# Publicatieblad L 276/19 o

| | ISSN 1725-2598 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | L 276 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Wetgeving | 50e jaargang19 oktober 2007 |

ISSN 1725-2598

Publicatieblad

van de Europese Unie

L 276

Uitgave in de Nederlandse taal

Wetgeving

50e jaargang19 oktober 2007

---

| Inhoud | | II   Besluiten op grond van het EG- en het Euratom-Verdrag waarvan publicatie niet verplicht is | Bladzijde |
| --- | --- | --- | --- |
| | | BESLUITEN/BESCHIKKINGEN |
| | | Commissie |
| | | 2007/655/EG |
| | * | Beschikking van de Commissie van 5 juli 2005 betreffende de door Italië op grond van de artikelen 4 en 5 van wet nr. 290/99, artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88 en wet nr. 252/91 verleende steun voor de veeteelt- en de olijvensector
  (Kennisgeving geschied onder nummer C(2004) 4769) | 1 |
| | | 2007/656/EG |
| | * | Beschikking van de Commissie van 20 december 2006 betreffende de staatssteun C 12/05 (ex N 611/03) die Duitsland voornemens is toe te kennen ten gunste van e-glass AG
  (Kennisgeving geschied onder nummer C(2006) 6587)


   (
  1
  ) | 22 |

Inhoud

II   Besluiten op grond van het EG- en het Euratom-Verdrag waarvan publicatie niet verplicht is

Bladzijde

BESLUITEN/BESCHIKKINGEN

Commissie

2007/655/EG

*

Beschikking van de Commissie van 5 juli 2005 betreffende de door Italië op grond van de artikelen 4 en 5 van wet nr. 290/99, artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88 en wet nr. 252/91 verleende steun voor de veeteelt- en de olijvensector
  (Kennisgeving geschied onder nummer C(2004) 4769)

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2004) 4769)

1

2007/656/EG

*

Beschikking van de Commissie van 20 december 2006 betreffende de staatssteun C 12/05 (ex N 611/03) die Duitsland voornemens is toe te kennen ten gunste van e-glass AG
  (Kennisgeving geschied onder nummer C(2006) 6587)


   (
  1
  )

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2006) 6587)

(
  1

22

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Voor de EER relevante tekst |

---

(1)   Voor de EER relevante tekst

1

| NL | Besluiten waarvan de titels mager zijn gedrukt, zijn besluiten van dagelijks beheer die in het kader van het landbouwbeleid zijn genomen en die in het algemeen een beperkte geldigheidsduur hebben.
  Besluiten waarvan de titels vet zijn gedrukt en die worden voorafgegaan door een sterretje, zijn alle andere besluiten. |
| --- | --- |

NL

Besluiten waarvan de titels mager zijn gedrukt, zijn besluiten van dagelijks beheer die in het kader van het landbouwbeleid zijn genomen en die in het algemeen een beperkte geldigheidsduur hebben.

Besluiten waarvan de titels vet zijn gedrukt en die worden voorafgegaan door een sterretje, zijn alle andere besluiten.

---

II Besluiten op grond van het EG- en het Euratom-Verdrag waarvan publicatie niet verplicht is

BESLUITEN/BESCHIKKINGEN

Commissie

| 19.10.2007 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | L 276/1 |
| --- | --- | --- | --- |

19.10.2007

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

L 276/1

---

BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 5 juli 2005

betreffende de door Italië op grond van de artikelen 4 en 5 van wet nr. 290/99, artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88 en wet nr. 252/91 verleende steun voor de veeteelt- en de olijvensector

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2004) 4769)

(Slechts de tekst in de Engelse taal is authentiek)

(2007/655/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Na de belanghebbenden overeenkomstig bovengenoemde bepalingen (1) te hebben aangemaand hun opmerkingen kenbaar te maken, en rekening houdend met die opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

I.   PROCEDURE

| (1) | Bij brief van 6 augustus 1998, geregistreerd op 12 augustus 1998, heeft de Permanente Vertegenwoordiging van Italië bij de Europese Unie overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag een wetsontwerp inzake de verlenging van termijnen in de landbouwsector bij de Commissie aangemeld. Deze wet is geregistreerd als steunmaatregel nr. N 490/1998. |
| --- | --- |

(1)

Bij brief van 6 augustus 1998, geregistreerd op 12 augustus 1998, heeft de Permanente Vertegenwoordiging van Italië bij de Europese Unie overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag een wetsontwerp inzake de verlenging van termijnen in de landbouwsector bij de Commissie aangemeld. Deze wet is geregistreerd als steunmaatregel nr. N 490/1998.

| (2) | Bij brief van 30 november 1998, geregistreerd op 4 december 1998, hebben de Italiaanse autoriteiten gereageerd op het verzoek om nadere gegevens van de Commissie van 1 oktober 1998. |
| --- | --- |

(2)

Bij brief van 30 november 1998, geregistreerd op 4 december 1998, hebben de Italiaanse autoriteiten gereageerd op het verzoek om nadere gegevens van de Commissie van 1 oktober 1998.

| (3) | Bij brief van 13 september 1999 heeft de Commissie de Italiaanse autoriteiten verzocht de door haar bij brief van 28 januari 1999 gevraagde gegevens te verstrekken; dit is zonder gevolg gebleven. In diezelfde brief heeft de Commissie de Italiaanse autoriteiten verzocht de persberichten te bevestigen als zou het wetsontwerp door het Italiaanse parlement zijn omgezet in wet nr. 290 van 17 augustus 1999, bekendgemaakt in het Staatsblad van de Italiaanse Republiek nr. 195 van 20 augustus 1999. |
| --- | --- |

(3)

Bij brief van 13 september 1999 heeft de Commissie de Italiaanse autoriteiten verzocht de door haar bij brief van 28 januari 1999 gevraagde gegevens te verstrekken; dit is zonder gevolg gebleven. In diezelfde brief heeft de Commissie de Italiaanse autoriteiten verzocht de persberichten te bevestigen als zou het wetsontwerp door het Italiaanse parlement zijn omgezet in wet nr. 290 van 17 augustus 1999, bekendgemaakt in het Staatsblad van de Italiaanse Republiek nr. 195 van 20 augustus 1999.

| (4) | Bij brief van 25 oktober 1999, geregistreerd op 5 november 1999, hebben de Italiaanse autoriteiten bevestigd dat het wetsontwerp was omgezet in wet nr. 290/99. Diezelfde brief bevatte in de bijlage de tekst van de aangenomen wet en een deel van de door de Commissie bij brief van 28 januari 1999 gevraagde gegevens. |
| --- | --- |

(4)

Bij brief van 25 oktober 1999, geregistreerd op 5 november 1999, hebben de Italiaanse autoriteiten bevestigd dat het wetsontwerp was omgezet in wet nr. 290/99. Diezelfde brief bevatte in de bijlage de tekst van de aangenomen wet en een deel van de door de Commissie bij brief van 28 januari 1999 gevraagde gegevens.

| (5) | Op basis van die gegevens is de steunregeling ingeschreven in het register van niet-aangemelde steunmaatregelen onder nummer NN 155/99. |
| --- | --- |

(5)

Op basis van die gegevens is de steunregeling ingeschreven in het register van niet-aangemelde steunmaatregelen onder nummer NN 155/99.

| (6) | Bij brief van 24 februari 2000 (2) heeft de Commissie Italië in kennis gesteld van haar besluit om de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden ten aanzien van de artikelen 4 en 5 van wet nr. 290/99, artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88 van 11 maart 1988 (begrotingswet van 1988) en wet nr. 252/91 van 8 augustus 1991. In diezelfde brief heeft de Commissie Italië verder meegedeeld geen bezwaar te maken tegen de andere artikelen (1, 2, 3, 6, 7 en 8) van wet nr. 290/99, aangezien het geen steun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag betrof. |
| --- | --- |

(6)

Bij brief van 24 februari 2000 (2) heeft de Commissie Italië in kennis gesteld van haar besluit om de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden ten aanzien van de artikelen 4 en 5 van wet nr. 290/99, artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88 van 11 maart 1988 (begrotingswet van 1988) en wet nr. 252/91 van 8 augustus 1991. In diezelfde brief heeft de Commissie Italië verder meegedeeld geen bezwaar te maken tegen de andere artikelen (1, 2, 3, 6, 7 en 8) van wet nr. 290/99, aangezien het geen steun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag betrof.

| (7) | Bij diezelfde brief heeft de Commissie Italië bevolen om overeenkomstig artikel 10, leden 2 en 3, van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad (3) binnen een maand na ontvangst van die brief alle documenten, gegevens en elementen te verstrekken die nodig zijn om de verenigbaarheid van de betrokken maatregelen met de gemeenschappelijke markt te beoordelen. |
| --- | --- |

(7)

Bij diezelfde brief heeft de Commissie Italië bevolen om overeenkomstig artikel 10, leden 2 en 3, van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad (3) binnen een maand na ontvangst van die brief alle documenten, gegevens en elementen te verstrekken die nodig zijn om de verenigbaarheid van de betrokken maatregelen met de gemeenschappelijke markt te beoordelen.

| (8) | Het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure is bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie
   (4). De Commissie heeft de belanghebbenden verzocht hun opmerkingen kenbaar te maken. |
| --- | --- |

(8)

Het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure is bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie
   (4). De Commissie heeft de belanghebbenden verzocht hun opmerkingen kenbaar te maken.

| (9) | Bij brief van 23 maart 2000 hebben de Italiaanse autoriteiten verzocht om verlenging van de door de Commissie vastgestelde termijn voor het toezenden van de bij de inleiding van de procedure gevraagde gegevens met 30 dagen. |
| --- | --- |

(9)

Bij brief van 23 maart 2000 hebben de Italiaanse autoriteiten verzocht om verlenging van de door de Commissie vastgestelde termijn voor het toezenden van de bij de inleiding van de procedure gevraagde gegevens met 30 dagen.

| (10) | Bij brief van 18 mei 2000 hebben de Italiaanse autoriteiten hun opmerkingen met betrekking tot de inleiding van de procedure aan de Commissie meegedeeld. |
| --- | --- |

(10)

Bij brief van 18 mei 2000 hebben de Italiaanse autoriteiten hun opmerkingen met betrekking tot de inleiding van de procedure aan de Commissie meegedeeld.

| (11) | Bij brief van 13 oktober 2000 hebben de Italiaanse autoriteiten de door de Commissie bij brief van 17 juli 2000 gevraagde gegevens verstrekt. |
| --- | --- |

(11)

Bij brief van 13 oktober 2000 hebben de Italiaanse autoriteiten de door de Commissie bij brief van 17 juli 2000 gevraagde gegevens verstrekt.

| (12) | Bij brief van 31 januari 2001 hebben de Italiaanse autoriteiten verzocht om verlenging van de door de Commissie vastgestelde termijn voor het toezenden van de bij brief van 13 december 2000 gevraagde gegevens. |
| --- | --- |

(12)

Bij brief van 31 januari 2001 hebben de Italiaanse autoriteiten verzocht om verlenging van de door de Commissie vastgestelde termijn voor het toezenden van de bij brief van 13 december 2000 gevraagde gegevens.

| (13) | Bij brief van 12 juli 2001 hebben de Italiaanse autoriteiten de gevraagde gegevens verstrekt. |
| --- | --- |

(13)

Bij brief van 12 juli 2001 hebben de Italiaanse autoriteiten de gevraagde gegevens verstrekt.

| (14) | Voorts heeft de Commissie opmerkingen van derden ontvangen bij brief van 30 juni 2000. Zij heeft deze opmerkingen doorgestuurd aan de Italiaanse autoriteiten, die in de gelegenheid zijn gesteld hun mening te geven. De Italiaanse autoriteiten hebben geen specifieke opmerkingen met betrekking tot deze brief doen toekomen. |
| --- | --- |

(14)

Voorts heeft de Commissie opmerkingen van derden ontvangen bij brief van 30 juni 2000. Zij heeft deze opmerkingen doorgestuurd aan de Italiaanse autoriteiten, die in de gelegenheid zijn gesteld hun mening te geven. De Italiaanse autoriteiten hebben geen specifieke opmerkingen met betrekking tot deze brief doen toekomen.

| (15) | Aangezien de steunmaatregelen in het kader van artikel 4 van wet nr. 290/99 enerzijds en die in het kader van artikel 5 van diezelfde wet, en artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88 en wet nr. 252/91 onderling verschilden en los van elkaar stonden, heeft de Commissie op 12 maart 2002 besloten het dossier op te splitsen. Deel 1 (C/7A/2000) heeft betrekking op artikel 4 van wet nr. 290/99 en deel 2 (C/7B/2000) op artikel 5 van wet nr. 290/99, artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88 en wet nr. 252/91. |
| --- | --- |

(15)

Aangezien de steunmaatregelen in het kader van artikel 4 van wet nr. 290/99 enerzijds en die in het kader van artikel 5 van diezelfde wet, en artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88 en wet nr. 252/91 onderling verschilden en los van elkaar stonden, heeft de Commissie op 12 maart 2002 besloten het dossier op te splitsen. Deel 1 (C/7A/2000) heeft betrekking op artikel 4 van wet nr. 290/99 en deel 2 (C/7B/2000) op artikel 5 van wet nr. 290/99, artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88 en wet nr. 252/91.

| (16) | Bij brief van 5 april 2002 (5) heeft de Commissie Italië in kennis gesteld van haar negatieve besluit ten aanzien van de steunmaatregelen van artikel 4 van wet nr. 290/99. Bij diezelfde brief heeft de Commissie Italië ook gemeld dat dit besluit geen betrekking, noch enig effect had op leningen voor landbouw, bedrijfsvoering en verbetering met als vervaldatum 31 maart 1998, waarvoor artikel 4 van wet nr. 290/99 voorziet in een verlenging van de termijnen. Analoog hiermee had het betrokken besluit geen betrekking op artikel 5 van wet nr. 290/99, noch op artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88 en wet nr. 252/91, d.w.z. de rechtsgrond voor de toekenning van de in artikel 5 van wet nr. 290/99 vermelde steunmaatregelen, die worden onderzocht in het kader van steunmaatregel van de Staten nr. C/7B/2000. |
| --- | --- |

(16)

Bij brief van 5 april 2002 (5) heeft de Commissie Italië in kennis gesteld van haar negatieve besluit ten aanzien van de steunmaatregelen van artikel 4 van wet nr. 290/99. Bij diezelfde brief heeft de Commissie Italië ook gemeld dat dit besluit geen betrekking, noch enig effect had op leningen voor landbouw, bedrijfsvoering en verbetering met als vervaldatum 31 maart 1998, waarvoor artikel 4 van wet nr. 290/99 voorziet in een verlenging van de termijnen. Analoog hiermee had het betrokken besluit geen betrekking op artikel 5 van wet nr. 290/99, noch op artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88 en wet nr. 252/91, d.w.z. de rechtsgrond voor de toekenning van de in artikel 5 van wet nr. 290/99 vermelde steunmaatregelen, die worden onderzocht in het kader van steunmaatregel van de Staten nr. C/7B/2000.

| (17) | Later hebben de Italiaanse autoriteiten nog gegevens verstrekt bij brief van 27 februari 2003, geregistreerd op 28 februari 2003, met daarin de door de Commissie in haar brief van 8 mei 2002 gevraagde gegevens. |
| --- | --- |

(17)

Later hebben de Italiaanse autoriteiten nog gegevens verstrekt bij brief van 27 februari 2003, geregistreerd op 28 februari 2003, met daarin de door de Commissie in haar brief van 8 mei 2002 gevraagde gegevens.

| (18) | Naar aanleiding van het resultaat van de bijeenkomst van ambtenaren van de Commissie met de Italiaanse autoriteiten op 24 maart 2004 en van diverse informele besprekingen over dit dossier, hebben de Italiaanse autoriteiten bij brief van 20 mei 2004, geregistreerd op 14 juni 2004, verzocht om een extra termijn voor het verstrekken van de gegevens die nog nodig zijn om het dossier te onderzoeken. |
| --- | --- |

(18)

Naar aanleiding van het resultaat van de bijeenkomst van ambtenaren van de Commissie met de Italiaanse autoriteiten op 24 maart 2004 en van diverse informele besprekingen over dit dossier, hebben de Italiaanse autoriteiten bij brief van 20 mei 2004, geregistreerd op 14 juni 2004, verzocht om een extra termijn voor het verstrekken van de gegevens die nog nodig zijn om het dossier te onderzoeken.

| (19) | Bij brief van 29 oktober 2004, geregistreerd op 3 november 2004, hebben de Italiaanse autoriteiten nadere gegevens verstrekt. In diezelfde brief is aangegeven dat zij zouden verzoeken om vertrouwelijke behandeling van de financiële gegevens, de uitgevoerde maatregelen en de jaarrekeningen van de betrokken bedrijven. |
| --- | --- |

(19)

Bij brief van 29 oktober 2004, geregistreerd op 3 november 2004, hebben de Italiaanse autoriteiten nadere gegevens verstrekt. In diezelfde brief is aangegeven dat zij zouden verzoeken om vertrouwelijke behandeling van de financiële gegevens, de uitgevoerde maatregelen en de jaarrekeningen van de betrokken bedrijven.

| (20) | Bij brief van 24 november 2004, geregistreerd op 3 december 2004, hebben de Italiaanse autoriteiten nadere gegevens verstrekt. Zij hebben voorts gepreciseerd dat er tot dusver geen verzoek om vertrouwelijke behandeling was ingediend. |
| --- | --- |

(20)

Bij brief van 24 november 2004, geregistreerd op 3 december 2004, hebben de Italiaanse autoriteiten nadere gegevens verstrekt. Zij hebben voorts gepreciseerd dat er tot dusver geen verzoek om vertrouwelijke behandeling was ingediend.

| (21) | Bij brief van 4 april 2005, geregistreerd op 7 april 2005, zijn aanvullende gegevens verstrekt. |
| --- | --- |

(21)

Bij brief van 4 april 2005, geregistreerd op 7 april 2005, zijn aanvullende gegevens verstrekt.

II.   BESCHRIJVING VAN DE STEUNMAATREGEL

II.1   Werkingssfeer van de onderhavige beschikking

| (22) | Wet nr. 290/99 voorziet in een verlenging van termijnen voor diverse maatregelen in de landbouwsector. Deze wet is onderverdeeld in acht artikelen. In haar beschikking van 24 februari 2000 had de Commissie besloten geen bezwaar aan te tekenen tegen de artikelen 1, 2, 3, 6, 7 en 8 van de betrokken wet, aangezien het geen steun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag betrof. Het besluit tot inleiding van de procedure van artikel 88, lid 2, had betrekking op de artikelen 4 en 5 van diezelfde wet, alsook op artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88 en wet nr. 252/91, die de rechtsgrond vormde voor de toekenning van de in artikel 5 van wet nr. 290/99 vermelde steun. |
| --- | --- |

(22)

Wet nr. 290/99 voorziet in een verlenging van termijnen voor diverse maatregelen in de landbouwsector. Deze wet is onderverdeeld in acht artikelen. In haar beschikking van 24 februari 2000 had de Commissie besloten geen bezwaar aan te tekenen tegen de artikelen 1, 2, 3, 6, 7 en 8 van de betrokken wet, aangezien het geen steun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag betrof. Het besluit tot inleiding van de procedure van artikel 88, lid 2, had betrekking op de artikelen 4 en 5 van diezelfde wet, alsook op artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88 en wet nr. 252/91, die de rechtsgrond vormde voor de toekenning van de in artikel 5 van wet nr. 290/99 vermelde steun.

| (23) | Op 5 april 2002 heeft de Commissie een definitief negatief besluit genomen ten aanzien van artikel 4 van wet nr. 290/99. Het onderhavige besluit heeft betrekking op artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88, wet nr. 252/91, artikel 4 (alleen voor kredieten aan landbouwbedrijven voor bedrijfsvoering en verbetering met als vervaldatum 31 maart 1998) en artikel 5 van wet nr. 290/99. |
| --- | --- |

(23)

Op 5 april 2002 heeft de Commissie een definitief negatief besluit genomen ten aanzien van artikel 4 van wet nr. 290/99. Het onderhavige besluit heeft betrekking op artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88, wet nr. 252/91, artikel 4 (alleen voor kredieten aan landbouwbedrijven voor bedrijfsvoering en verbetering met als vervaldatum 31 maart 1998) en artikel 5 van wet nr. 290/99.

II.2   Achtergrond

| (24) | Volgens de verstrekte gegevens heeft de veeteeltsector in Italië geleden onder een versnippering van de productie, die heeft geleid tot achterhaalde structuren die inadequaat zijn voor een kwaliteitsproductie. Met het oog op modernisering van het gehele systeem voorzag wet nr. 87/90, later gewijzigd bij wet nr. 252/91, in steun voor geïntegreerde projecten, d.w.z. projecten die een aantal bedrijven samenbrengt in een clusterstructuur. Deze projecten zijn opgenomen in een door het Italiaanse interministeriële comité voor economische planning (CIPE — Comitato interministeriale per la programmazione economica) goedgekeurd programma, waarbij alleen projecten worden gefinancierd die zijn opgezet door een groep onderling verbonden bedrijven die kunnen garanderen dat het gehele project volledig wordt uitgevoerd. Dit betekende bovendien dat elk deelnemend bedrijf verantwoordelijk was voor de uitvoering van het gehele project en (via een clausule) de nakoming van de gezamenlijke verbintenis van alle gegroepeerde bedrijven garandeerde. Voorts werd van alle bedrijven een aanzienlijke financiële deelname in de projecten verlangd, via een herkapitalisering en, in het geval van coöperaties, ook in de vorm van een tienjarige lening. De door de staat verlangde garanties (garantie op het gehele project en kapitalisering van de bedrijven) voor de toekenning van de steun vormden een aanzienlijke financiële band voor de betrokken bedrijven. |
| --- | --- |

(24)

Volgens de verstrekte gegevens heeft de veeteeltsector in Italië geleden onder een versnippering van de productie, die heeft geleid tot achterhaalde structuren die inadequaat zijn voor een kwaliteitsproductie. Met het oog op modernisering van het gehele systeem voorzag wet nr. 87/90, later gewijzigd bij wet nr. 252/91, in steun voor geïntegreerde projecten, d.w.z. projecten die een aantal bedrijven samenbrengt in een clusterstructuur. Deze projecten zijn opgenomen in een door het Italiaanse interministeriële comité voor economische planning (CIPE — Comitato interministeriale per la programmazione economica) goedgekeurd programma, waarbij alleen projecten worden gefinancierd die zijn opgezet door een groep onderling verbonden bedrijven die kunnen garanderen dat het gehele project volledig wordt uitgevoerd. Dit betekende bovendien dat elk deelnemend bedrijf verantwoordelijk was voor de uitvoering van het gehele project en (via een clausule) de nakoming van de gezamenlijke verbintenis van alle gegroepeerde bedrijven garandeerde. Voorts werd van alle bedrijven een aanzienlijke financiële deelname in de projecten verlangd, via een herkapitalisering en, in het geval van coöperaties, ook in de vorm van een tienjarige lening. De door de staat verlangde garanties (garantie op het gehele project en kapitalisering van de bedrijven) voor de toekenning van de steun vormden een aanzienlijke financiële band voor de betrokken bedrijven.

| (25) | Aangezien de voor de afsluiting van de geïntegreerde projecten toegekende middelen niet toereikend waren om de totale financiële behoefte van de sector te dekken, is voor de financiering van deze geïntegreerde projecten gebruikgemaakt van aanvullende middelen uit hoofde van wet nr. 67/88. De betrokken maatregelen zijn uitgevoerd in het kader van een algemeen programma voor de rationalisering en de herstructurering van de sector rundvlees dat in Italië, in tegenstelling tot andere Europese landen, pas begin jaren '90 is opgezet. Andere landen van de Europese Unie, zoals Frankrijk bijvoorbeeld, hadden reeds in de jaren '70 programma’s voor de herstructurering en de rationalisering van hun slachthuizen tot stand gebracht (6). Het grote aantal slachthuizen in Italië en de inadequate verdeling daarvan over het nationale grondgebied vergden een drastische reorganisatie van de sector waarvoor volgens de Italiaanse autoriteiten aanzienlijke overheidssteun nodig was, op basis van een programma voor de modernisering van de gehele sector. Om te kunnen overleven moesten de Italiaanse bedrijven de technologische innovatie en de organisatorische herstructurering bespoedigen volgens twee richtsnoeren:






  a) | rationalisatie van reproductiemethoden via methoden voor technologische verbetering die gericht zijn op gestandaardiseerde producties tegen concurrerende kosten; |
| --- | --- | --- |

(25)

Aangezien de voor de afsluiting van de geïntegreerde projecten toegekende middelen niet toereikend waren om de totale financiële behoefte van de sector te dekken, is voor de financiering van deze geïntegreerde projecten gebruikgemaakt van aanvullende middelen uit hoofde van wet nr. 67/88. De betrokken maatregelen zijn uitgevoerd in het kader van een algemeen programma voor de rationalisering en de herstructurering van de sector rundvlees dat in Italië, in tegenstelling tot andere Europese landen, pas begin jaren '90 is opgezet. Andere landen van de Europese Unie, zoals Frankrijk bijvoorbeeld, hadden reeds in de jaren '70 programma’s voor de herstructurering en de rationalisering van hun slachthuizen tot stand gebracht (6). Het grote aantal slachthuizen in Italië en de inadequate verdeling daarvan over het nationale grondgebied vergden een drastische reorganisatie van de sector waarvoor volgens de Italiaanse autoriteiten aanzienlijke overheidssteun nodig was, op basis van een programma voor de modernisering van de gehele sector. Om te kunnen overleven moesten de Italiaanse bedrijven de technologische innovatie en de organisatorische herstructurering bespoedigen volgens twee richtsnoeren:

a)

rationalisatie van reproductiemethoden via methoden voor technologische verbetering die gericht zijn op gestandaardiseerde producties tegen concurrerende kosten;

| b) | diversificatie van producties van hoge kwaliteit en rationalisering van producten van constante en homogene kwaliteit. |
| --- | --- |

b)

diversificatie van producties van hoge kwaliteit en rationalisering van producten van constante en homogene kwaliteit.

De tenuitvoerlegging van wet nr. 67/88 is gedelegeerd aan een deskundigengroep die ermee is belast een urgent actieprogramma op te stellen, de strategische aanpak uit te stippelen en te besluiten over de subsidiabiliteit van de ingediende projecten.

Gelet op de ernst van de crisis in de rundvleessector waren de acties in het kader van het programma hoofdzakelijk op die sector geconcentreerd en in mindere mate op de sectoren varkens- en schapenvlees.

II.3   De maatregelen

| (26) | Bij wet nr. 67/88, die voorziet in rentesubsidies als bedoeld in artikel 5 van wet nr. 290/99, zijn bepalingen vastgesteld voor de jaarlijkse en meerjarige overheidsbegroting en wet nr. 67/88 is de Italiaanse begrotingswet van 1988. In artikel 15, lid 16, van de wet is bepaald dat landbouwcoöperaties en consortia daarvan leningen kunnen aangaan tot een maximumbedrag van 700 miljard ITL voor de bouw, de herstructurering en de uitbreiding van hun slachthuizen (7). In de wet is voorts bepaald dat deze leningen, binnen een grens van 100 miljard ITL in 1988 en 50 miljard ITL in 1989, mogen worden gebruikt voor de consolidering van de bestaande schulden met betrekking tot bovengenoemde structuren en installaties. Voor deze leningen wordt een rentesubsidie van maximaal 10 procentpunten verleend. Het bepaalde in artikel 15, lid 16, is eveneens van toepassing op de financiering van projecten voor de consolidering en de ontwikkeling van de melk- en vleesproductie van landbouwcoöperaties en consortia daarvan. Deze wet is nooit aangemeld bij de Commissie zoals voorgeschreven bij artikel 88, lid 3, van het Verdrag. |
| --- | --- |

(26)

Bij wet nr. 67/88, die voorziet in rentesubsidies als bedoeld in artikel 5 van wet nr. 290/99, zijn bepalingen vastgesteld voor de jaarlijkse en meerjarige overheidsbegroting en wet nr. 67/88 is de Italiaanse begrotingswet van 1988. In artikel 15, lid 16, van de wet is bepaald dat landbouwcoöperaties en consortia daarvan leningen kunnen aangaan tot een maximumbedrag van 700 miljard ITL voor de bouw, de herstructurering en de uitbreiding van hun slachthuizen (7). In de wet is voorts bepaald dat deze leningen, binnen een grens van 100 miljard ITL in 1988 en 50 miljard ITL in 1989, mogen worden gebruikt voor de consolidering van de bestaande schulden met betrekking tot bovengenoemde structuren en installaties. Voor deze leningen wordt een rentesubsidie van maximaal 10 procentpunten verleend. Het bepaalde in artikel 15, lid 16, is eveneens van toepassing op de financiering van projecten voor de consolidering en de ontwikkeling van de melk- en vleesproductie van landbouwcoöperaties en consortia daarvan. Deze wet is nooit aangemeld bij de Commissie zoals voorgeschreven bij artikel 88, lid 3, van het Verdrag.

| (27) | In artikel 5 van de aangemelde wet is bepaald in welke gevallen de rentesubsidies op de aangegane leningen in de zin van artikel 1, lid 16, van wet nr. 67/88 van toepassing blijven ook wanneer niet is voldaan aan alle oorspronkelijk vastgestelde voorwaarden. In artikel 5, lid 2, is met name bepaald dat de rentesubsidies op leningen in de zin van bovengenoemd artikel 15, lid 16, voor gezamenlijke acties inzake ontwikkeling en consolidering van schulden, van toepassing blijven ook wanneer het goedgekeurde geïntegreerde project in de zin van artikel 1 van wet nr. 87/90, zoals vervangen door artikel 1 van wet nr. 252/91, slechts ten dele is verwezenlijkt, mits het geïntegreerde project van de begunstigde van de lening volledig is uitgevoerd. In artikel 5, lid 3, is bepaald dat de rentesubsidies op leningen die slechts zijn aangegaan voor de consolidering van schulden van toepassing blijven ook wanneer het geïntegreerde project niet of slechts ten dele is verwezenlijkt, mits de begunstigde van de lening een eigen investeringsproject indient dat moet worden verwezenlijkt met een deel van de toegekende lening. In lid 4 is bovendien bepaald dat de bedrijven die zijn gegroepeerd voor de verwezenlijking van een geïntegreerd ontwikkelingsproject van nationaal belang in de veeteeltsector, en die reeds voor financiering in aanmerking komen op grond van artikel 1 van wet nr. 87/90, zoals vervangen door artikel 1 van wet nr. 252/91, hun rechten behouden en in aanmerking blijven komen voor de financiering, ook wanneer het oorspronkelijke geïntegreerde project niet volledig wordt uitgevoerd, mits zij het eigen onderdeel van het project volledig verwezenlijken. |
| --- | --- |

(27)

In artikel 5 van de aangemelde wet is bepaald in welke gevallen de rentesubsidies op de aangegane leningen in de zin van artikel 1, lid 16, van wet nr. 67/88 van toepassing blijven ook wanneer niet is voldaan aan alle oorspronkelijk vastgestelde voorwaarden. In artikel 5, lid 2, is met name bepaald dat de rentesubsidies op leningen in de zin van bovengenoemd artikel 15, lid 16, voor gezamenlijke acties inzake ontwikkeling en consolidering van schulden, van toepassing blijven ook wanneer het goedgekeurde geïntegreerde project in de zin van artikel 1 van wet nr. 87/90, zoals vervangen door artikel 1 van wet nr. 252/91, slechts ten dele is verwezenlijkt, mits het geïntegreerde project van de begunstigde van de lening volledig is uitgevoerd. In artikel 5, lid 3, is bepaald dat de rentesubsidies op leningen die slechts zijn aangegaan voor de consolidering van schulden van toepassing blijven ook wanneer het geïntegreerde project niet of slechts ten dele is verwezenlijkt, mits de begunstigde van de lening een eigen investeringsproject indient dat moet worden verwezenlijkt met een deel van de toegekende lening. In lid 4 is bovendien bepaald dat de bedrijven die zijn gegroepeerd voor de verwezenlijking van een geïntegreerd ontwikkelingsproject van nationaal belang in de veeteeltsector, en die reeds voor financiering in aanmerking komen op grond van artikel 1 van wet nr. 87/90, zoals vervangen door artikel 1 van wet nr. 252/91, hun rechten behouden en in aanmerking blijven komen voor de financiering, ook wanneer het oorspronkelijke geïntegreerde project niet volledig wordt uitgevoerd, mits zij het eigen onderdeel van het project volledig verwezenlijken.

| (28) | Artikel 4 voorziet in maatregelen om landbouwkredietverrichtingen te vergemakkelijken. Zo wordt met name de aflossingsperiode voor kredieten aan landbouwbedrijven voor bedrijfsvoering en verbetering met als vervaldatum 31 maart 1998 met twaalf maanden verlengd. De begunstigden zijn landbouwbedrijven in Apulië, Calabrië en Sicilië die zich voornamelijk bezighouden met de olijventeelt en die worden geëxploiteerd door kleine zelfstandige boeren of hoofdberoepslandbouwers en olijventeeltcoöperaties die zijn getroffen door de ernstige crisis op de markt voor olijven en olie. Olijventeeltbedrijven en olijventeeltcoöperaties in andere olijvenproducerende regio’s komen ook onder dezelfde voorwaarden en volgens dezelfde procedures voor deze maatregelen in aanmerking, voor zover is vastgesteld dat de betrokken regio’s ook door de ernstige crisis op de markt voor olijven en olie zijn getroffen. Onder olijventeeltbedrijven en olijventeeltcoöperaties in de zin van het artikel wordt verstaan bedrijven of coöperaties waarvan ten minste 50 % van de bruto verkoopbare productie uit olijven bestaat. |
| --- | --- |

(28)

Artikel 4 voorziet in maatregelen om landbouwkredietverrichtingen te vergemakkelijken. Zo wordt met name de aflossingsperiode voor kredieten aan landbouwbedrijven voor bedrijfsvoering en verbetering met als vervaldatum 31 maart 1998 met twaalf maanden verlengd. De begunstigden zijn landbouwbedrijven in Apulië, Calabrië en Sicilië die zich voornamelijk bezighouden met de olijventeelt en die worden geëxploiteerd door kleine zelfstandige boeren of hoofdberoepslandbouwers en olijventeeltcoöperaties die zijn getroffen door de ernstige crisis op de markt voor olijven en olie. Olijventeeltbedrijven en olijventeeltcoöperaties in andere olijvenproducerende regio’s komen ook onder dezelfde voorwaarden en volgens dezelfde procedures voor deze maatregelen in aanmerking, voor zover is vastgesteld dat de betrokken regio’s ook door de ernstige crisis op de markt voor olijven en olie zijn getroffen. Onder olijventeeltbedrijven en olijventeeltcoöperaties in de zin van het artikel wordt verstaan bedrijven of coöperaties waarvan ten minste 50 % van de bruto verkoopbare productie uit olijven bestaat.

| (29) | Op 3 april 2002 (8) heeft de Commissie een definitief negatief besluit genomen ten aanzien van de steunmaatregelen van artikel 4 van wet nr. 290/99. Zoals duidelijk blijkt uit de tekst van het besluit, had dit laatste geen betrekking, noch enig effect op kredieten aan landbouwbedrijven voor bedrijfsvoering en verbetering met als vervaldatum 31 maart 1998, ten aanzien waarvan in artikel 4 van wet nr. 290/99 een verlenging van de termijnen was vastgesteld. Deze maatregelen moeten dus nog worden beoordeeld. |
| --- | --- |

(29)

Op 3 april 2002 (8) heeft de Commissie een definitief negatief besluit genomen ten aanzien van de steunmaatregelen van artikel 4 van wet nr. 290/99. Zoals duidelijk blijkt uit de tekst van het besluit, had dit laatste geen betrekking, noch enig effect op kredieten aan landbouwbedrijven voor bedrijfsvoering en verbetering met als vervaldatum 31 maart 1998, ten aanzien waarvan in artikel 4 van wet nr. 290/99 een verlenging van de termijnen was vastgesteld. Deze maatregelen moeten dus nog worden beoordeeld.

| (30) | In artikel 5 wordt als rechtsgrond voor de toekenning van diverse steunvormen ook verwezen naar wet nr. 252/91 tot wijziging van wet nr. 87/90 houdende urgentiemaatregelen voor de veeteelt. Deze ondersteunt diverse buitengewone maatregelen in de veeteelt die ten uitvoer worden gelegd in de vorm van geïntegreerde projecten van nationaal belang, waarbij de betrokken financiering wordt toegestaan. De wet is ook gericht op de oprichting van een aandelenvennootschap met kapitaal waarop voor ten minste 51 % is ingeschreven door het ministerie van Landbouw en Bosbouw, dat met de volgende taken wordt belast:






  a) | het verstrekken van garanties op leningen; |
| --- | --- | --- |

(30)

In artikel 5 wordt als rechtsgrond voor de toekenning van diverse steunvormen ook verwezen naar wet nr. 252/91 tot wijziging van wet nr. 87/90 houdende urgentiemaatregelen voor de veeteelt. Deze ondersteunt diverse buitengewone maatregelen in de veeteelt die ten uitvoer worden gelegd in de vorm van geïntegreerde projecten van nationaal belang, waarbij de betrokken financiering wordt toegestaan. De wet is ook gericht op de oprichting van een aandelenvennootschap met kapitaal waarop voor ten minste 51 % is ingeschreven door het ministerie van Landbouw en Bosbouw, dat met de volgende taken wordt belast:

a)

het verstrekken van garanties op leningen;

| b) | het verrichten van dekkingstransacties voor investeringskredieten; |
| --- | --- |

b)

het verrichten van dekkingstransacties voor investeringskredieten;

| c) | het toekennen van financieringen voor maatregelen voor de sanering en de liquidatie van bedrijven; |
| --- | --- |

c)

het toekennen van financieringen voor maatregelen voor de sanering en de liquidatie van bedrijven;

| d) | het verwerven van participaties in ondernemingen die zijn opgericht om bijzondere projecten uit te voeren. |
| --- | --- |

d)

het verwerven van participaties in ondernemingen die zijn opgericht om bijzondere projecten uit te voeren.

II.4   Begunstigden

| (31) | Veehouders die vleesproducten produceren, verwerken en afzetten. |
| --- | --- |

(31)

Veehouders die vleesproducten produceren, verwerken en afzetten.

II.5   Budget

| (32) | Het totale aangepaste budget voor de uitvoering van de geïntegreerde projecten bedraagt: | Wet nr. 252/91: 97 015 515 581 ITL (ongeveer 50 miljoen euro), |
| --- | --- | --- |

(32)

Het totale aangepaste budget voor de uitvoering van de geïntegreerde projecten bedraagt:

Wet nr. 252/91: 97 015 515 581 ITL (ongeveer 50 miljoen euro),

| | Wet nr. 67/88 (ontwikkelingsleningen): 6 349 660 726 ITL (ongeveer 3,280 miljoen euro), |
| --- | --- |

Wet nr. 67/88 (ontwikkelingsleningen): 6 349 660 726 ITL (ongeveer 3,280 miljoen euro),

| | Wet nr. 67/88 (consolideringsleningen): 1 968 222 804 ITL (ongeveer 1,016 miljoen euro). |
| --- | --- |

Wet nr. 67/88 (consolideringsleningen): 1 968 222 804 ITL (ongeveer 1,016 miljoen euro).

III.   MOTIVERING VAN HET BESLUIT TOT INLEIDING VAN DE PROCEDURE

| (33) | Bij artikel 5 van wet nr. 290/99 zijn de voorwaarden vastgesteld waaronder de rentesubsidies op in het kader van specifieke wetgevingsbesluiten aangegane leningen van toepassing blijven, ook wanneer de oorspronkelijk vastgestelde voorwaarden niet zijn vervuld. Toen de Commissie besloot de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden, waren geen gegevens voorhanden over de in artikel 5 genoemde wetten, die nauw verband houden met vorengenoemd artikel. De Italiaanse autoriteiten hebben de tekst van twee wetten (wet nr. 252/91 en wet nr. 67/88) aan de Commissie toegezonden op haar uitdrukkelijke verzoek. Toen de Commissie besloot de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden, hadden de Italiaanse autoriteiten echter nog geen nadere gegevens over de betrokken wetten of de daarin vervatte maatregelen verstrekt. De Commissie was dus niet in staat om vast te stellen of artikel 5 van wet nr. 290/99 betrekking had op steun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag omdat de Italiaanse autoriteiten geen nauwkeurige gegevens daarover hadden verstrekt. Doordat bepaalde landbouwbedrijven op grond van de maatregel in aanmerking bleven komen voor specifieke steun, ook wanneer zij niet konden voldoen aan alle oorspronkelijk vastgestelde subsidiabiliteitseisen, leken zij te worden begunstigd ten opzichte van andere bedrijven die in dezelfde situatie hadden aangetoond dat zij alle oorspronkelijk aangegane verplichtingen konden nakomen. De maatregel van artikel 5 gaf bijgevolg ten minste aanleiding tot een vermoeden van steun dat, bij gebrek aan informatie van de Italiaanse autoriteiten, slechts kon worden opgehelderd via de inleiding van de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag. |
| --- | --- |

(33)

Bij artikel 5 van wet nr. 290/99 zijn de voorwaarden vastgesteld waaronder de rentesubsidies op in het kader van specifieke wetgevingsbesluiten aangegane leningen van toepassing blijven, ook wanneer de oorspronkelijk vastgestelde voorwaarden niet zijn vervuld. Toen de Commissie besloot de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden, waren geen gegevens voorhanden over de in artikel 5 genoemde wetten, die nauw verband houden met vorengenoemd artikel. De Italiaanse autoriteiten hebben de tekst van twee wetten (wet nr. 252/91 en wet nr. 67/88) aan de Commissie toegezonden op haar uitdrukkelijke verzoek. Toen de Commissie besloot de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden, hadden de Italiaanse autoriteiten echter nog geen nadere gegevens over de betrokken wetten of de daarin vervatte maatregelen verstrekt. De Commissie was dus niet in staat om vast te stellen of artikel 5 van wet nr. 290/99 betrekking had op steun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag omdat de Italiaanse autoriteiten geen nauwkeurige gegevens daarover hadden verstrekt. Doordat bepaalde landbouwbedrijven op grond van de maatregel in aanmerking bleven komen voor specifieke steun, ook wanneer zij niet konden voldoen aan alle oorspronkelijk vastgestelde subsidiabiliteitseisen, leken zij te worden begunstigd ten opzichte van andere bedrijven die in dezelfde situatie hadden aangetoond dat zij alle oorspronkelijk aangegane verplichtingen konden nakomen. De maatregel van artikel 5 gaf bijgevolg ten minste aanleiding tot een vermoeden van steun dat, bij gebrek aan informatie van de Italiaanse autoriteiten, slechts kon worden opgehelderd via de inleiding van de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag.

| (34) | Bovendien kon artikel 5 van wet nr. 290/99 niet worden beoordeeld los van de wetgevende besluiten die de rechtsgrond vormden voor de toekenning van specifieke voordelen (leningen en financieringen) waarnaar deze verwees: namelijk artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88 en wet nr. 252/91. De teksten van deze instrumenten zijn door de Italiaanse autoriteiten toegezonden aan de Commissie op haar uitdrukkelijke verzoek. Beide wetgevende besluiten voorzien duidelijk in staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag. Met name artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88 voorziet in leningen voor landbouwcoöperaties en consortia waarvoor een rentesubsidie van maximaal 10 % kan worden verleend. Zo worden de begunstigde landbouwbedrijven ontlast van de betaling van de volle, op het ogenblik van de toekenning van de lening geldende rentevoet, die andere landbouwbedrijven die niet voor deze steun in aanmerking komen, wel moeten betalen. De steun zou in dit geval overeenkomen met het verschil tussen de op het ogenblik van de toekenning van de lening geldende marktrentevoet (9) en de (lagere) rentevoet die daadwerkelijk door de begunstigden wordt betaald dankzij de overheidsbijdrage. Op grond van wet nr. 252/91 kunnen evenwel overheidsmiddelen beschikbaar worden gesteld voor de uitvoering van diverse soorten projecten in de veeteeltsector en worden zodoende de begunstigden van deze middelen begunstigd ten opzichte van de andere landbouwbedrijven die analoge projecten moeten uitvoeren met uitsluitend de eigen financiële middelen. Beide bovengenoemde maatregelen lijken per definitie derhalve onder de werkingssfeer van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag te vallen. |
| --- | --- |

(34)

Bovendien kon artikel 5 van wet nr. 290/99 niet worden beoordeeld los van de wetgevende besluiten die de rechtsgrond vormden voor de toekenning van specifieke voordelen (leningen en financieringen) waarnaar deze verwees: namelijk artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88 en wet nr. 252/91. De teksten van deze instrumenten zijn door de Italiaanse autoriteiten toegezonden aan de Commissie op haar uitdrukkelijke verzoek. Beide wetgevende besluiten voorzien duidelijk in staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag. Met name artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88 voorziet in leningen voor landbouwcoöperaties en consortia waarvoor een rentesubsidie van maximaal 10 % kan worden verleend. Zo worden de begunstigde landbouwbedrijven ontlast van de betaling van de volle, op het ogenblik van de toekenning van de lening geldende rentevoet, die andere landbouwbedrijven die niet voor deze steun in aanmerking komen, wel moeten betalen. De steun zou in dit geval overeenkomen met het verschil tussen de op het ogenblik van de toekenning van de lening geldende marktrentevoet (9) en de (lagere) rentevoet die daadwerkelijk door de begunstigden wordt betaald dankzij de overheidsbijdrage. Op grond van wet nr. 252/91 kunnen evenwel overheidsmiddelen beschikbaar worden gesteld voor de uitvoering van diverse soorten projecten in de veeteeltsector en worden zodoende de begunstigden van deze middelen begunstigd ten opzichte van de andere landbouwbedrijven die analoge projecten moeten uitvoeren met uitsluitend de eigen financiële middelen. Beide bovengenoemde maatregelen lijken per definitie derhalve onder de werkingssfeer van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag te vallen.

| (35) | Bij de inleiding van de procedure kon de Commissie niet vaststellen of deze steunmaatregelen legitiem waren. Ondanks herhaalde specifieke verzoeken hieromtrent (10) hadden de Italiaanse autoriteiten niet aan de Commissie bevestigd of deze wetgevende besluiten waren aangemeld overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag en derhalve ook of de daarin vervatte maatregelen deel uitmaakten van bestaande, door de Commissie aan de artikelen 87, 88 en 89 van het EG-Verdrag getoetste steunregelingen, dan wel of zij ooit bij de Commissie waren aangemeld. |
| --- | --- |

(35)

Bij de inleiding van de procedure kon de Commissie niet vaststellen of deze steunmaatregelen legitiem waren. Ondanks herhaalde specifieke verzoeken hieromtrent (10) hadden de Italiaanse autoriteiten niet aan de Commissie bevestigd of deze wetgevende besluiten waren aangemeld overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag en derhalve ook of de daarin vervatte maatregelen deel uitmaakten van bestaande, door de Commissie aan de artikelen 87, 88 en 89 van het EG-Verdrag getoetste steunregelingen, dan wel of zij ooit bij de Commissie waren aangemeld.

| (36) | De Commissie had fundamentele twijfels ten aanzien van de verenigbaarheid van bepaalde aspecten van de steunregelingen in het kader van de genoemde wetgevende besluiten met de gemeenschappelijke markt. Op basis van de destijds beschikbare gegevens, verkregen uit een analyse van de aan de Commissie toegezonden teksten, kon worden gesteld dat een aantal maatregelen van artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88 en wet nr. 252/91 wel degelijk steun voor de bedrijfsvoering konden vormen. Bij gebrek aan nauwkeuriger en gedetailleerder gegevens die dit eerste vermoeden konden weerleggen, kon de Commissie alleen maar een negatief standpunt ten aanzien van deze steunmaatregelen innemen. |
| --- | --- |

(36)

De Commissie had fundamentele twijfels ten aanzien van de verenigbaarheid van bepaalde aspecten van de steunregelingen in het kader van de genoemde wetgevende besluiten met de gemeenschappelijke markt. Op basis van de destijds beschikbare gegevens, verkregen uit een analyse van de aan de Commissie toegezonden teksten, kon worden gesteld dat een aantal maatregelen van artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88 en wet nr. 252/91 wel degelijk steun voor de bedrijfsvoering konden vormen. Bij gebrek aan nauwkeuriger en gedetailleerder gegevens die dit eerste vermoeden konden weerleggen, kon de Commissie alleen maar een negatief standpunt ten aanzien van deze steunmaatregelen innemen.

| (37) | Met betrekking tot artikel 4 van wet nr. 290/99 heeft de Commissie Italië in haar besluit tot inleiding van de procedure van artikel 88, lid 2, van het Verdrag verzocht alle beschikbare gegevens te verstrekken over de voorwaarden (rentevoeten, eventuele garanties, ...) waaronder de leningen waarvoor artikel 4 van wet nr. 290/99 voorzag in een verlenging, oorspronkelijk waren toegekend, alsook over het totaalbedrag van de toegekende leningen, en aan te geven of de betrokken steunmaatregelen onder een reeds bestaande steunregeling vallen (en zo ja, te preciseren welke). Aangezien het definitieve besluit betreffende artikel 4 van wet nr. 290/99 geen betrekking, noch enig effect had op kredieten aan landbouwbedrijven voor bedrijfsvoering en verbetering met als vervaldatum 31 maart 1998 waarvoor artikel 4 van wet nr. 290/99 voorziet in een verlenging van de termijnen, moesten deze leningen nog worden onderzocht om na te gaan of de betrokken steun was toegekend tegen marktvoorwaarden (in dat geval moesten deze voorwaarden zijn gespecificeerd), dan wel of hij onder reeds bestaande, door de Commissie goedgekeurde steunregelingen viel (in dat geval moesten deze regelingen worden gespecificeerd). |
| --- | --- |

(37)

Met betrekking tot artikel 4 van wet nr. 290/99 heeft de Commissie Italië in haar besluit tot inleiding van de procedure van artikel 88, lid 2, van het Verdrag verzocht alle beschikbare gegevens te verstrekken over de voorwaarden (rentevoeten, eventuele garanties, ...) waaronder de leningen waarvoor artikel 4 van wet nr. 290/99 voorzag in een verlenging, oorspronkelijk waren toegekend, alsook over het totaalbedrag van de toegekende leningen, en aan te geven of de betrokken steunmaatregelen onder een reeds bestaande steunregeling vallen (en zo ja, te preciseren welke). Aangezien het definitieve besluit betreffende artikel 4 van wet nr. 290/99 geen betrekking, noch enig effect had op kredieten aan landbouwbedrijven voor bedrijfsvoering en verbetering met als vervaldatum 31 maart 1998 waarvoor artikel 4 van wet nr. 290/99 voorziet in een verlenging van de termijnen, moesten deze leningen nog worden onderzocht om na te gaan of de betrokken steun was toegekend tegen marktvoorwaarden (in dat geval moesten deze voorwaarden zijn gespecificeerd), dan wel of hij onder reeds bestaande, door de Commissie goedgekeurde steunregelingen viel (in dat geval moesten deze regelingen worden gespecificeerd).

IV.   DOOR ITALIË NA DE INLEIDING VAN DE PROCEDURE VERSTREKTE GEGEVENS

| (38) | Na de inleiding van de procedure en in antwoord op de specifieke vragen van de Commissie hebben de Italiaanse autoriteiten gedetailleerde gegevens verstrekt bij brieven van 18 mei 2000, 13 oktober 2000, 5 juli 2001, 27 februari 2003 en 29 oktober 2004, geregistreerd op 3 november 2004. De bij deze brieven verstrekte gegevens moeten in hun geheel worden gelezen aangezien de Italiaanse autoriteiten, na een diepgaand onderzoek, een aantal van de aanvankelijk verstrekte gegevens hebben herzien, met name de geaggregeerde financiële gegevens. De verstrekte gegevens zijn samengevat in deel III.3, met verwijzingen naar de betrokken brief. |
| --- | --- |

(38)

Na de inleiding van de procedure en in antwoord op de specifieke vragen van de Commissie hebben de Italiaanse autoriteiten gedetailleerde gegevens verstrekt bij brieven van 18 mei 2000, 13 oktober 2000, 5 juli 2001, 27 februari 2003 en 29 oktober 2004, geregistreerd op 3 november 2004. De bij deze brieven verstrekte gegevens moeten in hun geheel worden gelezen aangezien de Italiaanse autoriteiten, na een diepgaand onderzoek, een aantal van de aanvankelijk verstrekte gegevens hebben herzien, met name de geaggregeerde financiële gegevens. De verstrekte gegevens zijn samengevat in deel III.3, met verwijzingen naar de betrokken brief.

V.   OPMERKINGEN VAN DERDEN

| (39) | De Commissie heeft slechts één brief van derden ontvangen. Deze brief, van 30 juni 2000, is toegezonden door CONAZO in de hoedanigheid van leider van een groep bedrijven die op grond van de wetten nr. 252/91 en 67/88 geld had ontvangen van de Italiaanse overheid, waartegen de door de Commissie ingeleide procedure zich richt. |
| --- | --- |

(39)

De Commissie heeft slechts één brief van derden ontvangen. Deze brief, van 30 juni 2000, is toegezonden door CONAZO in de hoedanigheid van leider van een groep bedrijven die op grond van de wetten nr. 252/91 en 67/88 geld had ontvangen van de Italiaanse overheid, waartegen de door de Commissie ingeleide procedure zich richt.

| (40) | In zijn brief toont CONAZO zich vooral verrast dat de Commissie bij de inleiding van de procedure expliciet had verklaard niet op de hoogte te zijn gebracht van wet nr. 252/91 en wet nr. 67/88, en dus ook dat de Italiaanse autoriteiten steun op grond van genoemde wetten hadden toegekend. |
| --- | --- |

(40)

In zijn brief toont CONAZO zich vooral verrast dat de Commissie bij de inleiding van de procedure expliciet had verklaard niet op de hoogte te zijn gebracht van wet nr. 252/91 en wet nr. 67/88, en dus ook dat de Italiaanse autoriteiten steun op grond van genoemde wetten hadden toegekend.

| (41) | Volgens deze coöperatie kon de Commissie onmogelijk niet op de hoogte zijn van het drastische programma voor de herstructurering van de veeteelt- en slachtsector dat door de Italiaanse autoriteiten in 1986 was opgezet. In diezelfde brief verwijst CONAZO naar het uitgebreide programma voor de herstructurering van de twee bovengenoemde sectoren, dat was opgesteld door het Italiaanse interministeriële comité voor economische planning (CIPE — Comitato interministeriale per la programmazione economica) in 1991. Het bedrijf wijst er voorts op dat de drastische initiatieven in de slachtsector hebben geleid tot een aanzienlijke daling van het aantal slachthuizen, van 8 500 eenheden in de jaren '80 tot 3 000 nu. |
| --- | --- |

(41)

Volgens deze coöperatie kon de Commissie onmogelijk niet op de hoogte zijn van het drastische programma voor de herstructurering van de veeteelt- en slachtsector dat door de Italiaanse autoriteiten in 1986 was opgezet. In diezelfde brief verwijst CONAZO naar het uitgebreide programma voor de herstructurering van de twee bovengenoemde sectoren, dat was opgesteld door het Italiaanse interministeriële comité voor economische planning (CIPE — Comitato interministeriale per la programmazione economica) in 1991. Het bedrijf wijst er voorts op dat de drastische initiatieven in de slachtsector hebben geleid tot een aanzienlijke daling van het aantal slachthuizen, van 8 500 eenheden in de jaren '80 tot 3 000 nu.

VI.   BEOORDELING

| (42) | Overeenkomstig artikel 87, lid 1, van het Verdrag zijn steunmaatregelen van de Staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde bedrijven of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt. |
| --- | --- |

(42)

Overeenkomstig artikel 87, lid 1, van het Verdrag zijn steunmaatregelen van de Staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde bedrijven of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt.

| (43) | De artikelen 87 en 88 van het Verdrag zijn van toepassing op de productie van en de handel in producten waarvoor de Italiaanse autoriteiten hebben besloten steun toe te kennen. In artikel 40 van Verordening (EG) nr. 1254/1999 van de Raad van 17 mei 1999 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector rundvlees (11) is bepaald dat, behoudens andersluidende bepalingen in deze verordening de artikelen 87, 88 en 89 van het Verdrag van toepassing zijn op de productie van en de handel in producten van de rundvleessector. Artikel 21 van Verordening (EEG) nr. 2759/75 van de Raad van 29 oktober 1975 van de Raad van 29 oktober 1975 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector varkensvlees (12) en artikel 23 van Verordening (EG) nr. 2529/2001 van de Raad van 19 december 2001 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector schapen- en geitenvlees (13) bevatten een analoge bepaling. |
| --- | --- |

(43)

De artikelen 87 en 88 van het Verdrag zijn van toepassing op de productie van en de handel in producten waarvoor de Italiaanse autoriteiten hebben besloten steun toe te kennen. In artikel 40 van Verordening (EG) nr. 1254/1999 van de Raad van 17 mei 1999 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector rundvlees (11) is bepaald dat, behoudens andersluidende bepalingen in deze verordening de artikelen 87, 88 en 89 van het Verdrag van toepassing zijn op de productie van en de handel in producten van de rundvleessector. Artikel 21 van Verordening (EEG) nr. 2759/75 van de Raad van 29 oktober 1975 van de Raad van 29 oktober 1975 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector varkensvlees (12) en artikel 23 van Verordening (EG) nr. 2529/2001 van de Raad van 19 december 2001 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector schapen- en geitenvlees (13) bevatten een analoge bepaling.

VI.1   Is er sprake van steun?

| (44) | In artikel 5 van wet nr. 290/99 zijn de gevallen vastgesteld waarin de rentesubsidies op in het kader van bepaalde wetgevende besluiten aangegane leningen, van toepassing blijven ook wanneer de oorspronkelijk vastgestelde voorwaarden niet zijn vervuld. Doordat bepaalde landbouwbedrijven in aanmerking kwamen voor specifieke steun, ook wanneer zij niet konden voldoen aan alle oorspronkelijk vastgestelde subsidiabiliteitseisen, leken zij te worden begunstigd ten opzichte van andere bedrijven die in dezelfde situatie hadden aangetoond dat zij alle oorspronkelijk aangegane verplichtingen konden nakomen. |
| --- | --- |

(44)

In artikel 5 van wet nr. 290/99 zijn de gevallen vastgesteld waarin de rentesubsidies op in het kader van bepaalde wetgevende besluiten aangegane leningen, van toepassing blijven ook wanneer de oorspronkelijk vastgestelde voorwaarden niet zijn vervuld. Doordat bepaalde landbouwbedrijven in aanmerking kwamen voor specifieke steun, ook wanneer zij niet konden voldoen aan alle oorspronkelijk vastgestelde subsidiabiliteitseisen, leken zij te worden begunstigd ten opzichte van andere bedrijven die in dezelfde situatie hadden aangetoond dat zij alle oorspronkelijk aangegane verplichtingen konden nakomen.

| (45) | Bovendien kon dat artikel niet worden beoordeeld los van de wetgevende besluiten die de rechtsgrond vormden voor de toekenning van specifieke voordelen (leningen en financieringen) waarnaar deze verwees: namelijk artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88 en wet nr. 252/91. Zoals reeds beschreven in de punten 37 tot en met 39 hierboven voorzien beide wetgevende besluiten duidelijk in staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag. Met name artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88 voorziet in leningen voor landbouwcoöperaties en consortia waarvoor een rentesubsidie van maximaal 10 % kan worden verleend. Dit betekent dat de staat de begunstigde landbouwbedrijven ontlast van de betaling van de volle, op het ogenblik van de toekenning van de lening geldende rentevoet die andere landbouwbedrijven die niet voor deze steun in aanmerking komen, wel moeten betalen. Deze steun komt in dit geval overeen met het verschil tussen de op het ogenblik van de toekenning van de lening geldende marktrentevoet en de rentevoet die daadwerkelijk door de begunstigden wordt betaald dankzij de overheidsbijdrage. |
| --- | --- |

(45)

Bovendien kon dat artikel niet worden beoordeeld los van de wetgevende besluiten die de rechtsgrond vormden voor de toekenning van specifieke voordelen (leningen en financieringen) waarnaar deze verwees: namelijk artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88 en wet nr. 252/91. Zoals reeds beschreven in de punten 37 tot en met 39 hierboven voorzien beide wetgevende besluiten duidelijk in staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag. Met name artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88 voorziet in leningen voor landbouwcoöperaties en consortia waarvoor een rentesubsidie van maximaal 10 % kan worden verleend. Dit betekent dat de staat de begunstigde landbouwbedrijven ontlast van de betaling van de volle, op het ogenblik van de toekenning van de lening geldende rentevoet die andere landbouwbedrijven die niet voor deze steun in aanmerking komen, wel moeten betalen. Deze steun komt in dit geval overeen met het verschil tussen de op het ogenblik van de toekenning van de lening geldende marktrentevoet en de rentevoet die daadwerkelijk door de begunstigden wordt betaald dankzij de overheidsbijdrage.

| (46) | Op grond van wet nr. 252/91 kunnen overheidsmiddelen beschikbaar worden gesteld voor de uitvoering van diverse soorten projecten in de veeteeltsector en worden de ontvangers van deze middelen begunstigd ten opzichte van andere landbouwbedrijven die dergelijke projecten moeten uitvoeren met uitsluitend de eigen financiële middelen. Volgens de rechtspraak van het Hof van Justitie kan een verbetering van de concurrentiepositie van een bedrijf door financiële steun van de staat een verstoring van de concurrentie veroorzaken ten opzichte van andere ondernemingen die dergelijke steun niet ontvangen. Bovendien vindt in de veeteeltsector een aanzienlijk intracommunautair handelsverkeer plaats (14) en kan de maatregel de concurrentie bijgevolg vervalsen en van invloed zijn op het handelsverkeer tussen de lidstaten. |
| --- | --- |

(46)

Op grond van wet nr. 252/91 kunnen overheidsmiddelen beschikbaar worden gesteld voor de uitvoering van diverse soorten projecten in de veeteeltsector en worden de ontvangers van deze middelen begunstigd ten opzichte van andere landbouwbedrijven die dergelijke projecten moeten uitvoeren met uitsluitend de eigen financiële middelen. Volgens de rechtspraak van het Hof van Justitie kan een verbetering van de concurrentiepositie van een bedrijf door financiële steun van de staat een verstoring van de concurrentie veroorzaken ten opzichte van andere ondernemingen die dergelijke steun niet ontvangen. Bovendien vindt in de veeteeltsector een aanzienlijk intracommunautair handelsverkeer plaats (14) en kan de maatregel de concurrentie bijgevolg vervalsen en van invloed zijn op het handelsverkeer tussen de lidstaten.

| (47) | De Commissie concludeert derhalve dat de onderhavige maatregel onder het verbod van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag valt. |
| --- | --- |

(47)

De Commissie concludeert derhalve dat de onderhavige maatregel onder het verbod van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag valt.

VI.1 a)   Verenigbaarheid van de steun

| (48) | Artikel 87, leden 2 en 3, voorziet in een aantal uitzonderingen op het verbod van artikel 87, lid 1. |
| --- | --- |

(48)

Artikel 87, leden 2 en 3, voorziet in een aantal uitzonderingen op het verbod van artikel 87, lid 1.

| (49) | De uitzonderingen van artikel 87, lid 2, zijn, gelet op de aard van de betrokken maatregel en de doelstellingen ervan, duidelijk niet van toepassing. Italië heeft zich overigens niet op artikel 87, lid 2, beroepen. |
| --- | --- |

(49)

De uitzonderingen van artikel 87, lid 2, zijn, gelet op de aard van de betrokken maatregel en de doelstellingen ervan, duidelijk niet van toepassing. Italië heeft zich overigens niet op artikel 87, lid 2, beroepen.

| (50) | In artikel 87, lid 3, is aangegeven onder welke omstandigheden staatssteun als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kan worden beschouwd. De verenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt moet worden beoordeeld vanuit het standpunt van de Gemeenschap en niet vanuit dat van één enkele lidstaat. |
| --- | --- |

(50)

In artikel 87, lid 3, is aangegeven onder welke omstandigheden staatssteun als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kan worden beschouwd. De verenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt moet worden beoordeeld vanuit het standpunt van de Gemeenschap en niet vanuit dat van één enkele lidstaat.

| (51) | Artikel 87, lid 3, onder a), is duidelijk niet van toepassing, aangezien de steun niet is bedoeld ter bevordering van de economische ontwikkeling van streken waarin de levensstandaard abnormaal laag is of waar een ernstig gebrek aan werkgelegenheid heerst. |
| --- | --- |

(51)

Artikel 87, lid 3, onder a), is duidelijk niet van toepassing, aangezien de steun niet is bedoeld ter bevordering van de economische ontwikkeling van streken waarin de levensstandaard abnormaal laag is of waar een ernstig gebrek aan werkgelegenheid heerst.

| (52) | Artikel 87, lid 3, onder b), is evenmin van toepassing omdat de steunmaatregel niet is bedoeld om de verwezenlijking van een belangrijk project van gemeenschappelijk Europees belang te bevorderen of om een ernstige verstoring in de Italiaanse economie op te heffen. |
| --- | --- |

(52)

Artikel 87, lid 3, onder b), is evenmin van toepassing omdat de steunmaatregel niet is bedoeld om de verwezenlijking van een belangrijk project van gemeenschappelijk Europees belang te bevorderen of om een ernstige verstoring in de Italiaanse economie op te heffen.

| (53) | De steun is evenmin bedoeld, noch geschikt, om de doelstellingen van artikel 87, lid 3, onder d), te verwezenlijken. |
| --- | --- |

(53)

De steun is evenmin bedoeld, noch geschikt, om de doelstellingen van artikel 87, lid 3, onder d), te verwezenlijken.

| (54) | Overeenkomstig artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag mogen steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde regionale economieën te vergemakkelijken, als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden beschouwd mits de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad. De aangemelde steunregeling moet dus worden getoetst aan dat artikel en aan de specifieke, voor dit geval geldende bepalingen. |
| --- | --- |

(54)

Overeenkomstig artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag mogen steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde regionale economieën te vergemakkelijken, als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden beschouwd mits de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad. De aangemelde steunregeling moet dus worden getoetst aan dat artikel en aan de specifieke, voor dit geval geldende bepalingen.

| (55) | Alle geïntegreerde projecten waarvoor steun uit hoofde van wet nr. 67/88 en wet nr. 252/91 is verleend, zijn goedgekeurd vóór 31 december 1992 (15). De desbetreffende financiële verplichtingen zijn vóór diezelfde datum goedgekeurd. De betrokken steunmaatregelen zijn nooit bij de Commissie aangemeld en vormen derhalve onrechtmatige steun in de zin van artikel 1, onder f), van Verordening (EG) nr. 659/1999. Volgens punt 23.3 van de communautaire richtsnoeren voor staatssteun in de landbouwsector (16) moet onrechtmatige steun in de zin van artikel 1, punt f), van Verordening (EG) nr. 659/1999 worden beoordeeld op basis van de op het tijdstip van de steunverlening geldende regels en richtsnoeren. |
| --- | --- |

(55)

Alle geïntegreerde projecten waarvoor steun uit hoofde van wet nr. 67/88 en wet nr. 252/91 is verleend, zijn goedgekeurd vóór 31 december 1992 (15). De desbetreffende financiële verplichtingen zijn vóór diezelfde datum goedgekeurd. De betrokken steunmaatregelen zijn nooit bij de Commissie aangemeld en vormen derhalve onrechtmatige steun in de zin van artikel 1, onder f), van Verordening (EG) nr. 659/1999. Volgens punt 23.3 van de communautaire richtsnoeren voor staatssteun in de landbouwsector (16) moet onrechtmatige steun in de zin van artikel 1, punt f), van Verordening (EG) nr. 659/1999 worden beoordeeld op basis van de op het tijdstip van de steunverlening geldende regels en richtsnoeren.

| (56) | Volgens de Italiaanse autoriteiten hield alle toegekende steun verband met investeringen in het kader van de vijf goedgekeurde geïntegreerde projecten (17). De investeringen zijn zowel op het niveau van de primaire productie (veeteelt) als op dat van de verwerking en de afzet van landbouwproducten verricht. |
| --- | --- |

(56)

Volgens de Italiaanse autoriteiten hield alle toegekende steun verband met investeringen in het kader van de vijf goedgekeurde geïntegreerde projecten (17). De investeringen zijn zowel op het niveau van de primaire productie (veeteelt) als op dat van de verwerking en de afzet van landbouwproducten verricht.

| (57) | De als subsidiabel aangemerkte investeringen hadden in wezen betrekking op: modernisering op het vlak van technologie en hygiëne, verbetering van slachthuizen, verwijdering en gebruik van bijproducten, installaties voor de bewerking en de verpakking van vlees, aanpassing van ruimten en installaties voor een betere presentatie van de producten, aanschaf van productiestructuren en verwerkings- en afzetvoorzieningen ter verbetering van de productietechnologie, aanschaf van voorzieningen ter bevordering van de ontwikkeling van kwaliteitsprocessen. Bij de beoordeling van de algemene projecten zijn ook investeringen in immateriële activa in aanmerking genomen, zoals afzet en octrooien, maar die zijn nooit gefinancierd. |
| --- | --- |

(57)

De als subsidiabel aangemerkte investeringen hadden in wezen betrekking op: modernisering op het vlak van technologie en hygiëne, verbetering van slachthuizen, verwijdering en gebruik van bijproducten, installaties voor de bewerking en de verpakking van vlees, aanpassing van ruimten en installaties voor een betere presentatie van de producten, aanschaf van productiestructuren en verwerkings- en afzetvoorzieningen ter verbetering van de productietechnologie, aanschaf van voorzieningen ter bevordering van de ontwikkeling van kwaliteitsprocessen. Bij de beoordeling van de algemene projecten zijn ook investeringen in immateriële activa in aanmerking genomen, zoals afzet en octrooien, maar die zijn nooit gefinancierd.

| (58) | De volgende uitgaven zijn niet als subsidiabel aangemerkt:






  — | promotie- en reclameactiviteiten, |
| --- | --- | --- |

(58)

De volgende uitgaven zijn niet als subsidiabel aangemerkt:

—

promotie- en reclameactiviteiten,

| — | immateriële investeringen zoals handelsmerken, |
| --- | --- |

—

immateriële investeringen zoals handelsmerken,

| — | ontwerp- en bouwkosten, |
| --- | --- |

—

ontwerp- en bouwkosten,

| — | juridische, administratieve en fiscale kosten. |
| --- | --- |

—

juridische, administratieve en fiscale kosten.

VI.1 a) 1   Investeringen in verband met de verwerking en afzet van landbouwproducten

| (59) | Op het moment dat de projecten en de desbetreffende verbintenissen werden goedgekeurd, beschouwde de Commissie investeringen als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt voor zover de steunintensiteit niet meer bedroeg dan de normaliter door de Commissie voor de sector toegestane maximale steunintensiteit, namelijk 55 % (75 % in gebieden van doelstelling 1) in het geval van projecten in overeenstemming met de sectorale programma’s of de algemene criteria zoals vastgesteld bij Verordening (EEG) nr. 866/90 (18), en 35 % (50 % in gebieden van doelstelling 1) voor alle overige projecten, mits zij niet waren uitgesloten van de selectiecriteria van de bijlage bij de beschikking van de Commissie van 7 juni 1990 inzake investeringen die zouden kunnen worden gefinancierd in het kader van de Verordeningen (EEG) nr. 866/90 en (EEG) nr. 867/90, met de nodige aanpassingen op grond van artikel 86 van het Verdrag. |
| --- | --- |

(59)

Op het moment dat de projecten en de desbetreffende verbintenissen werden goedgekeurd, beschouwde de Commissie investeringen als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt voor zover de steunintensiteit niet meer bedroeg dan de normaliter door de Commissie voor de sector toegestane maximale steunintensiteit, namelijk 55 % (75 % in gebieden van doelstelling 1) in het geval van projecten in overeenstemming met de sectorale programma’s of de algemene criteria zoals vastgesteld bij Verordening (EEG) nr. 866/90 (18), en 35 % (50 % in gebieden van doelstelling 1) voor alle overige projecten, mits zij niet waren uitgesloten van de selectiecriteria van de bijlage bij de beschikking van de Commissie van 7 juni 1990 inzake investeringen die zouden kunnen worden gefinancierd in het kader van de Verordeningen (EEG) nr. 866/90 en (EEG) nr. 867/90, met de nodige aanpassingen op grond van artikel 86 van het Verdrag.

| (60) | Derhalve dient te worden nagegaan of de investeringen waarvoor steun is verleend, daadwerkelijk voldeden aan de eisen van Verordening (EEG) nr. 866/90 en aan de sectorale beperkingen als bedoeld in de beschikking van de Commissie van 7 juni 1990. In punt 2.10 van de bijlage bij vorengenoemde beschikking, dat uitsluitend betrekking heeft op de sector vlees en eieren, zijn de investeringen vastgesteld waaraan prioriteit wordt gegeven, dat wil zeggen investeringen waar de Commissie gunstig tegenover staat omdat zij meer dan andere de ontwikkeling van een bepaalde sector vergemakkelijken. |
| --- | --- |

(60)

Derhalve dient te worden nagegaan of de investeringen waarvoor steun is verleend, daadwerkelijk voldeden aan de eisen van Verordening (EEG) nr. 866/90 en aan de sectorale beperkingen als bedoeld in de beschikking van de Commissie van 7 juni 1990. In punt 2.10 van de bijlage bij vorengenoemde beschikking, dat uitsluitend betrekking heeft op de sector vlees en eieren, zijn de investeringen vastgesteld waaraan prioriteit wordt gegeven, dat wil zeggen investeringen waar de Commissie gunstig tegenover staat omdat zij meer dan andere de ontwikkeling van een bepaalde sector vergemakkelijken.

| (61) | Wat de prioritaire investeringen betreft, staat de Commissie gunstig tegenover de bouw van uitsnijderijen die verbonden zijn aan slachthuizen, met name in productiegebieden waar geen dergelijke installaties bestaan. Anderzijds komen op grond van datzelfde punt investeringen die leiden tot een uitbreiding van de slachtcapaciteit voor varkens, runderen, schapen en pluimvee, niet in aanmerking voor steun, behalve wanneer in het betrokken bedrijf of in andere bedrijven evenveel capaciteit wordt afgestoten, of wanneer voor varkens, runderen, schapen evenals voor pluimvee (met uitzondering van kippen), de regionale productiecapaciteit ontoereikend is. |
| --- | --- |

(61)

Wat de prioritaire investeringen betreft, staat de Commissie gunstig tegenover de bouw van uitsnijderijen die verbonden zijn aan slachthuizen, met name in productiegebieden waar geen dergelijke installaties bestaan. Anderzijds komen op grond van datzelfde punt investeringen die leiden tot een uitbreiding van de slachtcapaciteit voor varkens, runderen, schapen en pluimvee, niet in aanmerking voor steun, behalve wanneer in het betrokken bedrijf of in andere bedrijven evenveel capaciteit wordt afgestoten, of wanneer voor varkens, runderen, schapen evenals voor pluimvee (met uitzondering van kippen), de regionale productiecapaciteit ontoereikend is.

| (62) | Zoals de Italiaanse autoriteiten hebben aangegeven, hadden slechts enkele investeringen betrekking op de bouw van uitsnijderijen. Aangezien de Italiaanse autoriteiten niet konden aangeven welk deel van de investeringen bestemd was voor uitsnijderijen, moet worden nagegaan of de betrokken investeringen onder de op grond van punt 2.10 uitgesloten investeringen vallen, en met name of ze hebben geleid tot een uitbreiding van de slachtcapaciteit, behalve wanneer in het betrokken bedrijf of in andere bedrijven evenveel capaciteit wordt afgestoten (19). |
| --- | --- |

(62)

Zoals de Italiaanse autoriteiten hebben aangegeven, hadden slechts enkele investeringen betrekking op de bouw van uitsnijderijen. Aangezien de Italiaanse autoriteiten niet konden aangeven welk deel van de investeringen bestemd was voor uitsnijderijen, moet worden nagegaan of de betrokken investeringen onder de op grond van punt 2.10 uitgesloten investeringen vallen, en met name of ze hebben geleid tot een uitbreiding van de slachtcapaciteit, behalve wanneer in het betrokken bedrijf of in andere bedrijven evenveel capaciteit wordt afgestoten (19).

| (63) | In hun brief van 12 juli 2001 wijzen de Italiaanse autoriteiten erop dat de investeringen in de slachtsector en in de sector verwerking en afzet van landbouwproducten hebben plaatsgevonden in het kader van zeven projecten. Zij hebben gegevens verstrekt waaruit blijkt dat voor elk aan het project deelnemend bedrijf de slachtcapaciteit ex post over het geheel genomen lager is dan die ex ante (30 personen per uur). Aan de eis van punt 2.10 van de bijlage bij Beschikking 90/342/EEG is derhalve voldaan. |
| --- | --- |

(63)

In hun brief van 12 juli 2001 wijzen de Italiaanse autoriteiten erop dat de investeringen in de slachtsector en in de sector verwerking en afzet van landbouwproducten hebben plaatsgevonden in het kader van zeven projecten. Zij hebben gegevens verstrekt waaruit blijkt dat voor elk aan het project deelnemend bedrijf de slachtcapaciteit ex post over het geheel genomen lager is dan die ex ante (30 personen per uur). Aan de eis van punt 2.10 van de bijlage bij Beschikking 90/342/EEG is derhalve voldaan.

| (64) | De steunintensiteiten, uitgedrukt als brutosubsidie-equivalent volgens de in de Richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen (20) beschreven methode en die alle vormen van overheidssteun omvatten die is toegekend overeenkomstig de wetten nr. 252/91 en nr. 67/88), bedroegen niet meer dan respectievelijk 75 % (maximumsteunpercentage voor investeringen in gebieden van doelstelling 1) en 55 % (steunpercentage dat destijds werd toegestaan voor investeringen in verband met de verwerking en afzet van landbouwproducten voor de gebieden buiten doelstelling 1). Ongeacht de locatie is bij alle onderzochte investeringen de op grond van de destijds geldende communautaire regelgeving toegestane maximumsteunintensiteit in acht genomen, zoals is aangegeven in tabel 1:
  Tabel 1
  Investeringen in de sector verwerking en afzet | | Subsidiabele kosten (in ITL) | Totale bijdrage (ITL) | % |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| CONAZO | Investeringen in probleemgebieden | 4 972 623 097 | 3 729 467 323 | 75,00 % |
| | Investeringen in andere gebieden | 48 753 248 149 | 26 480 183 539 | 54,31 % |
| FIORUCCI | Investeringen | 39 831 488 798 | 14 170 000 000 | 35,57 % |
| GUARDAMIGLIO | Investeringen | 15 296 548 104 | 5 477 000 000 | 35,81 % |
| INALCA | Investeringen | 139 597 581 320 | 42 502 000 000 | 30,45 % |
| PRUNOTTO | Investeringen | 4 243 327 136 | 1 930 000 000 | 45,48 % |
| CAMALLEVAMENTI | Investeringen | 4 667 623 201 | 2 567 192 000 | 55,00 % |
| C.L.S.M. | Investeringen | 6 067 000 000 | 3 260 533 100 | 53,74 % |

(64)

De steunintensiteiten, uitgedrukt als brutosubsidie-equivalent volgens de in de Richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen (20) beschreven methode en die alle vormen van overheidssteun omvatten die is toegekend overeenkomstig de wetten nr. 252/91 en nr. 67/88), bedroegen niet meer dan respectievelijk 75 % (maximumsteunpercentage voor investeringen in gebieden van doelstelling 1) en 55 % (steunpercentage dat destijds werd toegestaan voor investeringen in verband met de verwerking en afzet van landbouwproducten voor de gebieden buiten doelstelling 1). Ongeacht de locatie is bij alle onderzochte investeringen de op grond van de destijds geldende communautaire regelgeving toegestane maximumsteunintensiteit in acht genomen, zoals is aangegeven in tabel 1:

Tabel 1

Investeringen in de sector verwerking en afzet

Subsidiabele kosten (in ITL)

Totale bijdrage (ITL)

%

CONAZO

Investeringen in probleemgebieden

4 972 623 097

3 729 467 323

75,00 %

Investeringen in andere gebieden

48 753 248 149

26 480 183 539

54,31 %

FIORUCCI

Investeringen

39 831 488 798

14 170 000 000

35,57 %

GUARDAMIGLIO

Investeringen

15 296 548 104

5 477 000 000

35,81 %

INALCA

Investeringen

139 597 581 320

42 502 000 000

30,45 %

PRUNOTTO

Investeringen

4 243 327 136

1 930 000 000

45,48 %

CAMALLEVAMENTI

Investeringen

4 667 623 201

2 567 192 000

55,00 %

C.L.S.M.

Investeringen

6 067 000 000

3 260 533 100

53,74 %

| (65) | Overeenkomstig artikel 11 van Verordening (EEG) nr. 866/90 zijn de betrokken maatregelen gericht op de rationalisatie en de ontwikkeling van het verkoopklaar maken, de verduurzaming, de behandeling of de verwerking van landbouwproducten of het recycleren van bijproducten of fabricageresiduen, de verbetering van de afzet op de markt, met inbegrip van verbetering van de doorzichtigheid van de prijsvorming, de toepassing van nieuwe verwerkingstechnieken, waaronder de ontwikkeling van nieuwe producten en bijproducten of het openen van nieuwe markten, alsmede op innoverende investeringen en op de verbetering van de kwaliteit van de producten. |
| --- | --- |

(65)

Overeenkomstig artikel 11 van Verordening (EEG) nr. 866/90 zijn de betrokken maatregelen gericht op de rationalisatie en de ontwikkeling van het verkoopklaar maken, de verduurzaming, de behandeling of de verwerking van landbouwproducten of het recycleren van bijproducten of fabricageresiduen, de verbetering van de afzet op de markt, met inbegrip van verbetering van de doorzichtigheid van de prijsvorming, de toepassing van nieuwe verwerkingstechnieken, waaronder de ontwikkeling van nieuwe producten en bijproducten of het openen van nieuwe markten, alsmede op innoverende investeringen en op de verbetering van de kwaliteit van de producten.

| (66) | Overeenkomstig artikel 11, lid 3, van Verordening (EEG) nr. 866/90 hebben de subsidiabele uitgaven slechts betrekking op:






  — | de verwerving van onroerend goed, met uitzondering van de aankoop van grond; |
| --- | --- | --- |

(66)

Overeenkomstig artikel 11, lid 3, van Verordening (EEG) nr. 866/90 hebben de subsidiabele uitgaven slechts betrekking op:

—

de verwerving van onroerend goed, met uitzondering van de aankoop van grond;

| — | de aankoop van nieuwe machines en bedrijfsuitrusting, met inbegrip van informatieprogramma’s en programmatuur; |
| --- | --- |

—

de aankoop van nieuwe machines en bedrijfsuitrusting, met inbegrip van informatieprogramma’s en programmatuur;

| — | algemene kosten, met name de kosten van architecten, ingenieurs en adviseurs, de kosten van haalbaarheidsonderzoeken tot een maximum van 12 % van de hierboven bedoelde kosten. |
| --- | --- |

—

algemene kosten, met name de kosten van architecten, ingenieurs en adviseurs, de kosten van haalbaarheidsonderzoeken tot een maximum van 12 % van de hierboven bedoelde kosten.

| (67) | Zoals hieronder wordt verduidelijkt (zie de punten 81-99), is de behoefte aan financieel herstel niet in aanmerking genomen bij de subsidiabele kosten, die zijn herberekend op basis van uitsluitend de uitgaven die rechtstreeks verband houden met de investeringen en de subsidiabele kosten. Bovendien was het programma van het CIPE er expliciet op gericht de coherentie en de conformiteit met de WTO-voorschriften te garanderen. |
| --- | --- |

(67)

Zoals hieronder wordt verduidelijkt (zie de punten 81-99), is de behoefte aan financieel herstel niet in aanmerking genomen bij de subsidiabele kosten, die zijn herberekend op basis van uitsluitend de uitgaven die rechtstreeks verband houden met de investeringen en de subsidiabele kosten. Bovendien was het programma van het CIPE er expliciet op gericht de coherentie en de conformiteit met de WTO-voorschriften te garanderen.

| (68) | Op basis van het voorafgaande is de door de Italiaanse autoriteiten toegekende steun voor de investeringen in het kader van de hierboven beschreven geïntegreerde projecten overeenkomstig artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag verenigbaar met de gemeenschappelijke markt. Dit geldt echter alleen voor steun in verband met de daadwerkelijke uitvoering van de investeringen. Eventuele steun voor het financiële herstel van de betrokken bedrijven en steun in verband met de consolideringsleningen worden hierna behandeld. |
| --- | --- |

(68)

Op basis van het voorafgaande is de door de Italiaanse autoriteiten toegekende steun voor de investeringen in het kader van de hierboven beschreven geïntegreerde projecten overeenkomstig artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag verenigbaar met de gemeenschappelijke markt. Dit geldt echter alleen voor steun in verband met de daadwerkelijke uitvoering van de investeringen. Eventuele steun voor het financiële herstel van de betrokken bedrijven en steun in verband met de consolideringsleningen worden hierna behandeld.

VI.1 a) 2.   Investeringen in de bedrijven

| (69) | Zoals hierboven reeds is aangegeven, voorziet de betrokken regeling ook in steun voor investeringen op het niveau van de primaire productie door groepen van bedrijven in overeenstemming met de basismotivering van het gehele project. |
| --- | --- |

(69)

Zoals hierboven reeds is aangegeven, voorziet de betrokken regeling ook in steun voor investeringen op het niveau van de primaire productie door groepen van bedrijven in overeenstemming met de basismotivering van het gehele project.

| (70) | Er is steun verleend aan de ondernmingen CONAZO, GEA en Val di Cesola (21). De subsidiabele uitgaven en de totale ontvangen steun zijn aangegeven in tabel 2:
  Tabel 2
  Investeringen in de productiesector | Totaal subsidiabele kosten ITL | Totale bijdrage ITL | % |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| CONAZO | 7 652 930 000 | 2 678 525 500 | 35,00 % |
| G E A | 2 368 708 000 | 558 831 181 | 23,59 % |
| Val di Cesola | 553 923 850 | 278 830 197 | 50,34 % |

(70)

Er is steun verleend aan de ondernmingen CONAZO, GEA en Val di Cesola (21). De subsidiabele uitgaven en de totale ontvangen steun zijn aangegeven in tabel 2:

Tabel 2

Investeringen in de productiesector

Totaal subsidiabele kosten ITL

Totale bijdrage ITL

%

CONAZO

7 652 930 000

2 678 525 500

35,00 %

G E A

2 368 708 000

558 831 181

23,59 %

Val di Cesola

553 923 850

278 830 197

50,34 %

| (71) | Op de datum van de goedkeuring van de diverse projecten en van de desbetreffende middelen is de steun voor investeringen in de bedrijven getoetst aan de bepalingen van Verordening (EG) nr. 2328/91 van de Raad betreffende de verbetering van de doeltreffendheid van de landbouwstructuur (22). De verordening, waarbij een systeem van gedeeltelijke financiering werd ingevoerd om de efficiëntie van de landbouwbedrijven te verhogen, is toegepast op de individuele bedrijven. Zij had een gemeenschappelijk actiekader ingesteld op grond waarvan de lidstaten gemachtigd en verplicht waren een bepaald aantal steunregelingen ten uitvoer te leggen die gedeeltelijk werden gefinancierd op communautair niveau. Bij de verordening was tevens een regeling inzake de toekenning van bepaalde soorten nationale steun door de lidstaten ingesteld. In artikel 35 van Verordening (EEG) nr. 2328/91 zijn de voorwaarden vastgesteld op grond waarvan de lidstaten staatssteun mochten toekennen voor het verwezenlijken van de doelstellingen van de verordening. Meer bepaald is in artikel 35 het volgende bepaald: „Deze verordening doet niet af aan de mogelijkheid voor de lidstaten om binnen de werkingssfeer van deze verordening, behalve op de terreinen bedoeld in artikel 2, artikelen 6 tot en met 9, artikel 11, artikel 12, leden 2, 3 en 4, en artikel 17, te voorzien in bijkomende steun waarvan de toekenningsvoorwaarden of -bepalingen verschillen van die welke bij deze verordening zijn vastgesteld of de bedragen die de in deze verordening vastgestelde maxima overschrijden, op voorwaarde dat deze steunmaatregelen in overeenstemming zijn met de artikelen 92, 93 en 94 van het Verdrag.”. In lid 2 van artikel 35 is het volgende bepaald: „Met uitzondering van artikel 92, lid 2, van het Verdrag, zijn de artikelen 92, 93 en 94 van het Verdrag niet van toepassing op steunmaatregelen in het kader van artikel 2, de artikelen 6 tot en met 9, artikel 11, artikel 12, leden 2, 3 en 4, en artikel 17.”. |
| --- | --- |

(71)

Op de datum van de goedkeuring van de diverse projecten en van de desbetreffende middelen is de steun voor investeringen in de bedrijven getoetst aan de bepalingen van Verordening (EG) nr. 2328/91 van de Raad betreffende de verbetering van de doeltreffendheid van de landbouwstructuur (22). De verordening, waarbij een systeem van gedeeltelijke financiering werd ingevoerd om de efficiëntie van de landbouwbedrijven te verhogen, is toegepast op de individuele bedrijven. Zij had een gemeenschappelijk actiekader ingesteld op grond waarvan de lidstaten gemachtigd en verplicht waren een bepaald aantal steunregelingen ten uitvoer te leggen die gedeeltelijk werden gefinancierd op communautair niveau. Bij de verordening was tevens een regeling inzake de toekenning van bepaalde soorten nationale steun door de lidstaten ingesteld. In artikel 35 van Verordening (EEG) nr. 2328/91 zijn de voorwaarden vastgesteld op grond waarvan de lidstaten staatssteun mochten toekennen voor het verwezenlijken van de doelstellingen van de verordening. Meer bepaald is in artikel 35 het volgende bepaald: „Deze verordening doet niet af aan de mogelijkheid voor de lidstaten om binnen de werkingssfeer van deze verordening, behalve op de terreinen bedoeld in artikel 2, artikelen 6 tot en met 9, artikel 11, artikel 12, leden 2, 3 en 4, en artikel 17, te voorzien in bijkomende steun waarvan de toekenningsvoorwaarden of -bepalingen verschillen van die welke bij deze verordening zijn vastgesteld of de bedragen die de in deze verordening vastgestelde maxima overschrijden, op voorwaarde dat deze steunmaatregelen in overeenstemming zijn met de artikelen 92, 93 en 94 van het Verdrag.”. In lid 2 van artikel 35 is het volgende bepaald: „Met uitzondering van artikel 92, lid 2, van het Verdrag, zijn de artikelen 92, 93 en 94 van het Verdrag niet van toepassing op steunmaatregelen in het kader van artikel 2, de artikelen 6 tot en met 9, artikel 11, artikel 12, leden 2, 3 en 4, en artikel 17.”.

| (72) | De soorten steun die de lidstaten mochten toekennen waren dus duidelijk gedefinieerd in artikel 35, waarbij het toepassingsgebied van de lidstaten op het gebied van zuivere staatssteun is beperkt. De lidstaten moesten elk besluit tot toekenning van onder de verordening vallende initiatieven in het kader van de bij de verordening vastgestelde procedure voor de verlening van communautaire cofinanciering of van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag met betrekking tot staatssteun, aanmelden bij de Commissie. De Italiaanse autoriteiten hebben de betrokken steunmaatregelen in het kader van de bij Verordening (EEG) nr. 2328/91 vastgestelde procedure voor het verkrijgen van communautaire cofinanciering of het toekennen van steun overeenkomstig het bepaalde in artikel 12, leden 2, 3 en 4, van diezelfde verordening, niet bij de Commissie aangemeld. Deze steunmaatregelen moeten derhalve worden beoordeeld in het licht van de artikelen 87, 88 en 89 van het Verdrag, binnen de grenzen en onder de voorwaarden van de verordening. |
| --- | --- |

(72)

De soorten steun die de lidstaten mochten toekennen waren dus duidelijk gedefinieerd in artikel 35, waarbij het toepassingsgebied van de lidstaten op het gebied van zuivere staatssteun is beperkt. De lidstaten moesten elk besluit tot toekenning van onder de verordening vallende initiatieven in het kader van de bij de verordening vastgestelde procedure voor de verlening van communautaire cofinanciering of van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag met betrekking tot staatssteun, aanmelden bij de Commissie. De Italiaanse autoriteiten hebben de betrokken steunmaatregelen in het kader van de bij Verordening (EEG) nr. 2328/91 vastgestelde procedure voor het verkrijgen van communautaire cofinanciering of het toekennen van steun overeenkomstig het bepaalde in artikel 12, leden 2, 3 en 4, van diezelfde verordening, niet bij de Commissie aangemeld. Deze steunmaatregelen moeten derhalve worden beoordeeld in het licht van de artikelen 87, 88 en 89 van het Verdrag, binnen de grenzen en onder de voorwaarden van de verordening.

| (73) | In artikel 12 van Verordening (EEG) nr. 2328/91 zijn de soorten investeringen vastgesteld die de lidstaten uitsluitend uit hun eigen middelen mochten financieren. Zoals in artikel 35 is vermeld, zijn de artikelen 87, 88 en 89 van het Verdrag niet van toepassing op artikel 12, leden 2, 3 en 4. De betrokken steunmaatregelen kunnen derhalve uitsluitend worden beoordeeld op basis van artikel 12, leden 1 en 5, van Verordening (EEG) nr. 2328/91. |
| --- | --- |

(73)

In artikel 12 van Verordening (EEG) nr. 2328/91 zijn de soorten investeringen vastgesteld die de lidstaten uitsluitend uit hun eigen middelen mochten financieren. Zoals in artikel 35 is vermeld, zijn de artikelen 87, 88 en 89 van het Verdrag niet van toepassing op artikel 12, leden 2, 3 en 4. De betrokken steunmaatregelen kunnen derhalve uitsluitend worden beoordeeld op basis van artikel 12, leden 1 en 5, van Verordening (EEG) nr. 2328/91.

| (74) | De steun als bedoeld in artikel 12, lid 1, betreft aanvullende steun die, onder strikt vastgestelde voorwaarden, door de lidstaten kan worden toegekend bovenop de door de Gemeenschap gecofinancierde steunregeling in het kader van Verordening (EEG) nr. 2328/91. Deze aanvullende steun mag alleen aan bedrijven worden toegekend die voldoen aan alle bij de Verordening (artikelen 5-9) vastgestelde voorwaarden om voor de communautaire steun in aanmerking te komen, en alleen als aanvulling op eerder goedgekeurde gecofinancierde steun. Deze steun valt buiten de werkingssfeer van dit punt, aangezien dit alleen betrekking heeft op steun die bedoeld is als aanvulling op eerder goedgekeurde gecofinancierde steun. |
| --- | --- |

(74)

De steun als bedoeld in artikel 12, lid 1, betreft aanvullende steun die, onder strikt vastgestelde voorwaarden, door de lidstaten kan worden toegekend bovenop de door de Gemeenschap gecofinancierde steunregeling in het kader van Verordening (EEG) nr. 2328/91. Deze aanvullende steun mag alleen aan bedrijven worden toegekend die voldoen aan alle bij de Verordening (artikelen 5-9) vastgestelde voorwaarden om voor de communautaire steun in aanmerking te komen, en alleen als aanvulling op eerder goedgekeurde gecofinancierde steun. Deze steun valt buiten de werkingssfeer van dit punt, aangezien dit alleen betrekking heeft op steun die bedoeld is als aanvulling op eerder goedgekeurde gecofinancierde steun.

| (75) | In artikel 12, lid 5, zijn de soorten investeringssteun gepreciseerd die niet onder de verboden en beperkingen van de andere bepalingen van het artikel vallen en in principe konden worden goedgekeurd:






  — | steun voor de aankoop van grond, |
| --- | --- | --- |

(75)

In artikel 12, lid 5, zijn de soorten investeringssteun gepreciseerd die niet onder de verboden en beperkingen van de andere bepalingen van het artikel vallen en in principe konden worden goedgekeurd:

—

steun voor de aankoop van grond,

| — | steun in de vorm van een goedkoop beheerskrediet met een looptijd van maximaal één landbouwseizoen, |
| --- | --- |

—

steun in de vorm van een goedkoop beheerskrediet met een looptijd van maximaal één landbouwseizoen,

| — | steun voor de aankoop van mannelijke fokdieren, |
| --- | --- |

—

steun voor de aankoop van mannelijke fokdieren,

| — | steun in de vorm van garanties op aangegane leningen, inclusief de renten, |
| --- | --- |

—

steun in de vorm van garanties op aangegane leningen, inclusief de renten,

| — | steun voor investeringen ter bescherming of verbetering van het milieu, op voorwaarde dat deze niet resulteren in een verhoging van de productie, |
| --- | --- |

—

steun voor investeringen ter bescherming of verbetering van het milieu, op voorwaarde dat deze niet resulteren in een verhoging van de productie,

| — | maatregelen voor investeringen ter verbetering van de hygiënische omstandigheden van de teelt en met het oog op de naleving van de communautaire normen op het gebied van het welzijn van de dieren, of van de nationale normen wanneer deze strenger zijn dan de communautaire normen, voor zover deze investeringen geen verhoging van de productie met zich brengen, mits deze steun wordt verleend in overeenstemming met de artikelen 87 en 88 (destijds 92 en 93) van het Verdrag. |
| --- | --- |

—

maatregelen voor investeringen ter verbetering van de hygiënische omstandigheden van de teelt en met het oog op de naleving van de communautaire normen op het gebied van het welzijn van de dieren, of van de nationale normen wanneer deze strenger zijn dan de communautaire normen, voor zover deze investeringen geen verhoging van de productie met zich brengen, mits deze steun wordt verleend in overeenstemming met de artikelen 87 en 88 (destijds 92 en 93) van het Verdrag.

| (76) | De Italiaanse autoriteiten hebben bij brief van 13 oktober 2000 verklaard dat slechts voor drie projecten steun uit hoofde van wet nr. 252/91 is verleend. De betrokken investeringen waren bedoeld voor de herstructurering en de verbetering van fokcentra om de productiekosten te beperken, de kwaliteit te verbeteren en de hygiëne en het welzijn van dieren te verbeteren. Over het geheel genomen hebben de investeringen gezorgd voor een betere verluchting van de lokalen, een kleinere bezettingsdichtheid van de dieren, betere verlichting, waterdistributie, enz. De Italiaanse autoriteiten hebben verzekerd dat de steun is toegekend voor investeringen die verder gingen dan de gemeenschappelijke normen inzake hygiëne en dierenwelzijn zoals vastgesteld bij Richtlijn 91/629/EEG (23) en Richtlijn 91/630/EEG (24). In hun brief van 24 november 2004, geregistreerd op 3 december 2004, hebben zij de lijst van investeringen verstrekt om aan te tonen dat deze gericht waren op de verbetering van de hygiëne en het welzijn van dieren, en verder gingen dan de geldende normen inzake hygiëne en dierenwelzijn. Voor elk gefinancierd project zijn controles verricht door een controlecommissie van het ministerie van de bevoegde regio om na te gaan of de doelstellingen van de projecten waren bereikt. |
| --- | --- |

(76)

De Italiaanse autoriteiten hebben bij brief van 13 oktober 2000 verklaard dat slechts voor drie projecten steun uit hoofde van wet nr. 252/91 is verleend. De betrokken investeringen waren bedoeld voor de herstructurering en de verbetering van fokcentra om de productiekosten te beperken, de kwaliteit te verbeteren en de hygiëne en het welzijn van dieren te verbeteren. Over het geheel genomen hebben de investeringen gezorgd voor een betere verluchting van de lokalen, een kleinere bezettingsdichtheid van de dieren, betere verlichting, waterdistributie, enz. De Italiaanse autoriteiten hebben verzekerd dat de steun is toegekend voor investeringen die verder gingen dan de gemeenschappelijke normen inzake hygiëne en dierenwelzijn zoals vastgesteld bij Richtlijn 91/629/EEG (23) en Richtlijn 91/630/EEG (24). In hun brief van 24 november 2004, geregistreerd op 3 december 2004, hebben zij de lijst van investeringen verstrekt om aan te tonen dat deze gericht waren op de verbetering van de hygiëne en het welzijn van dieren, en verder gingen dan de geldende normen inzake hygiëne en dierenwelzijn. Voor elk gefinancierd project zijn controles verricht door een controlecommissie van het ministerie van de bevoegde regio om na te gaan of de doelstellingen van de projecten waren bereikt.

| (77) | De bij de verordening vastgestelde maximale steunintensiteit (35 % en 75 % in probleemgebieden), inclusief alle overheidssteun die naar de investeringen is gegaan, is niet overschreden. |
| --- | --- |

(77)

De bij de verordening vastgestelde maximale steunintensiteit (35 % en 75 % in probleemgebieden), inclusief alle overheidssteun die naar de investeringen is gegaan, is niet overschreden.

| (78) | Bovendien hebben de Italiaanse autoriteiten verzekerd dat het totale aantal dieren niet is toegenomen als gevolg van de investeringen en dat alle investeringen zijn verricht overeenkomstig het bepaalde in artikel 6 van Verordening (EEG) nr. 2328/91. |
| --- | --- |

(78)

Bovendien hebben de Italiaanse autoriteiten verzekerd dat het totale aantal dieren niet is toegenomen als gevolg van de investeringen en dat alle investeringen zijn verricht overeenkomstig het bepaalde in artikel 6 van Verordening (EEG) nr. 2328/91.

| (79) | Zoals in sectie VI.1. a)3 wordt gepreciseerd, hebben de subsidiabele uitgaven noch betrekking op de behoefte aan financieel herstel, noch op leningen voor de consolidering van schulden. |
| --- | --- |

(79)

Zoals in sectie VI.1. a)3 wordt gepreciseerd, hebben de subsidiabele uitgaven noch betrekking op de behoefte aan financieel herstel, noch op leningen voor de consolidering van schulden.

| (80) | In het licht van het voorafgaande is de door de Italiaanse autoriteiten toegekende steun voor investeringen in de primaire productie overeenkomstig artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag verenigbaar met de gemeenschappelijke markt. |
| --- | --- |

(80)

In het licht van het voorafgaande is de door de Italiaanse autoriteiten toegekende steun voor investeringen in de primaire productie overeenkomstig artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag verenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

VI.1 a) 3.   Steun voor het financiële herstel van bedrijven en de consolidering van schulden

| (81) | Zoals reeds vermeld in de voorgaande sectie, is in artikel 5, lid 2, van wet nr. 290/99 bepaald dat de rentesubsidies op leningen die zijn aangegaan op grond van artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88 voor gezamenlijke maatregelen inzake ontwikkeling en consolidering van schulden, ook van toepassing zijn wanneer het goedgekeurde geïntegreerde project in de zin van artikel 1 van wet nr. 87/90, zoals vervangen door artikel 1 van wet nr. 252/91, slechts ten dele is verwezenlijkt, mits het geïntegreerde project van de begunstigde van de lening is afgesloten. In artikel 5, lid 3, is bepaald dat de rentesubsidies op leningen die op grond van vorengenoemde wet slechts zijn aangegaan voor de consolidering van schulden, ook van toepassing zijn wanneer het geïntegreerde project niet of slechts ten dele is verwezenlijkt, mits de begunstigde van de lening een eigen investeringsproject indient dat moet worden verwezenlijkt met een deel van de opbrengst van de toegekende lening. |
| --- | --- |

(81)

Zoals reeds vermeld in de voorgaande sectie, is in artikel 5, lid 2, van wet nr. 290/99 bepaald dat de rentesubsidies op leningen die zijn aangegaan op grond van artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88 voor gezamenlijke maatregelen inzake ontwikkeling en consolidering van schulden, ook van toepassing zijn wanneer het goedgekeurde geïntegreerde project in de zin van artikel 1 van wet nr. 87/90, zoals vervangen door artikel 1 van wet nr. 252/91, slechts ten dele is verwezenlijkt, mits het geïntegreerde project van de begunstigde van de lening is afgesloten. In artikel 5, lid 3, is bepaald dat de rentesubsidies op leningen die op grond van vorengenoemde wet slechts zijn aangegaan voor de consolidering van schulden, ook van toepassing zijn wanneer het geïntegreerde project niet of slechts ten dele is verwezenlijkt, mits de begunstigde van de lening een eigen investeringsproject indient dat moet worden verwezenlijkt met een deel van de opbrengst van de toegekende lening.

| (82) | De in artikel 5 van wet nr. 290/99 bedoelde rentesubsidies, die door de Commissie zijn beoordeeld, zijn geregeld bij wet nr. 67/88. In artikel 15, lid 16, van vorengenoemde wet, ten aanzien waarvan de Commissie had besloten de procedure in te leiden, is bepaald dat coöperaties en consortia daarvan leningen kunnen aangaan tot een maximumbedrag van 700 miljard ITL voor de bouw, de herstructurering en de uitbreiding van slachthuizen. Voorts is in dat artikel bepaald dat deze leningen, binnen een grens van 100 miljard ITL in 1988 en 50 miljard ITL in 1989, ook mogen worden gebruikt voor de consolidering van bestaande schulden met betrekking tot de bovenvermelde structuren en installaties. |
| --- | --- |

(82)

De in artikel 5 van wet nr. 290/99 bedoelde rentesubsidies, die door de Commissie zijn beoordeeld, zijn geregeld bij wet nr. 67/88. In artikel 15, lid 16, van vorengenoemde wet, ten aanzien waarvan de Commissie had besloten de procedure in te leiden, is bepaald dat coöperaties en consortia daarvan leningen kunnen aangaan tot een maximumbedrag van 700 miljard ITL voor de bouw, de herstructurering en de uitbreiding van slachthuizen. Voorts is in dat artikel bepaald dat deze leningen, binnen een grens van 100 miljard ITL in 1988 en 50 miljard ITL in 1989, ook mogen worden gebruikt voor de consolidering van bestaande schulden met betrekking tot de bovenvermelde structuren en installaties.

| (83) | Zowel artikel 5 van wet nr. 290/99 als artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88 bieden bijgevolg de mogelijkheid om de uitgetrokken middelen ook voor de consolidering van schulden te gebruiken. |
| --- | --- |

(83)

Zowel artikel 5 van wet nr. 290/99 als artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88 bieden bijgevolg de mogelijkheid om de uitgetrokken middelen ook voor de consolidering van schulden te gebruiken.

| (84) | Bovendien heeft de staat, op basis van de door de Italiaanse autoriteiten in hun antwoord op de inleiding van de procedure door de Commissie (25) verstrekte gegevens, in het kader van wet nr. 252/91 ook rekening gehouden met de „behoefte aan financieel herstel”. Volgens de Italiaanse autoriteiten vereiste de tenuitvoerlegging van het project een aanzienlijke financiële verplichting, zowel wat betreft de uitvoering van het „ontwikkelingsproject” als de vergoeding van de daaruit voortvloeiende uitgaven (26). De behoefte aan „financieel herstel” is beschouwd als aanvulling op de investeringen voor zover er een nauw verband was met het met de investeringen gemoeide bedrag. |
| --- | --- |

(84)

Bovendien heeft de staat, op basis van de door de Italiaanse autoriteiten in hun antwoord op de inleiding van de procedure door de Commissie (25) verstrekte gegevens, in het kader van wet nr. 252/91 ook rekening gehouden met de „behoefte aan financieel herstel”. Volgens de Italiaanse autoriteiten vereiste de tenuitvoerlegging van het project een aanzienlijke financiële verplichting, zowel wat betreft de uitvoering van het „ontwikkelingsproject” als de vergoeding van de daaruit voortvloeiende uitgaven (26). De behoefte aan „financieel herstel” is beschouwd als aanvulling op de investeringen voor zover er een nauw verband was met het met de investeringen gemoeide bedrag.

| (85) | Uit het voorafgaande blijkt dat een deel van de door de Italiaanse autoriteiten aan de bedrijven toegekende financiële middelen voor de betrokken projecten eigenlijk bedoeld was om deze bedrijven het hoofd te laten bieden aan de uit de investeringen voortvloeiende financiële last, doch daar niet nauw mee samenhangt. |
| --- | --- |

(85)

Uit het voorafgaande blijkt dat een deel van de door de Italiaanse autoriteiten aan de bedrijven toegekende financiële middelen voor de betrokken projecten eigenlijk bedoeld was om deze bedrijven het hoofd te laten bieden aan de uit de investeringen voortvloeiende financiële last, doch daar niet nauw mee samenhangt.

| (86) | De Commissie heeft steeds twijfels geuit ten aanzien van de verenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt van steun voor de consolidering van schulden als bedoeld in wet nr. 67/88 en van steun voor financieel herstel uit hoofde van wet nr. 252/91. In hun brief van 18 mei 2000 als reactie op de inleiding van de procedure voeren de Italiaanse autoriteiten aan dat beide steunmaatregelen verband hielden met de investeringen in het kader van de geplande geïntegreerde projecten. De Italiaanse autoriteiten stelden namelijk dat wet nr. 67/88 de erkenning van de consolidering van schulden koppelde aan de voltooiing van de investeringsprojecten. Volgens hen was de consolideringslening louter bedoeld om de coöperatie opnieuw liquide middelen te verschaffen en was zij in dat opzicht te vergelijken met een subsidie. Deze lening was een financiële verrichting die steeds gelinkt was aan een investeringsproject. |
| --- | --- |

(86)

De Commissie heeft steeds twijfels geuit ten aanzien van de verenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt van steun voor de consolidering van schulden als bedoeld in wet nr. 67/88 en van steun voor financieel herstel uit hoofde van wet nr. 252/91. In hun brief van 18 mei 2000 als reactie op de inleiding van de procedure voeren de Italiaanse autoriteiten aan dat beide steunmaatregelen verband hielden met de investeringen in het kader van de geplande geïntegreerde projecten. De Italiaanse autoriteiten stelden namelijk dat wet nr. 67/88 de erkenning van de consolidering van schulden koppelde aan de voltooiing van de investeringsprojecten. Volgens hen was de consolideringslening louter bedoeld om de coöperatie opnieuw liquide middelen te verschaffen en was zij in dat opzicht te vergelijken met een subsidie. Deze lening was een financiële verrichting die steeds gelinkt was aan een investeringsproject.

| (87) | Desondanks heeft de Commissie twijfels geuit ten aanzien van de bovengenoemde steun en was zij van oordeel dat de steun, in tegenstelling tot de beweringen van de Italiaanse autoriteiten, de verstrekte omschrijving en de teksten van de wetten, erop gericht leek te zijn de financiële moeilijkheden van de begunstigden te verlichten zonder te zijn gekoppeld aan de daadwerkelijke voltooiing van de investeringen. In de brief waarin de Commissie haar voorbehoud uit, verzoekt zij de Italiaanse autoriteiten bovendien te preciseren of de betrokken steun in overeenstemming is met eventuele op het ogenblik van de toekenning van de steun geldende bepalingen. |
| --- | --- |

(87)

Desondanks heeft de Commissie twijfels geuit ten aanzien van de bovengenoemde steun en was zij van oordeel dat de steun, in tegenstelling tot de beweringen van de Italiaanse autoriteiten, de verstrekte omschrijving en de teksten van de wetten, erop gericht leek te zijn de financiële moeilijkheden van de begunstigden te verlichten zonder te zijn gekoppeld aan de daadwerkelijke voltooiing van de investeringen. In de brief waarin de Commissie haar voorbehoud uit, verzoekt zij de Italiaanse autoriteiten bovendien te preciseren of de betrokken steun in overeenstemming is met eventuele op het ogenblik van de toekenning van de steun geldende bepalingen.

| (88) | In hun antwoord op bovengenoemde brief (27) verklaren de Italiaanse autoriteiten met betrekking tot het financiële herstel dat bij de geplande financiële initiatieven rekening was gehouden met de algemene financiële behoefte van elk geïntegreerd project. Deze algemene financiële behoefte bestond in de daadwerkelijke investeringen en het financiële evenwicht dat niet meer mocht bedragen dan 50 % van de algemene financiële behoefte. Het financiële herstel garandeerde dus de betaling van de financiële lasten die verbonden waren aan de verrichte investeringen. |
| --- | --- |

(88)

In hun antwoord op bovengenoemde brief (27) verklaren de Italiaanse autoriteiten met betrekking tot het financiële herstel dat bij de geplande financiële initiatieven rekening was gehouden met de algemene financiële behoefte van elk geïntegreerd project. Deze algemene financiële behoefte bestond in de daadwerkelijke investeringen en het financiële evenwicht dat niet meer mocht bedragen dan 50 % van de algemene financiële behoefte. Het financiële herstel garandeerde dus de betaling van de financiële lasten die verbonden waren aan de verrichte investeringen.

| (89) | Naar aanleiding van de opmerkingen van de Commissie over dit specifieke punt voorzagen de Italiaanse autoriteiten in hun brief van 29 oktober 2004, geregistreerd op 3 november 2004, in een loskoppeling van de behoefte aan financieel herstel van de subsidiabele uitgaven. De behoefte aan financieel herstel van de bedrijven, die oorspronkelijk was opgenomen in de subsidiabele uitgaven in verband met de investeringen, werd dus niet langer in aanmerking genomen. Bij de toekenning van middelen werden dan ook alleen uitgaven die direct verband hielden met de voltooiing van de investeringen waarvoor steun is ontvangen onder de hierboven aangegeven voorwaarden, als subsidiabel beschouwd. Het financiële herstel heeft nooit geresulteerd in een extra overdracht van financiële middelen van de staat naar bedrijven die geïntegreerde projecten hebben opgezet, doch is oorspronkelijk aan de subsidiabele uitgaven toegevoegd. |
| --- | --- |

(89)

Naar aanleiding van de opmerkingen van de Commissie over dit specifieke punt voorzagen de Italiaanse autoriteiten in hun brief van 29 oktober 2004, geregistreerd op 3 november 2004, in een loskoppeling van de behoefte aan financieel herstel van de subsidiabele uitgaven. De behoefte aan financieel herstel van de bedrijven, die oorspronkelijk was opgenomen in de subsidiabele uitgaven in verband met de investeringen, werd dus niet langer in aanmerking genomen. Bij de toekenning van middelen werden dan ook alleen uitgaven die direct verband hielden met de voltooiing van de investeringen waarvoor steun is ontvangen onder de hierboven aangegeven voorwaarden, als subsidiabel beschouwd. Het financiële herstel heeft nooit geresulteerd in een extra overdracht van financiële middelen van de staat naar bedrijven die geïntegreerde projecten hebben opgezet, doch is oorspronkelijk aan de subsidiabele uitgaven toegevoegd.

| (90) | Volgens de nieuwe berekening (waarbij de behoefte aan financieel herstel niet in aanmerking wordt gekomen bij de subsidiabele uitgaven) bedraagt de steunintensiteit voor de twee coöperaties die steun hebben ontvangen (CONAZO en Consorzio latterie sociali mantovane), niet meer dan 35 % voor de primaire productie, minder dan 55 % voor de sector verwerking en afzet in normale gebieden en niet meer dan 75 % in probleemgebieden, zoals is aangegeven in onderstaande tabel:
  Tabel 3
  Financieel herstel | Subsidiabele kosten ITL | Overheidsbijdrage (wet nr. 252/91) | % |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| CONAZO |
| Productie | 7 652 930 000 | 2 678 525 500 | 35,00 |
| Verwerking in probleemgebieden | 4 972 623 097 | 3 729 467 323 | 75,00 |
| Verwerking | 48 753 248 149 | 20 700 797 658 | 42,46 |
| Totaal CONAZO | 61 378 801 246 | 27 108 790 481 | 44,16 |
| Consorzio Latterie Sociali Mantovane |
| Verwerking in probleemgebieden | 6 067 000 000 | 3 260 533 100 | 53,74 |

(90)

Volgens de nieuwe berekening (waarbij de behoefte aan financieel herstel niet in aanmerking wordt gekomen bij de subsidiabele uitgaven) bedraagt de steunintensiteit voor de twee coöperaties die steun hebben ontvangen (CONAZO en Consorzio latterie sociali mantovane), niet meer dan 35 % voor de primaire productie, minder dan 55 % voor de sector verwerking en afzet in normale gebieden en niet meer dan 75 % in probleemgebieden, zoals is aangegeven in onderstaande tabel:

Tabel 3

Financieel herstel

Subsidiabele kosten ITL

Overheidsbijdrage (wet nr. 252/91)

%

CONAZO

Productie

7 652 930 000

2 678 525 500

35,00

Verwerking in probleemgebieden

4 972 623 097

3 729 467 323

75,00

Verwerking

48 753 248 149

20 700 797 658

42,46

Totaal CONAZO

61 378 801 246

27 108 790 481

44,16

Consorzio Latterie Sociali Mantovane

Verwerking in probleemgebieden

6 067 000 000

3 260 533 100

53,74

| (91) | Met betrekking tot de consolidering van schulden hebben de Italiaanse autoriteiten gepreciseerd dat de zogenoemde financieringen voor de consolidering van schulden bestemd waren voor de financiering van de zogenoemde „ontwikkelingsleningen” enerzijds, d.w.z. leningen die gekoppeld zijn aan de voltooiing van de geïntegreerde projecten waarvoor de bij wet nr. 252/91 beschikbaar gestelde middelen ontoereikend waren gebleken, en de „consolideringsleningen” anderzijds, die gericht waren op de financiering van eerdere investeringen. |
| --- | --- |

(91)

Met betrekking tot de consolidering van schulden hebben de Italiaanse autoriteiten gepreciseerd dat de zogenoemde financieringen voor de consolidering van schulden bestemd waren voor de financiering van de zogenoemde „ontwikkelingsleningen” enerzijds, d.w.z. leningen die gekoppeld zijn aan de voltooiing van de geïntegreerde projecten waarvoor de bij wet nr. 252/91 beschikbaar gestelde middelen ontoereikend waren gebleken, en de „consolideringsleningen” anderzijds, die gericht waren op de financiering van eerdere investeringen.

| (92) | De „ontwikkelingsleningen” worden toegekend in het kader van geïntegreerde projecten die worden gefinancierd uit wet nr. 252/91, onder dezelfde voorwaarden. Deze leningen zijn toegekend aan CONAZO, GEA en Val di Cesola. Het brutosubsidie-equivalent van deze leningen is opgenomen in de totale steunintensiteit terwijl het maximale subsidie-equivalent overeenkomt met de cumulatie van de steun in de vorm van subsidies in de zin van wet nr. 252/91 en die in de vorm van ontwikkelingsleningen in de zin van wet nr. 67/88. De totale steunintensiteiten waren in overeenstemming met de destijds door de Commissie toegestane intensiteiten (zoals aangegeven in tabel 2 hierboven). |
| --- | --- |

(92)

De „ontwikkelingsleningen” worden toegekend in het kader van geïntegreerde projecten die worden gefinancierd uit wet nr. 252/91, onder dezelfde voorwaarden. Deze leningen zijn toegekend aan CONAZO, GEA en Val di Cesola. Het brutosubsidie-equivalent van deze leningen is opgenomen in de totale steunintensiteit terwijl het maximale subsidie-equivalent overeenkomt met de cumulatie van de steun in de vorm van subsidies in de zin van wet nr. 252/91 en die in de vorm van ontwikkelingsleningen in de zin van wet nr. 67/88. De totale steunintensiteiten waren in overeenstemming met de destijds door de Commissie toegestane intensiteiten (zoals aangegeven in tabel 2 hierboven).

| (93) | De „consolideringsleningen”, die uitsluitend CONAZO betreffen, daarentegen houden verband met eerder verrichte investeringen en zijn erop gericht de kosten van voor eerdere investeringen aangegane financieringsleningen te beperken. Deze worden toegekend onder de in de brief van de Commissie van 7 maart 1989 (28) vastgestelde voorwaarden, namelijk:






  — | de steun (bijvoorbeeld overname van de te betalen renten) moet gericht zijn op de verlichting van de financiële lasten van eerdere voor de financiering van investeringen aangegane leningen; |
| --- | --- | --- |

(93)

De „consolideringsleningen”, die uitsluitend CONAZO betreffen, daarentegen houden verband met eerder verrichte investeringen en zijn erop gericht de kosten van voor eerdere investeringen aangegane financieringsleningen te beperken. Deze worden toegekend onder de in de brief van de Commissie van 7 maart 1989 (28) vastgestelde voorwaarden, namelijk:

—

de steun (bijvoorbeeld overname van de te betalen renten) moet gericht zijn op de verlichting van de financiële lasten van eerdere voor de financiering van investeringen aangegane leningen;

| — | het gecumuleerde subsidie-equivalent van de eventuele eerdere, bij het aangaan van de leningen verleende steun en van de nieuwe steun mag niet meer bedragen dan de percentages die de Commissie doorgaans toestaat voor investeringen op het niveau van de primaire productie: 35 % of 75 % in probleemgebieden in de zin van Richtlijn 75/268/EEG; voor investeringen op het niveau van verwerking of afzet: 55 % (75 % in gebieden van doelstelling 1); |
| --- | --- |

—

het gecumuleerde subsidie-equivalent van de eventuele eerdere, bij het aangaan van de leningen verleende steun en van de nieuwe steun mag niet meer bedragen dan de percentages die de Commissie doorgaans toestaat voor investeringen op het niveau van de primaire productie: 35 % of 75 % in probleemgebieden in de zin van Richtlijn 75/268/EEG; voor investeringen op het niveau van verwerking of afzet: 55 % (75 % in gebieden van doelstelling 1);

| — | de nieuwe steun moet worden toegekend na aanpassing van de renten op de nieuwe leningen in verband met de schommelingen op de geldmarkt — het steunbedrag moet lager zijn dan of gelijk zijn aan de aanpassing van de renten op nieuwe leningen — of worden toegekend aan landbouwbedrijven die garanties bieden op het vlak van rendabiliteit, met name in gevallen waarin de uit eerdere leningen voortvloeiende financiële lasten het overleven van de landbouwbedrijven in gevaar brengen, en faillissement dreigt. |
| --- | --- |

—

de nieuwe steun moet worden toegekend na aanpassing van de renten op de nieuwe leningen in verband met de schommelingen op de geldmarkt — het steunbedrag moet lager zijn dan of gelijk zijn aan de aanpassing van de renten op nieuwe leningen — of worden toegekend aan landbouwbedrijven die garanties bieden op het vlak van rendabiliteit, met name in gevallen waarin de uit eerdere leningen voortvloeiende financiële lasten het overleven van de landbouwbedrijven in gevaar brengen, en faillissement dreigt.

| (94) | In het onderhavige geval hebben de Italiaanse autoriteiten bij brief van 12 juli 2001 en bij brief van 29 oktober 2004, geregistreerd op 3 november 2004, gepreciseerd dat de leningen voor de consolidering van schulden slechts zijn toegekend aan één enkel bedrijf (CONAZO), dat zich niet in financiële moeilijkheden bevond. De steun voor de consolidering van schulden was bedoeld om de schulden van het bedrijf met betrekking tot eerdere investeringen te verlichten, teneinde het de coöperatie mogelijk te maken de nieuwe investeringen voor de modernisering van de veeteeltsector te verrichten. De consolideringsleningen zijn toegekend voor de financiering van projecten in de periode 1986-1993 voor de bouw van slachthuizen en gebouwen, de aankoop van uitrusting en van een fokcentrum, voor een totaal bedrag van 12 396 406 733 ITL (ongeveer 6 miljoen euro). Het brutosubsidie-equivalent van deze bijdrage ten opzichte van de totale subsidiabele kosten bedraagt ongeveer 9 % (1 198 351 597 ITL); de door de Commissie toegestane steunintensiteit wordt dus niet overschreden, zoals hierboven is aangegeven. |
| --- | --- |

(94)

In het onderhavige geval hebben de Italiaanse autoriteiten bij brief van 12 juli 2001 en bij brief van 29 oktober 2004, geregistreerd op 3 november 2004, gepreciseerd dat de leningen voor de consolidering van schulden slechts zijn toegekend aan één enkel bedrijf (CONAZO), dat zich niet in financiële moeilijkheden bevond. De steun voor de consolidering van schulden was bedoeld om de schulden van het bedrijf met betrekking tot eerdere investeringen te verlichten, teneinde het de coöperatie mogelijk te maken de nieuwe investeringen voor de modernisering van de veeteeltsector te verrichten. De consolideringsleningen zijn toegekend voor de financiering van projecten in de periode 1986-1993 voor de bouw van slachthuizen en gebouwen, de aankoop van uitrusting en van een fokcentrum, voor een totaal bedrag van 12 396 406 733 ITL (ongeveer 6 miljoen euro). Het brutosubsidie-equivalent van deze bijdrage ten opzichte van de totale subsidiabele kosten bedraagt ongeveer 9 % (1 198 351 597 ITL); de door de Commissie toegestane steunintensiteit wordt dus niet overschreden, zoals hierboven is aangegeven.

| (95) | De steun is toegekend om de coöperatie te helpen het hoofd te bieden aan de moeilijkheden die voortvloeien uit zeer hoge rentevoeten (van 17,80 % in 1986 tot 14,75 % in 1993). Hoewel de economische positie van de betrokken coöperatie solide was, werd haar financiële situatie sterk aangetast door de hoge bankrenten. Bovendien had de coöperatie nieuwe investeringen ondernomen in het kader van de uit hoofde van wet nr. 252/91 gefinancierde geïntegreerde projecten. Om aan deze projecten te kunnen deelnemen, moest de coöperatie voldoen aan de conditio sine qua non dat het gedeelte van de totale financiële behoefte dat niet gedekt was door de overheidsbijdrage op twee manieren wordt gedekt door de begunstigde bedrijven:






  a) | door een kapitaalverhoging door de aandeelhouders van de onderneming of een tienjarige lening tegen marktrentevoeten teneinde ten minste 20 % van de behoeften te dekken; |
| --- | --- | --- |

(95)

De steun is toegekend om de coöperatie te helpen het hoofd te bieden aan de moeilijkheden die voortvloeien uit zeer hoge rentevoeten (van 17,80 % in 1986 tot 14,75 % in 1993). Hoewel de economische positie van de betrokken coöperatie solide was, werd haar financiële situatie sterk aangetast door de hoge bankrenten. Bovendien had de coöperatie nieuwe investeringen ondernomen in het kader van de uit hoofde van wet nr. 252/91 gefinancierde geïntegreerde projecten. Om aan deze projecten te kunnen deelnemen, moest de coöperatie voldoen aan de conditio sine qua non dat het gedeelte van de totale financiële behoefte dat niet gedekt was door de overheidsbijdrage op twee manieren wordt gedekt door de begunstigde bedrijven:

a)

door een kapitaalverhoging door de aandeelhouders van de onderneming of een tienjarige lening tegen marktrentevoeten teneinde ten minste 20 % van de behoeften te dekken;

| b) | door een waarborg die het gehele project dekt. De waarborg moest bovendien vergezeld gaan van een clausule inzake solidaire verantwoordelijkheid, op grond waarvan elke deelnemer aan het geïntegreerde project verantwoordelijk was ten aanzien van de andere aandeelhouders mocht een deel of geheel van het project niet zijn uitgevoerd. |
| --- | --- |

b)

door een waarborg die het gehele project dekt. De waarborg moest bovendien vergezeld gaan van een clausule inzake solidaire verantwoordelijkheid, op grond waarvan elke deelnemer aan het geïntegreerde project verantwoordelijk was ten aanzien van de andere aandeelhouders mocht een deel of geheel van het project niet zijn uitgevoerd.

| (96) | Volgens de Italiaanse autoriteiten zou cumulatie van de nieuwe financiële verplichtingen met de oude (die voortvloeien uit de hoge rentevoeten voor de eerdere investeringen) ook zware gevolgen hebben gehad voor financieel gezonde ondernemingen zoals die waarop de steunmaatregel betrekking heeft. Bovendien waren de „consolideringsleningen” steeds gelinkt aan een bedrijfsontwikkelingsplan waarin melding werd gemaakt van de financiële situatie, de verrichte en te verrichten investeringen evenals de naleving van de in punt 94 vermelde voorwaarden. |
| --- | --- |

(96)

Volgens de Italiaanse autoriteiten zou cumulatie van de nieuwe financiële verplichtingen met de oude (die voortvloeien uit de hoge rentevoeten voor de eerdere investeringen) ook zware gevolgen hebben gehad voor financieel gezonde ondernemingen zoals die waarop de steunmaatregel betrekking heeft. Bovendien waren de „consolideringsleningen” steeds gelinkt aan een bedrijfsontwikkelingsplan waarin melding werd gemaakt van de financiële situatie, de verrichte en te verrichten investeringen evenals de naleving van de in punt 94 vermelde voorwaarden.

| (97) | De investeringen waarvoor leningen voor de consolidering van schulden zijn toegekend, zijn verschillend en volledig onafhankelijk van die welke worden gefinancierd uit hoofde van wet nr. 252/91, en de overheidsbijdrage voor de consolidering van schulden (volgens de hierboven vermelde voorwaarden) is niet van invloed op de steunintensiteit van de uit hoofde van wet nr. 252/91 gefinancierde investeringen. |
| --- | --- |

(97)

De investeringen waarvoor leningen voor de consolidering van schulden zijn toegekend, zijn verschillend en volledig onafhankelijk van die welke worden gefinancierd uit hoofde van wet nr. 252/91, en de overheidsbijdrage voor de consolidering van schulden (volgens de hierboven vermelde voorwaarden) is niet van invloed op de steunintensiteit van de uit hoofde van wet nr. 252/91 gefinancierde investeringen.

| (98) | Voorts hebben de Italiaanse autoriteiten erop gewezen dat artikel 5, lid 3, van wet nr. 290/99 (waarin is bepaald dat de rentesubsidies op leningen die slechts zijn aangegaan voor de consolidering van schulden, ook van toepassing zijn wanneer het geïntegreerde project niet of slechts ten dele is verwezenlijkt, mits de begunstigde van de lening een eigen investeringsproject indient dat moet worden verwezenlijkt met een deel van de opbrengst van de toegekende lening) nooit is toegepast. Er is nooit steun toegekend (in de vorm van leningen voor de consolidering van schulden) voor investeringen die niet volledig zijn uitgevoerd. |
| --- | --- |

(98)

Voorts hebben de Italiaanse autoriteiten erop gewezen dat artikel 5, lid 3, van wet nr. 290/99 (waarin is bepaald dat de rentesubsidies op leningen die slechts zijn aangegaan voor de consolidering van schulden, ook van toepassing zijn wanneer het geïntegreerde project niet of slechts ten dele is verwezenlijkt, mits de begunstigde van de lening een eigen investeringsproject indient dat moet worden verwezenlijkt met een deel van de opbrengst van de toegekende lening) nooit is toegepast. Er is nooit steun toegekend (in de vorm van leningen voor de consolidering van schulden) voor investeringen die niet volledig zijn uitgevoerd.

| (99) | Op basis van de door de Italiaanse autoriteiten verstrekte gegevens kan de Commissie derhalve het volgende concluderen:






  — | de uit hoofde van wet nr. 67/88 toegekende leningen voor de consolidering van schulden zijn verenigbaar met de op het ogenblik van de toekenning van de steun geldende voorschriften inzake staatssteun; |
| --- | --- | --- |

(99)

Op basis van de door de Italiaanse autoriteiten verstrekte gegevens kan de Commissie derhalve het volgende concluderen:

—

de uit hoofde van wet nr. 67/88 toegekende leningen voor de consolidering van schulden zijn verenigbaar met de op het ogenblik van de toekenning van de steun geldende voorschriften inzake staatssteun;

| — | de uit hoofde van wet nr. 67/88 in de vorm van een ontwikkelingslening toegekende financiële middelen zijn opgenomen in de totale financiële toewijzing voor elk project en beoordeeld in het licht van de voorschriften inzake staatssteun voor investeringen in de primaire productie of in de sector verwerking en afzet (zie de hoofdstukken VI.1 a) 1 en VI.1 a) 2); |
| --- | --- |

—

de uit hoofde van wet nr. 67/88 in de vorm van een ontwikkelingslening toegekende financiële middelen zijn opgenomen in de totale financiële toewijzing voor elk project en beoordeeld in het licht van de voorschriften inzake staatssteun voor investeringen in de primaire productie of in de sector verwerking en afzet (zie de hoofdstukken VI.1 a) 1 en VI.1 a) 2);

| — | de behoefte aan financieel herstel heeft nooit geleid tot een overdracht van overheidsmiddelen en het bedrag ervan is afgetrokken van de subsidiabele uitgaven. |
| --- | --- |

—

de behoefte aan financieel herstel heeft nooit geleid tot een overdracht van overheidsmiddelen en het bedrag ervan is afgetrokken van de subsidiabele uitgaven.

VI.2 d)   Met betrekking tot de leningen als bedoeld in artikel 4 van wet nr. 290/99

| (100) | De Italiaanse autoriteiten hebben in hun brief van 27 februari 2003 duidelijk aangegeven dat de in artikel 4 van wet nr. 290/99 bedoelde maatregel nooit is toegepast, omdat geen krediettransacties die uit de wet zouden worden gefinancierd (d.w.z. kredieten aan landbouwbedrijven voor bedrijfsvoering en verbetering met als vervaldatum 31 maart 1998), konden worden vastgesteld. Aangezien deze krediettransacties onbestaand waren, is uit hoofde van artikel 4 van wet nr. 290/99 en de daarmee samenhangende maatregelen geen staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag verleend. |
| --- | --- |

(100)

De Italiaanse autoriteiten hebben in hun brief van 27 februari 2003 duidelijk aangegeven dat de in artikel 4 van wet nr. 290/99 bedoelde maatregel nooit is toegepast, omdat geen krediettransacties die uit de wet zouden worden gefinancierd (d.w.z. kredieten aan landbouwbedrijven voor bedrijfsvoering en verbetering met als vervaldatum 31 maart 1998), konden worden vastgesteld. Aangezien deze krediettransacties onbestaand waren, is uit hoofde van artikel 4 van wet nr. 290/99 en de daarmee samenhangende maatregelen geen staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag verleend.

VI.3   FINAGRA

VI.3.1   Is er sprake van steun?

| (101) | Zoals aangegeven in bovenstaand punt voorziet wet nr. 252/91 bovendien in de oprichting van een privaatrechtelijke holding (società finanziaria di partecipazioni di diritto privato), met een onderschreven en gestort kapitaal van 70,114 miljoen ITL. De belangrijkste aandeelhouder is het ministerie van Landbouw en Bosbouw, dat 92,79 % van de aandelen van de holding in handen heeft. De overige 7,21 % is in handen van 13 verschillende kredietinstellingen. |
| --- | --- |

(101)

Zoals aangegeven in bovenstaand punt voorziet wet nr. 252/91 bovendien in de oprichting van een privaatrechtelijke holding (società finanziaria di partecipazioni di diritto privato), met een onderschreven en gestort kapitaal van 70,114 miljoen ITL. De belangrijkste aandeelhouder is het ministerie van Landbouw en Bosbouw, dat 92,79 % van de aandelen van de holding in handen heeft. De overige 7,21 % is in handen van 13 verschillende kredietinstellingen.

| (102) | De holding heeft de volgende taken: hulp bij de voorbereiding van economisch-financiële herstructurerings- en ontwikkelingsprogramma’s, het verstrekken van zekerheden voor krediettransacties, het aangaan van leningen op de markt, het verwerven en overdragen van aandelen in vennootschappen, coöperaties, instellingen en verenigingen en het toekennen van financieringen. |
| --- | --- |

(102)

De holding heeft de volgende taken: hulp bij de voorbereiding van economisch-financiële herstructurerings- en ontwikkelingsprogramma’s, het verstrekken van zekerheden voor krediettransacties, het aangaan van leningen op de markt, het verwerven en overdragen van aandelen in vennootschappen, coöperaties, instellingen en verenigingen en het toekennen van financieringen.

| (103) | Bij wetsdecreet nr. 1 van 9 januari 1999„Riordino degli enti e delle società di promozione e istituzione della società Sviluppo Italia S.p.A”, is FINAGRA overgenomen door Sviluppo Italia S.p.A. (29). |
| --- | --- |

(103)

Bij wetsdecreet nr. 1 van 9 januari 1999„Riordino degli enti e delle società di promozione e istituzione della società Sviluppo Italia S.p.A”, is FINAGRA overgenomen door Sviluppo Italia S.p.A. (29).

| (104) | De Italiaanse autoriteiten hebben herhaaldelijk bevestigd dat de activiteiten van FINAGRA nooit staatssteunelementen hebben bevat en dat FINAGRA altijd heeft gehandeld volgens normale marktvoorwaarden in de zin van de mededeling van de Commissie inzake de toepassing van de artikelen 92 en 93 (thans de artikelen 87 tot en met 89) van het EG-Verdrag op openbare bedrijven (30). |
| --- | --- |

(104)

De Italiaanse autoriteiten hebben herhaaldelijk bevestigd dat de activiteiten van FINAGRA nooit staatssteunelementen hebben bevat en dat FINAGRA altijd heeft gehandeld volgens normale marktvoorwaarden in de zin van de mededeling van de Commissie inzake de toepassing van de artikelen 92 en 93 (thans de artikelen 87 tot en met 89) van het EG-Verdrag op openbare bedrijven (30).

| (105) | Om aan te tonen dat Finagra steeds gehandeld heeft volgens normale marktvoorwaarden, hebben de Italiaanse autoriteiten op verzoek van de Commissie gegevens verstrekt over de twaalf transacties (in bedrijven in de zin van artikel 5) die door de onderneming waren goedgekeurd op 31 december 1998 (31). |
| --- | --- |

(105)

Om aan te tonen dat Finagra steeds gehandeld heeft volgens normale marktvoorwaarden, hebben de Italiaanse autoriteiten op verzoek van de Commissie gegevens verstrekt over de twaalf transacties (in bedrijven in de zin van artikel 5) die door de onderneming waren goedgekeurd op 31 december 1998 (31).

| (106) | Uit een analyse van de activiteiten van Finagra blijkt dat deze onderneming op 3 niveaus heeft geopereerd:






  — | verwerven van aandelen, |
| --- | --- | --- |

(106)

Uit een analyse van de activiteiten van Finagra blijkt dat deze onderneming op 3 niveaus heeft geopereerd:

—

verwerven van aandelen,

| — | toekennen van leningen, |
| --- | --- |

—

toekennen van leningen,

| — | verstrekken van zekerheden. |
| --- | --- |

—

verstrekken van zekerheden.

| (107) | In hun brief van 13 oktober 2000 onderstrepen de Italiaanse autoriteiten dat FINAGRA nooit reddings- en herstructureringsmaatregelen heeft uitgevoerd, hoewel de statuten daarin voorzien. |
| --- | --- |

(107)

In hun brief van 13 oktober 2000 onderstrepen de Italiaanse autoriteiten dat FINAGRA nooit reddings- en herstructureringsmaatregelen heeft uitgevoerd, hoewel de statuten daarin voorzien.

VI.3.1 a)   Verwerving van aandelen

| (108) | Het standpunt van de Commissie over de verwerving van overheidsparticipaties in particuliere ondernemingen wordt toegelicht in de mededeling van de Commissie inzake de toepassing van de artikelen 92 en 93 van het EG-Verdrag op openbare aandelen. Volgens deze mededeling wordt onder „overheidsparticipatie” verstaan, een rechtstreekse deelneming van de centrale, regionale of plaatselijke overheid, of een rechtstreekse deelneming van financiële instellingen of andere nationale, regionale of industriële instellingen die worden gefinancierd uit overheidsmiddelen in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag of waarop de centrale, regionale of plaatselijke overheid een dominante invloed heeft. |
| --- | --- |

(108)

Het standpunt van de Commissie over de verwerving van overheidsparticipaties in particuliere ondernemingen wordt toegelicht in de mededeling van de Commissie inzake de toepassing van de artikelen 92 en 93 van het EG-Verdrag op openbare aandelen. Volgens deze mededeling wordt onder „overheidsparticipatie” verstaan, een rechtstreekse deelneming van de centrale, regionale of plaatselijke overheid, of een rechtstreekse deelneming van financiële instellingen of andere nationale, regionale of industriële instellingen die worden gefinancierd uit overheidsmiddelen in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag of waarop de centrale, regionale of plaatselijke overheid een dominante invloed heeft.

| (109) | Italië heeft via het ministerie van Landbouw ongeveer 92 % van de aandelen van Finagra in handen; hier is dus sprake van een overheidsparticipatie in de zin van bovengenoemde mededeling. |
| --- | --- |

(109)

Italië heeft via het ministerie van Landbouw ongeveer 92 % van de aandelen van Finagra in handen; hier is dus sprake van een overheidsparticipatie in de zin van bovengenoemde mededeling.

| (110) | In het Verdrag zijn het onpartijdigheidsbeginsel met betrekking tot de particuliere eigendom (ex artikel 222) en het beginsel van gelijkheid tussen overheids- en particuliere ondernemingen neergelegd. Dit betekent dat de Commissie overheidsinstanties die kapitaaloverdrachten naar maatschappijen verrichten, mag bestraffen noch begunstigen. De Commissie mag zich evenmin uitspreken over de keuze van de ondernemingen tussen de diverse financieringsmethoden — lening of eigen kapitaal — ongeacht of het overheids- of particuliere middelen betreft. In dit opzicht moet de Commissie nagaan of de door Finagra verworven aandelen in diverse maatschappijen in de landbouwsector staatssteun vormen in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag en derhalve moeten worden beoordeeld op basis van de artikelen 87, 88 en 89 van het EG-Verdrag dan wel of, zoals de Italiaanse autoriteiten beweren, het geen staatssteun in de zin van vorengenoemde mededeling betrof. |
| --- | --- |

(110)

In het Verdrag zijn het onpartijdigheidsbeginsel met betrekking tot de particuliere eigendom (ex artikel 222) en het beginsel van gelijkheid tussen overheids- en particuliere ondernemingen neergelegd. Dit betekent dat de Commissie overheidsinstanties die kapitaaloverdrachten naar maatschappijen verrichten, mag bestraffen noch begunstigen. De Commissie mag zich evenmin uitspreken over de keuze van de ondernemingen tussen de diverse financieringsmethoden — lening of eigen kapitaal — ongeacht of het overheids- of particuliere middelen betreft. In dit opzicht moet de Commissie nagaan of de door Finagra verworven aandelen in diverse maatschappijen in de landbouwsector staatssteun vormen in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag en derhalve moeten worden beoordeeld op basis van de artikelen 87, 88 en 89 van het EG-Verdrag dan wel of, zoals de Italiaanse autoriteiten beweren, het geen staatssteun in de zin van vorengenoemde mededeling betrof.

| (111) | In de mededeling wordt een onderscheid gemaakt tussen vier situaties waarin de overheid een participatie in het kapitaal van een onderneming kan verwerven:






  a) | de oprichting van een onderneming; |
| --- | --- | --- |

(111)

In de mededeling wordt een onderscheid gemaakt tussen vier situaties waarin de overheid een participatie in het kapitaal van een onderneming kan verwerven:

a)

de oprichting van een onderneming;

| b) | de gedeeltelijke of totale overdracht van het eigendomsrecht van de particuliere naar de overheidssector; |
| --- | --- |

b)

de gedeeltelijke of totale overdracht van het eigendomsrecht van de particuliere naar de overheidssector;

| c) | in een reeds bestaande overheidsonderneming, het verstrekken van kapitaal of dotaties die in kapitaal worden omgezet; |
| --- | --- |

c)

in een reeds bestaande overheidsonderneming, het verstrekken van kapitaal of dotaties die in kapitaal worden omgezet;

| d) | in een reeds bestaande particuliere onderneming, de deelname aan een kapitaalverhoging. |
| --- | --- |

d)

in een reeds bestaande particuliere onderneming, de deelname aan een kapitaalverhoging.

| (112) | De rechtstreekse, gedeeltelijke of volledige verwerving van een participatie in het kapitaal van een bestaande onderneming, zonder inbreng van nieuw kapitaal, vormt voor die onderneming geen staatssteun. |
| --- | --- |

(112)

De rechtstreekse, gedeeltelijke of volledige verwerving van een participatie in het kapitaal van een bestaande onderneming, zonder inbreng van nieuw kapitaal, vormt voor die onderneming geen staatssteun.

| (113) | Volgens de door de Italiaanse autoriteiten verstrekte gegevens betroffen de interventies van Finagra in bestaande ondernemingen in de particuliere sector een verhoging van het aandelenkapitaal van de betrokken onderneming en kan derhalve niet worden uitgesloten dat er sprake is van staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag. |
| --- | --- |

(113)

Volgens de door de Italiaanse autoriteiten verstrekte gegevens betroffen de interventies van Finagra in bestaande ondernemingen in de particuliere sector een verhoging van het aandelenkapitaal van de betrokken onderneming en kan derhalve niet worden uitgesloten dat er sprake is van staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag.

| (114) | De inbreng van nieuw kapitaal in een particuliere onderneming kan evenwel niet als staatssteun worden beschouwd wanneer het kapitaal door de staat beschikbaar wordt gesteld onder omstandigheden die aanvaardbaar zouden zijn voor een particuliere investeerder die onder normale marktomstandigheden handelt. Daarentegen is wel sprake van staatssteun wanneer het beginsel van de „particuliere investeerder” niet in acht is genomen en de inbreng van nieuw kapitaal plaatsvindt onder omstandigheden die niet aanvaardbaar zouden zijn voor een particuliere investeerder die onder normale marktomstandigheden handelt (32). In punt 3.2 van de mededeling worden zes situaties genoemd waarin dit het geval kan zijn. |
| --- | --- |

(114)

De inbreng van nieuw kapitaal in een particuliere onderneming kan evenwel niet als staatssteun worden beschouwd wanneer het kapitaal door de staat beschikbaar wordt gesteld onder omstandigheden die aanvaardbaar zouden zijn voor een particuliere investeerder die onder normale marktomstandigheden handelt. Daarentegen is wel sprake van staatssteun wanneer het beginsel van de „particuliere investeerder” niet in acht is genomen en de inbreng van nieuw kapitaal plaatsvindt onder omstandigheden die niet aanvaardbaar zouden zijn voor een particuliere investeerder die onder normale marktomstandigheden handelt (32). In punt 3.2 van de mededeling worden zes situaties genoemd waarin dit het geval kan zijn.

| (115) | In hun brief van 13 oktober 2000 verklaren de Italiaanse autoriteiten dat de participaties steeds op tijdelijke basis zijn verworven voor een periode van maximaal vijf jaar. Op basis van een voorafgaande analyse zouden de participaties dus onder de werkingssfeer van punt 3.3, iii), van de mededeling kunnen vallen, waarin is bepaald dat er sprake is van staatssteun wanneer de participatie een tijdelijke participatie is, waarvan de duur en de prijs van overdracht vooraf zijn vastgesteld, zodat het voor de kapitaalverstrekker resulterende rendement aanzienlijk kleiner is dan de vergoeding die hij terecht had mogen verwachten van een belegging voor een vergelijkbare termijn op de kapitaalmarkt. Uit de door de Italiaanse autoriteiten verstrekte gegevens blijkt evenwel dat de overeenkomst met de hypothese van punt 3.3, iii), op het vlak van staatssteun beperkt is tot dit aspect. Een op tijdelijke basis verworven participatie was in geen enkel juridisch document terug te vinden en het besluit daarover is genomen door de raad van bestuur waarin ook de overige 13 leden vertegenwoordigd waren. Zoals hieronder is aangegeven (zie punt 120), heeft Finagra de participatie in de coöperatie verworven in de hoedanigheid van „kapitaalverschaffend lid” (socio sovventore) en realiseerde de holding daardoor hogere winsten dan een normaal investeerder. Elk kapitaalverschaffend lid was verplicht om de aandelen gedurende een minimumperiode aan te houden, maar zonder enige verplichting ze te verkopen aan het einde van die periode. Zoals hierboven is aangegeven, was Finagra één van de vele kapitaalverschaffende leden (waaronder kredietinstellingen) en golden voor deze onderneming exact dezelfde regels en verplichtingen als voor eender welke particuliere investeerder. In het geval van andere ondernemingen bedroeg de gemiddelde looptijd van de participatie 3 tot 3,5 jaar en werd deze verkocht tegen de marktwaarde. De Italiaanse autoriteiten hebben er meermaals op gewezen dat de verkoopprijs van de aandelen nooit vooraf werd bepaald, doch werd vastgesteld op basis van de marktwaarde. Zij ontkennen het bestaan van enig element (een juridisch document of een schriftelijk, mondeling of impliciet akkoord) waaruit zou kunnen worden opgemaakt dat de verkoopprijs van de participatie vooraf was bepaald; integendeel, deze prijs was vastgesteld op basis van de marktwaarde op het moment van de verkoop (zie brief van 27 februari 2003). |
| --- | --- |

(115)

In hun brief van 13 oktober 2000 verklaren de Italiaanse autoriteiten dat de participaties steeds op tijdelijke basis zijn verworven voor een periode van maximaal vijf jaar. Op basis van een voorafgaande analyse zouden de participaties dus onder de werkingssfeer van punt 3.3, iii), van de mededeling kunnen vallen, waarin is bepaald dat er sprake is van staatssteun wanneer de participatie een tijdelijke participatie is, waarvan de duur en de prijs van overdracht vooraf zijn vastgesteld, zodat het voor de kapitaalverstrekker resulterende rendement aanzienlijk kleiner is dan de vergoeding die hij terecht had mogen verwachten van een belegging voor een vergelijkbare termijn op de kapitaalmarkt. Uit de door de Italiaanse autoriteiten verstrekte gegevens blijkt evenwel dat de overeenkomst met de hypothese van punt 3.3, iii), op het vlak van staatssteun beperkt is tot dit aspect. Een op tijdelijke basis verworven participatie was in geen enkel juridisch document terug te vinden en het besluit daarover is genomen door de raad van bestuur waarin ook de overige 13 leden vertegenwoordigd waren. Zoals hieronder is aangegeven (zie punt 120), heeft Finagra de participatie in de coöperatie verworven in de hoedanigheid van „kapitaalverschaffend lid” (socio sovventore) en realiseerde de holding daardoor hogere winsten dan een normaal investeerder. Elk kapitaalverschaffend lid was verplicht om de aandelen gedurende een minimumperiode aan te houden, maar zonder enige verplichting ze te verkopen aan het einde van die periode. Zoals hierboven is aangegeven, was Finagra één van de vele kapitaalverschaffende leden (waaronder kredietinstellingen) en golden voor deze onderneming exact dezelfde regels en verplichtingen als voor eender welke particuliere investeerder. In het geval van andere ondernemingen bedroeg de gemiddelde looptijd van de participatie 3 tot 3,5 jaar en werd deze verkocht tegen de marktwaarde. De Italiaanse autoriteiten hebben er meermaals op gewezen dat de verkoopprijs van de aandelen nooit vooraf werd bepaald, doch werd vastgesteld op basis van de marktwaarde. Zij ontkennen het bestaan van enig element (een juridisch document of een schriftelijk, mondeling of impliciet akkoord) waaruit zou kunnen worden opgemaakt dat de verkoopprijs van de participatie vooraf was bepaald; integendeel, deze prijs was vastgesteld op basis van de marktwaarde op het moment van de verkoop (zie brief van 27 februari 2003).

| (116) | Volgens de Italiaanse autoriteiten blijkt dit uit het feit dat de verkoop van de aandelen in op één na alle gevallen een positieve opbrengst heeft gegenereerd voor Finagra. De enige uitzondering is de verwerving van aandelen van een coöperatie (ARA), waardoor het beheer onder toezicht van de rechtbank kwam te staan, met een verlies van 500 000 000 ITL (ongeveer 250 000 euro). Het verlies bij verwerving van aandelen betekent niet per se dat Finagra niet heeft gehandeld als eender welke andere particuliere investeerder wanneer het besluit om aandelen in de onderneming te verwerven, juist was en gebaseerd was op solide economische en financiële vooruitzichten en gebruik was gemaakt van alle middelen om het geïnvesteerde kapitaal terug te verdienen. In het onderhavige geval bevond de coöperatie op het moment waarop tot de verwerving werd besloten, zich in een herstructurerings- en moderniseringsproces om de productie uit te breiden en de industriële processen te rationaliseren. De coöperatie had een aanzienlijk groeipotentieel omdat zij diep ingeworteld was in de economische realiteit van haar geografisch actiegebied. Haar inkomsten waren gestaag toegenomen van 1990 tot 1994, en haar economische resultaten waren verbeterd. Zij kwam evenwel in moeilijkheden wanneer zij het hoofd moest bieden aan hoge moderniseringskosten en de dalende vleesprijs. In 1996 is zij dan ook onder toezicht geplaatst. De coöperatie, die bovendien deelnam aan een geïntegreerd project dat werd gefinancierd uit wet nr. 252/92, heeft het onderdeel van het project waarvoor zij verantwoordelijk was, volledig uitgevoerd. Na afloop van het beheer onder toezicht heeft de staat alle voor de gefinancierde investeringen toegewezen middelen teruggekregen. De participatie in het aandelenkapitaal van Finagra is echter verloren gegaan als gevolg van het beheer onder toezicht, ondanks alle terugvorderingsprocedures. In hun brief van 24 november 2004 geven de Italiaanse autoriteiten aan dat een zekerheid van in totaal 125 000 000 ITL te gelde was gemaakt en dat het restbedrag van 375 000 000 dus een krediet in handen van Finagra vormde. De terugvorderingsprocedure is nog niet afgesloten en Finagra zal (na normale terugvorderingsprocedures) ten minste 40 % van het betrokken krediet kunnen recupereren. |
| --- | --- |

(116)

Volgens de Italiaanse autoriteiten blijkt dit uit het feit dat de verkoop van de aandelen in op één na alle gevallen een positieve opbrengst heeft gegenereerd voor Finagra. De enige uitzondering is de verwerving van aandelen van een coöperatie (ARA), waardoor het beheer onder toezicht van de rechtbank kwam te staan, met een verlies van 500 000 000 ITL (ongeveer 250 000 euro). Het verlies bij verwerving van aandelen betekent niet per se dat Finagra niet heeft gehandeld als eender welke andere particuliere investeerder wanneer het besluit om aandelen in de onderneming te verwerven, juist was en gebaseerd was op solide economische en financiële vooruitzichten en gebruik was gemaakt van alle middelen om het geïnvesteerde kapitaal terug te verdienen. In het onderhavige geval bevond de coöperatie op het moment waarop tot de verwerving werd besloten, zich in een herstructurerings- en moderniseringsproces om de productie uit te breiden en de industriële processen te rationaliseren. De coöperatie had een aanzienlijk groeipotentieel omdat zij diep ingeworteld was in de economische realiteit van haar geografisch actiegebied. Haar inkomsten waren gestaag toegenomen van 1990 tot 1994, en haar economische resultaten waren verbeterd. Zij kwam evenwel in moeilijkheden wanneer zij het hoofd moest bieden aan hoge moderniseringskosten en de dalende vleesprijs. In 1996 is zij dan ook onder toezicht geplaatst. De coöperatie, die bovendien deelnam aan een geïntegreerd project dat werd gefinancierd uit wet nr. 252/92, heeft het onderdeel van het project waarvoor zij verantwoordelijk was, volledig uitgevoerd. Na afloop van het beheer onder toezicht heeft de staat alle voor de gefinancierde investeringen toegewezen middelen teruggekregen. De participatie in het aandelenkapitaal van Finagra is echter verloren gegaan als gevolg van het beheer onder toezicht, ondanks alle terugvorderingsprocedures. In hun brief van 24 november 2004 geven de Italiaanse autoriteiten aan dat een zekerheid van in totaal 125 000 000 ITL te gelde was gemaakt en dat het restbedrag van 375 000 000 dus een krediet in handen van Finagra vormde. De terugvorderingsprocedure is nog niet afgesloten en Finagra zal (na normale terugvorderingsprocedures) ten minste 40 % van het betrokken krediet kunnen recupereren.

| (117) | In het licht van het voorafgaande kan de participatie op korte termijn van Finagra op zich niet worden beschouwd als staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1. |
| --- | --- |

(117)

In het licht van het voorafgaande kan de participatie op korte termijn van Finagra op zich niet worden beschouwd als staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1.

| (118) | Ook andere elementen van de participatie moeten in aanmerking worden genomen. In hun brief van 12 juli 2001 presenteren de Italiaanse autoriteiten met name een diepgaande studie om aan te tonen dat hun interventies in de vorm van de verwerving van aandelenparticipaties zijn verricht volgens de marktbeginselen, na een grondige evaluatie van de onderneming en in het bijzonder van de structuur en de omvang van de schulden. Er is geen enkele investering verricht wanneer de financiële situatie van de onderneming van dien aard was dat geen normaal rendement binnen een redelijke termijn kon worden verwacht van het geïnvesteerde kapitaal. Zoals de Italiaanse autoriteiten expliciet hadden verklaard, waren de interventies van Finagra in alle betrokken gevallen gebaseerd op een diepgaande analyse van de financiële situatie van de onderneming (evaluatie van de jaarrekeningen op het moment van de transactie) waarbij de verwachte rendementen van de verrichte investeringen waren nagegaan. De financiële positie van de onderneming was steeds solide. Alvorens te besluiten tot verwerving van aandelen werd de levensvatbaarheid van een onderneming getoetst aan onderstaande criteria:






  — | positie van de onderneming op de markt (geografische context, diversificatiegraad, verkooppercentages op de wereldmarkt en de plaatselijke markt); |
| --- | --- | --- |

(118)

Ook andere elementen van de participatie moeten in aanmerking worden genomen. In hun brief van 12 juli 2001 presenteren de Italiaanse autoriteiten met name een diepgaande studie om aan te tonen dat hun interventies in de vorm van de verwerving van aandelenparticipaties zijn verricht volgens de marktbeginselen, na een grondige evaluatie van de onderneming en in het bijzonder van de structuur en de omvang van de schulden. Er is geen enkele investering verricht wanneer de financiële situatie van de onderneming van dien aard was dat geen normaal rendement binnen een redelijke termijn kon worden verwacht van het geïnvesteerde kapitaal. Zoals de Italiaanse autoriteiten expliciet hadden verklaard, waren de interventies van Finagra in alle betrokken gevallen gebaseerd op een diepgaande analyse van de financiële situatie van de onderneming (evaluatie van de jaarrekeningen op het moment van de transactie) waarbij de verwachte rendementen van de verrichte investeringen waren nagegaan. De financiële positie van de onderneming was steeds solide. Alvorens te besluiten tot verwerving van aandelen werd de levensvatbaarheid van een onderneming getoetst aan onderstaande criteria:

—

positie van de onderneming op de markt (geografische context, diversificatiegraad, verkooppercentages op de wereldmarkt en de plaatselijke markt);

| — | het vermogen van de onderneming om winst/opbrengsten te genereren en kritische analyse van de redenen die bepalend zijn voor deze winst; |
| --- | --- |

—

het vermogen van de onderneming om winst/opbrengsten te genereren en kritische analyse van de redenen die bepalend zijn voor deze winst;

| — | het bruto-exploitatieresultaat, de marginale winst en de nettoactiva; |
| --- | --- |

—

het bruto-exploitatieresultaat, de marginale winst en de nettoactiva;

| — | de efficiëntie van het financiële beheer bij het gebruik van de middelen. |
| --- | --- |

—

de efficiëntie van het financiële beheer bij het gebruik van de middelen.

Deze criteria zijn in detail uiteengezet en gecodificeerd in het reglement van orde van Finagra.

De Italiaanse autoriteiten hebben de gegevens verstrekt over de verwerving van aandelen in vijf ondernemingen/coöperaties, waarbij de situatie van de betrokken ondernemingen met betrekking tot elk van de bovengenoemde parameters wordt toegelicht (zie brief van 5 februari 2001 en brief van 26 november 2004).

| (119) | De participatie van FINAGRA in een onderneming bedroeg over het algemeen niet meer dan 30 % van het nettokapitaal van de onderneming en was nooit meer dan 10 % van het kapitaal van FINAGRA op het moment waarop besloten is tot verwerving van de participatie, zoals aangegeven in onderstaande tabel:
  Tabel 4
  Aandelen van Finagra in het totale nettokapitaal van de ondernemingen
   (33)










  Onderneming | | | |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| MCLC | Nettokapitaal | FINAGRA | % |
| 1994 | 28 412 481 648 | 1 240 200 000 | 4,36 |
| 1995 | 28 458 138 741 | 2 479 800 000 | 8,71 |
| 1996 | 30 546 834 954 | 2 479 800 000 | 8,12 |
| 1997 | 32 191 589 226 | 2 479 800 000 | 7,70 |
| 1998 | 33 957 143 898 | 2 479 800 000 | 7,30 |
| 1999 | 32 090 948 834 | 1 239 600 000 | 3,86 |
| 2000 | 34 682 267 274 | 1 239 600 000 | 3,57 |
| Unicarni | Nettokapitaal | FINAGRA | % |
| 1994 | 12 669 243 845 | 2 000 000 000 | 15,79 |
| 1995 | 13 416 526 526 | 2 000 000 000 | 14,91 |
| 1996 | 14 558 518 843 | 2 060 000 000 | 14,15 |
| 1997 | 51 844 215 895 | 1 060 000 000 | 2,04 |
| 1998 | 51 918 316 470 | 1 075 000 000 | 2,07 |
| 1999 | 57 568 500 113 | 765 899 344 | 1,33 |
| 2000 | 60 804 913 354 | 795 580 426 | 1,31 |
| 2001 | 63 879 483 570 | 778 153 996 | 1,22 |
| 2002 | 64 931 137 640 | 799 164 462 | 1,23 |
| Ultrocchi | Nettokapitaal | FINAGRA | % |
| 1995 | 46 033 965 272 | 1 805 200 000 | 3,92 |
| 1996 | 46 202 537 881 | 1 805 200 000 | 3,91 |
| 1997 | 46 376 056 268 | 1 805 200 000 | 3,89 |
| Guardamiglio | Nettokapitaal | FINAGRA | % |
| 1995 | 9 807 056 542 | 0 | 0,00 |
| 1996 | 17 688 327 264 | 3 000 000 000 | 16,96 |
| 1997 | 17 457 904 625 | 3 000 000 000 | 17,18 |
| 1998 | 17 703 648 203 | 3 000 000 000 | 16,95 |

(119)

De participatie van FINAGRA in een onderneming bedroeg over het algemeen niet meer dan 30 % van het nettokapitaal van de onderneming en was nooit meer dan 10 % van het kapitaal van FINAGRA op het moment waarop besloten is tot verwerving van de participatie, zoals aangegeven in onderstaande tabel:

Tabel 4

Aandelen van Finagra in het totale nettokapitaal van de ondernemingen
   (33)

Onderneming

MCLC

Nettokapitaal

FINAGRA

%

1994

28 412 481 648

1 240 200 000

4,36

1995

28 458 138 741

2 479 800 000

8,71

1996

30 546 834 954

2 479 800 000

8,12

1997

32 191 589 226

2 479 800 000

7,70

1998

33 957 143 898

2 479 800 000

7,30

1999

32 090 948 834

1 239 600 000

3,86

2000

34 682 267 274

1 239 600 000

3,57

Unicarni

Nettokapitaal

FINAGRA

%

1994

12 669 243 845

2 000 000 000

15,79

1995

13 416 526 526

2 000 000 000

14,91

1996

14 558 518 843

2 060 000 000

14,15

1997

51 844 215 895

1 060 000 000

2,04

1998

51 918 316 470

1 075 000 000

2,07

1999

57 568 500 113

765 899 344

1,33

2000

60 804 913 354

795 580 426

1,31

2001

63 879 483 570

778 153 996

1,22

2002

64 931 137 640

799 164 462

1,23

Ultrocchi

Nettokapitaal

FINAGRA

%

1995

46 033 965 272

1 805 200 000

3,92

1996

46 202 537 881

1 805 200 000

3,91

1997

46 376 056 268

1 805 200 000

3,89

Guardamiglio

Nettokapitaal

FINAGRA

%

1995

9 807 056 542

0

0,00

1996

17 688 327 264

3 000 000 000

16,96

1997

17 457 904 625

3 000 000 000

17,18

1998

17 703 648 203

3 000 000 000

16,95

| (120) | De ondernemingen hebben steeds normale investeringsvooruitzichten en een toereikende autofinancieringsmarge vertoond. Bij de verrichtingen heeft FINAGRA de criteria vastgesteld voor de afstoting van de verrichte investeringen en heeft de holding van de tegenpartijen garanties gekregen in overeenstemming met de beginselen van bovengenoemde mededeling. Zoals bepaald in het statuut van FINAGRA bestond de raad van bestuur uit vijf leden, die ook de minderheidsaandeelhouders vertegenwoordigden (banken, kredietinstellingen en particuliere ondernemingen). Alle besluiten van de raad van bestuur werden bij meerderheid van stemmen en volledig onafhankelijk van de regering genomen. Deze besluiten hoefden niet te worden geratificeerd of gecontroleerd door de overheid. Alle interventies werden door de raad van bestuur autonoom beoordeeld; hij handelde met inachtneming van de voor handelsbanken geldende voorschriften (wetsdecreet nr. 385/93). De raad van bestuur heeft de financiële en krediettransacties van FINAGRA volledig onafhankelijk van de staat verricht en zijn besluiten op drie elementen gebaseerd: het risico, het verwachte rendement en de levensvatbaarheid van de onderneming. Deze procedures zijn vastgesteld in het reglement van orde van FINAGRA. |
| --- | --- |

(120)

De ondernemingen hebben steeds normale investeringsvooruitzichten en een toereikende autofinancieringsmarge vertoond. Bij de verrichtingen heeft FINAGRA de criteria vastgesteld voor de afstoting van de verrichte investeringen en heeft de holding van de tegenpartijen garanties gekregen in overeenstemming met de beginselen van bovengenoemde mededeling. Zoals bepaald in het statuut van FINAGRA bestond de raad van bestuur uit vijf leden, die ook de minderheidsaandeelhouders vertegenwoordigden (banken, kredietinstellingen en particuliere ondernemingen). Alle besluiten van de raad van bestuur werden bij meerderheid van stemmen en volledig onafhankelijk van de regering genomen. Deze besluiten hoefden niet te worden geratificeerd of gecontroleerd door de overheid. Alle interventies werden door de raad van bestuur autonoom beoordeeld; hij handelde met inachtneming van de voor handelsbanken geldende voorschriften (wetsdecreet nr. 385/93). De raad van bestuur heeft de financiële en krediettransacties van FINAGRA volledig onafhankelijk van de staat verricht en zijn besluiten op drie elementen gebaseerd: het risico, het verwachte rendement en de levensvatbaarheid van de onderneming. Deze procedures zijn vastgesteld in het reglement van orde van FINAGRA.

| (121) | Wanneer de participatie betrekking had op coöperaties, nam Finagra deel in de hoedanigheid van kapitaalverschaffend lid. Naar Italiaans recht nam de onderneming dus een bijzondere positie in ten opzichte van de gewone leden van de coöperaties, d.w.z.:






  — | zij had een hoger aandeel in de winst dan de gewone leden (gemiddeld 2 % meer); |
| --- | --- | --- |

(121)

Wanneer de participatie betrekking had op coöperaties, nam Finagra deel in de hoedanigheid van kapitaalverschaffend lid. Naar Italiaans recht nam de onderneming dus een bijzondere positie in ten opzichte van de gewone leden van de coöperaties, d.w.z.:

—

zij had een hoger aandeel in de winst dan de gewone leden (gemiddeld 2 % meer);

| — | zij kon een lid van de raad van bestuur en een lid van de raad van accountants benoemen; |
| --- | --- |

—

zij kon een lid van de raad van bestuur en een lid van de raad van accountants benoemen;

| — | door de verwerving van een participatie in een coöperatie kreeg zij als kapitaalverschaffend lid garanties op 50 % van het geïnvesteerde kapitaal, in de vorm van een pand. Deze garantie werd niet verlangd door de andere leden en was een buitengewone garantie die gelinkt was aan de participatie van Finagra. |
| --- | --- |

—

door de verwerving van een participatie in een coöperatie kreeg zij als kapitaalverschaffend lid garanties op 50 % van het geïnvesteerde kapitaal, in de vorm van een pand. Deze garantie werd niet verlangd door de andere leden en was een buitengewone garantie die gelinkt was aan de participatie van Finagra.

| (122) | Door het verwerven van participaties in coöperaties in de hoedanigheid van kapitaalverschaffend lid handelde Finagra dus zoals ieder ander particulier lid, voor het merendeel banken en kredietinstellingen, onder dezelfde voorwaarden. De Italiaanse autoriteiten hebben daar het bewijs van geleverd aan de hand van een lijst van alle kredietinstellingen en particulieren/ondernemingen die in de hoedanigheid van kapitaalverschaffend lid participeren in de coöperaties waarin Finagra aandelen had (34) (zie tabel 5 in punt 136). Daarnaast hebben zij de documentatie betreffende de transactie van een bank in één van deze coöperaties (MCLC) verstrekt, om aan te tonen dat Finagra heeft gehandeld onder dezelfde voorwaarden als ieder ander particulier kapitaalverschaffend lid, met als enig verschil dat Finagra hogere garanties eiste alvorens te besluiten tot financiering van een coöperatie in de hoedanigheid van kapitaalverschaffend lid. Voorts hebben zij de besluiten inzake de emissie van aandelen voor kapitaalverschaffende leden van Unicarni en de verzoeken (en de inwilliging daarvan) van vele particuliere kredietinstellingen die kapitaalverschaffend lid wensten te worden, doen toekomen. |
| --- | --- |

(122)

Door het verwerven van participaties in coöperaties in de hoedanigheid van kapitaalverschaffend lid handelde Finagra dus zoals ieder ander particulier lid, voor het merendeel banken en kredietinstellingen, onder dezelfde voorwaarden. De Italiaanse autoriteiten hebben daar het bewijs van geleverd aan de hand van een lijst van alle kredietinstellingen en particulieren/ondernemingen die in de hoedanigheid van kapitaalverschaffend lid participeren in de coöperaties waarin Finagra aandelen had (34) (zie tabel 5 in punt 136). Daarnaast hebben zij de documentatie betreffende de transactie van een bank in één van deze coöperaties (MCLC) verstrekt, om aan te tonen dat Finagra heeft gehandeld onder dezelfde voorwaarden als ieder ander particulier kapitaalverschaffend lid, met als enig verschil dat Finagra hogere garanties eiste alvorens te besluiten tot financiering van een coöperatie in de hoedanigheid van kapitaalverschaffend lid. Voorts hebben zij de besluiten inzake de emissie van aandelen voor kapitaalverschaffende leden van Unicarni en de verzoeken (en de inwilliging daarvan) van vele particuliere kredietinstellingen die kapitaalverschaffend lid wensten te worden, doen toekomen.

| (123) | De door Finagra verlangde aanvullende garantie bestond in een pand ten gunste van Finagra op 50 % van de aandelen. In het geval van MCLC bijvoorbeeld bedroeg het pand in overheidseffecten 1 240 000 000 ITL (op een aandelenpakket in handen van Finagra van 2 479 800 000 ITL); in het geval van Unicarni was dit 674 000 000 ITL (op een aandelenpakket in handen van Finagra van 2 825 900 000 ITL). De Italiaanse autoriteiten hebben benadrukt dat deze aanvullende garantie (die in vergelijking met de aandelen in handen van Finagra aanzienlijk is) niet werd verlangd door andere particuliere kapitaalverschaffende leden, wat volgens hen een verder bewijs is dat Finagra dezelfde (of zelfs strengere) criteria hanteerde als particuliere investeerders. |
| --- | --- |

(123)

De door Finagra verlangde aanvullende garantie bestond in een pand ten gunste van Finagra op 50 % van de aandelen. In het geval van MCLC bijvoorbeeld bedroeg het pand in overheidseffecten 1 240 000 000 ITL (op een aandelenpakket in handen van Finagra van 2 479 800 000 ITL); in het geval van Unicarni was dit 674 000 000 ITL (op een aandelenpakket in handen van Finagra van 2 825 900 000 ITL). De Italiaanse autoriteiten hebben benadrukt dat deze aanvullende garantie (die in vergelijking met de aandelen in handen van Finagra aanzienlijk is) niet werd verlangd door andere particuliere kapitaalverschaffende leden, wat volgens hen een verder bewijs is dat Finagra dezelfde (of zelfs strengere) criteria hanteerde als particuliere investeerders.

| (124) | Tot slot hebben de Italiaanse autoriteiten erop gewezen dat de eindafrekening van FINAGRA steeds een positief kapitaalrendement te zien gaf. |
| --- | --- |

(124)

Tot slot hebben de Italiaanse autoriteiten erop gewezen dat de eindafrekening van FINAGRA steeds een positief kapitaalrendement te zien gaf.

| (125) | Op basis van het voorafgaande kan de Commissie concluderen dat Finagra bij de verwerving van aandelenparticipaties heeft gehandeld als iedere andere particuliere marktdeelnemer. Er is dus geen sprake van staatssteunelementen in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag. |
| --- | --- |

(125)

Op basis van het voorafgaande kan de Commissie concluderen dat Finagra bij de verwerving van aandelenparticipaties heeft gehandeld als iedere andere particuliere marktdeelnemer. Er is dus geen sprake van staatssteunelementen in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag.

VI.3 1 b)   Toekenning van leningen

| (126) | Zoals aangegeven in punt 106 hierboven omvatten de activiteiten van Finagra ook het toekennen van leningen aan ondernemingen in de landbouwsector. Op basis van de door de Italiaanse autoriteiten verstrekte gegevens heeft Finagra leningen voor een totaal bedrag van 17 800 miljoen ITL toegekend. |
| --- | --- |

(126)

Zoals aangegeven in punt 106 hierboven omvatten de activiteiten van Finagra ook het toekennen van leningen aan ondernemingen in de landbouwsector. Op basis van de door de Italiaanse autoriteiten verstrekte gegevens heeft Finagra leningen voor een totaal bedrag van 17 800 miljoen ITL toegekend.

| (127) | In hun brief van 13 oktober 2000 verklaren de Italiaanse autoriteiten dat de leningen steeds tegen marktvoorwaarden zijn toegekend, met een rentevoet die een afspiegeling is van het aan de toekenning van de lening verbonden risico en nooit lager uitviel dan de op het moment van de toekenning van de leningen geldende rentevoet. |
| --- | --- |

(127)

In hun brief van 13 oktober 2000 verklaren de Italiaanse autoriteiten dat de leningen steeds tegen marktvoorwaarden zijn toegekend, met een rentevoet die een afspiegeling is van het aan de toekenning van de lening verbonden risico en nooit lager uitviel dan de op het moment van de toekenning van de leningen geldende rentevoet.

| (128) | De leningen waren toegekend tegen dezelfde rentevoet als die op overheidseffecten (Rendistato) voor transacties met een looptijd van meer dan 18 maanden, minus 5 punten. De minimumrentevoet is evenwel vastgesteld op 3 %. De rentevoet op overheidseffecten wordt doorgaans beschouwd als referentiewaarde voor de vaststelling van de economische rendabiliteit van de financiële investeringen. Een investering wordt rendabel geacht wanneer haar verwachte rendement ten minste overeenkomt met dat van een investering van eenzelfde bedrag in overheidseffecten. De vermindering met 5 punten ten opzichte van de rentevoet op overheidseffecten kan er evenwel op wijzen dat Finagra bij de toekenning van leningen lagere rentevoeten heeft geaccepteerd dan de marktrentevoeten. |
| --- | --- |

(128)

De leningen waren toegekend tegen dezelfde rentevoet als die op overheidseffecten (Rendistato) voor transacties met een looptijd van meer dan 18 maanden, minus 5 punten. De minimumrentevoet is evenwel vastgesteld op 3 %. De rentevoet op overheidseffecten wordt doorgaans beschouwd als referentiewaarde voor de vaststelling van de economische rendabiliteit van de financiële investeringen. Een investering wordt rendabel geacht wanneer haar verwachte rendement ten minste overeenkomt met dat van een investering van eenzelfde bedrag in overheidseffecten. De vermindering met 5 punten ten opzichte van de rentevoet op overheidseffecten kan er evenwel op wijzen dat Finagra bij de toekenning van leningen lagere rentevoeten heeft geaccepteerd dan de marktrentevoeten.

| (129) | In dit opzicht hebben de Italiaanse autoriteiten opgemerkt dat de ondernemingen waaraan leningen werden toegekend, zorgvuldig zijn geselecteerd teneinde het risico van insolventie tot een minimum te beperken. Bij de toekenning van leningen heeft Finagra namelijk gehandeld zoals iedere andere financiële instelling De leningen werden toegekend op basis van door de aanvragers gepresenteerde investeringen en de in de contracten vastgestelde toekennings- en terugbetalingsvoorwaarden waren in overeenstemming met de verbintenissen van de ondernemingen die de leningen aanvroegen. De contracten voorzagen altijd in een terugbetaling van de leningen binnen 48 maanden of een onmiddellijke terugbetaling in geval van niet-nakoming van de verplichtingen of vertraging bij de terugbetaling. Met de toegekende leningen werd steeds beoogd economisch levensvatbare projecten te ondersteunen en de groepering van diverse actoren bij het beheer van projecten op basis van concrete industriële programma’s met realistische ontwikkelingsvooruitzichten te bevorderen. Het terugbetalingsvermogen is door FINAGRA beoordeeld op basis van de beschikbare documenten (financiële verslagen, investeringsprojecten, driejarenplannen) en diepgaande analyses in het kader van de desbetreffende door de kredietinstellingen verrichte onderzoeken. Bovendien hebben alle betrokken ondernemingen de verschuldigde bedragen steeds terugbetaald op de vastgestelde vervaldata, waaruit volgens de Italiaanse autoriteiten kan worden opgemaakt dat de keuze van de ondernemingen was ingegeven door strikt economische criteria die erop gericht waren het risico van insolventie tot een minimum te beperken. |
| --- | --- |

(129)

In dit opzicht hebben de Italiaanse autoriteiten opgemerkt dat de ondernemingen waaraan leningen werden toegekend, zorgvuldig zijn geselecteerd teneinde het risico van insolventie tot een minimum te beperken. Bij de toekenning van leningen heeft Finagra namelijk gehandeld zoals iedere andere financiële instelling De leningen werden toegekend op basis van door de aanvragers gepresenteerde investeringen en de in de contracten vastgestelde toekennings- en terugbetalingsvoorwaarden waren in overeenstemming met de verbintenissen van de ondernemingen die de leningen aanvroegen. De contracten voorzagen altijd in een terugbetaling van de leningen binnen 48 maanden of een onmiddellijke terugbetaling in geval van niet-nakoming van de verplichtingen of vertraging bij de terugbetaling. Met de toegekende leningen werd steeds beoogd economisch levensvatbare projecten te ondersteunen en de groepering van diverse actoren bij het beheer van projecten op basis van concrete industriële programma’s met realistische ontwikkelingsvooruitzichten te bevorderen. Het terugbetalingsvermogen is door FINAGRA beoordeeld op basis van de beschikbare documenten (financiële verslagen, investeringsprojecten, driejarenplannen) en diepgaande analyses in het kader van de desbetreffende door de kredietinstellingen verrichte onderzoeken. Bovendien hebben alle betrokken ondernemingen de verschuldigde bedragen steeds terugbetaald op de vastgestelde vervaldata, waaruit volgens de Italiaanse autoriteiten kan worden opgemaakt dat de keuze van de ondernemingen was ingegeven door strikt economische criteria die erop gericht waren het risico van insolventie tot een minimum te beperken.

| (130) | De door Finagra geheven minimumrente bedroeg 3 % tot eind mei 1999 en daarna 2 % (tot eind juni 2000, wanneer Finagra is gefuseerd met Sviluppo Italia). Het betreft duidelijk lagere rentevoeten dan de in de betrokken periode door de Commissie toegepaste referentierentevoeten. |
| --- | --- |

(130)

De door Finagra geheven minimumrente bedroeg 3 % tot eind mei 1999 en daarna 2 % (tot eind juni 2000, wanneer Finagra is gefuseerd met Sviluppo Italia). Het betreft duidelijk lagere rentevoeten dan de in de betrokken periode door de Commissie toegepaste referentierentevoeten.

| (131) | Er kan evenwel een onderscheid worden gemaakt tussen coöperaties en particuliere ondernemingen die leningen hebben ontvangen. Er zijn slechts twee coöperaties die leningen van Finagra hebben ontvangen (MCLC en Unicarni), voor een totaalbedrag van 8,3 miljard ITL. |
| --- | --- |

(131)

Er kan evenwel een onderscheid worden gemaakt tussen coöperaties en particuliere ondernemingen die leningen hebben ontvangen. Er zijn slechts twee coöperaties die leningen van Finagra hebben ontvangen (MCLC en Unicarni), voor een totaalbedrag van 8,3 miljard ITL.

| (132) | In het geval van coöperaties zijn de leningen door Finagra toegekend tegen de voor de kapitaalverschaffende leden vastgestelde voorwaarden, dit is een bijzondere vorm van lidmaatschap van coöperaties waarin wet nr. 59/92 expliciet voorziet (zie beschrijving in punt 120 hierboven). Finagra heeft haar besluit tot toekenning van de leningen genomen op basis van het rendement van de leningen, afhankelijk van de in het statuut van de coöperatie vastgestelde rentevoeten. Deze besluiten zijn goedgekeurd door de raad van bestuur van Finagra, waarin alle kapitaalverschaffende leden en alle andere aandeelhouders zijn vertegenwoordigd (waaronder, zoals reeds vermeld, diverse banken, kredietinstellingen en particuliere investeerders). |
| --- | --- |

(132)

In het geval van coöperaties zijn de leningen door Finagra toegekend tegen de voor de kapitaalverschaffende leden vastgestelde voorwaarden, dit is een bijzondere vorm van lidmaatschap van coöperaties waarin wet nr. 59/92 expliciet voorziet (zie beschrijving in punt 120 hierboven). Finagra heeft haar besluit tot toekenning van de leningen genomen op basis van het rendement van de leningen, afhankelijk van de in het statuut van de coöperatie vastgestelde rentevoeten. Deze besluiten zijn goedgekeurd door de raad van bestuur van Finagra, waarin alle kapitaalverschaffende leden en alle andere aandeelhouders zijn vertegenwoordigd (waaronder, zoals reeds vermeld, diverse banken, kredietinstellingen en particuliere investeerders).

| (133) | De toegepaste rentevoeten maakten deel uit van het verwachte rendement van de kapitaalinvesteringen, waarbij Finagra als kapitaalverschaffend lid een hogere winst behaalde dan de gewone leden, wat dus in de algemene investeringsstrategie van Finagra past. Finagra kon namelijk niet alleen het beheer van de begunstigde ondernemingen rechtstreeks controleren (35) en een hogere winst behalen, doch ook de beheerskosten beperken, dankzij partners als gerenommeerde banken en kredietinstellingen. De Italiaanse autoriteiten hebben verklaard dat de andere particuliere kapitaalverschaffende leden bij leningen aan coöperaties waarvan zij lid zijn, dezelfde rentevoeten toepasten, aangezien deze zijn vastgesteld in de door de coöperaties goedgekeurde regeling inzake leningen van leden. |
| --- | --- |

(133)

De toegepaste rentevoeten maakten deel uit van het verwachte rendement van de kapitaalinvesteringen, waarbij Finagra als kapitaalverschaffend lid een hogere winst behaalde dan de gewone leden, wat dus in de algemene investeringsstrategie van Finagra past. Finagra kon namelijk niet alleen het beheer van de begunstigde ondernemingen rechtstreeks controleren (35) en een hogere winst behalen, doch ook de beheerskosten beperken, dankzij partners als gerenommeerde banken en kredietinstellingen. De Italiaanse autoriteiten hebben verklaard dat de andere particuliere kapitaalverschaffende leden bij leningen aan coöperaties waarvan zij lid zijn, dezelfde rentevoeten toepasten, aangezien deze zijn vastgesteld in de door de coöperaties goedgekeurde regeling inzake leningen van leden.

| (134) | Volgens de Italiaanse autoriteiten zouden de door Finagra op de leningen toegepaste rentevoeten derhalve moeten worden getoetst aan de andere voorwaarden voor de toekenning van de leningen, d.w.z.






  — | het verband tussen de status van kapitaalverschaffend lid en die van kredietgever; |
| --- | --- | --- |

(134)

Volgens de Italiaanse autoriteiten zouden de door Finagra op de leningen toegepaste rentevoeten derhalve moeten worden getoetst aan de andere voorwaarden voor de toekenning van de leningen, d.w.z.

—

het verband tussen de status van kapitaalverschaffend lid en die van kredietgever;

| — | het feit dat voor alle kapitaalverschaffende leden dezelfde rentevoeten zijn toegepast; |
| --- | --- |

—

het feit dat voor alle kapitaalverschaffende leden dezelfde rentevoeten zijn toegepast;

| — | de rechtstreekse deelname van Finagra in het beheer van de begunstigde coöperaties, via de deelname aan hun raden van bestuur; |
| --- | --- |

—

de rechtstreekse deelname van Finagra in het beheer van de begunstigde coöperaties, via de deelname aan hun raden van bestuur;

| — | een kapitaalopbrengst die 2 % meer bedraagt dan die van de andere „gewone” leden van de coöperaties; |
| --- | --- |

—

een kapitaalopbrengst die 2 % meer bedraagt dan die van de andere „gewone” leden van de coöperaties;

| — | het feit dat Finagra alleen leningen verstrekte aan coöperaties die voldoende terugbetalingsgaranties boden, en bij de toekenning van leningen strengere voorschriften toepaste; |
| --- | --- |

—

het feit dat Finagra alleen leningen verstrekte aan coöperaties die voldoende terugbetalingsgaranties boden, en bij de toekenning van leningen strengere voorschriften toepaste;

| — | de lage beheerskosten van Finagra, dankzij de participatie van banken waardoor lagere rentevoeten konden worden verkregen; |
| --- | --- |

—

de lage beheerskosten van Finagra, dankzij de participatie van banken waardoor lagere rentevoeten konden worden verkregen;

| — | het reglement van orde inzake de toekenning van leningen, dat voorzag in een minimumrentevoet van 3 % tot eind mei 1999, ook wanneer de toepassing van de rentevoet op overheidseffecten met een aftrek van 5 punten tot waarden rond nul en in een aantal gevallen zelfs negatieve waarden zou hebben geleid. |
| --- | --- |

—

het reglement van orde inzake de toekenning van leningen, dat voorzag in een minimumrentevoet van 3 % tot eind mei 1999, ook wanneer de toepassing van de rentevoet op overheidseffecten met een aftrek van 5 punten tot waarden rond nul en in een aantal gevallen zelfs negatieve waarden zou hebben geleid.

| (135) | Om aan te tonen dat Finagra één van de vele kapitaalverschaffende leden van deze coöperaties was, hebben de Italiaanse autoriteiten de tekst van het verzoek (en het positieve antwoord) verstrekt dat tal van kredietinstellingen hadden ingediend om onder dezelfde voorwaarden als Finagra kapitaalverschaffend lid van MCLC en Unicarni te worden. |
| --- | --- |

(135)

Om aan te tonen dat Finagra één van de vele kapitaalverschaffende leden van deze coöperaties was, hebben de Italiaanse autoriteiten de tekst van het verzoek (en het positieve antwoord) verstrekt dat tal van kredietinstellingen hadden ingediend om onder dezelfde voorwaarden als Finagra kapitaalverschaffend lid van MCLC en Unicarni te worden.

| (136) | Het aantal kapitaalverschaffende leden van MCLC en Unicarni is aangegeven in onderstaande tabel:
  Tabel 5
  Kapitaalverschaffende leden van MCLC en Unicarni | Kapitaalverschaffende leden van MCLC en Unicarni |
| --- | --- | --- |
| 1994 | 23 |
| 1995 | 35 |
| 1996 | 39 |
| 1997 | 52 |
| 1998 | 55 |
| 1999 | 58 |
| 2000 | 61 |
| 2001 | 79 |
| 2002 | 93 |
| 2003 | 103 |

(136)

Het aantal kapitaalverschaffende leden van MCLC en Unicarni is aangegeven in onderstaande tabel:

Tabel 5

Kapitaalverschaffende leden van MCLC en Unicarni

Kapitaalverschaffende leden van MCLC en Unicarni

1994

23

1995

35

1996

39

1997

52

1998

55

1999

58

2000

61

2001

79

2002

93

2003

103

In 2004 hadden Unicarni en MCLC respectievelijk 10 en 64 kapitaalverschaffende leden voor een totale waarde aan aandelen van respectievelijk 5 918 000 euro en 1 559 286 euro.

| (137) | Alle kapitaalverschaffende leden waren bij de toekenning van leningen gebonden aan door de bestuurders van de coöperaties goedgekeurde voorschriften inzake leningen. Deze voorschriften voorzagen in dezelfde rentevoet als die op overheidseffecten (Rendistato) voor transacties met een looptijd van meer dan 18 maanden, minus 5 punten. Tot eind mei 1999 was de minimumrentevoet op 3 % vastgesteld. Finagra handelde bij de toekenning van leningen aan coöperaties dus als ieder ander (particulier) kapitaalverschaffend lid. |
| --- | --- |

(137)

Alle kapitaalverschaffende leden waren bij de toekenning van leningen gebonden aan door de bestuurders van de coöperaties goedgekeurde voorschriften inzake leningen. Deze voorschriften voorzagen in dezelfde rentevoet als die op overheidseffecten (Rendistato) voor transacties met een looptijd van meer dan 18 maanden, minus 5 punten. Tot eind mei 1999 was de minimumrentevoet op 3 % vastgesteld. Finagra handelde bij de toekenning van leningen aan coöperaties dus als ieder ander (particulier) kapitaalverschaffend lid.

| (138) | De kapitaalverschaffende leden verstrekten een aanzienlijk deel van de door beide coöperaties ontvangen middelen. Zoals blijkt uit onderstaande tabel ontvingen MCLC en Unicarni in de periode 1996-2003 leningen van Finagra en andere particuliere investeerders, allemaal kapitaalverschaffende leden.
  Tabel 6
  Door de kapitaalverschaffende leden in de periode 1996-2003 aan MCLC en Unicarni toegekende leningen








  Jaar | Totaal van de door kapitaalverschaffende leden toegekende leningen (ITL) | Aantal kapitaalverschaffende leden | Waarde van de door FINAGRA toegekende leningen (ITL) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1996 | 6 390 361 001 | 39 | 3 500 000 000 (36) |
| 1997 | 6 727 572 001 | 48 | |
| 1998 | 10 366 345 007 | 51 | 33 000 000 000 (37) |
| 1999 | 10 274 854 007 | 53 | |
| 2000 | 8 342 949 006 | 53 | |
| 2001 | 8 520 314 006 | 54 | |
| 2002 | 6 603 670 715 | 91 | |
| 2003 | 7 491 842 237 | 98 | |

(138)

De kapitaalverschaffende leden verstrekten een aanzienlijk deel van de door beide coöperaties ontvangen middelen. Zoals blijkt uit onderstaande tabel ontvingen MCLC en Unicarni in de periode 1996-2003 leningen van Finagra en andere particuliere investeerders, allemaal kapitaalverschaffende leden.

Tabel 6

Door de kapitaalverschaffende leden in de periode 1996-2003 aan MCLC en Unicarni toegekende leningen

Jaar

Totaal van de door kapitaalverschaffende leden toegekende leningen (ITL)

Aantal kapitaalverschaffende leden

Waarde van de door FINAGRA toegekende leningen (ITL)

1996

6 390 361 001

39

3 500 000 000 (36)

1997

6 727 572 001

48

1998

10 366 345 007

51

33 000 000 000 (37)

1999

10 274 854 007

53

2000

8 342 949 006

53

2001

8 520 314 006

54

2002

6 603 670 715

91

2003

7 491 842 237

98

| (139) | Uit het feit dat deze leningen werden toegekend tegen dezelfde voorwaarden als voor de andere particuliere investeerders, die in aanzienlijke mate investeerden in dezelfde coöperaties waarvan ook Finagra kapitaalverschaffend lid is geworden, blijkt dat het beginsel van gelijke behandeling in acht is genomen. |
| --- | --- |

(139)

Uit het feit dat deze leningen werden toegekend tegen dezelfde voorwaarden als voor de andere particuliere investeerders, die in aanzienlijke mate investeerden in dezelfde coöperaties waarvan ook Finagra kapitaalverschaffend lid is geworden, blijkt dat het beginsel van gelijke behandeling in acht is genomen.

| (140) | Op basis van het voorafgaande kan de Commissie concluderen dat Finagra bij de toekenning van leningen aan coöperaties heeft gehandeld zoals iedere andere particuliere investesteerder op de markt onder dezelfde omstandigheden zou hebben gedaan. De preferentie van Finagra voor bepaalde kredietnemers in de landbouwsector heeft te maken met de tendens en de statutaire doelstelling om vooral te participeren in landbouwbedrijven. In dat opzicht vormen de door Finagra aan de coöperaties toegekende leningen geen staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag. |
| --- | --- |

(140)

Op basis van het voorafgaande kan de Commissie concluderen dat Finagra bij de toekenning van leningen aan coöperaties heeft gehandeld zoals iedere andere particuliere investesteerder op de markt onder dezelfde omstandigheden zou hebben gedaan. De preferentie van Finagra voor bepaalde kredietnemers in de landbouwsector heeft te maken met de tendens en de statutaire doelstelling om vooral te participeren in landbouwbedrijven. In dat opzicht vormen de door Finagra aan de coöperaties toegekende leningen geen staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag.

| (141) | In het geval van andere particuliere ondernemingen kan niet worden uitgesloten dat het verschil tussen de steunpercentages waartegen de leningen zijn toegekend en de referentierentevoeten van de Commissie staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag vormt, ook al zijn alle in de punten 125 tot en met 129 genoemde voorwaarden vervuld. Het verschil tussen de opbrengst van de aan particuliere ondernemingen toegekende leningen en die aan coöperaties waarvan Finagra kapitaalverschaffend lid was, kan niet worden weerlegd en is samengevat in de punten 131 tot en met 133 hierboven. In het geval van coöperaties handelde FINAGRA, ondanks het feit dat zij lagere rentevoeten toepaste dan de referentierentevoeten van de Commissie, zoals iedere andere particuliere investeerder had gedaan in dezelfde situatie en verwachtte zij een hogere opbrengst uit de aan de leningen verbonden kapitaaltransacties. De situatie die wordt gekenmerkt door deze extra opbrengst en het gedrag van FINAGRA op de markt, dat vergelijkbaar is met dat van iedere andere particuliere marktdeelnemer in dezelfde situatie, kan niet worden vergeleken met die van leningen aan andere particuliere ondernemingen. |
| --- | --- |

(141)

In het geval van andere particuliere ondernemingen kan niet worden uitgesloten dat het verschil tussen de steunpercentages waartegen de leningen zijn toegekend en de referentierentevoeten van de Commissie staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag vormt, ook al zijn alle in de punten 125 tot en met 129 genoemde voorwaarden vervuld. Het verschil tussen de opbrengst van de aan particuliere ondernemingen toegekende leningen en die aan coöperaties waarvan Finagra kapitaalverschaffend lid was, kan niet worden weerlegd en is samengevat in de punten 131 tot en met 133 hierboven. In het geval van coöperaties handelde FINAGRA, ondanks het feit dat zij lagere rentevoeten toepaste dan de referentierentevoeten van de Commissie, zoals iedere andere particuliere investeerder had gedaan in dezelfde situatie en verwachtte zij een hogere opbrengst uit de aan de leningen verbonden kapitaaltransacties. De situatie die wordt gekenmerkt door deze extra opbrengst en het gedrag van FINAGRA op de markt, dat vergelijkbaar is met dat van iedere andere particuliere marktdeelnemer in dezelfde situatie, kan niet worden vergeleken met die van leningen aan andere particuliere ondernemingen.

| (142) | De Italiaanse autoriteiten hebben verklaard dat FINAGRA slechts aan twee particuliere ondernemingen leningen heeft toegekend (Guardamiglio en Ultrocchi), en dat het verschil tussen de rentevoeten op deze leningen en de referentierentevoet van de Commissie op dat moment varieerde van -3,18 tot -5,20 procentpunten. Volgens de Italiaanse autoriteiten kan dit verschil worden beschouwd als steun voor de voltooiing van investeringen met betrekking tot geïntegreerde projecten in het kader van wet nr. 252/91, die evenwel duidelijk losstaan van die welke uit genoemde wet zijn gefinancierd. Hoewel de investeringen beantwoorden aan alle criteria voor de toekenning van de financiering in het kader van wet nr. 252/91, is daarvoor geen financiering in de zin van bovengenoemde wet toegekend en zijn evenmin andere overheidsmiddelen verstrekt. Deze investeringen hadden weliswaar betrekking op geïntegreerde projecten, doch stonden daar functioneel los van. De leningen maakten dus deel uit van een strategie die gericht was op de voltooiing van de geïntegreerde projecten, doch met gebruikmaking van diverse financieringsinstrumenten (ook al zijn die in dit geval niet gecumuleerd). De steunintensiteit in brutosubsidie-equivalent van de twee leningen voor de voltooiing van investeringen in de sector verwerking en afzet bedroeg respectievelijk 0,96 % en 4,51 %, zoals is aangegeven in onderstaande tabel:
  Tabel 7
  Leningen van Finagra aan particuliere ondernemingen








  Begunstigde | Subsidiabele kosten (die niet onder wet nr. 252/91 vallen) (ITL) | Verschil in rente (ITL) | Steunpercentage |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2 | 3 | 4 = 3/2 |
| Guardamiglio | 9 162 000 000 | 413 508 030 | 4,51 % |
| Ultrocchi | 42 940 033 423 | 415 954 000 | 0,96 % |

(142)

De Italiaanse autoriteiten hebben verklaard dat FINAGRA slechts aan twee particuliere ondernemingen leningen heeft toegekend (Guardamiglio en Ultrocchi), en dat het verschil tussen de rentevoeten op deze leningen en de referentierentevoet van de Commissie op dat moment varieerde van -3,18 tot -5,20 procentpunten. Volgens de Italiaanse autoriteiten kan dit verschil worden beschouwd als steun voor de voltooiing van investeringen met betrekking tot geïntegreerde projecten in het kader van wet nr. 252/91, die evenwel duidelijk losstaan van die welke uit genoemde wet zijn gefinancierd. Hoewel de investeringen beantwoorden aan alle criteria voor de toekenning van de financiering in het kader van wet nr. 252/91, is daarvoor geen financiering in de zin van bovengenoemde wet toegekend en zijn evenmin andere overheidsmiddelen verstrekt. Deze investeringen hadden weliswaar betrekking op geïntegreerde projecten, doch stonden daar functioneel los van. De leningen maakten dus deel uit van een strategie die gericht was op de voltooiing van de geïntegreerde projecten, doch met gebruikmaking van diverse financieringsinstrumenten (ook al zijn die in dit geval niet gecumuleerd). De steunintensiteit in brutosubsidie-equivalent van de twee leningen voor de voltooiing van investeringen in de sector verwerking en afzet bedroeg respectievelijk 0,96 % en 4,51 %, zoals is aangegeven in onderstaande tabel:

Tabel 7

Leningen van Finagra aan particuliere ondernemingen

Begunstigde

Subsidiabele kosten (die niet onder wet nr. 252/91 vallen) (ITL)

Verschil in rente (ITL)

Steunpercentage

1

2

3

4 = 3/2

Guardamiglio

9 162 000 000

413 508 030

4,51 %

Ultrocchi

42 940 033 423

415 954 000

0,96 %

| (143) | Aangezien alle gesubsidieerde investeringen in overeenstemming zijn met de in hoofdstuk VI.1 a) 1 genoemde regels inzake investeringen in de sector afzet en verwerking en de steunintensiteit (berekend als brutosubsidie-equivalent van het verschil tussen de op deze leningen toegepaste rentevoet en de toenmalige referentierentevoet van de Commissie) de maximale steunintensiteit voor dit soort investeringen niet overschrijdt, kan de Commisse concluderen dat de door Finagra aan particuliere ondernemingen toegekende leningen staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag vormen. Deze steunmaatregelen zijn op grond van artikel 87, lid 3, onder d), van het EG-Verdrag verenigbaar met de gemeenschappelijke markt. |
| --- | --- |

(143)

Aangezien alle gesubsidieerde investeringen in overeenstemming zijn met de in hoofdstuk VI.1 a) 1 genoemde regels inzake investeringen in de sector afzet en verwerking en de steunintensiteit (berekend als brutosubsidie-equivalent van het verschil tussen de op deze leningen toegepaste rentevoet en de toenmalige referentierentevoet van de Commissie) de maximale steunintensiteit voor dit soort investeringen niet overschrijdt, kan de Commisse concluderen dat de door Finagra aan particuliere ondernemingen toegekende leningen staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag vormen. Deze steunmaatregelen zijn op grond van artikel 87, lid 3, onder d), van het EG-Verdrag verenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

VI.3.1 c)   Zekerheidstelling

| (144) | In hun brief van 29 oktober 2004, geregistreerd op 3 november 2004, en die van 23 november 2004 hebben de Italiaanse autoriteiten gepreciseerd dat Finagra slechts één enkele zekerheid voor bankleningen heeft gesteld (ten gunste van Guardamiglio). |
| --- | --- |

(144)

In hun brief van 29 oktober 2004, geregistreerd op 3 november 2004, en die van 23 november 2004 hebben de Italiaanse autoriteiten gepreciseerd dat Finagra slechts één enkele zekerheid voor bankleningen heeft gesteld (ten gunste van Guardamiglio).

| (145) | De zekerheid ten gunste van Guardamiglio, ter waarde van 2 miljard ITL, is gesteld voor een lening van 17 miljard ITL, die Guardamiglio volledig heeft terugbetaald zonder tegeldemaking van de zekerheid. |
| --- | --- |

(145)

De zekerheid ten gunste van Guardamiglio, ter waarde van 2 miljard ITL, is gesteld voor een lening van 17 miljard ITL, die Guardamiglio volledig heeft terugbetaald zonder tegeldemaking van de zekerheid.

| (146) | Op het moment waarop de zekerheid is gesteld, werden staatsgaranties onderzocht in het licht van de beginselen die zijn neergelegd in brief SG(89) D/4328 van 5 april 1989, brief SG(89) D/12772 van de Commissie aan de lidstaten van 12 oktober 1989 en de mededeling van de Commissie aan de lidstaten inzake de toepassing van de artikelen 92 en 93 van het EEG-Verdrag en van artikel 5 van Richtlijn 80/723/EEG op openbare bedrijven in de industriesector (38). Op basis van deze documenten stond de Commissie zekerheden slechts toe wanneer de tegeldemaking ervan contractueel verbonden was aan specifieke voorwaarden die zelfs de verplichte insolventieverklaring van de begunstigde onderneming of een analoge procedure konden inhouden. De beoordeling van het steunelement van de zekerheden omvatte een analyse van de financiële situatie van de kredietnemer. Het steunelement van de zekerheden kwam overeen met het verschil tussen de rentevoet die de kredietnemer zou betalen op de vrije markt en de daadwerkelijk op grond van de zekerheid verkregen rentevoet minus een eventuele daarvoor betaalde premie. |
| --- | --- |

(146)

Op het moment waarop de zekerheid is gesteld, werden staatsgaranties onderzocht in het licht van de beginselen die zijn neergelegd in brief SG(89) D/4328 van 5 april 1989, brief SG(89) D/12772 van de Commissie aan de lidstaten van 12 oktober 1989 en de mededeling van de Commissie aan de lidstaten inzake de toepassing van de artikelen 92 en 93 van het EEG-Verdrag en van artikel 5 van Richtlijn 80/723/EEG op openbare bedrijven in de industriesector (38). Op basis van deze documenten stond de Commissie zekerheden slechts toe wanneer de tegeldemaking ervan contractueel verbonden was aan specifieke voorwaarden die zelfs de verplichte insolventieverklaring van de begunstigde onderneming of een analoge procedure konden inhouden. De beoordeling van het steunelement van de zekerheden omvatte een analyse van de financiële situatie van de kredietnemer. Het steunelement van de zekerheden kwam overeen met het verschil tussen de rentevoet die de kredietnemer zou betalen op de vrije markt en de daadwerkelijk op grond van de zekerheid verkregen rentevoet minus een eventuele daarvoor betaalde premie.

| (147) | In het onderhavige geval vormt de zekerheid volgens de Italiaanse autoriteiten om de volgende redenen geen staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag:






  — | de begunstigde verkeert niet in financiële moeilijkheden; |
| --- | --- | --- |

(147)

In het onderhavige geval vormt de zekerheid volgens de Italiaanse autoriteiten om de volgende redenen geen staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag:

—

de begunstigde verkeert niet in financiële moeilijkheden;

| — | de kredietnemer heeft een lening voor 17 miljard ITL verkregen op de financiële markt, waaruit blijkt dat de onderneming betrouwbaar en de investering rendabel wordt geacht; |
| --- | --- |

—

de kredietnemer heeft een lening voor 17 miljard ITL verkregen op de financiële markt, waaruit blijkt dat de onderneming betrouwbaar en de investering rendabel wordt geacht;

| — | de zekerheid betreft een specifieke financiële transactie, voor een vast bedrag en een beperkte periode. De zekerheid dekt slechts ongeveer 11 % van de totale lening; |
| --- | --- |

—

de zekerheid betreft een specifieke financiële transactie, voor een vast bedrag en een beperkte periode. De zekerheid dekt slechts ongeveer 11 % van de totale lening;

| — | de kredietnemer heeft de lening door de zekerheid van FINAGRA niet tegen gunstiger voorwaarden gekregen dan de normale marktrentevoet; |
| --- | --- |

—

de kredietnemer heeft de lening door de zekerheid van FINAGRA niet tegen gunstiger voorwaarden gekregen dan de normale marktrentevoet;

| — | de tegeldemaking van de zekerheid is verbonden aan specifieke voorwaarden voor de terugvordering van het krediet, hetzij via een buitengerechtelijke geschillenregeling, hetzij overeenkomstig de bepalingen van het Italiaanse burgerlijke wetboek, via de gedwongen uitvoering van het krediet op de activa van de schuldenaar waarvoor de zekerheid werd gesteld; |
| --- | --- |

—

de tegeldemaking van de zekerheid is verbonden aan specifieke voorwaarden voor de terugvordering van het krediet, hetzij via een buitengerechtelijke geschillenregeling, hetzij overeenkomstig de bepalingen van het Italiaanse burgerlijke wetboek, via de gedwongen uitvoering van het krediet op de activa van de schuldenaar waarvoor de zekerheid werd gesteld;

| — | de door FINAGRA verlangde jaarlijkse premie van 0,40 % komt volgens de Italiaanse autoriteiten overeen met de op dat moment geldende marktprijs voor aanvullende zekerheden (39), gelet op de solide financiële situatie van de begunstigde, diens economische vooruitzichten en de geplande investeringen. De marktprijs van een primaire zekerheid bedroeg volgens de Italiaanse autoriteiten 0,70 %. In het geval van een aanvullende zekerheid lag het marktpercentage tussen 0,40 en 0,70 %, al naar gelang van de financiële situatie van de begunstigde. In het geval van een lening aan een onderneming die positief is beoordeeld door een aantal banken, goede economische vooruitzichten heeft en een grondig moderniseringsproces doormaakt, komt het jaarlijkse percentage van 0,40 % volgens de Italiaanse autoriteiten overeen met het voor deze soort van transacties geldende marktpercentage. De zekerheid is verbonden aan een onderliggende transactie, namelijk investeringen die gedeeltelijk uit overheidsmiddelen uit hoofde van wet nr. 252/91 en dus overeenkomstig de voorschriften inzake staatssteun zijn gefinancierd. |
| --- | --- |

—

de door FINAGRA verlangde jaarlijkse premie van 0,40 % komt volgens de Italiaanse autoriteiten overeen met de op dat moment geldende marktprijs voor aanvullende zekerheden (39), gelet op de solide financiële situatie van de begunstigde, diens economische vooruitzichten en de geplande investeringen. De marktprijs van een primaire zekerheid bedroeg volgens de Italiaanse autoriteiten 0,70 %. In het geval van een aanvullende zekerheid lag het marktpercentage tussen 0,40 en 0,70 %, al naar gelang van de financiële situatie van de begunstigde. In het geval van een lening aan een onderneming die positief is beoordeeld door een aantal banken, goede economische vooruitzichten heeft en een grondig moderniseringsproces doormaakt, komt het jaarlijkse percentage van 0,40 % volgens de Italiaanse autoriteiten overeen met het voor deze soort van transacties geldende marktpercentage. De zekerheid is verbonden aan een onderliggende transactie, namelijk investeringen die gedeeltelijk uit overheidsmiddelen uit hoofde van wet nr. 252/91 en dus overeenkomstig de voorschriften inzake staatssteun zijn gefinancierd.

| (148) | In het licht van het voorafgaande kan de Commissie concluderen dat de door FINAGRA gestelde zekerheid geen staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag vormt. |
| --- | --- |

(148)

In het licht van het voorafgaande kan de Commissie concluderen dat de door FINAGRA gestelde zekerheid geen staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag vormt.

VII.   CONCLUSIES

| (149) | De Commissie stelt vast dat Italië de steun in strijd met artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag op onrechtmatige wijze heeft verleend. Uit de bovenstaande overwegingen blijkt evenwel dat:






  — | de steunmaatregelen in het kader van artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88, artikel 5 van wet nr. 290/99 en wet nr. 252/91 (geïntegreerde projecten) en de interventies van Finagra in de zin van wet nr. 252/91 met betrekking tot de toekenning van leningen aan particuliere ondernemingen, op grond van van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag, verenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt; |
| --- | --- | --- |

(149)

De Commissie stelt vast dat Italië de steun in strijd met artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag op onrechtmatige wijze heeft verleend. Uit de bovenstaande overwegingen blijkt evenwel dat:

—

de steunmaatregelen in het kader van artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88, artikel 5 van wet nr. 290/99 en wet nr. 252/91 (geïntegreerde projecten) en de interventies van Finagra in de zin van wet nr. 252/91 met betrekking tot de toekenning van leningen aan particuliere ondernemingen, op grond van van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag, verenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt;

| — | de maatregelen in het kader van artikel 4 van wet nr. 290/99 (kredieten aan landbouwbedrijven voor bedrijfsvoering en verbetering met als vervaldatum 31 maart 1998) nooit ten uitvoer zijn gelegd en dus geen aanleiding hebben gegeven tot staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag; |
| --- | --- |

—

de maatregelen in het kader van artikel 4 van wet nr. 290/99 (kredieten aan landbouwbedrijven voor bedrijfsvoering en verbetering met als vervaldatum 31 maart 1998) nooit ten uitvoer zijn gelegd en dus geen aanleiding hebben gegeven tot staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag;

| — | de interventies van FINAGRA in de zin van wet nr. 252/91 met betrekking tot de verwerving van aandelenparticipaties, de toekenning van leningen aan coöperaties en het stellen van zekerheden, geen staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag vormen; |
| --- | --- |

—

de interventies van FINAGRA in de zin van wet nr. 252/91 met betrekking tot de verwerving van aandelenparticipaties, de toekenning van leningen aan coöperaties en het stellen van zekerheden, geen staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag vormen;

| — | de interventies van FINAGRA in de zin van wet nr. 252/91 met betrekking tot de toekenning van leningen aan particuliere ondernemingen staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag vormen. Deze steunmaatregelen zijn op grond van artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag verenigbaar met de gemeenschappelijke markt, |
| --- | --- |

—

de interventies van FINAGRA in de zin van wet nr. 252/91 met betrekking tot de toekenning van leningen aan particuliere ondernemingen staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag vormen. Deze steunmaatregelen zijn op grond van artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag verenigbaar met de gemeenschappelijke markt,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

1.   De steunmaatregelen die Italië ten uitvoer heeft gelegd ten behoeve van de veeteeltsector in het kader van artikel 15, lid 16, van wet nr. 67/88, artikel 5 van wet nr. 290/99 en wet nr. 252/91 (geïntegreerde projecten) en de interventies van FINAGRA in de zin van wet nr. 252/91 met betrekking tot de toekenning van leningen aan particuliere ondernemingen, zijn op grond van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag verenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

2.   De maatregelen in het kader van artikel 4 van wet nr. 290/99 met betrekking tot kredieten aan landbouwbedrijven voor bedrijfsvoering en verbetering met als vervaldatum 31 maart 1998 zijn nooit ten uitvoer gelegd en hebben dus geen aanleiding gegeven tot staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag.

3.   De interventies van FINAGRA in de zin van wet nr. 252/91 met betrekking tot de verwerving van aandelenparticipaties, de toekenning van leningen aan coöperaties en het stellen van zekerheden, vormen geen staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag.

Artikel 2

De onderhavige beschikking is gericht tot de Italiaanse Republiek.

Gedaan te Brussel, 5 juli 2005.

Voor de Commissie

Mariann FISCHER BOEL

Lid van de Commissie

---

(1)  PB C 148 van 27.5.2000, blz. 2.

1

(2)  SG(2000) D/101808.

2

(3)  PB L 83 van 27.3.1999, blz. 1.

3

(4)  PB C 148 van 27.5.2000, blz. 2.

4

(5)  Beschikking van de Commissie SG (2002) D/229239 van 5 april 2002.

5

(6)  In de periode 1970-1990 was Frankrijk erin geslaagd het aantal slachthuizen van 1738 op 357 te brengen. In Italië daarentegen waren begin jaren '90 nog 8 500 slachthuizen operationeel, tegenover de eerder genoemde 357 eenheden in Frankrijk, 270 in Duitsland en 30 in Nederland.

6

(7)  Het bedrag van 700 ITL is opgesplitst in 400 ITL voor 1988 en 300 ITL voor 1989.

7

(8)  Brief SG (2002) D/229239).

8

(9)  Voor de beoordeling door de Commissie: de referentierentevoet van de Commissie voor Italië op het ogenblik van de toekenning van de lening.

9

(10)  Zie brief van de Commissie van 28 januari 1999.

10

(11)  PB L 160 van 26.6.1999, blz. 21.

11

(12)  PB L 282 van 1.11.1975, blz. 1.

12

(13)  PB L 341 van 22.12.2001, blz. 3.

13

(14)  In 2000 is in Italië 1 154 000 t runderen geslacht, tegenover 7 401 000 t in de EU.

14

(15)  Zie brief van de Italiaanse autoriteiten van 18.5.2000.

15

(16)  PB C 232 van 12.8.2000, blz. 17.

16

(17)  Van de 13 aanvankelijk ingediende geïntegreerde projecten zijn er slechts 8 goedgekeurd waarvan er op hun beurt slechts 5 volledig zijn uitgevoerd.

17

(18)  Verordening (EEG) nr. 866/90 van de Raad van 29 maart 1990 inzake de verbetering van de verwerking en de afzet van landbouwproducten (PB L 91 van 6.4.1990, blz. 1).

18

(19)  Om aan te tonen dat aan deze eis is voldaan, hebben de Italiaanse autoriteiten eerst een studie van het ISMEA (Istituto per studi, ricerche ed informazioni sul mercato agricolo) voorgelegd, van september 2000, met een algemeen overzicht van de veranderingen die de slachtsector in Italië in de jaren '90 hebben gekenmerkt. In de studie wordt geconcludeerd dat de slachtcapaciteit in Italië in de periode 1990-1998 met 3 % is gedaald. Volgens de Italiaanse autoriteiten blijkt hieruit dat de eerder genoemde sectorale beperkingen bij de investeringen in het kader van de onderzochte wetten in acht zijn genomen. De Commissie wierp tegen dat de vermindering van de slachtcapaciteit zoals beschreven in de studie van het ISMEA een gevolg was van de ontwikkeling van de vleessector in die periode in heel Europa. De vermindering van het aantal bedrijven en de slachtcapaciteit die deze sector in Italië in de jaren '90 had gekenmerkt (vooral als gevolg van de noodzaak om zich aan te passen aan de nieuwe hygiënenormen) had in de slachtsectoren in andere landen reeds plaatsgevonden in de jaren '70 (bijvoorbeeld in Frankrijk). Zoals in het document is aangegeven, heeft Italië de reorganisatie van de sector pas later ingezet, in de loop van de jaren '80 en '90. De door de Italiaanse autoriteiten aangevoerde vermindering met 3 % is dus geen bewijs voor de naleving van Beschikking 90/342/EEG. De Italiaanse autoriteiten is dan ook verzocht specifieke gegevens te verstrekken over de veranderingen in de slachtcapaciteit als gevolg van de investeringen in elk van de bedrijven die hebben deelgenomen aan de geïntegreerde projecten.

19

(20)  PB C 74 van 10.3.1998, blz. 9, zoals gewijzigd (PB C 258 van 9.9.2000, blz. 5).

20

(21)  Gea en Val di Cesola hebben deelgenomen aan het oorspronkelijke project Centro Carni Sud, dat niet is afgesloten en dus niet voor financiering in aanmerking is gekomen. De twee projecten van Gea en Val di Cesola daarentegen zijn wel afgesloten en gefinancierd.

21

(22)  PB L 218 van 6.8.1991, blz. 1.

22

(23)  Richtlijn 91/629/EEG van de Raad van 19 november 1991 tot vaststelling van minimumnormen ter bescherming van kalveren (PB L 340 van 11.12.1991, blz. 28).

23

(24)  Richtlijn 91/630/EEG van de Raad van 19 november 1991 tot vaststelling van minimumnormen ter bescherming van kalveren (PB L 340 van 11.12.1991, blz. 33).

24

(25)  Brief van de Italiaanse autoriteiten van 18 mei 2000.

25

(26)  Zie blz. 5 van bovenvermelde brief.

26

(27)  Brief van de Italiaanse autoriteiten van 13 oktober 2000.

27

(28)  SEC(89) 343/2 van 7.3.1989.

28

(29)  Wetsdecreet nr. 1 van 9 januari 1999„Riordino degli enti e delle società di promozione e istituzione della società Sviluppo Italia S.p.A”.

29

(30)  Bulletin Europese Gemeenschap 9-1984.

30

(31)  Voor een totale verplichting van 33 458 miljoen ITL.

31

(32)  Idem punt 3.3.

32

(33)  De gegevens hebben betrekking op 31 december van elk jaar.

33

(34)  Ondernemingen en particulieren: CoopFons Spa, Agricola Sabbadina srl, CCFR Scarl. Kredietinstellingen: Banca Agricola Mantovana, Em. Ro. Popolare Spa, Bipop Carire Spa, Banca popolare Verona — Banca S. Geminiano S. Prospero, Banca di Roma, Finec merchant Spa, Agrisviluppo spa.

34

(35)  Als vermogen-verschaffende aandeelhouder van een coöperatie kon Finagra een lid van de raad van bestuur en een lid van de raad van accountants-revisoren benoemen.

35

(36)  Dit bedrag omvat de vierjarige lening aan Unicarni ter waarde van 500 000 000 ITL en de vierjarige lening aan MCLC ter waarde van 3 000 000 000, beide toegekend in 1996. MCLC heeft in 1994 bovendien leningen ontvangen voor een waarde van 1 500 000 000 (brief van de Italiaanse autoriteiten van 5.7.2001).

36

(37)  Aan Unicarni toegekende lening.

37

(38)  PB C 307 van 13.11.1993, blz. 3.

38

(39)  De door Finagra verstrekte zekerheid was een aanvullende zekerheid aangezien de lening reeds gedekt was door een primaire zekerheid.

39

---

| 19.10.2007 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | L 276/22 |
| --- | --- | --- | --- |

19.10.2007

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

L 276/22

---

BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 20 december 2006

betreffende de staatssteun C 12/05 (ex N 611/03) die Duitsland voornemens is toe te kennen ten gunste van e-glass AG

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2006) 6587)

(Slechts de tekst in de Duitse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2007/656/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name op artikel 62, lid 1, onder a),

Gelet op Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 93 van het EG-Verdrag (1), en met name op artikel 9,

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken (2) en rekening houdende met deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

1.   PROCEDURE

| (1) | Bij schrijven van 15 december 2003, geregistreerd op 18 december 2003, heeft Duitsland de Commissie in kennis gesteld van voorgenomen investeringssteun ten gunste van e-glass AG, Osterweddingen, (N 611/03), overeenkomstig de aanmeldingsvereiste die is opgenomen in de multisectorale kaderregeling betreffende regionale steun voor grote investeringsprojecten van 1998 (hierna „MSK 1998” genoemd) (3). Op 23 januari en 27 februari 2004 verzocht de Commissie om aanvullende inlichtingen. Duitsland verstrekte deze inlichtingen bij brieven van 13 februari 2004, geregistreerd op dezelfde dag, en van 4 maart 2004, geregistreerd op dezelfde dag. |
| --- | --- |

(1)

Bij schrijven van 15 december 2003, geregistreerd op 18 december 2003, heeft Duitsland de Commissie in kennis gesteld van voorgenomen investeringssteun ten gunste van e-glass AG, Osterweddingen, (N 611/03), overeenkomstig de aanmeldingsvereiste die is opgenomen in de multisectorale kaderregeling betreffende regionale steun voor grote investeringsprojecten van 1998 (hierna „MSK 1998” genoemd) (3). Op 23 januari en 27 februari 2004 verzocht de Commissie om aanvullende inlichtingen. Duitsland verstrekte deze inlichtingen bij brieven van 13 februari 2004, geregistreerd op dezelfde dag, en van 4 maart 2004, geregistreerd op dezelfde dag.

| (2) | Op 20 april 2004 keurde de Commissie, onder referentienummer C (2004) 1350 def., de overeenkomstig de MSK 1998 aangemelde steunintensiteit voor e-glass AG goed. |
| --- | --- |

(2)

Op 20 april 2004 keurde de Commissie, onder referentienummer C (2004) 1350 def., de overeenkomstig de MSK 1998 aangemelde steunintensiteit voor e-glass AG goed.

| (3) | Bij schrijven van 25 oktober 2004, geregistreerd op 26 oktober 2004, stelde Duitsland de Commissie ervan in kennis dat de informatie over de eigenaren van e-glass AG in de eerste aanmelding gedeeltelijk incorrect was en verzochten zij de Commissie de beschikking van 20 april 2004 te wijzigen. |
| --- | --- |

(3)

Bij schrijven van 25 oktober 2004, geregistreerd op 26 oktober 2004, stelde Duitsland de Commissie ervan in kennis dat de informatie over de eigenaren van e-glass AG in de eerste aanmelding gedeeltelijk incorrect was en verzochten zij de Commissie de beschikking van 20 april 2004 te wijzigen.

| (4) | Bij schrijven 8 februari 2005, geregistreerd op 9 februari 2005, verstrekte Duitsland aanvullende inlichtingen. |
| --- | --- |

(4)

Bij schrijven 8 februari 2005, geregistreerd op 9 februari 2005, verstrekte Duitsland aanvullende inlichtingen.

| (5) | Bij schrijven van 24 februari 2005, onder referentienummer D/51447, gaf de Commissie Duitsland de mogelijkheid om opmerkingen te maken over het voornemen van de Commissie om haar beschikking van 20 april 2004 te herroepen en de formele onderzoeksprocedure in te leiden. Duitsland formuleerde zijn opmerkingen bij brief van 4 maart 2005, geregistreerd op 8 maart 2005. |
| --- | --- |

(5)

Bij schrijven van 24 februari 2005, onder referentienummer D/51447, gaf de Commissie Duitsland de mogelijkheid om opmerkingen te maken over het voornemen van de Commissie om haar beschikking van 20 april 2004 te herroepen en de formele onderzoeksprocedure in te leiden. Duitsland formuleerde zijn opmerkingen bij brief van 4 maart 2005, geregistreerd op 8 maart 2005.

| (6) | Bij schrijven van 20 april 2005, met referentienummer C(2005) 1114 def., stelde de Commissie Duitsland in kennis van haar besluit de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden ten aanzien van de steun voor e-glass AG. Het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure is in het Publicatieblad van de Europese Unie
   (4) bekendgemaakt. De Commissie heeft de belanghebbenden uitgenodigd hun opmerkingen te maken. |
| --- | --- |

(6)

Bij schrijven van 20 april 2005, met referentienummer C(2005) 1114 def., stelde de Commissie Duitsland in kennis van haar besluit de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden ten aanzien van de steun voor e-glass AG. Het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure is in het Publicatieblad van de Europese Unie
   (4) bekendgemaakt. De Commissie heeft de belanghebbenden uitgenodigd hun opmerkingen te maken.

| (7) | Duitsland heeft zijn opmerkingen bij brief van 7 juni 2005, geregistreerd op 9 juni 2005, bekendgemaakt. |
| --- | --- |

(7)

Duitsland heeft zijn opmerkingen bij brief van 7 juni 2005, geregistreerd op 9 juni 2005, bekendgemaakt.

| (8) | De Commissie heeft van de belanghebbenden opmerkingen ontvangen bij brieven van 3 oktober 2005, geregistreerd op 4 oktober 2005, 7 oktober 2005, geregistreerd op 10 oktober 2005 en 10 oktober 2005, geregistreerd op dezelfde dag. De Commissie heeft deze voor een reactie aan Duitsland doorgezonden en heeft bij brief van 22 november 2005, geregistreerd op 25 november 2005, zijn opmerkingen ontvangen. |
| --- | --- |

(8)

De Commissie heeft van de belanghebbenden opmerkingen ontvangen bij brieven van 3 oktober 2005, geregistreerd op 4 oktober 2005, 7 oktober 2005, geregistreerd op 10 oktober 2005 en 10 oktober 2005, geregistreerd op dezelfde dag. De Commissie heeft deze voor een reactie aan Duitsland doorgezonden en heeft bij brief van 22 november 2005, geregistreerd op 25 november 2005, zijn opmerkingen ontvangen.

2.   BESCHRIJVING VAN DE STEUNMAATREGEL

| (9) | Duitsland is voornemens regionale investeringssteun te verlenen aan de naamloze vennootschap e-glass AG (hierna „e-glass” genoemd) voor de bouw van een nieuwe fabriek voor de productie van onbewerkt floatglas in Saksen-Anhalt, Duitsland. |
| --- | --- |

(9)

Duitsland is voornemens regionale investeringssteun te verlenen aan de naamloze vennootschap e-glass AG (hierna „e-glass” genoemd) voor de bouw van een nieuwe fabriek voor de productie van onbewerkt floatglas in Saksen-Anhalt, Duitsland.

2.1.   Ontvanger en wijziging van eigendomsstructuur

| (10) | E-glass heeft, volgens haar statuten, als doelstelling: „de productie, bewerking en distributie van alle soorten vlakglas”. |
| --- | --- |

(10)

E-glass heeft, volgens haar statuten, als doelstelling: „de productie, bewerking en distributie van alle soorten vlakglas”.

| (11) | Op 15 december 2003 werd de volgende aandeelhoudersstructuur aangemeld:






  — | Luxfinpart SA, Luxemburg, met een aandeel van [...] (5) %; |
| --- | --- | --- |

(11)

Op 15 december 2003 werd de volgende aandeelhoudersstructuur aangemeld:

—

Luxfinpart SA, Luxemburg, met een aandeel van [...] (5) %;

| — | Semco Glaskooperation GmbH („Semco”), Duitsland, met een aandeel van [...] %; |
| --- | --- |

—

Semco Glaskooperation GmbH („Semco”), Duitsland, met een aandeel van [...] %;

| — | Heckmann, advocaat, handelend als trustee voor een Duitse onderneming („insteller van de trust”), met een aandeel van [...] %. |
| --- | --- |

—

Heckmann, advocaat, handelend als trustee voor een Duitse onderneming („insteller van de trust”), met een aandeel van [...] %.

Luxfinpart SA, opgericht in 1997, is een houdstermaatschappij, voor wie het aangemelde project op het tijdstip van de aanmelding een zuiver financiële investering leek uit te maken.

Semco, opgericht in 1997, bewerkt floatglas. De aandeelhouders zijn Sawatzki GmbH & Co. Vermögensanlage KG en Hermann Schüler GmbH & Co. KG, met een belang van elk [...] %.

De insteller van de trust is een [...] onderneming die glas en floatglas bewerkt en zuivert. De aandelen van de insteller van de trust zijn in eigendom van [...] alsook in handen van [...].

| (12) | Bij brief van 25 oktober 2004 wees Duitsland de Commissie erop dat de aanmelding onjuiste informatie bevatte over een van de eigenaren van e-glass en over diens activiteiten op de floatglasmarkt (6). |
| --- | --- |

(12)

Bij brief van 25 oktober 2004 wees Duitsland de Commissie erop dat de aanmelding onjuiste informatie bevatte over een van de eigenaren van e-glass en over diens activiteiten op de floatglasmarkt (6).

| (13) | Bij brief van 8 februari 2005 stelde Duitsland de Commissie in kennis van een verandering in eigendomsstructuur van e-glass, die op 21 december 2004 in werking was getreden. Aan de Commissie werd meegedeeld dat Luxfinpart SA haar belang in e-glass verkocht had aan Glass Trösch Holding GmbH, Bad Krozingen, Duitsland („Trösch”). Trösch verwierf een bijkomende [...], zodat haar aandeel in e-glass [...] % bedraagt. |
| --- | --- |

(13)

Bij brief van 8 februari 2005 stelde Duitsland de Commissie in kennis van een verandering in eigendomsstructuur van e-glass, die op 21 december 2004 in werking was getreden. Aan de Commissie werd meegedeeld dat Luxfinpart SA haar belang in e-glass verkocht had aan Glass Trösch Holding GmbH, Bad Krozingen, Duitsland („Trösch”). Trösch verwierf een bijkomende [...], zodat haar aandeel in e-glass [...] % bedraagt.

| (14) | Trösch is de Duitse houdstermaatschappij van de Trösch-groep, met hoofdzetel in Bern, Zwitserland. Trösch heeft een meerderheidsbelang in Euro SA, Hombourg (Frankrijk) en Euroglas GmbH, Haldensleben (Duitsland). De Trösch-groep produceert floatglas en is ook actief op het gebied van de bewerking van floatglas. |
| --- | --- |

(14)

Trösch is de Duitse houdstermaatschappij van de Trösch-groep, met hoofdzetel in Bern, Zwitserland. Trösch heeft een meerderheidsbelang in Euro SA, Hombourg (Frankrijk) en Euroglas GmbH, Haldensleben (Duitsland). De Trösch-groep produceert floatglas en is ook actief op het gebied van de bewerking van floatglas.

| (15) | De advocaat Heckmann, die als trustee handelde voor een Duitse onderneming, droeg zijn aandelen over aan AD Augento GmbH, Stuttgart (Duitsland) („AD-GmbH”), met ingang van 21 december 2004. [...] (7). |
| --- | --- |

(15)

De advocaat Heckmann, die als trustee handelde voor een Duitse onderneming, droeg zijn aandelen over aan AD Augento GmbH, Stuttgart (Duitsland) („AD-GmbH”), met ingang van 21 december 2004. [...] (7).

| (16) | Na de transactie op 21 december 2004 zag de eigendomsstructuur van e-glass eruit als volgt:












  — | Trösch |
| --- | --- | --- |

(16)

Na de transactie op 21 december 2004 zag de eigendomsstructuur van e-glass eruit als volgt:

—

Trösch

[...] %

| — | [...] |
| --- | --- |

—

[...]

[...] %

| — | Derde eigenaar (aandelen in het kader van de trustrelatie met AD-GmbH) |
| --- | --- |

—

Derde eigenaar (aandelen in het kader van de trustrelatie met AD-GmbH)

[...] %

2.2.   Het project

| (17) | Het project wordt uitgevoerd in Sülzetal-Osterweddingen, een steungebied krachtens artikel 87, lid 3, onder a), van het EG-Verdrag. Het regionale steunplafond bedraagt 28 % bruto of, in uitzonderingsgevallen, 35 % bruto voor grote ondernemingen (8). Het project zou starten op 15 april 2003; de geplande einddatum was 31 december 2005. De steunaanvraag werd vóór de start van het project ingediend. |
| --- | --- |

(17)

Het project wordt uitgevoerd in Sülzetal-Osterweddingen, een steungebied krachtens artikel 87, lid 3, onder a), van het EG-Verdrag. Het regionale steunplafond bedraagt 28 % bruto of, in uitzonderingsgevallen, 35 % bruto voor grote ondernemingen (8). Het project zou starten op 15 april 2003; de geplande einddatum was 31 december 2005. De steunaanvraag werd vóór de start van het project ingediend.

| (18) | Het project betreft de bouw van een nieuwe fabriek voor de productie van onbewerkt floatglas. Floatglas is veruit het meest gangbare soort vlakglas; andere vlakglascategorieën zijn bijvoorbeeld gegoten glas, spiegelglas en vensterglas („sheet glass”). Floatglas heeft een aandeel van meer dan 80 % in de totale vlakglasproductie wereldwijd (9). Binnen de EER is het aandeel van floatglas waarschijnlijk nog hoger dan 80 %. De markt voor floatglas wordt over het algemeen in twee niveaus ingedeeld, namelijk de productie van onbewerkt floatglas (niveau 1) en de bewerking van floatglas (niveau 2). |
| --- | --- |

(18)

Het project betreft de bouw van een nieuwe fabriek voor de productie van onbewerkt floatglas. Floatglas is veruit het meest gangbare soort vlakglas; andere vlakglascategorieën zijn bijvoorbeeld gegoten glas, spiegelglas en vensterglas („sheet glass”). Floatglas heeft een aandeel van meer dan 80 % in de totale vlakglasproductie wereldwijd (9). Binnen de EER is het aandeel van floatglas waarschijnlijk nog hoger dan 80 %. De markt voor floatglas wordt over het algemeen in twee niveaus ingedeeld, namelijk de productie van onbewerkt floatglas (niveau 1) en de bewerking van floatglas (niveau 2).

| (19) | Om onbewerkt floatglas te produceren, wordt eerst een doorlopend glaslint vervaardigd, waarbij gesmolten glas over een bad van vloeibaar tin wordt gegoten (floatingproces). Daardoor worden volkomen gladde glasoppervlakten verkregen. Na afkoeling wordt het glas versneden en is het klaar voor de verkoop. Het onbewerkte floatglas wordt in de regel verder bewerkt (veredeld), en kan dan overal gebruikt worden waar vlakglas nodig is, vooral in de bouw en de automobielindustrie. |
| --- | --- |

(19)

Om onbewerkt floatglas te produceren, wordt eerst een doorlopend glaslint vervaardigd, waarbij gesmolten glas over een bad van vloeibaar tin wordt gegoten (floatingproces). Daardoor worden volkomen gladde glasoppervlakten verkregen. Na afkoeling wordt het glas versneden en is het klaar voor de verkoop. Het onbewerkte floatglas wordt in de regel verder bewerkt (veredeld), en kan dan overal gebruikt worden waar vlakglas nodig is, vooral in de bouw en de automobielindustrie.

| (20) | De nieuwe fabriek zal de eerste productie-installatie van e-glass zijn. De productie zou in [...] gestart worden en de fabriek zou in [...] volledig operationeel moeten zijn. Na afloop van de aanloopperiode [...], zal de jaarlijkse capaciteit naar verwachting ongeveer [...] ton (bruto) onbewerkt floatglas bedragen. |
| --- | --- |

(20)

De nieuwe fabriek zal de eerste productie-installatie van e-glass zijn. De productie zou in [...] gestart worden en de fabriek zou in [...] volledig operationeel moeten zijn. Na afloop van de aanloopperiode [...], zal de jaarlijkse capaciteit naar verwachting ongeveer [...] ton (bruto) onbewerkt floatglas bedragen.

| (21) | De subsidiabele kosten van het project belopen 121 miljoen euro en kunnen als volgt worden opgesplitst:






  Post | Subsidiabele kosten in EUR |
| --- | --- | --- |
| Terrein | [...] |
| Gebouwen | [...] |
| Externe faciliteiten | [...] |
| Installaties en machines | [...] |
| Immateriële activa (software) | [...] |
| Totaal | 121 000 000 |

(21)

De subsidiabele kosten van het project belopen 121 miljoen euro en kunnen als volgt worden opgesplitst:

Post

Subsidiabele kosten in EUR

Terrein

[...]

Gebouwen

[...]

Externe faciliteiten

[...]

Installaties en machines

[...]

Immateriële activa (software)

[...]

Totaal

121 000 000

| (22) | Volgens de aanmelding zal het project rechtstreeks bijdragen tot de schepping van 186 arbeidsplaatsen, met inbegrip van tien stageplaatsen. Bovendien zullen in de gesteunde regio zelf en in aangrenzende gesteunde regio's naar verwachting indirect 358 arbeidsplaatsen worden gecreëerd (op NUTS-II-niveau). |
| --- | --- |

(22)

Volgens de aanmelding zal het project rechtstreeks bijdragen tot de schepping van 186 arbeidsplaatsen, met inbegrip van tien stageplaatsen. Bovendien zullen in de gesteunde regio zelf en in aangrenzende gesteunde regio's naar verwachting indirect 358 arbeidsplaatsen worden gecreëerd (op NUTS-II-niveau).

2.3.   Steunintensiteit

| (23) | Duitsland verzoekt om goedkeuring van een voorgenomen steunmaatregel met een bruto-intensiteit van maximaal 35 % van de totale subsidiabele kosten ten bedrage van 121 miljoen euro. |
| --- | --- |

(23)

Duitsland verzoekt om goedkeuring van een voorgenomen steunmaatregel met een bruto-intensiteit van maximaal 35 % van de totale subsidiabele kosten ten bedrage van 121 miljoen euro.

2.4.   Steunmaatregel

| (24) | De steun voor e-glass omvat:






  — | een investeringssubsidie op basis van de „gemeenschappelijke taak betreffende de verbetering van de regionale economische structuur” (Gemeinschaftsaufgabe „Verbesserung der regionalen Wirtschaftsstruktur”), in samenhang met het 32e kaderplan van de gemeenschappelijke taak (32. Rahmenplan der Gemeinschaftsaufgabe). De relevante bepalingen van het 32e kaderplan zijn identiek aan de voorloper daarvan, het 31e kaderplan, dat door de Commissie tot eind 2006 werd goedgekeurd (10); |
| --- | --- | --- |

(24)

De steun voor e-glass omvat:

—

een investeringssubsidie op basis van de „gemeenschappelijke taak betreffende de verbetering van de regionale economische structuur” (Gemeinschaftsaufgabe „Verbesserung der regionalen Wirtschaftsstruktur”), in samenhang met het 32e kaderplan van de gemeenschappelijke taak (32. Rahmenplan der Gemeinschaftsaufgabe). De relevante bepalingen van het 32e kaderplan zijn identiek aan de voorloper daarvan, het 31e kaderplan, dat door de Commissie tot eind 2006 werd goedgekeurd (10);

| — | een investeringspremie op basis van de wet inzake investeringspremies van 1999 (Investitionszulagengesetzes 1999), die door de Commissie werd goedgekeurd voor de productie of aankoop van economische goederen, die beide vóór 2005 afgehandeld zijn en gekoppeld zijn aan een project voor initiële investeringen (11). Duitsland had zich het recht voorbehouden aanspraak te maken op een potentiële opvolgregeling voor de wet inzake investeringspremies van 1999; |
| --- | --- |

—

een investeringspremie op basis van de wet inzake investeringspremies van 1999 (Investitionszulagengesetzes 1999), die door de Commissie werd goedgekeurd voor de productie of aankoop van economische goederen, die beide vóór 2005 afgehandeld zijn en gekoppeld zijn aan een project voor initiële investeringen (11). Duitsland had zich het recht voorbehouden aanspraak te maken op een potentiële opvolgregeling voor de wet inzake investeringspremies van 1999;

| — | een garantie voor een banklening op basis van een in 1991 goedgekeurde steunregeling (12). |
| --- | --- |

—

een garantie voor een banklening op basis van een in 1991 goedgekeurde steunregeling (12).

| (25) | Duitsland heeft bevestigd dat voldaan is aan de voorwaarden van de goedgekeurde regionale steunkaart en van de bovenvermelde goedgekeurde steunregelingen (13). |
| --- | --- |

(25)

Duitsland heeft bevestigd dat voldaan is aan de voorwaarden van de goedgekeurde regionale steunkaart en van de bovenvermelde goedgekeurde steunregelingen (13).

3.   INLEIDING VAN DE PROCEDURE

3.1.   De onjuiste informatie

| (26) | Bij brief van 25 oktober 2004 deelde Duitsland de Commissie mee dat een deel van de informatie in de oorspronkelijke aanmelding betreffende de eigenaars van e-glass, onjuist was. Duitsland en de bedrijfsleiding van e-glass beweren dat zij zich daar niet van bewust waren vóór de Commissie haar beschikking had gegeven. |
| --- | --- |

(26)

Bij brief van 25 oktober 2004 deelde Duitsland de Commissie mee dat een deel van de informatie in de oorspronkelijke aanmelding betreffende de eigenaars van e-glass, onjuist was. Duitsland en de bedrijfsleiding van e-glass beweren dat zij zich daar niet van bewust waren vóór de Commissie haar beschikking had gegeven.

| (27) | De nieuwe informatie betreft een van de eigenaren van e-glass (Luxfinpart SA) en haar activiteiten op de bewerkingsmarkt (niveau 2). Volgens de oorspronkelijke aanmelding waren er drie eigenaren, waarvan er twee reeds op de bewerkingsmarkt (niveau 2) actief waren, terwijl de derde eigenaar alleen als investeerder ((Luxfinpart SA) beschouwd werd, die noch actief was op de markt van de productie van onbewerkt floatglas (niveau 1), noch op de bewerkingsmarkt (niveau 2). Volgens de door Duitsland bij brief van 25 oktober 2004 verstrekte correcte informatie waren de eigenaren van e-glass op het tijdstip van de aanmelding alle drie actief op de bewerkingsmarkt (niveau 2). |
| --- | --- |

(27)

De nieuwe informatie betreft een van de eigenaren van e-glass (Luxfinpart SA) en haar activiteiten op de bewerkingsmarkt (niveau 2). Volgens de oorspronkelijke aanmelding waren er drie eigenaren, waarvan er twee reeds op de bewerkingsmarkt (niveau 2) actief waren, terwijl de derde eigenaar alleen als investeerder ((Luxfinpart SA) beschouwd werd, die noch actief was op de markt van de productie van onbewerkt floatglas (niveau 1), noch op de bewerkingsmarkt (niveau 2). Volgens de door Duitsland bij brief van 25 oktober 2004 verstrekte correcte informatie waren de eigenaren van e-glass op het tijdstip van de aanmelding alle drie actief op de bewerkingsmarkt (niveau 2).

| (28) | Sinds maart 2003 had Luxfinpart SA een commerciële relatie met [...]. [...] is actief op het gebied van de bewerking van floatglas (niveau 2). [...] droeg het economische risico van het belang van Luxfinpart in e-glass. Tegelijkertijd verplichtte [...] zich er bij overeenkomst toe [...] % van de productie van e-glass af te nemen. |
| --- | --- |

(28)

Sinds maart 2003 had Luxfinpart SA een commerciële relatie met [...]. [...] is actief op het gebied van de bewerking van floatglas (niveau 2). [...] droeg het economische risico van het belang van Luxfinpart in e-glass. Tegelijkertijd verplichtte [...] zich er bij overeenkomst toe [...] % van de productie van e-glass af te nemen.

3.2.   Gevolgen van de onjuiste informatie voor de beoordeling

| (29) | In het oorspronkelijke besluit van 20 april 2004 was de markt voor onbewerkt floatglas (niveau 1) als relevante markt omschreven geworden. Hoewel twee van de drie eigenaren van e-glass actief waren op de bewerkingsmarkt (niveau 2), had Duitsland bewijsmateriaal verstrekt waaruit de Commissie kon concluderen dat de analyse beperkt kon worden tot de niveau 1-markt. |
| --- | --- |

(29)

In het oorspronkelijke besluit van 20 april 2004 was de markt voor onbewerkt floatglas (niveau 1) als relevante markt omschreven geworden. Hoewel twee van de drie eigenaren van e-glass actief waren op de bewerkingsmarkt (niveau 2), had Duitsland bewijsmateriaal verstrekt waaruit de Commissie kon concluderen dat de analyse beperkt kon worden tot de niveau 1-markt.

| (30) | De Commissie was in het bezit van kopieën van ontwerpcontracten tussen e-glass en een onafhankelijke afnemer. Uit het contract met de onafhankelijke afnemer bleek dat voor hem dezelfde voorwaarden en modaliteiten geldden als voor de eigenaars-afnemers. Derhalve werd geconcludeerd dat de eigenaars-afnemers en de andere, op de downstream-markt actieve afnemers een gelijke behandeling kregen, zodat de steun geen gevolgen zou hebben voor de bewerkingsmarkten en dat de Commissie de bewerkingsmarkt (niveau 2) niet in de omschrijving van de relevante markten diende op te nemen. Daarenboven werd aangevoerd dat de markten voor de productie (niveau 1) en voor de bewerking (niveau 2) zich op dezelfde wijze zouden ontwikkelen, omdat onbewerkt floatglas de belangrijkste grondstof voor de bewerkingsmarkt vormt. |
| --- | --- |

(30)

De Commissie was in het bezit van kopieën van ontwerpcontracten tussen e-glass en een onafhankelijke afnemer. Uit het contract met de onafhankelijke afnemer bleek dat voor hem dezelfde voorwaarden en modaliteiten geldden als voor de eigenaars-afnemers. Derhalve werd geconcludeerd dat de eigenaars-afnemers en de andere, op de downstream-markt actieve afnemers een gelijke behandeling kregen, zodat de steun geen gevolgen zou hebben voor de bewerkingsmarkten en dat de Commissie de bewerkingsmarkt (niveau 2) niet in de omschrijving van de relevante markten diende op te nemen. Daarenboven werd aangevoerd dat de markten voor de productie (niveau 1) en voor de bewerking (niveau 2) zich op dezelfde wijze zouden ontwikkelen, omdat onbewerkt floatglas de belangrijkste grondstof voor de bewerkingsmarkt vormt.

| (31) | Uit de door Duitsland op 25 oktober 2004 verstrekte informatie bleek evenwel dat het bovengenoemde contract, in tegenstelling tot wat in de aanmelding was vermeld, niet met een onafhankelijke afnemer was gesloten, doch met een onderneming die op het tijdstip van de aanmelding een indirecte eigenaar van e-glass was, namelijk [...], die actief is op de markt voor de bewerking van floatglas (niveau 2).
  Derhalve kon de conclusie dat de steun geen verstorende impact op de bewerkingsmarkt (niveau 2) zou hebben en dat de Commissie derhalve de ontwikkelingen op de bewerkingsmarkt buiten beschouwing kon laten, niet langer staande worden gehouden. Uit de nieuwe informatie blijkt dat de Commissie de bewerkingsmarkt (niveau 2) in aanmerking moet nemen bij de beoordeling van de verenigbaarheid van de steunmaatregel. |
| --- | --- |

(31)

Uit de door Duitsland op 25 oktober 2004 verstrekte informatie bleek evenwel dat het bovengenoemde contract, in tegenstelling tot wat in de aanmelding was vermeld, niet met een onafhankelijke afnemer was gesloten, doch met een onderneming die op het tijdstip van de aanmelding een indirecte eigenaar van e-glass was, namelijk [...], die actief is op de markt voor de bewerking van floatglas (niveau 2).

Derhalve kon de conclusie dat de steun geen verstorende impact op de bewerkingsmarkt (niveau 2) zou hebben en dat de Commissie derhalve de ontwikkelingen op de bewerkingsmarkt buiten beschouwing kon laten, niet langer staande worden gehouden. Uit de nieuwe informatie blijkt dat de Commissie de bewerkingsmarkt (niveau 2) in aanmerking moet nemen bij de beoordeling van de verenigbaarheid van de steunmaatregel.

| (32) | Aangezien de incorrecte informatie beslissend was voor de redenen voor de omschrijving van de relevante markt(en) en zij dus gevolgen had voor de factor mededinging en derhalve voor de maximaal toelaatbare steunintensiteit krachtens de MSK 1998, moet de onjuiste informatie beschouwd worden als een doorslaggevende factor voor de beschikking in de zin van artikel 9 van Verordening (EG) nr. 659/1999. |
| --- | --- |

(32)

Aangezien de incorrecte informatie beslissend was voor de redenen voor de omschrijving van de relevante markt(en) en zij dus gevolgen had voor de factor mededinging en derhalve voor de maximaal toelaatbare steunintensiteit krachtens de MSK 1998, moet de onjuiste informatie beschouwd worden als een doorslaggevende factor voor de beschikking in de zin van artikel 9 van Verordening (EG) nr. 659/1999.

| (33) | Artikel 9 van Verordening (EG) nr. 659/1999 bepaalt: „Na de betrokken lidstaat de gelegenheid te hebben gegeven opmerkingen in te dienen, kan de Commissie een [...] beschikking herroepen, indien de beschikking berustte op tijdens de procedure verstrekte onjuiste informatie die voor de beschikking doorslaggevend was. Alvorens een beschikking te herroepen en een nieuwe beschikking te geven, leidt de Commissie de formele onderzoeksprocedure uit hoofde van artikel 4, lid 4, in. [...]”. |
| --- | --- |

(33)

Artikel 9 van Verordening (EG) nr. 659/1999 bepaalt: „Na de betrokken lidstaat de gelegenheid te hebben gegeven opmerkingen in te dienen, kan de Commissie een [...] beschikking herroepen, indien de beschikking berustte op tijdens de procedure verstrekte onjuiste informatie die voor de beschikking doorslaggevend was. Alvorens een beschikking te herroepen en een nieuwe beschikking te geven, leidt de Commissie de formele onderzoeksprocedure uit hoofde van artikel 4, lid 4, in. [...]”.

| (34) | Alvorens de oorspronkelijke beschikking die gebaseerd was op onjuiste informatie welke voor de beschikking doorslaggevend was, te herroepen en een nieuwe beschikking te geven, heeft de Commissie, overeenkomstig artikel 9 van Verordening (EG) nr. 659/1999, op 20 april 2005 de formele onderzoeksprocedure ingeleid. |
| --- | --- |

(34)

Alvorens de oorspronkelijke beschikking die gebaseerd was op onjuiste informatie welke voor de beschikking doorslaggevend was, te herroepen en een nieuwe beschikking te geven, heeft de Commissie, overeenkomstig artikel 9 van Verordening (EG) nr. 659/1999, op 20 april 2005 de formele onderzoeksprocedure ingeleid.

4.   OPMERKINGEN VAN BELANGHEBBENDEN

| (35) | Na de uitnodiging tot het indienen van opmerkingen overeenkomstig artikel 88, lid 2, van het Verdrag, heeft de Commissie opmerkingen ontvangen van drie concurrenten. |
| --- | --- |

(35)

Na de uitnodiging tot het indienen van opmerkingen overeenkomstig artikel 88, lid 2, van het Verdrag, heeft de Commissie opmerkingen ontvangen van drie concurrenten.

| (36) | De eerste belanghebbende, Saint-Gobain, was van mening dat de Commissie niet kon voorbijgaan aan de marktontwikkelingen waarvan zij kennis had ten tijde van de vaststelling van een beschikking over de verenigbaarheid van staatssteun krachtens artikel 87 van het EG-Verdrag en de MSK 1998. In de huidige formele onderzoeksprocedure kan de Commissie haar beoordeling derhalve niet simpelweg baseren op de gemiddelde jaarlijkse groei van het schijnbaar verbruik in de periode 1997 tot 2002. Volgens Saint-Gobain moet de Commissie, gezien de onjuiste informatie in de aanmelding, thans de periode van 1999 tot 2004 in aanmerking nemen als de beslissende periode voor de beoordeling van de steunintensiteit. |
| --- | --- |

(36)

De eerste belanghebbende, Saint-Gobain, was van mening dat de Commissie niet kon voorbijgaan aan de marktontwikkelingen waarvan zij kennis had ten tijde van de vaststelling van een beschikking over de verenigbaarheid van staatssteun krachtens artikel 87 van het EG-Verdrag en de MSK 1998. In de huidige formele onderzoeksprocedure kan de Commissie haar beoordeling derhalve niet simpelweg baseren op de gemiddelde jaarlijkse groei van het schijnbaar verbruik in de periode 1997 tot 2002. Volgens Saint-Gobain moet de Commissie, gezien de onjuiste informatie in de aanmelding, thans de periode van 1999 tot 2004 in aanmerking nemen als de beslissende periode voor de beoordeling van de steunintensiteit.

| (37) | Volgens Saint-Gobain was de gemiddelde jaarlijkse groei van het schijnbaar verbruik van onbewerkt floatglas de voorbije vijf jaren negatief (1999-2004: -0,62 %), en dient de markt derhalve omschreven te worden als een „absoluut krimpende markt” in de zin van punt 7.8 van de MSK 1998. |
| --- | --- |

(37)

Volgens Saint-Gobain was de gemiddelde jaarlijkse groei van het schijnbaar verbruik van onbewerkt floatglas de voorbije vijf jaren negatief (1999-2004: -0,62 %), en dient de markt derhalve omschreven te worden als een „absoluut krimpende markt” in de zin van punt 7.8 van de MSK 1998.

| (38) | Saint-Gobain was eveneens van mening dat de Commissie — zelfs ten tijde van de beschikking van 20 april 2004 — rekening had moeten houden met de groeiprognoses van het schijnbaar verbruik, vooral indien zij wezen op een aanzienlijke wijziging van de gemiddelde jaarlijkse groei van het schijnbaar verbruik. De onderneming wees erop dat de Commissie zelf van de aanmeldende lidstaat verlangt dat hij ramingen en prognoses verstrekt betreffende de ontwikkeling van het schijnbaar verbruik van het (de) betrokken product(en) voor de drie boekjaren die volgen op de aanmelding (zie afdeling 5, punt 5.4.2, van de bijlage bij de MSK 1998). |
| --- | --- |

(38)

Saint-Gobain was eveneens van mening dat de Commissie — zelfs ten tijde van de beschikking van 20 april 2004 — rekening had moeten houden met de groeiprognoses van het schijnbaar verbruik, vooral indien zij wezen op een aanzienlijke wijziging van de gemiddelde jaarlijkse groei van het schijnbaar verbruik. De onderneming wees erop dat de Commissie zelf van de aanmeldende lidstaat verlangt dat hij ramingen en prognoses verstrekt betreffende de ontwikkeling van het schijnbaar verbruik van het (de) betrokken product(en) voor de drie boekjaren die volgen op de aanmelding (zie afdeling 5, punt 5.4.2, van de bijlage bij de MSK 1998).

| (39) | Volgens Saint-Gobain dient de relevante markt de markt voor bewerkt glas (niveau 2) te behelzen. Er zou evenwel in deze zaak slechts een gedeelte van de totale markt voor bewerkt glas relevant zijn. Saint-Gobain maakt eerst een onderscheid tussen de markten voor autoglas en voor algemeen handelsglas (bouwglas), omdat volgens haar de productietechnologie voor autoglas, de klantenbasis en de wijze waarop autoglas op de markt wordt gebracht, volledig verschillen van de bouwsector. Vervolgens deelt de onderneming de bouwglassector verder op in vier afzonderlijke markten: i) thermopane glas (dubbel- of meervoudig glas), ii) verhard glas (veiligheidsglas), iii) gelaagd glas (veiligheidsglas) en iv) verzilverd glas (spiegels). Aangezien het glas voor thermopane glas (dubbel glas), in termen van volume, ongeveer 80 % vertegenwoordigt van het floatglas dat gebruikt wordt in de algemene handel (niet voor toepassingen in de auto-industrie), is de markt voor thermopane glas volgens Saint-Gobain in deze zaak de belangrijkste relevante markt. |
| --- | --- |

(39)

Volgens Saint-Gobain dient de relevante markt de markt voor bewerkt glas (niveau 2) te behelzen. Er zou evenwel in deze zaak slechts een gedeelte van de totale markt voor bewerkt glas relevant zijn. Saint-Gobain maakt eerst een onderscheid tussen de markten voor autoglas en voor algemeen handelsglas (bouwglas), omdat volgens haar de productietechnologie voor autoglas, de klantenbasis en de wijze waarop autoglas op de markt wordt gebracht, volledig verschillen van de bouwsector. Vervolgens deelt de onderneming de bouwglassector verder op in vier afzonderlijke markten: i) thermopane glas (dubbel- of meervoudig glas), ii) verhard glas (veiligheidsglas), iii) gelaagd glas (veiligheidsglas) en iv) verzilverd glas (spiegels). Aangezien het glas voor thermopane glas (dubbel glas), in termen van volume, ongeveer 80 % vertegenwoordigt van het floatglas dat gebruikt wordt in de algemene handel (niet voor toepassingen in de auto-industrie), is de markt voor thermopane glas volgens Saint-Gobain in deze zaak de belangrijkste relevante markt.

| (40) | Wat de geografische omvang van de bovenvermelde markten betreft, argumenteerde Saint-Gobain dat de markt voor verzilverd glas (spiegels) en gelaagd glas beschouwd moeten worden als markten die de hele Gemeenschap omvatten. Voor de andere productmarkten, in het bijzonder voor verhard glas en thermopane glas, lijken er geen duidelijke aanwijzingen te bestaan dat deze de hele Gemeenschap omvatten. Bij deze markten leek het veeleer te gaan om nationale of zelfs regionale markten, voornamelijk als gevolg van de hogere transportkosten. Tegen de huidige prijzen voor dubbel glas laten de hogere kosten het transport over grotere afstanden niet langer toe, en — voor zover Saint-Gobain bekend is — leveren alle glasproducenten thermopane glas aan hun afnemers binnen een straal van ongeveer 250 km tot 300 km van de fabriek. Derhalve dient er volgens Saint-Gobain van worden uitgegaan dat de markt voor thermopane glas een nationale of zelfs regionale markt is. |
| --- | --- |

(40)

Wat de geografische omvang van de bovenvermelde markten betreft, argumenteerde Saint-Gobain dat de markt voor verzilverd glas (spiegels) en gelaagd glas beschouwd moeten worden als markten die de hele Gemeenschap omvatten. Voor de andere productmarkten, in het bijzonder voor verhard glas en thermopane glas, lijken er geen duidelijke aanwijzingen te bestaan dat deze de hele Gemeenschap omvatten. Bij deze markten leek het veeleer te gaan om nationale of zelfs regionale markten, voornamelijk als gevolg van de hogere transportkosten. Tegen de huidige prijzen voor dubbel glas laten de hogere kosten het transport over grotere afstanden niet langer toe, en — voor zover Saint-Gobain bekend is — leveren alle glasproducenten thermopane glas aan hun afnemers binnen een straal van ongeveer 250 km tot 300 km van de fabriek. Derhalve dient er volgens Saint-Gobain van worden uitgegaan dat de markt voor thermopane glas een nationale of zelfs regionale markt is.

| (41) | Saint-Gobain maakte ook een opmerking over de raming van het aantal nieuwe arbeidsplaatsen die door de investering geschapen zouden worden. Saint-Gobain wijst erop dat de geplande floatglasfabriek in Osterweddingen zich op 40 km zal bevinden van een reeds bestaande floatglasfabriek die door Euroglas geëxploiteerd wordt. Eén van de drie aandeelhouders in Euroglas is Trösch. Wegens mogelijke synergie-effecten tussen deze beide fabrieken en aangezien de nieuwe fabriek van e-glass uitgerust wordt met de modernste technologie, zal e-glass volgens Saint-Gobain voor haar fabriek waarschijnlijk minder dan 120 werknemers (met inbegrip van stageplaatsen) nodig hebben. |
| --- | --- |

(41)

Saint-Gobain maakte ook een opmerking over de raming van het aantal nieuwe arbeidsplaatsen die door de investering geschapen zouden worden. Saint-Gobain wijst erop dat de geplande floatglasfabriek in Osterweddingen zich op 40 km zal bevinden van een reeds bestaande floatglasfabriek die door Euroglas geëxploiteerd wordt. Eén van de drie aandeelhouders in Euroglas is Trösch. Wegens mogelijke synergie-effecten tussen deze beide fabrieken en aangezien de nieuwe fabriek van e-glass uitgerust wordt met de modernste technologie, zal e-glass volgens Saint-Gobain voor haar fabriek waarschijnlijk minder dan 120 werknemers (met inbegrip van stageplaatsen) nodig hebben.

| (42) | De tweede belanghebbende, [...] (14) verstrekte geactualiseerde cijfers in verband met de informatie over de markt voor onbewerkt glas (EG, volume en waarde), die de Commissie in haar beschikking van 20 april 2004 gebruikt had. Voorts werd aangevoerd dat de Commissie de marktsituatie in Duitsland in aanmerking moet nemen. Daarom verstrekte zij cijfers over volumes en waarde van het totale verbruik van onbewerkt floatglas in Duitsland (2001-2004). |
| --- | --- |

(42)

De tweede belanghebbende, [...] (14) verstrekte geactualiseerde cijfers in verband met de informatie over de markt voor onbewerkt glas (EG, volume en waarde), die de Commissie in haar beschikking van 20 april 2004 gebruikt had. Voorts werd aangevoerd dat de Commissie de marktsituatie in Duitsland in aanmerking moet nemen. Daarom verstrekte zij cijfers over volumes en waarde van het totale verbruik van onbewerkt floatglas in Duitsland (2001-2004).

| (43) | De tweede belanghebbende partij merkte ook op dat, hoewel het uiterst moeilijk was actuele cijfers over volumes en waarde van het totale verbruik van onbeperkt floatglas in de Gemeenschap te verkrijgen, deze cijfers de tendens in de sector van het onbewerkt floatglas weerspiegelen. Zij benadrukt dat, aangezien al het onbewerkte floatglas zonder uitzondering verder wordt bewerkt, de tendens die blijkt uit de gegevens betreffende de sector van het onbewerkt glas, gelijk zou moeten zijn aan die van de markt voor bewerkt glas. Ook zouden de schommelingen als gevolg van de invoer en uitvoer van bewerkt glas naar en uit de Gemeenschap, verwaarloosd kunnen worden. |
| --- | --- |

(43)

De tweede belanghebbende partij merkte ook op dat, hoewel het uiterst moeilijk was actuele cijfers over volumes en waarde van het totale verbruik van onbeperkt floatglas in de Gemeenschap te verkrijgen, deze cijfers de tendens in de sector van het onbewerkt floatglas weerspiegelen. Zij benadrukt dat, aangezien al het onbewerkte floatglas zonder uitzondering verder wordt bewerkt, de tendens die blijkt uit de gegevens betreffende de sector van het onbewerkt glas, gelijk zou moeten zijn aan die van de markt voor bewerkt glas. Ook zouden de schommelingen als gevolg van de invoer en uitvoer van bewerkt glas naar en uit de Gemeenschap, verwaarloosd kunnen worden.

| (44) | De tweede belanghebbende partij leverde ook commentaar op de door de Commissie gemaakte beoordeling van de factor kapitaal/arbeid. Zij wees er ten eerste op dat door de bouw van een soortgelijke floatglasfabriek door Trösch in het Franse Hombourg, 168 nieuwe banen geschapen werden. Ten tweede merkte zij op dat Trösch administratieve, technische, commerciële en andere diensten, managementondersteuning en opleidingsmaatregelen aan e-glass kan aanbieden. Derhalve zou het aantal nieuwe arbeidsplaatsen die in het kader van het project van e-glass zouden worden geschapen, nog minder dan 168 bedragen. |
| --- | --- |

(44)

De tweede belanghebbende partij leverde ook commentaar op de door de Commissie gemaakte beoordeling van de factor kapitaal/arbeid. Zij wees er ten eerste op dat door de bouw van een soortgelijke floatglasfabriek door Trösch in het Franse Hombourg, 168 nieuwe banen geschapen werden. Ten tweede merkte zij op dat Trösch administratieve, technische, commerciële en andere diensten, managementondersteuning en opleidingsmaatregelen aan e-glass kan aanbieden. Derhalve zou het aantal nieuwe arbeidsplaatsen die in het kader van het project van e-glass zouden worden geschapen, nog minder dan 168 bedragen.

| (45) | De derde belanghebbende, Pilkington, gaf commentaar op de referentieperiode die in aanmerking moet worden genomen voor de berekening van de factor mededinging. Volgens haar zet de Commissie het oorspronkelijke onderzoek niet voort, maar voert zij thans een nieuw onderzoek uit. Tegelijk is de Commissie verplicht de meest recente gegevens in aanmerking te nemen. Derhalve dient de referentieperiode van vijf jaar, de periode 1999-2004 te zijn. |
| --- | --- |

(45)

De derde belanghebbende, Pilkington, gaf commentaar op de referentieperiode die in aanmerking moet worden genomen voor de berekening van de factor mededinging. Volgens haar zet de Commissie het oorspronkelijke onderzoek niet voort, maar voert zij thans een nieuw onderzoek uit. Tegelijk is de Commissie verplicht de meest recente gegevens in aanmerking te nemen. Derhalve dient de referentieperiode van vijf jaar, de periode 1999-2004 te zijn.

| (46) | Pilkington voert verder aan dat de relevante productmarkt, de markt voor bewerkt glas voor de algemene handel is, en niet die voor automobieltoepassingen. Van deze markt maakt de isolerende beglazing veruit het grootste deel uit. Volgens Pilkington strekt de relevante geografische markt voor bewerkt glas (niveau 2) zich in dit geval niet uit tot de hele Gemeenschap, maar slechts tot Duitsland (of hoogstens Duitsland en de onmiddellijk aangrenzende gebieden). |
| --- | --- |

(46)

Pilkington voert verder aan dat de relevante productmarkt, de markt voor bewerkt glas voor de algemene handel is, en niet die voor automobieltoepassingen. Van deze markt maakt de isolerende beglazing veruit het grootste deel uit. Volgens Pilkington strekt de relevante geografische markt voor bewerkt glas (niveau 2) zich in dit geval niet uit tot de hele Gemeenschap, maar slechts tot Duitsland (of hoogstens Duitsland en de onmiddellijk aangrenzende gebieden).

5.   OPMERKINGEN VAN DUITSLAND

| (47) | Duitsland maakte bij brief van 7 juni 2005, geregistreerd op 9 juni 2005, opmerkingen over het besluit tot inleiding van de procedure. |
| --- | --- |

(47)

Duitsland maakte bij brief van 7 juni 2005, geregistreerd op 9 juni 2005, opmerkingen over het besluit tot inleiding van de procedure.

| (48) | Wat de voor de analyse relevante referentieperiode betreft, deelt Duitsland het standpunt van de Commissie zoals vermeld in het besluit van 20 april 2005 tot inleiding van de procedure, dat de gegevens van 1997 tot 2002 in aanmerking moeten worden genomen, aangezien dit de meest recente, op het tijdstip van de aanmelding beschikbare cijfers waren. |
| --- | --- |

(48)

Wat de voor de analyse relevante referentieperiode betreft, deelt Duitsland het standpunt van de Commissie zoals vermeld in het besluit van 20 april 2005 tot inleiding van de procedure, dat de gegevens van 1997 tot 2002 in aanmerking moeten worden genomen, aangezien dit de meest recente, op het tijdstip van de aanmelding beschikbare cijfers waren.

| (49) | Duitsland stelt voor om de niveau 2-markt onder te verdelen in veiligheidsglas (ESG en VSG), gelaagd vensterglas en technisch glas. Veiligheidsglas (ESG en VSG) wordt in de auto-industrie en de bouwsector gebruikt, gelaagd vensterglas daarentegen voornamelijk in de bouwsector. Aangezien de aandeelhouders van e-glass alle drie veiligheidsglas (ESG en VSG) en gelaagd vensterglas voor de bouwsector produceren, mogen alleen deze submarkten als relevant worden beschouwd. Voorts verstrekten zij informatie over de substitueerbaarheid van deze producten aan de aanbodzijde. |
| --- | --- |

(49)

Duitsland stelt voor om de niveau 2-markt onder te verdelen in veiligheidsglas (ESG en VSG), gelaagd vensterglas en technisch glas. Veiligheidsglas (ESG en VSG) wordt in de auto-industrie en de bouwsector gebruikt, gelaagd vensterglas daarentegen voornamelijk in de bouwsector. Aangezien de aandeelhouders van e-glass alle drie veiligheidsglas (ESG en VSG) en gelaagd vensterglas voor de bouwsector produceren, mogen alleen deze submarkten als relevant worden beschouwd. Voorts verstrekten zij informatie over de substitueerbaarheid van deze producten aan de aanbodzijde.

| (50) | Volgens Duitsland strekt de niveau 2-markt voor veiligheidsglas (ESG en VSG) en gelaagd vensterglas zich uit tot de gehele EER. Daarenboven verstrekte het land informatie over de positieve ontwikkeling van deze markt in de jaren 1997 tot 2002. |
| --- | --- |

(50)

Volgens Duitsland strekt de niveau 2-markt voor veiligheidsglas (ESG en VSG) en gelaagd vensterglas zich uit tot de gehele EER. Daarenboven verstrekte het land informatie over de positieve ontwikkeling van deze markt in de jaren 1997 tot 2002.

| (51) | Bij brief van 22 november 2005, geregistreerd op 25 november 2005, gaf Duitsland commentaar op de reacties van de concurrenten van e-glass. Het benadrukte dat de referentieperiode 1997-2002 moest behouden worden, omdat alleen de op het tijdstip van de aanmelding beschikbare informatie in aanmerking moet worden genomen. Door de inleiding van de formele onderzoeksprocedure, zou de Commissie een beoordeling voortzetten die na de aanmelding in december 2003 was gestart. |
| --- | --- |

(51)

Bij brief van 22 november 2005, geregistreerd op 25 november 2005, gaf Duitsland commentaar op de reacties van de concurrenten van e-glass. Het benadrukte dat de referentieperiode 1997-2002 moest behouden worden, omdat alleen de op het tijdstip van de aanmelding beschikbare informatie in aanmerking moet worden genomen. Door de inleiding van de formele onderzoeksprocedure, zou de Commissie een beoordeling voortzetten die na de aanmelding in december 2003 was gestart.

| (52) | Duitsland verstrekte bepaalde inlichtingen over de ontwikkeling van de markt voor onbewerkt floatglas in de jaren 2003 en 2004, waaruit de positieve ontwikkeling van deze markt kon worden afgeleid. Ook bleek daaruit dat de belangrijkste producenten van floatglas van plan waren hun productiecapaciteit te verhogen, hetgeen een bewijs was van de goede vooruitzichten op deze markt. |
| --- | --- |

(52)

Duitsland verstrekte bepaalde inlichtingen over de ontwikkeling van de markt voor onbewerkt floatglas in de jaren 2003 en 2004, waaruit de positieve ontwikkeling van deze markt kon worden afgeleid. Ook bleek daaruit dat de belangrijkste producenten van floatglas van plan waren hun productiecapaciteit te verhogen, hetgeen een bewijs was van de goede vooruitzichten op deze markt.

| (53) | Wat de markt voor bewerkt glas (niveau 2) betreft, bleef Duitsland bij zijn standpunt dat deze markt niet in de analyse moet worden opgenomen. Het land voerde aan dat een zeer groot aandeel van het onbewerkte floatglas direct op de markt wordt verkocht en dat de aandeelhouders van e-glass het onbewerkte floatglas tegen normale marktprijzen zullen aanbieden. Derhalve zou de steun op geen enkele manier een impact hebben op de niveau 2-markt. |
| --- | --- |

(53)

Wat de markt voor bewerkt glas (niveau 2) betreft, bleef Duitsland bij zijn standpunt dat deze markt niet in de analyse moet worden opgenomen. Het land voerde aan dat een zeer groot aandeel van het onbewerkte floatglas direct op de markt wordt verkocht en dat de aandeelhouders van e-glass het onbewerkte floatglas tegen normale marktprijzen zullen aanbieden. Derhalve zou de steun op geen enkele manier een impact hebben op de niveau 2-markt.

| (54) | Wat de omschrijving van de relevante markt betreft, had Duitsland bezwaren tegen het standpunt dat alleen de markt voor gelaagd vensterglas relevant is, en het onderstreepte dat de relevante markt zich over de hele EER uitstrekt en zowel de markt voor veiligheidsglas (ESG en VSG) alsook de markt voor gelaagd vensterglas moet behelzen. |
| --- | --- |

(54)

Wat de omschrijving van de relevante markt betreft, had Duitsland bezwaren tegen het standpunt dat alleen de markt voor gelaagd vensterglas relevant is, en het onderstreepte dat de relevante markt zich over de hele EER uitstrekt en zowel de markt voor veiligheidsglas (ESG en VSG) alsook de markt voor gelaagd vensterglas moet behelzen.

| (55) | Voorts verstrekte Duitsland informatie over de transportkosten van onbewerkt floatglas en bewerkt floatglas. Het procentuele aandeel van onbewerkt floatglas in de transportkosten is hoger als dat van bewerkt glas, omdat het laatste duurder is. Dat spreekt in het voordeel van een markt die de hele EER omvat. Bovendien voert Duitsland aan dat de distributiegebieden van de productiefaciliteiten voor bewerkt glas elkaar overlappen in de EER, hetgeen leidt tot de conclusie dat de markt zich over de hele EER uitstrekt. |
| --- | --- |

(55)

Voorts verstrekte Duitsland informatie over de transportkosten van onbewerkt floatglas en bewerkt floatglas. Het procentuele aandeel van onbewerkt floatglas in de transportkosten is hoger als dat van bewerkt glas, omdat het laatste duurder is. Dat spreekt in het voordeel van een markt die de hele EER omvat. Bovendien voert Duitsland aan dat de distributiegebieden van de productiefaciliteiten voor bewerkt glas elkaar overlappen in de EER, hetgeen leidt tot de conclusie dat de markt zich over de hele EER uitstrekt.

| (56) | Duitsland maakte opmerkingen over het standpunt van de concurrenten dat de factor kapitaal/arbeid aangepast moet worden, omdat Trösch gebruik kan maken van synergie-effecten tussen de fabriek van e-glass en andere fabrieken van de ondernemingsgroep in de regio. In het bijzonder argumenteerde Duitsland dat, aangezien Trösch slechts één van de drie aandeelhouders is die allemaal op de markt voor bewerkt glas concurreren, het niet mogelijk is om dergelijke synergie-effecten tot stand te brengen. Voorts verstrekte Duitsland correcte ramingen van het aantal werknemers en benadrukte het dat vergelijkingen tussen fabrieken, zoals de concurrenten hebben gedaan, onjuist zijn en tot valse conclusies leiden. |
| --- | --- |

(56)

Duitsland maakte opmerkingen over het standpunt van de concurrenten dat de factor kapitaal/arbeid aangepast moet worden, omdat Trösch gebruik kan maken van synergie-effecten tussen de fabriek van e-glass en andere fabrieken van de ondernemingsgroep in de regio. In het bijzonder argumenteerde Duitsland dat, aangezien Trösch slechts één van de drie aandeelhouders is die allemaal op de markt voor bewerkt glas concurreren, het niet mogelijk is om dergelijke synergie-effecten tot stand te brengen. Voorts verstrekte Duitsland correcte ramingen van het aantal werknemers en benadrukte het dat vergelijkingen tussen fabrieken, zoals de concurrenten hebben gedaan, onjuist zijn en tot valse conclusies leiden.

6.   BEOORDELING VAN DE STEUN

6.1.   Voorafgaande opmerkingen

| (57) | Op 20 april 2004 keurde de Commissie de steunintensiteit voor e-glass zoals op 15 december 2003 aangemeld door Duitsland goed. Aangezien Duitsland, na de vaststelling van de beschikking door de Commissie, meedeelde dat bepaalde informatie in de oorspronkelijke aanmelding onjuist was, en omdat deze informatie voor de beschikking doorslaggevend was, besloot de Commissie op 20 april 2005 de formele onderzoeksprocedure in te leiden met het oog op de herroeping van de oorspronkelijke beschikking van 20 april 2004 en het vaststellen van een nieuwe beschikking. |
| --- | --- |

(57)

Op 20 april 2004 keurde de Commissie de steunintensiteit voor e-glass zoals op 15 december 2003 aangemeld door Duitsland goed. Aangezien Duitsland, na de vaststelling van de beschikking door de Commissie, meedeelde dat bepaalde informatie in de oorspronkelijke aanmelding onjuist was, en omdat deze informatie voor de beschikking doorslaggevend was, besloot de Commissie op 20 april 2005 de formele onderzoeksprocedure in te leiden met het oog op de herroeping van de oorspronkelijke beschikking van 20 april 2004 en het vaststellen van een nieuwe beschikking.

| (58) | De beschikking van 20 april 2004 behelst een volledige beoordeling van de aanmelding. Deze beoordeling werd in onderhavige beschikking overgenomen, met uitzondering van de delen die gecorrigeerd moeten worden op grond van de door Duitsland op 25 oktober 2004 verstrekte informatie en die het voorwerp uitmaken van het besluit van 20 april 2005. |
| --- | --- |

(58)

De beschikking van 20 april 2004 behelst een volledige beoordeling van de aanmelding. Deze beoordeling werd in onderhavige beschikking overgenomen, met uitzondering van de delen die gecorrigeerd moeten worden op grond van de door Duitsland op 25 oktober 2004 verstrekte informatie en die het voorwerp uitmaken van het besluit van 20 april 2005.

| (59) | Duitsland heeft de steun voor e-glass op 15 december 2003 aangemeld; deze aanmelding werd op 18 december 2003 geregistreerd. Overeenkomstig punt 40 van de multisectorale kaderregeling betreffende regionale steun voor grote investeringsprojecten van 2002 (15) (MSK 2002) worden projecten beoordeeld in het licht van de ten tijde van de aanmelding geldende criteria: „..., zal het bepaalde in de kaderregeling met ingang van 1 januari 2004 van toepassing zijn. De vorige multisectorale kaderregeling zal tot en met 31 december 2003 van toepassing blijven. Echter vóór 1 januari 2004 ingeschreven aanmeldingen zullen worden onderzocht in het licht van de ten tijde van de aanmelding geldende criteria”. Derhalve zijn voor de beoordeling van de steun voor e-glass, de criteria van de MSK 1998 van toepassing. |
| --- | --- |

(59)

Duitsland heeft de steun voor e-glass op 15 december 2003 aangemeld; deze aanmelding werd op 18 december 2003 geregistreerd. Overeenkomstig punt 40 van de multisectorale kaderregeling betreffende regionale steun voor grote investeringsprojecten van 2002 (15) (MSK 2002) worden projecten beoordeeld in het licht van de ten tijde van de aanmelding geldende criteria: „..., zal het bepaalde in de kaderregeling met ingang van 1 januari 2004 van toepassing zijn. De vorige multisectorale kaderregeling zal tot en met 31 december 2003 van toepassing blijven. Echter vóór 1 januari 2004 ingeschreven aanmeldingen zullen worden onderzocht in het licht van de ten tijde van de aanmelding geldende criteria”. Derhalve zijn voor de beoordeling van de steun voor e-glass, de criteria van de MSK 1998 van toepassing.

| (60) | In deze beoordeling worden de ten tijde van de aanmelding op 15 december 2003 bestaande feiten, cijfers en stand van zaken in aanmerking genomen. |
| --- | --- |

(60)

In deze beoordeling worden de ten tijde van de aanmelding op 15 december 2003 bestaande feiten, cijfers en stand van zaken in aanmerking genomen.

| (61) | De Commissie moet een besluit ex-ante nemen op basis van prognoses en geraamde marktcijfers. Ook de lidstaat beschikt om te beslissen over de steun, over geen andere informatie dan de feiten, cijfers en stand van zaken zoals die bestonden op het tijdstip van de aanmelding. De steunintensiteiten worden achteraf niet aangepast wanneer enige jaren later de ex-postcijfers aantonen dat de markt zich bijvoorbeeld anders heeft ontwikkeld. Hoewel de Commissie in dit geval tweeëneenhalf jaar na de oorspronkelijke aanmelding een beschikking moet geven, moet haar beoordeling toch gebaseerd zijn op de feiten en stand van zaken op het tijdstip van de aanmelding. |
| --- | --- |

(61)

De Commissie moet een besluit ex-ante nemen op basis van prognoses en geraamde marktcijfers. Ook de lidstaat beschikt om te beslissen over de steun, over geen andere informatie dan de feiten, cijfers en stand van zaken zoals die bestonden op het tijdstip van de aanmelding. De steunintensiteiten worden achteraf niet aangepast wanneer enige jaren later de ex-postcijfers aantonen dat de markt zich bijvoorbeeld anders heeft ontwikkeld. Hoewel de Commissie in dit geval tweeëneenhalf jaar na de oorspronkelijke aanmelding een beschikking moet geven, moet haar beoordeling toch gebaseerd zijn op de feiten en stand van zaken op het tijdstip van de aanmelding.

| (62) | De referentieperiode in de beschikking van 20 april 2004 was de periode 1997 tot en met 2002. De concurrenten van e-glass voerden aan dat voor de analyse een andere referentieperiode gebruikt diende te worden om de meer recente gegevens die thans beschikbaar zijn, in aanmerking te nemen. Aangezien er tussen de oorspronkelijke aanmelding en de huidige beschikking enige tijd verstreken is, is de stand van zaken misschien veranderd, kunnen markten zich ontwikkeld hebben en kunnen relevante feiten anders zijn uitgedraaid als oorspronkelijk verwacht was. Wegens de hierboven vermelde redenen kan de Commissie hiermee in haar beoordeling geen rekening houden. |
| --- | --- |

(62)

De referentieperiode in de beschikking van 20 april 2004 was de periode 1997 tot en met 2002. De concurrenten van e-glass voerden aan dat voor de analyse een andere referentieperiode gebruikt diende te worden om de meer recente gegevens die thans beschikbaar zijn, in aanmerking te nemen. Aangezien er tussen de oorspronkelijke aanmelding en de huidige beschikking enige tijd verstreken is, is de stand van zaken misschien veranderd, kunnen markten zich ontwikkeld hebben en kunnen relevante feiten anders zijn uitgedraaid als oorspronkelijk verwacht was. Wegens de hierboven vermelde redenen kan de Commissie hiermee in haar beoordeling geen rekening houden.

6.2.   De vraag of er sprake is van steun overeenkomstig artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag

| (63) | De betrokken steunmaatregel werd verstrekt door de staat en bekostigd met staatsmiddelen in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag (zie punt 2.4 van onderhavige beschikking). De maatregel verschaft e-glass een voordeel omdat de onderneming anders alle investeringskosten zelf had moeten dragen. Aangezien aanzienlijke hoeveelheden floatglas over de landsgrenzen heen geleverd worden, is er sprake van grensoverschrijdende handel op de floatglasmarkt. Derhalve kunnen de aan de betrokken onderneming verstrekte financiële voordelen, de mededinging zodanig vervalsen dat het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloed wordt. Derhalve komt de Commissie in deze beoordeling tot de slotsom dat de aangemelde maatregel staatssteun vormt in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag. |
| --- | --- |

(63)

De betrokken steunmaatregel werd verstrekt door de staat en bekostigd met staatsmiddelen in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag (zie punt 2.4 van onderhavige beschikking). De maatregel verschaft e-glass een voordeel omdat de onderneming anders alle investeringskosten zelf had moeten dragen. Aangezien aanzienlijke hoeveelheden floatglas over de landsgrenzen heen geleverd worden, is er sprake van grensoverschrijdende handel op de floatglasmarkt. Derhalve kunnen de aan de betrokken onderneming verstrekte financiële voordelen, de mededinging zodanig vervalsen dat het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloed wordt. Derhalve komt de Commissie in deze beoordeling tot de slotsom dat de aangemelde maatregel staatssteun vormt in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag.

6.3.   Aanmeldingsplicht

| (64) | Aangezien voldaan is aan de twee criteria van punt 2.1, onder i), van de MSK 1998, moet het steunproject worden aangemeld en moet de maximale toegestane steunintensiteit worden vastgesteld overeenkomstig de MSK 1998. De Commissie merkt op dat de steun gebaseerd is op drie, reeds door de Commissie goedgekeurde regionale steunregelingen. Het gaat derhalve niet om zogenaamde ad-hocsteun in de zin van punt 2 van de richtsnoeren inzake regionalesteunmaatregelen (16), waarvan de fundamentele verenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt individueel onderzocht moet worden. De onderzoeksplicht van de Commissie beperkt zich hier tot de verenigbaarheid van de aangemelde steunintensiteit van 35 % bruto overeenkomstig de criteria van de MSK 1998. |
| --- | --- |

(64)

Aangezien voldaan is aan de twee criteria van punt 2.1, onder i), van de MSK 1998, moet het steunproject worden aangemeld en moet de maximale toegestane steunintensiteit worden vastgesteld overeenkomstig de MSK 1998. De Commissie merkt op dat de steun gebaseerd is op drie, reeds door de Commissie goedgekeurde regionale steunregelingen. Het gaat derhalve niet om zogenaamde ad-hocsteun in de zin van punt 2 van de richtsnoeren inzake regionalesteunmaatregelen (16), waarvan de fundamentele verenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt individueel onderzocht moet worden. De onderzoeksplicht van de Commissie beperkt zich hier tot de verenigbaarheid van de aangemelde steunintensiteit van 35 % bruto overeenkomstig de criteria van de MSK 1998.

6.4.   Beoordeling op basis van de MSK 1998

| (65) | De krachtens de MSK 1998 toegestane maximale steunintensiteit voor het project moet worden vastgesteld overeenkomstig het maximale steunplafond dat van toepassing is op regionale steun in het betrokken steungebied op het tijdstip van aanmelding van de steun. |
| --- | --- |

(65)

De krachtens de MSK 1998 toegestane maximale steunintensiteit voor het project moet worden vastgesteld overeenkomstig het maximale steunplafond dat van toepassing is op regionale steun in het betrokken steungebied op het tijdstip van aanmelding van de steun.

| (66) | Voor Sülzetal-Osterweddingen, waar e-glass gevestigd is, bedraagt het regionale steunplafond 28 % bruto voor grote ondernemingen. Wanneer evenwel aan een aantal cumulatieve voorwaarden voldaan is, kan het regionale steunplafond verhoogd worden tot 35 % bruto. Op verzoek van een deelstaat kan, met toestemming van het subcomité van de Gemeinschaftsaufgabe „Verbesserung der regionalen Wirtschaftsstruktur” („GA-subcomité”), in gerechtvaardigde uitzonderlijke gevallen een hogere steunintensiteit toegestaan worden voor structureel uiterst werkzame maatregelen met betrekking tot de vestigingsplaats van ondernemingen. Volgens de door Duitsland verstrekte informatie is aan deze voorwaarden voldaan, aangezien het GA-subcomité de aanvraag van Sachsen-Anhalt op 23 juli 2003 heeft goedgekeurd (17). |
| --- | --- |

(66)

Voor Sülzetal-Osterweddingen, waar e-glass gevestigd is, bedraagt het regionale steunplafond 28 % bruto voor grote ondernemingen. Wanneer evenwel aan een aantal cumulatieve voorwaarden voldaan is, kan het regionale steunplafond verhoogd worden tot 35 % bruto. Op verzoek van een deelstaat kan, met toestemming van het subcomité van de Gemeinschaftsaufgabe „Verbesserung der regionalen Wirtschaftsstruktur” („GA-subcomité”), in gerechtvaardigde uitzonderlijke gevallen een hogere steunintensiteit toegestaan worden voor structureel uiterst werkzame maatregelen met betrekking tot de vestigingsplaats van ondernemingen. Volgens de door Duitsland verstrekte informatie is aan deze voorwaarden voldaan, aangezien het GA-subcomité de aanvraag van Sachsen-Anhalt op 23 juli 2003 heeft goedgekeurd (17).

| (67) | Bijgevolg is in dit geval een regionaal steunplafond van 35 % bruto van toepassing. Voor de berekening van de maximale steunintensiteit die voor het betrokken project toegestaan is, moet dit regionaal steunplafond aangepast worden overeenkomstig de bepalingen van de MSK 1998, om rekening te houden met verschillende coëfficiënten die resulteren uit de toepassing van drie beoordelingscriteria, namelijk de factor mededinging (T), die rekening houdt met de situatie op de relevante productmarkt, de factor kapitaal/arbeid (I), en de factor regionaal effect (M). |
| --- | --- |

(67)

Bijgevolg is in dit geval een regionaal steunplafond van 35 % bruto van toepassing. Voor de berekening van de maximale steunintensiteit die voor het betrokken project toegestaan is, moet dit regionaal steunplafond aangepast worden overeenkomstig de bepalingen van de MSK 1998, om rekening te houden met verschillende coëfficiënten die resulteren uit de toepassing van drie beoordelingscriteria, namelijk de factor mededinging (T), die rekening houdt met de situatie op de relevante productmarkt, de factor kapitaal/arbeid (I), en de factor regionaal effect (M).

6.4.1.   De factor mededinging

| (68) | De goedkeuring van steun aan ondernemingen die bedrijvig zijn in sectoren met een structurele overcapaciteit, houdt bijzondere gevaren in voor de vervalsing van de mededinging. Elke capaciteitsuitbreiding die niet door capaciteitsverminderingen elders wordt gecompenseerd, zal het probleem van structurele overcapaciteit verergeren. Om de factor mededinging vast te stellen, moet de Commissie derhalve onderzoeken of het voorgenomen project plaatsvindt in een sector of subsector met een structurele overcapaciteit. |
| --- | --- |

(68)

De goedkeuring van steun aan ondernemingen die bedrijvig zijn in sectoren met een structurele overcapaciteit, houdt bijzondere gevaren in voor de vervalsing van de mededinging. Elke capaciteitsuitbreiding die niet door capaciteitsverminderingen elders wordt gecompenseerd, zal het probleem van structurele overcapaciteit verergeren. Om de factor mededinging vast te stellen, moet de Commissie derhalve onderzoeken of het voorgenomen project plaatsvindt in een sector of subsector met een structurele overcapaciteit.

| (69) | Volgens punt 7.6 van de MSK 1998 omvat de relevante productmarkt de producten waarop het investeringsproject betrekking heeft, alsmede waar passend die welke als substituten daarvoor worden beschouwd, hetzij door de consument (wegens de kenmerken van de producten, hun prijs en het gebruik waarvoor zij zijn bestemd), hetzij door de producent (ten gevolge van flexibiliteit van de productie-installaties). |
| --- | --- |

(69)

Volgens punt 7.6 van de MSK 1998 omvat de relevante productmarkt de producten waarop het investeringsproject betrekking heeft, alsmede waar passend die welke als substituten daarvoor worden beschouwd, hetzij door de consument (wegens de kenmerken van de producten, hun prijs en het gebruik waarvoor zij zijn bestemd), hetzij door de producent (ten gevolge van flexibiliteit van de productie-installaties).

| (70) | Floatglas is veruit het meest voorkomende type van vlakglas. Omdat floatglas wegens zijn specifieke fabricageproces en zijn productkenmerken, noch aan de aanbodzijde, noch aan de vraagzijde vervangen kan worden door andere soorten vlakglas (bijvoorbeeld vensterglas, figuurglas of spiegelglas), moet de markt voor floatglas beschouwd worden als een afzonderlijke productmarkt (18). Deze productmarkt is op zijn beurt onderverdeeld in twee niveaus die afzonderlijk moeten worden beoordeeld, namelijk enerzijds de productie van onbewerkt floatglas (niveau 1) en anderzijds de verdere bewerking van floatglas (niveau 2) (19). |
| --- | --- |

(70)

Floatglas is veruit het meest voorkomende type van vlakglas. Omdat floatglas wegens zijn specifieke fabricageproces en zijn productkenmerken, noch aan de aanbodzijde, noch aan de vraagzijde vervangen kan worden door andere soorten vlakglas (bijvoorbeeld vensterglas, figuurglas of spiegelglas), moet de markt voor floatglas beschouwd worden als een afzonderlijke productmarkt (18). Deze productmarkt is op zijn beurt onderverdeeld in twee niveaus die afzonderlijk moeten worden beoordeeld, namelijk enerzijds de productie van onbewerkt floatglas (niveau 1) en anderzijds de verdere bewerking van floatglas (niveau 2) (19).

| (71) | De analyse van de Commissie in de beschikking van 20 april 2004 leidde tot de conclusie dat in dit bijzonder geval alleen de markt voor onbewerkt floatglas (niveau 1) dient te worden beoordeeld (20). Wegens de onjuiste informatie over de eigendomsstructuur, kan deze conclusie niet staande worden gehouden en moet de bewerkingsmarkt (niveau 2) in de omschrijving van de relevante markt worden opgenomen, omdat de steun de concurrentie op dit niveau ook zou kunnen vervalsen. |
| --- | --- |

(71)

De analyse van de Commissie in de beschikking van 20 april 2004 leidde tot de conclusie dat in dit bijzonder geval alleen de markt voor onbewerkt floatglas (niveau 1) dient te worden beoordeeld (20). Wegens de onjuiste informatie over de eigendomsstructuur, kan deze conclusie niet staande worden gehouden en moet de bewerkingsmarkt (niveau 2) in de omschrijving van de relevante markt worden opgenomen, omdat de steun de concurrentie op dit niveau ook zou kunnen vervalsen.

| (72) | Hieronder wordt eerst de markt voor onbewerkt floatglas (niveau 1) onderzocht, vervolgens komt de markt voor bewerkt floatglas (niveau 2) aan de orde. |
| --- | --- |

(72)

Hieronder wordt eerst de markt voor onbewerkt floatglas (niveau 1) onderzocht, vervolgens komt de markt voor bewerkt floatglas (niveau 2) aan de orde.

| (73) | De in de oorspronkelijke beschikking van 20 april 2004 beschreven beoordeling van de markt voor onbewerkt floatglas (niveau 1) werd niet in vraag gesteld en was niet het onderwerp van het besluit van 20 april 2005 tot inleiding van de procedure. Hieronder wordt derhalve de beoordeling weergegeven zoals die in de beschikking van 20 april 2004 reeds werd gemaakt en beschreven. |
| --- | --- |

(73)

De in de oorspronkelijke beschikking van 20 april 2004 beschreven beoordeling van de markt voor onbewerkt floatglas (niveau 1) werd niet in vraag gesteld en was niet het onderwerp van het besluit van 20 april 2005 tot inleiding van de procedure. Hieronder wordt derhalve de beoordeling weergegeven zoals die in de beschikking van 20 april 2004 reeds werd gemaakt en beschreven.

| (74) | Overeenkomstig punt 7.6 van de MSK 1998 omvat de relevante geografische markt in beginsel de EER of, indien dit niet het geval is, een wezenlijk deel van de EER, voorzover de concurrentievoorwaarden in dat gebied in voldoende mate van die in andere gebieden in de EER kunnen worden onderscheiden. Waar passend kan de relevante markt als een wereldmarkt worden beschouwd. |
| --- | --- |

(74)

Overeenkomstig punt 7.6 van de MSK 1998 omvat de relevante geografische markt in beginsel de EER of, indien dit niet het geval is, een wezenlijk deel van de EER, voorzover de concurrentievoorwaarden in dat gebied in voldoende mate van die in andere gebieden in de EER kunnen worden onderscheiden. Waar passend kan de relevante markt als een wereldmarkt worden beschouwd.

| (75) | Wegens de relatief hoge kosten van het transport van onbewerkt floatglas (21), strekken de afzetmarkten van de individuele productievestigingen zich niet uit over het gehele gebied van de EER. Zij hebben veeleer de vorm van concentrische cirkels rond de relevante productievestiging waarvan de straal bepaald wordt door de economisch haalbare transportafstand, die in de regel niet meer dan 500 km tot maximaal 1 000 km bedraagt voor het vervoer over de weg, hetgeen de meest gebruikte vorm van transport is. Omdat de ondertussen meer dan 50 fabrieken van de Europese floatglasproducenten over de hele EER zijn verdeeld en hun afzetmarkten elkaar derhalve overlappen, bestrijken zij gezamenlijk de gehele EER. |
| --- | --- |

(75)

Wegens de relatief hoge kosten van het transport van onbewerkt floatglas (21), strekken de afzetmarkten van de individuele productievestigingen zich niet uit over het gehele gebied van de EER. Zij hebben veeleer de vorm van concentrische cirkels rond de relevante productievestiging waarvan de straal bepaald wordt door de economisch haalbare transportafstand, die in de regel niet meer dan 500 km tot maximaal 1 000 km bedraagt voor het vervoer over de weg, hetgeen de meest gebruikte vorm van transport is. Omdat de ondertussen meer dan 50 fabrieken van de Europese floatglasproducenten over de hele EER zijn verdeeld en hun afzetmarkten elkaar derhalve overlappen, bestrijken zij gezamenlijk de gehele EER.

| (76) | Om vast te stellen of, op basis van deze geografische overlapping van individuele markten, ook soortgelijke concurrentievoorwaarden bestaan in de verschillende gebieden van de EER, heeft de Commissie onderzocht of er afzonderlijke markten bestaan, waarop uitzonderlijke prijzen onafhankelijk van de andere afzetmarkten tot stand konden komen, dan wel of de prijsontwikkeling in de EER veeleer een uniform basispatroon volgt. Op basis van de beschikbare Eurostat-statistieken heeft de Commissie de prijsontwikkeling per ton in de belangrijkste floatglas-producerende lidstaten vergeleken, namelijk in Frankrijk, Duitsland, Italië, het Verenigd Koninkrijk en Spanje in de periode 1997-2002, alsmede in België — wegens ontbrekende cijfers — voor de jaren 1999-2002. Uit cijfers blijkt dat de prijzen voor onbewerkt floatglas in de verschillende lidstaten in de jaren 1997 tot 2002 een hoge mate van correlatie te zien geven. Deze parallelle ontwikkeling toont aan dat de afnemers van onbewerkt floatglas voldoende mogelijkheden hebben om over te schakelen naar producenten in andere lidstaten — een duidelijke aanwijzing voor het bestaan van één enkele geografische markt. |
| --- | --- |

(76)

Om vast te stellen of, op basis van deze geografische overlapping van individuele markten, ook soortgelijke concurrentievoorwaarden bestaan in de verschillende gebieden van de EER, heeft de Commissie onderzocht of er afzonderlijke markten bestaan, waarop uitzonderlijke prijzen onafhankelijk van de andere afzetmarkten tot stand konden komen, dan wel of de prijsontwikkeling in de EER veeleer een uniform basispatroon volgt. Op basis van de beschikbare Eurostat-statistieken heeft de Commissie de prijsontwikkeling per ton in de belangrijkste floatglas-producerende lidstaten vergeleken, namelijk in Frankrijk, Duitsland, Italië, het Verenigd Koninkrijk en Spanje in de periode 1997-2002, alsmede in België — wegens ontbrekende cijfers — voor de jaren 1999-2002. Uit cijfers blijkt dat de prijzen voor onbewerkt floatglas in de verschillende lidstaten in de jaren 1997 tot 2002 een hoge mate van correlatie te zien geven. Deze parallelle ontwikkeling toont aan dat de afnemers van onbewerkt floatglas voldoende mogelijkheden hebben om over te schakelen naar producenten in andere lidstaten — een duidelijke aanwijzing voor het bestaan van één enkele geografische markt.

| (77) | Conclusie: De Commissie stelt vast dat de geografische markt voor onbewerkt floatglas de volledige EER omvat (22). |
| --- | --- |

(77)

Conclusie: De Commissie stelt vast dat de geografische markt voor onbewerkt floatglas de volledige EER omvat (22).

| (78) | De laagste categorie van de NACE-nomenclatuur, die overeenkomt met de productie van onbewerkt floatglas, is NACE-klasse 26.11 „vervaardiging van vlakglas”. Onbewerkt floatglas neemt ruim meer dan 80 % van de totale vlakglasproductie in de EER voor zijn rekening en kan derhalve beschouwd worden als representatief voor de NACE-klasse 26.11. In de vlakglassector wordt de capaciteit evenwel gemeten aan de hand van de benutbare (verkoopbare) capaciteit (23). Deze metingsmethode is niet te vergelijken met de meting van de capaciteit in de be- en verwerkende industrie als geheel. |
| --- | --- |

(78)

De laagste categorie van de NACE-nomenclatuur, die overeenkomt met de productie van onbewerkt floatglas, is NACE-klasse 26.11 „vervaardiging van vlakglas”. Onbewerkt floatglas neemt ruim meer dan 80 % van de totale vlakglasproductie in de EER voor zijn rekening en kan derhalve beschouwd worden als representatief voor de NACE-klasse 26.11. In de vlakglassector wordt de capaciteit evenwel gemeten aan de hand van de benutbare (verkoopbare) capaciteit (23). Deze metingsmethode is niet te vergelijken met de meting van de capaciteit in de be- en verwerkende industrie als geheel.

| (79) | Derhalve is de Commissie van mening dat de situatie op het gebied van de capaciteit op de markt voor onbewerkt floatglas niet in aanmerking kan worden genomen voor de beoordeling van de factor mededinging (24). |
| --- | --- |

(79)

Derhalve is de Commissie van mening dat de situatie op het gebied van de capaciteit op de markt voor onbewerkt floatglas niet in aanmerking kan worden genomen voor de beoordeling van de factor mededinging (24).

| (80) | Punt 3.4 van de MSK 1998 bepaalt dat, wanneer onvoldoende gegevens over de capaciteitsbenutting beschikbaar zijn, de Commissie zich zal baseren op de cijfers betreffende de schijnbare consumptie, om vast te stellen of de investering plaatsvindt in een krimpende markt. De markt voor het betrokken product wordt geacht een krimpende markt te zijn indien gedurende de voorbije vijf jaren de gemiddelde jaarlijkse groei van het schijnbaar verbruik van het betrokken product meer dan 10 % lager was dan het jaargemiddelde van de EER-fabrieksnijverheid als geheel, tenzij er een sterk stijgende tendens is in het relatieve groeipercentage van de vraag naar het product. Een absoluut krimpende markt is een markt waarin het gemiddelde jaarlijkse groeipercentage van het schijnbaar verbruik gedurende de laatste vijf jaren negatief is. |
| --- | --- |

(80)

Punt 3.4 van de MSK 1998 bepaalt dat, wanneer onvoldoende gegevens over de capaciteitsbenutting beschikbaar zijn, de Commissie zich zal baseren op de cijfers betreffende de schijnbare consumptie, om vast te stellen of de investering plaatsvindt in een krimpende markt. De markt voor het betrokken product wordt geacht een krimpende markt te zijn indien gedurende de voorbije vijf jaren de gemiddelde jaarlijkse groei van het schijnbaar verbruik van het betrokken product meer dan 10 % lager was dan het jaargemiddelde van de EER-fabrieksnijverheid als geheel, tenzij er een sterk stijgende tendens is in het relatieve groeipercentage van de vraag naar het product. Een absoluut krimpende markt is een markt waarin het gemiddelde jaarlijkse groeipercentage van het schijnbaar verbruik gedurende de laatste vijf jaren negatief is.

| (81) | De Commissie beschikt over de volgende gegevens betreffende het schijnbaar verbruik van onbewerkt floatglas voor de periode 1997-2002:












  Markt voor onbewerkt floatglas in de Gemeenschap | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | Gemid-deld jaarlijks groeipercentage |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Totaal verbruik (in miljoen ton) in de Gemeenschap (25) | 6,937 | 7,334 | 7,716 | 7,677 | 7,509 | 7,599 | 1,84 % |
| Gemiddelde prijs per ton (in EUR) in de Gemeenschap (26) | 293,87 | 285,20 | 291,79 | 333,26 | 349,15 | 346,92 | |
| Waarde van het totale verbruik (in miljoen EUR) | 2 038,6 | 2 091,7 | 2 251,5 | 2 558,4 | 2 621,8 | 2 636,2 | 5,28 % |

(81)

De Commissie beschikt over de volgende gegevens betreffende het schijnbaar verbruik van onbewerkt floatglas voor de periode 1997-2002:

Markt voor onbewerkt floatglas in de Gemeenschap

1997

1998

1999

2000

2001

2002

Gemid-deld jaarlijks groeipercentage

Totaal verbruik (in miljoen ton) in de Gemeenschap (25)

6,937

7,334

7,716

7,677

7,509

7,599

1,84 %

Gemiddelde prijs per ton (in EUR) in de Gemeenschap (26)

293,87

285,20

291,79

333,26

349,15

346,92

Waarde van het totale verbruik (in miljoen EUR)

2 038,6

2 091,7

2 251,5

2 558,4

2 621,8

2 636,2

5,28 %

| (82) | In de periode 1997-2002 bedroeg het gemiddelde jaarlijkse groeipercentage van de totale EER-fabrieksnijverheid 4,8 %. Het plafond waaronder, overeenkomstig punt 7.8 van de MSK 1998, gesproken kan worden van een inkrimpende markt, is dienovereenkomstig 4,4 %. De Europese markt voor onbewerkt floatglas bereikte in dezelfde periode een gemiddelde jaarlijkse groei in termen van waarde van 5,28 %, hetgeen dus duidelijk boven het EER-gemiddelde ligt (27). De Commissie heeft ook aan de hand van de beschikbare Eurostat-/Comext-gegevens over de intracommunautaire handel onderzocht of de ontwikkeling van het schijnbaar verbruik van onbewerkt floatglas (in termen van waarde) in de afzonderlijke lidstaten dit resultaat bevestigt, en kan dit beamen. |
| --- | --- |

(82)

In de periode 1997-2002 bedroeg het gemiddelde jaarlijkse groeipercentage van de totale EER-fabrieksnijverheid 4,8 %. Het plafond waaronder, overeenkomstig punt 7.8 van de MSK 1998, gesproken kan worden van een inkrimpende markt, is dienovereenkomstig 4,4 %. De Europese markt voor onbewerkt floatglas bereikte in dezelfde periode een gemiddelde jaarlijkse groei in termen van waarde van 5,28 %, hetgeen dus duidelijk boven het EER-gemiddelde ligt (27). De Commissie heeft ook aan de hand van de beschikbare Eurostat-/Comext-gegevens over de intracommunautaire handel onderzocht of de ontwikkeling van het schijnbaar verbruik van onbewerkt floatglas (in termen van waarde) in de afzonderlijke lidstaten dit resultaat bevestigt, en kan dit beamen.

| (83) | De positieve ontwikkeling van de markt voor onbewerkt floatglas wordt weerspiegeld in het gedrag van de producenten, want op de Europese markt, die toegespitst is op een gering aantal grote floatglasproducenten (28), werd in de voorbije jaren in Frankrijk (2001 — Pilkington/Interpane), in België (2001 — Glaverbel/Scheuten) en in Italië (2002 — Sangalli), geïnvesteerd in nieuwe productie-installaties (29). |
| --- | --- |

(83)

De positieve ontwikkeling van de markt voor onbewerkt floatglas wordt weerspiegeld in het gedrag van de producenten, want op de Europese markt, die toegespitst is op een gering aantal grote floatglasproducenten (28), werd in de voorbije jaren in Frankrijk (2001 — Pilkington/Interpane), in België (2001 — Glaverbel/Scheuten) en in Italië (2002 — Sangalli), geïnvesteerd in nieuwe productie-installaties (29).

| (84) | Conclusie: Derhalve concludeert de Commissie dat de markt voor onbewerkt floatglas geen krimpende markt is en dat de factor mededinging overeenkomstig punt 3.10.1, onder iv), van de MSK 1998, moet worden vastgesteld op 1,0. |
| --- | --- |

(84)

Conclusie: Derhalve concludeert de Commissie dat de markt voor onbewerkt floatglas geen krimpende markt is en dat de factor mededinging overeenkomstig punt 3.10.1, onder iv), van de MSK 1998, moet worden vastgesteld op 1,0.

| (85) | Overeenkomstig punt 7.6 van de MSK 1998 omvat de relevante productmarkt de producten en/of diensten waarop het investeringsproject betrekking heeft, alsmede waar passend die welke als substituten daarvoor worden beschouwd, hetzij door de consument (wegens de kenmerken van de producten, hun prijs en het gebruik waarvoor zij zijn bestemd), hetzij door de producent (ten gevolge van flexibiliteit van de productie-installaties). |
| --- | --- |

(85)

Overeenkomstig punt 7.6 van de MSK 1998 omvat de relevante productmarkt de producten en/of diensten waarop het investeringsproject betrekking heeft, alsmede waar passend die welke als substituten daarvoor worden beschouwd, hetzij door de consument (wegens de kenmerken van de producten, hun prijs en het gebruik waarvoor zij zijn bestemd), hetzij door de producent (ten gevolge van flexibiliteit van de productie-installaties).

| (86) | In deze zaak moet de markt voor bewerkt glas (niveau 2) evenwel verder onderverdeeld worden om de betrokken producten te bepalen en de relevante markt af te bakenen. Er kunnen duidelijk twee algemene categorieën onderscheiden worden, die noch door de consument, noch door de producent als substitueerbaar kunnen worden beschouwd: autoglas en bouwglas (30). Deze beide producten vormen twee afzonderlijke productmarkten omdat de productietechnologie, klantenbasis en het op de markt brengen ervan, sterk van elkaar verschillen. De markt voor bouwglas kan wederom in de volgende submarkten onderverdeeld worden: i) gelaagd glas (thermopane glas), ii) gehard glas (ESG — veiligheidsglas), iii) gelaagd glas (VSG — veiligheidsglas), en iv) verzilverd glas (spiegels). |
| --- | --- |

(86)

In deze zaak moet de markt voor bewerkt glas (niveau 2) evenwel verder onderverdeeld worden om de betrokken producten te bepalen en de relevante markt af te bakenen. Er kunnen duidelijk twee algemene categorieën onderscheiden worden, die noch door de consument, noch door de producent als substitueerbaar kunnen worden beschouwd: autoglas en bouwglas (30). Deze beide producten vormen twee afzonderlijke productmarkten omdat de productietechnologie, klantenbasis en het op de markt brengen ervan, sterk van elkaar verschillen. De markt voor bouwglas kan wederom in de volgende submarkten onderverdeeld worden: i) gelaagd glas (thermopane glas), ii) gehard glas (ESG — veiligheidsglas), iii) gelaagd glas (VSG — veiligheidsglas), en iv) verzilverd glas (spiegels).

| (87) | Veiligheidsglas (ESG en VSG) en gelaagd glas zijn substituten uit het oogpunt van de aanbodzijde, aangezien de fabrikanten de productie op korte tijd en zonder noemenswaardige meerkosten kunnen aanpassen aan de verschillende producten. Volgens Duitsland wordt ongeveer 70 tot 80 % van het bewerkt glas voor bouwdoeleinden geproduceerd door fabrikanten die de beide producten, veiligheidsglas en gelaagd glas, tegelijk aanbieden. Voorts zij erop gewezen dat veiligheidsglas zowel als eindproduct alsook als grondstof voor de productie van gelaagd glas verkocht kan worden. Bovendien vinden de verkoop en distributie van veiligheidsglas en gelaagd glas voor de bouwsector vaak gelijktijdig plaats. |
| --- | --- |

(87)

Veiligheidsglas (ESG en VSG) en gelaagd glas zijn substituten uit het oogpunt van de aanbodzijde, aangezien de fabrikanten de productie op korte tijd en zonder noemenswaardige meerkosten kunnen aanpassen aan de verschillende producten. Volgens Duitsland wordt ongeveer 70 tot 80 % van het bewerkt glas voor bouwdoeleinden geproduceerd door fabrikanten die de beide producten, veiligheidsglas en gelaagd glas, tegelijk aanbieden. Voorts zij erop gewezen dat veiligheidsglas zowel als eindproduct alsook als grondstof voor de productie van gelaagd glas verkocht kan worden. Bovendien vinden de verkoop en distributie van veiligheidsglas en gelaagd glas voor de bouwsector vaak gelijktijdig plaats.

| (88) | Op basis daarvan zou het onjuist zijn te concluderen dat de relevante productmarkt beperkt moet blijven tot uitsluitend thermopane glas, zoals de concurrenten in hun commentaar hebben gesuggereerd. |
| --- | --- |

(88)

Op basis daarvan zou het onjuist zijn te concluderen dat de relevante productmarkt beperkt moet blijven tot uitsluitend thermopane glas, zoals de concurrenten in hun commentaar hebben gesuggereerd.

| (89) | De Commissie wijst erop dat alle drie de aandeelhouders van e-glass, veiligheidsglas (VSG en ESG) en gelaagd glas voor de bouwsector vervaardigen, doch geen technisch glas of glas voor de automobielindustrie. |
| --- | --- |

(89)

De Commissie wijst erop dat alle drie de aandeelhouders van e-glass, veiligheidsglas (VSG en ESG) en gelaagd glas voor de bouwsector vervaardigen, doch geen technisch glas of glas voor de automobielindustrie.

| (90) | Conclusie: De Commissie concludeert dat de relevante productmarkt een deelmarkt is van de niveau 2-markt, namelijk de markt voor veiligheidsglas (VSG en ESG), en voor gelaagd glas voor de bouwsector, met de volgende Prodcom-codes: 26121230 (veiligheidsglas bestaande uit geharde platen, n.e.g.), 26121270 (veiligheidsglas bestaande uit opeengekitte glasplaten, n.e.g.) en 26121330 (meerwandig glas voor isoleringsdoeleinden) |
| --- | --- |

(90)

Conclusie: De Commissie concludeert dat de relevante productmarkt een deelmarkt is van de niveau 2-markt, namelijk de markt voor veiligheidsglas (VSG en ESG), en voor gelaagd glas voor de bouwsector, met de volgende Prodcom-codes: 26121230 (veiligheidsglas bestaande uit geharde platen, n.e.g.), 26121270 (veiligheidsglas bestaande uit opeengekitte glasplaten, n.e.g.) en 26121330 (meerwandig glas voor isoleringsdoeleinden)

| (91) | Volgens punt 7.6. van de MSK 1998 omvat de relevante geografische markt in beginsel de EER of, indien dit niet het geval is, een wezenlijk deel van de EER, voor zover de concurrentievoorwaarden in dat gebied in voldoende mate van die in andere gebieden in de EER kunnen worden onderscheiden. Waar passend kan de relevante markt als een wereldmarkt worden beschouwd. |
| --- | --- |

(91)

Volgens punt 7.6. van de MSK 1998 omvat de relevante geografische markt in beginsel de EER of, indien dit niet het geval is, een wezenlijk deel van de EER, voor zover de concurrentievoorwaarden in dat gebied in voldoende mate van die in andere gebieden in de EER kunnen worden onderscheiden. Waar passend kan de relevante markt als een wereldmarkt worden beschouwd.

| (92) | Volgens Duitsland moet, net zoals de markt voor onbewerkt floatglas (niveau 1), de markt voor bewerkt floatglas (niveau 2) geacht worden de hele EER te omvatten. |
| --- | --- |

(92)

Volgens Duitsland moet, net zoals de markt voor onbewerkt floatglas (niveau 1), de markt voor bewerkt floatglas (niveau 2) geacht worden de hele EER te omvatten.

| (93) | Concurrenten van e-glass voerden in hun opmerkingen aan dat de markt voor bewerkt glas (niveau 2) nationaal, of zelfs regionaal is, omdat de hoge transportkosten een verderreikende distributie niet mogelijk maken. |
| --- | --- |

(93)

Concurrenten van e-glass voerden in hun opmerkingen aan dat de markt voor bewerkt glas (niveau 2) nationaal, of zelfs regionaal is, omdat de hoge transportkosten een verderreikende distributie niet mogelijk maken.

| (94) | Volgens door Duitsland verstrekte bewijzen, is de klantenbasis van de aandeelhouders van e-glass voor de in de overwegingen 85-90 omschreven relevante markt, groter dan nationaal of regionaal, en bestrijkt zij verschillende gebieden van de EER (31). |
| --- | --- |

(94)

Volgens door Duitsland verstrekte bewijzen, is de klantenbasis van de aandeelhouders van e-glass voor de in de overwegingen 85-90 omschreven relevante markt, groter dan nationaal of regionaal, en bestrijkt zij verschillende gebieden van de EER (31).

| (95) | De afzetmarkten vormen concentrische cirkels rond de verschillende productievestigingen en, ondanks relatief hoge transportkosten, wordt bewerkt glas over grote afstanden getransporteerd (32). Deze concentrische cirkels overlappen elkaar en bestrijken gezamenlijk de gehele EER. Bovendien bestaan er in het EER-gebied geen verschillende technische normen of wettelijke handelsbarrières voor bewerkt glas (niveau 2), en wordt ongeveer 20 % van de Duitse productie ingevoerd. |
| --- | --- |

(95)

De afzetmarkten vormen concentrische cirkels rond de verschillende productievestigingen en, ondanks relatief hoge transportkosten, wordt bewerkt glas over grote afstanden getransporteerd (32). Deze concentrische cirkels overlappen elkaar en bestrijken gezamenlijk de gehele EER. Bovendien bestaan er in het EER-gebied geen verschillende technische normen of wettelijke handelsbarrières voor bewerkt glas (niveau 2), en wordt ongeveer 20 % van de Duitse productie ingevoerd.

| (96) | Overeenkomstig vroegere fusiecontrole- en staatssteunbeschikkingen, gaat de Commissie ervan uit dat de markt voor bewerkt glas (niveau 2) net zoals de markt voor onbewerkt floatglas (niveau 1), als een EER-markt beschouwd moet worden. |
| --- | --- |

(96)

Overeenkomstig vroegere fusiecontrole- en staatssteunbeschikkingen, gaat de Commissie ervan uit dat de markt voor bewerkt glas (niveau 2) net zoals de markt voor onbewerkt floatglas (niveau 1), als een EER-markt beschouwd moet worden.

| (97) | In staatssteunzaak Pilkington/Interpane (N 291/00), SG (2000) D/106264 van 17 augustus 2000, concludeerde de Commissie dat de markt voor VSG en gecoat glas, met inbegrip van isolerende beglazing, de gehele EER omvat. |
| --- | --- |

(97)

In staatssteunzaak Pilkington/Interpane (N 291/00), SG (2000) D/106264 van 17 augustus 2000, concludeerde de Commissie dat de markt voor VSG en gecoat glas, met inbegrip van isolerende beglazing, de gehele EER omvat.

| (98) | In de fusiezaak IV/M/1230 Glaverbel/PPG, luidt overweging 16: „Met betrekking tot de algemene glashandel in de zaak Pilkington-Techint/SIV liet de Commissie de precieze afbakening van de geografische markt open. De Commissie wees erop dat, in het bijzonder, verzilverd glas en gelaagd glas door de grote producenten over grote afstanden getransporteerd worden. Derhalve is het volgens de partijen te rechtvaardigen deze markten eveneens als EU-markten te omschrijven. De partijen voeren aan dat deze conclusie ook geldt voor gehard glas en thermopane glas, omdat alle belangrijke producenten ten minste in de hele EU actief zijn en de marktomstandigheden in de verschillende lidstaten voldoende homogeen zijn. Het onderzoek van de Commissie in onderhavig geval heeft bevestigd dat de markten voor verzilverd glas (spiegels) en gelaagd glas de hele EU omvatten. Voor de andere productmarkten in het segment van de algemene glashandel, zijn de resultaten niet zo eenduidig (vertaling)”. |
| --- | --- |

(98)

In de fusiezaak IV/M/1230 Glaverbel/PPG, luidt overweging 16: „Met betrekking tot de algemene glashandel in de zaak Pilkington-Techint/SIV liet de Commissie de precieze afbakening van de geografische markt open. De Commissie wees erop dat, in het bijzonder, verzilverd glas en gelaagd glas door de grote producenten over grote afstanden getransporteerd worden. Derhalve is het volgens de partijen te rechtvaardigen deze markten eveneens als EU-markten te omschrijven. De partijen voeren aan dat deze conclusie ook geldt voor gehard glas en thermopane glas, omdat alle belangrijke producenten ten minste in de hele EU actief zijn en de marktomstandigheden in de verschillende lidstaten voldoende homogeen zijn. Het onderzoek van de Commissie in onderhavig geval heeft bevestigd dat de markten voor verzilverd glas (spiegels) en gelaagd glas de hele EU omvatten. Voor de andere productmarkten in het segment van de algemene glashandel, zijn de resultaten niet zo eenduidig (vertaling)”.

| (99) | Derhalve zou een omschrijving van de geografische niveau 2-markt als een nationale markt, zoals Pilkington in haar opmerkingen heeft gesuggereerd, in tegenspraak zijn met haar eigen verklaring die zij in het kader van het onderzoek in de fusiecontroleprocedure had afgelegd. |
| --- | --- |

(99)

Derhalve zou een omschrijving van de geografische niveau 2-markt als een nationale markt, zoals Pilkington in haar opmerkingen heeft gesuggereerd, in tegenspraak zijn met haar eigen verklaring die zij in het kader van het onderzoek in de fusiecontroleprocedure had afgelegd.

| (100) | Conclusie: De Commissie komt tot de conclusie dat de geografische markt voor bewerkt glas (niveau 2) in de hoedanigheid van veiligheidsglas en gelaagd glas voor de bouwsector, de gehele EER omvat. Voor de Commissie is er geen reden om ervan uit te gaan dat de geografische markt voor bewerkt glas op een andere wijze moet worden afgebakend dan de markt voor onbewerkt floatglas. |
| --- | --- |

(100)

Conclusie: De Commissie komt tot de conclusie dat de geografische markt voor bewerkt glas (niveau 2) in de hoedanigheid van veiligheidsglas en gelaagd glas voor de bouwsector, de gehele EER omvat. Voor de Commissie is er geen reden om ervan uit te gaan dat de geografische markt voor bewerkt glas op een andere wijze moet worden afgebakend dan de markt voor onbewerkt floatglas.

| (101) | De Commissie merkt op dat er geen gegevens over de capaciteitsbenutting voor de niveau 2-markt beschikbaar zijn of bestaan. De noodzakelijke informatie over het (jaarlijkse) productievolume en de (jaarlijkse) maximale productiecapaciteit van de fabrieken in de EER die onbewerkt floatglas verwerken tot veiligheidsglas en gelaagd glas voor de bouwsector, is noch bij Eurostat, noch bij onderzoeksinstellingen of brancheverenigingen te vinden. |
| --- | --- |

(101)

De Commissie merkt op dat er geen gegevens over de capaciteitsbenutting voor de niveau 2-markt beschikbaar zijn of bestaan. De noodzakelijke informatie over het (jaarlijkse) productievolume en de (jaarlijkse) maximale productiecapaciteit van de fabrieken in de EER die onbewerkt floatglas verwerken tot veiligheidsglas en gelaagd glas voor de bouwsector, is noch bij Eurostat, noch bij onderzoeksinstellingen of brancheverenigingen te vinden.

| (102) | Derhalve kan de situatie op het gebied van de productiecapaciteit voor bewerkt glas in de vorm van veiligheidsglas en gelaagd glas voor de bouwsector, volgens de Commissie niet in aanmerking worden genomen bij de beoordeling van de factor mededinging. |
| --- | --- |

(102)

Derhalve kan de situatie op het gebied van de productiecapaciteit voor bewerkt glas in de vorm van veiligheidsglas en gelaagd glas voor de bouwsector, volgens de Commissie niet in aanmerking worden genomen bij de beoordeling van de factor mededinging.

| (103) | Zoals reeds in overweging 80 vermeld, zal de Commissie, overeenkomstig punt 3.4 van de MSK 1998, wanneer onvoldoende gegevens over de capaciteitsbenutting beschikbaar zijn, aan de hand van de ontwikkeling van de schijnbare consumptie onderzoeken of de investering plaatsvindt in een krimpende markt. Overeenkomstig punt 7.8 van de MSK 1998 wordt de markt voor het betrokken product geacht een krimpende markt te zijn indien gedurende de voorbije vijf jaren de gemiddelde jaarlijkse groei van het schijnbaar verbruik van het betrokken product meer dan 10 % lager was dan het jaargemiddelde van de EER-fabrieksnijverheid als geheel, tenzij er een sterk stijgende tendens is in het relatieve groeipercentage van de vraag naar het product. Een absoluut krimpende markt is een markt waarin het gemiddelde jaarlijks groeipercentage van het schijnbaar verbruik gedurende de laatste vijf jaren negatief is. |
| --- | --- |

(103)

Zoals reeds in overweging 80 vermeld, zal de Commissie, overeenkomstig punt 3.4 van de MSK 1998, wanneer onvoldoende gegevens over de capaciteitsbenutting beschikbaar zijn, aan de hand van de ontwikkeling van de schijnbare consumptie onderzoeken of de investering plaatsvindt in een krimpende markt. Overeenkomstig punt 7.8 van de MSK 1998 wordt de markt voor het betrokken product geacht een krimpende markt te zijn indien gedurende de voorbije vijf jaren de gemiddelde jaarlijkse groei van het schijnbaar verbruik van het betrokken product meer dan 10 % lager was dan het jaargemiddelde van de EER-fabrieksnijverheid als geheel, tenzij er een sterk stijgende tendens is in het relatieve groeipercentage van de vraag naar het product. Een absoluut krimpende markt is een markt waarin het gemiddelde jaarlijks groeipercentage van het schijnbaar verbruik gedurende de laatste vijf jaren negatief is.

| (104) | De Commissie beschikt over de volgende gegevens over het schijnbaar verbruik, in termen van waarde, voor de referentieperiode 1997-2002 (bron: COMEXT/Eurostat):








  Markt voor bewerkt floatglas (niveau 2) in EUR
  Prodcom | 1997 | 2002 | Gemiddeld jaarlijks groeipercentage (1997-2002) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 26121230 (veiligheidsglas bestaande uit geharde platen, n.e.g.) | 807 949 414 | 1 272 280 870 | 9,51 % |
| 26121270 (Veiligheidsglas bestaande uit opeengekitte glasplaten, n.e.g.) | 717 692 284 | 1 085 038 665 | 8,62 % |
| 26121330 (Meerwandig glas voor isoleringsdoeleinden) | 2 171 614 199 | 3 090 852 791 | 7,31 % (33) |

(104)

De Commissie beschikt over de volgende gegevens over het schijnbaar verbruik, in termen van waarde, voor de referentieperiode 1997-2002 (bron: COMEXT/Eurostat):

Markt voor bewerkt floatglas (niveau 2) in EUR

Prodcom

1997

2002

Gemiddeld jaarlijks groeipercentage (1997-2002)

26121230 (veiligheidsglas bestaande uit geharde platen, n.e.g.)

807 949 414

1 272 280 870

9,51 %

26121270 (Veiligheidsglas bestaande uit opeengekitte glasplaten, n.e.g.)

717 692 284

1 085 038 665

8,62 %

26121330 (Meerwandig glas voor isoleringsdoeleinden)

2 171 614 199

3 090 852 791

7,31 % (33)

| (105) | Duitsland heeft volumecijfers verstrekt van de branchevereniging CIPV (34), waaruit blijkt dat de markt voor veiligheidsglas (ESG en VSG) en gelaagd glas in de referentieperiode 1997-2002 groeide met 5,54 %. Deze cijfers over volumes werden omgerekend naar omzetcijfers op basis van de beschikbare informatie over de prijzen van de begunstigde en van prijsramingen. Het gemiddelde groeipercentage in termen van waarde werd berekend op 7,6 % voor de referentieperiode 1997 tot 2002. Dit cijfer is in overeenstemming met de bovenstaande COMEXT/Eurostat-gegevens. |
| --- | --- |

(105)

Duitsland heeft volumecijfers verstrekt van de branchevereniging CIPV (34), waaruit blijkt dat de markt voor veiligheidsglas (ESG en VSG) en gelaagd glas in de referentieperiode 1997-2002 groeide met 5,54 %. Deze cijfers over volumes werden omgerekend naar omzetcijfers op basis van de beschikbare informatie over de prijzen van de begunstigde en van prijsramingen. Het gemiddelde groeipercentage in termen van waarde werd berekend op 7,6 % voor de referentieperiode 1997 tot 2002. Dit cijfer is in overeenstemming met de bovenstaande COMEXT/Eurostat-gegevens.

| (106) | Het jaarlijks groeipercentage van het schijnbaar verbruik naar waarde van alle betrokken producten (veiligheidsglas in de vorm van VSG en ESG, alsook gelaagd glas), is zowel per land afzonderlijk alsook voor alle landen samen (zie bovenstaande tabel), hoger (35) dan het jaargemiddelde van de EER-fabrieksnijverheid als geheel gedurende dezelfde periode, die met name 4,8 % bedroeg. |
| --- | --- |

(106)

Het jaarlijks groeipercentage van het schijnbaar verbruik naar waarde van alle betrokken producten (veiligheidsglas in de vorm van VSG en ESG, alsook gelaagd glas), is zowel per land afzonderlijk alsook voor alle landen samen (zie bovenstaande tabel), hoger (35) dan het jaargemiddelde van de EER-fabrieksnijverheid als geheel gedurende dezelfde periode, die met name 4,8 % bedroeg.

| (107) | Conclusie: De Commissie komt derhalve tot de conclusie dat de markt voor bewerkt glas zoals hierboven omschreven, geen krimpende markt is en dat de factor mededinging overeenkomstig punt 3.10.1, onder iv) van de MSK 1998, moet worden vastgesteld op 1,0. |
| --- | --- |

(107)

Conclusie: De Commissie komt derhalve tot de conclusie dat de markt voor bewerkt glas zoals hierboven omschreven, geen krimpende markt is en dat de factor mededinging overeenkomstig punt 3.10.1, onder iv) van de MSK 1998, moet worden vastgesteld op 1,0.

| (108) | De beoordeling van de bewerkingsmarkt (niveau 2), tezamen met de analyse van de markt voor onbewerkt floatglas (niveau 1), laat zien dat deze markten zich in de referentieperiode 1997-2002 in dezelfde richting ontwikkeld hebben, namelijk met een groeipercentage dat boven het jaargemiddelde van de fabrieksnijverheid ligt. De Commissie wijst erop dat de mededingingsfactor voor beide markten (niveau 1 en 2) is vastgesteld op 1,0, hetgeen betekent dat de mededingingsfactor voor het gehele project eveneens vastgesteld wordt op 1,0 (36). |
| --- | --- |

(108)

De beoordeling van de bewerkingsmarkt (niveau 2), tezamen met de analyse van de markt voor onbewerkt floatglas (niveau 1), laat zien dat deze markten zich in de referentieperiode 1997-2002 in dezelfde richting ontwikkeld hebben, namelijk met een groeipercentage dat boven het jaargemiddelde van de fabrieksnijverheid ligt. De Commissie wijst erop dat de mededingingsfactor voor beide markten (niveau 1 en 2) is vastgesteld op 1,0, hetgeen betekent dat de mededingingsfactor voor het gehele project eveneens vastgesteld wordt op 1,0 (36).

6.4.2.   De factor „Kapitaal/Arbeid”

| (109) | De in de oorspronkelijke beschikking van 20 april 2004 beschreven beoordeling van de factor kapitaal/arbeid werd niet in vraag gesteld en was niet het onderwerp van het besluit tot inleiding van de procedure van 20 april 2005. Derhalve wordt hieronder de beoordeling weergegeven zoals deze in de beschikking van 20 april 2004 werd gemaakt en beschreven. |
| --- | --- |

(109)

De in de oorspronkelijke beschikking van 20 april 2004 beschreven beoordeling van de factor kapitaal/arbeid werd niet in vraag gesteld en was niet het onderwerp van het besluit tot inleiding van de procedure van 20 april 2005. Derhalve wordt hieronder de beoordeling weergegeven zoals deze in de beschikking van 20 april 2004 werd gemaakt en beschreven.

| (110) | Overeenkomstig de MSK 1998 heeft de factor kapitaal/arbeid tot doel de toegestane maximale steunintensiteit aan te passen ten gunste van projecten die er daadwerkelijk en beter toe bijdragen de werkloosheid terug te dringen door het scheppen van een relatief hoger aantal nieuwe arbeidsplaatsen of het behoud van bestaande arbeidsplaatsen. |
| --- | --- |

(110)

Overeenkomstig de MSK 1998 heeft de factor kapitaal/arbeid tot doel de toegestane maximale steunintensiteit aan te passen ten gunste van projecten die er daadwerkelijk en beter toe bijdragen de werkloosheid terug te dringen door het scheppen van een relatief hoger aantal nieuwe arbeidsplaatsen of het behoud van bestaande arbeidsplaatsen.

| (111) | Volgens de door Duitsland verstrekte informatie zal het project zorgen voor de schepping van 186 langdurige arbeidsplaatsen, die als volgt kunnen worden opgesplitst:






  Bedrijfsactiviteit | Direct geschapen arbeidsplaatsen |
| --- | --- | --- |
| Administratie | 3 |
| Verkoop | 4 |
| Productie — management | 8 |
| Productie — mengsels/scherven | 11 |
| Productie — warme behandeling (hot end) | 27 |
| Productie — Bad/afkoeling/koude behandeling | 31 |
| Productie — versnijding | 1 |
| Productie — opslag/distributie | 44 |
| Productie — kwaliteit/laboratorium | 9 |
| Technische diensten | 38 |
| Stageplaatsen | 10 |
| Totaal | 186 |

(111)

Volgens de door Duitsland verstrekte informatie zal het project zorgen voor de schepping van 186 langdurige arbeidsplaatsen, die als volgt kunnen worden opgesplitst:

Bedrijfsactiviteit

Direct geschapen arbeidsplaatsen

Administratie

3

Verkoop

4

Productie — management

8

Productie — mengsels/scherven

11

Productie — warme behandeling (hot end)

27

Productie — Bad/afkoeling/koude behandeling

31

Productie — versnijding

1

Productie — opslag/distributie

44

Productie — kwaliteit/laboratorium

9

Technische diensten

38

Stageplaatsen

10

Totaal

186

| (112) | Deze ramingen zijn gebaseerd op een vergelijking met een andere fabriek in Saksen-Anhalt, die op het tijdstip van de aanmelding reeds minstens zes jaar actief was en waarvan de floatglasdivisie, met een productie van [...] ton bruto per dag, 187 personen (zonder stagiairs) tewerkstelde. E-glass zal, met een productie van [...] ton bruto per dag, een iets kleiner aantal arbeidsplaatsen dan de vergelijkingsfabriek hebben, omdat bij e-glass bepaalde activiteiten (veiligheid) uitbesteed zullen worden en omdat de modernste technologieën gebruikt zullen worden. De Commissie acht deze cijfers plausibel. |
| --- | --- |

(112)

Deze ramingen zijn gebaseerd op een vergelijking met een andere fabriek in Saksen-Anhalt, die op het tijdstip van de aanmelding reeds minstens zes jaar actief was en waarvan de floatglasdivisie, met een productie van [...] ton bruto per dag, 187 personen (zonder stagiairs) tewerkstelde. E-glass zal, met een productie van [...] ton bruto per dag, een iets kleiner aantal arbeidsplaatsen dan de vergelijkingsfabriek hebben, omdat bij e-glass bepaalde activiteiten (veiligheid) uitbesteed zullen worden en omdat de modernste technologieën gebruikt zullen worden. De Commissie acht deze cijfers plausibel.

| (113) | Subsidiabele investeringskosten van 121 miljoen euro en de schepping van 186 arbeidsplaatsen komen overeen met een waarde van 650 538 euro per arbeidsplaats. Overeenkomstig punt 3.10.2 van de MSK 1998 moet de factor kapitaal/arbeid derhalve worden bepaald op 0,8. |
| --- | --- |

(113)

Subsidiabele investeringskosten van 121 miljoen euro en de schepping van 186 arbeidsplaatsen komen overeen met een waarde van 650 538 euro per arbeidsplaats. Overeenkomstig punt 3.10.2 van de MSK 1998 moet de factor kapitaal/arbeid derhalve worden bepaald op 0,8.

6.4.3.   Factor „regionaal effect”

| (114) | De in de oorspronkelijke beschikking van 20 april 2004 beschreven beoordeling van de factor regionaal effect werd niet in vraag gesteld en was niet het onderwerp van het besluit tot inleiding van de procedure van 20 april 2005. Derhalve wordt hieronder de beoordeling weergegeven die in de beschikking van 20 april 2004 werd gemaakt en beschreven. |
| --- | --- |

(114)

De in de oorspronkelijke beschikking van 20 april 2004 beschreven beoordeling van de factor regionaal effect werd niet in vraag gesteld en was niet het onderwerp van het besluit tot inleiding van de procedure van 20 april 2005. Derhalve wordt hieronder de beoordeling weergegeven die in de beschikking van 20 april 2004 werd gemaakt en beschreven.

| (115) | Bij de factor „regionaal effect” wordt rekening gehouden met de gunstige gevolgen van een nieuwe investering voor de economieën van de ondersteunde gebieden. Volgens de Commissie kan het scheppen van arbeidsplaatsen worden gebruikt als een indicator dat een project bijdraagt tot de ontwikkeling van een gebied. Een kapitaalintensieve investering kan indirect arbeidsplaatsen scheppen in het betrokken ondersteunde gebied en in nabijgelegen ondersteunde gebieden, waarbij in dit verband onder het scheppen van arbeidsplaatsen wordt verstaan, arbeidsplaatsen die rechtstreeks door het project of door de rechtstreekse leveranciers en klanten worden geschapen. |
| --- | --- |

(115)

Bij de factor „regionaal effect” wordt rekening gehouden met de gunstige gevolgen van een nieuwe investering voor de economieën van de ondersteunde gebieden. Volgens de Commissie kan het scheppen van arbeidsplaatsen worden gebruikt als een indicator dat een project bijdraagt tot de ontwikkeling van een gebied. Een kapitaalintensieve investering kan indirect arbeidsplaatsen scheppen in het betrokken ondersteunde gebied en in nabijgelegen ondersteunde gebieden, waarbij in dit verband onder het scheppen van arbeidsplaatsen wordt verstaan, arbeidsplaatsen die rechtstreeks door het project of door de rechtstreekse leveranciers en klanten worden geschapen.

| (116) | Het project zal bijdragen tot het indirect scheppen van arbeidsplaatsen op de volgende economische gebieden:








  Gebied van economische activiteit | Beweerde indirect geschapen arbeidsplaatsen | Intentie (37) | Te erkennen |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Grondstofproductie — soda | 24 | 24 | 24 |
| Grondstofproductie — zand | 10 | 8 | 8 |
| Grondstofproductie — dolomiet | 2 | 2 | 2 |
| Grondstofproductie — kalk | 2 | 2 | 2 |
| Grondstofproductie — glasscherven | 20 | 15 | 15 |
| Grondstoftransport — zand, kalk en soda | 29 | 29 | 29 |
| Grondstoftransport — overige | 8 | 8 | 8 |
| Transport floatglas | 81 | 81 | 81 |
| Verdere verwerking (kleine ondernemingen) | 30 | 6 | 6 |
| Exploitatie en onderhoud van de bevoorradingsinstallaties — stikstof, waterstof | 5 | — | 5 |
| Exploitatie en onderhoud van de bevoorradingsinstallaties — stroom, aardgas (gemeentebedrijven) | 3 | — | 3 |
| Afvalverwijdering | 12 | 12 | 12 |
| Verpakkingsproducenten | 28 | 28 | 28 |
| Service, vervangingsonderdelen, onderhoud, reparatie (machines, productie-installaties, kranen, pompen, verwarming, ventilatie, sanitaire uitrusting, elektronica, airconditioning, transport, voertuigen) | 60 | 60 | 60 |
| Permanente verfwerkzaamheden | 1 | — | 1 |
| Onderhoud/service van computers, communicatiemiddelen en industriële televisiesystemen | 8 | 8 | 8 |
| Schoonmaakdiensten | 5 | — | 5 |
| Reiniging/Verzorging van externe installaties, Winterdiensten | 6 | 5 | 5 |
| Bewaking/Veiligheid | 12 | 7 | 7 |
| Kantine | 2 | 2 | 2 |
| Toeleveranciers van vervangingsonderdelen en gebruiksgoederen | 10 | — | 0 |
| Totaal | 358 | 297 | 311 |

(116)

Het project zal bijdragen tot het indirect scheppen van arbeidsplaatsen op de volgende economische gebieden:

Gebied van economische activiteit

Beweerde indirect geschapen arbeidsplaatsen

Intentie (37)

Te erkennen

Grondstofproductie — soda

24

24

24

Grondstofproductie — zand

10

8

8

Grondstofproductie — dolomiet

2

2

2

Grondstofproductie — kalk

2

2

2

Grondstofproductie — glasscherven

20

15

15

Grondstoftransport — zand, kalk en soda

29

29

29

Grondstoftransport — overige

8

8

8

Transport floatglas

81

81

81

Verdere verwerking (kleine ondernemingen)

30

6

6

Exploitatie en onderhoud van de bevoorradingsinstallaties — stikstof, waterstof

5

—

5

Exploitatie en onderhoud van de bevoorradingsinstallaties — stroom, aardgas (gemeentebedrijven)

3

—

3

Afvalverwijdering

12

12

12

Verpakkingsproducenten

28

28

28

Service, vervangingsonderdelen, onderhoud, reparatie (machines, productie-installaties, kranen, pompen, verwarming, ventilatie, sanitaire uitrusting, elektronica, airconditioning, transport, voertuigen)

60

60

60

Permanente verfwerkzaamheden

1

—

1

Onderhoud/service van computers, communicatiemiddelen en industriële televisiesystemen

8

8

8

Schoonmaakdiensten

5

—

5

Reiniging/Verzorging van externe installaties, Winterdiensten

6

5

5

Bewaking/Veiligheid

12

7

7

Kantine

2

2

2

Toeleveranciers van vervangingsonderdelen en gebruiksgoederen

10

—

0

Totaal

358

297

311

| (117) | Voor de activiteiten waarvoor de gecontacteerde ondernemingen intentieverklaringen hebben afgelegd, erkent de Commissie de in deze intentieverklaringen opgenomen cijfers (in totaal 297 arbeidsplaatsen). |
| --- | --- |

(117)

Voor de activiteiten waarvoor de gecontacteerde ondernemingen intentieverklaringen hebben afgelegd, erkent de Commissie de in deze intentieverklaringen opgenomen cijfers (in totaal 297 arbeidsplaatsen).

| (118) | Voor 24 andere arbeidsplaatsen werden geen intentieverklaringen afgelegd. De door Duitsland gegeven verklaringen en cijfers voor deze arbeidsplaatsen lijken evenwel sluitend te zijn. Alleen voor de activiteit „toeleveranciers van vervangingsonderdelen en gebruiksgoederen” bestaat twijfel: de 10 hiervoor gesuggereerde arbeidsplaatsen lijken de Commissie te hoog gegrepen, omdat de levering van vervangingsonderdelen reeds grotendeels vervat lijkt te zijn in de 60 arbeidsplaatsen die vermeld zijn onder de post „service, vervangingsonderdelen, onderhoud, reparatie ...”. Derhalve erkent de Commissie slechts 14 van het totaal van 24 arbeidsplaatsen die niet door intentieverklaringen worden bevestigd, hetgeen neerkomt op een totaal van 311 erkende indirecte arbeidsplaatsen. |
| --- | --- |

(118)

Voor 24 andere arbeidsplaatsen werden geen intentieverklaringen afgelegd. De door Duitsland gegeven verklaringen en cijfers voor deze arbeidsplaatsen lijken evenwel sluitend te zijn. Alleen voor de activiteit „toeleveranciers van vervangingsonderdelen en gebruiksgoederen” bestaat twijfel: de 10 hiervoor gesuggereerde arbeidsplaatsen lijken de Commissie te hoog gegrepen, omdat de levering van vervangingsonderdelen reeds grotendeels vervat lijkt te zijn in de 60 arbeidsplaatsen die vermeld zijn onder de post „service, vervangingsonderdelen, onderhoud, reparatie ...”. Derhalve erkent de Commissie slechts 14 van het totaal van 24 arbeidsplaatsen die niet door intentieverklaringen worden bevestigd, hetgeen neerkomt op een totaal van 311 erkende indirecte arbeidsplaatsen.

| (119) | Rekening houdend met het bovenstaande komt de Commissie tot de conclusie dat, in vergelijking met de 186 direct geschapen arbeidsplaatsen, het aantal indirect gecreëerde arbeidsplaatsen sterk zal stijgen (meer dan 100 %). Overeenkomstig punt 3.10.3, onder i), van de MSK 1998, bedraagt de factor regionaal effect derhalve 1,5. |
| --- | --- |

(119)

Rekening houdend met het bovenstaande komt de Commissie tot de conclusie dat, in vergelijking met de 186 direct geschapen arbeidsplaatsen, het aantal indirect gecreëerde arbeidsplaatsen sterk zal stijgen (meer dan 100 %). Overeenkomstig punt 3.10.3, onder i), van de MSK 1998, bedraagt de factor regionaal effect derhalve 1,5.

6.4.4.   Toegestane maximale steunintensiteit

| (120) | Rekening houdend met bovenstaande uiteenzetting en op basis van de door Duitsland verstrekte cijfers is de formule, overeenkomstig de MSK 1998, voor de berekening van de maximale steunintensiteit voor dit project als volgt: 35 % bruto × 1,0 × 0,8 × 1,5 = 42 % bruto, begrensd door het regionaal steunplafond van 35 % bruto. |
| --- | --- |

(120)

Rekening houdend met bovenstaande uiteenzetting en op basis van de door Duitsland verstrekte cijfers is de formule, overeenkomstig de MSK 1998, voor de berekening van de maximale steunintensiteit voor dit project als volgt: 35 % bruto × 1,0 × 0,8 × 1,5 = 42 % bruto, begrensd door het regionaal steunplafond van 35 % bruto.

| (121) | De steunintensiteit van maximaal 35 % bruto van de in aanmerking komende investeringskosten, die Duitsland voornemens is aan e-glass toe te kennen, is derhalve verenigbaar met de maximale toelaatbare steunintensiteit die op basis van de MSK 1998 berekend werd. |
| --- | --- |

(121)

De steunintensiteit van maximaal 35 % bruto van de in aanmerking komende investeringskosten, die Duitsland voornemens is aan e-glass toe te kennen, is derhalve verenigbaar met de maximale toelaatbare steunintensiteit die op basis van de MSK 1998 berekend werd.

7.   CONCLUSIE

| (122) | De aangemelde steunintensiteit van maximaal 35 % bruto, die Duitsland voornemens is toe te kennen ten gunste van e-glass AG, voldoet aan de voorwaarden om als verenigbaar te worden beschouwd met de multisectorale kaderregeling betreffende regionale steun voor grote investeringsprojecten (1998), |
| --- | --- |

(122)

De aangemelde steunintensiteit van maximaal 35 % bruto, die Duitsland voornemens is toe te kennen ten gunste van e-glass AG, voldoet aan de voorwaarden om als verenigbaar te worden beschouwd met de multisectorale kaderregeling betreffende regionale steun voor grote investeringsprojecten (1998),

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De op 20 april 2004 in zaak N 611/03 gegeven beschikking wordt hierbij herroepen.

Artikel 2

De staatssteun van maximaal 35 % bruto van de in aanmerking komende kosten ten gunste van e-glass die Duitsland op 15 december 2003 bij de Commissie heeft aangemeld, is met de gemeenschappelijke markt verenigbaar in de zin van artikel 87, lid 3, onder a), van het EG-Verdrag.

Artikel 3

Deze beschikking is gericht tot de Bondsrepubliek Duitsland.

Gedaan te Brussel, 20 december 2006.

Voor de Commissie

Neelie KROES

Lid van de Commissie

---

(1)  PB L 83 van 27.3.1999, blz. 1. Verordening gewijzigd bij de Toetredingsakte van 2003.

1

(2)  PB C 220 van 8.9.2005, blz. 3.

2

(3)  PB C 107 van 7.4.1998, blz. 7.

3

(4)  Zie voetnoot 1.

4

(5)  [...] Bedrijfsgeheim.

5

(6)  Voor meer details, zie hoofdstuk 3.1.

6

(7)  Op bepaalde plaatsen in deze tekst werd vertrouwelijke informatie weggelaten; het weggelaten gedeelte wordt aangegeven met vierkante haken.

7

(8)  Besluit van de Commissie van 2 april 2003 in steunzaak N 641/02 betreffende de Duitse regionalesteunkaart (PB C 186 van 6.8.2003, blz. 18).

8

(9)  Volgens de studie „Pilkington and the flat glass industry 2003”, die gepubliceerd werd door een van de grootste floatglasproducenten, Pilkington plc, werd in 2002 wereldwijd circa 35 miljoen ton vlakglas geproduceerd, waarvan ongeveer 29 miljoen ton floatglas.

9

(10)  Besluit van de Commissie van 1.10.2003 in steunzaak N 642/02 (SG (2000) D/232040 van 2.10.2003).

10

(11)  Besluit van de Commissie van 9.12.1998 in steunzaak N 702/97 (SG (1998) D/12428 van 31.12.1998), van 28.2.2001 in steunzaak C 72/1998 (SG (2001) D/286551 van 2.3.2001) en van 10.12.2003 in steunzaak N 336/03 (SG (2003) D/233359 van 11.12.2003).

11

(12)  Programm für unmittelbare Bürgschaften des Bundes und der Länder in den neuen Bundesländern und Berlin Ost, N 297/91, SG (91) D/1344 van 15.7.1991, E 24/1995, SG (96) D/5500 van 18.6.1996 en SG (98) D/54570 van 11.11.1998.

12

(13)  Alle door de Commissie goedgekeurde Duitse steunregelingen bevatten een bepaling volgens welke minstens 25 % van de totale subsidiabele kosten geen steunelement mogen inhouden.

13

(14)  Deze concurrent verzocht in zijn reactie om anonimiteit.

14

(15)  PB C 70 van 19.3.2002, blz. 8.

15

(16)  PB C 74 van 10.3.1998, blz. 9.

16

(17)  Zie notulen van de 255e bijeenkomst van het GA-subcomité.

17

(18)  Zie Beschikking 94/359/EG in fusiezaak Pilkington-Techint/SIV, overweging 11 (PB L 158 van 25.6.1994, blz. 24) en de beschikking van 7 augustus 1998 in fusiezaak Glaverbel/PPG, overwegingen 7 tot en met 12 (PB C 282 van 11.9.1998, blz. 2).

18

Pilkington-Techint/SIV

Glaverbel/PPG

(19)  Zie voetnoot 18: Beschikking 94/359/EG, overweging 13, en de beschikking in fusiezaak Glaverbel/PPG, overweging 7.

19

Glaverbel/PPG

(20)  De redenen daarvoor zijn uiteengezet in punt 3.2.

20

(21)  Volgens de studie Pilkington and the flat glass industry 2003 bedragen de transportkosten over het algemeen 10 % van de totale kosten.

21

Pilkington and the flat glass industry 2003

(22)  De Commissie kwam in de volgende beschikkingen tot dezelfde conclusie: fusiecontrolezaak Pilkington-Techint/SIV (zie voetnoot 18), overweging 16; staatssteunzaak Sangalli Manefredonia Vetro (beschikking van 26 juli 1999, PB L 137/1 van 8.6.2000, blz. 1), overweging 32 en volgende; staatssteunzaak Pilkington/Interpane (beschikking van 26.7.2000 in zaak N 291/00, SG(2000) D/106264 van 17.8.2000), punt 4.4.2; staatssteunzaak Glaverbel Kavala (nr. N 553/99 van 26 juli 2000, SG(2000) D/106281 van 17.8.2000), overweging 58.

22

Pilkington-Techint/SIV

Sangalli Manefredonia Vetro

Pilkington/Interpane

Glaverbel Kavala

(23)  De Europese vereniging van vlakglasproducenten GEP-VP (Groupement Européen des Producteurs de Verre Plat) gaat uit van een effectieve maximale capaciteit van 90 % van de maximale smeltcapaciteit.

23

Groupement Européen des Producteurs de Verre Plat

(24)  De Commissie kwam tot een soortgelijke conclusie in deel 4.4.3. van haar beschikking betreffende staatssteunzaak Pilkington/Interpane, en in overweging 51 van haar beschikking betreffende staatssteunzaak Glaverbel Kavala — zie voetnoot 21.

24

Pilkington/Interpane,

Glaverbel Kavala —

(25)  Bron: CPIV (Comité Permanent des Industries du Verre de l'Union Européenne).

25

(26)  Bron: Intra-EU-handelsstatistieken van Eurostat/Comext.

26

(27)  Voor de vergelijking gebruikt de Commissie het groeipercentage van de markt voor onbewerkt floatglas in termen van waarde, omdat de vergelijkingsgrondslag (de ontwikkeling van de fabrieksnijverheid als geheel, gemeten wordt in termen van volume, waarvan de waarde bepaald wordt door de relevante prijzen van de individuele producten, d.w.z. dat het groeiritme conceptueel gebaseerd is op waardecijfers.

27

(28)  Volgens ramingen in de studies Pilkington and the flat glass industry van 2002 en 2003 was 90 %, respectievelijk 91 % van de totale Europese capaciteit In 2002, respectievelijk 2003, toe te schrijven aan vijf ondernemingen (Saint-Gobain, Pilkington, Asahi (Glaverbel), Guardian en Sisecam).

28

Pilkington and the flat glass industr

(29)  Studie Pilkington and the flat glass industry van 2002 en 2003. Voor eerdere jaren zijn er geen cijfers beschikbaar.

29

Pilkington and the flat glass industry

(30)  Dit onderscheid is in overeenstemming met de omschrijving van de relevante markt in de staatssteunbeschikking van 17 augustus 2000 in de zaak Pilkington/Interpane (N 291/00).

30

(31)  De Commissie ontving afschriften van facturen waarop de leveringplaats van het in de EER bewerkte glas aangegeven was.

31

(32)  Concurrenten van e-glass vermeldden in hun commentaar transportafstanden van 250 km tot 300 km.

32

(33)  Voor Ierland, Griekenland, Oostenrijk, Luxemburg, IJsland en Noorwegen zijn er geen gegevens beschikbaar.

33

(34)  Comité Permanent des Industries Du Verre de L'Union Européenne.

34

(35)  De positieve ontwikkeling van de markt voor veiligheidsglas (ESG en VSG) en voor gelaagd glas voor de bouwsector kan door verschillende factoren worden verklaard. In het bijzonder zijn nieuwe vormen van architectuur (bijvoorbeeld façades uit glas) maar ook energiebesparingsprogramma's, belangrijke factoren.

35

(36)  Duitsland heeft bevestigd dat het marktaandeel van e-glass en haar aandeelhouders op geen enkele van de relevante markten meer dan 40 % bedraagt. Derhalve is punt 3.6 van de MSK 1998 niet van toepassing.

36

(37)  Er bestaan intentieverklaringen (Letter of Intent) van de gecontacteerde ondernemingen, waarin het aantal verwachte geschapen langdurige arbeidsplaatsen wordt aangegeven.

37

---