do równego dostępu do leków. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Krytycznie ocenia brak danych w podziale według regionów na temat zachorowalności i umieralności na raka. Takie dane są niezbędne do określenia tendencji oraz rozwiązania problemu nierówności w badaniach przesiewowych w kierunku raka i w leczeniu raka. Dlatego wzywa Komisję do jak najszybszego uruchomienia planowanego rejestru nierówności w przeciwdziałaniu nowotworom w celu poprawy profilaktyki i leczenia tej choroby. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Apeluje do państw członkowskich o przeanalizowanie przebiegu terapii przeciwnowotworowych realizowanych w ich systemach opieki zdrowotnej, aby zmniejszyć nierówności pod względem dostępu, pokrycia kosztów, zwrotu kosztów, składek na ubezpieczenie zdrowotne i współpłatności. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Zwraca uwagę na system terapii standardowej, który wprowadzono jako wzorcową praktykę w niektórych państwach członkowskich (np. w Szwecji i Danii) w celu przyspieszenia diagnostyki i rozpoczęcia leczenia. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Z zadowoleniem przyjmuje położenie większego nacisku na badania nad rakiem oraz powiązanie strategii z misją badawczą w dziedzinie raka w ramach programu „Horyzont Europa”. W ten sposób, z myślą o ratowaniu życia pacjentów, należy wykorzystać potencjał cyfryzacji i nowych narzędzi, takich jak europejska inicjatywa dotycząca obrazowania raka lub rozszerzony europejski system informacji o raku. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Zwraca uwagę na potencjał medycyny personalizowanej, skupiającej się nie tylko na molekularnych cechach nowotworu, ale także na cechach osoby dotkniętej tą chorobą, dzięki szybkim postępom w dziedzinie badań naukowych i innowacji, które umożliwiają zindywidualizowane innowacyjne diagnostykę i leczenie oraz strategie profilaktyki nowotworów, które są lepiej dostosowane do indywidualnych pacjentów i rodzajów nowotworów. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Z zadowoleniem przyjmuje utworzenie unijnej sieci centrów doskonałości, która ułatwia współpracę transgraniczną i mobilność pacjentów, poprawia dostęp do wysokiej jakości diagnostyki i leczenia oraz do szkoleń, badań naukowych i badań klinicznych. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Wzywa państwa członkowskie do poparcia akredytacji co najmniej jednego ośrodka onkologicznego na każde państwo członkowskie zgodnie z normą OECD. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Sugeruje, by w dyrektywie w sprawie transgranicznej opieki zdrowotnej przewidziano zalecenia dotyczące norm w zakresie transgranicznych badań przesiewowych, obrazowania i leczenia nowotworów w państwie członkowskim niebędącym miejscem zamieszkania danej osoby. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Podkreśla, że niedobór leków od dawna stanowi sektora zdrowia, który dodatkowo pogłębił się w czasie pandemii COVID-19. Zwraca uwagę, że dla zapewnienia podaży niezbędnych leków lub innowacji trzeba pilnie przyjąć środki mające na celu wsparcie dostępności leków generycznych i biopodobnych (2). |
| --- | --- |

32.

| 33. | Z zadowoleniem przyjmuje propozycję zbadania, czy możliwe jest repozycjonowanie leków, ale podkreśla, że należy przy tym zapewnić wystarczające dowody kliniczne na skuteczność leków i bezpieczeństwo pacjentów, biorąc pod uwagę także inne – oprócz przeżywalności – rezultaty, które są szczególnie istotne dla pacjentów w starszym wieku. Jest to ważne zarówno dla pacjentów, jak i dla sektora opieki zdrowotnej i płatnika w celu sformułowania opinii na temat stosowania nowych terapii. Zwraca uwagę, że przystępne ceny leków są warunkiem koniecznym do korzystania przez pacjentki i pacjentów z niezbędnego leczenia oraz do utrzymania stabilności systemów opieki zdrowotnej w perspektywie długoterminowej. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Sugeruje zbadanie możliwości rozszerzenia wspólnego unijnego systemu zamówień publicznych, prowadzenia wspólnych negocjacji cenowych i utworzenia rezerwy strategicznej na leki przeciwnowotworowe. Należy przy tym uwzględnić różne potrzeby państw członkowskich i regionów oraz różne uwarunkowania społeczno-gospodarcze. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Apeluje o „prawo do bycia zapomnianym” w ramach prawodawstwa europejskiego. Historia medyczna pacjentów onkologicznych i osób żyjących z rakiem lub wyleczonych, nie powinna być rejestrowana przez banki i towarzystwa ubezpieczeniowe, tak aby mieli oni sprawiedliwy dostęp do usług finansowych. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Z zadowoleniem przyjmuje wniosek dotyczący inteligentnej karty osoby żyjącej z rakiem lub wyleczonej oraz skutecznego i trwałego systemu opieki i monitorowania adresowanego do osób starszych żyjących z rakiem lub wyleczonych, co miałoby poprawić komunikację i koordynację między personelem medycznym a pacjentami, zwłaszcza w odniesieniu do własnych doświadczeń pacjentów. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Zauważa, że wiele osób jeszcze przez długi czas po zdiagnozowaniu nowotworów i pierwszej terapii cierpi z powodu problemów fizycznych i psychicznych, w szczególności z powodu pogorszenia sprawności fizycznej i poznawczej, którego mogą doświadczać osoby starsze chore na raka w związku z leczeniem tej choroby. Ważne jest zatem, aby wiedzieć, jak dana osoba reaguje na leczenie, w zależności od stopnia jej wrażliwości, w związku z czym konieczne jest opracowanie modeli opieki nad osobą starszą chorującą na raka, które promowałyby kompleksową ocenę jej stanu, oraz wykorzystanie narzędzi pozwalających jej oszacować jej własne możliwości. Istotne jest również zrozumienie, jak określona terapia wpływa na zdrowie psychiczne danej osoby, gdyż w ten sposób można zwiększyć skuteczność opieki zdrowotnej i rehabilitacji i od tym kątem dostosować wszystkie jej aspekty. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Podkreśla, że wspieranie pacjentów onkologicznych i opieka nad nimi przez nieformalnych opiekunów, takich jak rodzice i członkowie rodziny, są potrzebne, ale również obciążające. Dlatego należy przewidzieć lokalne środki wsparcia socjalnego, dzięki którym poprawi się równowagę między życiem zawodowym a prywatnym nieformalnych opiekunów. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Apeluje, aby wszystkie inicjatywy podejmowane z myślą o krewnych, w szczególności członków najbliższej rodziny, zgodnie z Konwencją ONZ o prawach dziecka uwzględniały interes dzieci oraz sytuację i szczególne potrzeby rodzeństwa. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Z zadowoleniem przyjmuje to, że Komisja skupiła się na nowotworach u dzieci, ale powinna również skupić się na nowotworach u osób starszych, które – podobnie jak nowotwory dziecięce – mają odrębną specyfikę. Plan walki z rakiem trzeba jednak uzupełnić inicjatywami na rzecz rozwoju w państwach członkowskich UE wysokiej jakości rejestrów opieki nad osobami żyjącymi z rakiem lub wyleczonymi. Ważne jest również zapewnienie organom regulacyjnym takim jak Europejska Agencja Leków (EMA) możliwości stałego pozyskiwania danych na temat skuteczności i skutków ubocznych leków. |
| --- | --- |

40.

| 41. | Uważa, że w proponowanym badaniu dotyczącym osób dorosłych żyjących z rakiem lub wyleczonych należy również określić, jakie warunki są niezbędne, aby umożliwić młodym osobom żyjącym z rakiem lub wyleczonym ponowne podjęcie nauki i studiów oraz wejście na rynek pracy oraz co im ten powrót utrudnia. Dlatego inicjatywy mające na celu powrót na rynek pracy powinny również uwzględniać młode osoby żyjące z rakiem lub wyleczone. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Wzywa do opracowania strategii dotyczących wyzwań związanych z kompetencjami zdrowotnymi, zwłaszcza odnośnie do chorób nowotworowych i powiązanych czynników ryzyka, ponieważ zachorowalność na raka będzie rosła wraz ze zmianami demograficznymi i innymi czynnikami. Strategie mogą dotyczyć różnych kwestii, takich jak tworzenie czystego środowiska, uatrakcyjnienia miejsc pracy, szukania nowych rozwiązań, form współpracy, metod pracy i technologii oraz trwałych warunków pracy. |
| --- | --- |

42.

Bruksela, dnia 1 grudnia 2021 r.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Regionów

---

(1)  Dz.U. C 440 z 18.12.2020, s. 131.

1

(2)  https://webapi2016.COR.europa.eu/v1/documents/cor-2020-05525-00-00-ac-tra-pl.docx/content

2

---

| 28.2.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 97/21 |
| --- | --- | --- | --- |

28.2.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 97/21

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Wdrażanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności

(2022/C 97/05)

| Sprawozdawca: | Rob JONKMAN (NL/EKR), członek zarządu gminy Opsterland |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Rob JONKMAN (NL/EKR), członek zarządu gminy Opsterland

ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

Uwagi ogólne

| 1. | Z zadowoleniem przyjmuje Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF), gdyż jest to ambitne i przedstawione w odpowiednim czasie rozwiązanie, które umożliwi Unii wyjście z kryzysu związanego z COVID-19 silniejszą i przyspieszenie transformacji ekologicznej i cyfrowej. Popiera pogląd Komisji Europejskiej, zgodnie z którym większość państw członkowskich osiągnęła dobre wyniki w opracowywaniu krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności w stosunkowo krótkim czasie. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Ma świadomość, że w kilku państwach członkowskich krajowe plany odbudowy i zwiększania odporności stanowią jedynie część szerszych krajowych planów naprawy i wskazuje na potrzebę intensywniejszej wymiany doświadczeń i kompleksowego podejścia na szczeblu europejskim, aby przezwyciężyć kryzys i uczynić gospodarkę UE bardziej solidną i zrównoważoną w przyszłości. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Zwraca uwagę, że europejski semestr jako mechanizm zarządzania funduszem (określanym jako Instrument) jest wciąż scentralizowanym i odgórnym procesem, który nie jest odpowiedni dla narzędzia mającego służyć wzmacnianiu spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej. Wskazuje na duże znaczenie właściwego wdrażania krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności oraz obiektywnego i przejrzystego podziału środków w ścisłej współpracy z władzami lokalnymi i regionalnymi, partnerami społecznymi i organizacjami pozarządowymi, w oparciu o zasadę pomocniczości, wielopoziomowe sprawowanie rządów, podejście zintegrowane i oddolne. Im większe poczucie współodpowiedzialności w danym państwie członkowskim, tym większa jest szansa na pomyślną realizację tych planów. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Podkreśla, że od początku pandemii władze lokalne i regionalne odgrywały wiodącą rolę w zmaganiach z kryzysem związanym z COVID-19 i jego skutkami społeczno-gospodarczymi, zarówno przyjmując własne środki z zakresu polityki, jak i realizując i egzekwując politykę rządów krajowych. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Zwraca przy tym uwagę, że w wielu gminach i regionach kryzys związany z COVID-19 doprowadził do spadku dochodów oraz wzrostu wydatków. Powtarza się sytuacja, która miała miejsce podczas kryzysu finansowego (2008–2011). Tymczasem poziom inwestycji władz lokalnych i regionalnych wciąż jeszcze nie powrócił do poziomu sprzed kryzysu gospodarczego i finansowego. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Przypomina, że władze lokalne i regionalne odpowiadają za jedną trzecią wszystkich wydatków publicznych i ponad połowę inwestycji publicznych w UE (1). Często posiadają one uprawnienia wynikające z przepisów konstytutywnych państw w niektórych obszarach polityki o kluczowym znaczeniu dla Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności. Kwestią zasadniczą jest, aby władze lokalne i regionalne były bezpośrednio zaangażowane w opracowywanie i wdrażanie krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności, by zapewnić pomyślną realizację przewidzianych w nich reform i inwestycji, które leżą w gestii tych władz zgodnie ze stopniem autonomii gospodarczej, fiskalnej i finansowej wynikającej z krajowych ram prawnych i z zasady pomocniczości. |
| --- | --- |

6.

Zaangażowanie władz lokalnych i regionalnych w przygotowywanie krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności

| 7. | Zauważa, że jak wynika z badań KR-u, Centrum Polityki Europejskiej, Fundacji Konrada Adenauera i CPMR (2), władze lokalne i regionalne są niewystarczająco zaangażowane w przygotowywanie krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności oraz że wielkość ich wkładu w te plany jest w większości przypadków niemożliwa do ustalenia. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Stwierdza, że obraz zaangażowania władz lokalnych i regionalnych w przygotowywanie krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności jest zatem bardzo zróżnicowany i że chociaż w różnych państwach członkowskich prowadzi się oficjalne konsultacje z tymi władzami lub ich stowarzyszeniami w sprawie planów koncepcyjnych, to na ogół niejasne jest, w jaki sposób przeprowadzono w praktyce konsultacje i uwzględniono zdecentralizowane wkłady w planach. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Ubolewa również, że w większości państw członkowskich przygotowanie krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności było procesem odgórnym, co niesie ze sobą ryzyko centralizacji istotnych inwestycji publicznych i negatywnie wpływa na ostateczne powodzenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności. Jest to sprzeczne z ideą wielopoziomowego sprawowania rządów, zasadą pomocniczości i procesem decentralizacji kompetencji, jaki zaszedł w wielu państwach członkowskich w ostatnich dziesięcioleciach, zwłaszcza w odniesieniu do programów europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Uważa, że sposób opracowania krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności oraz włączenia weń władz lokalnych i regionalnych nie sprzyja poczuciu współodpowiedzialności za te plany. Wnioski wyciągnięte z przeszłości europejskiego semestru pokazują, że wiele zaleceń dla poszczególnych krajów nie zostało realizowanych ze względu na brak jasnego podejścia i poczucia współodpowiedzialności. Wskazuje, że wynika to również z nieuznania roli władz lokalnych i regionalnych w europejskim semestrze. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Wyraża rozczarowanie, że ogólnie zlekceważono jego opinię, w której zalecał bezpośrednie zaangażowanie władz lokalnych i regionalnych jako partnerów w opracowanie krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności (3). Ubolewa, że podczas opracowywania planów tylko częściowo uwzględniono postulat zawarty w motywie 34 rozporządzenia w sprawie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, w którym to motywie wyraźnie podkreślono znaczenie włączenia władz lokalnych i regionalnych w przygotowanie i realizację planów. Procesy przygotowywania krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności stawiają również pod znakiem zapytania poszanowanie zasady pomocniczości. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Przypomina o specyficznym przypadku regionów najbardziej oddalonych, na które należy zwrócić szczególną uwagę w ramach europejskiego semestru, co uznała Komisja Europejska. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Przypomina, że władze lokalne i regionalne są szczeblem sprawowania rządów najbliższym mieszkańcom i przedsiębiorstwom, a zatem są najbardziej świadome ich potrzeb, problemów i ambicji. W końcu to one są odpowiedzialne za wdrażanie większości krajowych strategii na poziomie lokalnym, które zazwyczaj są formułowane w sposób odgórny, a zatem nie są zgodne z lokalnymi potrzebami. Ponadto świadczą one większość usług publicznych dla mieszkańców i przedsiębiorstw i inwestują w obszary polityki, które przewijają się w planach odbudowy. Odbudowa gospodarcza i społeczna, a także transformacja ekologiczna i cyfrowa – w tym szczególnie cyfryzacja administracji publicznej – mogą zatem powieść się wyłącznie wówczas, gdy władze lokalne i regionalne będą bezpośrednio zaangażowane w opracowywanie i wdrażanie krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności. Bez strukturalnego zaangażowania władz lokalnych i regionalnych szczebel polityczny najbliższy obywatelkom i obywatelom zostaje pominięty, a zatem nie można osiągnąć wyznaczonych kamieni milowych i wartości docelowych. W związku z tym proponuje się włączyć władze lokalne i regionalne lub krajowe stowarzyszenia reprezentujące te władze w prace komisji planowania, a także zapewnić ich udział w negocjacjach z Komisją Europejską. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Stwierdza również, że większość krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności nie zawiera żadnego odniesienia do wkładu w osiągnięcie celów zrównoważonego rozwoju, podczas gdy UE postanowiła wcześniej, że jej strategie polityczne powinny się do tego ogólnie przyczynić. W związku z tym proponuje się, aby Komisja Europejska ustanowiła jasne wskaźniki, które powinny być stosowane przez państwa członkowskie. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Podkreśla, że państwa członkowskie i instytucje UE muszą ściśle stosować zasadę „niepowodowania znaczących szkód” w odniesieniu do każdej inwestycji i reformy, w szczególności zrównoważonych inwestycji przyczyniających się do realizacji celów w zakresie klimatu i różnorodności biologicznej. Nalega, aby Komisja Europejska zapewniła istnienie systemu sprawozdawczości, a wymiar terytorialny i wiedza fachowa władz lokalnych i regionalnych zostały uwzględnione w ocenie, ponieważ ocena każdego środka przeprowadzana jest na szczeblu krajowym. |
| --- | --- |

15.

Zaangażowanie władz lokalnych i regionalnych w realizację planów odbudowy

| 16. | W związku z powyższym zwraca uwagę, że kluczowe znaczenie ma realizacja krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności na szczeblu lokalnym i regionalnym, i wzywa Komisję do zachęcania państw członkowskich do aktywnego i strukturalnego włączenia władz lokalnych i regionalnych w ten proces oraz do przedstawienia wytycznych w tym zakresie. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Wskazuje zatem, że zasadnicza rola władz lokalnych i regionalnych nie ogranicza się wyłącznie do realizacji planów, lecz również do dalszego opracowania i oceny krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Apeluje, by europejskie stowarzyszenia, takie jak CEMR, Eurocities i CPMR (4), wspólnie z nim samym, na bieżąco informowały władze lokalne i regionalne oraz ich stowarzyszenia o krajowych planach odbudowy i zwiększania odporności (i ich realizacji) oraz roli, jaką mogą w tym odegrać. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Wzywa państwa członkowskie, by w umowach zawartych z Komisją Europejską w sprawie ustaleń operacyjnych (zgodnie z art. 20 ust. 6 rozporządzenia w sprawie RRF) oraz w indywidualnych zobowiązaniach prawnych dotyczących wkładów finansowych (zgodnie z art. 23 rozporządzenia w sprawie RRF) określono rolę władz regionalnych i lokalnych w realizacji, dalszym opracowywaniu i ocenie planów odbudowy, z uwzględnieniem warunków konstytucyjnych i podziału kompetencji w państwach członkowskich, zwłaszcza w świetle tego, że w niektórych państwach członkowskich wdrażanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności po części należy do kompetencji władz szczebla niższego niż krajowy. Jak stwierdzono w art. 31 rozporządzenia w sprawie RRF, w rocznych sprawozdaniach z wdrażania RRF państwa członkowskie powinny zawrzeć część dotyczącą zaangażowania władz lokalnych i regionalnych, zgodnie z motywem 34 rozporządzenia w sprawie RRF. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Wskazuje, że określona w art. 30 rozporządzenia w sprawie RRF tabela wyników służąca do pomiaru postępów i dostarczania informacji w zakresie wdrażania krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności stanowi podstawę dialogu w sprawie odbudowy i zwiększania odporności. Musi ona zacząć w pełni działać do 31 grudnia 2021 r. i uwzględniać interesy regionalne i lokalne. Wzywa Komisję Europejską do zapewnienia właściwego uwzględnienia wymiaru terytorialnego i odpowiedniego odzwierciedlenia roli władz lokalnych i regionalnych w aktualizowanej dwa razy w roku tabeli wyników. Aby zapewnić pluralistyczny proces monitorowania i obiektywną wizję wdrażania, trzeba umożliwić wgląd w cele osiągnięte na szczeblu lokalnym i regionalnym, bez stwarzania nadmiernych obciążeń administracyjnych dla tych władz. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Wzywa Komisję Europejską do dalszego wymagania od państw członkowskich, by nadal uwzględniały specyfikę wszystkich typów i rodzajów regionów przy wdrażaniu krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności, co umożliwi realizację tych planów w sposób ukierunkowany na konkretny obszar. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Z zadowoleniem przyjmuje włączenie dialogów w sprawie odbudowy i zwiększania odporności do rozporządzenia w sprawie RRF. Zwraca uwagę Parlamentu Europejskiego na prawo, zgodnie z art. 26 rozporządzenia w sprawie RRF, do zwracania się do Komisji co dwa miesiące o przedstawianie stanu odbudowy, planów państw członkowskich i postępów we wdrażaniu. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Wzywa Komisję Europejską do regularnego konsultowania się z państwami członkowskimi i regionami oraz do dopilnowania, by wszystkie wymogi i zasady, w szczególności zasady pomocniczości i wielopoziomowego sprawowania rządów, były jak najdokładniej przestrzegane podczas wdrażania krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności i służyły za punkt odniesienia w dyskusjach na temat półrocznych sprawozdań z postępów. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Biorąc pod uwagę znaczenie zaangażowania władz lokalnych i regionalnych w realizację krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności, wzywa Parlament i Komisję do systematycznego włączania Europejskiego Komitetu Regionów w dialogi w sprawie odbudowy i zwiększania odporności w celu propagowania dialogu między wszystkimi instytucjami i organami doradczymi UE i odpowiedniego uwzględnienia wymiaru regionalnego i lokalnego. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Wzywa 27 członków wspólnej grupy roboczej ECON–BUDG Parlamentu Europejskiego ds. przeglądu Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności i ich zastępców, aby w pełni wywiązywali się z roli strażnika realizacji planów odbudowy i regularnie włączali w dialogi Komitet Regionów i innych przedstawicieli władz lokalnych i regionalnych. |
| --- | --- |

25.

Spójność terytorialna

| 26. | Z zadowoleniem przyjmuje to, że RRF opiera się na spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej dzięki podstawie prawnej zawartej w art. 175 TFUE, a także ujęcie spójności jako jednego z filarów określonych w art. 3 ostatecznej wersji rozporządzenia. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Opowiada się za tym, by państwa członkowskie angażowały władze lokalne i regionalne w analizę kosztów i korzyści inwestycji publicznych w ramach RRF i reform w dziedzinie spójności, zrównoważonego rozwoju i cyfryzacji oraz aby w stosownych przypadkach realizowały systemy finansowania z RRF w ramach zarządzania dzielonego lub bezpośredniego. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Podkreśla, że istotne jest, aby wdrażanie rozporządzenia w sprawie RRF odbywało się z pełnym poszanowaniem art. 4 ust. 2 TUE, zasad przyznania kompetencji, obiektywności, niedyskryminacji i równego traktowania. Akcentuje, że jak uzgodniono w konkluzjach Rady Europejskiej z grudnia 2020 r., budżet Unii (w tym Europejski Instrument na rzecz Odbudowy) musi być chroniony przed wszelkimi nadużyciami finansowymi, korupcją i konfliktami interesów – w celu ochrony należytego zarządzania finansami i interesów finansowych Unii. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Stwierdza jednak, że w krajowych planach odbudowy i zwiększania odporności kwestia spójności terytorialnej została uwzględniona jedynie w pewnym stopniu. Niektóre krajowe plany zawierają informacje ze szczebla lokalnego i regionalnego i ujmują kwestie społeczne, cyfrowe i środowiskowe z perspektywy terytorialnej. Nie we wszystkich obszarach polityki systematycznie usprawnia się jednak podejście terytorialne. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Uważa, że przyczyną jest podejście odgórne zastosowane w większości krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności i niezaangażowanie władz lokalnych i regionalnych, i apeluje stanowczo, by Komisja i państwa członkowskie stały na straży zasady partnerstwa zapisanej w europejskim kodeksie postępowania w zakresie partnerstwa i ją realizowały w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Zwraca uwagę, że podejście centralistyczne pomija różnice terytorialne zarówno pod względem wyzwań, jak i możliwości. W rezultacie krajowe plany odbudowy i zwiększania odporności mogą być mniej skuteczne i mieć mniejszy wpływ niż oczekiwano. Naraża to regiony, które już przed wybuchem pandemii pozostawały w tyle pod względem rozwoju, na jeszcze większe opóźnienie w rozwoju czy to pod względem zatrudnienia, poziomu wykształcenia, wsparcia dla przedsiębiorczości, cyfryzacji, mobilności czy też innych kluczowych obszarów polityki. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Odnotowuje ponadto, że niewystarczające zaangażowanie władz lokalnych i regionalnych w przygotowanie krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności grozi zaprzepaszczeniem potencjalnych synergii z polityką spójności. Istnieje ryzyko nakładania się inwestycji przewidzianych w planach odbudowy i programach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, co może spowodować konkurencję między nimi. Dla programów europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych niekorzystne jest, że krajowe plany odbudowy i zwiększania odporności nie wymagają współfinansowania krajowego i podlegają specjalnemu systemowi pomocy państwa. Cele polityki spójności dotyczące zmniejszenia dysproporcji między poszczególnymi regionami i zacofania regionów najmniej uprzywilejowanych nie mogą być zagrożone. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Wyraża zdziwienie, że do tej pory nie zapewniono jasnej koordynacji między krajowymi planami odbudowy i zwiększania odporności a programami europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, zważywszy, że jest to obowiązek wynikający z art. 17 rozporządzenia w sprawie RRF. W związku z tym wzywa Komisję do zwrócenia uwagi na to w umowach zawieranych z państwami członkowskimi w sprawie krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności. Synergia między krajowymi planami odbudowy i zwiększania odporności a programami europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych musi być również przedmiotem rocznych sprawozdań Komisji w sprawie wdrażania RRF oraz kontroli ze strony Parlamentu. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Zwraca również uwagę na koordynację z innymi programami finansowanymi przez Europejski Instrument na rzecz Odbudowy (np. REACT-EU). Władzom lokalnym i regionalnym skuteczną realizację utrudniają różnice w okresach realizacji planów odbudowy oraz brak koordynacji istniejących unijnych programów i nowych programów finansowanych przez Europejski Instrument na rzecz Odbudowy pod względem ambicji związanych z transformacją ekologiczną i cyfrową. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Zauważa ponadto, że krajowe plany odbudowy i zwiększania odporności w niewielkim stopniu odnoszą się do innych programów europejskich (np. instrumentu „Łącząc Europę”), w związku z czym nadal istnieje potrzeba dalszej koordynacji planów w odniesieniu do tych programów UE. |
| --- | --- |

35.

Zdolności administracyjne

| 36. | Podkreśla, że choć zdolności administracyjne w wielu krajowych planach odbudowy i zwiększania odporności są przedmiotem reform w ramach zaleceń dla poszczególnych krajów, niektóre państwa członkowskie nie poświęcają wystarczającej uwagi ich rozwijaniu na szczeblu lokalnym i regionalnym. Wskazuje, że należałoby rozwinąć zdolności administracyjne wielu władz lokalnych i regionalnych zwłaszcza ze względu na różnorodność europejskich programów i możliwości wsparcia finansowego. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Podkreśla, że aby zapewnić odpowiednie wdrożenie krajowego planu odbudowy i zwiększania odporności oraz odpowiedni poziomu absorpcji środków z RRF, państwa członkowskie mogą w stosownych przypadkach w ścisłej współpracy z władzami lokalnymi i regionalnymi ułatwiać tworzenie i/lub poszerzanie zdolności administracyjnych władz lokalnych i regionalnych, aby osiągnąć skuteczne wykorzystywanie środków publicznych dzięki mechanizmom koordynacji polityki, współpracy i przekazywania informacji oraz wspólnie rozwijać i wspierać specjalne i trwałe systemy szkoleniowe. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Uważa zatem, że należy zwiększyć dostępność Instrumentu Wsparcia Technicznego (TSI), aby pomóc władzom lokalnym i regionalnym, zwłaszcza słabiej rozwiniętych regionów borykających się z największymi lukami w zdolnościach, ponieważ braki te uniemożliwiają im optymalne wykorzystanie wsparcia z RRF podczas dokonywania inwestycji i reform. |
| --- | --- |

38.

Europejski semestr

| 39. | Wskazuje, że za sprawą inwestycji, reform i przepisów władze lokalne i regionalne jako partnerzy odgrywają istotną rolę w przeprowadzaniu reform w ramach krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności na podstawie zaleceń dla poszczególnych krajów związanych z europejskim semestrem. Zachęca Komisję Europejską, by we współpracy z KR-em podała do wiadomości publicznej dobre praktyki i doświadczenia w zakresie zaangażowania władz lokalnych i regionalnych w europejski semestr i dzieliła się nimi. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Zachęca Komisję Europejską do aktywnego wspierania tych władz lokalnych i regionalnych, które już w przeszłości borykały się z problemami w zakresie absorpcji funduszy UE, tak by ją ulepszyć i by wdrażanie krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności mogło przebiegać pomyślnie w całej Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

40.

| 41. | W związku z tym ponawia apel zawarty we wcześniejszych opiniach (5) o opracowanie kodeksu postępowania dotyczącego zaangażowania władz lokalnych i regionalnych w kontekście europejskiego semestru. Opracowanie go jest bardziej niż kiedykolwiek pilne i konieczne, aby zwiększyć przejrzystość, inkluzywność, demokratyczność i skuteczność europejskiego semestru dzięki udziałowi samorządów lokalnych i regionalnych. Zwiększy to poczucie współodpowiedzialności na szczeblu lokalnym i regionalnym i usprawni tym samym realizację pożądanych reform. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Stwierdza, że kodeks postępowania dotyczący partnerstwa w ramach europejskiego semestru pozwoliłby uniknąć odgórnego podejścia podczas przygotowywania krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności. Bezpośrednie zaangażowanie władz lokalnych i regionalnych jako partnerów doprowadziłoby do lepszego ugruntowania celu spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej w krajowych planach odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

42.

| 43. | Ponownie odsyła Komisję do jej własnego komunikatu w sprawie pomocniczości z dnia 23 października 2018 r. (6), w którym m.in. uznaje się, że władze lokalne i regionalne różnią się od innych zainteresowanych stron, ponieważ odgrywają kluczową rolę we wdrażaniu prawa Unii, i że „w wielu przypadkach istnieje możliwość lepszego odzwierciedlenia poglądów parlamentów narodowych i regionalnych oraz władz lokalnych i regionalnych (...) w trakcie procedury ustawodawczej”. Zachęca Komisję Europejską do poprawy ich udziału w przyszłości. |
| --- | --- |

43.

| 44. | Stwierdza również, że jeśli chodzi o aspekt terytorialny europejskiego semestru, Komisja podjęła kroki w celu uwzględnienia większej liczby elementów regionalnych w zaleceniach dla poszczególnych krajów oraz stworzenia powiązań z programami europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych. Jego zdaniem logicznym i niezbędnym krokiem jest zatem opracowanie kodeksu postępowania w celu formalizacji udziału władz lokalnych i regionalnych w europejskim semestrze. |
| --- | --- |

44.

| 45. | Domaga się, by przynajmniej w rocznych krajowych programach reform (KPR) w ramach europejskiego semestru państwa członkowskie przedstawiały od tej pory sprawozdanie w sprawie konsultacji z lokalnymi i regionalnymi władzami i zainteresowanymi stronami w duchu art. 18 ust. 4 lit. q) rozporządzenia w sprawie RRF i by szczegółowo opisywały konkretny wpływ tych konsultacji. |
| --- | --- |

45.

| 46. | Jest zdania, że dla rzetelnego wdrożenia krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności z regularnym udziałem władz lokalnych i regionalnych niezbędna jest gruntowna reforma europejskiego semestru nie tylko w świetle wniosków wyciągniętych z przygotowania krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności, lecz również z myślą o uczynieniu z niego rzeczywistego narzędzia realizacji długoterminowych celów UE – czy to w kontekście pakietu „Gotowi na 55” i transformacji cyfrowej, czy też celów zrównoważonego rozwoju do 2030 r. i neutralności klimatycznej do 2050 r. |
| --- | --- |

46.

Bruksela, dnia 1 grudnia 2021 r.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Regionów

---

(1)  OECD, „Key data on Local and Regional Governments in the European Union” [Kluczowe dane dotyczące samorządów lokalnych i regionalnych w Unii Europejskiej] (broszura), 2018. Dokument dostępny na stronie: https://www.oecd.org/regional/EU-Local-government-key-data.pdf.

1

(2)  Centrum Polityki Europejskiej i Fundacja Konrada Adenauera, dokument otwierający debatę, „National Recovery & Resilience Plans: Empowering the green and digital transitions?” [Krajowe plany odbudowy i zwiększania odporności: wzmocnienie transformacji ekologicznej i cyfrowej?], kwiecień 2021 r.

2

Badanie KR-u, Alessandro Valenza, Anda Iacob, Clarissa Amichetti, Pietro Celotti (t33 Srl), Sabine Zillmer (Spatial Foresight) i Jacek Kotrasiński, „Regional and local authorities and the National Recovery & Resilience Plans” [Władze lokalne i regionalne a krajowe plany odbudowy i zwiększania odporności], czerwiec 2021 r. Dokument dostępny na stronie: https://cor.europa.eu/en/engage/studies/Documents/Regional and local authorities and the National Recovery and Resilience Plans/NRRPs_study.pdf.

Analiza CPMR dotycząca krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności – notatka techniczna, czerwiec 2021 r.

(3)  Opinia Komitetu Regionów „Plan odbudowy dla Europy w obliczu pandemii COVID-19: Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz Instrument Wsparcia Technicznego” (COR-2020-03381).

3

(4)  CEMR – Rada Gmin i Regionów Europy (https://www.ccre.org).

4

Eurocities (https://eurocities.eu).

CPMR – Konferencja Peryferyjnych Regionów Nadmorskich (https://cpmr.org).

(5)  Opinia Komitetu Regionów „Plan odbudowy dla Europy w obliczu pandemii COVID-19: Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz Instrument Wsparcia Technicznego”, październik 2020 r., (COR-2020-03381).

5

Opinia Komitetu Regionów „Europejski semestr i polityka spójności: skoordynowanie reform strukturalnych i inwestycji długoterminowych”, kwiecień 2019 r. (COR-2018-05504).

Opinia Komitetu Regionów „Ulepszenie zarządzania europejskim semestrem – kodeks postępowania dotyczący udziału władz lokalnych i regionalnych”, maj 2017 r., (COR-2016-05386).

(6)  COM(2018) 703 final.

6

---

| 28.2.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 97/26 |
| --- | --- | --- | --- |

28.2.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 97/26

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Wyeliminowanie bezdomności w Unii Europejskiej: perspektywa lokalna i regionalna

(2022/C 97/06)

| Sprawozdawca: | Mikko AALTONEN (FI/PES), członek zgromadzenia lokalnego: rada miasta Tampere |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Mikko AALTONEN (FI/PES), członek zgromadzenia lokalnego: rada miasta Tampere

ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

Kontekst i założenia

| 1. | Zauważa, że bezdomność jest prawdopodobnie najpoważniejszym przejawem wykluczenia społecznego w Europie. Jest to pilny problem społeczny, który wymaga większej uwagi ze strony decydentek i decydentów na wszystkich właściwych szczeblach, w tym na poziomie lokalnym, regionalnym, krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Podkreśla, że zjawisko bezdomności występuje we wszystkich państwach członkowskich UE. Rożny jest zakres i charakter bezdomności, ale żadne państwo członkowskie nie było dotychczas w stanie rozwiązać tego problemu. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Zaznacza, że bezdomność jest rzeczywistością o dynamicznym charakterze, która dotyczy nie tylko osób żyjących na ulicy. Pojęcie bezdomności powinno także obejmować osoby mieszkające w schroniskach lub w miejscach nieprzeznaczonych do zamieszkania, osoby, które mają opuścić instytucję bez żadnych możliwości mieszkaniowych, a także osoby nieposiadające wystarczających środków finansowych i/lub które są zależne od okazjonalnego zakwaterowania u przyjaciół lub rodziny. Jedynym skutkiem ograniczania złożonej rzeczywistości bezdomności do jej formy ulicznej jest zła jakość interwencji politycznych. Ważne jest rozróżnienie sytuacji całkowitej bezdomności od sytuacji, w których istnieje minimalna sieć wsparcia, ponieważ działania muszą być dostosowane do różnych okoliczności w celu zapewnienia optymalnej jakości interwencji politycznych. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Odnotowuje z zaniepokojeniem, że gentryfikacja, najem krótkoterminowy dla turystów w miastach oraz finansjalizacja doprowadziły – w połączeniu ze skutkami światowego kryzysu finansowego i gospodarczego w ostatnich dziesięcioleciach – do sytuacji, w której podaż przystępnych cenowo mieszkań znacznie spadła, zwłaszcza w rozwijających się miastach i na obszarach metropolitalnych (przy czym nie można bagatelizować wyzwań stojących przed mniejszymi miastami i obszarami wiejskimi), co pogłębiło zjawisko bezdomności. Potrzebne są zatem większe inwestycje i lepsze ramy dla inwestycji w przystępne cenowo mieszkania jako kluczowe narzędzie zapobiegania bezdomności. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Podkreśla, że bezdomność jest problemem wielowymiarowym dotykającym wiele różnych kategorii osób, w tym wiele grup wymagających uwagi (kobiety, młodzi ludzie, dzieci, imigranci i osoby ubiegające się o azyl etc.) żyjących w trudnych i niestabilnych warunkach. Przyczyny bezdomności i wywołujące ją czynniki są wielorakie i obejmują kwestie strukturalne, takie jak brak przystępnych cenowo mieszkań, bezrobocie, luki w systemie zabezpieczenia społecznego, dyskryminację i wady polityki migracyjnej, a także czynniki osobiste, takie jak zły stan zdrowia psychicznego, uzależnienia i problemy w relacjach z innymi ludźmi. Każda skuteczna polityka musi uwzględniać wielowymiarowy charakter bezdomności. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Odnotowuje, że według szacunków europejskiej organizacji pozarządowej FEANTSA w 2019 r. co najmniej 700 000 osób spało każdej nocy pod gołym niebem lub w schroniskach, co stanowi 70-procentowy wzrost w ciągu dziesięciu lat. Komitet jest bardzo zaniepokojony szybko rosnącą liczbą osób bezdomnych w UE w ostatnim czasie. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Zaznacza, że bezdomność stanowi naruszenie praw człowieka, w tym prawa do mieszkania zapisanego w zmienionej Europejskiej karcie społecznej Rady Europy. Bezdomność może również stanowić naruszenie szeregu praw obywatelskich i politycznych, takich jak prawo do ochrony przed nieludzkim i poniżającym traktowaniem oraz prawo do życia prywatnego i rodzinnego, a w niektórych przypadkach nawet prawa do życia. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Odnotowuje z zadowoleniem, że bezdomność stopniowo urasta do rangi priorytetu polityki społecznej w Europie, a także na szczeblu międzynarodowym. Kilka organizacji międzynarodowych, takich jak ONZ i OECD, a także instytucje UE, zajmowały się ostatnio bezdomnością. Komitet wyraża zadowolenie w związku z międzynarodową uwagą poświęcaną tej kwestii i wyraża nadzieję, że pomoże to państwom członkowskim UE lepiej rozwiązać problem bezdomności. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Zaznacza, że pandemia COVID-19 udowodniła, że należy postrzegać bezdomność w wymiarze zdrowia publicznego. Osoby bezdomne przebywające w schroniskach są szczególnie narażone na zakażenie, hospitalizację oraz śmierć w następstwie infekcji ze względu na ich warunki życia i ogólne dolegliwości zdrowotne. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Uważa, że problem bezdomności można rozwiązać poprzez odpowiednią kombinację różnych dziedzin polityki obejmującą ukierunkowane środki prewencyjne i skoordynowane rozwiązania, wdrażaną w sposób trwały i systemowy. Taka kombinacja polityk powinna obejmować ścisłą współpracę między służbami socjalnymi i mieszkaniowymi, w połączeniu z systemem sądownictwa, a także rozwiązania oparte na mieszkalnictwie, takie jak podejście „najpierw mieszkanie”. Takie rozwiązania oparte na mieszkalnictwie, mające na celu rozwiązanie problemu deprywacji mieszkaniowej i promowanie włączenia społecznego osób i rodzin borykających się z trudnościami społeczno-gospodarczymi, można zoptymalizować za pomocą innowacyjnych form mieszkalnictwa, finansowanych z inwestycji publiczno-prywatnych i inwestycji trzeciego sektora. Istnieją wystarczające dowody pozwalające stwierdzić, że zarządzanie bezdomnością wyłącznie za pomocą systemu schronisk jest nieskuteczne, nieefektywne i kosztowne. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Zgadza się, że „rozwiązania ukierunkowane na mieszkalnictwo należy rozumieć raczej jako prawo, a nie działania uzależnione od reakcji behawioralnych lub osiągnięć” (1). Jednocześnie zapewnienie zakwaterowania powinno być częścią kompleksowego podejścia, które zagwarantuje świadczenie strukturalnych i zindywidualizowanych usług wsparcia, tak aby pomóc ludziom w wyjściu z bezdomności i skutecznie zająć się jej pierwotnymi przyczynami w indywidualnych przypadkach. Kluczowe znaczenie ma ścisła współpraca między służbami społecznymi i zdrowotnymi, zwłaszcza w kontekście pandemii. Komitet podkreśla, że należy zwrócić uwagę również na zapobieganie, wprowadzając konkretne środki, które pomogą osobom znajdującym się w najtrudniejszej sytuacji i narażonym na bezdomność. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Twierdzi, że aktualne statystyki dotyczące profilu i charakteru bezdomności mają zasadnicze znaczenie dla skutecznego kształtowania polityki i świadczenia usług. Ubolewa nad brakiem oficjalnych danych UE na temat bezdomności i wzywa do podjęcia pilnych działań w celu zaradzenia tej sytuacji. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Proponuje, by wobec braku europejskiej definicji bezdomności państwa członkowskie i instytucje UE stosowały jako definicję ramową klasyfikację ETHOS, która obejmuje brak dachu nad głową, brak miejsca zamieszkania, niezabezpieczone zakwaterowanie i nieodpowiednie zakwaterowanie. Ułatwiłoby to współpracę europejską w tym zakresie. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Przypomina swój apel o zwrócenie szczególnej uwagi również na problem bezdomności osób LGBTIQ, o podnoszenie świadomości i promowanie ośrodków opieki i schronisk dla młodzieży w społecznościach lokalnych (2). |
| --- | --- |

14.

| 15. | Podkreśla, że władze lokalne i regionalne są centralnymi podmiotami w walce z bezdomnością, ale często brakuje im kluczowych środków politycznych i wsparcia finansowego, by mogły działać skutecznie. W związku z tym strategie dotyczące bezdomności powinny obejmować wszystkie odpowiednie szczeble sprawowania rządów. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Zwraca uwagę na to, że trwałe i systemowe podejście „najpierw mieszkanie” może stanowić podstawę skutecznego rozwiązania problemu bezdomności, jak miało to miejsce w takich państwach członkowskich jak Finlandia. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Z zadowoleniem przyjmuje ustanowienie europejskiej platformy zwalczania bezdomności, która została uruchomiona przez Komisję Europejską i portugalską prezydencję UE w czerwcu 2021 r. Komitet zdecydowanie popiera włączenie platformy do planu działania UE na rzecz wdrożenia Europejskiego filaru praw socjalnych, chociaż „ubolewa, że plan działania nie określa ilościowego celu w zakresie przeciwdziałania bezdomności” (3). |
| --- | --- |

17.

| 18. | Popiera ponadto apel szefów państw i rządów o zajęcie się problemem bezdomności jako priorytetem polityki społecznej UE w ramach wszystkich działań na rzecz zwalczania wykluczenia społecznego i rozwiązania problemu ubóstwa, zgodnie z deklaracją z Porto z maja 2021 r. |
| --- | --- |

18.

Zalecenia Europejskiego Komitetu Regionów

| 19. | Wzywa Komisję Europejską do odgrywania aktywnej roli w koordynacji platformy i do przydzielenia wystarczających zasobów UE w celu zapewnienia skutecznego zarządzania i faktycznego wpływu polityki. Komitet z niecierpliwością oczekuje na aktywny udział państw członkowskich – poprzez wszystkie szczeble sprawowania rządów, w tym na poziomie władz lokalnych i regionalnych – w platformie i na ich wysiłki na rzecz położenia kresu bezdomności do 2030 r., zgodnie z deklaracją lizbońską w sprawie europejskiej platformy zwalczania bezdomności oraz z celami Agendy ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030. Warto zauważyć, że problem bezdomności utrudnia osiągnięcie kilku celów zrównoważonego rozwoju, a mianowicie celów 1, 2, 3, 6, 8, 10 i 11, w których wzywa się do skutecznego rozwiązywania tego problemu poprzez przekrojowe strategie polityczne. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Zobowiązuje się odgrywać aktywną rolę w platformie, również jako członek Rady Sterującej, oraz informować o wyzwaniach stojących przed władzami lokalnymi i regionalnymi w walce z bezdomnością. W tym celu wzywa platformę do pełnego uznania roli władz lokalnych i regionalnych oraz ułatwienia ich pełnego zaangażowania w te działania. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Proponuje uwzględnienie interesów i obaw bezdomnej ludności w swych przyszłych pracach politycznych oraz włączenie działań związanych z platformą do programów prac odpowiednich komisji, takich jak Komisja SEDEC. Komitet mógłby regularnie organizować konferencję europejską na temat tych lokalnych i regionalnych strategii przeciwdziałania bezdomności, które leżą w jego kompetencjach. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Proponuje, by przyznać FEANTSA ważną rolę w koordynacji i/lub zarządzaniu platformą, ponieważ jest ona jedynym istniejącym europejskim ponadnarodowym ośrodkiem wiedzy i praktyki w Europie w tym zakresie, a jej specjalistyczna wiedza jest powszechnie uznawana i już wykorzystywana w opracowywaniu polityki dotyczącej bezdomności – zarówno na szczeblu UE, jak i państw członkowskich. Ta fachowa wiedza będzie miała zasadnicze znaczenie w urzeczywistnianiu idei platformy. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Dostrzega cztery ważne kierunki działania platformy: ułatwianie międzynarodowej wymiany i wzajemnego uczenia się; promowanie dostępu do unijnych funduszy i możliwości finansowania; gromadzenie danych i monitorowanie postępów w realizacji polityki; wychwytywanie obiecujących innowacji, do których można zaliczyć podejście „najpierw mieszkanie”, oraz pomoc w ich rozwijaniu na dużą skalę. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Proponuje, by podejście „najpierw mieszkanie” stało się priorytetowym tematem platformy ze względu na coraz większą uwagę poświęcaną mu przez różne zainteresowane strony takie jak rządy krajowe i lokalne, organizacje pozarządowe i podmioty działające w sektorze mieszkalnictwa. Uważa, że należy nie tylko propagować podejście „najpierw mieszkanie” na poziomie projektu – które powinno być obowiązkowo uzupełniane wysokiej jakości usługami wsparcia społecznego, tak aby pomóc ludziom w rozwiązaniu ich trudnych problemów osobistych – ale że powinno ono także prowadzić do systemowej zmiany sposobu, w jaki rozwiązuje się problem bezdomności. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Wzywa Komisję Europejską do położenia szczególnego nacisku na zjawisko bezdomności we wszystkich odnośnych inicjatyw politycznych UE, takich jak: gwarancja UE dla dzieci, strategia UE w sprawie niepełnosprawności, strategia UE na rzecz osób LGBT, strategia UE na rzecz równouprawnienia płci, unijne ramy dotyczące Romów, unijna gwarancja dla młodzieży, plan działania UE na rzecz gospodarki społecznej, program UE w dziedzinie zdrowia, pakt UE w dziedzinie migracji oraz unijna inicjatywa w zakresie mieszkalnictwa po przystępnych cenach. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Zwraca się do państw członkowskich o wykorzystanie bezprecedensowych możliwości w zakresie unijnych funduszy i finansowania w celu rozwiązania problemu bezdomności – zwłaszcza możliwości związanych z EFS+, EFRR oraz Instrumentem na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności. Komisja powinna aktywnie promować wykorzystanie funduszy strukturalnych we współpracy z instytucjami zarządzającymi, władzami lokalnymi i regionalnymi i trzecim sektorem. Komitet wzywa Europejski Bank Inwestycyjny do wspierania władz lokalnych i regionalnych w opracowywaniu propozycji inwestycyjnych, które można by finansować jako część Programu InvestEU w ramach Europejskiego Centrum Doradztwa Inwestycyjnego. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Wnosi do Komisji o dalsze rozwijanie współpracy transnarodowej między miastami a władzami lokalnymi i regionalnymi oraz o wykorzystanie dotychczasowych prac w dziedzinie bezdomności w ramach programu URBACT i innowacyjnych działań miejskich (inicjatywa UIA). |
| --- | --- |

27.

| 28. | Apeluje do państw członkowskich i Komisji o położenie większego nacisku na bezdomność w procesie europejskiego semestru oraz rozważenie wydania zaleceń dla poszczególnych krajów w sprawie bezdomności w przypadku państw członkowskich, dla których bezdomność stała się palącym problemem społecznym. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Apeluje do Rady Europy, zgodnie z art. 31 ust. 2 zaktualizowanej Europejskiej karty społecznej (4), o zwrócenie szczególnej uwagi na zagrożenie bezdomnością oraz do odpowiednich agencji UE, by rozważyły wszczęcie działań dotyczących bezdomności, mając na uwadze jej niszczący wpływ na jednostki i na szerzej pojmowaną tkankę społeczną. W szczególności domaga się zaangażowania Agencji Praw Podstawowych, ponieważ jednym z naruszeń praw człowieka w Europie wymagającym podjęcia najpilniejszych działań jest właśnie bezdomność; apeluje do Europejskiej Fundacji na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy, ponieważ bezdomność jest najbardziej skrajną formą niskiego standardu życia; do Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób, ponieważ osoby bezdomne są nieproporcjonalnie dotknięte chorobami zakaźnymi; do Europejskiego Urzędu ds. Pracy, ponieważ bezdomność wśród mobilnych obywateli UE, którzy przemieszczają się ze względu na pracę, urasta do coraz większego problemu w szeregu państw członkowskich; do Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii, ponieważ bezdomność jest często czynnikiem wywołującym uzależnienie lub skutkiem uzależnienia. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Wzywa państwa członkowskie i Komisję do włączenia do swoich strategii politycznych rozwoju innowacji społecznych oraz ich finansowania i stosowania ich do problemu mieszkalnictwa, zgodnie z przewodnikiem Komisji Europejskiej dotyczącym innowacji społecznych, jako jednego ze sposobów zapobiegania bezdomności. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Wzywa wszystkie państwa członkowskie do opracowania krajowych strategii w zakresie bezdomności – w ramach konsultacji z władzami regionalnymi i lokalnymi oraz z zastosowaniem podejścia ukierunkowanego na konkretne obszary, w którym kładzie się silny nacisk na zapewnienie dostępu do mieszkania – w celu skutecznego uwzględnienia konkretnych wyzwań, przed którymi stoją różne większe i mniejsze miasta i regiony. Zachęca Komisję do opracowania europejskiego zestawu narzędzi w celu wspierania państw członkowskich w planowaniu strategicznym. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Zwraca się do władz lokalnych i regionalnych w UE o natychmiastowe zaprzestanie kryminalizacji i karania ludzi śpiących pod gołym niebem, zgodnie z orzecznictwem dotyczącym praw człowieka i postulatem Parlamentu Europejskiego. |
| --- | --- |

32.

Bruksela, dnia 2 grudnia 2021 r.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Regionów

---

(1)  Europejska Sieć ds. Polityki Społecznej, Fighting homelessness and housing exclusion in Europe – A study of national policies [Zwalczanie bezdomności i wykluczenia mieszkaniowego w Europie – badanie na temat polityk krajowych], 2019 (https://ec.europa.eu/social/BlobServlet?docId=21629&langId=en).

1

Fighting homelessness and housing exclusion in Europe – A study of national policies

(2)  SEDEC-VII/015, opinia KR-u „Unia równości: strategia na rzecz równości osób LGBTIQ na lata 2020–2025”.

2

(3)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów „Wdrażanie Europejskiego filaru praw socjalnych z perspektywy lokalnej i regionalnej” (COR-2021-01127).

3

(4)  Art. 31 ust. 2 w sprawie zapobiegania i ograniczania bezdomności w celu jej stopniowego likwidowania (https://rm.coe.int/europejska-karta-spoleczna/16808b6383).

4

---

| 28.2.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 97/30 |
| --- | --- | --- | --- |

28.2.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 97/30

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Plan działania UE na rzecz rolnictwa ekologicznego

(2022/C 97/07)

| Sprawozdawca: | Uroš BREŽAN (SL/Zieloni), burmistrz Tolmina |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Uroš BREŽAN (SL/Zieloni), burmistrz Tolmina

ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

| 1. | Przyjmuje plan działania UE na rzecz rolnictwa ekologicznego z zadowoleniem i popiera przyjęte w nim całościowe podejście, które opiera się na trzech filarach, a mianowicie ma na celu pobudzanie popytu i produkcji oraz zwiększenie wkładu rolnictwa ekologicznego w podejmowanie wyzwań związanych ze zrównoważonym rozwojem i ochroną środowiska. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Uważa, że rolnictwo ekologiczne dzięki swoim pozytywnym skutkom dla środowiska i klimatu pod względem lepszej sekwestracji dwutlenku węgla i poprawy stanu gleby, dobrostanu zwierząt i ochrony różnorodności biologicznej przyczyni się do realizacji celów Europejskiego Zielonego Ładu oraz celów strategii UE „Od pola do stołu” i strategii na rzecz bioróżnorodności. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Wśród tych celów z zadowoleniem przyjmuje ambitny ogólnounijny cel określony w strategii „Od pola do stołu”, aby do 2030 r. osiągnąć stosowanie praktyk ekologicznych na 25 % powierzchni użytków rolnych, i oczekuje, że KE dokona w tym zakresie oceny skutków. Proponuje ustanowienie wiążących celów krajowych, aby uwzględnić różnorodność rolnictwa w poszczególnych krajach europejskich i ich regionach. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Ubolewa, że WPR nie jest w pełni spójna z celami planu działania UE na rzecz rolnictwa ekologicznego, a także z celami Zielonego Ładu, strategii UE „Od pola do stołu” i strategii UE na rzecz różnorodności biologicznej i nie przynosi wystarczających korzyści rolnikom, którzy podejmują dodatkowe wysiłki w celu przeprowadzenia transformacji ekologicznej w swoich gospodarstwach, na przykład poprzez wykorzystanie swoich gruntów do celów rolnictwa ekologicznego. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Przyjmuje z zadowoleniem fakt, że pośród ośmiu rodzajów interwencji związanych z rozwojem obszarów wiejskich zaproponowanych w ramach nowej WPR na lata 2023–2027 znajdują się płatności z tytułu zobowiązań środowiskowych, klimatycznych i innych zobowiązań w dziedzinie zarządzania; tego rodzaju interwencje są obowiązkiem państw członkowskich, które będą musiały przeznaczać co najmniej 30 % środków EFRROW na interwencje związane z celami środowiskowymi i klimatycznymi. Ten rodzaj obejmuje również rolnictwo ekologiczne, które w związku z tym będzie mogło być finansowane zarówno w ramach ekoprogramów, jak i zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych w drugim filarze lub w ramach obu tych programów. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Zadanie polegające na tym, aby do 2030 r. osiągnąć stosowanie praktyk ekologicznych na 25 % powierzchni użytków rolnych, powinno być spójne z realiami produkcji w regionach i zostać wypełnione za pomocą narzędzi polityki, które wspierają wyważony rozwój zarówno produkcji ekologicznej, jak i popytu i są odpowiednio wdrażane na szczeblu unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Uważa, że należy się skupić m.in. na pobudzaniu podaży przy jednoczesnym stymulowaniu popytu na produkty ekologiczne dzięki podnoszeniu świadomości zalet tych produktów i zwiększaniu zaufania konsumentów do logo produkcji ekologicznej. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Z zadowoleniem przyjąłby bardziej konkretne środki i wsparcie w opracowywaniu działań na rzecz rolnictwa ekologicznego na obszarach wiejskich, mające na celu promowanie równiejszego dostępu i bardziej wyrównanych dochodów kobiet i mężczyzn w tym sektorze oraz zachęcanie i przyciągnięcie młodych rolników. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Ubolewa nad brakiem specjalnego budżetu na każdą inicjatywę i wnosi, aby konsekwentnie wykorzystano w tym celu różne dostępne instrumenty finansowe wspierające realizację planu działania na szczeblu unijnym i krajowym, mianowicie takie jak LEADER/RLKS, unijna polityka promocyjna i program „Horyzont Europa”. Ponadto apeluje, aby plan był lepiej finansowany za pomocą uzupełniających funduszy unijnych, krajowych, regionalnych i lokalnych. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Zwraca uwagę na przypadek regionów najbardziej oddalonych, które ze względu na swoją specyficzną sytuację borykają się z poważnymi ograniczeniami w rozwoju produkcji ekologicznej. Należy zatem zająć się nimi za pomocą specjalnych środków, idących w parze z dodatkowym finansowaniem. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Wyraża zadowolenie, że Komisja Europejska zamierza organizować coroczny ogólnounijny Dzień Rolnictwa Ekologicznego. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Popiera propozycję, aby uwzględnić od samego początku działania w zakresie monitorowania i oceny, oceniać wdrażanie planu działania, zwiększyć intensywność gromadzenia danych rynkowych oraz rozszerzyć analizę prowadzoną przez Europejskie Centra Monitorowania Rynku na produkty ekologiczne. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Wzywa państwa członkowskie do przyjęcia krajowych planów działania w zakresie produkcji ekologicznej w celu sprostania swoistym wyzwaniom tak na szczeblu krajowym, jak i lokalnym. Plany te powinny być wynikiem otwartego i demokratycznego, opartego na podejściu oddolnym procesu konsultacji z udziałem wszystkich zainteresowanych stron, zwłaszcza rolników i stowarzyszeń ekologicznych, władz lokalnych i regionalnych, przedstawicieli konsumentów i branży hotelarsko-gastronomicznej. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Z zadowoleniem przyjmuje, że w planie działania na rzecz produkcji ekologicznej po raz pierwszy wspomina się o rzeczywistych kosztach żywności oraz że Komisja zamierza przeprowadzić na ich temat badanie, co ma kluczowe znaczenie dla wspierania przejścia na bardziej sprawiedliwy i zrównoważony system żywnościowy. Badanie powinno przyczynić się do uznania wartości rolnictwa ekologicznego w wytwarzaniu dóbr publicznych. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Zaznacza, że pozostałości pestycydów są niemal wszechobecne w środowisku i potencjalnie mogą również wpływać na produkty ekologiczne. Skoro rolnicy ekologiczni gwarantują wysokie normy środowiskowe produkcji, wobec tego nie można ich obciążać ryzykiem, za które nie są odpowiedzialni. Dlatego KR zwraca uwagę, że podejście zakładające zerową tolerancję dla pozostałości pestycydów w produktach ekologicznych poważnie zaszkodziłoby sektorowi. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Sugeruje, aby w celu rozwiązania tego problemu Komisja Europejska:






  — | przedstawiła inicjatywy zmierzające do uproszczenia udzielania zezwoleń na substancje czynne i środki ochrony roślin odpowiednie do rolnictwa ekologicznego, w przypadku gdy są one bezpieczne dla przyrody, środowiska i człowieka, oraz zwróciła szczególną uwagę na produkcję w regionach najbardziej oddalonych, gdyż w większości z nich różni się ona pod względem wielkości i specyfiki od rolnictwa na kontynencie, |
| --- | --- | --- |

16.

—

przedstawiła inicjatywy zmierzające do uproszczenia udzielania zezwoleń na substancje czynne i środki ochrony roślin odpowiednie do rolnictwa ekologicznego, w przypadku gdy są one bezpieczne dla przyrody, środowiska i człowieka, oraz zwróciła szczególną uwagę na produkcję w regionach najbardziej oddalonych, gdyż w większości z nich różni się ona pod względem wielkości i specyfiki od rolnictwa na kontynencie,

| — | sprzyjała dalszej harmonizacji sposobu postępowania z wynikami analiz pozostałości pestycydów, uwzględniając wszystkie zalety i wady różnych podejść przyjętych przez państwa członkowskie, |
| --- | --- |

—

sprzyjała dalszej harmonizacji sposobu postępowania z wynikami analiz pozostałości pestycydów, uwzględniając wszystkie zalety i wady różnych podejść przyjętych przez państwa członkowskie,

| — | propagowała analizy i badania nad nowymi środkami ochrony roślin zgodnymi z produkcją ekologiczną. |
| --- | --- |

—

propagowała analizy i badania nad nowymi środkami ochrony roślin zgodnymi z produkcją ekologiczną.

| 17. | Zachęca państwa członkowskie do zbadania, jak można wdrożyć zasadę „zanieczyszczający płaci”, tak aby rolnicy ekologiczni otrzymywali odszkodowanie za utratę dochodów wynikającą z przypadkowego zanieczyszczenia ich ekologicznych produktów. |
| --- | --- |

17.

Rola władz lokalnych i regionalnych we wdrażaniu i ocenie planu działania

| 18. | Zwraca uwagę, że władze lokalne i regionalne są najlepiej przygotowane do tego, by poznawać i zaspokajać rzeczywiste potrzeby lokalnych sektorów produkcji ekologicznej. Dlatego też z myślą o osiągnięciu celów nowego planu działania w zakresie produkcji ekologicznej należy je ściśle zaangażować zarówno w jego realizację, jak i ocenę. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Wskazuje, że władze lokalne i regionalne odgrywają kluczową rolę we wspieraniu organizowania sektora ekologicznego pod względem produkcji, logistyki i handlu, w ułatwianiu nawiązywania zorganizowanej współpracy między producentami a konsumentami, podnoszeniu świadomości na szczeblu lokalnym, informowaniu konsumentów o pozytywnym wpływie rolnictwa ekologicznego oraz w opracowywaniu programów edukacyjnych dla przedszkoli i szkół. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Zaznacza, że władze lokalne i regionalne od dawna angażują się we wspieranie rozwoju rolnictwa ekologicznego, w szczególności poprzez zarządzanie regionalnymi programami rozwoju obszarów wiejskich i ich wdrażanie. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Wyraża ubolewanie z powodu ograniczonego zaangażowania tych władz w realizację poprzedniego planu działania na rzecz rolnictwa ekologicznego, którego cele nie zostały osiągnięte, jak to wykazano w przeglądzie śródokresowym przeprowadzonym przez Europejski Komitet Regionów. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Wzywa Komisję Europejską do utworzenia platformy monitorującej i oceniającej wdrażanie planu działania, skupiającej wszystkie zainteresowane strony, w szczególności zaś przedstawicieli władz lokalnych i regionalnych. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Podkreśla, że w przypadku zaangażowania władz lokalnych i regionalnych konieczne jest zastosowanie podejścia uwzględniającego konkretny obszar, zgodnie z zasadami agendy terytorialnej 2030, aby uwzględnić różnorakie potrzeby obszarów wiejskich, podmiejskich i miejskich w całej Europie. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Zaleca, aby władze lokalne i regionalne zajmowały się koordynacją między wszystkimi poziomami administracji oraz zapewnianiem dobrego zarządzania. Kluczowe znaczenie ma wspieranie działań przekrojowych na szczeblu lokalnym, a także włączenie wszystkich lokalnych zainteresowanych stron związanych z sektorem ekologicznym. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Wnosi, aby Komisja położyła większy nacisk na ochronę zasobów wodnych, i nawołuje do wymiany doświadczeń w celu zachęcenia władz lokalnych i regionalnych do stosowania tych dobrych praktyk. |
| --- | --- |

25.

Promowanie konsumpcji

| 26. | Z zadowoleniem przyjmuje uznanie biookręgów za skuteczne narzędzia rozwoju obszarów wiejskich i pochwala zamiar Komisji, by wspierać ich rozwój i wdrażanie w państwach członkowskich. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Zaleca, aby Komisja w realizację tej inicjatywy włączyła samorządy lokalne i regionalne. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Zwraca uwagę, że biookręgi stanowią doskonałą sposobność dla władz lokalnych i regionalnych do wspierania rozwoju zrównoważonych systemów żywnościowych w oparciu o współpracę między rolnikami, obywatelami/konsumentami, lokalnymi organami administracji publicznej, stowarzyszeniami oraz przedsiębiorstwami sektora handlu, turystyki i kultury, postępującymi zgodnie z zasadami i metodami produkcji i konsumpcji ekologicznej. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Podkreśla, że zintegrowane i wielofunkcyjne podejście dotyczące biookręgów przynosi też ogromne korzyści w kategoriach zrównoważenia środowiskowego, gospodarczego i społecznego. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Wzywa zatem samorządy lokalne i regionalne, aby zaangażowały się w tworzenie biookręgów, wspierając rozwijanie inicjatyw oddolnych, które mogą przyczynić się do rozwoju obszarów wiejskich i zwiększenia konsumpcji lokalnych produktów ekologicznych. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Zaleca, aby Komisja Europejska przyjęła wspólne ramy i wytyczne na poziomie UE w celu zagwarantowania zharmonizowanego wdrażania biookręgów na szczeblu państw członkowskich, dbając o zachowanie ich specyfiki oraz zintegrowanego i wielofunkcyjnego charakteru, tak aby cały proces został uwieńczony sukcesem. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Zaleca Komisji Europejskiej, aby utworzyła sieć biookręgów na szczeblu UE z myślą o zapewnieniu wszystkim takim okręgom wsparcia i wspólnych usług. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Zaleca władzom lokalnym i regionalnym, by stymulowały lokalną konsumpcję produktów ekologicznych za pomocą własnego, krajowego i unijnego wsparcia finansowego dla rynków lokalnych i dla sprzedaży bezpośredniej, a także za pośrednictwem kampanii informacyjnych i komunikacyjnych na temat istniejących rynków i zarejestrowanych podmiotów mogących prowadzić sprzedaż bezpośrednią. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Podkreśla korzyści żywieniowe i środowiskowe związane ze spożywaniem żywności ekologicznej i wzywa do zajęcia się kwestią dostępności konsumpcji produktów ekologicznych, zarówno pod względem przystępności cenowej, jak i dostępności produktów ekologicznych w punktach sprzedaży łatwo dostępnych dla konsumentów, tak aby umożliwić wszystkim zakup żywności ekologicznej. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Z zadowoleniem przyjmuje zwiększenie budżetu UE na promocję produktów ekologicznych i wzywa Komisję do utrzymania go w kolejnych latach. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Odnośnie do bieżącego przeglądu polityki promocyjnej Unii Europejskiej zaleca, aby Komisja przyznała pierwszeństwo produktom ekologicznym produkowanym w UE, od surowców rolnych po przetwórstwo. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Proponuje, aby poprawić unijne logo produkcji ekologicznej, dodając pod zielonym liściem słowa „EU organic” [„Ekologiczne z UE”] oraz umożliwiając wskazanie tam regionu produkcji w celu zwiększenia rozpoznawalności wśród konsumentów. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Pozytywnie ocenia propozycję, aby rozważyć możliwość znakowania dotyczącego dobrostanu zwierząt w ramach strategii „Od pola do stołu”, i wnosi o przyspieszenie tego procesu, uważa bowiem, że jasne, ustandaryzowane i obowiązkowe etykietowanie metody chowu mogłoby zachęcić konsumentów do kupna produktów ekologicznych. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Wyraża zadowolenie, że Komisja zamierza promować stołówki ekologiczne oraz przeanalizować i zwiększyć stosowanie kryteriów zielonych zamówień publicznych, oraz przyjmuje z aprobatą cel, jakim jest ustanowienie minimalnych obowiązkowych kryteriów dotyczących zrównoważonych zamówień na żywność w celu promowania zdrowej i zrównoważonej diety. Może zaistnieć potrzeba zmiany ram regulacyjnych dotyczących zamówień publicznych, aby organy zamawiające mogły w większym stopniu wymagać stosowania lokalnie produkowanej żywności i zwiększyć jej udział. Szczególną uwagę i wsparcie należy skierować na rozwój krótkich łańcuchów dostaw w regionach najbardziej oddalonych. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Proponuje, aby szkoły i instytucje edukacyjne oferowały uczniom produkty ekologiczne, co przyczyniłoby się od wczesnych lat do rozwijania zdrowych nawyków żywieniowych, a przez to ułatwiłoby podnoszenie świadomości na temat znaczenia lokalnej, tradycyjnej i zdrowej żywności. |
| --- | --- |

40.

| 41. | Akcentuje rolę samorządów lokalnych i regionalnych w sprzyjaniu powszechniejszemu wprowadzaniu lokalnych i regionalnych produktów ekologicznych do zamówień publicznych na żywność, w przyczynianiu się do informowania i edukowania obywateli oraz w zwiększaniu świadomości konsumentów i ich zaufania do produkcji ekologicznej. Za pomocą zamówień publicznych samorządy mogą rozwijać długoterminowe partnerstwa z lokalnymi producentami ekologicznymi i zachęcać rolników konwencjonalnych do przechodzenia na produkcję ekologiczną. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Zwraca uwagę, że władze lokalne i regionalne borykają się z kilkoma przeszkodami utrudniającymi zaopatrywanie stołówek publicznych w lokalne i regionalne produkty ekologiczne – są to: przeszkody logistyczne, a mianowicie brak przystosowanych pomieszczeń; bariery strukturalne takie jak potrzeba zorganizowania rynku i wzmocnienia łańcucha dostaw w celu dopasowania lokalnej podaży i popytu; brak zasobów ludzkich i technicznych. |
| --- | --- |

42.

| 43. | Zauważa, że potrzeba silnego zaangażowania politycznego na szczeblu krajowym i regionalnym, aby zachęcić do właściwego upowszechnienia żywności ekologicznej w publicznych i prywatnych stołówkach, cateringu i restauracjach. |
| --- | --- |

43.

| 44. | Sugeruje, że na szczeblu UE można by opracować wspólne kryteria, które służyłyby jako najlepsze praktyki w celu ustanowienia odpowiednich zasad kontroli dla publicznych stołówek. |
| --- | --- |

44.

| 45. | Zauważa, że wzrost popytu sprzyja rozwojowi produkcji regionalnej, toteż apeluje, aby wprowadzono oznakowanie stołówek i restauracji, tak w sektorze publicznym, jak i prywatnym, określające minimalny udział procentowy zdrowych, ekologicznych i lokalnie wyprodukowanych środków spożywczych wykorzystywanych w procesach produkcji. |
| --- | --- |

45.

| 46. | Wnosi, aby państwa członkowskie i władze lokalne i regionalne sprawdziły swoje przepisy dotyczące zamówień publicznych i budżetu, tak aby zagwarantować, że produkty ekologiczne wykorzystywane w publicznych stołówkach będą certyfikowane. |
| --- | --- |

46.

| 47. | Dostrzega, że władzom lokalnym i regionalnym wciąż brakuje wiedzy na temat możliwości związanych z zielonymi zamówieniami publicznymi, i zachęca je, aby pokonały barierę w postaci kryterium ceny i zastosowały kryteria zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

47.

| 48. | Proponuje utworzenie wspólnej platformy UE dla producentów ekologicznych z państw członkowskich, która ułatwiłaby m.in. wymianę dobrych praktyk, zrozumienie przepisów UE, szkolenia, wydarzenia i możliwości partnerstwa w ramach projektów. |
| --- | --- |

48.

| 49. | W związku z tym podkreśla, że należałoby stworzyć odpowiedni program szkoleń i budowania zdolności skierowany zarówno do instytucji zamawiających (krajowych, regionalnych i lokalnych), jak i producentów i przetwórców produktów ekologicznych, aby usunąć bariery strukturalne i logistyczne oraz wspierać stosowanie kryteriów zielonych zamówień publicznych. |
| --- | --- |

49.

Pobudzanie produkcji

| 50. | Odnotowuje, że w 2019 r. w UE grunty przeznaczone na uprawy ekologiczne stanowiły około 9 % łącznej powierzchni gruntów rolnych, przy czym jedynie 64 % certyfikowanego obszaru objętego rolnictwem ekologicznym otrzymywało płatności z tytułu wsparcia na tego rodzaju rolnictwo (1). |
| --- | --- |

50.

| 51. | Zwraca uwagę, że rolnictwo ekologiczne jest niedostatecznie finansowane w ramach obecnej WPR. Chociaż 8 % wszystkich gruntów rolnych w UE jest objętych rolnictwem ekologicznym, dotacje na ten rodzaj rolnictwa stanowią jedynie 1,5 % całkowitego europejskiego budżetu rolnego. Szczególną uwagę i wsparcie należy skierować na rozwój małych obszarów wiejskich i regionów słabiej rozwiniętych, gdzie głównym sektorem gospodarki jest działalność rolnicza. |
| --- | --- |

51.

| 52. | Podkreśla, że aby do 2030 r. można było w UE potroić powierzchnię gruntów objętych rolnictwem ekologicznym, konieczne jest zwiększenie o trzy do pięciu razy wydatków z tytułu WPR na rolnictwo ekologiczne, co oznacza, że do 15 % wydatków w ramach WPR należy przeznaczyć na sektor ekologiczny (2). |
| --- | --- |

52.

| 53. | Zwraca jednak uwagę z ubolewaniem, że osiągnięte porozumienie w sprawie następnej WPR nie jest ambitne, jeśli chodzi o wsparcie finansowe dla rolnictwa ekologicznego. |
| --- | --- |

53.

| 54. | Z niepokojem zauważa, że, biorąc pod uwagę ogólnounijne cele, które należy osiągnąć odnośnie do rolnictwa ekologicznego, niektóre dostępne projekty krajowych planów strategicznych WPR nie zapewniają rolnikom ekologicznym odpowiednich dotacji w porównaniu z poprzednim okresem programowania. |
| --- | --- |

54.

| 55. | Zaleca, aby państwa członkowskie i władze lokalne i regionalne w swoich planach strategicznych nadały priorytet zaspokojeniu szczególnych potrzeb regionalnego i lokalnego sektora ekologicznego i zapewniły odpowiednie wsparcie finansowe na ten cel. |
| --- | --- |

55.

| 56. | Zaleca, aby Komisja dokładnie oceniła przedłożone przez państwa członkowskie krajowe plany strategiczne w celu monitorowania, czy przyczynią się one do osiągnięcia celu, jakim jest przeznaczenie 25 % powierzchni użytków rolnych na rolnictwo ekologiczne do 2030 r. |
| --- | --- |

56.

| 57. | Popiera podejście polegające na tym, aby w ramach nowej WPR oceniać szczególne warunki i potrzeby państw członkowskich (zwłaszcza trudne warunki produkcji w regionach najbardziej oddalonych) w zakresie rozwoju sektora ekologicznego oraz zapewniać, aby państwa członkowskie jak najlepiej wykorzystały możliwości stwarzane przez nową WPR w celu wspierania krajowego sektora ekologicznego. Komisja powinna zwrócić szczególną uwagę na wspieranie państw członkowskich i regionów pozostających w tyle, a zarazem udzielać dalszych wskazówek tym, które już wnoszą wkład w osiągnięcie celu 25 %. Każde państwo członkowskie powinno przyczynić się do osiągnięcia wspólnego celu do 2030 r. |
| --- | --- |

57.

| 58. | Zaleca, aby państwa członkowskie i władze lokalne i regionalne silniej włączyły rolnictwo ekologiczne do programów kształcenia i do oferty studiów rolniczych oraz opracowały materiały dydaktyczne i szkolenia w zakresie rolnictwa ekologicznego, uwzględniające potrzeby produkcji podstawowej oraz wytwarzania i przetwórstwa. |
| --- | --- |

58.

| 59. | Zaleca, by władze lokalne i regionalne przyspieszyły tempo przechodzenia na rolnictwo ekologiczne, zapewniając wsparcie i doradztwo w zakresie tworzenia, przekształcania lub przekazywania gospodarstw wybierających rolnictwo ekologiczne. |
| --- | --- |

59.

| 60. | Podkreśla znaczenie rozwoju ekologicznego przemysłu rolnego na szczeblu regionalnym i lokalnym dla utrwalenia wzrostu produkcji podstawowej. Promowanie krótkich łańcuchów dostaw żywności może przynieść korzyści zarówno rolnikom ekologicznym, jak i konsumentom: zmniejsza się dzięki temu koszty transportu i zwiększa zrównoważoność, a jednocześnie rozwija gospodarkę wiejską, zapewniając wartość dodaną na obszarze produkcyjnym. |
| --- | --- |

60.

| 61. | Zaleca wobec tego, aby państwa członkowskie i władze lokalne i regionalne przewidziały konkretne środki dla podmiotów zajmujących się przetwarzaniem i wprowadzaniem do obrotu żywności ekologicznej, tak aby ułatwić harmonijny rozwój produkcji i stworzyć sprzyjające otoczenie dla krótkich łańcuchów dostaw we wszystkich regionach. Tak więc sugeruje, aby:






  — | pobudzać przemysł rolny o małej skali związany z gospodarstwem, |
| --- | --- | --- |

61.

—

pobudzać przemysł rolny o małej skali związany z gospodarstwem,

| — | zwiększyć liczbę mobilnych urządzeń przetwórczych dla małych gospodarstw (rzeźnie, zakłady przetwórcze, młyny itp.) i zachęcać do wspólnego korzystania z urządzeń przetwórczych na szczeblu lokalnym w celu pokonania barier prawnych tworzonych przez normy BHP oraz normy zdrowia zwierząt, |
| --- | --- |

—

zwiększyć liczbę mobilnych urządzeń przetwórczych dla małych gospodarstw (rzeźnie, zakłady przetwórcze, młyny itp.) i zachęcać do wspólnego korzystania z urządzeń przetwórczych na szczeblu lokalnym w celu pokonania barier prawnych tworzonych przez normy BHP oraz normy zdrowia zwierząt,

| — | sprzyjać zaangażowaniu spółdzielni rolniczych we wprowadzanie do obrotu i przetwarzanie produktów ekologicznych, w tym ich udziałowi w zamówieniach publicznych na żywność. |
| --- | --- |

—

sprzyjać zaangażowaniu spółdzielni rolniczych we wprowadzanie do obrotu i przetwarzanie produktów ekologicznych, w tym ich udziałowi w zamówieniach publicznych na żywność.

| 62. | Uwypukla znaczenie, jakie dla osiągnięcia celu dotyczącego 25 % mają: organizacja gospodarcza, skuteczne narzędzia regulacji rynku i finansowanie organizacji producentów. Na przykład aby zapewnić producentom stabilny dochód minimalny, należy im przyznać minimalną cenę przekraczającą średnią cenę produkcji w rolnictwie ekologicznym. W przypadku braku równowagi na rynku, gdy wzrost popytu nie nadąża za wzrostem podaży, Komisja powinna być uprawniona do uruchomienia specjalnego mechanizmu interwencji publicznej odnośnie do produktów ekologicznych. |
| --- | --- |

62.

| 63. | Zauważa, że rosnąca nieuczciwa konkurencja ze strony produktów ekologicznych spoza UE może osłabić sektor, i zaleca, aby Komisja Europejska zagwarantowała sprawiedliwy charakter, równowagę i przejrzystość handlu. Wzywa do wymagania wzajemności w zakresie obowiązków i zasad produkcji ekologicznej produktów wwożonych do UE w celu zapewnienia równego traktowania i skutecznej ochrony konsumentów europejskich. Z tych samych powodów to samo powinno mieć również zastosowanie do akwakultury w celu rozszerzenia ochrony środowiska i zrównoważonego zarządzania oceanami i morzami na kraje nienależące do UE. |
| --- | --- |

63.

| 64. | Zaleca Komisji Europejskiej, by wsparła uruchomienie wspólnej platformy UE, która ułatwiłaby lokalnym rolnikom ekologicznym import i eksport poprzez rozwój usług w zakresie sprzedaży cyfrowej i elektronicznej w UE oraz poprzez oferowanie wsparcia w zakresie logistyki i udanych partnerstw w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

64.

| 65. | Zaleca państwom członkowskim wprowadzenie systemu bonus-malus jako elementu ekoprogramów nowej WPR, zgodnie ze swoją wcześniejszą opinią w sprawie agroekologii. |
| --- | --- |

65.

| 66. | Zauważa, że nowe rozporządzenie UE w sprawie produkcji ekologicznej wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2022 r. i przyniesie istotne zmiany w niektórych sektorach tej produkcji. Dla jego pomyślnego wdrożenia zasadnicze znaczenie ma równowaga między harmonizacją na szczeblu UE a dostosowaniem na szczeblu regionalnym, bez stosowania odstępstw od zasad produkcji ekologicznej. |
| --- | --- |

66.

| 67. | W związku z tym wzywa Komisję, aby monitorowała skutki nowego rozporządzenia w celu skutecznego reagowania na wszelkie trudności spowodowane zastosowaniem nowych przepisów. |
| --- | --- |

67.

| 68. | Dostrzega dużą wagę i potencjał przejścia na metody ekologiczne w sektorze produkcji zwierzęcej. |
| --- | --- |

68.

| 69. | Z zadowoleniem przyjmuje zamysł Komisji dotyczący wzmocnienia akwakultury ekologicznej. Sektor ten stoi w obliczu ostrej konkurencji ze strony państw trzecich, gdyż UE importuje prawie 80 % ryb spożywanych na rynku wewnętrznym (3). |
| --- | --- |

69.

| 70. | Zaleca zatem, aby Komisja zapewniła odpowiednie wsparcie unijnym sektorom rolnictwa ekologicznego, akwakultury ekologicznej i ekologicznej produkcji zwierzęcej i zwiększyła finansowanie badań naukowych i innowacji w zakresie tych rodzajów działalności, aby zaradzić brakowi odpowiednich środków produkcji, tj. certyfikowanych nasion ekologicznych, ekologicznej paszy białkowej i ekologicznej witaminy B, oraz zmniejszyć zależność od importu. |
| --- | --- |

70.

| 71. | Z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji, aby zwiększyć budżet na badania naukowe i innowacje przeznaczony na rolnictwo ekologiczne w ramach programu „Horyzont Europa”, i podkreśla w szczególności, jak ważne jest, aby przewidzieć osobne zaproszenia do składania wniosków i budżety dla produkcji ekologicznej. |
| --- | --- |

71.

Bruksela, dnia 2 grudnia 2021 r.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Regionów

---

(1)  Organizacja patronacka IFOAM Organics Europe.

1

(2)  Tamże.

2

(3)  Copa-Cogeca views on An action plan on the development of organic production [Poglądy Copa-Cogeca na temat planu działania dotyczącego rozwoju produkcji ekologicznej].

3

An action plan on the development of organic production

---

| 28.2.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 97/36 |
| --- | --- | --- | --- |

28.2.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 97/36

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Zrównoważona niebieska gospodarka i akwakultura

(2022/C 97/08)

| Sprawozdawca: | Bronius MARKAUSKAS (LT/EA), mer rejonu kłajpedzkiego |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Bronius MARKAUSKAS (LT/EA), mer rejonu kłajpedzkiego

ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

Uwagi ogólne

Zrównoważona niebieska gospodarka

| 1. | Z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji Europejskiej w sprawie nowego podejścia do zrównoważonej niebieskiej gospodarki w UE „Przekształcenie niebieskiej gospodarki UE na rzecz zrównoważonej przyszłości”, w którym przedstawiono ogólną wizję Komisji i strategię na rzecz zrównoważonej niebieskiej gospodarki w branżach i przemyśle gospodarki morskiej. W związku z tym wyraża uznanie dla przejścia od koncepcji „niebieskiego wzrostu” do koncepcji „niebieskiej gospodarki”. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Zgadza się z opinią, że celów Zielonego Ładu i przejścia na bardziej zrównoważoną i ekologiczną gospodarkę nie da się osiągnąć bez niebieskiej gospodarki. Realizacja celów Zielonego Ładu i zrównoważonego rozwoju we wszystkich sektorach wymaga radykalnych zmian, aby ograniczyć wpływ działalności człowieka na morza i oceany oraz chronić zasoby i różnorodność biologiczną. Zmiany te muszą być także zgodne z gospodarczym i społecznym zrównoważonym charakterem działalności związanej z morzem. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Utrzymuje zatem, że należy lepiej połączyć politykę ekologiczną i niebieską. Oceany są jednym z głównych zasobów różnorodności biologicznej na świecie. Stanowią one ponad 90 % przestrzeni mieszkalnej planety i pochłaniają rocznie około 26 % antropogenicznego dwutlenku węgla oraz ponad 90 % nadmiaru ciepła emitowanego do atmosfery. Liczne badania pokazują, że różnorodność biologiczna mórz odgrywa kluczową rolę w zdrowiu planety i dobrostanie społecznym. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Podkreśla, że żywe oceany są niezbędnym warunkiem dobrze prosperującej niebieskiej gospodarki oraz że gospodarka ta musi funkcjonować w granicach ekologicznych zgodnie z koncepcją ograniczeń planety. Zrównoważone zarządzanie oceanami i morzami, aby osiągnąć cele strategicznego programu UE, powinno mieć zatem najwyższy priorytet, być oparte na wiedzy, podnoszeniu świadomości i współpracy transgranicznej. W związku z tym ważna jest również wymiana aktualnych danych i dążenie do osiągnięcia wspólnych celów. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Zauważa, że niebieska gospodarka ma znaczący wpływ na społeczeństwo i gospodarkę – nie tylko w regionach przybrzeżnych i morskich, ale także w całej Unii Europejskiej, a także może zapewnić ekologiczną i sprzyjającą włączeniu społecznemu odbudowę po pandemii COVID-19, zwłaszcza w najbardziej dotkniętych sektorach, takich jak turystyka i rybołówstwo. W wielu krajach niebieska gospodarka ma ogromny pozytywny wpływ na PKB. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Odnotowuje, że energia mórz i oceanów może odgrywać ważną rolę w zwiększaniu niezawodności i bezpieczeństwa dostaw energii. Ponadto wykorzystanie energii mórz – pod warunkiem że jest ono zgodne z prowadzoną wcześniej działalnością i z poszanowaniem siedlisk morskich – zmniejszyłoby zależność państw od paliw kopalnych, przyczyniłoby się do łagodzenia zmiany klimatu i sprzyjało tworzeniu nowych miejsc pracy wysokiej jakości, zwłaszcza w europejskich regionach przybrzeżnych, gdzie bezrobocie jest często wysokie. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Podkreśla wkład przemysłu morskiego w transformację energetyczną i przeciwdziałanie zmianie klimatu, zwłaszcza dzięki sektorowi energii odnawialnej, obniżeniu emisyjności transportu morskiego i gospodarce o obiegu zamkniętym, w tym recyklingowi tworzyw sztucznych z oceanów. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Przypomina w szczególności, że emisje z transportu morskiego wzrosły w ciągu ostatnich 20 lat o prawie 32 %. Rozwój zrównoważonego przemysłu stoczniowego mógłby znacząco przyczynić się do osiągnięcia celów klimatycznych Unii Europejskiej. Popiera w związku z tym cele Komisji Europejskiej polegające na potencjalnym zmniejszeniu w ciągu dziesięciu lat emisji SO2 i NOx do powietrza pochodzących z międzynarodowej żeglugi morskiej – odpowiednio o 80 % i 20 %. Należy jednak uwzględnić potrzeby regionów najbardziej oddalonych, które ze względu na odizolowanie i ogromną zależność od transportu lotniczego i morskiego zapewniającego ich łączność i zaopatrzenie wymagają środków dostosowanych do ich sytuacji strukturalnej. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Podkreśla, że ochrona i tworzenie trwałych miejsc pracy dobrej jakości, szczególnie w przemyśle stoczniowym, wymagają ochrony Europy przed nieuczciwą konkurencją, która niszczy tkankę przemysłową. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Zachęca do przyjęcia przekrojowego podejścia do przemysłu morskiego, które obejmie wszystkie rodzaje działalności morskiej – zarówno tradycyjne, jak i nowe, cywilne i wojskowe – oraz uwzględni kluczowe przekrojowe wyzwania związane z transformacją ekologiczną i cyfrową oraz przemysłem 4.0. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Z zadowoleniem przyjmuje wyrażony przez Komisję Europejską zamiar utworzenia niebieskiego forum w celu gromadzenia wiedzy i doświadczeń, tworzenia synergii, znajdowania kreatywnych rozwiązań i promowania rozwoju sektora, a także planowane przez nią przedstawienie propozycji dotyczących koordynacji wykorzystania funduszy finansowych w tym obszarze. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Ubolewa z powodu braku konstruktywnego podejścia rządów krajowych do rozwoju gospodarki morskiej. W większości państw nadbrzeżnych wsparcie dla tej gospodarki jest jedynie deklaracją, krajowe plany i strategie inteligentnej specjalizacji nie poświęcają wystarczającej uwagi gospodarce morskiej, dostępne wsparcie finansowe jest niewystarczające, zaś zasady i kryteria jego przyznawania są zbyt skomplikowane. |
| --- | --- |

12.

Akwakultura

| 13. | Zauważa, że akwakultura stała się ostatnio ważnym obszarem niebieskiej gospodarki. Jest to sektor o znacznym potencjale zarówno dla gospodarki, jak i dla ochrony środowiska. Akwakultura ma również potencjał tworzenia miejsc pracy i otwierania nowych możliwości rozwoju gospodarczego dla mieszkańców obszarów przybrzeżnych i wiejskich, a niektóre praktyki w zakresie akwakultury, takie jak hodowla omułków, przyczyniają się do łagodzenia skutków zmiany klimatu i do ochrony ekosystemów poprzez stosowanie praktyk o niewielkim wpływie na środowisko. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji w sprawie strategicznych wytycznych dotyczących zrównoważonego rozwoju akwakultury w UE i podkreśla istotny wkład akwakultury w sprostanie wyzwaniu, jakim jest dostarczanie wysokiej jakości żywności i zapewnianie dostaw produktów morskich i słodkowodnych na rosnący rynek pod warunkiem, że nie wpływa to negatywnie na dzikie stada ryb i że wspiera się przy tym wdrażanie Europejskiego Zielonego Ładu i strategii „od pola do stołu” oraz rozwój zrównoważonej niebieskiej gospodarki. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Z zadowoleniem przyjmuje przedstawienie strategii na rzecz dobrostanu zwierząt, w szczególności w odniesieniu do definicji weryfikowalnych wskaźników, zapewnienia szkoleń dla producentów, badań nad specyficznymi dla danego gatunku parametrami dobrostanu zwierząt oraz odejścia od monokultur. Podkreśla, że państwa członkowskie powinny teraz zaktualizować plany krajowe zgodnie z nowymi wytycznymi. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Podkreśla znaczenie szczegółowych celów dla akwakultury określonych w strategii „od pola do stołu”, zwłaszcza w odniesieniu do ograniczenia sprzedaży środków przeciwdrobnoustrojowych i znacznego rozwoju akwakultury ekologicznej. Z zadowoleniem przyjmuje zamiar Komisji, by do 2030 r. ograniczyć o 50 % całkowitą sprzedaż środków przeciwdrobnoustrojowych przeznaczonych dla zwierząt gospodarskich i akwakultury. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Zauważa, że strategie UE i inne dokumenty prawne zawierają wprawdzie wytyczne i zalecenia dotyczące rozwoju omawianego sektora, jednak władze lokalne i regionalne, które nie mają wyłącznych kompetencji w tej dziedzinie, nie dysponują żadną bardziej szczegółową analizą opartą na praktycznej wiedzy, dokładniejszych danych czy konkretnych środkach odnośnie do tego, jak rozwijać akwakulturę. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Podkreśla, że zrównoważony rozwój jest najważniejszym warunkiem rozwoju akwakultury. Apeluje zatem o jasną definicję zrównoważonej akwakultury z uwzględnieniem kryteriów środowiskowych, społecznych i gospodarczych. Długoterminowe strategiczne podejście do zrównoważonego wzrostu akwakultury w UE przyczyniłoby się do ożywienia sektora po kryzysie związanym z COVID-19 i zapewniłoby mu długoterminową stabilność i odporność. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Przypomina, że akwakulturę należy uznać za szczególny obszar polityki i zapewnić mu wystarczające środki finansowe, aby stał się uzupełnieniem tradycyjnego rybołówstwa. Odnotowuje, że Europejski Fundusz Morski, Rybacki i Akwakultury przez wiele lat sprzyjał promowaniu zrównoważonej działalności w zakresie akwakultury oraz przetwarzaniu i wprowadzaniu do obrotu produktów akwakultury. Uważa również, że należy promować akwakulturę ekologiczną poprzez wspieranie lokalnych rynków europejskich produktów akwakultury oraz zmniejszanie obciążeń administracyjnych utrudniających skuteczny rozwój tego sektora. Trzeba także ustanowić ogólne wytyczne w zakresie racjonalnego dostępu do przestrzeni dla jej rozwoju, zwłaszcza na obszarach przybrzeżnych, które to wytyczne powinny być zgodne z innymi strategiami politycznymi, takimi jak polityka ochrony środowiska. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Z zadowoleniem przyjmuje apel Komisji do państw członkowskich UE o uwzględnienie wzrostu produkcji w sektorze akwakultury ekologicznej w krajowych planach strategicznych na rzecz akwakultury oraz o przeznaczenie na ten cel części środków Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury (EFMRA). |
| --- | --- |

20.

| 21. | Ponownie podkreśla potrzebę szybszego przejścia na zrównoważoną hodowlę ryb oraz zmian w rolnictwie, ponieważ rybołówstwo i akwakultura są ważnymi elementami zrównoważonych systemów żywnościowych. Popiera również cel propagowania przyjaznych dla środowiska połowów, odbudowy populacji ryb oraz ochrony ekosystemów morskich poprzez wzmocnienie zrównoważonej środowiskowo i gospodarczo oraz wykonalnej i konkurencyjnej ze społecznego punktu widzenia działalności połowowej. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Wzywa do wyznaczenia prawnie wiążących celów UE w zakresie odbudowy i zachowania morskiej różnorodności biologicznej oraz odtworzenia zdegradowanych ekosystemów. Władze lokalne i regionalne mogą pomóc w określeniu i wyznaczeniu dodatkowych morskich obszarów chronionych wraz z państwami członkowskimi, Komisją i Europejską Agencją Środowiska. |
| --- | --- |

22.

Wsparcie finansowe i inwestycje

| 23. | Zwraca uwagę na to, że zrównoważone inwestycje mają kluczowe znaczenie dla pomyślnego rozwoju niebieskiej gospodarki. Ważne jest stworzenie sprzyjającego otoczenia, które ułatwia i pobudza inwestycje publiczne i prywatne na rzecz rozwoju niebieskiej gospodarki. Konieczne jest finansowanie innowacji, w tym cyfrowych, i rozwoju nowych produktów, inwestowanie w innowacyjne technologie i inteligentne rozwiązania oraz wspieranie nowych technologii, takich jak te stosowane przy pozyskiwaniu energii z morskich źródeł odnawialnych oraz przez przemysł morski lub bioprzedsiębiorstwa działające w niebieskiej gospodarce, by mogły rozwijać się w ramach ograniczeń planety. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Wzywa usilnie Komisję Europejską, aby w kwestii zrównoważonych inwestycji w sektorze morskim, a zwłaszcza w przemyśle morskim, w większym stopniu polegała na regionach, ich strategiach inteligentnej specjalizacji i ekosystemach gospodarczych w celu stworzenia sieci współpracy na szczeblu europejskim zdolnych do konkurowania z podmiotami międzynarodowymi. Sieci te, zgrupowane pod nazwą European Sea Tech, powinny mieć możliwość składania wniosków w odpowiedzi na zaproszenia Komisji Europejskiej w celu opracowania i sfinansowania pierwszych etapów swych projektów wysokiego ryzyka. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Zwraca uwagę na postulat wyrażony już w poprzedniej opinii w sprawie niebieskiego wzrostu, że 10 % projektów programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji powinno w istotnym stopniu przyczyniać się do osiągnięcia celów związanych z badaniami morskimi. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Przypomina, że w komunikacie w sprawie nowego podejścia do zrównoważonej niebieskiej gospodarki w UE Komisja stwierdza, że w Europejskim Zielonym Ładzie należy zwrócić szczególną uwagę na rolę regionów najbardziej oddalonych UE. Wzywa więc Komisję do wypełnienia tego zobowiązania poprzez opracowanie konkretnego planu działania i przeznaczenie na ten cel środków finansowych. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Ubolewa, że potencjał niebieskiej gospodarki, w tym jej potencjalnie istotny wkład w realizację celów Zielonego Ładu, nie został w wystarczającym stopniu uwzględniony w przeglądzie planów odbudowy finansowanych przez NextGenerationEU, które to plany dotyczą na przykład bezpośredniego unijnego finansowania projektów strukturalnych i projektów ryzykownych oraz ustanowienia regionalnych platform inwestycyjnych. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Uważa, że aby inwestować w projekty łączące korzyści społeczne, gospodarcze i środowiskowe, pojęcie zrównoważonych inwestycji należy rozumieć jako wspólny wysiłek w zakresie postępu technologicznego i badań naukowych, który podejmą zarówno sektory przemysłu, jak i rządy krajowe. Szczególne znaczenie w tej dziedzinie ma współpraca między środowiskiem akademickim a przemysłem. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Z zadowoleniem przyjmuje plany Komisji dotyczące zacieśnienia współpracy z europejskimi instytucjami finansowymi w celu promowania inwestycji publicznych i prywatnych. Zwraca uwagę na znaczenie platformy „BlueInvest” oraz środków przeznaczonych na fundusze UE i konkretne programy z budżetu UE na rzecz rozwoju tego sektora oraz proponuje, by rozważyć utworzenie jednego funduszu lub jednego narzędzia skoordynowanego dostępu do funduszy. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Popiera apel Komisji, by państwa członkowskie ujmowały inwestycje w zrównoważoną niebieską gospodarkę w krajowych planach odporności i odbudowy oraz w krajowych programach operacyjnych różnych funduszy UE. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Za szczególnie ważne uważa zachęcanie do sięgania po innowacyjne instrumenty finansowe przy rozwijaniu zrównoważonej akwakultury, wspieranie inwestycji w zaawansowane technologie, tworzenie warunków sprzyjających zaangażowaniu sektora prywatnego oraz przeznaczanie funduszy na badania i rozwój technologiczny w celu promowania dywersyfikacji i innowacji w zrównoważonej akwakulturze. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Wzywa do przeglądu przepisów dotyczących udzielania unijnego wsparcia finansowego i uważa, że głównymi kryteriami jego przyznawania powinny być innowacje i tworzenie wartości oraz przede wszystkim wdrażanie zrównoważonych rozwiązań. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Uważa, że należy rozważyć zaklasyfikowanie akwakultury, która ma niewielki wpływ na środowisko, jako ekologicznej, także w instalacjach o obiegu zamkniętym, oraz wspierać finansowo jej dalszy rozwój, jeżeli spełnione są odpowiednie kryteria dotyczące zużycia energii i zasobów, dobrostanu zwierząt i zrównoważonego recyklingu odpadów. Obecnie sektor akwakultury ma trudności z pozyskiwaniem środków z funduszy UE, chociaż w praktyce wykazano, że stosowanie innowacyjnych technologii w procesach technicznych pozwala spełnić najwyższe wymogi środowiskowe (np. wytwarzane odpady takie jak osady ściekowe mogą być wykorzystywane w rolnictwie, ścieki są oczyszczane i ponownie wykorzystywane zgodnie z najwyższymi standardami itp.). |
| --- | --- |

33.

| 34. | Zwraca uwagę, że kwestie finansowe mają szczególne znaczenie dla małych krajów o mniejszych inwestycjach, niższym PKB i bardziej ograniczonych możliwościach innowacji. Dlatego stwierdza, że właściwe byłoby dokonanie oceny potrzeb małych krajów i przyjęcie specjalnych programów wsparcia. |
| --- | --- |

34.

Rola władz lokalnych i regionalnych

| 35. | Podkreśla ważną rolę władz lokalnych i regionalnych w przechodzeniu na gospodarkę ekologiczną. Dzięki aktywnemu uczestnictwu w procesach decyzyjnych i skutecznemu zarządzaniu funduszami spójności i innowacji w dziedzinie ochrony środowiska władze regionalne mogłyby znacząco przyczynić się do osiągnięcia celów Zielonego Ładu. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Ubolewa nad tym, że w większości krajów samorządy regionalne nie uczestniczą w opracowywaniu i wdrażaniu krajowych strategii oraz że dominuje scentralizowane podejście, w którym najwyższy poziom władzy określa potrzeby i podejmuje decyzje w sprawie rozwoju gospodarki morskiej bez konsultacji z regionami. Wzywa zatem Komisję Europejską i rządy krajowe, by przy wdrażaniu dalszych środków w tej dziedzinie traktowały władze lokalne i regionalne jak równorzędnych partnerów wobec decydentów na szczeblu centralnym. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Ponawia swój apel do Komisji Europejskiej, by zaproponowała państwom członkowskim regulacje dotyczące zasad udziału władz lokalnych i regionalnych w określaniu, opracowywaniu, planowaniu i zarządzaniu strategiami politycznymi oraz o zapewnienie im lepiej sprecyzowanych i szerszych kompetencji. Większe zaangażowanie władz lokalnych zapewniłoby lepszy rozwój zrównoważonej niebieskiej gospodarki dzięki rozwojowi dynamicznych i zrównoważonych ekosystemów niebieskiej gospodarki, promowaniu innowacji, stosowaniu inteligentnych rozwiązań i tworzeniu miejsc pracy. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Pozytywnie ocenia zamiar Komisji, by wspierać miasta i regiony nadmorskie w zarządzaniu transformacją ekologiczną i cyfrową na szczeblu lokalnym i pełnym wykorzystaniu unijnych funduszy i zachęt poprzez opracowanie pakietu wsparcia odbudowy („Plan działań na rzecz zielonego ładu w wymiarze lokalnym”) i strategicznych wytycznych (np. inicjatywa „Wyzwanie dla inteligentnych miast”). |
| --- | --- |

38.

| 39. | Proponuje opracowanie ram regulacyjnych i budżetowych zachęcających do kształtowania i rozwijania regionalnych i lokalnych strategii na rzecz niebieskiej gospodarki uwzględniających różnorodność działań w tej dziedzinie w oparciu o zasadę zgodności między nimi, zwłaszcza zgodności z już prowadzonymi działaniami. W szczególności należy odzwierciedlić znaczenie rozwoju technologicznego związanego z przemysłem morskim i produkcją energii, a także wytwarzania wysokiej jakości białka morskiego jako elementu globalnej konkurencyjności. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Podkreśla, że władze lokalne i regionalne odgrywają istotną rolę w rozwoju europejskiej akwakultury. W dziedzinie rybołówstwa to one są często odpowiedzialne za procedurę wydawania zezwoleń oraz za zarządzanie pomocą dla małych i średnich przedsiębiorstw działających na ich terytorium i udzielanie im wsparcia, dzięki czemu mają znaczne doświadczenie w tych dziedzinach. Doświadczenie to należy uznać, koordynować i wykorzystywać ze względu na ich bliskie związki z tym sektorem. |
| --- | --- |

40.

| 41. | Uważa zatem, że władze lokalne powinny być bardziej zaangażowane w rozwój polityki w dziedzinie akwakultury. Przypomina jednocześnie, że regiony potrzebują jasnych wytycznych dotyczących zrównoważonego rozwoju akwakultury w UE oraz konkretnego planu działania. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Ubolewa, że budżet INTERREG przeznaczony na finansowanie współpracy terytorialnej został zmniejszony, wziąwszy pod uwagę, że mógł ożywić współpracę między regionami przybrzeżnymi i wyspami położonymi w tym samym basenie morskim i mającymi te same potrzeby w celu opracowania wspólnych strategii przystosowawczych i metod zarządzania strefą przybrzeżną, inwestowania w trwałą ochronę wybrzeży i dostosowania działalności gospodarczej na obszarach przybrzeżnych. Uważa jednak, że pomimo zmniejszonego budżetu skuteczność polityk została zwiększona, m.in. poprzez działania pilotażowe, inwestycje i koordynację z programami zarządzanymi bezpośrednio, co umożliwia wykorzystanie nowych pomysłów w omawianym sektorze. |
| --- | --- |

42.

| 43. | W związku z tym apeluje, by – w miarę możliwości i stosownie do zainteresowania władz lokalnych i regionalnych – rozpowszechniano strategie dotyczące basenów morskich, które stanowią niezbędne ramy odniesienia. Są one jednym z elementów, które należy wziąć pod uwagę przy opracowywaniu strategii inteligentnej specjalizacji i programowaniu funduszy europejskich. |
| --- | --- |

43.

| 44. | Uważa, że kluczowe znaczenie ma dążenie do stworzenia bezemisyjnych portów, co przewidziano w strategii Komisji na rzecz zrównoważonej i inteligentnej mobilności, i proponuje uznanie portów w pełni za platformy niebieskiej gospodarki oraz za siłę napędową rozwoju przemysłu morskiego. |
| --- | --- |

44.

Planowanie przestrzenne obszarów morskich i znaczenie portów

| 45. | Stwierdza, że rozwój zrównoważonej niebieskiej gospodarki, w tym akwakultury oraz połowów i zbierania skorupiaków, jest możliwy tylko wtedy, gdy istnieją odpowiednie ku temu obszary, a przedsiębiorstwa mają dostęp do wód. Tymczasem dostęp do obszarów, w których możliwa jest działalność gospodarcza, a także dostęp do wód jest nadal poważnym wyzwaniem dla rozwoju europejskiej akwakultury. W związku z tym niezwykle ważne jest odpowiednie planowanie przestrzenne obszarów morskich poprzez koordynację i zaangażowanie odpowiednich zainteresowanych stron na jak najwcześniejszym etapie. |
| --- | --- |

45.

| 46. | Ponownie domaga się opracowania propozycji dotyczących planowania przestrzeni morskiej oraz ustanowienia chronionych obszarów morskich i korytarzy ekologicznych zgodnie ze strategią ochrony różnorodności biologicznej w celu odwrócenia procesu utraty różnorodności biologicznej oraz przyczynienia się do łagodzenia zmiany klimatu i budowania odporności na nią, przy jednoczesnym zapewnieniu znacznych korzyści finansowych i społecznych, aby skuteczniej osiągnąć równowagę między wykorzystaniem zasobów rybnych a zdolnością morza do ich odtworzenia. |
| --- | --- |

46.

| 47. | Apeluje o prawnie wiążące cele UE w zakresie odbudowy i zachowania morskiej różnorodności biologicznej i ekosystemów morskich. Władze lokalne i regionalne mogą pomóc w określeniu i wyznaczeniu dodatkowych morskich obszarów chronionych. |
| --- | --- |

47.

| 48. | Przypomina o ważnej roli portów, zwłaszcza w regionach oddalonych takich jak regiony najbardziej oddalone, w rozwijaniu i promowaniu niebieskiej gospodarki, zarządzaniu gospodarką o obiegu zamkniętym i wdrażaniu ekologicznych rozwiązań, które pomagają osiągnąć cele Zielonego Ładu. |
| --- | --- |

48.

| 49. | Uważa na przykład, że podczas transformacji ekologicznej pilnie potrzebne jest zwiększenie wsparcia dla inwestycji portowych w tankowanie LNG dla statków i ogólnie w infrastrukturę przyczyniającą się do zmniejszenia śladu węglowego statków (podłączanie stojących w porcie statków do sieci elektrycznej w oparciu o technologie niskoemisyjne). |
| --- | --- |

49.

| 50. | Wreszcie wnosi, aby lepiej wspierano rozwój produkcji ekologicznego wodoru w portach oraz uwzględniono ją lepiej w polityce energetycznej UE, a także w ramach tworzonych obecnie korytarzy wodorowych. |
| --- | --- |

50.

| 51. | Przypomina o znaczeniu roli, jaką odegrać mogą porty – ze względu na różnorodność ich działalności związanej z morzem – w promowaniu niebieskiej gospodarki i opracowywaniu strategii w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

51.

| 52. | Jest zdania, że porty, jako ważne ogniwa łańcuchów transportowych i cykli obiegu gospodarczego między krajami, powinny w przyszłości stać się ośrodkami energetycznymi wykorzystującymi jednocześnie odnawialne źródła energii i niskoemisyjne systemy CO2, przyczyniając się w ten sposób do rozwoju gospodarki o obiegu zamkniętym i poprawy warunków życia mieszkańców obszarów portowych. Trzeba zatem stale rozwijać infrastrukturę portów morskich oraz udostępniać nowe obszary nadające się do działalności związanej z ładunkami i do potencjalnie nowatorskich rodzajów działalności morskiej (np. morskie turbiny wiatrowe, akwakultura zrównoważona itp.). |
| --- | --- |

52.

Zmniejszenie obciążeń administracyjnych i poprawa konkurencyjności

| 53. | Ubolewa, że skuteczny rozwój akwakultury i innej działalności związanej z morzem jest utrudniony przez szereg problemów wewnętrznych, takich jak zbyt długie i skomplikowane procedury wydawania zezwoleń oraz ograniczony dostęp do wód i obszarów, w których możliwa jest działalność gospodarcza. Złożoność procedur wydawania zezwoleń i brak przejrzystości utrudniają pełny rozwój europejskiej akwakultury, w związku z czym należy uprościć i doprecyzować obowiązujące przepisy, tak aby ich powiązania były spójne. |
| --- | --- |

53.

| 54. | Proponuje jak najszybsze utworzenie punktu kompleksowej obsługi wniosków dotyczących otrzymania licencji na prowadzenia działalności w zakresie akwakultury, aby przyspieszyć proces ich wydawania i ułatwić komunikację między zainteresowanymi podmiotami i różnymi organami na poszczególnych szczeblach. Zaleca również wprowadzenie modułów szkoleniowych dla władz lokalnych w zakresie wydawania zezwoleń, aby przyspieszyć stosowanie przepisów UE. |
| --- | --- |

54.

| 55. | Zauważa, że dla wzmocnienia konkurencyjności i zrównoważonego charakteru akwakultury konieczne jest przestrzeganie norm w zakresie dobrostanu zwierząt, zdrowia i ochrony klimatu oraz zapewnienie konsumentom dokładnych i wystarczających informacji na ten temat na stosownych etykietach. |
| --- | --- |

55.

| 56. | Przypomina, że już we wcześniejszych opiniach proponował wprowadzenie europejskiego oznakowania ekologicznego. Ponawia tę propozycję i podkreśla, że oznakowanie ekologiczne i skuteczny system certyfikacji odegrałyby ważną rolę w zwiększaniu wartości i konsumpcji produktów akwakultury w UE. Jasne, obowiązkowe etykietowanie metody hodowli, metody połowu i warunków pracy umożliwiłoby producentom uzyskanie uznania dla ulepszania ich praktyk, a konsumentom podejmowanie świadomych decyzji. Podkreśla, że kryteria takiego oznakowania ekologicznego powinny być bardziej wymagające niż obecne wymogi prawne. Oznakowanie to mogłoby zostać powielone w odniesieniu do połowów prowadzonych zgodnie z przepisami dotyczącymi ochrony i zarządzania, stanowiąc element legalnej działalności z poszanowaniem środowiska morskiego i zrównoważonego charakteru zasobów. |
| --- | --- |

56.

| 57. | Apeluje, aby przyszły mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 obejmował również produkty rybołówstwa i akwakultury w celu zapewnienia równych warunków działania dla różnych produktów sprzedawanych na rynku wewnętrznym, bez uszczerbku dla ewentualnych konkretnych odstępstw dla regionów najbardziej oddalonych na podstawie art. 349 TFUE. Wzywa Komisję Europejską do zaproponowania przepisów zapobiegających przywozowi produktów związanych z łamaniem praw człowieka oraz do wprowadzenia skuteczniejszych przepisów gwarantujących, że ryby wprowadzane na rynek UE spełniają standardy równoważne z europejskimi. Zapewniłoby to ochronę europejskich konsumentów i rozszerzyłoby ochronę środowiska oraz zrównoważone zarządzanie oceanami i morzami na kraje spoza UE. Na szczeblu unijnym i krajowym priorytetem powinno być wspieranie lokalnych producentów i krótkich łańcuchów dostaw. Tylko w ten sposób można zapewnić skuteczny przyszły rozwój akwakultury, zbierania skorupiaków i połowów, zwłaszcza łodziowego rybołówstwa przybrzeżnego. |
| --- | --- |

57.

| 58. | Zaleca dywersyfikację akwakultury, ze szczególnym uwzględnieniem uprawy alg, której produkty nie muszą bynajmniej być przeznaczone tylko do spożycia przez ludzi i zwierzęta, ale mogą być również wykorzystywane do niektórych procesów produkcji przemysłowej lub do produkcji energii. Uprawa alg przyczynia się do rozwoju zrównoważonej działalności, ponieważ nie wiąże się z zapotrzebowaniem na pasze i nie generuje żadnych odpadów. Zaleca również promowanie zintegrowanych systemów akwakultury, które umożliwiają tworzenie modeli gospodarki o obiegu zamkniętym w ramach łańcucha produkcji. |
| --- | --- |

58.

Współpraca, rozwój umiejętności, informowanie i udział społeczeństwa

| 59. | Kolejny raz podkreśla, że stworzenie zrównoważonej niebieskiej gospodarki wymaga zaangażowania w akwakulturę, połowy i zbieranie skorupiaków wszystkich zainteresowanych stron. Szczególnie ważna jest współpraca między środowiskiem akademickim, organami publicznymi i przemysłem: nowa wiedza naukowa oraz skuteczne, ukierunkowane i długoterminowe innowacje w gospodarce poprawiają skuteczność pracy oraz zapewniają rozwój gospodarczy i konkurencyjność. |
| --- | --- |

59.

| 60. | Zwraca uwagę na konieczność wzmocnienia kompetencji organów działających w państwach członkowskich oraz rozwiązania problemu niedoboru specjalistów w sektorze morskim i w akwakulturze. W tym celu Unia Europejska, państwa członkowskie i regiony powinny ze sobą współpracować z myślą o zwiększeniu wiedzy na temat zawodów związanych z morzem oraz ich atrakcyjności, poprawie warunków pracy i kariery zawodowej, zwiększeniu na poziomie europejskim mobilności młodych ludzi odbywających szkolenia oraz zaproponowaniu komplementarnych ścieżek dalszego szkolenia przez całe życie, by nadać istniejącym zawodom morski charakter i ukierunkować historyczne zawody morskie na nowe możliwości. Jeśli chodzi o szkolenie, to nieodzowne będzie zwłaszcza dostosowanie i promowanie szkoleń w ramach gospodarki morskiej i rybackiej, tak aby wspierać wymianę pokoleń w sektorze rybołówstwa, akwakultury oraz hodowli mięczaków i skorupiaków. |
| --- | --- |

60.

| 61. | Odnotowuje brak udziału społeczeństwa w rozwoju niebieskiej gospodarki. Zrównoważone długoterminowe inwestycje muszą wspierać wdrażanie multidyscyplinarnych środków ochrony różnorodności biologicznej mórz oraz otworzyć obywatelkom i obywatelom nowe perspektywy działalności zarobkowej. Ponadto za pośrednictwem lokalnych grup działania i różnych innych inicjatyw społeczeństwo powinno być zaangażowane we wdrażanie stosownej polityki i podejmowanie decyzji. |
| --- | --- |

61.

| 62. | Zobowiązuje się do promowania i wspierania lokalnych inicjatyw partycypacyjnych (takich jak lokalne grupy rozwoju tworzone przez lokalne społeczności, lokalne grupy na rzecz rybołówstwa itp.), które łączyłyby cele dotyczące rewitalizacji zasobów morskich z zachowaniem lokalnych źródeł utrzymania oraz pielęgnowaniem tradycji i dziedzictwa kulturowego danego obszaru. Zobowiązuje się również do promowania i wspierania dywersyfikacji i komplementarności gospodarki związanej z morzem. W ten sposób należałoby wspierać i uznawać przykład lokalnych grup działania w sektorze rybołówstwa, które zintegrowały sektor morski i rybołówstwo ze społeczeństwem oraz z władzami lokalnymi i regionalnymi w celu pobudzenia niebieskiej gospodarki na swoich terytoriach. |
| --- | --- |

62.

| 63. | Uważa, że należy zwrócić większą uwagę na kampanie informacyjne na szczeblu regionalnym, krajowym i europejskim mające z jednej strony przybliżyć konsumentom produkty akwakultury, połowów i zbierania skorupiaków, korzyści z nich płynące oraz ich wkład w bezpieczeństwo dostaw, bezpieczeństwo żywnościowe i tworzenie miejsc pracy, a także długoterminowy korzystny wpływ akwakultury, połowów i zbierania skorupiaków na środowisko, a z drugiej strony przekazywać wiedzę naukową na temat kompatybilności akwakultury ze środowiskiem morskim i jego ochroną. |
| --- | --- |

63.

Bruksela, dnia 2 grudnia 2021 r.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Regionów

---

| 28.2.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 97/43 |
| --- | --- | --- | --- |

28.2.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 97/43

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Aktualizacja nowej strategii przemysłowej z 2020 r. – tworzenie silniejszego jednolitego rynku sprzyjającego odbudowie Europy

(2022/C 97/09)

| Sprawozdawczyni: | Jeannette BALJEU (NL/Renew Europe), członkini zarządu prowincji Holandia Południowa |
| --- | --- |
| Dokument źródłowy: | COM(2021) 350 final |

Sprawozdawczyni:

Jeannette BALJEU (NL/Renew Europe), członkini zarządu prowincji Holandia Południowa

Dokument źródłowy:

COM(2021) 350 final

ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

Wprowadzenie

| 1. | W ogólności z zadowoleniem przyjmuje zaktualizowaną strategię przemysłową zaproponowaną przez Komisję Europejską, lecz zaleca, by Komisja powiązała ją ściślej z Europejskim Zielonym Ładem oraz dążeniem do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r., wyznaczając konkretne krótko-, średnio- i długoterminowe cele dla przemysłu UE z myślą o realizacji tego nadrzędnego założenia. Podkreśla, że z perspektywy władz lokalnych i regionalnych pewne kwestie wymagają dalszego omówienia, w związku z czym zostały uwzględnione w niniejszej opinii. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Z zadowoleniem przyjmuje skupienie się na ekosystemach przemysłowych i przywództwie technologicznym oraz podkreśla znaczenie wzmocnienia wymiaru lokalnego. Europejskie ekosystemy przemysłowe składają się ze wzajemnie powiązanych regionalnych ekosystemów innowacji obejmujących dynamiczne strategie inteligentnej specjalizacji, które opierają się na podejściu oddolnym i mają na celu pobudzanie innowacji regionalnych, przyczynianie się do wzrostu gospodarczego i dobrobytu poprzez pomaganie regionom i umożliwianie im skoncentrowania się na ich atutach. Platformy i partnerstwa inteligentnej specjalizacji już ułatwiają ukierunkowaną na konkretny obszar współpracę między tymi regionalnymi systemami innowacji. Będą one siłą napędową trwałego wzrostu gospodarczego i ożywienia gospodarczego w Europie dzięki nowej i wzmocnionej strategicznej współpracy w ramach łańcucha wartości. Pomoże to Europie zyskać strategiczną autonomię, a regiony i miasta będą mogły wreszcie przejąć odpowiedzialność za transformację ekologiczną i cyfrową swoich sektorów przemysłu. |
| --- | --- |

2.

| 3. | W związku z tym z zadowoleniem przyjmuje w szczególności Forum Przemysłowe, w którym Komitet Regionów aktywnie uczestniczy. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Podkreśla potrzebę integracyjnej strategii przemysłowej, która tworzy wartość we wszystkich regionach europejskich i uwzględnia wyjątkową specyfikę wszystkich terytoriów, takich jak na przykład regiony najbardziej oddalone. UE potrzebuje szeregu innowacji przemysłowych dla całej Unii. Ponadto strategia przemysłowa musi zostać dostosowana do obecnych potrzeb państw członkowskich, w oparciu o lokalne i regionalne potrzeby w zakresie rozwoju. W tym celu należy dołożyć starań na rzecz osiągnięcia większego bezpieczeństwa dostaw, odporności i niezależności poprzez dywersyfikację łańcuchów dostaw. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Dostrzega rosnące obawy związane z nierówną odbudową po pandemii w różnych regionach Europy. UE musi zintensyfikować wysiłki na rzecz zlikwidowania tej luki poprzez wspieranie przedsiębiorstw, w tym przedsiębiorstw z obszarów wiejskich i słabiej rozwiniętych, cyfryzację przemysłu i zapewnienie jego większej zrównoważoności oraz wprowadzenie ram regulacyjnych dostosowanych do cyfrowej i zrównoważonej ery. W tym celu należy stosować podejście oparte na ekosystemach nie tylko przemysłowych, ale i terytorialnych, uwzględniające różnorodność terytorialną UE. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Zaznacza, że przemysł będzie musiał stawić czoła wyzwaniom związanym z realizacją celów pakietu „Gotowi na 55” i że władze lokalne i regionalne powinny uczestniczyć w dyskusji na temat tego, jak zadbać o pomyślną realizację propozycji dotyczących infrastruktury w zakresie transportu zasilanego energią ze źródeł odnawialnych, jazdy autonomicznej i ewentualnych środków w zakresie przekwalifikowania. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Podkreśla potrzebę wzmocnienia podejścia opartego na ekosystemie regionalnym, aby skutecznie zaangażować kluczowe podmioty na szczeblu lokalnym i regionalnym, takie jak rządy, klastry, partnerzy społeczni i organizacje klastrowe oraz instytucje naukowe (w tym uniwersytety nauk stosowanych silnie powiązane z MŚP). Ma to kluczowe znaczenie dla poprawy konkurencyjności przemysłowej wielu gałęzi przemysłu oraz dla wspierania otwartych innowacji. Ponadto KR pragnie zwrócić szczególną uwagę na dwustronną współpracę między klastrami, tworzenie nowych form partnerstw publiczno-prywatnych w celu pogłębienia współpracy między sektorem publicznym i prywatnym oraz rozwój klastrów gospodarki społecznej. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Z zadowoleniem przyjmuje zapowiedziane monitorowanie trendów w przemyśle i konkurencyjności, ponieważ Europa musi wspólnie przeanalizować strategiczne zależności technologiczne i przemysłowe i zająć się nimi. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Podkreśla potrzebę uzyskania lepszych wskaźników innowacyjności, ponieważ obecnie koncentrują się one na inwestycjach w badania i rozwój (i wkłady) oraz patenty (częściowy wskaźnik wykorzystania innowacji). Brakuje jasnego poglądu na temat odnowy gospodarki oraz odpowiednich danych. Pierwszym krokiem byłoby monitorowanie rodzaju dokonanych inwestycji w badania i innowacje. Należy skupić się w szczególności na inwestycjach związanych z możliwościami technologicznymi, infrastrukturą technologiczną i konkurencyjnością w odniesieniu do dwojakiej transformacji w kierunku rynków przyszłości. |
| --- | --- |

9.

Zwiększenie odporności jednolitego rynku

| 10. | Popiera dążenie do dobrze funkcjonującego jednolitego rynku oraz ciągłe wysiłki na rzecz wyeliminowania ograniczeń i barier. Należy przy tym szczególnie uwzględnić sytuację regionów przygranicznych i ich szczególne potrzeby, zwłaszcza w zakresie świadczenia usług transgranicznych i swobodnego przepływu pracowników. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Z zadowoleniem przyjmuje wyrażony przez Komisję zamiar publikowania rocznych sprawozdań strategicznych i planów działania dotyczących jednolitego rynku. Podkreśla znaczenie ujawnienia zależności w łańcuchach wartości przed wprowadzeniem środków i ograniczeń mających na celu ochronę jednolitego rynku. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Grupa Zadaniowa ds. Egzekwowania Przepisów dotyczących Jednolitego Rynku (SMET) może mieć znaczenie jako główna ścieżka prowadząca do strategicznej autonomii. KR pragnie jednak również podkreślić, że skuteczna strategia przemysłowa powinna również odzwierciedlać różnorodność ekosystemów regionalnych oraz fakt, że drogi do strategicznej autonomii będą różne w różnych ekosystemach. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Dobrze funkcjonujący rynek wewnętrzny ma kluczowe znaczenie dla odbudowy gospodarczej po kryzysie związanym z COVID-19. Sprawą najwyższej wagi jest zapobieganie ograniczeniom eksportowym ze strony poszczególnych państw członkowskich oraz ponownemu zamykaniu granic w obrębie UE, tak jak na początku kryzysu związanego z COVID-19. Unijny sektor przemysłu musi spełniać przepisy UE oraz stawiać czoła konkurentom z państw trzecich, gdzie obowiązują częściowo odmienne regulacje biznesowe. . Podkreśla znaczenie wprowadzenia zasady wzajemności odnośnie do wymogów przemysłowych w umowach handlowych z państwami trzecimi, tak aby przemysł europejski mógł funkcjonować na rynku międzynarodowym według równych warunków konkurencji. Potrzeba dokończenia budowy rynku wewnętrznego, w tym rynku usług, staje się jeszcze bardziej nagląca. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Podkreśla, że jednolity rynek powinien również zdywersyfikować partnerów, produkty i usługi, tak aby UE była w stanie samodzielnie zapewnić sobie usługi i produkty niezbędne do życia jej mieszkańców. Zwiększy to również jego odporność; w tym względzie kryzys związany z COVID-19 pokazał, że zwłaszcza w zakresie wyrobów medycznych ogromne znaczenie ma większa produkcja w Europie i tym samym niezależność od rynków zagranicznych. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Uważa, że potrzebne są starannie opracowane zasady pomocy państwa na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym, i podkreśla znaczenie uczciwej konkurencji w UE oraz zapobiegania wspieranemu przez państwo przenoszeniu przedsiębiorstw w obrębie UE. Jest zdania, że projekty IPCEI mogą być dobrym narzędziem dla łańcuchów wartości, w których sam rynek nie jest w stanie zapewnić przełomowych innowacji. Projekty IPCEI będą nadal wspierać tworzenie nowych elastycznych form partnerstw publiczno-prywatnych. W tym kontekście KR podkreśla znaczenie uczestnictwa państw członkowskich, MŚP oraz władz lokalnych i regionalnych. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Uważa, że zbadanie zalet wniosku ustawodawczego dotyczącego uregulowania kluczowych usług dla przedsiębiorstw na podstawie zharmonizowanych norm ma ogromne znaczenie, ponieważ dwojaka transformacja wiąże się również z nowymi modelami biznesowymi i przejściem od produktów własnych do świadczonych usług. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Jest zainteresowany wnioskiem dotyczącym rozporządzenia w sprawie przeciwdziałania zakłócającym skutkom zagranicznych dotacji, który zagwarantuje, że subsydia zakłócające udzielane przez rządy państw trzecich przedsiębiorstwom pragnącym nabyć przedsiębiorstwo z UE lub złożyć ofertę w ramach zamówienia publicznego będą kontrolowane i że zostaną wobec nich podjęte odpowiednie kroki. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Podkreśla znaczenie poszukiwania sposobów przeciwdziałania zakłócającemu wpływowi na klastry wynikającemu z nabywania przez inwestorów wspieranych przez państwo innowacyjnych przedsiębiorstw (nienotowanych na giełdzie) mających zasadnicze znaczenie dla tych klastrów. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Zachęca Komisję Europejską do stosowania zasady wzajemności w umowach handlowych. Przedsiębiorstwa z krajów, które nie są stronami Porozumienia w sprawie zamówień publicznych, nie będą mogły uczestniczyć w europejskich zamówieniach rządowych. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Potwierdza potrzebę współpracy międzyregionalnej wokół tych klastrów i płynące z niej korzyści. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Podkreśla, że władze lokalne i regionalne odgrywają ważną rolę w nawiązywaniu szeroko zakrojonej współpracy przemysłowej między klastrami w celu wzmocnienia europejskich łańcuchów wartości. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Akcentuje rolę przewidzianą dla władz lokalnych i regionalnych w zarządzaniu jednolitym rynkiem i ogólnie jego egzekwowaniu, ponieważ ich wkład ma kluczowe znaczenie dla skutecznego wdrażania przepisów dotyczących jednolitego rynku. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Opowiada się przeciwko nieuczciwej konkurencji między europejskimi klastrami za pośrednictwem pomocy państwa udzielanej przez państwa członkowskie lub władze lokalne i regionalne. Wzywa również do zminimalizowania różnic w wysokości pomocy państwa, jakie władze lokalne i regionalne mogą zapewnić poprzez stworzenie równych warunków działania w ramach wytycznych w sprawie pomocy regionalnej. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Z zadowoleniem przyjmuje pogląd, że normy są jednym z głównych narzędzi wdrażania strategii, ale podkreśla, że wszystkie zainteresowane strony powinny być zaangażowane w konsultacje w celu stworzenia tych narzędzi. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Podkreśla znaczenie uczciwej konkurencji w UE oraz zapobiegania delokalizacji przedsiębiorstw w obrębie Unii dokonywanej przy wsparciu państwa. Uczciwa konkurencja wymaga zwłaszcza, by przedsiębiorstwa mogły oferować produkty na całym rynku europejskim dopiero wtedy, gdy spełnią obowiązujące normy ochrony środowiska i bezpieczeństwa. |
| --- | --- |

25.

Wzmocnienie wymiaru MŚP w strategii przemysłowej

| 26. | Z zadowoleniem przyjmuje sprawozdanie roczne Komisji w sprawie europejskich MŚP 2020/2021 i zgadza się, że brak wymaganych umiejętności i dostępu do finansowania to główne przeszkody dla MŚP w cyfryzacji ich działalności. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Z zadowoleniem przyjmuje dostrzeżenie roli europejskich MŚP oraz popiera zamiar Komisji, by udzielić im pomocy w zwiększaniu skali i przyciąganiu wykwalifikowanej siły roboczej. To z kolei wymaga przyjaznego dla biznesu otoczenia i niezbędnych inwestycji w umiejętności i szkolenia pracowników (np. wewnętrznej wiedzy w zakresie ICT lub zarządzania), a także godziwych warunków pracy. KR apeluje o wsparcie dla MŚP, aby pomóc im w opracowaniu strategii cyfrowej lub planu działania przy wykorzystaniu instrumentów finansowych z InvestEU i w odniesieniu do ryzyka wypłacalności, które dotyka MŚP. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Zauważa, że cyfryzacja MŚP może się znacznie różnić w ramach poszczególnych państw członkowskich i między nimi, a także na szczeblu lokalnym i regionalnym. Aby zlikwidować tę przepaść cyfrową, wsparcie dla MŚP musi być możliwe do dostosowania, dobrze zaprojektowane i ukierunkowane na ich konkretne potrzeby, w oparciu o zrównoważony rozwój lokalny i regionalny oraz ze szczególnym wsparciem dla MŚP z obszarów wiejskich i słabiej rozwiniętych. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Podkreśla potrzebę inwestycji w infrastrukturę testową i walidacyjną, taką jak ośrodki testowe „Przemysł 4.0”, fabryki pilotażowe i centra innowacji cyfrowych (DIH). Może to pomóc przedsiębiorstwom, a zwłaszcza MŚP, w szybszym przekształcaniu innowacji w produkty gotowe do wprowadzenia na rynek. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Proponuje zacieśnienie współpracy między Europejskim Komitetem Regionów a Komisją Europejską, w szczególności z siecią Europejskich Regionów Przedsiębiorczości, z myślą o wspieraniu przedsiębiorczości i przemian przemysłowych na szczeblu lokalnym i regionalnym. Innym obszarem zainteresowania mogłoby być lepsze stanowienie prawa i lepsze wdrażanie polityki UE w ramach platformy F4F (platformy ds. dostosowania się do wymogów przyszłości). Celem byłaby poprawa otoczenia przyjaznego dla biznesu, a przedsiębiorstwa byłyby przygotowywane na przyszłe wyzwania. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Cieszy się z wyznaczenia doradców ds. zrównoważonego rozwoju w celu zapewnienia specjalnego doradztwa dla MŚP. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Z zadowoleniem przyjmuje zbadanie zalet wniosku ustawodawczego dotyczącego uregulowania kluczowych usług dla przedsiębiorstw wspartych zharmonizowanymi normami. KR oczekuje w szczególności ogłoszonego standardu usług i podkreśla, że mogą one pomóc w pokonywaniu trudności w świadczeniu usług transgranicznych. Władze lokalne i regionalne są dotknięte niewystarczającą liczbą zgłoszeń (jak wspomniano w rocznym sprawozdaniu na temat jednolitego rynku towarzyszącym komunikatowi) oraz brakiem pewności prawa wynikającym z orzeczenia ETS z 2018 r. w sprawie planowania strefowego. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Wyraża ubolewanie, że cel przeznaczenia 3 % PKB na inwestycje w badania, rozwój i innowacje nadal w dużej mierze nie został zrealizowany. Niektóre państwa członkowskie inwestują taki odsetek, podczas gdy inne przeznaczają na te inwestycje mniej niż 1 %. Różnice te osłabiają zdolność UE jako bloku na arenie międzynarodowej, plasując ją za Stanami Zjednoczonymi, Japonią i Chinami. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Postrzega przyszłą realizację europejskiej przestrzeni badawczej jako okazję do stworzenia większej synergii na wszystkich szczeblach sprawowania rządów, aby wspierać transformację przemysłową poprzez większe inwestycje w badania naukowe i politykę innowacji ukierunkowaną na konkretny obszar. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Dwojaka transformacja wymaga od przemysłu i jego pracowników, by dostosowali się do nowej rzeczywistości i stali się nią. Dlatego Komitet zwraca się do Komisji o uwzględnienie w europejskim programie na rzecz umiejętności podejścia ukierunkowanego terytorialnie na sektory dotknięte tymi przemianami. Obejmuje to opracowanie zachęt, które stymulowałyby wzrost wydajności siły roboczej przy wykorzystaniu technologii wspomagających (takich jak rozszerzona rzeczywistość i wirtualna rzeczywistość – AR/VR) oraz uwzględniałyby przekwalifikowanie siły roboczej w sektorach silnie dotkniętych zmianami technologicznymi takich jak przemysł samochodowy. |
| --- | --- |

35.

Dodanie wymiaru terytorialnego do ekosystemów przemysłowych

| 36. | Z zadowoleniem przyjmuje zindywidualizowaną ocenę potrzeb 14 europejskich ekosystemów przemysłowych, w której wskazano luki inwestycyjne i warianty wspierania stosownej polityki. Przyjmuje także z zadowoleniem studium przypadku dotyczące wyzwania, przed jakim stoi sektor stalowy w procesie dekarbonizacji (1). Proponuje, by analiza ta została uzupełniona o ocenę sytuacji na rynku pracy i odpowiadającego jej zapotrzebowania na umiejętności. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Ponawia swój apel, by w zaktualizowanej strategii przemysłowej UE wzmocnić wymiar działań ukierunkowanych na konkretne obszary, aby regiony i miasta, jako jednostki sprawowania rządów będące najbliżej obywateli i ekosystemów, przejęły odpowiedzialność za dwojaką transformację – ekologiczną i cyfrową – swojego przemysłu, również ze względu na to, że pracownicy będą potrzebować ustawicznego szkolenia zawodowego i rozwoju umiejętności, gdyż w przeciwnym razie może im grozić wykluczenie w następstwie transformacji (2). Szczególnie na etapie odbudowy gospodarczej kluczowe znaczenie ma polityka przemysłowa ukierunkowana na konkretny obszar, ponieważ przemysł i rozwój regionalny są ze sobą ściśle powiązane. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Przypomina, że władze lokalne i regionalne posiadają ważne kompetencje w obszarach polityki mających wpływ na rozwój przemysłowy. Władze lokalne i regionalne mogą uruchomić szeroki wachlarz instrumentów umożliwiających wdrożenie całościowej i ambitnej strategii polityki przemysłowej UE mającej na celu zapewnienie odporności gospodarczej w okresie zmian strukturalnych. Domaga się, by Komisja włączyła szczebel lokalny i regionalny w opracowywanie nowej strategii przemysłowej UE (3). |
| --- | --- |

38.

| 39. | Zaznacza, że konieczny jest solidny filar społeczny w celu wsparcia transformacji przemysłowej, aby odpowiednio zająć się społecznymi konsekwencjami zmiany strukturalnej i umożliwić odbudowę gospodarczą i społeczną regionom szczególnie dotkniętym pandemią. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Podkreśla, że wymiar regionalny można najlepiej wzmocnić poprzez wykorzystanie regionalnych strategii inteligentnej specjalizacji jako planu współpracy międzyregionalnej. Z zadowoleniem przyjmuje pomysł dalszego rozwijania koncepcji inteligentnej specjalizacji poprzez dodanie celów zrównoważonego rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych jako czwartego elementu (S4). |
| --- | --- |

40.

| 41. | Dostrzega ogromny potencjał współpracy międzyregionalnej i nowego instrumentu I3, także w zakresie łączenia regionów stojących przed największymi wyzwaniami w ramach dwojakiej transformacji z innymi regionami, co pozwoli przyczynić się tym samym do tworzenia międzyregionalnych łańcuchów wartości i międzyregionalnej spójności. Zwiększone wykorzystanie tego instrumentu, a także ewentualnych dodatkowych instrumentów, może wspierać współpracę międzyregionalną w celu wzmocnienia europejskich łańcuchów wartości. Europejskie sieci, takie jak inicjatywa Vanguard, mogą wspierać ten proces. KR uważa, że bardzo ważne jest odniesienie się do strategii inteligentnej specjalizacji jako ram i narzędzia modernizacji przemysłu oraz koncepcji otwartych innowacji. Podkreśla, że istnieje potrzeba dostosowania strategii RIS3 do rozwoju ścieżek transformacji, ponieważ strategie S3 mają również na celu wspieranie przyspieszenia dwojakiej transformacji. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Zaznacza, jak istotna jest koordynacja licznych nowych inicjatyw UE podejmowanych przez różne służby Komisji w celu wsparcia transformacji przemysłowej. Cele określone w strategii „Gotowi na 55”, które mają zapewnić bardziej zrównoważony rozwój, są ambitne i muszą być wspierane przez przemysł za pomocą konkretnych kroków na rzecz osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. KR proponuje prowadzenie pod przewodnictwem Komisji Europejskiej strategicznego dialogu na temat powiązania ekosystemów przemysłowych z regionalnymi ekosystemami innowacji. Celem byłoby promowanie wielopoziomowego sprawowania rządów i zapewnienie lepszej koordynacji. Kluczowe znaczenie miałaby integracja różnych inicjatyw na szczeblu UE łącząca wszystkie szczeble sprawowania rządów. |
| --- | --- |

42.

Rozwiązanie kwestii zależności – otwarta strategiczna autonomia w praktyce

| 43. | Z zadowoleniem przyjmuje wysiłki Komisji Europejskiej na rzecz dalszej analizy strategicznych zależności i zdolności UE wraz ze szczegółowym przeglądem szeregu strategicznych obszarów technologicznych i przemysłowych. Cieszy się z wysiłków zmierzających do określenia środków służących wzmocnieniu pozycji UE w globalnych łańcuchach wartości. Zauważa, że naturalne ekosystemy obejmują wiele sektorów, zwłaszcza w skali regionalnej, i stanowią część sieci. Istnieją również europejskie listy projektów w przygotowaniu w postaci międzyregionalnych łańcuchów produkcji i wartości, które wymagają wsparcia ze strony Komisji Europejskiej. |
| --- | --- |

43.

| 44. | Z zadowoleniem przyjmuje zwrócenie szczególnej uwagi na autonomię strategiczną, ale podkreśla, że zgodnie z dokumentem roboczym przedstawionym przez Hiszpanię i Niderlandy autonomia strategiczna nie oznacza izolacji ani protekcjonizmu gospodarczego. Oznacza ona większą odporność i współzależność dzięki racjonalnym i dostosowanym do potrzeb działaniom związanym z asymetrycznymi zależnościami. KR podkreśla, że w niektórych strategicznych łańcuchach wartości Europa musi zwiększyć wysiłki na rzecz otwarcia i ułatwienia przepływów importowych. |
| --- | --- |

44.

| 45. | Popiera przegląd strategicznych zależności, zwłaszcza tych, które mają szczególny wpływ na MŚP. Ponadto popiera wzmocnione działania mające na celu pomoc MŚP w radzeniu sobie z zakłóceniami i podatnością na zagrożenia lub w dywersyfikacji poprzez przyłączenie ich do nowych partnerów lokalnych i transgranicznych. |
| --- | --- |

45.

| 46. | Podchodzi entuzjastycznie do opracowania przewodnika/narzędzia określającego strategiczne zależności i zajmującego się nimi poprzez zamówienia publiczne. |
| --- | --- |

46.

Przyspieszenie dwojakiej transformacji

| 47. | Podkreśla znaczenie nowych modeli biznesowych, które pomagają przyspieszyć dwojaką transformację, a tym samym znaczenie koncepcji takich jak SOLVIT, które zapewniają w biznesie pragmatyczne rozwiązania w zakresie handlu transgranicznego i ułatwiania dostępu do finansowania. |
| --- | --- |

47.

| 48. | Wzywa Komisję Europejską do opracowania mechanizmu mającego na celu ocenę przejęć przedsiębiorstw w sektorach o kluczowym lub strategicznym znaczeniu dla gospodarki europejskiej i zapobiegania tego rodzaju procesom, ze szczególnym uwzględnieniem mniejszych, często nienotowanych na giełdzie przedsiębiorstw, które są niezbędne dla regionalnych ekosystemów innowacji i przedsiębiorczości. |
| --- | --- |

48.

| 49. | Wzywa do dalszego wspierania przez regiony i miasta sojuszy przemysłowych w strategicznych obszarach, które powinny obejmować przedsiębiorstwa typu start-up i MŚP, oraz do zaproponowania nowych sojuszy przemysłowych. Sojusze te byłyby związane z wyrzutniami kosmicznymi, samolotami bezemisyjnymi, technologią chmury i procesorami oraz półprzewodnikami. KR wskazuje, że dwa czynniki są kluczowe dla powodzenia sojuszy: 1) sposób zarządzania sojuszem oraz potrzeba włączenia wszystkich zainteresowanych stron, a w szczególności 2) zaangażowanie rządów krajowych oraz samorządów regionalnych i lokalnych w zapewnienie funkcjonowania sojuszy. |
| --- | --- |

49.

| 50. | Wyraża zadowolenie w związku z tym, że Komisja – wraz z przemysłem, organami publicznymi, partnerami społecznymi i innymi zainteresowanymi stronami – stworzyła ścieżki transformacji, począwszy od turystyki i sektorów energochłonnych, w celu lepszego zrozumienia zakresu, kosztów i warunków zastosowania niezbędnych środków towarzyszących dwojakiej transformacji najważniejszych ekosystemów, co ma doprowadzić do opracowania planu działania na rzecz zrównoważonej konkurencyjności. |
| --- | --- |

50.

| 51. | Ponownie podkreśla znaczenie przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym dla zrównoważonego i konkurencyjnego przemysłu. Obieg zamknięty jest nie tylko niezbędny do osiągnięcia celów klimatycznych i celów zrównoważonego rozwoju, ale również pomaga przemysłowi w konkurowaniu na rynku światowym i może stanowić ważny element strategicznej autonomii. Dzięki oszczędnemu wykorzystywaniu ograniczonych (i strategicznych) surowców i produktów w obiegu zamkniętym można ograniczyć asymetryczne zależności i zwiększyć autonomię (4). Ponieważ gospodarka o obiegu zamkniętym jest bodźcem dla krótszych geograficznie łańcuchów dostaw i wpływa na niemal każdy rodzaj klastrów i przemysłu, ukierunkowanie na konkretny obszar i regionalny wymiar ekosystemów przemysłowych to zasadnicze elementy udanej strategii przemysłowej, której celem jest strategiczna autonomia. Ponieważ wiele MŚP, pomimo trwających wysiłków na rzecz przekształcenia tradycyjnych modeli gospodarczych i biznesowych, nie jest gotowych na tę zmianę, Komisja może przyczynić się do zwiększenia obiegu zamkniętego. Można by to osiągnąć na przykład dzięki jednolitemu rynkowi odpadów i wsparciu dla zmiany działalności gospodarczej większości MŚP, które nie są liderami w dziedzinie innowacji. |
| --- | --- |

51.

| 52. | Podkreśla potrzebę skoncentrowania się na sektorach i obszarach, w których można w największym stopniu przyczynić się do osiągnięcia ambitnych celów w dziedzinie klimatu. Dotyczy to w szczególności energochłonnych gałęzi przemysłu i dużych klastrów przemysłowych oraz łańcuchów produkcyjnych, których są one częścią. Skupienie się na łańcuchach produkcji przyniesie również korzyści MŚP w przemyśle, ponieważ często stanowią one część łańcucha produkcyjnego wokół większych przedsiębiorstw. Pozwoli to zmaksymalizować oddziaływanie na ambicje klimatyczne. Przemysł jest niezwykle ważny jako podstawa regionalnych rynków pracy w regionach przemysłowych. Oznacza to, że przejście przemysłu na zrównoważony model biznesowy ma kluczowe znaczenie, również pod względem zatrudnienia i sprzyjającego włączeniu społecznemu przejścia na zrównoważoną i cyfrową gospodarkę. |
| --- | --- |

52.

| 53. | Podkreśla, że nowy model przemysłowy musi poszukiwać rozwiązań chroniących zatrudnienie, zwłaszcza w sektorach silnie dotkniętych transformacją ekologiczną takich jak sektor motoryzacyjny, będący jednym z głównych czynników napędowych gospodarki europejskiej. Aby nie szkodzić zatrudnieniu, niezbędna transformacja ekologiczna w tym sektorze musi przebiegać w sposób elastyczny i trwać wystarczająco długo, uwzględniać neutralność technologiczną, europejskie wsparcie finansowe dla objętych tą transformacją regionów oraz dostosowanie istniejących fabryk, dostawców i miejsc produkcji, a także zapewniać konkurencyjność istniejących ośrodków produkcyjnych i możliwość dostosowania miejsc pracy. |
| --- | --- |

53.

| 54. | Podkreśla, że dostęp do niezawodnych i przystępnych cenowo źródeł energii elektrycznej ma kluczowe znaczenie dla konkurencyjności przemysłu europejskiego. Wymaga to budowania zdolności produkcyjnych na podstawie w pełni odnawialnych źródeł energii. Przy obliczaniu opłacalności ekonomicznej źródeł energii należy zawsze brać pod uwagę koszty całkowite, tj. łączne uśrednione koszty wytworzenia energii, obejmujące cały cykl życia produkcji energii, koszty systemu oraz koszty zewnętrzne. |
| --- | --- |

54.

| 55. | Apeluje o szeroką i inkluzywną koncepcję wzrostu gospodarczego, również pod względem płci, rasy, płci społeczno-kulturowej, języka, religii, poglądów politycznych, warunków indywidualnych i społecznych, gdyż potrzebujemy wszystkich talentów, jakie Europa ma do zaoferowania. Podkreśla, że kobiety są nadal w dużej mierze niedostatecznie reprezentowane na stanowiskach kierowniczych w przedsiębiorstwach, i wzywa przedsiębiorstwa do uczynienia parytetu płci na wszystkich szczeblach zarządzania integralną częścią ich podstawowej zasady działania. Zróżnicowane przedsiębiorstwa odnoszą większe sukcesy niż przedsiębiorstwa, które nie reprezentują (swojego) społeczeństwa. |
| --- | --- |

55.

| 56. | Zwraca uwagę na konieczność dokonania gruntownego przeglądu unijnych ram pomocy państwa w celu ustalenia, w jaki sposób można lepiej wesprzeć stopniowe przechodzenie od energochłonnego i zależnego od handlu zagranicznego przemysłu surowcowego do metod bardziej niskoemisyjnych lub neutralnych pod względem emisji dwutlenku węgla. Ponadto trzeba przeznaczyć wystarczające środki na europejskie i krajowe programy finansowania oraz zapewnić możliwość łączenia ich ze sobą. |
| --- | --- |

56.

| 57. | Podkreśla potrzebę znalezienia równowagi między z jednej strony dynamiką zmian niezbędnych do dwojakiej transformacji a przewidywalnością ram regulacyjnych (zwłaszcza dla MŚP i pracowników) z drugiej strony. KR akcentuje również, że inkluzywna transformacja wymaga wykorzystania funduszy na szkolenie i przekwalifikowanie siły roboczej w zakresie nowych umiejętności w skali regionalnej i międzysektorowej. Pozwoliłoby to uniknąć „blokowania” pracowników w sektorach, w których pracują, a także konieczności przenoszenia się do innych regionów w celu podjęcia pracy. |
| --- | --- |

57.

| 58. | Stwierdza, że oznacza to również, iż dwojakiej transformacji musi towarzyszyć przejście na gospodarkę, która zajmie się problemem starzenia się społeczeństwa i innowacjami potrzebnymi, aby włączyć wszystkich obywateli w tę transformację. |
| --- | --- |

58.

| 59. | KR z zadowoleniem przyjmuje opracowanie wskaźników i pragnie podkreślić, że długoterminowa konkurencyjność, w tym odporność, wynika z szybszej transformacji. W związku z tym wskaźniki powinny mierzyć prędkość i przeszkody dla dwojakiej transformacji, a nie ogólnie konkurencyjność. |
| --- | --- |

59.

| 60. | Zwraca uwagę Komisji Europejskiej na istotną rolę, jaką władze lokalne i regionalne oraz agencje rozwoju regionalnego mogą odegrać w przyspieszeniu dwojakiej transformacji poprzez wspieranie cyfrowych i ekologicznych MŚP. Stanowczo wzywa Komisję do przyjęcia zasady „myśl na małą skalę, działaj regionalnie”. |
| --- | --- |

60.

Bruksela, dnia 2 grudnia 2021 r.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Regionów

---

(1)  Opinia KR-u „Przemysł stalowy: utrzymanie stabilnego zatrudnienia i zrównoważonego wzrostu gospodarczego w Europie” (COR-2016-01726-00-01).

1

(2)  Opinia KR-u „Nowa strategia przemysłowa dla Europy” (COR-2020-01374-00-00), punkt 4.

2

(3)  Opinia KR-u „Nowa strategia przemysłowa dla Europy”, punkt 6.

3

(4)  Opinia dotycząca planu działania w sprawie surowców krytycznych (CDR-2021-04292-00-01).

4

---

| 28.2.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 97/50 |
| --- | --- | --- | --- |

28.2.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 97/50

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Sprawozdanie Komisji Europejskiej dotyczące polityki konkurencji za rok 2020

(2022/C 97/10)

| Sprawozdawca: | Tadeusz TRUSKOLASKI (PL/EA), prezydent Białegostoku |
| --- | --- |
| Dokument źródłowy: | COM(2021) 373 final |

Sprawozdawca:

Tadeusz TRUSKOLASKI (PL/EA), prezydent Białegostoku

Dokument źródłowy:

COM(2021) 373 final

ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

Wprowadzenie

| 1. | Uważa, iż jednolity rynek europejski (JRE) jest jednym z największych osiągnięć Unii Europejskiej (UE), a polityka konkurencji UE ma na celu utrzymanie otwartej gospodarki rynkowej z wolną, uczciwą i skuteczną konkurencją, sprzyjającą efektywnej alokacji zasobów i promującą innowacyjność. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Docenia dotychczasowe starania Komisji Europejskiej (KE) i Parlamentu Europejskiego (PE) na rzecz ustanowienia jasnej, przejrzystej i skutecznej polityki konkurencji UE. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Zaznacza, że pogodzenie reguł konkurencji UE z jej polityką przemysłową, cyfrową, środowiskową, na rzecz klimatu, społeczną i międzynarodową polityką handlową ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia równych warunków działania we wszystkich sektorach, a tym samym zapewnienia globalnej konkurencyjności, co pozwoli przyczynić się do rozwoju MŚP. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Z zadowoleniem przyjmuje rozporządzenie (UE) 2019/452 ustanawiające ramy monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Unii, a także białą księgę KE w sprawie wyrównania szans w zakresie dotacji zagranicznych. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Zgadza się ze stwierdzeniami podkreślającymi ograniczony dostęp konsumentek i konsumentów do pełnej informacji w Internecie o produktach i usługach ze względu na ograniczoną liczbę dostępnych ekosystemów cyfrowych i platform o niskiej dostępności tłumaczeń na języki narodowe. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Z zadowoleniem przyjmuje zwrócenie przez KE uwagi na inicjatywę „Ważne projekty stanowiące przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania” (IPCEI). |
| --- | --- |

6.

| 7. | Zwraca uwagę, iż cele polityki konkurencji UE powinny w szczególny sposób uwzględniać potrzeby MŚP, również tych z obszarów wiejskich i mniej rozwiniętych, oraz tworzyć sprawiedliwe i równe warunki działania, z korzyścią dla wszystkich obywateli UE. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Podkreśla, iż dbałość o doskonalenie polityki konkurencji UE jest szczególnie ważna dla władz lokalnych i regionalnych, ponieważ równe traktowanie przedsiębiorstw jest zasadniczym elementem i jednym z priorytetów działania rynku wewnętrznego. |
| --- | --- |

8.

Konkurencyjność UE a wsparcie pandemiczne przedsiębiorstw

| 9. | Uważa, iż wszelka pomoc związana z kryzysem pandemii COVID-19 musi być udzielana wyłącznie przedsiębiorstwom, które doświadczają bezpośrednich skutków finansowych pandemii prowadzących do nierentowności działalności gospodarczej. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Zwraca uwagę, że tymczasowe finansowe środki reagowania na pandemię nie powinny być wykorzystywane przez przedsiębiorstwa nierentowne, niepoczuwające się do realizacji unijnych celów klimatycznych, znajdujące się w trakcie upadłości, poważnej restrukturyzacji bądź jej wymagające, o ile były w takiej kondycji już przed wybuchem pandemii. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Zwraca uwagę na ogólne kierunki globalnej reformy podatku od osób prawnych przyjętej przez otwarte ramy OECD/G-20 w październiku 2021 r. Wzywa Komisję do zaproponowania, niezwłocznie po zakończeniu negocjacji, konkretnych środków w celu wdrożenia nowych przepisów w UE. Wzywa do pilnego podjęcia wysiłków na rzecz dalszego rozwoju globalnego prawa podatkowego z uwzględnieniem przedsiębiorstw różnej wielkości. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Uznaje, iż pomoc publiczna powinna być projektowana i przyznawana w sposób transparentny i odpowiedzialny pod względem społecznym, gospodarczym i środowiskowym. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Z zadowoleniem przyjmuje dotychczasowe ograniczenia wdrożone przez KE dotyczące m.in. wypłaty dywidendy, premii czy wykupu akcji przedsiębiorstw objętych pomocą. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Zachęca, aby tworzyć mechanizmy ułatwiające funkcjonowanie w okresie pogorszenia koniunktury w wyniku kryzysów gospodarczych i pozagospodarczych (tak jak w przypadku pandemii COVID-19), zmniejszając jednak udział bezpośredniego finansowania, które sztucznie zaburza relacje rynkowe. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Zwraca uwagę, iż zaburzenia warunków działania wywoływane m.in. przez różnego rodzaju sytuacje kryzysowe zachęcają przedsiębiorstwa do niezgodnej z zasadami polityki konkurencji UE reorganizacji rynkowej prowadzącej do np. zawierania porozumień dotyczących wielkości produkcji i/lub celem zwiększenia rentowności; jednak według unijnych zasad dotyczących konkurencji jest to niedozwolone i ostatecznie prowadzi do przenoszenia kosztów kryzysu na konsumentów. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Podkreśla, iż podstawowym celem – nawet w warunkach kryzysowych – pozostaje zagwarantowanie konsumentom korzyści z konkurencyjnych rynków, tylko wtedy gdy występują na nich uczciwe ceny i szeroki wybór produktów wysokiej jakości. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Uważa, że zapewnienie równych warunków działania dla przedsiębiorstw na JRE ma kluczowe znaczenie zwłaszcza dla MŚP, w tym dla tworzenia innowacji, rozwoju nowych proekologicznych technologii oraz tworzenia trwałych miejsc pracy w UE. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Wzywa KE do monitorowania wykorzystania i dystrybucji różnych środków finansowania UE w odpowiedzi na kryzys COVID-19, w tym za pośrednictwem krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności państw członkowskich, które muszą być zgodne z unijnymi zasadami konkurencji i pomocy państwa. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Oczekuje działań ex ante w zakresie strategii względem sytuacji kryzysowych; planowanie w ramach polityki konkurencji musi być spójne i konsekwentne w długookresowym horyzoncie decyzyjnym. |
| --- | --- |

19.

Nowe obszary rynku europejskiego

| 20. | Z zadowoleniem przyjmuje wniosek KE dotyczący aktu o rynkach cyfrowych (DMA) i podkreśla pilną potrzebę stworzenia sprawiedliwego otoczenia biznesowego dla użytkowników biznesowych zależnych od tzw. strażników dostępu, aby również w internecie zapewnić wolną konkurencję. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Wzywa KE, państwa członkowskie i regiony do zwiększania wysiłków na rzecz wspierania transferu technologii, tak by wspierać budowanie unijnych łańcuchów tworzenia wartości i maksymalizować wykorzystanie dostępnych kapitałów. Specjalnego wsparcia należy udzielić regionom słabiej rozwiniętym, peryferyjnym, najbardziej oddalonym i wyspiarskim. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Podkreśla, że cyfryzacja jest szczególnie ważna dla MŚP, ponieważ zapewnia dostęp do szerszych rynków i eliminuje problemy przestrzenne wynikające z niekorzystnego położenia geograficznego. Należy przeznaczyć środki finansowe UE na MŚP, zwłaszcza te z obszarów wiejskich i słabiej rozwiniętych w celu umożliwienia cyfryzacji ich działalności. Ponadto trzeba zapewnić MŚP informacje na temat istniejących na poziomie UE możliwości w zakresie cyfryzacji. Kluczową rolę w ich rozpowszechnianiu mogłyby odgrywać władze lokalne i regionalne. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Uważa, iż rozwój UE prowadzący do transformacji cyfrowej wymaga przeciwdziałania strukturom monopolistycznym. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Zwraca uwagę na szczególne znaczenie zakazu nadużywania pozycji dominującej (art. 102 TFUE), tak w przypadku aktywności podmiotów zewnętrznych, jak i wewnątrz UE; nabiera to szczególnego znaczenia w słabo sformalizowanych i monitorowanych, dynamicznie rozwijających się nowych obszarach rynku. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Zwraca uwagę, iż kary finansowe stosowane za naruszanie warunków konkurencyjności są tylko częścią rozwiązania. Przede wszystkim nowy akt o rynkach cyfrowych musi zapewnić to, że strażnicy dostępu przestaną stosować nielegalne praktyki, aby uzyskać przewagę konkurencyjną. Krytycznie ocenia to, że koszty związane z karami za naruszanie zasad konkurencji są przenoszone na konsumentów, to zaś ostatecznie prowadzi do sytuacji, w której jedynymi pokrzywdzonymi są obywatele UE. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Podkreśla, że DG ds. Konkurencji Komisji Europejskiej posiada osobną Dyrekcję ds. Cyfryzacji, która w ostatnich latach przeprowadziła szereg badań sektorowych (np. badanie sektora handlu elektronicznego i badanie sektora konsumenckiego internetu rzeczy), co doprowadziło m.in. do przedstawienia wniosku ustawodawczego dotyczącego aktu o rynkach cyfrowych. Oczekuje, że DG ds. Konkurencji uwzględni wyniki dochodzeń antymonopolowych we wdrażaniu aktu o rynkach cyfrowych. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Zgadza się z PE, iż bieżące zasoby Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji (DG COMP) KE są niewystarczające w stosunku do obciążenia pracą i wyzwaniami. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Dostrzega wyzwania związane z tworzeniem i egzekwowaniem polityki konkurencji szczególnie w obszarze rynku cyfrowego, gdzie dochodzi do koncentracji, agregacji i wykorzystania danych na rynkach o zerowych cenach, stosowania nieuczciwych algorytmów ustalania cen, szczególnie przez duże platformy. Dlatego z zadowoleniem przyjmuje to, że akt o rynkach cyfrowych ma m.in. na równi traktować usługi i produkty oferowane przez platformy-strażników dostępu oraz podobne usługi i produkty oferowane przez strony trzecie na takich platformach. Ma to zapewnić wolną konkurencję. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Oczekuje od KE działań na rzecz dostosowania rejestru dotyczącego organizacji lobbujących na rzecz konkretnych rozwiązań cyfrowych w imieniu podmiotów spoza UE oraz dotyczącego jawności źródeł ich finansowania. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Z zadowoleniem przyjmuje ocenę KE dotyczącą zapotrzebowania na nowe narzędzia służące do zapewnienia skuteczności polityki konkurencji UE, które są szczególnie niezbędne w nowych, dopiero formujących się i mało opisanych obszarach rynku. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Zgadza się, iż konsumenci mają zbyt małą kontrolę nad własnymi danymi i tożsamością cyfrową, tym bardziej iż większość usługodawców cyfrowych wymaga wyrażenia zgody – nie pozostawiając konsumentom wyboru, jeśli nie chcą stracić dostępu do niektórych usług. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Zachęca KE do stworzenia przepisów, które będą zobowiązywały podmioty dysponujące danymi do ich usuwania w sytuacji, gdy konsument przez określony czas (np. jednego roku) nie korzystał z ich usług. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Wyraża wsparcie dla działań na rzecz usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym (UOIG), które pozostają niezbędne dla przetrwania szeregu społeczności w całej Europie, zwłaszcza w odizolowanych, odległych lub peryferyjnych regionach Unii. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Zwraca uwagę, iż w obszarze usług finansowych rozwinęły się pewne struktury oligopolistyczne, a niektóre duże przedsiębiorstwa technologiczne stały się ważnymi graczami na rynku usług finansowych, co wymaga kontroli i zabezpieczenia konsumentów. Dlatego podkreśla tu znaczenie stosowania art. 102 TFUE również do usług online, tak aby mali dostawcy z miast i regionów, którzy oferują online swoje usługi oraz produkty, nie byli w gorszej sytuacji konkurencyjnej. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Wzywa KE do przeglądu dyrektywy w sprawie kredytu konsumenckiego, ponieważ dotychczasowa ochrona konsumentów jest niedostateczna, a dostęp do informacji podnoszącej świadomość wpływu różnego rodzaju czynników na zmienność produktów jest zbyt niski. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Nawołuje KE do zbadania nieuczciwych klauzul i praktyk stosowanych, zwłaszcza przez sektor bankowy, w umowach konsumenckich, ponieważ sektor bankowy – pomimo niebagatelnego znaczenia – musi być traktowany jak inne obszary rynku. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Podkreśla potrzebę ochrony podatników i klientów banków przed ciężarem ratowania systemu finansowego. |
| --- | --- |

37.

Polityka konkurencji UE w stosunku do państw trzecich

| 38. | Dołącza się do apelu PE o wzmocnienie instrumentów ochrony handlu w celu zwalczania nieuczciwych praktyk handlowych i ochrony konkurencyjności europejskiego przemysłu. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Oczekuje prac nad dwukierunkowością polityki konkurencyjności UE, tak by: w ramach JRE zapewnione były gwarancje swobód i mechanizmy przeciwdziałające koncentracji, w tym tworzeniu monopoli, oraz budowanie równowagi między siłą rynkową kupujących i sprzedających; natomiast w stosunku do państw trzecich stosowano mechanizmy równoważne do modeli promocji eksportu (np. Chin, USA). |
| --- | --- |

39.

| 40. | Zwraca uwagę, iż przeciwdziałanie monopolizacji rynku europejskiego musi być tak samo silne w stosunku do podmiotów pochodzących z UE, jak i spoza; obecnie – szczególnie w obszarze e-handlu – występują liczne dysfunkcje wynikające z monopolizacji obszaru wysokich technologii cyfrowych przez korporacje pochodzące z USA i Chin. |
| --- | --- |

40.

| 41. | Oczekuje rozwijania polityki przemysłowej w taki sposób, aby stanowiła ona narzędzie konwergencji regionów, wsparcie dla przestrzennej, efektywnej realokacji zasobów bez zakłócania konkurencji. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Wzywa Komisję do zwrócenia uwagi na rolę zagranicznych przedsiębiorstw państwowych, które są wspierane i dotowane przez ich rządy w sposób, którego unijne zasady jednolitego rynku zabraniają podmiotom z UE. |
| --- | --- |

42.

| 43. | Żąda równego traktowania partnerów handlowych UE; tym samym oczekuje od KE formalizacji przepisów gwarantujących identyczne warunki dostępu do rynku, konkurencji czy pomocy państwa; każde naruszenie warunków powinno wiązać się z wstrzymaniem wymiany na specjalnych zasadach, tak by groźba sankcji miała wymiar motywujący. |
| --- | --- |

43.

| 44. | Zauważa, że obecne działania prokonkurencyjne potwierdzają, iż podmioty spoza UE nie przestrzegają takich samych zasad, otrzymując m.in. silne poparcie rządowe, w tym finansowe. Wymaga to większej elastyczności europejskiego prawa w dziedzinie konkurencji, zwłaszcza w odniesieniu do pomocy państwa, które to prawo nie uwzględnia w dostatecznym stopniu charakteru konkurencji, z jaką mają do czynienia europejskie przedsiębiorstwa w krajach trzecich, gdzie nie są przestrzegane te same zasady. |
| --- | --- |

44.

| 45. | Wnioskuje o wzmocnienie prac nad polityką handlową UE, a nie naśladowanie innych rynków, np. USA, ponieważ dotychczasowa formuła jest spójna z przekonaniami obywateli UE i tradycjami przedsiębiorczości. UE musi wzmocnić swoją politykę handlową, aby być bardziej asertywną w kwestii wzajemności w dostępie do rynku i kontroli subsydiów przemysłowych. |
| --- | --- |

45.

| 46. | Zachęca do rozszerzenia modelu kontroli koncentracji kapitału; należy zwrócić uwagę na coraz silniejszą ekspansję, która prowadzi nie tylko do tworzenia monopolistów rynkowych, ale też do zwiększania zajętości rynku pod względem wertykalnym i horyzontalnym, co negatywnie wpływa na dekoncentrację łańcuchów wartości. |
| --- | --- |

46.

| 47. | Realizacja celów dotyczących walki z nierównościami społecznymi i kryzysem klimatycznym, podnoszenia norm środowiskowych, doskonalenia wdrażania oenzetowskich celów w zakresie zrównoważonego rozwoju, wdrażania polityk: klimatycznej i ochrony konsumentów – wymaga działań bezwzględnie traktujących wszelkie naruszenie obowiązujących warunków np. produkcji, zatrudnienia czy warunków środowiskowych u dostawców spoza UE. |
| --- | --- |

47.

Przyszłość polityki konkurencji UE

| 48. | Zwraca uwagę, że postanowienia umowy o handlu i współpracy między UE a Zjednoczonym Królestwem dotyczące pomocy państwa oraz kontroli dotacji nakładają na obie strony znaczne ograniczenia w odniesieniu do dotacji publicznych. O ile postanowienia zapewniają, że unijne prawo konkurencji nadal ustanawia normy dla równych warunków działania, to art. 3.4.2 i 3.5 umowy stanowią, że obie strony muszą zapobiegać niektórym rodzajom subsydiów, jeżeli mają one rzeczywisty lub potencjalny „istotny” wpływ na handel lub inwestycje między stronami. W związku z tym wzywa Komisję do ścisłego monitorowania przestrzegania tych przepisów przez Zjednoczone Królestwo w celu uniknięcia jakiegokolwiek dumpingu w zakresie subsydiowania przez Zjednoczone Królestwo. |
| --- | --- |

48.

| 49. | Zachęca do podjęcia bardziej radykalnych działań przeciw bojkotowaniu produktów i usług państw członkowskich oraz ich fałszowaniu i podrabianiu w celu nieuczciwego obrotu nimi na globalnym rynku; MŚP muszą mieć wyraźne wsparcie instytucji europejskich na rynkach zagranicznych. |
| --- | --- |

49.

| 50. | Zwraca uwagę na potrzebę jasnego rozgraniczenia między celami polityki konkurencyjności, która powinna być stosowana przede wszystkim na jednolitym rynku europejskim, a polityką przemysłową nastawioną na wsparcie podmiotów podejmujących rywalizację na globalnym rynku. |
| --- | --- |

50.

| 51. | Uważa, iż długofalowe działania w ramach polityki konkurencji UE powinny zakładać wzmacnianie odporności łańcuchów wartości dodanej, tak by ograniczać uzależnienie od podmiotów z państw trzecich, a w sytuacji gdy jest to niemożliwe, zagwarantować wysoki poziom dywersyfikacji dostawców. |
| --- | --- |

51.

| 52. | Podkreśla, iż unijne przepisy dotyczące konkurencji i pomocy państwa muszą być spójne z Europejskim Zielonym Ładem, strategią cyfrową UE, Europejskim filarem praw socjalnych i celami zrównoważonego rozwoju ONZ. Zwraca uwagę, że ustalenie koszyka energetycznego należy do kompetencji państw członkowskich, ale ubolewa, że niektóre państwa członkowskie nie uzależniają pomocy państwa od takich celów. |
| --- | --- |

52.

| 53. | Wyraża zadowolenie w związku z tym, że niedawne badanie zlecone przez Komisję na temat tendencji rynkowych w opiece zdrowotnej i mieszkalnictwie socjalnym oraz skutków pomocy państwa, przeprowadzone w kontekście trwającej oceny pakietu usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym z 2012 r. dotyczącego opieki zdrowotnej i mieszkalnictwa socjalnego (1), jest w dużej mierze zbieżne z postulatami KR-u przedstawionymi w opinii z października 2016 r. „Pomoc państwa i usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym” (2), a w szczególności z następującymi dwoma punktami: 1) pułap de minimis w wysokości 500 000 EUR został z łatwością osiągnięty, a biorąc pod uwagę ogólny wzrost pomocy państwa dla sektorów, należy rozważyć zwiększenie pułapu ze względu na proporcjonalność; 2) definicja mieszkalnictwa socjalnego jest uważana za nieprzejrzystą, ponieważ w państwach członkowskich UE nie istnieje jedna definicja mieszkalnictwa socjalnego. Ponadto obecna definicja wydaje się być przestarzała, ponieważ rośnie zapotrzebowanie ludności na mieszkania po przystępnej cenie. W związku z tym KR ponawia swój apel o usunięcie z definicji mieszkalnictwa socjalnego zbyt restrykcyjnego odniesienia do „osób najbardziej potrzebujących lub słabszych grup społecznych”. |
| --- | --- |

53.

| 54. | Wzywa KE do monitorowania i wnikliwych badań wpływu podmiotów finansowych, w tym szczególnie platform cyfrowych, na konkurencję na rynku i decyzje konsumentów. |
| --- | --- |

54.

| 55. | Zwraca uwagę, że należy gruntownie zmienić unijne ramy pomocy państwa mające na celu wspieranie stopniowego przechodzenia energochłonnych i zależnych od importu gałęzi przemysłu surowcowego na procesy o niskim poziomie emisji CO2 lub wręcz na procesy neutralne pod względem emisji CO2. Oprócz wsparcia inwestycyjnego potrzebne jest również wsparcie kosztów operacyjnych. Europejskie i krajowe programy finansowania powinny być zatem wyposażone w wystarczające środki i móc je łączyć w różnych kombinacjach. Istotny wkład w transformację przemysłową mogą również wnieść oparte na projektach umowy na rzecz klimatu, które obejmowałyby długoterminową gwarancję rządową ceny CO2. |
| --- | --- |

55.

| 56. | Zwraca uwagę na potrzebę stworzenia i stosowania skutecznych narzędzi nacisku na podmioty wewnętrzne i zewnętrzne nieprzestrzegające reguł konkurencyjności. |
| --- | --- |

56.

| 57. | Uważa, że ścisłe i bezstronne egzekwowanie unijnych reguł konkurencji przez niezależne organy ds. konkurencji ma kluczowe znaczenie dla europejskich przedsiębiorstw działających na rynku wewnętrznym i na szczeblu międzynarodowym, zwłaszcza dla MŚP, dlatego zachęca do większej odwagi w ramach nakładania sankcji na podmioty naruszające oczekiwany porządek. |
| --- | --- |

57.

| 58. | Ponawia apel o odwagę przy wdrażaniu nowych rozwiązań, a szczególnie o większe ambicje w dążeniu do neutralności klimatycznej gospodarki europejskiej i do bezpośredniego wzmocnienia jednolitości wspólnego rynku. |
| --- | --- |

58.

| 59. | Zachęca do działań łączących politykę spójności z polityką konkurencji, tak by ostateczne wsparcie wiązało się z ujednolicaniem zasad, reguł funkcjonowania podmiotów na JRE. Dlatego pozytywnie ocenia elastyczność, którą w związku z pandemią COVID-19 wprowadzono w dziedzinie pomocy państwa na rzecz polityki regionalnej. Zwraca uwagę na ankietę na temat wdrażania środków towarzyszących programom CRII i CRII+, przeprowadzoną przez Komisję COTER KR-u wśród instytucji zarządzających funduszami strukturalnymi. Jej rezultaty pokazały, że większość instytucji zarządzających funduszami strukturalnymi poparłaby tymczasowe podwyższenie progu de minimis dla pomocy państwa. |
| --- | --- |

59.

| 60. | Uznając, iż europejskie przedsiębiorstwa muszą być w stanie konkurować na światowych rynkach na równych zasadach, wzywa KE do dostosowania polityki konkurencji UE i pomocy państwa w celu promowania rozwoju przemysłowego, szczególnie na obszarach o najwyższym poziomie zaawansowania technicznego i technologicznego, oraz intensywnego wspierania ekspansji europejskich przedsiębiorstw poza jednolitym rynkiem. |
| --- | --- |

60.

| 61. | Z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji Europejskiej dotyczącą zaproponowania zmian do ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych, aby jeszcze bardziej ułatwić publiczne wsparcie dla zielonej i cyfrowej transformacji UE (3). Podkreśla, że zwolnienie niektórych rodzajów pomocy z obowiązku zgłoszenia znacznie ułatwia państwom członkowskim szybkie przyznawanie pomocy, jeżeli spełnione są warunki dotyczące ograniczania zakłóceń konkurencji na rynku wewnętrznym. |
| --- | --- |

61.

| 62. | Podkreśla, iż ważnym jest aby UE pozostała gospodarką otwartą i nadal promowała wolny, uczciwy, zrównoważony handel międzynarodowy, który przynosi korzyści wszystkim partnerom handlowym. Popiera w tym względzie wysiłki Komisji Europejskiej na rzecz reformy WTO, której celem musi być ponowne ożywienie i wzmocnienie WTO, m.in. poprzez modernizację jej funkcjonowania oraz wyeliminowanie luk w jej ramach regulacyjnych, tak aby mogła odpowiednio reagować na bieżące wyzwania stojące przed handlem. |
| --- | --- |

62.

| 63. | Ponownie apeluje do Komisji Europejskiej o opracowanie bardziej elastycznych i skuteczniejszych zasad pomocy publicznej umożliwiających udzielanie – zgodnie z przepisami dotyczącymi EFRR i RRF – pomocy finansowej regionalnym portom lotniczym zlokalizowanym w regionach peryferyjnych, wyspiarskich, najbardziej oddalonych lub słabiej rozwiniętych, w których nie istnieje bardziej wydajna i zrównoważona alternatywa (4). |
| --- | --- |

63.

Bruksela, dnia 2 grudnia 2021 r.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Regionów

---

(1)  https://ec.europa.eu/competition-policy/system/files/2021-09/kd0621047enn_SGEI_evaluation.pdf

1

(2)  https://webapi2016.COR.europa.eu/v1/documents/cor-2016-01460-00-00-ac-tra-pl.docx/content

2

(3)  Konsultacje Komisji Europejskiej z dnia 6 października 2021 r. mające na celu przyjęcie zmienionego ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych w pierwszej połowie 2022 r.

3

(4)  COTER-VII-010, COR-2021-00471-00-00, opinia Europejskiego Komitetu Regionów „Przyszłość regionalnych portów lotniczych – wyzwania i możliwości”.

4

---

| 28.2.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 97/56 |
| --- | --- | --- | --- |

28.2.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 97/56

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Aspekt płci w funduszach strukturalnych i Funduszu Spójności na lata 2021–2027 ze szczególnym uwzględnieniem przygotowania programów operacyjnych

(2022/C 97/11)

| Sprawozdawczyni: | Donatella PORZI (IT/PES) |
| --- | --- |

Sprawozdawczyni:

Donatella PORZI (IT/PES)

ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

Kontekst i uwagi ogólne

| 1. | Zwraca uwagę na znaczenie polityki spójności, której ogólnym celem jest wspieranie rozwoju gospodarczego i społecznego Unii Europejskiej, a także zmniejszanie dysproporcji w rozwoju pomiędzy poszczególnymi regionami w celu osiągnięcia spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Podkreśla, że w tym kontekście równość płci należy prawidłowo rozumieć jako 1) fundamentalną zasadę przy stanowieniu prawa w zakresie polityki spójności; 2) horyzontalne kryterium przygotowywania programów polityki spójności; 3) cel, do którego należy dążyć w ramach tych programów; i 4) wpływowy czynnik konieczny do osiągnięcia celów polityki spójności w zakresie trwałego i zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Kwestię równości płci w dalszym ciągu traktuje się ogólnikowo i zawęża do obszarów polityki EFS+, a także do etapu analizy kontekstowej i programowania, podczas gdy więcej uwagi należy systematycznie poświęcać etapom legislacji, wdrażania, monitorowania i oceny. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Zaznacza, że równouprawnienie płci przynosi korzyści nie tylko kobietom, ale także całemu społeczeństwu, ponieważ jest potężną siłą napędową rozwoju społecznego i gospodarczego, co stwierdzono także w strategii UE na rzecz równouprawnienia płci na lata 2020–2025, w której podkreślono, że równouprawnienie płci przyczynia się do zwiększenia zatrudnienia i wydajności. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Jest przekonany, że równość płci oraz równość szans, a także wzmocnienie systemów opieki społecznej, w szczególności tych związanych z ochroną matek i dzieci oraz opieką, ułatwią pogodzenie kariery zawodowej z życiem rodzinnym, co z kolei może przyczynić się do zwiększenia wskaźnika udziału kobiet w rynku pracy i do zaradzenia poważnemu kryzysowi demograficznemu, przed którym stoi Europa. Zwiększenie wsparcia dla europejskich rodzin i udziału kobiet w rynku pracy stanowi ważny środek łagodzenia problemów związanych z trwałością systemów opieki społecznej i pomoc dla młodych ludzi, którzy podejmują rolę rodziców. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Uznaje i docenia wysiłki podejmowane przez instytucje europejskie, by propagować uwzględnianie aspektu płci, a także wielką wagę przywiązywaną do osiągnięcia celów Europejskiego filaru praw socjalnych w ramach ustawodawczych i programowych polityki spójności na lata 2021–2027, ze szczególnym uwzględnieniem podstawowych warunków i systemu monitorowania określonych w programach wydatków związanych z celami szczegółowymi. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Wyraża jednak zaniepokojenie tym, że w 2017 r. wskaźnik zatrudnienia i średnie wynagrodzenie kobiet w Europie nadal wynosiły, odpowiednio, około 12 (67,3 % versus 79 %) i 16 punktów procentowych mniej niż mężczyzn i że zgodnie z analizą Europejskiego Instytutu ds. Równości Kobiet i Mężczyzn (EIGE) wyniki państw UE w zakresie uwzględniania aspektu płci stale pogarszają się od 2012 r. Również według EIGE, który klasyfikuje kluczowe elementy uwzględniania aspektu płci w skali od 0 do 16, średnia wartość dla krajów członkowskich spadła z 8,4 w 2012 r. do 7,4 w 2018 r. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Ubolewa ponadto, że strategia UE na rzecz równouprawnienia płci na lata 2020–2025 nie przewiduje konkretnych działań mających na celu uwzględnienie równości płci we wszystkich obszarach działalności UE; przypomina o potrzebie szerszego stosowania skutecznych wskaźników umożliwiających pomiar i ocenę wpływu w aspekcie płci związanego z wdrażaniem strategii. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Zwraca się zatem do Komisji Europejskiej o zintensyfikowanie wysiłków na rzecz osiągnięcia faktycznego równouprawnienia płci w ramach dwutorowego podejścia obejmującego z jednej strony pojedyncze inicjatywy mające na celu zwalczanie konkretnych nierówności, a z drugiej uwzględnienie aspektu płci jako horyzontalnego podejścia rozszerzonego na wszystkie polityki europejskie. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Przypomina, że aby osiągnąć prawdziwą równość płci, cel ten musi być uwzględniony na każdym etapie procesu decyzyjnego, a następnie na etapie wdrażania, kiedy ustala się priorytety, opracowuje strategie polityczne i przydziela środki. Dla osiągnięcia wspomnianego celu ważne jest także, by władze regionalne i lokalne oceniały programy pod względem ich wpływu w aspekcie płci. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Zaleca jednak, aby podejście oparte na uwzględnieniu aspektu płci nie odwracało uwagi od konkretnych środków i inwestycji ukierunkowanych na usuwanie przyczyn dyskryminacji i wspieranie procesów upodmiotowienia, uczestnictwa i wzmacniania roli kobiet w społeczeństwie i świecie pracy. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Wzywa w tym celu Komisję Europejską do szerszego wykorzystania narzędzi wprowadzonych przez EIGE w celu regularnego monitorowania stopnia realizacji zobowiązań w zakresie równouprawnienia płci i spójności. Jeżeli instrumenty te okażą się niewystarczające, wzywa do stworzenia specjalnych narzędzi służących do pomiaru konkretnych osiągnięć łączących równość i spójność. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Twierdzi, w nawiązaniu do instrumentów lepszego stanowienia prawa, że konieczne jest zwrócenie większej uwagi na to, by przyjęte przepisy wywierały rzeczywisty i skuteczny wpływ na kontekst społeczny i kulturowy, przekształcając potwierdzone na papierze gwarancje prawne w dynamikę zmian strukturalnych w relacjach między płciami. W tym celu należałoby tworzyć prawodawstwo, które, odchodząc od rozpatrywania jednostek w ich prawnej abstrakcji, byłoby coraz bardziej gotowe interweniować w konkretnych przypadkach dyskryminacji w społeczeństwie. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Należy zająć się kwestią płci i jej powiązaniem z przepaścią cyfrową, przy czym konieczne są większe inwestycje w cyfryzację, innowacje cyfrowe i łączność cyfrową. Polityka spójności powinna wspierać równy dostęp kobiet i mężczyzn do szkoleń i zatrudnienia oraz pomóc zapewnić, by sprawiedliwa, ekologiczna i cyfrowa transformacja nie pogłębiała różnic między kobietami a mężczyznami. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Wzywa Komisję Europejską do przedstawienia propozycji dotyczącej metodyki oceny wpływu w aspekcie płci programów finansowanych przez UE i udostępnienia danych i wskaźników uwzględniających aspekt płci, zgodnie z ustaleniami zawartymi w najnowszym porozumieniu międzyinstytucjonalnym w sprawie dyscypliny budżetowej. W związku z tym zwraca się do Komisji, aby wprowadziła odpowiednie działania szkoleniowe, by pomóc instytucjom zarządzającym lepiej wdrażać tę nową metodykę. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Podkreśla, że pandemia COVID-19, która szczególnie dotknęła sektory gospodarki o dużym udziale kobiet, pogłębiła różnice w traktowaniu kobiet i mężczyzn. Kobiety są częściej zatrudniane w zawodach tradycyjnie uznawanych za „kobiece”, w takich sektorach jak opieka zdrowotna, handel detaliczny i opieka nad dziećmi. Dlatego też podczas pandemii były pracowniczkami pierwszego kontaktu, co w nieproporcjonalny sposób narażało je na wirusa i skutki kryzysu. Duży wpływ pandemii COVID-19 pod tym względem znajduje odzwierciedlenie nie tylko w niższych wskaźnikach zatrudnienia, ale również w tym, że kobietom trudniej jest – w porównaniu z mężczyznami – powrócić do pracy po wznowieniu normalnej działalności. Należy zatem wprowadzić odpowiednie narzędzia wspierające reintegrację kobiet, które straciły pracę w wyniku lockdownu, w tym poprzez wykorzystanie doświadczeń z poprzednich kryzysów. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Twierdzi, że wśród wielu narzędzi oddziaływania Unii polityka spójności jest szczególnie predysponowana do wniesienia wkładu w rzeczywiste zwiększenie stopnia równości płci w praktyce, zarówno ze względu na wielkość swego finansowania, jak i jego charakter i cele. Podkreśla, że zwłaszcza w regionach, w których programy stanowią znaczną część ogólnego budżetu, wpływ, jaki polityka ta wywiera w aspekcie płci, zależy również od sposobu formułowania i wdrażania programów. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Wzywa Komisję Europejską, a w szczególności państwa członkowskie, do ścisłej współpracy z władzami lokalnymi i regionalnymi przy opracowywaniu umowy o partnerstwie, tak aby uwzględnić wyzwania związane ze skuteczną polityką równości na szczeblu lokalnym i regionalnym. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Zaznacza, że różne fundusze polityki spójności umożliwiają wdrażanie środków mających bezpośrednio przyczyniać się do osiągnięcia równości płci w zakresie zatrudnienia, włączenia społecznego, edukacji i opieki nad dziećmi, tak jak ma to miejsce w przypadku Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS). Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) powinien wnosić większy wkład, począwszy od inwestycji i usług wspierających przedsiębiorczość kobiet, poprzez zmniejszanie różnic między płciami w zakresie badań i innowacji, aż po poprawę dostępu do infrastruktury fizycznej, teleinformatycznej i społecznej. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Wyraża zatem nadzieję, że przyczynianie się do równouprawnienia płci nie będzie postrzegane jako wyłączne zadanie Funduszu Społecznego, który faktycznie ukierunkowany jest przede wszystkim na osoby fizyczne, ale że zostaną w to zaangażowane wszystkie fundusze, w tym EFRR, działający głównie na rzecz przedsiębiorstw, oraz Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), który odgrywa ważną rolę we wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich i obszarów usytuowanych w głębi kraju, w których problem równouprawnienia płci i udziału kobiet w rynku pracy jest często jeszcze bardziej dotkliwy. Konieczne jest usprawnienie synergii między spójnością, funduszami na rzecz odbudowy i innymi programami luźno powiązanymi z polityką spójności. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Powtarza z całą mocą, że polityka spójności musi zająć się kwestiami związanymi z równością płci i udziałem kobiet w rynku pracy, traktując priorytetowo związane z tym cele, ponieważ nierealne jest dążenie do większej spójności gospodarczej i społecznej bez zwiększania udziału kobiet w rynku pracy oraz wyeliminowania dyskryminacji i nierówności płacowych. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Uważa w związku z tym, że wśród kluczy interpretacyjnych, które należy odpowiednio uwzględnić podczas tego procesu, istotne jest interpretowanie działań w zakresie polityki równości płci jako środka na rzecz konkretnej realizacji celów polityki spójności. Z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji dotyczącą włączenia do 8. sprawozdania w sprawie spójności specjalnej sekcji poświęconej równości płci. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Zaleca, by instytucje zarządzające programami na lata 2021–2027 współfinansowanymi przez Unię Europejską opracowały projekty i środki mające na celu: a) wspieranie godzenia życia zawodowego z rodzinnym, przy jednoczesnym zachęcaniu przedsiębiorstw do opracowania odpowiednich strategii w miejscach pracy; b) ułatwianie reintegracji kobiet wykluczonych z rynku pracy z powodu pandemii COVID-19; c) wzmacnianie i poprawę usług w zakresie opieki, tak by odciążyć kobiety od tych zadań; d) wdrażanie konkretnych i ukierunkowanych działań sprzyjających udziałowi kobiet w tych obszarach działalności, które tradycyjnie zdominowane są przez mężczyzn; e) zwalczanie stereotypów i ról związanych z płcią, a także zapobieganie dyskryminacji i molestowaniu seksualnemu i uwarunkowanemu płcią w miejscu pracy i w placówkach edukacyjnych; f) wykorzystywanie konkretnych umiejętności i wiedzy fachowej do kierowania całym procesem uwzględniania aspektu płci; g) zapewnianie beneficjentom funduszy europejskich użytecznego wsparcia i wytycznych w celu lepszego uwzględnienia perspektywy płci w różnych dziedzinach interwencji – od polityki zatrudnienia po badania i rozwój, ochronę środowiska, transport publiczny i technologie cyfrowe; h) zachęcanie kobiet, by zostawały przedsiębiorczyniami; i) uwzględnienie poprawy bezpieczeństwa kobiet przy projektowaniu infrastruktury; j) promowanie działań gwarantujących kształcenie w szkołach koedukacyjnych i wykorzenienie w szkołach stereotypów i ról płciowych; k) wyeliminowanie seksistowskiego wizerunku kobiet w mediach. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Zaleca, aby instytucje zarządzające w okresie programowania 2021–2027 współpracowały i koordynowały działania z organami ds. równości oraz korzystały z ich prac w nabywaniu konkretnych umiejętności i wiedzy w celu systematycznego uwzględniania perspektywy płci w całym cyklu finansowania, zarówno podczas przygotowywania programów operacyjnych, jak i ich wdrażania i oceny, co umożliwi ustalenie wpływu tych programów na zmniejszanie różnic ze względu na płeć w trakcie wdrażania i po jego zakończeniu. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Wyraża nadzieję na coraz szersze stosowanie oceny modeli organizacji usług publicznych (np. transportu publicznego) oraz, ogólniej, schematów interwencji, aby weryfikować ich spójność z celami dotyczącymi promowania równości płci. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Przywiązuje ogromną wagę do tego, by perspektywa płci została włączona do krajowych planów odbudowy w ramach NextGenerationEU i by w głównych projektach tych planów uwzględniano zasady i narzędzia oceny uwzględniające problematykę płci. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Zaleca, by udostępnić władzom regionalnym i lokalnym niezbędne dane i statystyki, tak by można było odpowiednio ocenić istniejące różnice w traktowaniu kobiet i mężczyzn. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Wzywa do szerszego włączenia do programów europejskich – określonych narzędzi, które obecnie są wciąż zbyt rzadko wykorzystywane, takich jak ocena wpływu w aspekcie płci i sporządzanie budżetu z uwzględnieniem aspektu płci. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Zwraca uwagę na doświadczenia z okresu 2014–2020 w odniesieniu do następujących bardzo istotnych punktów, na których należy się skupić: a) rozdźwięk między formalnymi deklaracjami a konkretnymi osiągnięciami; b) brak odpowiedniej wiedzy na temat sposobu uwzględniania aspektu płci, zwłaszcza w działaniach podejmowanych w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego; c) potrzeba większego uwzględnienia problematyki płci w kryteriach wyboru i systemach oceny; d) możliwość większego powiązania krajowych strategii z działaniami na rzecz równości płci prowadzonymi w ramach polityki spójności; e) przydatność opracowania systemu zarządzania mającego na celu koordynację i monitorowanie uwzględniania aspektu płci. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Podkreśla znaczenie wymiany pomysłów i dobrych praktyk między instytucjami zarządzającymi a organami społeczeństwa obywatelskiego działającymi na rzecz promowania równouprawnienia płci. Należy przy tym rozwijać działania w zakresie szkolenia, koordynacji i oceny, zarówno w instytucjach zarządzających, jak i w ramach partnerstwa. |
| --- | --- |

30.

Bruksela, dnia 2 grudnia 2021 r.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Regionów

---

III Akty przygotowawcze

Komitet Regionów

Interactio – posiedzenie hybrydowe – 147. sesja plenarna KR-u, 1.12.2021–2.12.2021

| 28.2.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 97/60 |
| --- | --- | --- | --- |

28.2.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 97/60

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Europejskie podejście do sztucznej inteligencji – akt w sprawie sztucznej inteligencji

(zmieniona opinia)

(2022/C 97/12)

| Sprawozdawca: | Guido RINK (NL/PES), członek zarządu gminy Emmen |
| --- | --- |
| Dokumenty źródłowe: | Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Promowanie europejskiego podejścia do sztucznej inteligencji”
  COM(2021) 205
  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiające zharmonizowane przepisy dotyczące sztucznej inteligencji (akt w sprawie sztucznej inteligencji) i zmieniające niektóre akty ustawodawcze Unii
  COM(2021) 206 |

Sprawozdawca:

Guido RINK (NL/PES), członek zarządu gminy Emmen

Dokumenty źródłowe:

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Promowanie europejskiego podejścia do sztucznej inteligencji”

COM(2021) 205

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiające zharmonizowane przepisy dotyczące sztucznej inteligencji (akt w sprawie sztucznej inteligencji) i zmieniające niektóre akty ustawodawcze Unii

COM(2021) 206

I.   ZALECANE POPRAWKI

Poprawka 1

Motyw 1

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| Celem niniejszego rozporządzenia jest poprawa funkcjonowania rynku wewnętrznego poprzez ustanowienie jednolitych ram prawnych, w szczególności w zakresie rozwoju, wprowadzania do obrotu i wykorzystywania sztucznej inteligencji zgodnie z wartościami Unii. Niniejsze rozporządzenie służy realizacji szeregu nadrzędnych celów interesu publicznego, takich jak wysoki poziom ochrony zdrowia, bezpieczeństwa i praw podstawowych, oraz zapewnia swobodny przepływ transgraniczny towarów i usług opartych na sztucznej inteligencji, uniemożliwiając tym samym państwom członkowskim nakładanie ograniczeń w zakresie opracowywania, wprowadzania do obrotu i wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji, chyba że wyraźnie zezwolono na to w niniejszym rozporządzeniu. | Celem niniejszego rozporządzenia jest poprawa funkcjonowania rynku wewnętrznego
  i zagwarantowanie praw podstawowych obywateli
  poprzez ustanowienie jednolitych ram prawnych, w szczególności w zakresie rozwoju, wprowadzania do obrotu i wykorzystywania sztucznej inteligencji zgodnie z wartościami Unii. Niniejsze rozporządzenie służy realizacji szeregu nadrzędnych celów interesu publicznego, takich jak wysoki poziom ochrony zdrowia, bezpieczeństwa i praw podstawowych, oraz zapewnia swobodny przepływ transgraniczny towarów i usług opartych na sztucznej inteligencji, uniemożliwiając tym samym państwom członkowskim nakładanie ograniczeń w zakresie opracowywania, wprowadzania do obrotu i wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji, chyba że wyraźnie zezwolono na to w niniejszym rozporządzeniu. |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

Celem niniejszego rozporządzenia jest poprawa funkcjonowania rynku wewnętrznego poprzez ustanowienie jednolitych ram prawnych, w szczególności w zakresie rozwoju, wprowadzania do obrotu i wykorzystywania sztucznej inteligencji zgodnie z wartościami Unii. Niniejsze rozporządzenie służy realizacji szeregu nadrzędnych celów interesu publicznego, takich jak wysoki poziom ochrony zdrowia, bezpieczeństwa i praw podstawowych, oraz zapewnia swobodny przepływ transgraniczny towarów i usług opartych na sztucznej inteligencji, uniemożliwiając tym samym państwom członkowskim nakładanie ograniczeń w zakresie opracowywania, wprowadzania do obrotu i wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji, chyba że wyraźnie zezwolono na to w niniejszym rozporządzeniu.

Celem niniejszego rozporządzenia jest poprawa funkcjonowania rynku wewnętrznego
  i zagwarantowanie praw podstawowych obywateli
  poprzez ustanowienie jednolitych ram prawnych, w szczególności w zakresie rozwoju, wprowadzania do obrotu i wykorzystywania sztucznej inteligencji zgodnie z wartościami Unii. Niniejsze rozporządzenie służy realizacji szeregu nadrzędnych celów interesu publicznego, takich jak wysoki poziom ochrony zdrowia, bezpieczeństwa i praw podstawowych, oraz zapewnia swobodny przepływ transgraniczny towarów i usług opartych na sztucznej inteligencji, uniemożliwiając tym samym państwom członkowskim nakładanie ograniczeń w zakresie opracowywania, wprowadzania do obrotu i wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji, chyba że wyraźnie zezwolono na to w niniejszym rozporządzeniu.

Uzasadnienie

Odniesienie do praw podstawowych ma na celu podkreślenie związku z Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej.

Poprawka 2

Nowy motyw po motywie 6

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| | Definiowanie systemów sztucznej inteligencji jest procesem ciągłym, który uwzględnia kontekst funkcjonowania sztucznej inteligencji, dotrzymuje kroku przemianom społecznym w tej dziedzinie oraz bierze pod uwagę związek między ekosystemem doskonałości i ekosystemem zaufania. |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

Definiowanie systemów sztucznej inteligencji jest procesem ciągłym, który uwzględnia kontekst funkcjonowania sztucznej inteligencji, dotrzymuje kroku przemianom społecznym w tej dziedzinie oraz bierze pod uwagę związek między ekosystemem doskonałości i ekosystemem zaufania.

Uzasadnienie

Rozwój sztucznej inteligencji i technologii wymaga adaptacyjnego i ewoluującego podejścia. W motywie tym stwierdza się, że definicja AI powinna ewoluować wraz z upływem czasu i stanem rozwoju systemów i zastosowań AI.

Poprawka 3

Motyw 20

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| W celu zapewnienia, aby systemy te były wykorzystywane w sposób odpowiedzialny i proporcjonalny, należy również zastrzec, że w każdej z tych trzech wąsko zdefiniowanych sytuacji z zamkniętej listy należy uwzględniać pewne elementy, w szczególności charakter sytuacji, która skutkowała złożeniem wniosku, wpływ korzystania z takich systemów na prawa i wolności wszystkich zainteresowanych osób, a także zabezpieczenia i warunki przewidziane w związku z korzystaniem z takich systemów. Ponadto wykorzystanie systemów zdalnej identyfikacji biometrycznej „w czasie rzeczywistym” w przestrzeni publicznej do celów egzekwowania prawa powinno podlegać
  odpowiednim
  ograniczeniom w czasie i przestrzeni, z uwzględnieniem w szczególności dowodów lub wskazówek dotyczących zagrożeń, ofiar lub sprawcy. Referencyjna baza danych osób powinna być odpowiednia dla każdego przypadku użycia w każdej z trzech wyżej wymienionych sytuacji. | W celu zapewnienia, aby systemy te były wykorzystywane w sposób odpowiedzialny i proporcjonalny, należy również zastrzec, że w każdej z tych trzech wąsko zdefiniowanych sytuacji z zamkniętej listy należy uwzględniać pewne elementy, w szczególności charakter sytuacji, która skutkowała złożeniem wniosku, wpływ korzystania z takich systemów na prawa i wolności wszystkich zainteresowanych osób, a także zabezpieczenia i warunki przewidziane w związku z korzystaniem z takich systemów.
  Przed wyjątkowym wykorzystaniem tych systemów należy przeprowadzić konsultacje z właściwymi władzami lokalnymi i regionalnymi.
  Ponadto wykorzystanie systemów zdalnej identyfikacji biometrycznej „w czasie rzeczywistym” w przestrzeni publicznej do celów egzekwowania prawa powinno podlegać
  rygorystycznym
  ograniczeniom w czasie i przestrzeni, z uwzględnieniem w szczególności dowodów lub wskazówek dotyczących zagrożeń, ofiar lub sprawcy. Referencyjna baza danych osób powinna być odpowiednia dla każdego przypadku użycia w każdej z trzech wyżej wymienionych sytuacji. |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

W celu zapewnienia, aby systemy te były wykorzystywane w sposób odpowiedzialny i proporcjonalny, należy również zastrzec, że w każdej z tych trzech wąsko zdefiniowanych sytuacji z zamkniętej listy należy uwzględniać pewne elementy, w szczególności charakter sytuacji, która skutkowała złożeniem wniosku, wpływ korzystania z takich systemów na prawa i wolności wszystkich zainteresowanych osób, a także zabezpieczenia i warunki przewidziane w związku z korzystaniem z takich systemów. Ponadto wykorzystanie systemów zdalnej identyfikacji biometrycznej „w czasie rzeczywistym” w przestrzeni publicznej do celów egzekwowania prawa powinno podlegać
  odpowiednim
  ograniczeniom w czasie i przestrzeni, z uwzględnieniem w szczególności dowodów lub wskazówek dotyczących zagrożeń, ofiar lub sprawcy. Referencyjna baza danych osób powinna być odpowiednia dla każdego przypadku użycia w każdej z trzech wyżej wymienionych sytuacji.

W celu zapewnienia, aby systemy te były wykorzystywane w sposób odpowiedzialny i proporcjonalny, należy również zastrzec, że w każdej z tych trzech wąsko zdefiniowanych sytuacji z zamkniętej listy należy uwzględniać pewne elementy, w szczególności charakter sytuacji, która skutkowała złożeniem wniosku, wpływ korzystania z takich systemów na prawa i wolności wszystkich zainteresowanych osób, a także zabezpieczenia i warunki przewidziane w związku z korzystaniem z takich systemów.
  Przed wyjątkowym wykorzystaniem tych systemów należy przeprowadzić konsultacje z właściwymi władzami lokalnymi i regionalnymi.
  Ponadto wykorzystanie systemów zdalnej identyfikacji biometrycznej „w czasie rzeczywistym” w przestrzeni publicznej do celów egzekwowania prawa powinno podlegać
  rygorystycznym
  ograniczeniom w czasie i przestrzeni, z uwzględnieniem w szczególności dowodów lub wskazówek dotyczących zagrożeń, ofiar lub sprawcy. Referencyjna baza danych osób powinna być odpowiednia dla każdego przypadku użycia w każdej z trzech wyżej wymienionych sytuacji.

Uzasadnienie

Nie należy lekkomyślnie wykorzystywać systemów zdalnej identyfikacji biometrycznej „w czasie rzeczywistym”.

Poprawka 4

Motyw 21

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| Każde użycie systemu zdalnej identyfikacji biometrycznej „w czasie rzeczywistym” w przestrzeni publicznej do celów egzekwowania prawa powinno podlegać wyraźnemu i szczegółowemu zezwoleniu wydanemu przez organ sądowy lub niezależny organ administracyjny państwa członkowskiego. Takie zezwolenie należy
  zasadniczo
  uzyskać przed rozpoczęciem korzystania z systemu, z wyjątkiem należycie uzasadnionych sytuacji nagłych, to znaczy sytuacji, w których potrzeba skorzystania z danego systemu jest na tyle duża, że uzyskanie zezwolenia przed rozpoczęciem korzystania jest faktycznie i obiektywnie niemożliwe. W 
  takich sytuacjach nagłych
  wykorzystanie powinno być ograniczone do absolutnie niezbędnego minimum i powinno podlegać odpowiednim zabezpieczeniom i warunkom określonym w prawie krajowym
  i sprecyzowanym w kontekście każdego przypadku pilnego użycia przez sam organ ścigania
  . Ponadto organ ścigania powinien
  w takich sytuacjach
  dążyć do
  jak najszybszego
  uzyskania zezwolenia
  , podając jednocześnie powody, dla których nie mógł wystąpić o nie wcześniej. | Każde użycie systemu zdalnej identyfikacji biometrycznej „w czasie rzeczywistym” w przestrzeni publicznej do celów egzekwowania prawa powinno podlegać wyraźnemu i szczegółowemu zezwoleniu wydanemu przez organ sądowy lub niezależny organ administracyjny państwa członkowskiego. Takie zezwolenie należy uzyskać przed rozpoczęciem korzystania z systemu, z wyjątkiem należycie uzasadnionych sytuacji nagłych, to znaczy sytuacji, w których potrzeba skorzystania z danego systemu jest na tyle duża, że uzyskanie zezwolenia przed rozpoczęciem korzystania jest faktycznie i obiektywnie niemożliwe. W 
  każdym przypadku
  wykorzystanie powinno być ograniczone do absolutnie niezbędnego minimum i powinno podlegać odpowiednim zabezpieczeniom i warunkom określonym w prawie krajowym. Ponadto organ ścigania powinien
  niezwłocznie powiadomić zainteresowane władze lokalne i regionalne oraz
  dążyć do uzyskania zezwolenia
  właściwych organów
  . |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

Każde użycie systemu zdalnej identyfikacji biometrycznej „w czasie rzeczywistym” w przestrzeni publicznej do celów egzekwowania prawa powinno podlegać wyraźnemu i szczegółowemu zezwoleniu wydanemu przez organ sądowy lub niezależny organ administracyjny państwa członkowskiego. Takie zezwolenie należy
  zasadniczo
  uzyskać przed rozpoczęciem korzystania z systemu, z wyjątkiem należycie uzasadnionych sytuacji nagłych, to znaczy sytuacji, w których potrzeba skorzystania z danego systemu jest na tyle duża, że uzyskanie zezwolenia przed rozpoczęciem korzystania jest faktycznie i obiektywnie niemożliwe. W 
  takich sytuacjach nagłych
  wykorzystanie powinno być ograniczone do absolutnie niezbędnego minimum i powinno podlegać odpowiednim zabezpieczeniom i warunkom określonym w prawie krajowym
  i sprecyzowanym w kontekście każdego przypadku pilnego użycia przez sam organ ścigania
  . Ponadto organ ścigania powinien
  w takich sytuacjach
  dążyć do
  jak najszybszego
  uzyskania zezwolenia
  , podając jednocześnie powody, dla których nie mógł wystąpić o nie wcześniej.

Każde użycie systemu zdalnej identyfikacji biometrycznej „w czasie rzeczywistym” w przestrzeni publicznej do celów egzekwowania prawa powinno podlegać wyraźnemu i szczegółowemu zezwoleniu wydanemu przez organ sądowy lub niezależny organ administracyjny państwa członkowskiego. Takie zezwolenie należy uzyskać przed rozpoczęciem korzystania z systemu, z wyjątkiem należycie uzasadnionych sytuacji nagłych, to znaczy sytuacji, w których potrzeba skorzystania z danego systemu jest na tyle duża, że uzyskanie zezwolenia przed rozpoczęciem korzystania jest faktycznie i obiektywnie niemożliwe. W 
  każdym przypadku
  wykorzystanie powinno być ograniczone do absolutnie niezbędnego minimum i powinno podlegać odpowiednim zabezpieczeniom i warunkom określonym w prawie krajowym. Ponadto organ ścigania powinien
  niezwłocznie powiadomić zainteresowane władze lokalne i regionalne oraz
  dążyć do uzyskania zezwolenia
  właściwych organów
  .

Uzasadnienie

Polityczno-administracyjna odpowiedzialność za zarządzanie przestrzenią publiczną i kontrolę nad nią spoczywa na władzach lokalnych i regionalnych. W związku z tym powinny one być odpowiednio zaangażowane w rozmieszczanie takich systemów w przestrzeni publicznej. W nagłych sytuacjach, w których nie można racjonalnie oczekiwać uprzednich konsultacji, dany organ lokalny lub regionalny powinien zostać niezwłocznie poinformowany o wykorzystaniu systemów biometrycznych w przestrzeni publicznej.

Poprawka 5

Motyw 39

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| Systemy sztucznej inteligencji wykorzystywane w zarządzaniu migracją, azylem i kontrolą graniczną mają wpływ na osoby, które często znajdują się w szczególnie trudnej sytuacji i które są zależne od rezultatów działań właściwych organów publicznych. Dokładność, niedyskryminujący charakter i przejrzystość systemów sztucznej inteligencji wykorzystywanych w tych kontekstach są zatem szczególnie istotne w celu zapewnienia poszanowania praw podstawowych zainteresowanych osób, w szczególności ich prawa do swobodnego przemieszczania się, niedyskryminacji, ochrony życia prywatnego i danych osobowych, ochrony międzynarodowej i dobrej administracji. Za systemy wysokiego ryzyka
  należy
  zatem uznać systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wykorzystywania przez właściwe organy publiczne odpowiedzialne za wykonywanie zadań w dziedzinach zarządzania migracją, azylem i kontrolą graniczną jako poligrafy i podobne narzędzia lub do wykrywania stanu emocjonalnego osoby fizycznej; w celu oceny niektórych zagrożeń stwarzanych przez osoby fizyczne wjeżdżające na terytorium państwa członkowskiego lub ubiegające się o wizę lub azyl; w celu weryfikacji autentyczności odpowiednich dokumentów osób fizycznych; w celu udzielenia pomocy właściwym organom publicznym przy rozpatrywaniu wniosków o udzielenie azylu, o wydanie wizy i dokumentów pobytowych oraz związanych z nimi skarg w odniesieniu do celu, jakim jest ustalenie kwalifikowalności osób fizycznych ubiegających się o przyznanie określonego statusu. Systemy sztucznej inteligencji w obszarze zarządzania migracją, azylem i kontrolą graniczną objęte niniejszym rozporządzeniem powinny być zgodne z odpowiednimi wymogami proceduralnymi określonymi w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE, rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 i innych właściwych przepisach. | Systemy sztucznej inteligencji wykorzystywane w zarządzaniu migracją, azylem i kontrolą graniczną mają wpływ na osoby, które często znajdują się w szczególnie trudnej sytuacji i które są zależne od rezultatów działań właściwych organów publicznych. Dokładność, niedyskryminujący charakter i przejrzystość systemów sztucznej inteligencji wykorzystywanych w tych kontekstach są zatem szczególnie istotne w celu zapewnienia poszanowania praw podstawowych zainteresowanych osób, w szczególności ich prawa do swobodnego przemieszczania się, niedyskryminacji, ochrony życia prywatnego i danych osobowych, ochrony międzynarodowej i dobrej administracji. Za systemy wysokiego ryzyka
  trzeba
  zatem
  koniecznie
  uznać systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wykorzystywania przez właściwe organy publiczne odpowiedzialne za wykonywanie zadań w dziedzinach zarządzania migracją, azylem i kontrolą graniczną jako poligrafy i podobne narzędzia lub do wykrywania stanu emocjonalnego osoby fizycznej; w celu oceny niektórych zagrożeń stwarzanych przez osoby fizyczne wjeżdżające na terytorium państwa członkowskiego lub ubiegające się o wizę lub azyl; w celu weryfikacji autentyczności odpowiednich dokumentów osób fizycznych; w celu udzielenia pomocy właściwym organom publicznym przy rozpatrywaniu wniosków o udzielenie azylu, o wydanie wizy i dokumentów pobytowych oraz związanych z nimi skarg w odniesieniu do celu, jakim jest ustalenie kwalifikowalności osób fizycznych ubiegających się o przyznanie określonego statusu. Systemy sztucznej inteligencji w obszarze zarządzania migracją, azylem i kontrolą graniczną objęte niniejszym rozporządzeniem powinny być zgodne z odpowiednimi wymogami proceduralnymi określonymi w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE, rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 i innych właściwych przepisach. |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

Systemy sztucznej inteligencji wykorzystywane w zarządzaniu migracją, azylem i kontrolą graniczną mają wpływ na osoby, które często znajdują się w szczególnie trudnej sytuacji i które są zależne od rezultatów działań właściwych organów publicznych. Dokładność, niedyskryminujący charakter i przejrzystość systemów sztucznej inteligencji wykorzystywanych w tych kontekstach są zatem szczególnie istotne w celu zapewnienia poszanowania praw podstawowych zainteresowanych osób, w szczególności ich prawa do swobodnego przemieszczania się, niedyskryminacji, ochrony życia prywatnego i danych osobowych, ochrony międzynarodowej i dobrej administracji. Za systemy wysokiego ryzyka
  należy
  zatem uznać systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wykorzystywania przez właściwe organy publiczne odpowiedzialne za wykonywanie zadań w dziedzinach zarządzania migracją, azylem i kontrolą graniczną jako poligrafy i podobne narzędzia lub do wykrywania stanu emocjonalnego osoby fizycznej; w celu oceny niektórych zagrożeń stwarzanych przez osoby fizyczne wjeżdżające na terytorium państwa członkowskiego lub ubiegające się o wizę lub azyl; w celu weryfikacji autentyczności odpowiednich dokumentów osób fizycznych; w celu udzielenia pomocy właściwym organom publicznym przy rozpatrywaniu wniosków o udzielenie azylu, o wydanie wizy i dokumentów pobytowych oraz związanych z nimi skarg w odniesieniu do celu, jakim jest ustalenie kwalifikowalności osób fizycznych ubiegających się o przyznanie określonego statusu. Systemy sztucznej inteligencji w obszarze zarządzania migracją, azylem i kontrolą graniczną objęte niniejszym rozporządzeniem powinny być zgodne z odpowiednimi wymogami proceduralnymi określonymi w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE, rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 i innych właściwych przepisach.

Systemy sztucznej inteligencji wykorzystywane w zarządzaniu migracją, azylem i kontrolą graniczną mają wpływ na osoby, które często znajdują się w szczególnie trudnej sytuacji i które są zależne od rezultatów działań właściwych organów publicznych. Dokładność, niedyskryminujący charakter i przejrzystość systemów sztucznej inteligencji wykorzystywanych w tych kontekstach są zatem szczególnie istotne w celu zapewnienia poszanowania praw podstawowych zainteresowanych osób, w szczególności ich prawa do swobodnego przemieszczania się, niedyskryminacji, ochrony życia prywatnego i danych osobowych, ochrony międzynarodowej i dobrej administracji. Za systemy wysokiego ryzyka
  trzeba
  zatem
  koniecznie
  uznać systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wykorzystywania przez właściwe organy publiczne odpowiedzialne za wykonywanie zadań w dziedzinach zarządzania migracją, azylem i kontrolą graniczną jako poligrafy i podobne narzędzia lub do wykrywania stanu emocjonalnego osoby fizycznej; w celu oceny niektórych zagrożeń stwarzanych przez osoby fizyczne wjeżdżające na terytorium państwa członkowskiego lub ubiegające się o wizę lub azyl; w celu weryfikacji autentyczności odpowiednich dokumentów osób fizycznych; w celu udzielenia pomocy właściwym organom publicznym przy rozpatrywaniu wniosków o udzielenie azylu, o wydanie wizy i dokumentów pobytowych oraz związanych z nimi skarg w odniesieniu do celu, jakim jest ustalenie kwalifikowalności osób fizycznych ubiegających się o przyznanie określonego statusu. Systemy sztucznej inteligencji w obszarze zarządzania migracją, azylem i kontrolą graniczną objęte niniejszym rozporządzeniem powinny być zgodne z odpowiednimi wymogami proceduralnymi określonymi w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE, rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 i innych właściwych przepisach.

Uzasadnienie

Dostosowanie to odzwierciedla konieczność poddania systemów AI, których dotyczy wniosek, wzmocnionemu nadzorowi dotyczącemu systemów AI wysokiego ryzyka.

Poprawka 6

Motyw 43

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| Systemy sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka powinny podlegać wymogom dotyczącym jakości wykorzystywanych zbiorów danych, dokumentacji technicznej i rejestrowania zdarzeń, przejrzystości i przekazywania informacji użytkownikom, nadzoru ze strony człowieka oraz solidności, dokładności i cyberbezpieczeństwa. Wymogi te są konieczne, aby skutecznie ograniczyć zagrożenia dla zdrowia, bezpieczeństwa i praw podstawowych, w stosownych przypadkach w świetle przeznaczenia systemu, gdy nie są racjonalnie dostępne inne środki, które powodowałyby mniejsze ograniczenia w handlu, co pozwala uniknąć nieuzasadnionych ograniczeń w handlu. | Systemy sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka powinny podlegać wymogom dotyczącym jakości wykorzystywanych zbiorów danych, dokumentacji technicznej i rejestrowania zdarzeń, przejrzystości i przekazywania informacji użytkownikom, nadzoru ze strony człowieka oraz solidności, dokładności i cyberbezpieczeństwa. Wymogi te są konieczne, aby skutecznie ograniczyć zagrożenia dla zdrowia, bezpieczeństwa,
  bezpieczeństwa danych, praw konsumentów
  i praw podstawowych, w stosownych przypadkach w świetle przeznaczenia systemu, gdy nie są racjonalnie dostępne inne środki, które powodowałyby mniejsze ograniczenia w handlu, co pozwala uniknąć nieuzasadnionych ograniczeń w handlu.
  Osoby fizyczne lub grupy osób, których dotyczą systemy sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka wprowadzane do obrotu w Unii lub oddane do użytku w inny sposób, powinny być informowane w odpowiedni, łatwo przystępny i zrozumiały sposób oraz móc dotrzeć do jasnych, łatwo dostępnych i publicznych informacji o tym, że podlegają takim systemom. |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

Systemy sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka powinny podlegać wymogom dotyczącym jakości wykorzystywanych zbiorów danych, dokumentacji technicznej i rejestrowania zdarzeń, przejrzystości i przekazywania informacji użytkownikom, nadzoru ze strony człowieka oraz solidności, dokładności i cyberbezpieczeństwa. Wymogi te są konieczne, aby skutecznie ograniczyć zagrożenia dla zdrowia, bezpieczeństwa i praw podstawowych, w stosownych przypadkach w świetle przeznaczenia systemu, gdy nie są racjonalnie dostępne inne środki, które powodowałyby mniejsze ograniczenia w handlu, co pozwala uniknąć nieuzasadnionych ograniczeń w handlu.

Systemy sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka powinny podlegać wymogom dotyczącym jakości wykorzystywanych zbiorów danych, dokumentacji technicznej i rejestrowania zdarzeń, przejrzystości i przekazywania informacji użytkownikom, nadzoru ze strony człowieka oraz solidności, dokładności i cyberbezpieczeństwa. Wymogi te są konieczne, aby skutecznie ograniczyć zagrożenia dla zdrowia, bezpieczeństwa,
  bezpieczeństwa danych, praw konsumentów
  i praw podstawowych, w stosownych przypadkach w świetle przeznaczenia systemu, gdy nie są racjonalnie dostępne inne środki, które powodowałyby mniejsze ograniczenia w handlu, co pozwala uniknąć nieuzasadnionych ograniczeń w handlu.
  Osoby fizyczne lub grupy osób, których dotyczą systemy sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka wprowadzane do obrotu w Unii lub oddane do użytku w inny sposób, powinny być informowane w odpowiedni, łatwo przystępny i zrozumiały sposób oraz móc dotrzeć do jasnych, łatwo dostępnych i publicznych informacji o tym, że podlegają takim systemom.

Uzasadnienie

Wymogi w zakresie przejrzystości i informacji mające zastosowanie do dostawców i użytkowników należy rozszerzyć na osoby lub grupy osób potencjalnie dotknięte stosowaniem systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka, wymienionych w załączniku III do rozporządzenia. „Zrozumiały sposób” oznacza to również język zrozumiały i dostępny dla użytkownika, w tym język mówiony i język migowy.

Poprawka 7

Nowy motyw po motywie 44

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| | Dostawcy systemów sztucznej inteligencji powstrzymują się od stosowania w swoich systemach zarządzania jakością środków, które promują nieuzasadnioną dyskryminację ze względu na płeć, pochodzenie, religię lub przekonania, niepełnosprawność, wiek, orientację seksualną lub jakiekolwiek inne przyczyny. |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

Dostawcy systemów sztucznej inteligencji powstrzymują się od stosowania w swoich systemach zarządzania jakością środków, które promują nieuzasadnioną dyskryminację ze względu na płeć, pochodzenie, religię lub przekonania, niepełnosprawność, wiek, orientację seksualną lub jakiekolwiek inne przyczyny.

Uzasadnienie

Bezprawna dyskryminacja ma swoje źródło w działalności człowieka. Dostawcy systemów AI powinni powstrzymać się od stosowania w swoim systemie jakości środków, które mogłyby sprzyjać dyskryminacji.

Poprawka 8

Motyw 47

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| Aby zapobiec efektowi czarnej skrzynki, który może sprawić, że niektóre systemy sztucznej inteligencji staną się niezrozumiałe lub zbyt skomplikowane dla osób fizycznych, od systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka należy wymagać zapewnienia
  określonego
  stopnia przejrzystości. Użytkownicy powinni być w stanie interpretować wyniki działania systemu i odpowiednio z nich korzystać. W związku z tym do systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka należy dołączać odpowiednią dokumentację i instrukcję obsługi, a w stosownych przypadkach systemy te powinny zawierać zwięzłe i jasne informacje, w tym informacje dotyczące ewentualnego zagrożenia dla praw podstawowych oraz dyskryminacji. | Aby zapobiec efektowi czarnej skrzynki, który może sprawić, że niektóre systemy sztucznej inteligencji staną się niezrozumiałe lub zbyt skomplikowane dla osób fizycznych
  lub organów publicznych na wszystkich szczeblach sprawowania rządów
  , od systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka należy wymagać zapewnienia
  wysokiego
  stopnia przejrzystości. Użytkownicy powinni być w stanie interpretować wyniki działania systemu i odpowiednio z nich korzystać. W związku z tym do systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka należy dołączać odpowiednią dokumentację i instrukcję obsługi, a w stosownych przypadkach systemy te powinny zawierać zwięzłe i jasne informacje, w tym informacje dotyczące ewentualnego zagrożenia dla praw podstawowych oraz dyskryminacji. |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

Aby zapobiec efektowi czarnej skrzynki, który może sprawić, że niektóre systemy sztucznej inteligencji staną się niezrozumiałe lub zbyt skomplikowane dla osób fizycznych, od systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka należy wymagać zapewnienia
  określonego
  stopnia przejrzystości. Użytkownicy powinni być w stanie interpretować wyniki działania systemu i odpowiednio z nich korzystać. W związku z tym do systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka należy dołączać odpowiednią dokumentację i instrukcję obsługi, a w stosownych przypadkach systemy te powinny zawierać zwięzłe i jasne informacje, w tym informacje dotyczące ewentualnego zagrożenia dla praw podstawowych oraz dyskryminacji.

Aby zapobiec efektowi czarnej skrzynki, który może sprawić, że niektóre systemy sztucznej inteligencji staną się niezrozumiałe lub zbyt skomplikowane dla osób fizycznych
  lub organów publicznych na wszystkich szczeblach sprawowania rządów
  , od systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka należy wymagać zapewnienia
  wysokiego
  stopnia przejrzystości. Użytkownicy powinni być w stanie interpretować wyniki działania systemu i odpowiednio z nich korzystać. W związku z tym do systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka należy dołączać odpowiednią dokumentację i instrukcję obsługi, a w stosownych przypadkach systemy te powinny zawierać zwięzłe i jasne informacje, w tym informacje dotyczące ewentualnego zagrożenia dla praw podstawowych oraz dyskryminacji.

Uzasadnienie

Odpowiedzialność podmiotów, które opracowują systemy AI wysokiego ryzyka, jest osłabiona przez użycie słów „określony stopień przejrzystości”.

Poprawka 9

Motyw 48

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| Systemy sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka należy projektować i opracowywać w taki sposób, aby osoby fizyczne mogły nadzorować ich funkcjonowanie. W tym celu przed wprowadzeniem systemu do obrotu lub jego oddaniem do użytku dostawca systemu powinien określić odpowiednie środki związane z nadzorem ze strony człowieka. W szczególności, w stosownych przypadkach, takie środki powinny gwarantować, że system podlega wbudowanym ograniczeniom operacyjnym, których sam nie jest w stanie obejść, i reaguje na działania człowieka–operatora systemu, oraz że osoby fizyczne, którym powierzono sprawowanie nadzoru ze strony człowieka, posiadają niezbędne kompetencje, przeszkolenie i uprawnienia do pełnienia tej funkcji. | Systemy sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka należy projektować i opracowywać w taki sposób, aby osoby fizyczne
  i organy publiczne na wszystkich szczeblach sprawowania rządów
  mogły nadzorować ich funkcjonowanie. W tym celu przed wprowadzeniem systemu do obrotu lub jego oddaniem do użytku dostawca systemu powinien określić odpowiednie środki związane z nadzorem ze strony człowieka. W szczególności, w stosownych przypadkach, takie środki powinny gwarantować, że system podlega wbudowanym ograniczeniom operacyjnym, których sam nie jest w stanie obejść, i reaguje na działania człowieka–operatora systemu, oraz że osoby fizyczne, którym powierzono sprawowanie nadzoru ze strony człowieka, posiadają niezbędne kompetencje, przeszkolenie i uprawnienia do pełnienia tej funkcji. |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

Systemy sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka należy projektować i opracowywać w taki sposób, aby osoby fizyczne mogły nadzorować ich funkcjonowanie. W tym celu przed wprowadzeniem systemu do obrotu lub jego oddaniem do użytku dostawca systemu powinien określić odpowiednie środki związane z nadzorem ze strony człowieka. W szczególności, w stosownych przypadkach, takie środki powinny gwarantować, że system podlega wbudowanym ograniczeniom operacyjnym, których sam nie jest w stanie obejść, i reaguje na działania człowieka–operatora systemu, oraz że osoby fizyczne, którym powierzono sprawowanie nadzoru ze strony człowieka, posiadają niezbędne kompetencje, przeszkolenie i uprawnienia do pełnienia tej funkcji.

Systemy sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka należy projektować i opracowywać w taki sposób, aby osoby fizyczne
  i organy publiczne na wszystkich szczeblach sprawowania rządów
  mogły nadzorować ich funkcjonowanie. W tym celu przed wprowadzeniem systemu do obrotu lub jego oddaniem do użytku dostawca systemu powinien określić odpowiednie środki związane z nadzorem ze strony człowieka. W szczególności, w stosownych przypadkach, takie środki powinny gwarantować, że system podlega wbudowanym ograniczeniom operacyjnym, których sam nie jest w stanie obejść, i reaguje na działania człowieka–operatora systemu, oraz że osoby fizyczne, którym powierzono sprawowanie nadzoru ze strony człowieka, posiadają niezbędne kompetencje, przeszkolenie i uprawnienia do pełnienia tej funkcji.

Uzasadnienie

Nie wymaga uzasadnienia.

Poprawka 10

Motyw 67

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| Systemy sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka powinny posiadać oznakowanie CE świadczące o ich zgodności z niniejszym rozporządzeniem, aby umożliwić ich swobodny przepływ na rynku wewnętrznym. Państwa członkowskie nie powinny stwarzać
  nieuzasadnionych
  przeszkód dla wprowadzania do obrotu lub oddawania do użytku systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka zgodnych z wymogami określonymi w niniejszym rozporządzeniu i posiadających oznakowanie CE. | Systemy sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka powinny posiadać oznakowanie CE świadczące o ich zgodności z niniejszym rozporządzeniem, aby umożliwić ich swobodny przepływ na rynku wewnętrznym. Państwa członkowskie nie powinny stwarzać przeszkód dla wprowadzania do obrotu lub oddawania do użytku systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka zgodnych z wymogami określonymi w niniejszym rozporządzeniu i posiadających oznakowanie CE.
  Państwa członkowskie są uprawnione do regulowania praktyk i systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka wyłącznie na podstawie nadrzędnych i należycie uzasadnionych względów bezpieczeństwa narodowego i publicznego. |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

Systemy sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka powinny posiadać oznakowanie CE świadczące o ich zgodności z niniejszym rozporządzeniem, aby umożliwić ich swobodny przepływ na rynku wewnętrznym. Państwa członkowskie nie powinny stwarzać
  nieuzasadnionych
  przeszkód dla wprowadzania do obrotu lub oddawania do użytku systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka zgodnych z wymogami określonymi w niniejszym rozporządzeniu i posiadających oznakowanie CE.

Systemy sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka powinny posiadać oznakowanie CE świadczące o ich zgodności z niniejszym rozporządzeniem, aby umożliwić ich swobodny przepływ na rynku wewnętrznym. Państwa członkowskie nie powinny stwarzać przeszkód dla wprowadzania do obrotu lub oddawania do użytku systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka zgodnych z wymogami określonymi w niniejszym rozporządzeniu i posiadających oznakowanie CE.
  Państwa członkowskie są uprawnione do regulowania praktyk i systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka wyłącznie na podstawie nadrzędnych i należycie uzasadnionych względów bezpieczeństwa narodowego i publicznego.

Uzasadnienie

Chociaż państwa członkowskie nie powinny utrudniać stosowania rozporządzenia, powinny zachować prawo do regulowania systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka, jeżeli zagrożone są interesy bezpieczeństwa publicznego i narodowego.

Poprawka 11

Motyw 70

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| Niektóre systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wchodzenia w interakcję z osobami fizycznymi lub tworzenia treści mogą stwarzać szczególne ryzyko podawania się za inną osobę lub świadomego wprowadzania w błąd, niezależnie od tego, czy kwalifikują się jako systemy wysokiego ryzyka, czy też nie.
  W pewnych okolicznościach k
  orzystanie z tych systemów powinno zatem podlegać szczególnym obowiązkom w zakresie przejrzystości bez uszczerbku dla wymogów i obowiązków określonych dla systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka. Osoby fizyczne powinno się w szczególności informować, że prowadzą interakcję z systemem sztucznej inteligencji
  , chyba że okoliczności i kontekst korzystania z systemu jednoznacznie na to wskazują
  . Osoby fizyczne należy ponadto informować, gdy mają kontakt z systemem rozpoznawania emocji lub systemem kategoryzacji biometrycznej. Tego rodzaju informacje i powiadomienia należy przekazywać w formatach dostępnych dla osób z niepełnosprawnościami. Ponadto użytkownicy, którzy wykorzystują system sztucznej inteligencji do generowania obrazów, treści dźwiękowych lub treści wideo lub do manipulowania nimi w sposób sprawiający, że zaczynają one łudząco przypominać istniejące osoby, miejsca lub zdarzenia, przez co dana osoba mogłaby niesłusznie uznać je za autentyczne, powinny ujawnić, że dane treści zostały sztucznie stworzone lub zmanipulowane poprzez odpowiednie oznakowanie wyniku działania sztucznej inteligencji i ujawnienie, że źródłem danych treści jest system sztucznej inteligencji. | Niektóre systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wchodzenia w interakcję z osobami fizycznymi lub tworzenia treści mogą stwarzać szczególne ryzyko podawania się za inną osobę lub świadomego wprowadzania w błąd, niezależnie od tego, czy kwalifikują się jako systemy wysokiego ryzyka, czy też nie.
  K
  orzystanie z tych systemów powinno zatem podlegać szczególnym obowiązkom w zakresie przejrzystości bez uszczerbku dla wymogów i obowiązków określonych dla systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka. Osoby fizyczne powinno się w szczególności informować
  w sposób systematyczny
  , że prowadzą interakcję z systemem sztucznej inteligencji. Osoby fizyczne należy ponadto informować, gdy mają kontakt z systemem rozpoznawania emocji lub systemem kategoryzacji biometrycznej. Tego rodzaju informacje i powiadomienia należy przekazywać w formatach dostępnych dla osób z niepełnosprawnościami. Ponadto użytkownicy, którzy wykorzystują system sztucznej inteligencji do generowania obrazów, treści dźwiękowych lub treści wideo lub do manipulowania nimi w sposób sprawiający, że zaczynają one łudząco przypominać istniejące osoby, miejsca lub zdarzenia, przez co dana osoba mogłaby niesłusznie uznać je za autentyczne, powinny ujawnić, że dane treści zostały sztucznie stworzone lub zmanipulowane poprzez odpowiednie oznakowanie wyniku działania sztucznej inteligencji i ujawnienie, że źródłem danych treści jest system sztucznej inteligencji. |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

Niektóre systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wchodzenia w interakcję z osobami fizycznymi lub tworzenia treści mogą stwarzać szczególne ryzyko podawania się za inną osobę lub świadomego wprowadzania w błąd, niezależnie od tego, czy kwalifikują się jako systemy wysokiego ryzyka, czy też nie.
  W pewnych okolicznościach k
  orzystanie z tych systemów powinno zatem podlegać szczególnym obowiązkom w zakresie przejrzystości bez uszczerbku dla wymogów i obowiązków określonych dla systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka. Osoby fizyczne powinno się w szczególności informować, że prowadzą interakcję z systemem sztucznej inteligencji
  , chyba że okoliczności i kontekst korzystania z systemu jednoznacznie na to wskazują
  . Osoby fizyczne należy ponadto informować, gdy mają kontakt z systemem rozpoznawania emocji lub systemem kategoryzacji biometrycznej. Tego rodzaju informacje i powiadomienia należy przekazywać w formatach dostępnych dla osób z niepełnosprawnościami. Ponadto użytkownicy, którzy wykorzystują system sztucznej inteligencji do generowania obrazów, treści dźwiękowych lub treści wideo lub do manipulowania nimi w sposób sprawiający, że zaczynają one łudząco przypominać istniejące osoby, miejsca lub zdarzenia, przez co dana osoba mogłaby niesłusznie uznać je za autentyczne, powinny ujawnić, że dane treści zostały sztucznie stworzone lub zmanipulowane poprzez odpowiednie oznakowanie wyniku działania sztucznej inteligencji i ujawnienie, że źródłem danych treści jest system sztucznej inteligencji.

Niektóre systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wchodzenia w interakcję z osobami fizycznymi lub tworzenia treści mogą stwarzać szczególne ryzyko podawania się za inną osobę lub świadomego wprowadzania w błąd, niezależnie od tego, czy kwalifikują się jako systemy wysokiego ryzyka, czy też nie.
  K
  orzystanie z tych systemów powinno zatem podlegać szczególnym obowiązkom w zakresie przejrzystości bez uszczerbku dla wymogów i obowiązków określonych dla systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka. Osoby fizyczne powinno się w szczególności informować
  w sposób systematyczny
  , że prowadzą interakcję z systemem sztucznej inteligencji. Osoby fizyczne należy ponadto informować, gdy mają kontakt z systemem rozpoznawania emocji lub systemem kategoryzacji biometrycznej. Tego rodzaju informacje i powiadomienia należy przekazywać w formatach dostępnych dla osób z niepełnosprawnościami. Ponadto użytkownicy, którzy wykorzystują system sztucznej inteligencji do generowania obrazów, treści dźwiękowych lub treści wideo lub do manipulowania nimi w sposób sprawiający, że zaczynają one łudząco przypominać istniejące osoby, miejsca lub zdarzenia, przez co dana osoba mogłaby niesłusznie uznać je za autentyczne, powinny ujawnić, że dane treści zostały sztucznie stworzone lub zmanipulowane poprzez odpowiednie oznakowanie wyniku działania sztucznej inteligencji i ujawnienie, że źródłem danych treści jest system sztucznej inteligencji.

Uzasadnienie

Nie powinno być żadnych wyjątków od obowiązku przejrzystości i informowania w przypadku interakcji osób fizycznych z systemami AI.

Poprawka 12

Motyw 76

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| Aby ułatwić sprawne, skuteczne i zharmonizowane wdrożenie niniejszego rozporządzenia, należy ustanowić Europejską Radę ds. Sztucznej Inteligencji. Rada powinna odpowiadać za szereg zadań doradczych, w tym wydawanie opinii lub zaleceń oraz udzielanie porad lub wskazówek w dziedzinach związanych z wdrażaniem niniejszego rozporządzenia, także w sprawie specyfikacji technicznych lub istniejących norm dotyczących wymogów ustanowionych w niniejszym rozporządzeniu, jak również za udzielanie porad i wsparcia Komisji w konkretnych kwestiach związanych ze sztuczną inteligencją. | Aby ułatwić sprawne, skuteczne i zharmonizowane wdrożenie niniejszego rozporządzenia, należy ustanowić Europejską Radę ds. Sztucznej Inteligencji. Rada powinna odpowiadać za szereg zadań doradczych, w tym wydawanie opinii lub zaleceń oraz udzielanie porad lub wskazówek w dziedzinach związanych z wdrażaniem niniejszego rozporządzenia, także w sprawie specyfikacji technicznych lub istniejących norm dotyczących wymogów ustanowionych w niniejszym rozporządzeniu, jak również za udzielanie porad i wsparcia Komisji w konkretnych kwestiach związanych ze sztuczną inteligencją.
  Członkowie Europejskiej Rady ds. Sztucznej Inteligencji powinni reprezentować interesy społeczeństwa europejskiego. Skład Europejskiej Rady ds. Sztucznej Inteligencji powinien być zrównoważony pod względem płci. |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

Aby ułatwić sprawne, skuteczne i zharmonizowane wdrożenie niniejszego rozporządzenia, należy ustanowić Europejską Radę ds. Sztucznej Inteligencji. Rada powinna odpowiadać za szereg zadań doradczych, w tym wydawanie opinii lub zaleceń oraz udzielanie porad lub wskazówek w dziedzinach związanych z wdrażaniem niniejszego rozporządzenia, także w sprawie specyfikacji technicznych lub istniejących norm dotyczących wymogów ustanowionych w niniejszym rozporządzeniu, jak również za udzielanie porad i wsparcia Komisji w konkretnych kwestiach związanych ze sztuczną inteligencją.

Aby ułatwić sprawne, skuteczne i zharmonizowane wdrożenie niniejszego rozporządzenia, należy ustanowić Europejską Radę ds. Sztucznej Inteligencji. Rada powinna odpowiadać za szereg zadań doradczych, w tym wydawanie opinii lub zaleceń oraz udzielanie porad lub wskazówek w dziedzinach związanych z wdrażaniem niniejszego rozporządzenia, także w sprawie specyfikacji technicznych lub istniejących norm dotyczących wymogów ustanowionych w niniejszym rozporządzeniu, jak również za udzielanie porad i wsparcia Komisji w konkretnych kwestiach związanych ze sztuczną inteligencją.
  Członkowie Europejskiej Rady ds. Sztucznej Inteligencji powinni reprezentować interesy społeczeństwa europejskiego. Skład Europejskiej Rady ds. Sztucznej Inteligencji powinien być zrównoważony pod względem płci.

Uzasadnienie

Europejska Rada ds. Sztucznej Inteligencji powinna być dobrym odzwierciedleniem szerokich interesów społeczeństwa europejskiego. Obejmują one interesy związane z prawami człowieka, klimatem i energooszczędnym zastosowaniem systemów sztucznej inteligencji, bezpieczeństwem, włączeniem społecznym, zdrowiem itp. Równowaga płci jest warunkiem wstępnym różnorodności w doradztwie, opracowywaniu wytycznych itp.

Poprawka 13

Motyw 77

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| Państwa członkowskie odgrywają kluczową rolę w stosowaniu i egzekwowaniu niniejszego rozporządzenia. W tym zakresie każde państwo członkowskie powinno wyznaczyć co najmniej jeden właściwy organ krajowy do celów sprawowania nadzoru nad stosowaniem i wdrażaniem niniejszego rozporządzenia. Aby zwiększyć efektywność organizacyjną po stronie państw członkowskich oraz ustanowić oficjalny punkt kontaktowy dla społeczeństwa oraz innych partnerów na szczeblu państw członkowskich i na szczeblu unijnym, w każdym państwie członkowskim należy wyznaczyć jeden organ krajowy jako krajowy organ nadzorczy. | Państwa członkowskie odgrywają kluczową rolę w stosowaniu i egzekwowaniu niniejszego rozporządzenia. W tym zakresie każde państwo członkowskie powinno wyznaczyć co najmniej jeden właściwy organ krajowy do celów sprawowania nadzoru nad stosowaniem i wdrażaniem niniejszego rozporządzenia. Aby zwiększyć efektywność organizacyjną po stronie państw członkowskich oraz ustanowić oficjalny punkt kontaktowy dla społeczeństwa oraz innych partnerów na szczeblu państw członkowskich i na szczeblu unijnym, w każdym państwie członkowskim należy wyznaczyć jeden organ krajowy jako krajowy organ nadzorczy.
  Władzom lokalnym i regionalnym powierza się zadania w zakresie nadzoru lub egzekwowania przepisów, jeśli państwo członkowskie uzna to za stosowne. |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

Państwa członkowskie odgrywają kluczową rolę w stosowaniu i egzekwowaniu niniejszego rozporządzenia. W tym zakresie każde państwo członkowskie powinno wyznaczyć co najmniej jeden właściwy organ krajowy do celów sprawowania nadzoru nad stosowaniem i wdrażaniem niniejszego rozporządzenia. Aby zwiększyć efektywność organizacyjną po stronie państw członkowskich oraz ustanowić oficjalny punkt kontaktowy dla społeczeństwa oraz innych partnerów na szczeblu państw członkowskich i na szczeblu unijnym, w każdym państwie członkowskim należy wyznaczyć jeden organ krajowy jako krajowy organ nadzorczy.

Państwa członkowskie odgrywają kluczową rolę w stosowaniu i egzekwowaniu niniejszego rozporządzenia. W tym zakresie każde państwo członkowskie powinno wyznaczyć co najmniej jeden właściwy organ krajowy do celów sprawowania nadzoru nad stosowaniem i wdrażaniem niniejszego rozporządzenia. Aby zwiększyć efektywność organizacyjną po stronie państw członkowskich oraz ustanowić oficjalny punkt kontaktowy dla społeczeństwa oraz innych partnerów na szczeblu państw członkowskich i na szczeblu unijnym, w każdym państwie członkowskim należy wyznaczyć jeden organ krajowy jako krajowy organ nadzorczy.
  Władzom lokalnym i regionalnym powierza się zadania w zakresie nadzoru lub egzekwowania przepisów, jeśli państwo członkowskie uzna to za stosowne.

Uzasadnienie

Aby zapewnić wykonalność rozporządzenia oraz jego ram nadzoru lub egzekwowania przepisów, państwo członkowskie powinno być uprawnione do powierzenia, w stosownych przypadkach i w miarę możliwości, władzom lokalnym i regionalnym zadań związanych z nadzorem lub egzekwowaniem przepisów.

Poprawka 14

Motyw 79

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| Aby zapewnić odpowiednie i skuteczne egzekwowanie wymogów i obowiązków ustanowionych w niniejszym rozporządzeniu, które należy do unijnego prawodawstwa harmonizacyjnego, system nadzoru rynku i zgodności produktów ustanowiony rozporządzeniem (UE) 2019/1020 powinien mieć zastosowanie w całości. Jeżeli jest to niezbędne do wykonywania ich uprawnień, krajowe organy publiczne lub podmioty prawa publicznego, które nadzorują stosowanie prawa Unii chroniącego prawa podstawowe, w tym organy ds. równości, powinny również mieć dostęp do wszelkiej dokumentacji sporządzonej na podstawie niniejszego rozporządzenia. | Aby zapewnić odpowiednie i skuteczne egzekwowanie wymogów i obowiązków ustanowionych w niniejszym rozporządzeniu, które należy do unijnego prawodawstwa harmonizacyjnego, system nadzoru rynku i zgodności produktów ustanowiony rozporządzeniem (UE) 2019/1020 powinien mieć zastosowanie w całości. Jeżeli jest to niezbędne do wykonywania ich uprawnień, krajowe
  oraz, w stosownych przypadkach, lokalne lub regionalne
  organy publiczne lub podmioty prawa publicznego, które nadzorują stosowanie prawa Unii chroniącego prawa podstawowe, w tym organy ds. równości, powinny również mieć dostęp do wszelkiej dokumentacji sporządzonej na podstawie niniejszego rozporządzenia. |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

Aby zapewnić odpowiednie i skuteczne egzekwowanie wymogów i obowiązków ustanowionych w niniejszym rozporządzeniu, które należy do unijnego prawodawstwa harmonizacyjnego, system nadzoru rynku i zgodności produktów ustanowiony rozporządzeniem (UE) 2019/1020 powinien mieć zastosowanie w całości. Jeżeli jest to niezbędne do wykonywania ich uprawnień, krajowe organy publiczne lub podmioty prawa publicznego, które nadzorują stosowanie prawa Unii chroniącego prawa podstawowe, w tym organy ds. równości, powinny również mieć dostęp do wszelkiej dokumentacji sporządzonej na podstawie niniejszego rozporządzenia.

Aby zapewnić odpowiednie i skuteczne egzekwowanie wymogów i obowiązków ustanowionych w niniejszym rozporządzeniu, które należy do unijnego prawodawstwa harmonizacyjnego, system nadzoru rynku i zgodności produktów ustanowiony rozporządzeniem (UE) 2019/1020 powinien mieć zastosowanie w całości. Jeżeli jest to niezbędne do wykonywania ich uprawnień, krajowe
  oraz, w stosownych przypadkach, lokalne lub regionalne
  organy publiczne lub podmioty prawa publicznego, które nadzorują stosowanie prawa Unii chroniącego prawa podstawowe, w tym organy ds. równości, powinny również mieć dostęp do wszelkiej dokumentacji sporządzonej na podstawie niniejszego rozporządzenia.

Uzasadnienie

Niniejsza poprawka uwzględnia różne struktury zarządzania w państwach członkowskich UE.

Poprawka 15

Motyw 83

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| W celu zapewnienia opartej na zaufaniu i konstruktywnej współpracy właściwych organów na szczeblu unijnym
  i
  krajowym wymagają odpowiedniego wszystkie strony zaangażowane w stosowanie niniejszego rozporządzenia powinny przestrzegać zasady poufności informacji i danych uzyskanych podczas wykonywania swoich zadań. | W celu zapewnienia opartej na zaufaniu i konstruktywnej współpracy właściwych organów na szczeblu unijnym, krajowym
  , regionalnym i lokalnym
  wymagają odpowiedniego wszystkie strony zaangażowane w stosowanie niniejszego rozporządzenia powinny przestrzegać zasady poufności informacji i danych uzyskanych podczas wykonywania swoich zadań. |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

W celu zapewnienia opartej na zaufaniu i konstruktywnej współpracy właściwych organów na szczeblu unijnym
  i
  krajowym wymagają odpowiedniego wszystkie strony zaangażowane w stosowanie niniejszego rozporządzenia powinny przestrzegać zasady poufności informacji i danych uzyskanych podczas wykonywania swoich zadań.

W celu zapewnienia opartej na zaufaniu i konstruktywnej współpracy właściwych organów na szczeblu unijnym, krajowym
  , regionalnym i lokalnym
  wymagają odpowiedniego wszystkie strony zaangażowane w stosowanie niniejszego rozporządzenia powinny przestrzegać zasady poufności informacji i danych uzyskanych podczas wykonywania swoich zadań.

Uzasadnienie

Niniejsza poprawka uwzględnia różne struktury zarządzania w państwach członkowskich UE.

Poprawka 16

Tytuł I art. 3 pkt 1 – Definicje

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| „system sztucznej inteligencji” oznacza
  oprogramowanie opracowane
  przy użyciu co najmniej jednej spośród technik i podejść wymienionych w załączniku I, 
  które
  może – dla danego zestawu celów określonych przez człowieka – generować wyniki, takie jak treści, przewidywania, zalecenia lub decyzje wpływające na środowiska, z którymi wchodzi w interakcję; | „system sztucznej inteligencji” oznacza oprogramowanie opracowane przy użyciu co najmniej jednej spośród technik i podejść wymienionych
  w sposób niewyczerpujący
  w załączniku I
  , powiązane z praktykami społecznymi, tożsamością i kulturą, które
  może, dla danego zestawu celów określonych przez człowieka –
  wychodząc od postrzegania swojego otoczenia poprzez gromadzenie danych, interpretację zebranych ustrukturyzowanych lub nieustrukturyzowanych danych, zarządzanie wiedzą lub przetwarzanie informacji pochodzących z tych danych
   – generować wyniki, takie jak treści, przewidywania, zalecenia lub decyzje wpływające na środowiska, z którymi wchodzi w interakcję; |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

„system sztucznej inteligencji” oznacza
  oprogramowanie opracowane
  przy użyciu co najmniej jednej spośród technik i podejść wymienionych w załączniku I, 
  które
  może – dla danego zestawu celów określonych przez człowieka – generować wyniki, takie jak treści, przewidywania, zalecenia lub decyzje wpływające na środowiska, z którymi wchodzi w interakcję;

„system sztucznej inteligencji” oznacza oprogramowanie opracowane przy użyciu co najmniej jednej spośród technik i podejść wymienionych
  w sposób niewyczerpujący
  w załączniku I
  , powiązane z praktykami społecznymi, tożsamością i kulturą, które
  może, dla danego zestawu celów określonych przez człowieka –
  wychodząc od postrzegania swojego otoczenia poprzez gromadzenie danych, interpretację zebranych ustrukturyzowanych lub nieustrukturyzowanych danych, zarządzanie wiedzą lub przetwarzanie informacji pochodzących z tych danych
   – generować wyniki, takie jak treści, przewidywania, zalecenia lub decyzje wpływające na środowiska, z którymi wchodzi w interakcję;

Uzasadnienie

System AI składa się z elementów technicznych łączących dane, algorytmy i moc obliczeniową z praktykami społecznymi, społeczeństwem, tożsamością i kulturą. Definicja takiego połączenia elementów społecznych i technicznych nie może zatem ulegać dezaktualizacji i powinna być regularnie aktualizowana w celu dokładnego odzwierciedlenia stale rosnącego wpływu społecznego AI oraz wskazania szybko zmieniających się wyzwań i szans związanych z AI, w tym związku między zarządzaniem wiedzą a sztuczną inteligencją. W tym kontekście algorytmy opracowane przez inne algorytmy również powinny podlegać temu rozporządzeniu.

Poprawka 17

Artykuł 5 ust. 1

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| Zakazuje się następujących praktyk w zakresie sztucznej inteligencji: | Zakazuje się następujących praktyk w zakresie sztucznej inteligencji: |
| a) | wprowadzania do obrotu, oddawania do użytku lub wykorzystywania systemu sztucznej inteligencji, który stosuje techniki podprogowe będące poza świadomością danej osoby w celu istotnego zniekształcenia zachowania tej osoby w sposób, który powoduje lub może powodować u niej lub u innej osoby szkodę fizyczną lub psychiczną; |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

Zakazuje się następujących praktyk w zakresie sztucznej inteligencji:

Zakazuje się następujących praktyk w zakresie sztucznej inteligencji:

a)

wprowadzania do obrotu, oddawania do użytku lub wykorzystywania systemu sztucznej inteligencji, który stosuje techniki podprogowe będące poza świadomością danej osoby w celu istotnego zniekształcenia zachowania tej osoby w sposób, który powoduje lub może powodować u niej lub u innej osoby szkodę fizyczną lub psychiczną;

| a) | wprowadzania do obrotu, oddawania do użytku lub wykorzystywania systemu sztucznej inteligencji, który stosuje techniki podprogowe będące poza świadomością danej osoby w celu istotnego zniekształcenia zachowania tej osoby w sposób, który powoduje lub może powodować u niej lub u innej osoby szkodę fizyczną lub psychiczną
  , narusza lub może naruszać prawa podstawowe innej osoby lub grupy osób, w tym ich fizyczne lub psychiczne zdrowie i bezpieczeństwo, powoduje lub może powodować szkody lub krzywdy dla konsumentów, takie jak straty pieniężne lub dyskryminacja ekonomiczna, lub podważa lub może podważać demokrację i praworządność
  ; |
| --- | --- |

a)

wprowadzania do obrotu, oddawania do użytku lub wykorzystywania systemu sztucznej inteligencji, który stosuje techniki podprogowe będące poza świadomością danej osoby w celu istotnego zniekształcenia zachowania tej osoby w sposób, który powoduje lub może powodować u niej lub u innej osoby szkodę fizyczną lub psychiczną
  , narusza lub może naruszać prawa podstawowe innej osoby lub grupy osób, w tym ich fizyczne lub psychiczne zdrowie i bezpieczeństwo, powoduje lub może powodować szkody lub krzywdy dla konsumentów, takie jak straty pieniężne lub dyskryminacja ekonomiczna, lub podważa lub może podważać demokrację i praworządność
  ;

| b) | wprowadzania do obrotu, oddawania do użytku lub wykorzystywania systemu sztucznej inteligencji, który wykorzystuje dowolne słabości określonej grupy osób ze względu na ich wiek, niepełnosprawność ruchową lub zaburzenie psychiczne w celu istotnego zniekształcenia zachowania osoby należącej do tej grupy w sposób, który powoduje lub może powodować u tej osoby lub u innej osoby szkodę fizyczną lub psychiczną; |
| --- | --- |

b)

wprowadzania do obrotu, oddawania do użytku lub wykorzystywania systemu sztucznej inteligencji, który wykorzystuje dowolne słabości określonej grupy osób ze względu na ich wiek, niepełnosprawność ruchową lub zaburzenie psychiczne w celu istotnego zniekształcenia zachowania osoby należącej do tej grupy w sposób, który powoduje lub może powodować u tej osoby lub u innej osoby szkodę fizyczną lub psychiczną;

| b) | wprowadzania do obrotu, oddawania do użytku lub wykorzystywania systemu sztucznej inteligencji, który wykorzystuje dowolne słabości określonej grupy osób ze względu na ich wiek, niepełnosprawność ruchową lub zaburzenie psychiczne w celu istotnego zniekształcenia zachowania osoby należącej do tej grupy w sposób, który powoduje lub może powodować u tej osoby lub u innej osoby szkodę fizyczną lub psychiczną; |
| --- | --- |

b)

wprowadzania do obrotu, oddawania do użytku lub wykorzystywania systemu sztucznej inteligencji, który wykorzystuje dowolne słabości określonej grupy osób ze względu na ich wiek, niepełnosprawność ruchową lub zaburzenie psychiczne w celu istotnego zniekształcenia zachowania osoby należącej do tej grupy w sposób, który powoduje lub może powodować u tej osoby lub u innej osoby szkodę fizyczną lub psychiczną;

| c) | wprowadzania do obrotu, oddawania do użytku lub wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji przez organy publiczne lub w ich imieniu na potrzeby oceny lub klasyfikacji wiarygodności osób fizycznych prowadzonej przez określony czas na podstawie ich zachowania społecznego lub znanych bądź przewidywanych cech osobistych lub cech osobowości
  , kiedy to punktowa ocena społeczna prowadzi do jednego lub obu z następujących skutków:










  (i) | krzywdzącego lub niekorzystnego traktowania niektórych osób fizycznych lub całych ich grup w kontekstach społecznych, które nie są związane z kontekstami, w których pierwotnie wygenerowano lub zgromadzono dane; |
| --- | --- | --- |

c)

wprowadzania do obrotu, oddawania do użytku lub wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji przez organy publiczne lub w ich imieniu na potrzeby oceny lub klasyfikacji wiarygodności osób fizycznych prowadzonej przez określony czas na podstawie ich zachowania społecznego lub znanych bądź przewidywanych cech osobistych lub cech osobowości
  , kiedy to punktowa ocena społeczna prowadzi do jednego lub obu z następujących skutków:

(i)

krzywdzącego lub niekorzystnego traktowania niektórych osób fizycznych lub całych ich grup w kontekstach społecznych, które nie są związane z kontekstami, w których pierwotnie wygenerowano lub zgromadzono dane;

| (ii) | krzywdzącego lub niekorzystnego traktowania niektórych osób fizycznych lub całych ich grup, które jest nieuzasadnione lub nieproporcjonalne do ich zachowania społecznego lub jego wagi; |
| --- | --- |

(ii)

krzywdzącego lub niekorzystnego traktowania niektórych osób fizycznych lub całych ich grup, które jest nieuzasadnione lub nieproporcjonalne do ich zachowania społecznego lub jego wagi;

| c) | wprowadzania do obrotu, oddawania do użytku lub wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji przez organy publiczne lub w ich imieniu na potrzeby oceny lub klasyfikacji wiarygodności osób fizycznych
  lub grup osób
  prowadzonej przez określony czas na podstawie ich zachowania społecznego lub znanych bądź przewidywanych cech osobistych lub cech osobowości
  , czego skutkiem jest stosowanie – do celów ogólnych – opartych na sztucznej inteligencji systemów punktowej oceny zachowań społecznych; |
| --- | --- |

c)

wprowadzania do obrotu, oddawania do użytku lub wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji przez organy publiczne lub w ich imieniu na potrzeby oceny lub klasyfikacji wiarygodności osób fizycznych
  lub grup osób
  prowadzonej przez określony czas na podstawie ich zachowania społecznego lub znanych bądź przewidywanych cech osobistych lub cech osobowości
  , czego skutkiem jest stosowanie – do celów ogólnych – opartych na sztucznej inteligencji systemów punktowej oceny zachowań społecznych;

| d) | wykorzystywania systemów zdalnej identyfikacji biometrycznej „w czasie rzeczywistym” w przestrzeni publicznej do celów egzekwowania prawa, chyba że i w zakresie, w jakim takie wykorzystanie jest absolutnie niezbędne do jednego z następujących celów:






  (i) | ukierunkowanego poszukiwania konkretnych potencjalnych ofiar przestępstw, w tym zaginionych dzieci; |
| --- | --- | --- |

d)

wykorzystywania systemów zdalnej identyfikacji biometrycznej „w czasie rzeczywistym” w przestrzeni publicznej do celów egzekwowania prawa, chyba że i w zakresie, w jakim takie wykorzystanie jest absolutnie niezbędne do jednego z następujących celów:

(i)

ukierunkowanego poszukiwania konkretnych potencjalnych ofiar przestępstw, w tym zaginionych dzieci;

| (ii) | zapobiegnięcia konkretnemu, poważnemu i bezpośredniemu zagrożeniu życia lub bezpieczeństwa fizycznego osób fizycznych lub atakowi terrorystycznemu; |
| --- | --- |

(ii)

zapobiegnięcia konkretnemu, poważnemu i bezpośredniemu zagrożeniu życia lub bezpieczeństwa fizycznego osób fizycznych lub atakowi terrorystycznemu;

| (iii) | wykrywania, lokalizowania, identyfikowania lub ścigania sprawcy przestępstwa lub podejrzanego o popełnienie przestępstwa, o którym mowa w art. 2 ust. 2 decyzji ramowej Rady 2002/584/WSiSW ([62]) i które w danym państwie członkowskim podlega karze pozbawienia wolności lub środkowi zabezpieczającemu polegającemu na pozbawieniu wolności przez okres, którego górna granica wynosi co najmniej trzy lata, zgodnie z prawem danego państwa członkowskiego. |
| --- | --- |

(iii)

wykrywania, lokalizowania, identyfikowania lub ścigania sprawcy przestępstwa lub podejrzanego o popełnienie przestępstwa, o którym mowa w art. 2 ust. 2 decyzji ramowej Rady 2002/584/WSiSW ([62]) i które w danym państwie członkowskim podlega karze pozbawienia wolności lub środkowi zabezpieczającemu polegającemu na pozbawieniu wolności przez okres, którego górna granica wynosi co najmniej trzy lata, zgodnie z prawem danego państwa członkowskiego.

| d) | wprowadzania do obrotu, oddawania do użytku lub wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji przez organy publiczne lub w ich imieniu, stosowania – do określonych celów – opartych na sztucznej inteligencji systemów punktowej oceny zachowań społecznych bez nadzoru człowieka, tj. w kontekstach społecznych związanych z kontekstami, w których pierwotnie wygenerowano lub zgromadzono dane, na potrzeby oceny lub klasyfikacji wiarygodności osób fizycznych lub grup osób prowadzonej przez określony czas na podstawie ich zachowania społecznego lub znanych bądź przewidywanych cech osobistych lub cech osobowości, która to punktowa ocena powoduje krzywdzące lub niekorzystne traktowanie niektórych osób fizycznych lub całych ich grup, nieuzasadnione lub nieproporcjonalne do ich zachowania społecznego lub jego wagi; |
| --- | --- |

d)

wprowadzania do obrotu, oddawania do użytku lub wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji przez organy publiczne lub w ich imieniu, stosowania – do określonych celów – opartych na sztucznej inteligencji systemów punktowej oceny zachowań społecznych bez nadzoru człowieka, tj. w kontekstach społecznych związanych z kontekstami, w których pierwotnie wygenerowano lub zgromadzono dane, na potrzeby oceny lub klasyfikacji wiarygodności osób fizycznych lub grup osób prowadzonej przez określony czas na podstawie ich zachowania społecznego lub znanych bądź przewidywanych cech osobistych lub cech osobowości, która to punktowa ocena powoduje krzywdzące lub niekorzystne traktowanie niektórych osób fizycznych lub całych ich grup, nieuzasadnione lub nieproporcjonalne do ich zachowania społecznego lub jego wagi;

| e) | wykorzystywania systemów zdalnej identyfikacji biometrycznej „w czasie rzeczywistym” w przestrzeni publicznej do celów egzekwowania prawa, chyba że i w zakresie, w jakim takie wykorzystanie jest absolutnie niezbędne do jednego z następujących celów:






  (i) | ukierunkowanego poszukiwania konkretnych potencjalnych ofiar przestępstw, w tym zaginionych dzieci; |
| --- | --- | --- |

e)

wykorzystywania systemów zdalnej identyfikacji biometrycznej „w czasie rzeczywistym” w przestrzeni publicznej do celów egzekwowania prawa, chyba że i w zakresie, w jakim takie wykorzystanie jest absolutnie niezbędne do jednego z następujących celów:

(i)

ukierunkowanego poszukiwania konkretnych potencjalnych ofiar przestępstw, w tym zaginionych dzieci;

| (ii) | zapobiegnięcia konkretnemu, poważnemu i bezpośredniemu zagrożeniu życia lub bezpieczeństwa fizycznego osób fizycznych lub atakowi terrorystycznemu; |
| --- | --- |

(ii)

zapobiegnięcia konkretnemu, poważnemu i bezpośredniemu zagrożeniu życia lub bezpieczeństwa fizycznego osób fizycznych lub atakowi terrorystycznemu;

| (iii) | wykrywania, lokalizowania, identyfikowania lub ścigania sprawcy przestępstwa lub podejrzanego o popełnienie przestępstwa, o którym mowa w art. 2 ust. 2 decyzji ramowej Rady 2002/584/WSiSW ([62]) i które w danym państwie członkowskim podlega karze pozbawienia wolności lub środkowi zabezpieczającemu polegającemu na pozbawieniu wolności przez okres, którego górna granica wynosi co najmniej trzy lata, zgodnie z prawem danego państwa członkowskiego. |
| --- | --- |

(iii)

wykrywania, lokalizowania, identyfikowania lub ścigania sprawcy przestępstwa lub podejrzanego o popełnienie przestępstwa, o którym mowa w art. 2 ust. 2 decyzji ramowej Rady 2002/584/WSiSW ([62]) i które w danym państwie członkowskim podlega karze pozbawienia wolności lub środkowi zabezpieczającemu polegającemu na pozbawieniu wolności przez okres, którego górna granica wynosi co najmniej trzy lata, zgodnie z prawem danego państwa członkowskiego.

Uzasadnienie

Ogólnie rzecz biorąc, techniki podprogowe mogą zagrażać wolności, prawom człowieka, a tym samym funkcjonowaniu demokratycznego państwa prawa. Jednocześnie sztuczna inteligencja może naruszać prawa konsumentów. Proponowane uzupełnienia mają na celu wyjaśnienie tej kwestii.

Jeśli chodzi o klasyfikację społeczną przeprowadzaną przez władze publiczne lub w ich imieniu, powinna być ona zakazana, jeżeli jest stosowana w celach ogólnych, biorąc pod uwagę zagrożenia wynikające z takich praktyk, co wyjaśniono w motywie 17. Generowanie lub gromadzenie danych do określonych celów powinno być dozwolone wyłącznie pod nadzorem człowieka i pod warunkiem, że nie narusza to prawa do godności i niedyskryminacji ani nie podważa wartości równości i sprawiedliwości.

Poprawka 18

Artykuł 5 ust. 4

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| Państwo członkowskie może podjąć decyzję o wprowadzeniu możliwości pełnego lub częściowego zezwolenia na wykorzystywanie systemów zdalnej identyfikacji biometrycznej „w czasie rzeczywistym” w przestrzeni publicznej do celów egzekwowania prawa w granicach i na warunkach wymienionych w ust. 1 lit. d), ust. 2 i 3. Dane państwo członkowskie ustanawia w swoim prawie krajowym niezbędne szczegółowe przepisy regulujące wnioski o zezwolenia, o których mowa w ust. 3, wydawanie i wykonywanie tych zezwoleń oraz ich nadzorowanie. W przepisach tych określa się również, w odniesieniu do których celów wymienionych w ust. 1 lit. d), w tym w odniesieniu do których przestępstw, o których mowa w ust. 1 lit. d) ppkt (iii), właściwe organy mogą uzyskać zezwolenie na wykorzystanie powyższych systemów do celów egzekwowania prawa. | Państwo członkowskie może podjąć decyzję o wprowadzeniu możliwości pełnego lub częściowego zezwolenia na wykorzystywanie systemów zdalnej identyfikacji biometrycznej „w czasie rzeczywistym” w przestrzeni publicznej do celów egzekwowania prawa w granicach i na warunkach wymienionych w ust. 1 lit. d), ust. 2 i 3. Dane państwo członkowskie ustanawia w swoim prawie krajowym niezbędne szczegółowe przepisy regulujące wnioski o zezwolenia, o których mowa w ust. 3, wydawanie i wykonywanie tych zezwoleń oraz ich nadzorowanie. W przepisach tych określa się również, w odniesieniu do których celów wymienionych w ust. 1 lit. d), w tym w odniesieniu do których przestępstw, o których mowa w ust. 1 lit. d) ppkt (iii), właściwe organy mogą uzyskać zezwolenie na wykorzystanie powyższych systemów do celów egzekwowania prawa.
  Przepisy te określają zasady informowania zainteresowanych władz lokalnych i regionalnych oraz konsultowania się z nimi. Konsultacje te powinny mieć miejsce przed wyjątkowym wykorzystaniem tych systemów w przestrzeni publicznej. W nagłych sytuacjach, w których nie można racjonalnie oczekiwać uprzednich konsultacji, właściwy organ lokalny i regionalny jest niezwłocznie informowany o wdrożeniu odpowiedniej praktyki z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

Państwo członkowskie może podjąć decyzję o wprowadzeniu możliwości pełnego lub częściowego zezwolenia na wykorzystywanie systemów zdalnej identyfikacji biometrycznej „w czasie rzeczywistym” w przestrzeni publicznej do celów egzekwowania prawa w granicach i na warunkach wymienionych w ust. 1 lit. d), ust. 2 i 3. Dane państwo członkowskie ustanawia w swoim prawie krajowym niezbędne szczegółowe przepisy regulujące wnioski o zezwolenia, o których mowa w ust. 3, wydawanie i wykonywanie tych zezwoleń oraz ich nadzorowanie. W przepisach tych określa się również, w odniesieniu do których celów wymienionych w ust. 1 lit. d), w tym w odniesieniu do których przestępstw, o których mowa w ust. 1 lit. d) ppkt (iii), właściwe organy mogą uzyskać zezwolenie na wykorzystanie powyższych systemów do celów egzekwowania prawa.

Państwo członkowskie może podjąć decyzję o wprowadzeniu możliwości pełnego lub częściowego zezwolenia na wykorzystywanie systemów zdalnej identyfikacji biometrycznej „w czasie rzeczywistym” w przestrzeni publicznej do celów egzekwowania prawa w granicach i na warunkach wymienionych w ust. 1 lit. d), ust. 2 i 3. Dane państwo członkowskie ustanawia w swoim prawie krajowym niezbędne szczegółowe przepisy regulujące wnioski o zezwolenia, o których mowa w ust. 3, wydawanie i wykonywanie tych zezwoleń oraz ich nadzorowanie. W przepisach tych określa się również, w odniesieniu do których celów wymienionych w ust. 1 lit. d), w tym w odniesieniu do których przestępstw, o których mowa w ust. 1 lit. d) ppkt (iii), właściwe organy mogą uzyskać zezwolenie na wykorzystanie powyższych systemów do celów egzekwowania prawa.
  Przepisy te określają zasady informowania zainteresowanych władz lokalnych i regionalnych oraz konsultowania się z nimi. Konsultacje te powinny mieć miejsce przed wyjątkowym wykorzystaniem tych systemów w przestrzeni publicznej. W nagłych sytuacjach, w których nie można racjonalnie oczekiwać uprzednich konsultacji, właściwy organ lokalny i regionalny jest niezwłocznie informowany o wdrożeniu odpowiedniej praktyki z wykorzystaniem sztucznej inteligencji.

Uzasadnienie

Polityczno-administracyjna odpowiedzialność za zarządzanie przestrzenią publiczną i kontrolę nad nią spoczywa na władzach lokalnych i regionalnych. Powinny one zatem mieć możliwość wniesienia wkładu przed wdrożeniem takich praktyk wykorzystujących AI i być odpowiednio informowane o wyjątkowym wykorzystaniu systemów AI do celów egzekwowania prawa.

W nagłej sytuacji, w której nie można racjonalnie oczekiwać uprzednich konsultacji, niezwłocznie informuje się właściwy organ lokalny lub regionalny.

Poprawka 19

Artykuł 13

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| Artykuł
  13
  Przejrzystość i udostępnianie informacji użytkownikom | Artykuł
  13a
  Przejrzystość i udostępnianie informacji użytkownikom |
| 1.   Systemy sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka projektuje się i opracowuje się w sposób zapewniający wystarczającą przejrzystość ich działania, umożliwiającą użytkownikom interpretację wyników działania systemu i ich właściwe wykorzystanie. Zapewnia się odpowiedni rodzaj i stopień przejrzystości w celu osiągnięcia zgodności z odpowiednimi obowiązkami użytkownika i dostawcy, określonymi w rozdziale 3 niniejszego tytułu. | 1.   Systemy sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka projektuje się i opracowuje się w sposób zapewniający wystarczającą przejrzystość ich działania, umożliwiającą użytkownikom interpretację wyników działania systemu i ich właściwe wykorzystanie. Zapewnia się odpowiedni rodzaj i stopień przejrzystości
  oraz zrozumiałych wyjaśnień
  w celu osiągnięcia zgodności z odpowiednimi obowiązkami użytkownika i dostawcy, określonymi w rozdziale 3 niniejszego tytułu.
  Wyjaśnienia są udzielane co najmniej w języku kraju, w którym system sztucznej inteligencji jest wdrażany. |
| 2.   Do systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka dołącza się instrukcję obsługi w odpowiednim formacie cyfrowym lub innym formacie zawierającą zwięzłe, kompletne, poprawne i jasne informacje, które są istotne, dostępne i zrozumiałe dla użytkowników. | 2.   Do systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka dołącza się
  ogólnodostępną, zrozumiałą
  instrukcję obsługi w odpowiednim formacie cyfrowym lub innym formacie zawierającą zwięzłe, kompletne, poprawne i jasne informacje, które są istotne, dostępne i zrozumiałe dla użytkowników. |
| 3.   Informacje, o których mowa w ust. 2, muszą obejmować: | 3.   Informacje, o których mowa w ust. 2, muszą obejmować: |
| a) | tożsamość i dane kontaktowe dostawcy oraz, w stosownych przypadkach, jego upoważnionego przedstawiciela; |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

Artykuł
  13
  Przejrzystość i udostępnianie informacji użytkownikom

Artykuł
  13a
  Przejrzystość i udostępnianie informacji użytkownikom

1.   Systemy sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka projektuje się i opracowuje się w sposób zapewniający wystarczającą przejrzystość ich działania, umożliwiającą użytkownikom interpretację wyników działania systemu i ich właściwe wykorzystanie. Zapewnia się odpowiedni rodzaj i stopień przejrzystości w celu osiągnięcia zgodności z odpowiednimi obowiązkami użytkownika i dostawcy, określonymi w rozdziale 3 niniejszego tytułu.

1.   Systemy sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka projektuje się i opracowuje się w sposób zapewniający wystarczającą przejrzystość ich działania, umożliwiającą użytkownikom interpretację wyników działania systemu i ich właściwe wykorzystanie. Zapewnia się odpowiedni rodzaj i stopień przejrzystości
  oraz zrozumiałych wyjaśnień
  w celu osiągnięcia zgodności z odpowiednimi obowiązkami użytkownika i dostawcy, określonymi w rozdziale 3 niniejszego tytułu.
  Wyjaśnienia są udzielane co najmniej w języku kraju, w którym system sztucznej inteligencji jest wdrażany.

2.   Do systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka dołącza się instrukcję obsługi w odpowiednim formacie cyfrowym lub innym formacie zawierającą zwięzłe, kompletne, poprawne i jasne informacje, które są istotne, dostępne i zrozumiałe dla użytkowników.

2.   Do systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka dołącza się
  ogólnodostępną, zrozumiałą
  instrukcję obsługi w odpowiednim formacie cyfrowym lub innym formacie zawierającą zwięzłe, kompletne, poprawne i jasne informacje, które są istotne, dostępne i zrozumiałe dla użytkowników.

3.   Informacje, o których mowa w ust. 2, muszą obejmować:

3.   Informacje, o których mowa w ust. 2, muszą obejmować:

a)

tożsamość i dane kontaktowe dostawcy oraz, w stosownych przypadkach, jego upoważnionego przedstawiciela;

| a) | tożsamość i dane kontaktowe dostawcy oraz, w stosownych przypadkach, jego upoważnionego przedstawiciela; |
| --- | --- |

a)

tożsamość i dane kontaktowe dostawcy oraz, w stosownych przypadkach, jego upoważnionego przedstawiciela;

| b) | cechy, możliwości i ograniczenia skuteczności działania systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka, w tym: |
| --- | --- |

b)

cechy, możliwości i ograniczenia skuteczności działania systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka, w tym:

| b) | cechy, możliwości i ograniczenia skuteczności działania systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka, w tym: |
| --- | --- |

b)

cechy, możliwości i ograniczenia skuteczności działania systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka, w tym:

| | (i) | jego przeznaczenie; |
| --- | --- | --- |

(i)

jego przeznaczenie;

| | (i) | jego przeznaczenie; |
| --- | --- | --- |

(i)

jego przeznaczenie;

| | (ii) | poziom dokładności, solidności i cyberbezpieczeństwa, o którym mowa w art. 15, względem którego przetestowano system sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka i dokonano jego walidacji oraz którego można oczekiwać, a także wszelkie znane i dające się przewidzieć okoliczności, które mogą mieć wpływ na ten oczekiwany poziom dokładności, solidności i cyberbezpieczeństwa; |
| --- | --- | --- |

(ii)

poziom dokładności, solidności i cyberbezpieczeństwa, o którym mowa w art. 15, względem którego przetestowano system sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka i dokonano jego walidacji oraz którego można oczekiwać, a także wszelkie znane i dające się przewidzieć okoliczności, które mogą mieć wpływ na ten oczekiwany poziom dokładności, solidności i cyberbezpieczeństwa;

| | (ii) | poziom dokładności
  (wyrażony w odpowiedniej metryce do oceny modeli)
  , solidności i cyberbezpieczeństwa, o którym mowa w art. 15, względem którego przetestowano system sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka i dokonano jego walidacji oraz którego można oczekiwać, a także wszelkie znane i dające się przewidzieć okoliczności, które mogą mieć wpływ na ten oczekiwany poziom dokładności, solidności i cyberbezpieczeństwa; |
| --- | --- | --- |

(ii)

poziom dokładności
  (wyrażony w odpowiedniej metryce do oceny modeli)
  , solidności i cyberbezpieczeństwa, o którym mowa w art. 15, względem którego przetestowano system sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka i dokonano jego walidacji oraz którego można oczekiwać, a także wszelkie znane i dające się przewidzieć okoliczności, które mogą mieć wpływ na ten oczekiwany poziom dokładności, solidności i cyberbezpieczeństwa;

(wyrażony w odpowiedniej metryce do oceny modeli)

| | (iii) | wszelkie znane lub dające się przewidzieć okoliczności związane z wykorzystaniem systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka zgodnie z jego przeznaczeniem lub w warunkach dającego się racjonalnie przewidzieć niewłaściwego wykorzystania, które mogą powodować zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa lub praw podstawowych; |
| --- | --- | --- |

(iii)

wszelkie znane lub dające się przewidzieć okoliczności związane z wykorzystaniem systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka zgodnie z jego przeznaczeniem lub w warunkach dającego się racjonalnie przewidzieć niewłaściwego wykorzystania, które mogą powodować zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa lub praw podstawowych;

| | (iii) | wszelkie znane lub dające się przewidzieć okoliczności związane z wykorzystaniem systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka zgodnie z jego przeznaczeniem lub w warunkach dającego się racjonalnie przewidzieć niewłaściwego wykorzystania, które mogą powodować zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa lub praw podstawowych; |
| --- | --- | --- |

(iii)

wszelkie znane lub dające się przewidzieć okoliczności związane z wykorzystaniem systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka zgodnie z jego przeznaczeniem lub w warunkach dającego się racjonalnie przewidzieć niewłaściwego wykorzystania, które mogą powodować zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa lub praw podstawowych;

| | (iv) | skuteczność działania systemu w odniesieniu do osób lub grup osób, względem których system ma być wykorzystywany; |
| --- | --- | --- |

(iv)

skuteczność działania systemu w odniesieniu do osób lub grup osób, względem których system ma być wykorzystywany;

| | (iv) | skuteczność działania systemu w odniesieniu do osób lub grup osób, względem których system ma być wykorzystywany; |
| --- | --- | --- |

(iv)

skuteczność działania systemu w odniesieniu do osób lub grup osób, względem których system ma być wykorzystywany;

| | (v) | w stosownych przypadkach, specyfikacje dotyczące danych wejściowych lub wszelkie inne istotne informacje dotyczące wykorzystywanych zbiorów danych treningowych, walidacyjnych i testowych, uwzględniając przeznaczenie systemu sztucznej inteligencji; |
| --- | --- | --- |

(v)

w stosownych przypadkach, specyfikacje dotyczące danych wejściowych lub wszelkie inne istotne informacje dotyczące wykorzystywanych zbiorów danych treningowych, walidacyjnych i testowych, uwzględniając przeznaczenie systemu sztucznej inteligencji;

| | (v) | w stosownych przypadkach, specyfikacje dotyczące danych wejściowych lub wszelkie inne istotne informacje dotyczące wykorzystywanych zbiorów danych treningowych, walidacyjnych i testowych, uwzględniając przeznaczenie systemu sztucznej inteligencji; |
| --- | --- | --- |

(v)

w stosownych przypadkach, specyfikacje dotyczące danych wejściowych lub wszelkie inne istotne informacje dotyczące wykorzystywanych zbiorów danych treningowych, walidacyjnych i testowych, uwzględniając przeznaczenie systemu sztucznej inteligencji;

| (vi) | parametry za pomocą których model został dostosowany, oraz środki podjęte w celu uniknięcia przetrenowania lub niedostatecznego dopasowania; |
| --- | --- |

(vi)

(vi)

parametry za pomocą których model został dostosowany, oraz środki podjęte w celu uniknięcia przetrenowania lub niedostatecznego dopasowania;

parametry za pomocą których model został dostosowany, oraz środki podjęte w celu uniknięcia przetrenowania lub niedostatecznego dopasowania;

| c) | ewentualne zmiany w systemie sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka i jego skuteczności działania, które zostały z góry zaplanowane przez dostawcę w momencie przeprowadzania pierwotnej oceny zgodności; |
| --- | --- |

c)

ewentualne zmiany w systemie sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka i jego skuteczności działania, które zostały z góry zaplanowane przez dostawcę w momencie przeprowadzania pierwotnej oceny zgodności;

| c) | ewentualne zmiany w systemie sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka i jego skuteczności działania, które zostały z góry zaplanowane przez dostawcę w momencie przeprowadzania pierwotnej oceny zgodności; |
| --- | --- |

c)

ewentualne zmiany w systemie sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka i jego skuteczności działania, które zostały z góry zaplanowane przez dostawcę w momencie przeprowadzania pierwotnej oceny zgodności;

| d) | środki nadzoru ze strony człowieka, o których mowa w art. 14, w tym środki techniczne wprowadzone w celu ułatwienia użytkownikom interpretacji wyników działania systemów sztucznej inteligencji; |
| --- | --- |

d)

środki nadzoru ze strony człowieka, o których mowa w art. 14, w tym środki techniczne wprowadzone w celu ułatwienia użytkownikom interpretacji wyników działania systemów sztucznej inteligencji;

| d) | środki nadzoru ze strony człowieka, o których mowa w art. 14, w tym środki techniczne wprowadzone w celu ułatwienia użytkownikom interpretacji wyników działania systemów sztucznej inteligencji; |
| --- | --- |

d)

środki nadzoru ze strony człowieka, o których mowa w art. 14, w tym środki techniczne wprowadzone w celu ułatwienia użytkownikom interpretacji wyników działania systemów sztucznej inteligencji;

| e) | przewidywany cykl życia systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka oraz wszelkie niezbędne środki w zakresie konserwacji i utrzymania mające na celu zapewnienie właściwego funkcjonowania tego systemu sztucznej inteligencji, w tym dotyczące aktualizacji oprogramowania. |
| --- | --- |

e)

przewidywany cykl życia systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka oraz wszelkie niezbędne środki w zakresie konserwacji i utrzymania mające na celu zapewnienie właściwego funkcjonowania tego systemu sztucznej inteligencji, w tym dotyczące aktualizacji oprogramowania.

| e) | przewidywany cykl życia systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka oraz wszelkie niezbędne środki w zakresie konserwacji i utrzymania mające na celu zapewnienie właściwego funkcjonowania tego systemu sztucznej inteligencji, w tym dotyczące aktualizacji oprogramowania. |
| --- | --- |

e)

przewidywany cykl życia systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka oraz wszelkie niezbędne środki w zakresie konserwacji i utrzymania mające na celu zapewnienie właściwego funkcjonowania tego systemu sztucznej inteligencji, w tym dotyczące aktualizacji oprogramowania.

Artykuł 13b Przejrzystość i informowanie zainteresowanych osób

Artykuł 13b Przejrzystość i informowanie zainteresowanych osób

Osoby lub grupy osób, w przypadku których ma zostać wykorzystany system sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka, są informowane w odpowiedni, łatwo przystępny i zrozumiały sposób oraz mogą dotrzeć do jasnych, łatwo dostępnych i publicznych informacji o tym, że podlegają takim systemom.

Osoby lub grupy osób, w przypadku których ma zostać wykorzystany system sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka, są informowane w odpowiedni, łatwo przystępny i zrozumiały sposób oraz mogą dotrzeć do jasnych, łatwo dostępnych i publicznych informacji o tym, że podlegają takim systemom.

Uzasadnienie

Uzasadnienie

W celu wzmocnienia ekosystemu zaufania należy publicznie udostępnić instrukcje dotyczące korzystania z systemów AI wysokiego ryzyka. Instrukcje te powinny być napisane w języku kraju, w którym wdrażany jest system AI, zrozumiałym dla czytelnika.

W kontekście przejrzystości i wyjaśnialności algorytmów powinna istnieć możliwość wyjaśnienia, według jakich parametrów model został dostosowany i jakie środki podjęto w celu zapobieżenia jego przetrenowaniu lub niedostatecznemu dopasowaniu.

Art. 13b reguluje obowiązek przejrzystości i informowania osób, które wchodzą w interakcję z systemami AI lub na które system AI może mieć wpływ.

Poprawka 20

Poprawka 20

Artykuł 14 ust. 4

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| Osobom, którym powierzono sprawowanie nadzoru ze strony człowieka, środki, o których mowa w ust. 3, muszą umożliwiać, odpowiednio do okoliczności: | Osobom, którym powierzono sprawowanie nadzoru ze strony człowieka, środki, o których mowa w ust. 3, muszą umożliwiać, odpowiednio do okoliczności: |
| a) | zrozumienie w pełni możliwości i ograniczeń systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka oraz należyte monitorowanie jego działania, tak aby oznaki anomalii, nieprawidłowego funkcjonowania i nieoczekiwanych wyników działania można było wykrywać i zaradzić im tak szybko, jak to możliwe; |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

Osobom, którym powierzono sprawowanie nadzoru ze strony człowieka, środki, o których mowa w ust. 3, muszą umożliwiać, odpowiednio do okoliczności:

Osobom, którym powierzono sprawowanie nadzoru ze strony człowieka, środki, o których mowa w ust. 3, muszą umożliwiać, odpowiednio do okoliczności:

a)

zrozumienie w pełni możliwości i ograniczeń systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka oraz należyte monitorowanie jego działania, tak aby oznaki anomalii, nieprawidłowego funkcjonowania i nieoczekiwanych wyników działania można było wykrywać i zaradzić im tak szybko, jak to możliwe;

| a) | zrozumienie w pełni możliwości i ograniczeń systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka oraz należyte monitorowanie jego działania, tak aby oznaki anomalii, nieprawidłowego funkcjonowania i nieoczekiwanych wyników działania można było wykrywać i zaradzić im tak szybko, jak to możliwe; |
| --- | --- |

a)

zrozumienie w pełni możliwości i ograniczeń systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka oraz należyte monitorowanie jego działania, tak aby oznaki anomalii, nieprawidłowego funkcjonowania i nieoczekiwanych wyników działania można było wykrywać i zaradzić im tak szybko, jak to możliwe;

| b) | bycie stale świadomym potencjalnej tendencji do automatycznego polegania lub nadmiernego polegania na wyniku działania systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka (tzw. „automation bias”), w szczególności w przypadku systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka wykorzystywanych do udzielania informacji lub zaleceń na potrzeby decyzji podejmowanych przez osoby fizyczne; |
| --- | --- |

b)

bycie stale świadomym potencjalnej tendencji do automatycznego polegania lub nadmiernego polegania na wyniku działania systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka (tzw. „automation bias”), w szczególności w przypadku systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka wykorzystywanych do udzielania informacji lub zaleceń na potrzeby decyzji podejmowanych przez osoby fizyczne;

| b) | bycie stale świadomym potencjalnej tendencji do automatycznego polegania lub nadmiernego polegania na wyniku działania systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka (tzw. „automation bias”)
  , lub jakiejkolwiek innej formy stronniczości (tzw. „bias”)
  , w szczególności w przypadku systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka wykorzystywanych do udzielania informacji lub zaleceń na potrzeby decyzji podejmowanych przez osoby fizyczne; |
| --- | --- |

b)

bycie stale świadomym potencjalnej tendencji do automatycznego polegania lub nadmiernego polegania na wyniku działania systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka (tzw. „automation bias”)
  , lub jakiejkolwiek innej formy stronniczości (tzw. „bias”)
  , w szczególności w przypadku systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka wykorzystywanych do udzielania informacji lub zaleceń na potrzeby decyzji podejmowanych przez osoby fizyczne;

, lub jakiejkolwiek innej formy stronniczości (tzw. „bias”)

| c) | prawidłową interpretację wyniku działania systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka, biorąc pod uwagę w szczególności cechy systemu oraz dostępne narzędzia i metody interpretacji; |
| --- | --- |

c)

prawidłową interpretację wyniku działania systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka, biorąc pod uwagę w szczególności cechy systemu oraz dostępne narzędzia i metody interpretacji;

| c) | prawidłową interpretację wyniku działania systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka, biorąc pod uwagę w szczególności cechy systemu oraz dostępne narzędzia i metody interpretacji; |
| --- | --- |

c)

prawidłową interpretację wyniku działania systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka, biorąc pod uwagę w szczególności cechy systemu oraz dostępne narzędzia i metody interpretacji;

| d) | podjęcie decyzji, w każdej konkretnej sytuacji, o niekorzystaniu z systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka lub w inny sposób zignorowanie, ręczną zmianę lub odwrócenie wyniku działania systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka; |
| --- | --- |

d)

podjęcie decyzji, w każdej konkretnej sytuacji, o niekorzystaniu z systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka lub w inny sposób zignorowanie, ręczną zmianę lub odwrócenie wyniku działania systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka;

| d) | podjęcie decyzji, w każdej konkretnej sytuacji, o niekorzystaniu z systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka lub w inny sposób zignorowanie, ręczną zmianę lub odwrócenie wyniku działania systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka; |
| --- | --- |

d)

podjęcie decyzji, w każdej konkretnej sytuacji, o niekorzystaniu z systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka lub w inny sposób zignorowanie, ręczną zmianę lub odwrócenie wyniku działania systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka;

| e) | ingerowanie w działanie systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka lub przerwanie działania systemu za pomocą przycisku „stop” lub podobnej procedury. |
| --- | --- |

e)

ingerowanie w działanie systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka lub przerwanie działania systemu za pomocą przycisku „stop” lub podobnej procedury.

| e) | ingerowanie w działanie systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka lub przerwanie działania systemu za pomocą przycisku „stop” lub podobnej procedury. |
| --- | --- |

e)

ingerowanie w działanie systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka lub przerwanie działania systemu za pomocą przycisku „stop” lub podobnej procedury.

Uzasadnienie

Uzasadnienie

Istnieje kilka form stronniczości, które mogą być problematyczne. Należą do nich: uprzedzenia projektanta lub użytkownika do systemu AI (social bias), uprzedzenia dotyczące tego, czy wdrożony system AI jest odpowiednim rozwiązaniem problemu (techno bias) oraz statystyczne formy stronniczości.

Poprawka 21

Poprawka 21

Artykuł 14 – nowy ustęp po ustępie 5

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| | Wszelkie decyzje podejmowane przez systemy sztucznej inteligencji, o których mowa w załączniku III pkt 5 lit. a) i b), muszą być uzależnione od interwencji człowieka i oparte na starannym procesie decyzyjnym. Należy zapewnić kontakty międzyludzkie przy podejmowaniu tych decyzji. |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

Wszelkie decyzje podejmowane przez systemy sztucznej inteligencji, o których mowa w załączniku III pkt 5 lit. a) i b), muszą być uzależnione od interwencji człowieka i oparte na starannym procesie decyzyjnym. Należy zapewnić kontakty międzyludzkie przy podejmowaniu tych decyzji.

Wszelkie decyzje podejmowane przez systemy sztucznej inteligencji, o których mowa w załączniku III pkt 5 lit. a) i b), muszą być uzależnione od interwencji człowieka i oparte na starannym procesie decyzyjnym. Należy zapewnić kontakty międzyludzkie przy podejmowaniu tych decyzji.

Uzasadnienie

Uzasadnienie

Art. 14 dotyczy wyłącznie nadzoru ludzkiego nad systemami sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka. W odniesieniu do decyzji podejmowanych przez władze publiczne należy podkreślić, że gwarantuje się interwencję człowieka, kontakt i poszanowanie procedur.

Poprawka 22

Poprawka 22

Artykuł 17 ust. 1, dodać dwie litery po lit. m)

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| Dostawcy systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka wprowadzają system zarządzania jakością, który zapewnia zgodność z niniejszym rozporządzeniem. System ten dokumentuje się w systematyczny i uporządkowany sposób w formie pisemnych polityk, procedur i instrukcji oraz obejmuje on co najmniej następujące aspekty: | Dostawcy systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka wprowadzają system zarządzania jakością, który zapewnia zgodność z niniejszym rozporządzeniem. System ten dokumentuje się w systematyczny i uporządkowany sposób w formie pisemnych polityk, procedur i instrukcji oraz obejmuje on co najmniej następujące aspekty: |
| a) | strategię zgodności regulacyjnej, w tym zgodności z procedurami oceny zgodności i procedurami zarządzania zmianami w systemie sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka; |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

Dostawcy systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka wprowadzają system zarządzania jakością, który zapewnia zgodność z niniejszym rozporządzeniem. System ten dokumentuje się w systematyczny i uporządkowany sposób w formie pisemnych polityk, procedur i instrukcji oraz obejmuje on co najmniej następujące aspekty:

Dostawcy systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka wprowadzają system zarządzania jakością, który zapewnia zgodność z niniejszym rozporządzeniem. System ten dokumentuje się w systematyczny i uporządkowany sposób w formie pisemnych polityk, procedur i instrukcji oraz obejmuje on co najmniej następujące aspekty:

a)

strategię zgodności regulacyjnej, w tym zgodności z procedurami oceny zgodności i procedurami zarządzania zmianami w systemie sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka;

| a) | strategię zgodności regulacyjnej, w tym zgodności z procedurami oceny zgodności i procedurami zarządzania zmianami w systemie sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka; |
| --- | --- |

a)

strategię zgodności regulacyjnej, w tym zgodności z procedurami oceny zgodności i procedurami zarządzania zmianami w systemie sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka;

| b) | techniki, procedury i systematyczne działania, które należy stosować na potrzeby projektowania oraz kontroli i weryfikacji projektu systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka; |
| --- | --- |

b)

techniki, procedury i systematyczne działania, które należy stosować na potrzeby projektowania oraz kontroli i weryfikacji projektu systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka;

| b) | techniki, procedury i systematyczne działania, które należy stosować na potrzeby projektowania oraz kontroli i weryfikacji projektu systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka; |
| --- | --- |

b)

techniki, procedury i systematyczne działania, które należy stosować na potrzeby projektowania oraz kontroli i weryfikacji projektu systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka;

| c) | techniki, procedury i systematyczne działania, które należy stosować na potrzeby opracowywania, kontroli jakości i zapewniania jakości systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka; |
| --- | --- |

c)

techniki, procedury i systematyczne działania, które należy stosować na potrzeby opracowywania, kontroli jakości i zapewniania jakości systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka;

| c) | techniki, procedury i systematyczne działania, które należy stosować na potrzeby opracowywania, kontroli jakości i zapewniania jakości systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka; |
| --- | --- |

c)

techniki, procedury i systematyczne działania, które należy stosować na potrzeby opracowywania, kontroli jakości i zapewniania jakości systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka;

| d) | procedury badania, testowania i walidacji, które należy przeprowadzić przed rozpoczęciem opracowywania systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka, w trakcie tego procesu i po jego zakończeniu, oraz częstotliwość, z jaką mają być przeprowadzane; |
| --- | --- |

d)

procedury badania, testowania i walidacji, które należy przeprowadzić przed rozpoczęciem opracowywania systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka, w trakcie tego procesu i po jego zakończeniu, oraz częstotliwość, z jaką mają być przeprowadzane;

| d) | procedury badania, testowania i walidacji, które należy przeprowadzić przed rozpoczęciem opracowywania systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka, w trakcie tego procesu i po jego zakończeniu, oraz częstotliwość, z jaką mają być przeprowadzane; |
| --- | --- |

d)

procedury badania, testowania i walidacji, które należy przeprowadzić przed rozpoczęciem opracowywania systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka, w trakcie tego procesu i po jego zakończeniu, oraz częstotliwość, z jaką mają być przeprowadzane;

| e) | specyfikacje techniczne, w tym normy, jakie należy stosować, a w przypadku gdy nie stosuje się w pełni odpowiednich norm zharmonizowanych, środki, jakie należy zastosować w celu zapewnienia zgodności systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka z wymogami określonymi w rozdziale 2 niniejszego tytułu; |
| --- | --- |

e)

specyfikacje techniczne, w tym normy, jakie należy stosować, a w przypadku gdy nie stosuje się w pełni odpowiednich norm zharmonizowanych, środki, jakie należy zastosować w celu zapewnienia zgodności systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka z wymogami określonymi w rozdziale 2 niniejszego tytułu;

| e) | specyfikacje techniczne, w tym normy, jakie należy stosować, a w przypadku gdy nie stosuje się w pełni odpowiednich norm zharmonizowanych, środki, jakie należy zastosować w celu zapewnienia zgodności systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka z wymogami określonymi w rozdziale 2 niniejszego tytułu; |
| --- | --- |

e)

specyfikacje techniczne, w tym normy, jakie należy stosować, a w przypadku gdy nie stosuje się w pełni odpowiednich norm zharmonizowanych, środki, jakie należy zastosować w celu zapewnienia zgodności systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka z wymogami określonymi w rozdziale 2 niniejszego tytułu;

| f) | systemy i procedury zarządzania danymi, w tym gromadzenia danych, analizy danych, etykietowania danych, przechowywania danych, filtrowania danych, eksploracji danych, agregacji danych, zatrzymywania danych i wszelkich innych operacji dotyczących danych, które przeprowadza się przed wprowadzeniem do obrotu lub oddaniem do użytku systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka i do celów wprowadzenia ich do obrotu lub oddania ich do użytku; |
| --- | --- |

f)

systemy i procedury zarządzania danymi, w tym gromadzenia danych, analizy danych, etykietowania danych, przechowywania danych, filtrowania danych, eksploracji danych, agregacji danych, zatrzymywania danych i wszelkich innych operacji dotyczących danych, które przeprowadza się przed wprowadzeniem do obrotu lub oddaniem do użytku systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka i do celów wprowadzenia ich do obrotu lub oddania ich do użytku;

| f) | systemy i procedury zarządzania danymi, w tym gromadzenia danych, analizy danych, etykietowania danych, przechowywania danych, filtrowania danych, eksploracji danych, agregacji danych, zatrzymywania danych i wszelkich innych operacji dotyczących danych, które przeprowadza się przed wprowadzeniem do obrotu lub oddaniem do użytku systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka i do celów wprowadzenia ich do obrotu lub oddania ich do użytku; |
| --- | --- |

f)

systemy i procedury zarządzania danymi, w tym gromadzenia danych, analizy danych, etykietowania danych, przechowywania danych, filtrowania danych, eksploracji danych, agregacji danych, zatrzymywania danych i wszelkich innych operacji dotyczących danych, które przeprowadza się przed wprowadzeniem do obrotu lub oddaniem do użytku systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka i do celów wprowadzenia ich do obrotu lub oddania ich do użytku;

| g) | system zarządzania ryzykiem, o którym mowa w art. 9; |
| --- | --- |

g)

system zarządzania ryzykiem, o którym mowa w art. 9;

| g) | system zarządzania ryzykiem, o którym mowa w art. 9; |
| --- | --- |

g)

system zarządzania ryzykiem, o którym mowa w art. 9;

| h) | ustanowienie, wdrożenie i utrzymanie systemu monitorowania po wprowadzeniu do obrotu, zgodnie z art. 61; |
| --- | --- |

h)

ustanowienie, wdrożenie i utrzymanie systemu monitorowania po wprowadzeniu do obrotu, zgodnie z art. 61;

| h) | ustanowienie, wdrożenie i utrzymanie systemu monitorowania po wprowadzeniu do obrotu, zgodnie z art. 61; |
| --- | --- |

h)

ustanowienie, wdrożenie i utrzymanie systemu monitorowania po wprowadzeniu do obrotu, zgodnie z art. 61;

| i) | procedury związane ze zgłaszaniem poważnych incydentów i nieprawidłowego działania zgodnie z art. 62; |
| --- | --- |

i)

procedury związane ze zgłaszaniem poważnych incydentów i nieprawidłowego działania zgodnie z art. 62;

| i) | procedury związane ze zgłaszaniem poważnych incydentów i nieprawidłowego działania zgodnie z art. 62; |
| --- | --- |

i)

procedury związane ze zgłaszaniem poważnych incydentów i nieprawidłowego działania zgodnie z art. 62;

| j) | obsługę komunikacji z właściwymi organami krajowymi, właściwymi organami, w tym sektorowymi, zapewniającymi lub wspierającymi dostęp do danych, jednostkami notyfikowanymi, innymi operatorami, klientami lub innymi zainteresowanymi stronami; |
| --- | --- |

j)

obsługę komunikacji z właściwymi organami krajowymi, właściwymi organami, w tym sektorowymi, zapewniającymi lub wspierającymi dostęp do danych, jednostkami notyfikowanymi, innymi operatorami, klientami lub innymi zainteresowanymi stronami;

| j) | obsługę komunikacji z właściwymi organami krajowymi, właściwymi organami, w tym sektorowymi, zapewniającymi lub wspierającymi dostęp do danych, jednostkami notyfikowanymi, innymi operatorami, klientami lub innymi zainteresowanymi stronami; |
| --- | --- |

j)

obsługę komunikacji z właściwymi organami krajowymi, właściwymi organami, w tym sektorowymi, zapewniającymi lub wspierającymi dostęp do danych, jednostkami notyfikowanymi, innymi operatorami, klientami lub innymi zainteresowanymi stronami;

| k) | systemy i procedury ewidencjonowania wszelkiej istotnej dokumentacji i wszelkich istotnych informacji; |
| --- | --- |

k)

systemy i procedury ewidencjonowania wszelkiej istotnej dokumentacji i wszelkich istotnych informacji;

| k) | systemy i procedury ewidencjonowania wszelkiej istotnej dokumentacji i wszelkich istotnych informacji; |
| --- | --- |

k)

systemy i procedury ewidencjonowania wszelkiej istotnej dokumentacji i wszelkich istotnych informacji;

| l) | zarządzanie zasobami, w tym środki związane z bezpieczeństwem dostaw; |
| --- | --- |

l)

zarządzanie zasobami, w tym środki związane z bezpieczeństwem dostaw;

| l) | zarządzanie zasobami, w tym środki związane z bezpieczeństwem dostaw; |
| --- | --- |

l)

zarządzanie zasobami, w tym środki związane z bezpieczeństwem dostaw;

| m) | ramy odpowiedzialności służące określeniu obowiązków kierownictwa i pozostałego personelu w odniesieniu do wszystkich aspektów wymienionych w niniejszym ustępie. |
| --- | --- |

m)

ramy odpowiedzialności służące określeniu obowiązków kierownictwa i pozostałego personelu w odniesieniu do wszystkich aspektów wymienionych w niniejszym ustępie.

| m) | ramy odpowiedzialności służące określeniu obowiązków kierownictwa i pozostałego personelu w odniesieniu do wszystkich aspektów wymienionych w niniejszym ustępie; |
| --- | --- |

m)

ramy odpowiedzialności służące określeniu obowiązków kierownictwa i pozostałego personelu w odniesieniu do wszystkich aspektów wymienionych w niniejszym ustępie;

| n) | środki mające na celu zapobieganie nieuzasadnionej dyskryminacji ze względu na płeć, pochodzenie etniczne, religię lub przekonania, niepełnosprawność, wiek, orientację seksualną lub jakiekolwiek inne przyczyny; |
| --- | --- |

n)

n)

środki mające na celu zapobieganie nieuzasadnionej dyskryminacji ze względu na płeć, pochodzenie etniczne, religię lub przekonania, niepełnosprawność, wiek, orientację seksualną lub jakiekolwiek inne przyczyny;

środki mające na celu zapobieganie nieuzasadnionej dyskryminacji ze względu na płeć, pochodzenie etniczne, religię lub przekonania, niepełnosprawność, wiek, orientację seksualną lub jakiekolwiek inne przyczyny;

| o) | wyjaśnienie, w jaki sposób kwestie etyczne zostały uwzględnione przy projektowaniu systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka. |
| --- | --- |

o)

o)

wyjaśnienie, w jaki sposób kwestie etyczne zostały uwzględnione przy projektowaniu systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka.

wyjaśnienie, w jaki sposób kwestie etyczne zostały uwzględnione przy projektowaniu systemu sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka.

Uzasadnienie

Uzasadnienie

W dodanym tekście podkreśla się, że włączenie społeczne i walka z nieuzasadnioną dyskryminacją powinny być ważnymi elementami systemu jakości.

System musi spełniać wartości etyczne, które użytkownik systemu AI chce przypisać temu systemowi lub co do których dostawca może w sposób uzasadniony oczekiwać, że ich spełnienie będzie wymagane od systemu AI wysokiego ryzyka. Dostawca musi być w stanie wyjaśnić, w jaki sposób wziął to pod uwagę.

Poprawka 23

Poprawka 23

Artykuł 19 ustęp 1

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| Dostawcy systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka zapewniają, aby ich systemy poddawano odpowiedniej procedurze oceny zgodności zgodnie z art. 43 przed wprowadzeniem ich do obrotu lub oddaniem ich do użytku. W przypadku wykazania zgodności systemów sztucznej inteligencji z wymogami ustanowionymi w rozdziale 2 niniejszego tytułu w wyniku wspomnianej oceny zgodności dostawcy sporządzają deklarację zgodności UE zgodnie z art. 48 i umieszczają oznakowanie zgodności CE zgodnie z art. 49. | Dostawcy systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka zapewniają, aby ich systemy poddawano odpowiedniej procedurze oceny zgodności zgodnie z art. 43 przed wprowadzeniem ich do obrotu lub oddaniem ich do użytku. W przypadku wykazania zgodności systemów sztucznej inteligencji z wymogami ustanowionymi w rozdziale 2 niniejszego tytułu w wyniku wspomnianej oceny zgodności dostawcy sporządzają deklarację zgodności UE zgodnie z art. 48 i umieszczają oznakowanie zgodności CE zgodnie z art. 49.
  Dostawca systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka publikuje deklarację zgodności UE oraz streszczenie oceny zgodności w miejscu publicznie dostępnym. |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

Dostawcy systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka zapewniają, aby ich systemy poddawano odpowiedniej procedurze oceny zgodności zgodnie z art. 43 przed wprowadzeniem ich do obrotu lub oddaniem ich do użytku. W przypadku wykazania zgodności systemów sztucznej inteligencji z wymogami ustanowionymi w rozdziale 2 niniejszego tytułu w wyniku wspomnianej oceny zgodności dostawcy sporządzają deklarację zgodności UE zgodnie z art. 48 i umieszczają oznakowanie zgodności CE zgodnie z art. 49.

Dostawcy systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka zapewniają, aby ich systemy poddawano odpowiedniej procedurze oceny zgodności zgodnie z art. 43 przed wprowadzeniem ich do obrotu lub oddaniem ich do użytku. W przypadku wykazania zgodności systemów sztucznej inteligencji z wymogami ustanowionymi w rozdziale 2 niniejszego tytułu w wyniku wspomnianej oceny zgodności dostawcy sporządzają deklarację zgodności UE zgodnie z art. 48 i umieszczają oznakowanie zgodności CE zgodnie z art. 49.
  Dostawca systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka publikuje deklarację zgodności UE oraz streszczenie oceny zgodności w miejscu publicznie dostępnym.

Dostawca systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka publikuje deklarację zgodności UE oraz streszczenie oceny zgodności w miejscu publicznie dostępnym.

Uzasadnienie

Uzasadnienie

W celu wzmocnienia ekosystemu zaufania do systemów AI, dostawcy systemów AI wysokiego ryzyka powinni wykazywać się otwartością. Opinia publiczna powinna zatem mieć możliwość sprawdzenia, czy ocena zgodności została właściwie przeprowadzona zgodnie z przepisami rozporządzenia.

Poprawka 24

Poprawka 24

Artykuł 29 nowy ustęp po ustępie 6

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| | Użytkownicy systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka są odpowiedzialni za dokonanie oceny etycznej przed wprowadzeniem systemu do obrotu. Są w stanie wyjaśnić ewentualny wpływ wdrożenia technologii na ludzi i społeczeństwo. Określają zamierzony cel wdrożenia systemu sztucznej inteligencji, wartości nadrzędne i sposób wyważenia tych wartości oraz sposób, w jaki wartości te zostały wyważone i wdrożone lub nie do systemu. Oceniają rzeczywisty wpływ systemu na ludzi i społeczeństwo w całym cyklu życia systemu sztucznej inteligencji. |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

Użytkownicy systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka są odpowiedzialni za dokonanie oceny etycznej przed wprowadzeniem systemu do obrotu. Są w stanie wyjaśnić ewentualny wpływ wdrożenia technologii na ludzi i społeczeństwo. Określają zamierzony cel wdrożenia systemu sztucznej inteligencji, wartości nadrzędne i sposób wyważenia tych wartości oraz sposób, w jaki wartości te zostały wyważone i wdrożone lub nie do systemu. Oceniają rzeczywisty wpływ systemu na ludzi i społeczeństwo w całym cyklu życia systemu sztucznej inteligencji.

Użytkownicy systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka są odpowiedzialni za dokonanie oceny etycznej przed wprowadzeniem systemu do obrotu. Są w stanie wyjaśnić ewentualny wpływ wdrożenia technologii na ludzi i społeczeństwo. Określają zamierzony cel wdrożenia systemu sztucznej inteligencji, wartości nadrzędne i sposób wyważenia tych wartości oraz sposób, w jaki wartości te zostały wyważone i wdrożone lub nie do systemu. Oceniają rzeczywisty wpływ systemu na ludzi i społeczeństwo w całym cyklu życia systemu sztucznej inteligencji.

Uzasadnienie

Uzasadnienie

Etyka jest szerokim pojęciem. Istnieje wiele sposobów stosowania etyki technologicznej, zarówno pod względem teoretycznych uzasadnień, jak i konkretnych metod, narzędzi i wartości projektowych. Wartości są kwestiami uznawanymi za ważne przez niektóre grupy ludzi. Mogą być bardziej konkretne lub bardziej koncepcyjne Ważne jest utrzymanie otwartego zakresu wartości moralnych, które ewentualnie należało będzie wdrożyć, oraz dalsza ocena cyklu życia systemu AI.

Poprawka 25

Poprawka 25

Artykuł 52 ustęp 1

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| Dostawcy zapewniają, aby systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wchodzenia w interakcję z osobami fizycznymi projektowano i opracowywano w taki sposób, aby osoby fizyczne były informowane o tym, że prowadzą interakcję z systemem sztucznej inteligencji
  , chyba że okoliczności i kontekst korzystania z systemu jednoznacznie na to wskazują
  . Obowiązek ten nie ma zastosowania do systemów sztucznej inteligencji zatwierdzonych z mocy prawa do celów wykrywania przestępstw, przeciwdziałania przestępstwom, prowadzenia dochodzeń/śledztw w związku z przestępstwami i ścigania ich sprawców, chyba że systemy te udostępnia się ogółowi społeczeństwa na potrzeby składania zawiadomień o popełnieniu przestępstwa. | Dostawcy zapewniają, aby systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wchodzenia w interakcję z osobami fizycznymi projektowano i opracowywano w taki sposób, aby osoby fizyczne były informowane o tym, że prowadzą interakcję z systemem sztucznej inteligencji. Obowiązek ten nie ma zastosowania do systemów sztucznej inteligencji zatwierdzonych z mocy prawa do celów wykrywania przestępstw, przeciwdziałania przestępstwom, prowadzenia dochodzeń/śledztw w związku z przestępstwami i ścigania ich sprawców, chyba że systemy te udostępnia się ogółowi społeczeństwa na potrzeby składania zawiadomień o popełnieniu przestępstwa.
  Paleta wyboru i status prawny osób fizycznych prowadzących interakcję z systemami sztucznej inteligencji nie powinny być ograniczone przez tę interakcję. |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

Dostawcy zapewniają, aby systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wchodzenia w interakcję z osobami fizycznymi projektowano i opracowywano w taki sposób, aby osoby fizyczne były informowane o tym, że prowadzą interakcję z systemem sztucznej inteligencji
  , chyba że okoliczności i kontekst korzystania z systemu jednoznacznie na to wskazują
  . Obowiązek ten nie ma zastosowania do systemów sztucznej inteligencji zatwierdzonych z mocy prawa do celów wykrywania przestępstw, przeciwdziałania przestępstwom, prowadzenia dochodzeń/śledztw w związku z przestępstwami i ścigania ich sprawców, chyba że systemy te udostępnia się ogółowi społeczeństwa na potrzeby składania zawiadomień o popełnieniu przestępstwa.

, chyba że okoliczności i kontekst korzystania z systemu jednoznacznie na to wskazują

Dostawcy zapewniają, aby systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wchodzenia w interakcję z osobami fizycznymi projektowano i opracowywano w taki sposób, aby osoby fizyczne były informowane o tym, że prowadzą interakcję z systemem sztucznej inteligencji. Obowiązek ten nie ma zastosowania do systemów sztucznej inteligencji zatwierdzonych z mocy prawa do celów wykrywania przestępstw, przeciwdziałania przestępstwom, prowadzenia dochodzeń/śledztw w związku z przestępstwami i ścigania ich sprawców, chyba że systemy te udostępnia się ogółowi społeczeństwa na potrzeby składania zawiadomień o popełnieniu przestępstwa.
  Paleta wyboru i status prawny osób fizycznych prowadzących interakcję z systemami sztucznej inteligencji nie powinny być ograniczone przez tę interakcję.

Paleta wyboru i status prawny osób fizycznych prowadzących interakcję z systemami sztucznej inteligencji nie powinny być ograniczone przez tę interakcję.

Uzasadnienie

Uzasadnienie

W przypadku, gdy artefakty technologiczne są wykorzystywane jako środek interakcji z osobami fizycznymi, może istnieć ryzyko ograniczenia wyborów osób fizycznych wchodzących w interakcję z tymi artefaktami. Osoby fizyczne powinny być zawsze należycie informowane o każdym przypadku interakcji z systemami sztucznej inteligencji i nie powinno to być przedmiotem interpretacji danej sytuacji. Ich prawa powinny być zawsze zagwarantowane w interakcjach z systemami AI.

Poprawka 26

Poprawka 26

Artykuł 57 ustęp 1

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| W skład Rady wchodzą krajowe organy nadzorcze reprezentowane przez osobę stojącą na czele danego organu lub równoważnego wysokiego rangą urzędnika danego organu oraz Europejski Inspektor Ochrony Danych. Inne organy krajowe mogą być zapraszane na posiedzenia Rady, na których omawia się istotne dla nich kwestie. | W skład Rady wchodzą krajowe organy nadzorcze reprezentowane przez osobę stojącą na czele danego organu lub równoważnego wysokiego rangą urzędnika danego organu oraz Europejski Inspektor Ochrony Danych. Inne organy krajowe
  , regionalne i lokalne
  mogą być zapraszane na posiedzenia Rady, na których omawia się istotne dla nich kwestie. |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

W skład Rady wchodzą krajowe organy nadzorcze reprezentowane przez osobę stojącą na czele danego organu lub równoważnego wysokiego rangą urzędnika danego organu oraz Europejski Inspektor Ochrony Danych. Inne organy krajowe mogą być zapraszane na posiedzenia Rady, na których omawia się istotne dla nich kwestie.

W skład Rady wchodzą krajowe organy nadzorcze reprezentowane przez osobę stojącą na czele danego organu lub równoważnego wysokiego rangą urzędnika danego organu oraz Europejski Inspektor Ochrony Danych. Inne organy krajowe
  , regionalne i lokalne
  mogą być zapraszane na posiedzenia Rady, na których omawia się istotne dla nich kwestie.

, regionalne i lokalne

Uzasadnienie

Uzasadnienie

Władze lokalne i regionalne muszą również mieć możliwość udziału w monitorowaniu systemów AI i składania sprawozdań z ich wdrażania w terenie.

Poprawka 27

Poprawka 27

Artykuł 58

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| Udzielając Komisji porad i wsparcia zgodnie z art. 56 ust. 2, Rada w szczególności: | Udzielając Komisji porad i wsparcia zgodnie z art. 56 ust. 2, Rada w szczególności: |
| a) | gromadzi wiedzę fachową i najlepsze praktyki i udostępnia je państwom członkowskim; |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

Udzielając Komisji porad i wsparcia zgodnie z art. 56 ust. 2, Rada w szczególności:

Udzielając Komisji porad i wsparcia zgodnie z art. 56 ust. 2, Rada w szczególności:

a)

gromadzi wiedzę fachową i najlepsze praktyki i udostępnia je państwom członkowskim;

| a) | gromadzi wiedzę fachową i najlepsze praktyki i udostępnia je państwom członkowskim
  , władzom regionalnym i lokalnym
  ; |
| --- | --- |

a)

gromadzi wiedzę fachową i najlepsze praktyki i udostępnia je państwom członkowskim
  , władzom regionalnym i lokalnym
  ;

, władzom regionalnym i lokalnym

| b) | wnosi wkład w wypracowywanie jednolitych praktyk administracyjnych w państwach członkowskich, w tym praktyk w zakresie funkcjonowania piaskownic regulacyjnych, o których mowa w art. 53; |
| --- | --- |

b)

wnosi wkład w wypracowywanie jednolitych praktyk administracyjnych w państwach członkowskich, w tym praktyk w zakresie funkcjonowania piaskownic regulacyjnych, o których mowa w art. 53;

| b) | wnosi wkład w wypracowywanie jednolitych praktyk administracyjnych w państwach członkowskich, w tym praktyk w zakresie funkcjonowania piaskownic regulacyjnych, o których mowa w art. 53; |
| --- | --- |

b)

wnosi wkład w wypracowywanie jednolitych praktyk administracyjnych w państwach członkowskich, w tym praktyk w zakresie funkcjonowania piaskownic regulacyjnych, o których mowa w art. 53;

| c) | wydaje opinie, zalecenia lub pisemne uwagi dotyczące kwestii związanych z wdrażaniem niniejszego rozporządzenia, w szczególności: |
| --- | --- |

c)

wydaje opinie, zalecenia lub pisemne uwagi dotyczące kwestii związanych z wdrażaniem niniejszego rozporządzenia, w szczególności:

| c) | wydaje opinie, zalecenia lub pisemne uwagi dotyczące kwestii związanych z wdrażaniem niniejszego rozporządzenia, w szczególności: |
| --- | --- |

c)

wydaje opinie, zalecenia lub pisemne uwagi dotyczące kwestii związanych z wdrażaniem niniejszego rozporządzenia, w szczególności:

| | (i) | w kwestii specyfikacji technicznych lub istniejących norm dotyczących wymogów ustanowionych w tytule III rozdział 2, |
| --- | --- | --- |

(i)

w kwestii specyfikacji technicznych lub istniejących norm dotyczących wymogów ustanowionych w tytule III rozdział 2,

| (ii) | w kwestii stosowania norm zharmonizowanych lub wspólnych specyfikacji, o których mowa w art. 40 i 41, |
| --- | --- |

(ii)

w kwestii stosowania norm zharmonizowanych lub wspólnych specyfikacji, o których mowa w art. 40 i 41,

| (iii) | w kwestii sporządzania wytycznych, z uwzględnieniem wytycznych dotyczących ustalania wysokości administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w art. 71. |
| --- | --- |

(iii)

w kwestii sporządzania wytycznych, z uwzględnieniem wytycznych dotyczących ustalania wysokości administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w art. 71.

| | (i) | w kwestii specyfikacji technicznych lub istniejących norm dotyczących wymogów ustanowionych w tytule III rozdział 2, |
| --- | --- | --- |

(i)

w kwestii specyfikacji technicznych lub istniejących norm dotyczących wymogów ustanowionych w tytule III rozdział 2,

| (ii) | w kwestii stosowania norm zharmonizowanych lub wspólnych specyfikacji, o których mowa w art. 40 i 41, |
| --- | --- |

(ii)

w kwestii stosowania norm zharmonizowanych lub wspólnych specyfikacji, o których mowa w art. 40 i 41,

| (iii) | w kwestii sporządzania wytycznych, z uwzględnieniem wytycznych dotyczących ustalania wysokości administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w art. 71. |
| --- | --- |

(iii)

w kwestii sporządzania wytycznych, z uwzględnieniem wytycznych dotyczących ustalania wysokości administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w art. 71.

Uzasadnienie

Uzasadnienie

Władze lokalne i regionalne znajdują się najbliżej lokalnych mieszkańców i gospodarek. Należy im wyraźnie przydzielić dobrą pozycję, jeśli chodzi o dzielenie się wiedzą.

Poprawka 28

Poprawka 28

Artykuł 59 ustęp 1

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| Każde państwo członkowskie ustanawia lub wyznacza właściwe organy krajowe na potrzeby zapewnienia stosowania i wdrażania niniejszego rozporządzenia. Właściwe organy krajowe organizuje się w sposób gwarantujący obiektywizm i bezstronność podejmowanych przez nie działań i wykonywanych przez nie zadań. | Każde państwo członkowskie ustanawia lub wyznacza właściwe organy krajowe na potrzeby zapewnienia stosowania i wdrażania niniejszego rozporządzenia. Właściwe organy krajowe organizuje się w sposób gwarantujący obiektywizm i bezstronność podejmowanych przez nie działań i wykonywanych przez nie zadań.
  Władze lokalne i regionalne są uprawnione do wykonywania zadań w zakresie nadzoru lub egzekwowania przepisów, jeśli państwo członkowskie uzna to za stosowne. |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

Każde państwo członkowskie ustanawia lub wyznacza właściwe organy krajowe na potrzeby zapewnienia stosowania i wdrażania niniejszego rozporządzenia. Właściwe organy krajowe organizuje się w sposób gwarantujący obiektywizm i bezstronność podejmowanych przez nie działań i wykonywanych przez nie zadań.

Każde państwo członkowskie ustanawia lub wyznacza właściwe organy krajowe na potrzeby zapewnienia stosowania i wdrażania niniejszego rozporządzenia. Właściwe organy krajowe organizuje się w sposób gwarantujący obiektywizm i bezstronność podejmowanych przez nie działań i wykonywanych przez nie zadań.
  Władze lokalne i regionalne są uprawnione do wykonywania zadań w zakresie nadzoru lub egzekwowania przepisów, jeśli państwo członkowskie uzna to za stosowne.

Władze lokalne i regionalne są uprawnione do wykonywania zadań w zakresie nadzoru lub egzekwowania przepisów, jeśli państwo członkowskie uzna to za stosowne.

Uzasadnienie

Uzasadnienie

Aby zapewnić wykonalność rozporządzenia oraz określonych ram nadzoru lub egzekwowania przepisów, państwo członkowskie powinno być w stanie powierzyć, w stosownych przypadkach i w miarę możliwości, władzom lokalnym i regionalnym zadania związane z nadzorem lub egzekwowaniem przepisów. W tym kontekście władze lokalne i regionalne muszą otrzymać wsparcie i szkolenia, aby były w pełni uprawnione do wykonywania zadań w zakresie nadzoru lub egzekwowania przepisów.

Poprawka 29

Poprawka 29

Artykuł 69 ustęp 3

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| Kodeksy postępowania mogą być opracowywane przez poszczególnych dostawców systemów sztucznej inteligencji lub przez reprezentujące ich organizacje bądź przez obie te grupy, w tym z udziałem użytkowników i wszelkich zainteresowanych stron oraz reprezentujących je organizacji. Kodeksy postępowania mogą obejmować jeden lub większą liczbę systemów sztucznej inteligencji, mając na uwadze podobieństwa w przeznaczeniu danych systemów. | Kodeksy postępowania mogą być opracowywane przez
  władze krajowe, lokalne lub regionalne,
  poszczególnych dostawców systemów sztucznej inteligencji lub przez reprezentujące ich organizacje bądź przez obie te grupy, w tym z udziałem użytkowników i wszelkich zainteresowanych stron oraz reprezentujących je organizacji. Kodeksy postępowania mogą obejmować jeden lub większą liczbę systemów sztucznej inteligencji, mając na uwadze podobieństwa w przeznaczeniu danych systemów. |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

Kodeksy postępowania mogą być opracowywane przez poszczególnych dostawców systemów sztucznej inteligencji lub przez reprezentujące ich organizacje bądź przez obie te grupy, w tym z udziałem użytkowników i wszelkich zainteresowanych stron oraz reprezentujących je organizacji. Kodeksy postępowania mogą obejmować jeden lub większą liczbę systemów sztucznej inteligencji, mając na uwadze podobieństwa w przeznaczeniu danych systemów.

Kodeksy postępowania mogą być opracowywane przez
  władze krajowe, lokalne lub regionalne,
  poszczególnych dostawców systemów sztucznej inteligencji lub przez reprezentujące ich organizacje bądź przez obie te grupy, w tym z udziałem użytkowników i wszelkich zainteresowanych stron oraz reprezentujących je organizacji. Kodeksy postępowania mogą obejmować jeden lub większą liczbę systemów sztucznej inteligencji, mając na uwadze podobieństwa w przeznaczeniu danych systemów.

władze krajowe, lokalne lub regionalne,

Uzasadnienie

Uzasadnienie

Władzom krajowym, lokalnym i regionalnym należy przyznać uprawnienia do sporządzania kodeksów postępowania dla opracowywanych lub stosowanych przez nie systemów AI.

Poprawka 30

Poprawka 30

ZAŁĄCZNIK I – Techniki i podejścia z zakresu sztucznej inteligencji, o których mowa w art. 3 ust. 1

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| | Biorąc pod uwagę obecny stan nauki, sztuczna inteligencja obejmuje następujące techniki i metody: |
| a) | mechanizmy uczenia maszynowego, w tym uczenie nadzorowane, uczenie się maszyn bez nadzoru i uczenie przez wzmacnianie, z wykorzystaniem szerokiej gamy metod, w tym uczenia głębokiego; |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

Biorąc pod uwagę obecny stan nauki, sztuczna inteligencja obejmuje następujące techniki i metody:

Biorąc pod uwagę obecny stan nauki, sztuczna inteligencja obejmuje następujące techniki i metody:

a)

mechanizmy uczenia maszynowego, w tym uczenie nadzorowane, uczenie się maszyn bez nadzoru i uczenie przez wzmacnianie, z wykorzystaniem szerokiej gamy metod, w tym uczenia głębokiego;

| a) | mechanizmy uczenia maszynowego, w tym uczenie nadzorowane, uczenie się maszyn bez nadzoru i uczenie przez wzmacnianie, z wykorzystaniem szerokiej gamy metod, w tym uczenia głębokiego; |
| --- | --- |

a)

mechanizmy uczenia maszynowego, w tym uczenie nadzorowane, uczenie się maszyn bez nadzoru i uczenie przez wzmacnianie, z wykorzystaniem szerokiej gamy metod, w tym uczenia głębokiego;

| b) | metody oparte na logice i wiedzy, w tym reprezentacja wiedzy, indukcyjne programowanie (logiczne), bazy wiedzy, silniki inferencyjne i dedukcyjne, rozumowanie (symboliczne) i systemy ekspertowe; |
| --- | --- |

b)

metody oparte na logice i wiedzy, w tym reprezentacja wiedzy, indukcyjne programowanie (logiczne), bazy wiedzy, silniki inferencyjne i dedukcyjne, rozumowanie (symboliczne) i systemy ekspertowe;

| b) | metody oparte na logice i wiedzy, w tym reprezentacja wiedzy, indukcyjne programowanie (logiczne), bazy wiedzy, silniki inferencyjne i dedukcyjne, rozumowanie (symboliczne) i systemy ekspertowe; |
| --- | --- |

b)

metody oparte na logice i wiedzy, w tym reprezentacja wiedzy, indukcyjne programowanie (logiczne), bazy wiedzy, silniki inferencyjne i dedukcyjne, rozumowanie (symboliczne) i systemy ekspertowe;

| c) | podejścia statystyczne, estymacja bayesowska, metody wyszukiwania i optymalizacji. |
| --- | --- |

c)

podejścia statystyczne, estymacja bayesowska, metody wyszukiwania i optymalizacji.

| c) | podejścia statystyczne, estymacja bayesowska, metody wyszukiwania i optymalizacji. |
| --- | --- |

c)

podejścia statystyczne, estymacja bayesowska, metody wyszukiwania i optymalizacji.

Uzasadnienie

Uzasadnienie

Definicja i wykaz technik AI nie mogą ulegać dezaktualizacji. Wykaz konkretnych technik i podejść stosowanych do rozwoju systemów AI nie powinien być wyczerpujący i musi być jasne, że opiera się on na aktualnej wiedzy naukowej.

Poprawka 31

Poprawka 31

Załącznik III, pkt 1–5

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| Systemy sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka zgodnie z art. 6 ust. 2 to systemy sztucznej inteligencji wymienione w którymkolwiek z poniższych obszarów: | Systemy sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka zgodnie z art. 6 ust. 2 to systemy sztucznej inteligencji wymienione w którymkolwiek z poniższych obszarów: |
| 1. | identyfikacja i kategoryzacja biometryczna osób fizycznych: |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

Systemy sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka zgodnie z art. 6 ust. 2 to systemy sztucznej inteligencji wymienione w którymkolwiek z poniższych obszarów:

Systemy sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka zgodnie z art. 6 ust. 2 to systemy sztucznej inteligencji wymienione w którymkolwiek z poniższych obszarów:

1.

identyfikacja i kategoryzacja biometryczna osób fizycznych:

| 1. | identyfikacja i kategoryzacja biometryczna osób fizycznych: |
| --- | --- |

1.

identyfikacja i kategoryzacja biometryczna osób fizycznych:

| a) | systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do stosowania w celu zdalnej identyfikacji biometrycznej osób fizycznych „w czasie rzeczywistym” i „post factum”; |
| --- | --- |

a)

systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do stosowania w celu zdalnej identyfikacji biometrycznej osób fizycznych „w czasie rzeczywistym” i „post factum”;

| a) | systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do stosowania w celu zdalnej identyfikacji biometrycznej osób fizycznych „w czasie rzeczywistym” i „post factum”; |
| --- | --- |

a)

systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do stosowania w celu zdalnej identyfikacji biometrycznej osób fizycznych „w czasie rzeczywistym” i „post factum”;

| 2. | zarządzanie infrastrukturą krytyczną i jej eksploatacja: |
| --- | --- |

2.

zarządzanie infrastrukturą krytyczną i jej eksploatacja:

| 2. | zarządzanie infrastrukturą krytyczną i jej eksploatacja: |
| --- | --- |

2.

zarządzanie infrastrukturą krytyczną i jej eksploatacja:

| a) | systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do stosowania jako związane z bezpieczeństwem elementy procesów zarządzania i obsługi ruchu drogowego oraz zaopatrzenia w wodę, gaz, ciepło i energię elektryczną; |
| --- | --- |

a)

systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do stosowania jako związane z bezpieczeństwem elementy procesów zarządzania i obsługi ruchu drogowego oraz zaopatrzenia w wodę, gaz, ciepło i energię elektryczną;

| a) | systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do stosowania jako związane z bezpieczeństwem elementy procesów zarządzania i obsługi ruchu drogowego oraz zaopatrzenia w wodę, gaz, ciepło i energię elektryczną
  oraz infrastrukturę telekomunikacyjną, wodociągową i internetową
  ; |
| --- | --- |

a)

systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do stosowania jako związane z bezpieczeństwem elementy procesów zarządzania i obsługi ruchu drogowego oraz zaopatrzenia w wodę, gaz, ciepło i energię elektryczną
  oraz infrastrukturę telekomunikacyjną, wodociągową i internetową
  ;

oraz infrastrukturę telekomunikacyjną, wodociągową i internetową

| 3. | kształcenie i szkolenie zawodowe: |
| --- | --- |

3.

kształcenie i szkolenie zawodowe:

| 3. | kształcenie i szkolenie zawodowe: |
| --- | --- |

3.

kształcenie i szkolenie zawodowe:

| a) | systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do stosowania w celu podejmowania decyzji o dostępie do instytucji edukacyjnych i instytucji szkolenia zawodowego lub nadawania osobom przydziału do tych instytucji; |
| --- | --- |

a)

systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do stosowania w celu podejmowania decyzji o dostępie do instytucji edukacyjnych i instytucji szkolenia zawodowego lub nadawania osobom przydziału do tych instytucji;

| a) | systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do stosowania w celu podejmowania decyzji o dostępie do instytucji edukacyjnych i instytucji szkolenia zawodowego lub nadawania osobom przydziału do tych instytucji; |
| --- | --- |

a)

systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do stosowania w celu podejmowania decyzji o dostępie do instytucji edukacyjnych i instytucji szkolenia zawodowego lub nadawania osobom przydziału do tych instytucji;

| b) | systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do stosowania w celu oceny uczniów w instytucjach edukacyjnych i instytucji szkolenia zawodowego oraz do oceny uczestników egzaminów powszechnie wymaganych w celu przyjęcia do instytucji edukacyjnych; |
| --- | --- |

b)

systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do stosowania w celu oceny uczniów w instytucjach edukacyjnych i instytucji szkolenia zawodowego oraz do oceny uczestników egzaminów powszechnie wymaganych w celu przyjęcia do instytucji edukacyjnych;

| b) | systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do stosowania w celu oceny uczniów w instytucjach edukacyjnych i instytucji szkolenia zawodowego oraz do oceny uczestników egzaminów powszechnie wymaganych w celu przyjęcia do instytucji edukacyjnych; |
| --- | --- |

b)

systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do stosowania w celu oceny uczniów w instytucjach edukacyjnych i instytucji szkolenia zawodowego oraz do oceny uczestników egzaminów powszechnie wymaganych w celu przyjęcia do instytucji edukacyjnych;

| 4. | zatrudnienie, zarządzanie pracownikami i dostęp do samozatrudnienia: |
| --- | --- |

4.

zatrudnienie, zarządzanie pracownikami i dostęp do samozatrudnienia:

| 4. | zatrudnienie, zarządzanie pracownikami i dostęp do samozatrudnienia: |
| --- | --- |

4.

zatrudnienie, zarządzanie pracownikami i dostęp do samozatrudnienia:

| a) | systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wykorzystania w celu rekrutacji lub wyboru osób fizycznych, w szczególności w przypadku informowania o wakatach, selekcji lub filtrowania podań o pracę, oceny kandydatów w trakcie rozmów kwalifikacyjnych lub testów; |
| --- | --- |

a)

systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wykorzystania w celu rekrutacji lub wyboru osób fizycznych, w szczególności w przypadku informowania o wakatach, selekcji lub filtrowania podań o pracę, oceny kandydatów w trakcie rozmów kwalifikacyjnych lub testów;

| a) | systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wykorzystania w celu rekrutacji lub wyboru osób fizycznych, w szczególności w przypadku informowania o wakatach, selekcji lub filtrowania podań o pracę, oceny kandydatów w trakcie rozmów kwalifikacyjnych lub testów; |
| --- | --- |

a)

systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wykorzystania w celu rekrutacji lub wyboru osób fizycznych, w szczególności w przypadku informowania o wakatach, selekcji lub filtrowania podań o pracę, oceny kandydatów w trakcie rozmów kwalifikacyjnych lub testów;

| b) | systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wykorzystania w celu podejmowania decyzji o awansie i rozwiązaniu stosunku pracy, przydzielania zadań oraz monitorowania i oceny wydajności i zachowania osób pozostających w takich stosunkach; |
| --- | --- |

b)

systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wykorzystania w celu podejmowania decyzji o awansie i rozwiązaniu stosunku pracy, przydzielania zadań oraz monitorowania i oceny wydajności i zachowania osób pozostających w takich stosunkach;

| b) | systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wykorzystania w celu podejmowania decyzji o awansie i rozwiązaniu stosunku pracy, przydzielania zadań oraz monitorowania i oceny wydajności i zachowania osób pozostających w takich stosunkach; |
| --- | --- |

b)

systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wykorzystania w celu podejmowania decyzji o awansie i rozwiązaniu stosunku pracy, przydzielania zadań oraz monitorowania i oceny wydajności i zachowania osób pozostających w takich stosunkach;

| 5. | dostęp do podstawowych usług prywatnych oraz usług i świadczeń publicznych, a także korzystanie z nich: |
| --- | --- |

5.

dostęp do podstawowych usług prywatnych oraz usług i świadczeń publicznych, a także korzystanie z nich:

| 5. | dostęp do podstawowych usług prywatnych oraz usług i świadczeń publicznych, a także korzystanie z nich: |
| --- | --- |

5.

dostęp do podstawowych usług prywatnych oraz usług i świadczeń publicznych, a także korzystanie z nich:

| a) | systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wykorzystania przez organy publiczne lub w imieniu organów publicznych w celu
  oceny
  kwalifikowalności osób fizycznych do świadczeń i usług publicznych, jak również w celu przyznawania, ograniczania, unieważniania lub żądania zwrotu takich świadczeń i usług; |
| --- | --- |

a)

systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wykorzystania przez organy publiczne lub w imieniu organów publicznych w celu
  oceny
  kwalifikowalności osób fizycznych do świadczeń i usług publicznych, jak również w celu przyznawania, ograniczania, unieważniania lub żądania zwrotu takich świadczeń i usług;

oceny

| a) | systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wykorzystania przez organy publiczne lub w imieniu organów publicznych w celu
  oceny
  kwalifikowalności osób fizycznych do świadczeń i usług publicznych
  oraz decydowania o niej
  , jak również w celu przyznawania, ograniczania, unieważniania lub żądania zwrotu takich świadczeń i usług; |
| --- | --- |

a)

systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wykorzystania przez organy publiczne lub w imieniu organów publicznych w celu
  oceny
  kwalifikowalności osób fizycznych do świadczeń i usług publicznych
  oraz decydowania o niej
  , jak również w celu przyznawania, ograniczania, unieważniania lub żądania zwrotu takich świadczeń i usług;

oceny

oraz decydowania o niej

| b) | systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wykorzystania w celu
  oceny
  zdolności kredytowej osób fizycznych lub
  ustalenia
  ich punktowej oceny kredytowej, z wyjątkiem systemów sztucznej inteligencji oddawanych do użytku przez drobnych dostawców na ich własny użytek; |
| --- | --- |

b)

systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wykorzystania w celu
  oceny
  zdolności kredytowej osób fizycznych lub
  ustalenia
  ich punktowej oceny kredytowej, z wyjątkiem systemów sztucznej inteligencji oddawanych do użytku przez drobnych dostawców na ich własny użytek;

oceny

ustalenia

| b) | systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wykorzystania w celu
  ustalenia
  zdolności kredytowej osób fizycznych lub ich punktowej oceny kredytowej, z wyjątkiem systemów sztucznej inteligencji oddawanych do użytku przez drobnych dostawców na ich własny użytek; |
| --- | --- |

b)

systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wykorzystania w celu
  ustalenia
  zdolności kredytowej osób fizycznych lub ich punktowej oceny kredytowej, z wyjątkiem systemów sztucznej inteligencji oddawanych do użytku przez drobnych dostawców na ich własny użytek;

ustalenia

| c) | systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wykorzystania w celu wysyłania lub ustalania priorytetów w wysyłaniu służb ratunkowych w sytuacjach kryzysowych, w tym straży pożarnej i pomocy medycznej; |
| --- | --- |

c)

systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wykorzystania w celu wysyłania lub ustalania priorytetów w wysyłaniu służb ratunkowych w sytuacjach kryzysowych, w tym straży pożarnej i pomocy medycznej;

| c) | systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wykorzystania w celu wysyłania lub ustalania priorytetów w wysyłaniu służb ratunkowych w sytuacjach kryzysowych, w tym straży pożarnej i pomocy medycznej; |
| --- | --- |

c)

systemy sztucznej inteligencji przeznaczone do wykorzystania w celu wysyłania lub ustalania priorytetów w wysyłaniu służb ratunkowych w sytuacjach kryzysowych, w tym straży pożarnej i pomocy medycznej;

Uzasadnienie

Uzasadnienie

Infrastruktura telekomunikacyjna, wodociągowa i internetowa stanowią integralną część infrastruktury krytycznej.

Przy kwalifikacji systemów wysokiego ryzyka istotne jest to, czy systemy takie mogą stanowić rzeczywiste zagrożenie dla obywateli. Sama analityczna i teoretyczna ocena roszczeń mieszkańców wobec usług publicznych nie wiąże się z wysokim ryzykiem. Uzupełnienie słowa „ocena” słowem „decydowanie” podkreśla, że ryzyko to jest skutecznie odzwierciedlone w procesie podejmowania decyzji, w szczególności w odniesieniu do mieszkańców.

II.   ZALECENIA POLITYCZNE

ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

Ekosystem doskonałości

Ekosystem doskonałości

| 1. | Podkreśla, że ambicje Komisji, by uczynić UE światowym liderem w zakresie odpowiedzialnego i ukierunkowanego na ludzi rozwoju sztucznej inteligencji, można zrealizować jedynie przy silnej pozycji władz lokalnych i regionalnych. Władze lokalne i regionalne są najlepiej predestynowane do tego, by przyczynić się do stworzenia warunków sprzyjających rozwojowi inwestycji w sztuczną inteligencję w nadchodzących latach oraz do zwiększenia zaufania do sztucznej inteligencji. |
| --- | --- |

1.

Podkreśla, że ambicje Komisji, by uczynić UE światowym liderem w zakresie odpowiedzialnego i ukierunkowanego na ludzi rozwoju sztucznej inteligencji, można zrealizować jedynie przy silnej pozycji władz lokalnych i regionalnych. Władze lokalne i regionalne są najlepiej predestynowane do tego, by przyczynić się do stworzenia warunków sprzyjających rozwojowi inwestycji w sztuczną inteligencję w nadchodzących latach oraz do zwiększenia zaufania do sztucznej inteligencji.

| 2. | Podkreśla, że oprócz zaangażowania władz lokalnych i regionalnych ważne jest zapewnienie im wsparcia i szkoleń w celu zwiększenia ich kompetencji w tej dziedzinie, zwłaszcza że mogą one pełnić funkcje związane z nadzorem lub egzekwowaniem przepisów. |
| --- | --- |

2.

Podkreśla, że oprócz zaangażowania władz lokalnych i regionalnych ważne jest zapewnienie im wsparcia i szkoleń w celu zwiększenia ich kompetencji w tej dziedzinie, zwłaszcza że mogą one pełnić funkcje związane z nadzorem lub egzekwowaniem przepisów.

| 3. | Zauważa, że finansowanie UE będzie dostępne na rozwój sztucznej inteligencji, ale wskazuje na fragmentaryczne podejście do rozwoju AI ze względu na różnorodność programów, co zwiększa ryzyko fragmentacji i nakładania się działań. |
| --- | --- |

3.

Zauważa, że finansowanie UE będzie dostępne na rozwój sztucznej inteligencji, ale wskazuje na fragmentaryczne podejście do rozwoju AI ze względu na różnorodność programów, co zwiększa ryzyko fragmentacji i nakładania się działań.

| 4. | W związku z tym wzywa Komisję do opracowania i połączenia silnych i pluralistycznych wspólnych przestrzeni danych, w których społeczne przypadki użycia rozwiązywane są poprzez wykorzystanie danych publicznych i prywatnych. Wymaga to również dostosowania do inicjatyw ustawodawczych w ramach europejskiej strategii w zakresie danych. |
| --- | --- |

4.

W związku z tym wzywa Komisję do opracowania i połączenia silnych i pluralistycznych wspólnych przestrzeni danych, w których społeczne przypadki użycia rozwiązywane są poprzez wykorzystanie danych publicznych i prywatnych. Wymaga to również dostosowania do inicjatyw ustawodawczych w ramach europejskiej strategii w zakresie danych.

Ekosystem zaufania

Ekosystem zaufania

| 5. | Wyraża ubolewanie, że we wniosku dotyczącym rozporządzenia nie wspomina się o władzach lokalnych i regionalnych, pomimo że ramy prawne będą miały zastosowanie zarówno do podmiotów publicznych, jak i prywatnych. |
| --- | --- |

5.

Wyraża ubolewanie, że we wniosku dotyczącym rozporządzenia nie wspomina się o władzach lokalnych i regionalnych, pomimo że ramy prawne będą miały zastosowanie zarówno do podmiotów publicznych, jak i prywatnych.

| 6. | Zauważa w związku z tym, że systemy AI mogą odgrywać ważną rolę w kontaktach władz lokalnych i regionalnych z obywatelami i w świadczeniu usług. Ponadto mogą, między innymi, poprawić wydajność sektora publicznego i pomóc władzom lokalnym i regionalnym w reagowaniu na dostosowania, które należy przeprowadzić na szczeblu lokalnym i regionalnym w kontekście transformacji ekologicznej i cyfrowej. Ważne jest zatem, aby doświadczenia władz lokalnych i regionalnych były aktywnie wykorzystywane przy trwającym przeglądzie rozporządzenia. |
| --- | --- |

6.

Zauważa w związku z tym, że systemy AI mogą odgrywać ważną rolę w kontaktach władz lokalnych i regionalnych z obywatelami i w świadczeniu usług. Ponadto mogą, między innymi, poprawić wydajność sektora publicznego i pomóc władzom lokalnym i regionalnym w reagowaniu na dostosowania, które należy przeprowadzić na szczeblu lokalnym i regionalnym w kontekście transformacji ekologicznej i cyfrowej. Ważne jest zatem, aby doświadczenia władz lokalnych i regionalnych były aktywnie wykorzystywane przy trwającym przeglądzie rozporządzenia.

| 7. | Apeluje o dalsze doprecyzowanie definicji „dostawcy” i „użytkownika”, zwłaszcza w sytuacjach, gdy przedsiębiorstwa, instytucje badawcze, władze publiczne i mieszkańcy wspólnie opracowują i testują systemy sztucznej inteligencji w żywych laboratoriach. Trzeba również zwrócić należytą uwagę na obywateli lub konsumentów, których dotyczą decyzje podejmowane w oparciu o AI w systemach stosowanych przez użytkowników profesjonalnych. |
| --- | --- |

7.

Apeluje o dalsze doprecyzowanie definicji „dostawcy” i „użytkownika”, zwłaszcza w sytuacjach, gdy przedsiębiorstwa, instytucje badawcze, władze publiczne i mieszkańcy wspólnie opracowują i testują systemy sztucznej inteligencji w żywych laboratoriach. Trzeba również zwrócić należytą uwagę na obywateli lub konsumentów, których dotyczą decyzje podejmowane w oparciu o AI w systemach stosowanych przez użytkowników profesjonalnych.

| 8. | Podkreśla potrzebę uprzedniej konsultacji z zainteresowanymi władzami lokalnymi i regionalnymi w przypadku wykorzystania systemów sztucznej inteligencji do identyfikacji biometrycznej w czasie rzeczywistym osób fizycznych na odległość w publicznie dostępnej przestrzeni w celu egzekwowania prawa. |
| --- | --- |

8.

Podkreśla potrzebę uprzedniej konsultacji z zainteresowanymi władzami lokalnymi i regionalnymi w przypadku wykorzystania systemów sztucznej inteligencji do identyfikacji biometrycznej w czasie rzeczywistym osób fizycznych na odległość w publicznie dostępnej przestrzeni w celu egzekwowania prawa.

| 9. | Z zadowoleniem przyjmuje konsultacje publiczne Komisji Europejskiej w sprawie dostosowania przepisów dotyczących odpowiedzialności cywilnej do szczególnych wyzwań związanych z epoką cyfrową i sztuczną inteligencją (1) i oczekuje, że doprowadzi to do aktualizacji ram mających na celu zapewnienie dochodzenia roszczeń przez konsumentów za szkody spowodowane zastosowaniami sztucznej inteligencji. |
| --- | --- |

9.

Z zadowoleniem przyjmuje konsultacje publiczne Komisji Europejskiej w sprawie dostosowania przepisów dotyczących odpowiedzialności cywilnej do szczególnych wyzwań związanych z epoką cyfrową i sztuczną inteligencją (1

| 10. | Zastanawia się, dlaczego systemy AI wykorzystywane w procesach demokratycznych, takich jak wybory, nie znajdują się na liście systemów AI wysokiego ryzyka. |
| --- | --- |

10.

Zastanawia się, dlaczego systemy AI wykorzystywane w procesach demokratycznych, takich jak wybory, nie znajdują się na liście systemów AI wysokiego ryzyka.

| 11. | Apeluje, aby systemy sztucznej inteligencji obarczone wysokim ryzykiem podlegały takim samym wymogom w zakresie przejrzystości i informacji dla osób fizycznych, jak ma to obecnie miejsce w przypadku użytkowników. |
| --- | --- |

11.

Apeluje, aby systemy sztucznej inteligencji obarczone wysokim ryzykiem podlegały takim samym wymogom w zakresie przejrzystości i informacji dla osób fizycznych, jak ma to obecnie miejsce w przypadku użytkowników.

| 12. | Zwraca uwagę na główne zagrożenia i konsekwencje dla praw człowieka związane ze stosowaniem klasyfikacji społecznych. |
| --- | --- |

12.

Zwraca uwagę na główne zagrożenia i konsekwencje dla praw człowieka związane ze stosowaniem klasyfikacji społecznych.

| 13. | W tym kontekście bardzo sceptycznie podchodzi do dwóch wymienionych w rozporządzeniu (2) przesłanek, na podstawie których ustala się, kiedy klasyfikacja społeczna prowadzi do krzywdzącego lub niekorzystnego traktowania osób lub grup osób, ponieważ ustalenie istnienia takich powodów jest niezwykle trudne. W związku z tym Komitet wzywa do jasnego sformułowania silnych zabezpieczeń, aby zapobiec obchodzeniu zakazu stosowania praktyk klasyfikacji społecznej. |
| --- | --- |

13.

W tym kontekście bardzo sceptycznie podchodzi do dwóch wymienionych w rozporządzeniu (2

| 14. | Zauważa, że motywy rozporządzenia odnoszą się do zagrożeń, na jakie narażone są osoby fizyczne w wyniku ich interakcji z systemami AI wysokiego ryzyka w kontekście m.in. kształcenia, szkolenia, zatrudnienia, zarządzania zasobami ludzkimi, dostępu do samozatrudnienia lub dostępu do niektórych podstawowych usług prywatnych i publicznych oraz korzystania z nich. |
| --- | --- |

14.

Zauważa, że motywy rozporządzenia odnoszą się do zagrożeń, na jakie narażone są osoby fizyczne w wyniku ich interakcji z systemami AI wysokiego ryzyka w kontekście m.in. kształcenia, szkolenia, zatrudnienia, zarządzania zasobami ludzkimi, dostępu do samozatrudnienia lub dostępu do niektórych podstawowych usług prywatnych i publicznych oraz korzystania z nich.

| 15. | Wzywa Komisję do dalszego badania kwalifikacji systemów AI wysokiego ryzyka przeznaczonych do użytku przez organy publiczne (3). |
| --- | --- |

15.

Wzywa Komisję do dalszego badania kwalifikacji systemów AI wysokiego ryzyka przeznaczonych do użytku przez organy publiczne (3

| 16. | Apeluje, by jakiś organ udzielał ważnych porad ex ante dotyczących interpretacji przepisów rozporządzenia, również w odniesieniu do ogólnego rozporządzenia o ochronie danych. Zwiększa to pewność prawa i zmniejsza koszty projektowania i wdrażania systemów AI. |
| --- | --- |

16.

Apeluje, by jakiś organ udzielał ważnych porad ex ante dotyczących interpretacji przepisów rozporządzenia, również w odniesieniu do ogólnego rozporządzenia o ochronie danych. Zwiększa to pewność prawa i zmniejsza koszty projektowania i wdrażania systemów AI.

| 17. | Podkreśla w związku z tym znaczenie jasności w sformułowaniu rozporządzenia, które ma zasadnicze znaczenie dla budowy ekosystemu zaufania i zniesienia niepewności prawa związanej z rozwojem i stosowaniem systemów AI. Pozwoliłoby to uniknąć błędnej interpretacji proponowanych wymogów i zminimalizować ryzyko późniejszego niewłaściwego zarządzania aplikacjami AI, a tym samym zmaksymalizować skuteczność i wiarygodność sankcji przewidzianych w rozporządzeniu. Jednocześnie, zgodnie z programem Komisji Europejskiej na rzecz lepszego stanowienia prawa, kluczowe znaczenie ma wczesne wykrywanie i eliminowanie potencjalnych przypadków pokrywania się obowiązujących przepisów i konfliktów między nimi. |
| --- | --- |

17.

Podkreśla w związku z tym znaczenie jasności w sformułowaniu rozporządzenia, które ma zasadnicze znaczenie dla budowy ekosystemu zaufania i zniesienia niepewności prawa związanej z rozwojem i stosowaniem systemów AI. Pozwoliłoby to uniknąć błędnej interpretacji proponowanych wymogów i zminimalizować ryzyko późniejszego niewłaściwego zarządzania aplikacjami AI, a tym samym zmaksymalizować skuteczność i wiarygodność sankcji przewidzianych w rozporządzeniu. Jednocześnie, zgodnie z programem Komisji Europejskiej na rzecz lepszego stanowienia prawa, kluczowe znaczenie ma wczesne wykrywanie i eliminowanie potencjalnych przypadków pokrywania się obowiązujących przepisów i konfliktów między nimi.

| 18. | Zauważa, że wiele władz lokalnych i regionalnych wykorzystuje te same systemy AI do podobnych zadań. W zdecydowanej większości przypadków systemy te są projektowane przez firmy prywatne. |
| --- | --- |

18.

Zauważa, że wiele władz lokalnych i regionalnych wykorzystuje te same systemy AI do podobnych zadań. W zdecydowanej większości przypadków systemy te są projektowane przez firmy prywatne.

| 19. | Zwraca uwagę, że wniosek dotyczący rozporządzenia nie jest jedyny, jeśli chodzi o zagwarantowanie praw obywatelskich, lecz musi być rozpatrywany w powiązaniu z istniejącym prawodawstwem. Zachęca się zatem państwa członkowskie do zapewniania na bieżąco niezbędnych środków administracyjnych, aby zajmować się szansami i zagrożeniami związanymi ze stosowaniem AI w sektorze publicznym. |
| --- | --- |

19.

Zwraca uwagę, że wniosek dotyczący rozporządzenia nie jest jedyny, jeśli chodzi o zagwarantowanie praw obywatelskich, lecz musi być rozpatrywany w powiązaniu z istniejącym prawodawstwem. Zachęca się zatem państwa członkowskie do zapewniania na bieżąco niezbędnych środków administracyjnych, aby zajmować się szansami i zagrożeniami związanymi ze stosowaniem AI w sektorze publicznym.

| 20. | Zauważa, że oznacza to, iż w ramach oceny zgodności przepisy europejskie i krajowe są interpretowane przez przedsiębiorstwa i jednostki notyfikowane, a tym samym mają wpływ na praktykę władz lokalnych i regionalnych, które korzystają z tych systemów AI. Utrudnia to określenie, w jakim stopniu polityka lokalna i regionalna może zostać dodana do tych systemów AI. W związku z tym Komitet zwraca uwagę na szczególne potrzeby władz lokalnych i regionalnych oraz na to, że uniwersalne podejście może osłabić skuteczność systemów AI w reagowaniu na te potrzeby. Ponadto proponuje, aby rozporządzenie upoważniało państwa członkowskie do regulowania systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka na podstawie nadrzędnych i uzasadnionych względów interesu publicznego. |
| --- | --- |

20.

Zauważa, że oznacza to, iż w ramach oceny zgodności przepisy europejskie i krajowe są interpretowane przez przedsiębiorstwa i jednostki notyfikowane, a tym samym mają wpływ na praktykę władz lokalnych i regionalnych, które korzystają z tych systemów AI. Utrudnia to określenie, w jakim stopniu polityka lokalna i regionalna może zostać dodana do tych systemów AI. W związku z tym Komitet zwraca uwagę na szczególne potrzeby władz lokalnych i regionalnych oraz na to, że uniwersalne podejście może osłabić skuteczność systemów AI w reagowaniu na te potrzeby. Ponadto proponuje, aby rozporządzenie upoważniało państwa członkowskie do regulowania systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka na podstawie nadrzędnych i uzasadnionych względów interesu publicznego.

| 21. | Apeluje w związku z tym o przejrzystość i dostępność ocen zgodności dla ogółu społeczeństwa. Ponadto władze lokalne i regionalne powinny również mieć możliwość uczestniczenia w monitorowaniu systemów AI, składania sprawozdań z ich wdrażania w terenie oraz formalnego wkładu w ocenę stosowania rozporządzenia przez Komisję Europejską. |
| --- | --- |

21.

Apeluje w związku z tym o przejrzystość i dostępność ocen zgodności dla ogółu społeczeństwa. Ponadto władze lokalne i regionalne powinny również mieć możliwość uczestniczenia w monitorowaniu systemów AI, składania sprawozdań z ich wdrażania w terenie oraz formalnego wkładu w ocenę stosowania rozporządzenia przez Komisję Europejską.

| 22. | Podkreśla, że stosowanie piaskownicy regulacyjnej wymaga ustanowienia odpowiednich prawnych, metodologicznych i etycznych warunków umożliwiających rozwój technologii, prawodawstwa i oceny prawodawstwa oraz że należy ustanowić jasne kryteria dopuszczania przedsiębiorców do piaskownicy regulacyjnej. Aby zapewnić organizacjom konsumenckim możliwość egzekwowania przepisów aktu w sprawie sztucznej inteligencji, należy go dodać do załącznika I do europejskiej dyrektywy w sprawie powództw przedstawicielskich wytaczanych w celu ochrony zbiorowych interesów konsumentów ((UE) 2020/1828). |
| --- | --- |

22.

Podkreśla, że stosowanie piaskownicy regulacyjnej wymaga ustanowienia odpowiednich prawnych, metodologicznych i etycznych warunków umożliwiających rozwój technologii, prawodawstwa i oceny prawodawstwa oraz że należy ustanowić jasne kryteria dopuszczania przedsiębiorców do piaskownicy regulacyjnej. Aby zapewnić organizacjom konsumenckim możliwość egzekwowania przepisów aktu w sprawie sztucznej inteligencji, należy go dodać do załącznika I do europejskiej dyrektywy w sprawie powództw przedstawicielskich wytaczanych w celu ochrony zbiorowych interesów konsumentów ((UE) 2020/1828).

Kampanie informacyjne

Kampanie informacyjne

| 23. | Podkreśla znaczenie kampanii publicznych, tak aby ogół społeczeństwa był informowany o istnieniu i użyteczności systemów sztucznej inteligencji oraz o potencjalnych zagrożeniach, a także zaznajamiany z nimi. Podkreśla, że istnieje pilna potrzeba przekazywania konsumentom wyczerpujących informacji na temat procesów decyzyjnych sterowanych przez sztuczną inteligencję / maszyny. W związku z tym zwraca się do Komisji Europejskiej o zapewnienie finansowania takich kampanii. |
| --- | --- |

23.

Podkreśla znaczenie kampanii publicznych, tak aby ogół społeczeństwa był informowany o istnieniu i użyteczności systemów sztucznej inteligencji oraz o potencjalnych zagrożeniach, a także zaznajamiany z nimi. Podkreśla, że istnieje pilna potrzeba przekazywania konsumentom wyczerpujących informacji na temat procesów decyzyjnych sterowanych przez sztuczną inteligencję / maszyny. W związku z tym zwraca się do Komisji Europejskiej o zapewnienie finansowania takich kampanii.

Obciążenia administracyjne

Obciążenia administracyjne

| 24. | Wyraża zaniepokojenie potencjalnymi obciążeniami administracyjnymi wynikającymi z proponowanego rozporządzenia. Obciążenia administracyjne mogą utrudniać małym i średnim przedsiębiorstwom oraz władzom lokalnym i regionalnym promowanie innowacji i wdrażanie systemów AI (4). |
| --- | --- |

24.

Wyraża zaniepokojenie potencjalnymi obciążeniami administracyjnymi wynikającymi z proponowanego rozporządzenia. Obciążenia administracyjne mogą utrudniać małym i średnim przedsiębiorstwom oraz władzom lokalnym i regionalnym promowanie innowacji i wdrażanie systemów AI (4

Zasady proporcjonalności i pomocniczości

Zasady proporcjonalności i pomocniczości

| 25. | Uważa, że projekt rozporządzenia jest zgodny z wymogami zasad proporcjonalności i pomocniczości. Wartość dodana działań UE w tej dziedzinie oraz stosowność podstaw prawnych wybranych przez Komisję są jasne i spójne. Ocena skutków zawierała odrębną sekcję dotyczącą pomocniczości. Ponadto żaden parlament narodowy nie wydał uzasadnionej opinii w sprawie nieprzestrzegania zasady pomocniczości w terminie składania wniosków wyznaczonym na dzień 2 września 2021 r. |
| --- | --- |

25.

Uważa, że projekt rozporządzenia jest zgodny z wymogami zasad proporcjonalności i pomocniczości. Wartość dodana działań UE w tej dziedzinie oraz stosowność podstaw prawnych wybranych przez Komisję są jasne i spójne. Ocena skutków zawierała odrębną sekcję dotyczącą pomocniczości. Ponadto żaden parlament narodowy nie wydał uzasadnionej opinii w sprawie nieprzestrzegania zasady pomocniczości w terminie składania wniosków wyznaczonym na dzień 2 września 2021 r.

Bruksela, dnia 2 grudnia 2021 r.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Regionów

---

([62])  Decyzja ramowa Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi (Dz.U. L 190 z 18.7.2002, s. 1).

[62]

([62])  Decyzja ramowa Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi (Dz.U. L 190 z 18.7.2002, s. 1).

[62]

(1)  https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/12979-Civil-liability-adapting-liability-rules-to-the-digital-age-and-artificial-intelligence/public-consultation_en

1

(2)  Artykuł 5 ustęp 1 litera c).

2

(3)  Załącznik III pkt 5 lit. a).

3

(4)  W niedawnym badaniu zleconym przez Komisję Europejską (Study to Support an Impact Assessment of Regulatory Requirements for Artificial Intelligence in Europe, s. 12) oszacowano, że przy rozsądnych założeniach uzyskanie certyfikatu dla systemu AI może kosztować średnio 16 800–23 000 EUR, co stanowi ok. 10–14 % kosztów opracowania systemu.

4

Study to Support an Impact Assessment of Regulatory Requirements for Artificial Intelligence in Europe

---