# Επίσημη Εφημερίδα C 440/6 Δε

| | ISSN 1977-0901 |
| --- | --- |
| Επίσημη Εφημερίδα
  της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440 |
| | |
| Έκδοση στην ελληνική γλώσσα | Ανακοινώσεις και Πληροφορίες | 61ό έτος6 Δεκεμβρίου 2018 |

ISSN 1977-0901

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

61ό έτος6 Δεκεμβρίου 2018

---

| Περιεχόμενα | Σελίδα |
| --- | --- |
| | I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις |
| | ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 537η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ της 19ης και 20ής Σεπτεμβρίου 2018 |
| 2018/C 440/01 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Τεχνητή νοημοσύνη: πρόβλεψη του αντικτύπου της στην εργασία προκειμένου να διασφαλιστεί μια δίκαιη μετάβαση (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 1 |
| 2018/C 440/02 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Εμπιστοσύνη, ιδιωτικότητα και ασφάλεια των καταναλωτών και των επιχειρήσεων στο Διαδίκτυο των πραγμάτων (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 8 |
| 2018/C 440/03 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Δείκτες που ανταποκρίνονται καλύτερα στην αξιολόγηση των ΣΒΑ και η συμβολή της κοινωνίας των πολιτών (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 14 |
| 2018/C 440/04 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η συμβολή των αγροτικών περιοχών της Ευρώπης στο ευρωπαϊκό έτος Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2018 για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας και της αστικής/αγροτικής συνοχής (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 22 |
| 2018/C 440/05 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ο αντίκτυπος της επικουρικότητας και του κανονιστικού υπερθεματισμού στην οικονομία και την απασχόληση (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αίτησης της Αυστριακής Προεδρίας) | 28 |
| 2018/C 440/06 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ψηφιακό χάσμα μεταξύ των φύλων (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου) | 37 |
| 2018/C 440/07 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η βιοοικονομία — συμβολή στην υλοποίηση των στόχων της ΕΕ σε θέματα κλίματος και ενέργειας, καθώς και των στόχων της βιώσιμης ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (διερευνητική γνωμοδότηση) | 45 |

Περιεχόμενα

Σελίδα

I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

537η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ της 19ης και 20ής Σεπτεμβρίου 2018

2018/C 440/01

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Τεχνητή νοημοσύνη: πρόβλεψη του αντικτύπου της στην εργασία προκειμένου να διασφαλιστεί μια δίκαιη μετάβαση (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

1

2018/C 440/02

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Εμπιστοσύνη, ιδιωτικότητα και ασφάλεια των καταναλωτών και των επιχειρήσεων στο Διαδίκτυο των πραγμάτων (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

8

2018/C 440/03

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Δείκτες που ανταποκρίνονται καλύτερα στην αξιολόγηση των ΣΒΑ και η συμβολή της κοινωνίας των πολιτών (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

14

2018/C 440/04

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η συμβολή των αγροτικών περιοχών της Ευρώπης στο ευρωπαϊκό έτος Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2018 για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας και της αστικής/αγροτικής συνοχής (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

22

2018/C 440/05

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ο αντίκτυπος της επικουρικότητας και του κανονιστικού υπερθεματισμού στην οικονομία και την απασχόληση (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αίτησης της Αυστριακής Προεδρίας)

28

2018/C 440/06

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ψηφιακό χάσμα μεταξύ των φύλων (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου)

37

2018/C 440/07

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η βιοοικονομία — συμβολή στην υλοποίηση των στόχων της ΕΕ σε θέματα κλίματος και ενέργειας, καθώς και των στόχων της βιώσιμης ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (διερευνητική γνωμοδότηση)

45

---

| | III   Προπαρασκευαστικές πράξεις |
| --- | --- |
| | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |
| | 537η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ της 19ης και 20ής Σεπτεμβρίου 2018 |
| 2018/C 440/08 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Τεχνητή νοημοσύνη για την Ευρώπη[COM(2018) 237 final] | 51 |
| 2018/C 440/09 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με τη διευκόλυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού του τομέα της υγείας και της περίθαλψης στην ψηφιακή ενιαία αγορά, την ισχυροποίηση των πολιτών και την ανάπτυξη μιας υγιέστερης κοινωνίας[COM(2018) 233 final] | 57 |
| 2018/C 440/10 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα: α) Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις αντιπροσωπευτικές αγωγές για την προστασία των συλλογικών συμφερόντων των καταναλωτών και με την κατάργηση της οδηγίας 2009/22/ΕΚ[COM(2018) 184 final — 2018/0089 (COD)] και β) Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 1993, της οδηγίας 98/6/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της οδηγίας 2005/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και της οδηγίας 2011/83/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά την καλύτερη επιβολή και τον εκσυγχρονισμό των κανόνων της ΕΕ για την προστασία των καταναλωτών[COM(2018) 185 final — 2018/0090 (COD)] | 66 |
| 2018/C 440/11 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ένα ανανεωμένο ευρωπαϊκό θεματολόγιο για την έρευνα και την καινοτομία — Η ευκαιρία της Ευρώπης να διαμορφώσει το μέλλον της(Συμβολή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην άτυπη σύνοδο των ηγετών της ΕΕ της 16ης Μαΐου 2018 στη Σόφια με θέμα την καινοτομία)
  [COM(2018) 306 final] | 73 |
| 2018/C 440/12 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 596/2014 και (ΕΕ) 2017/1129 όσον αφορά την προώθηση της χρήσης των αγορών ανάπτυξης ΜΜΕ[COM(2018) 331 final — 2018/0165 (COD)] | 79 |
| 2018/C 440/13 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2009/103/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Σεπτεμβρίου 2009, σχετικά με την ασφάλιση της αστικής ευθύνης που προκύπτει από την κυκλοφορία αυτοκινήτων οχημάτων και τον έλεγχο της υποχρεώσεως προς ασφάλιση της ευθύνης αυτής[COM(2018) 336 final — 2018/0168 (COD)] | 85 |
| 2018/C 440/14 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις απαιτήσεις έγκρισης τύπου των μηχανοκίνητων οχημάτων και των ρυμουλκουμένων τους και των συστημάτων, κατασκευαστικών στοιχείων και χωριστών τεχνικών μονάδων που προορίζονται για τα οχήματα αυτά όσον αφορά τη γενική τους ασφάλεια και την προστασία των επιβατών των οχημάτων και του ευάλωτου χρήστη της οδού, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2018/... και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 78/2009, (ΕΚ) αριθ. 79/2009 και (ΕΚ) αριθ. 661/2009[COM(2018) 286 final — 2018/0145 (COD)] | 90 |
| 2018/C 440/15 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη συμπλήρωση της νομοθεσίας περί εγκρίσεως τύπου της ΕΕ όσον αφορά την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ένωση[COM(2018) 397 final — 2018/0220 (COD)] | 95 |
| 2018/C 440/16 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 469/2009 περί του συμπληρωματικού πιστοποιητικού προστασίας για τα φάρμακαCOM(2018) 317 final — 2018/0161(COD)] | 100 |
| 2018/C 440/17 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση και τη διόρθωση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 167/2013 για την έγκριση και την εποπτεία της αγοράς γεωργικών και δασικών οχημάτων[COM(2018) 289 final — 2018/0142 (COD)] | 104 |
| 2018/C 440/18 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα: Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών. Ένας σύγχρονος προϋπολογισμός για μια Ένωση που προστατεύει, ενδυναμώνει και υπερασπίζεται τους πολίτες της. Πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2021-2027[COM(2018) 321 final], Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τον καθορισμό του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για την περίοδο 2021-2027[COM(2018) 322 final/2 — 2018/0166 (APP)], Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για το σύστημα των ιδίων πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης[COM(2018) 325 final — 2018/0135 (CNS)], Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τις μεθόδους και τη διαδικασία απόδοσης των ιδίων πόρων που βασίζονται στην κοινή ενοποιημένη βάση φορολογίας εταιρειών, στο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στα απορρίμματα πλαστικών συσκευασιών που δεν ανακυκλώνονται, και για τα μέτρα αντιμετώπισης των ταμειακών αναγκών[COM(2018) 326 final — 2018/0131 (NLE)], «Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση εκτελεστικών μέτρων για το σύστημα των ιδίων πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης [COM(2018) 327 final — 2018/0132 (APP)], και Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1553/89 του Συμβουλίου της 29ης Μαΐου 1989 για το ομοιόμορφο οριστικό καθεστώς είσπραξης των ιδίων πόρων που προέρχονται από τον φόρο επί της προστιθέμενης αξίας[COM(2018) 328 final — 2018/0133 (NLE)] | 106 |
| 2018/C 440/19 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις ειδικές διατάξεις που διέπουν τον στόχο Ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία (Interreg) ο οποίος υποστηρίζεται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και τους μηχανισμούς εξωτερικής χρηματοδότησης[COM (2018) 374 final — 2018/0199 (COD)] | 116 |
| 2018/C 440/20 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση μηχανισμού αντιμετώπισης νομικών και διοικητικών εμποδίων σε διασυνοριακό πλαίσιο[COM(2018) 373 final — 2018/0198 (COD)] | 124 |
| 2018/C 440/21 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ίδρυση Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας[COM(2018) 131 final — 2018/0064 (COD)] | 128 |
| 2018/C 440/22 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία για τους εργαζομένους και τους αυτοαπασχολούμενους[COM(2018) 132 final] | 135 |
| 2018/C 440/23 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — Προσαρμογή της κοινής πολιτικής για τις θεωρήσεις στις νέες προκλήσεις[COM(2018) 251 — final] και Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 810/2009 για τη θέσπιση κοινοτικού κώδικα θεωρήσεων (κώδικας θεωρήσεων)[COM(2018) 252 final — 2018/0061 (COD)] | 142 |
| 2018/C 440/24 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2004/37/ΕΚ σχετικά με την προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε καρκινογόνους ή μεταλλαξιογόνους παράγοντες κατά την εργασία[COM(2018) 171 final — 2018/0081 (COD)] | 145 |
| 2018/C 440/25 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την ενίσχυση της συνεργασίας για την καταπολέμηση των νόσων που προλαμβάνονται με εμβολιασμό[COM(2018) 244 final — SWD(2018) 149 final] | 150 |
| 2018/C 440/26 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 767/2008, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 810/2009, του κανονισμού (ΕΕ) 2017/2226, του κανονισμού (ΕΕ) 2016/399, του κανονισμού (ΕΕ) 2018/... (κανονισμός για τη διαλειτουργικότητα) και της απόφασης 2004/512/ΕΚ, και για την κατάργηση της απόφασης 2008/633/ΔΕΥ του Συμβουλίου[COM(2018) 302 final] | 154 |
| 2018/C 440/27 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη διαφάνεια και τη βιωσιμότητα της αξιολόγησης κινδύνου στην αλυσίδα τροφίμων στην ΕΕ και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 178/2002 (σχετικά με τη γενική νομοθεσία για τα τρόφιμα), της οδηγίας 2001/18/ΕΚ (για τη σκόπιμη ελευθέρωση ΓΤΟ στο περιβάλλον), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 (για τα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα και ζωοτροφές), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1831/2003 (για τις πρόσθετες ύλες στις ζωοτροφές), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2065/2003 (για τα αρτύματα καπνιστών τροφίμων), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1935/2004 (σχετικά με τα υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1331/2008 (για την ενιαία διαδικασία έγκρισης για τα πρόσθετα τροφίμων, τα ένζυμα τροφίμων και τις αρωματικές ύλες τροφίμων), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1107/2009 (σχετικά με τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα) και του κανονισμού (ΕΕ) 2015/2283 (σχετικά με τα νέα τρόφιμα)[COM(2018) 179 final — 2018/0088 (COD)] | 158 |
| 2018/C 440/28 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές στις σχέσεις μεταξύ επιχειρήσεων στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων[COM(2018) 173 final] | 165 |
| 2018/C 440/29 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση πολυετούς σχεδίου για τα αποθέματα ιχθύων στα Δυτικά Ύδατα και στα παρακείμενα ύδατα, και τις αλιευτικές δραστηριότητες εκμετάλλευσης των εν λόγω αποθεμάτων, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1139 για τη θέσπιση πολυετούς σχεδίου για τη Βαλτική Θάλασσα και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 811/2004, (ΕΚ) αριθ. 2166/2005, (ΕΚ) αριθ. 388/2006, (ΕΚ) αριθ. 509/2007 και (ΕΚ) αριθ. 1300/2008[COM(2018) 149 final — 2018/0074 (COD)] | 171 |
| 2018/C 440/30 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με πολυετές σχέδιο αποκατάστασης για τον ξιφία της Μεσογείου και την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 1967/2006 και (ΕΕ) 2017/2107[COM(2018) 229 final — 2018/0109 (COD)] | 174 |
| 2018/C 440/31 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την προώθηση της δίκαιης μεταχείρισης και της διαφάνειας για τους επιχειρηματικούς χρήστες επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης[COM(2018) 238 final — 2018/0112 (COD)] | 177 |
| 2018/C 440/32 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης στο διαδίκτυο: μια Ευρωπαϊκή Προσέγγιση[COM(2018) 236 final] | 183 |
| 2018/C 440/33 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη σύσταση της διευκόλυνσης Συνδέοντας την Ευρώπη και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1316/2013 και (ΕΕ) αριθ. 283/2014[COM(2018) 438 final — 2018/0228 (COD)] | 191 |
| 2018/C 440/34 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί προγράμματος ανταλλαγών, συνδρομής και κατάρτισης για την προστασία του ευρώ από την παραχάραξη και την κιβδηλεία για την περίοδο 2021-2027 (πρόγραμμα Pericles IV)[COM(2018) 369 final — 2018/0194(CNS)] | 199 |

III   Προπαρασκευαστικές πράξεις

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

537η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ της 19ης και 20ής Σεπτεμβρίου 2018

2018/C 440/08

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Τεχνητή νοημοσύνη για την Ευρώπη[COM(2018) 237 final]

[COM(2018) 237 final]

51

2018/C 440/09

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με τη διευκόλυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού του τομέα της υγείας και της περίθαλψης στην ψηφιακή ενιαία αγορά, την ισχυροποίηση των πολιτών και την ανάπτυξη μιας υγιέστερης κοινωνίας[COM(2018) 233 final]

[COM(2018) 233 final]

57

2018/C 440/10

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα: α) Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις αντιπροσωπευτικές αγωγές για την προστασία των συλλογικών συμφερόντων των καταναλωτών και με την κατάργηση της οδηγίας 2009/22/ΕΚ[COM(2018) 184 final — 2018/0089 (COD)] και β) Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 1993, της οδηγίας 98/6/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της οδηγίας 2005/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και της οδηγίας 2011/83/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά την καλύτερη επιβολή και τον εκσυγχρονισμό των κανόνων της ΕΕ για την προστασία των καταναλωτών[COM(2018) 185 final — 2018/0090 (COD)]

[COM(2018) 184 final — 2018/0089 (COD)]

[COM(2018) 185 final — 2018/0090 (COD)]

66

2018/C 440/11

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ένα ανανεωμένο ευρωπαϊκό θεματολόγιο για την έρευνα και την καινοτομία — Η ευκαιρία της Ευρώπης να διαμορφώσει το μέλλον της(Συμβολή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην άτυπη σύνοδο των ηγετών της ΕΕ της 16ης Μαΐου 2018 στη Σόφια με θέμα την καινοτομία)
  [COM(2018) 306 final]

(Συμβολή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην άτυπη σύνοδο των ηγετών της ΕΕ της 16ης Μαΐου 2018 στη Σόφια με θέμα την καινοτομία)

[COM(2018) 306 final]

73

2018/C 440/12

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 596/2014 και (ΕΕ) 2017/1129 όσον αφορά την προώθηση της χρήσης των αγορών ανάπτυξης ΜΜΕ[COM(2018) 331 final — 2018/0165 (COD)]

[COM(2018) 331 final — 2018/0165 (COD)]

79

2018/C 440/13

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2009/103/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Σεπτεμβρίου 2009, σχετικά με την ασφάλιση της αστικής ευθύνης που προκύπτει από την κυκλοφορία αυτοκινήτων οχημάτων και τον έλεγχο της υποχρεώσεως προς ασφάλιση της ευθύνης αυτής[COM(2018) 336 final — 2018/0168 (COD)]

[COM(2018) 336 final — 2018/0168 (COD)]

85

2018/C 440/14

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις απαιτήσεις έγκρισης τύπου των μηχανοκίνητων οχημάτων και των ρυμουλκουμένων τους και των συστημάτων, κατασκευαστικών στοιχείων και χωριστών τεχνικών μονάδων που προορίζονται για τα οχήματα αυτά όσον αφορά τη γενική τους ασφάλεια και την προστασία των επιβατών των οχημάτων και του ευάλωτου χρήστη της οδού, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2018/... και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 78/2009, (ΕΚ) αριθ. 79/2009 και (ΕΚ) αριθ. 661/2009[COM(2018) 286 final — 2018/0145 (COD)]

[COM(2018) 286 final — 2018/0145 (COD)]

90

2018/C 440/15

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη συμπλήρωση της νομοθεσίας περί εγκρίσεως τύπου της ΕΕ όσον αφορά την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ένωση[COM(2018) 397 final — 2018/0220 (COD)]

[COM(2018) 397 final — 2018/0220 (COD)]

95

2018/C 440/16

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 469/2009 περί του συμπληρωματικού πιστοποιητικού προστασίας για τα φάρμακαCOM(2018) 317 final — 2018/0161(COD)]

COM(2018) 317 final — 2018/0161(COD)]

100

2018/C 440/17

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση και τη διόρθωση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 167/2013 για την έγκριση και την εποπτεία της αγοράς γεωργικών και δασικών οχημάτων[COM(2018) 289 final — 2018/0142 (COD)]

[COM(2018) 289 final — 2018/0142 (COD)]

104

2018/C 440/18

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα: Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών. Ένας σύγχρονος προϋπολογισμός για μια Ένωση που προστατεύει, ενδυναμώνει και υπερασπίζεται τους πολίτες της. Πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2021-2027[COM(2018) 321 final], Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τον καθορισμό του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για την περίοδο 2021-2027[COM(2018) 322 final/2 — 2018/0166 (APP)], Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για το σύστημα των ιδίων πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης[COM(2018) 325 final — 2018/0135 (CNS)], Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τις μεθόδους και τη διαδικασία απόδοσης των ιδίων πόρων που βασίζονται στην κοινή ενοποιημένη βάση φορολογίας εταιρειών, στο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στα απορρίμματα πλαστικών συσκευασιών που δεν ανακυκλώνονται, και για τα μέτρα αντιμετώπισης των ταμειακών αναγκών[COM(2018) 326 final — 2018/0131 (NLE)], «Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση εκτελεστικών μέτρων για το σύστημα των ιδίων πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης [COM(2018) 327 final — 2018/0132 (APP)], και Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1553/89 του Συμβουλίου της 29ης Μαΐου 1989 για το ομοιόμορφο οριστικό καθεστώς είσπραξης των ιδίων πόρων που προέρχονται από τον φόρο επί της προστιθέμενης αξίας[COM(2018) 328 final — 2018/0133 (NLE)]

[COM(2018) 321 final]

[COM(2018) 322 final/2 — 2018/0166 (APP)]

[COM(2018) 325 final — 2018/0135 (CNS)]

[COM(2018) 326 final — 2018/0131 (NLE)]

[COM(2018) 327 final — 2018/0132 (APP)]

[COM(2018) 328 final — 2018/0133 (NLE)]

106

2018/C 440/19

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις ειδικές διατάξεις που διέπουν τον στόχο Ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία (Interreg) ο οποίος υποστηρίζεται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και τους μηχανισμούς εξωτερικής χρηματοδότησης[COM (2018) 374 final — 2018/0199 (COD)]

[COM (2018) 374 final — 2018/0199 (COD)]

116

2018/C 440/20

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση μηχανισμού αντιμετώπισης νομικών και διοικητικών εμποδίων σε διασυνοριακό πλαίσιο[COM(2018) 373 final — 2018/0198 (COD)]

[COM(2018) 373 final — 2018/0198 (COD)]

124

2018/C 440/21

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ίδρυση Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας[COM(2018) 131 final — 2018/0064 (COD)]

[COM(2018) 131 final — 2018/0064 (COD)]

128

2018/C 440/22

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία για τους εργαζομένους και τους αυτοαπασχολούμενους[COM(2018) 132 final]

[COM(2018) 132 final]

135

2018/C 440/23

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — Προσαρμογή της κοινής πολιτικής για τις θεωρήσεις στις νέες προκλήσεις[COM(2018) 251 — final] και Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 810/2009 για τη θέσπιση κοινοτικού κώδικα θεωρήσεων (κώδικας θεωρήσεων)[COM(2018) 252 final — 2018/0061 (COD)]

[COM(2018) 251 — final]

[COM(2018) 252 final — 2018/0061 (COD)]

142

2018/C 440/24

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2004/37/ΕΚ σχετικά με την προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε καρκινογόνους ή μεταλλαξιογόνους παράγοντες κατά την εργασία[COM(2018) 171 final — 2018/0081 (COD)]

[COM(2018) 171 final — 2018/0081 (COD)]

145

2018/C 440/25

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την ενίσχυση της συνεργασίας για την καταπολέμηση των νόσων που προλαμβάνονται με εμβολιασμό[COM(2018) 244 final — SWD(2018) 149 final]

[COM(2018) 244 final — SWD(2018) 149 final]

150

2018/C 440/26

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 767/2008, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 810/2009, του κανονισμού (ΕΕ) 2017/2226, του κανονισμού (ΕΕ) 2016/399, του κανονισμού (ΕΕ) 2018/... (κανονισμός για τη διαλειτουργικότητα) και της απόφασης 2004/512/ΕΚ, και για την κατάργηση της απόφασης 2008/633/ΔΕΥ του Συμβουλίου[COM(2018) 302 final]

[COM(2018) 302 final]

154

2018/C 440/27

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη διαφάνεια και τη βιωσιμότητα της αξιολόγησης κινδύνου στην αλυσίδα τροφίμων στην ΕΕ και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 178/2002 (σχετικά με τη γενική νομοθεσία για τα τρόφιμα), της οδηγίας 2001/18/ΕΚ (για τη σκόπιμη ελευθέρωση ΓΤΟ στο περιβάλλον), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 (για τα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα και ζωοτροφές), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1831/2003 (για τις πρόσθετες ύλες στις ζωοτροφές), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2065/2003 (για τα αρτύματα καπνιστών τροφίμων), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1935/2004 (σχετικά με τα υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1331/2008 (για την ενιαία διαδικασία έγκρισης για τα πρόσθετα τροφίμων, τα ένζυμα τροφίμων και τις αρωματικές ύλες τροφίμων), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1107/2009 (σχετικά με τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα) και του κανονισμού (ΕΕ) 2015/2283 (σχετικά με τα νέα τρόφιμα)[COM(2018) 179 final — 2018/0088 (COD)]

[COM(2018) 179 final — 2018/0088 (COD)]

158

2018/C 440/28

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές στις σχέσεις μεταξύ επιχειρήσεων στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων[COM(2018) 173 final]

[COM(2018) 173 final]

165

2018/C 440/29

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση πολυετούς σχεδίου για τα αποθέματα ιχθύων στα Δυτικά Ύδατα και στα παρακείμενα ύδατα, και τις αλιευτικές δραστηριότητες εκμετάλλευσης των εν λόγω αποθεμάτων, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1139 για τη θέσπιση πολυετούς σχεδίου για τη Βαλτική Θάλασσα και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 811/2004, (ΕΚ) αριθ. 2166/2005, (ΕΚ) αριθ. 388/2006, (ΕΚ) αριθ. 509/2007 και (ΕΚ) αριθ. 1300/2008[COM(2018) 149 final — 2018/0074 (COD)]

[COM(2018) 149 final — 2018/0074 (COD)]

171

2018/C 440/30

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με πολυετές σχέδιο αποκατάστασης για τον ξιφία της Μεσογείου και την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 1967/2006 και (ΕΕ) 2017/2107[COM(2018) 229 final — 2018/0109 (COD)]

[COM(2018) 229 final — 2018/0109 (COD)]

174

2018/C 440/31

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την προώθηση της δίκαιης μεταχείρισης και της διαφάνειας για τους επιχειρηματικούς χρήστες επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης[COM(2018) 238 final — 2018/0112 (COD)]

[COM(2018) 238 final — 2018/0112 (COD)]

177

2018/C 440/32

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης στο διαδίκτυο: μια Ευρωπαϊκή Προσέγγιση[COM(2018) 236 final]

[COM(2018) 236 final]

183

2018/C 440/33

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη σύσταση της διευκόλυνσης Συνδέοντας την Ευρώπη και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1316/2013 και (ΕΕ) αριθ. 283/2014[COM(2018) 438 final — 2018/0228 (COD)]

[COM(2018) 438 final — 2018/0228 (COD)]

191

2018/C 440/34

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί προγράμματος ανταλλαγών, συνδρομής και κατάρτισης για την προστασία του ευρώ από την παραχάραξη και την κιβδηλεία για την περίοδο 2021-2027 (πρόγραμμα Pericles IV)[COM(2018) 369 final — 2018/0194(CNS)]

[COM(2018) 369 final — 2018/0194(CNS)]

199

---

| EL | |
| --- | --- |

EL

---

I Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

537η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ της 19ης και 20ής Σεπτεμβρίου 2018

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/1 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/1

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Τεχνητή νοημοσύνη: πρόβλεψη του αντικτύπου της στην εργασία προκειμένου να διασφαλιστεί μια δίκαιη μετάβαση»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2018/C 440/01)

| Εισηγήτρια: | η κ. Franca SALIS-MADINIER |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ. Franca SALIS-MADINIER

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 15.2.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 29 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 4.9.2018 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας υπ’ αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 183/1/2 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

15.2.2018

Νομική βάση

Άρθρο 29 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

4.9.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας υπ’ αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

183/1/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η τεχνητή νοημοσύνη και η ρομποτική θα διευρύνουν και θα ενισχύσουν τις συνέπειες της ψηφιοποίησης της οικονομίας στις αγορές εργασίας (1). Η τεχνική πρόοδος επηρεάζει ανέκαθεν την εργασία και την απασχόληση, απαιτώντας νέες μορφές κοινωνικής και κοινωνιακής υποστήριξης. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) είναι πεπεισμένη ότι η τεχνολογική ανάπτυξη μπορεί να συμβάλει στην οικονομική και κοινωνική πρόοδο. Εκτιμά όμως ότι θα ήταν λάθος να αγνοηθούν οι συνολικές επιπτώσεις της στην κοινωνία. Στον κόσμο της εργασίας η τεχνητή νοημοσύνη θα επεκτείνει και θα ενισχύσει την εμβέλεια της αυτοματοποίησης των θέσεων εργασίας (2). Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ΕΟΚΕ επιθυμεί να συμβάλει στην προετοιμασία των κοινωνικών μετασχηματισμών που θα συνοδεύουν την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και της ρομποτικής, με την ενίσχυση και την ανανέωση του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να υπογραμμίσει τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης και των εφαρμογών της, ιδίως στους τομείς της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, της ασφάλειας στις μεταφορές και την ενέργεια, της καταπολέμησης της κλιματικής αλλαγής, της πρόληψης των απειλών στον κυβερνοχώρο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), οι κυβερνήσεις και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών πρέπει να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην πλήρη αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων που μπορεί να έχει η τεχνητή νοημοσύνη ιδίως για άτομα με αναπηρίες ή μειωμένη κινητικότητα, καθώς και για τους ηλικιωμένους και τους χρόνιους άρρωστους. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Ωστόσο, η ΕΕ δεν διαθέτει στοιχεία σχετικά με την ψηφιακή οικονομία και τον κοινωνικό μετασχηματισμό που προκύπτει από αυτήν. Η ΕΟΚΕ συνιστά τη βελτίωση των στατιστικών εργαλείων και της έρευνας, ιδίως όσον αφορά την τεχνητή νοημοσύνη, τη χρήση βιομηχανικών ρομπότ και ρομπότ παροχής υπηρεσιών, το διαδίκτυο των πραγμάτων, καθώς και τα νέα οικονομικά μοντέλα (οικονομία των πλατφορμών, νέες μορφές απασχόλησης και εργασίας). |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προωθήσει και να υποστηρίξει την εκπόνηση μελετών σε επίπεδο ευρωπαϊκών επιτροπών κλαδικού κοινωνικού διαλόγου σχετικά με τις επιπτώσεις ανά κλάδο της τεχνητής νοημοσύνης και της ρομποτικής και, ευρύτερα, της ψηφιοποίησης της οικονομίας. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Είναι γενικά αποδεκτό ότι η τεχνητή νοημοσύνη και η ρομποτική θα μετατοπίσουν και θα μετασχηματίσουν θέσεις εργασίες, θα καταργήσουν κάποιες και θα δημιουργήσουν άλλες. Η ΕΕ πρέπει να διασφαλίσει σε κάθε περίπτωση ότι όλοι οι εργαζόμενοι, είτε μισθωτοί είτε αυτοαπασχολούμενοι ή ψευδοαυτοαπασχολούμενοι, θα έχουν πρόσβαση στην κοινωνική πρόνοια, σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η Επιτροπή έχει προτείνει την ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση προκειμένου να ωφεληθούν ιδίως οι εργαζόμενοι που απολύονται και οι αυτοαπασχολούμενοι, των οποίων η δραστηριότητα έπαυσε λόγω της ψηφιοποίησης της οικονομίας (3). Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αυτό θα αποτελούσε ένα βήμα προς τη δημιουργία ενός πραγματικού Ευρωπαϊκού Ταμείου Μετάβασης που θα συμβάλει στην κοινωνικά υπεύθυνη διαχείριση του ψηφιακού μετασχηματισμού. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ συνιστά την εφαρμογή και την ενίσχυση των αρχών, των δεσμεύσεων και των υποχρεώσεων που απορρέουν από τα υφιστάμενα κείμενα τα οποία έχουν εγκριθεί από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, καθώς και από τους κοινωνικούς εταίρους, όσον αφορά την ενημέρωση και τη διαβούλευση των εργαζομένων (4), ιδίως κατά την εισαγωγή νέων τεχνολογιών όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η ρομποτική. Η ΕΟΚΕ απευθύνει έκκληση για τη θέσπιση ενός ευρωπαϊκού προγράμματος τεχνητής νοημοσύνης χωρίς αποκλεισμούς, στη βάση αυτών των κειμένων και του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ συνιστά οι κατευθυντήριες οδηγίες δεοντολογίας για την τεχνητή νοημοσύνη, που θα καταρτίσει η Επιτροπή, να θέτουν σαφή σύνορα στην αλληλεπίδραση εργαζομένων — ευφυών μηχανών, προκειμένου να μην καταστεί ποτέ ο άνθρωπος υποχείριο της μηχανής. Στο πνεύμα μιας τεχνητής νοημοσύνης χωρίς αποκλεισμούς, οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές πρέπει να καθορίζουν αρχές συμμετοχής, λογοδοσίας, οικείωσης των παραγωγικών διαδικασιών, έτσι ώστε, όπως υπογραμμίζεται στον καταστατικό χάρτη της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ), η εργασία να παρέχει σε όσους την ασκούν την ικανοποίηση να αξιοποιούν στο έπακρο τις δεξιότητες και τις γνώσεις τους και να συμβάλλουν τα μάλα στην κοινή ευημερία. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ συνιστά επίσης οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές να περιλαμβάνουν αρχές διαφάνειας όσον αφορά τη χρήση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης για την πρόσληψη, την αξιολόγηση και τον διαχειριστικό έλεγχο των εργαζομένων, καθώς και αρχές υγιεινής, ασφάλειας και βελτίωσης των συνθηκών εργασίας. Τέλος, πρέπει να διασφαλίζουν την προστασία των δικαιωμάτων και των ελευθεριών που αφορούν την επεξεργασία των δεδομένων των εργαζομένων, σύμφωνα με τις αρχές της απαγόρευσης των διακρίσεων. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για τη δεοντολογία στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης θα πρέπει να αποτελούν αντικείμενο παρακολούθησης. Ένα Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Δεοντολογίας για τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσε να αναλάβει τον ρόλο αυτό της παρακολούθησης ή της επιτήρησης, μεταξύ άλλων και στις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ συνιστά, επίσης, την εκπαίδευση στη δεοντολογία των μηχανικών και των σχεδιαστών ευφυών μηχανών ώστε να αποφευχθεί η δημιουργία νέων μορφών ψηφιακού τεϊλορισμού, όπου ο άνθρωπος θα υποβιβάζεται στην εκτέλεση των εντολών των μηχανών. Πρέπει να προωθηθεί η διάδοση ορθών πρακτικών και η ανταλλαγή εμπειριών στον τομέα αυτό. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να διευκρινιστεί η αρχή της νομικής ευθύνης. Στη σχέση μεταξύ ανθρώπου και μηχανής, οι αναδυόμενοι κίνδυνοι για την υγεία και την ασφάλεια πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο μιας πιο φιλόδοξης προσέγγισης στο πλαίσιο της οδηγίας σχετικά με την ευθύνη λόγω ελαττωματικών προϊόντων (5). |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Μπροστά στον κίνδυνο κοινωνική πόλωσης λόγω του ψηφιακού μετασχηματισμού, η ΕΟΚΕ καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να δρομολογήσουν συζήτηση σχετικά με το θέμα της χρηματοδότησης των δημόσιων προϋπολογισμών και των συστημάτων κοινωνικής πρόνοιας, σε μια οικονομία όπου ο αριθμός των ρομπότ αυξάνεται (6), ενώ ο φόρος επί της εργασίας παραμένει η κύρια πηγή φορολογικών εσόδων στην Ευρώπη. Για να εφαρμοστεί η αρχή της δικαιοσύνης, η συζήτηση αυτή θα έπρεπε να περιλαμβάνει το ζήτημα της ανακατανομής των οφελών της ψηφιοποίησης. |
| --- | --- |

1.13.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Η τεχνητή νοημοσύνη έχει αναπτυχθεί με άνισο τρόπο από την εμφάνιση αυτής της έννοιας το 1956 και για όλο το δεύτερο ήμισυ του εικοστού αιώνα. Έχει προκαλέσει, διαδοχικά, μεγάλες ελπίδες και μεγάλες απογοητεύσεις. Εδώ και μερικά χρόνια όμως γνωρίζει μια σημαντική νέα άνθηση η οποία κατέστη δυνατή χάρη στη συλλογή, την οργάνωση και την αποθήκευση μιας ποσότητας δεδομένων άνευ προηγουμένου στην ιστορία της ανθρωπότητας («μαζικά δεδομένα»), καθώς και στην εκθετική αύξηση της υπολογιστικής ισχύος των υπολογιστών και των δυνατοτήτων των αλγορίθμων. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ΕΟΚΕ κατάρτισε γνωμοδότηση για την τεχνητή νοημοσύνη το 2017 (7), στην οποία εξετάζονται πολλά θέματα. Όπως επισημαίνεται στη γνωμοδότηση αυτή, δεν υπάρχει ακριβής ορισμός για την τεχνητή νοημοσύνη. Για τις ανάγκες της παρούσας γνωμοδότησης, θεωρούμε ότι η τεχνητή νοημοσύνη είναι κλάδος της επιστήμης που αποσκοπεί στη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών για τη δημιουργία συστημάτων ικανών να αναπαράγουν κατά τρόπο αυτόνομο τις ανθρώπινες γνωστικές λειτουργίες, συμπεριλαμβανομένης ιδίως της αντίληψης δεδομένων, μιας μορφής κατανόησης και προσαρμογής (αυτόματη επίλυση προβλημάτων, συλλογιστική και μάθηση). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, είναι πλέον σε θέση να επιλύουν πολύπλοκα προβλήματα, μερικές φορές πέραν της ανθρώπινης νοημοσύνης. Οι εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης είναι δυνητικά αναρίθμητες, τόσο στους τομείς των τραπεζών, των ασφαλειών, των μεταφορών, της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, της εκπαίδευσης, της ενέργειας, της προώθησης προϊόντων και της άμυνας, όσο και στους τομείς της βιομηχανίας, της οικοδομής, της γεωργίας, της βιοτεχνίας κ.λπ. (8) Η τεχνητή νοημοσύνη αναμένεται να βελτιώσει την αποδοτικότητα των διαδικασιών παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών, να ενισχύσει την κερδοφορία των επιχειρήσεων και να συμβάλει στην οικονομική ανάπτυξη. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Αυτή η νέα άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης εγείρει επίσης πολλά ερωτήματα σχετικά με τον ενδεχόμενο ρόλο της στην κοινωνία, τον βαθμό αυτονομίας της και την αλληλεπίδρασή της με τον άνθρωπο. Όπως επισημαίνεται στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη που εγκρίθηκε το 2017 (9), τα θέματα αυτά αφορούν ιδίως τη δεοντολογία, την ασφάλεια, τη διαφάνεια, την ιδιωτικότητα και τα πρότυπα εργασίας, την εκπαίδευση, την προσβασιμότητα, τη νομοθεσία και τη ρύθμιση, τη διακυβέρνηση και τη δημοκρατία. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Είναι σκόπιμο να συνδυασθούν οι διαφορετικές προσεγγίσεις στον διάλογο για την τεχνητή νοημοσύνη προκειμένου η συζήτηση αυτή να μην περιοριστεί στην οικονομική προοπτική μέσα στην οποία χάνεται μερικές φορές. Ένα τέτοιο διεπιστημονικό πλαίσιο θα ήταν χρήσιμο για την ανάλυση των συνεπειών της τεχνητής νοημοσύνης στον κόσμο της εργασίας, επειδή αυτός είναι ένας από τους κύριους χώρους αλληλεπίδρασης μεταξύ ανθρώπου και μηχανής. H εργασία ανέκαθεν επηρεάζεται από την τεχνολογία. Κατά συνέπεια, οι επιδράσεις της τεχνητής νοημοσύνης στην απασχόληση και την εργασία απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή σε πολιτικό επίπεδο, καθώς ο κύριος ρόλος των θεσμικών οργάνων είναι να καταστήσουν τις διαδικασίες οικονομικού μετασχηματισμού κοινωνικά βιώσιμες (10). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Στόχος της παρούσας γνωμοδότησης πρωτοβουλίας είναι να επισημανθούν τα διακυβεύματα της τεχνητής νοημοσύνης στην εργασία, μεταξύ άλλων ως προς τη φύση της, τις συνθήκες εργασίας και την οργάνωσή της. Όπως έχει ήδη επισημάνει η ΕΟΚΕ (11), θα πρέπει να βελτιωθούν οι στατιστικές και η έρευνα ώστε να είναι σε θέση να παρέχουν ακριβείς προβλέψεις ως προς την εξέλιξη των αγορών εργασίας, καθώς και σαφείς δείκτες ορισμένων τάσεων, ιδίως όσον αφορά την ποιότητα της εργασίας, την πόλωση των θέσεων εργασίας και των εισοδημάτων και τις συνθήκες εργασίας στον ψηφιακό μετασχηματισμό. Η ΕΕ δεν διαθέτει στοιχεία σχετικά με τη λεγόμενη «συνεργατική» οικονομία, τις πλατφόρμες κατά παραγγελία εργασίας, τα νέα μοντέλα ηλεκτρονικής υπεργολαβίας, αλλά ούτε για τη χρήση των βιομηχανικών ρομπότ και των ρομπότ που παρέχουν προσωπικές υπηρεσίες, το διαδίκτυο των πραγμάτων και τη χρήση και διάδοση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Τεχνητή νοημοσύνη και εξέλιξη του όγκου της απασχόλησης

| 3.1. | Το ζήτημα του αντικτύπου στον όγκο της απασχόλησης λόγω της εισαγωγής της τεχνητής νοημοσύνης και της ρομποτικής στην παραγωγική διαδικασία είναι αμφιλεγόμενο. Πολλές μελέτες έχουν επιχειρήσει να απαντήσουν σε αυτό το ερώτημα χωρίς να καταλήξουν σε επιστημονική συναίνεση. Η ποικιλία των πορισμάτων τους (απειλούμενες θέσεις εργασίας από 9 % έως 54 % (12)) αντικατοπτρίζει την πολυπλοκότητα των μεθοδολογικών επιλογών και τον καθοριστικό αντίκτυπό τους στα αποτελέσματα της έρευνας. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Οι προβλέψεις είναι αβέβαιες, καθώς υπεισέρχονται και άλλοι παράγοντες εκτός από τις τεχνικές δυνατότητες αυτοματοποίησης: πολιτικές, κανονιστικές, οικονομικές και δημογραφικές εξελίξεις, καθώς και η κοινωνική αποδοχή. Δεν αρκεί η ανάπτυξη της τεχνολογίας για να εξασφαλιστεί η χρήση και η διάδοσή της. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Τέλος, είναι ακόμη αδύνατο να προβλεφθεί ο καθαρός αριθμός των θέσεων εργασίας που μπορούν να αυτοματοποιηθούν σε κάθε κλάδο χωρίς να ληφθεί υπόψη ο μετασχηματισμός των επαγγελμάτων και ο ρυθμός δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας. Και τούτο επειδή η ανάπτυξη των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης θα απαιτήσει νέες θέσεις εργασίας μηχανικών, τεχνικών και χειριστών στους τομείς της μηχανικής, των ηλεκτρονικών υπολογιστών και των τηλεπικοινωνιών, καθώς και των μαζικών δεδομένων («big data»): υπεύθυνους δεδομένων, αναλυτές δεδομένων, ειδικούς στην εξόρυξη δεδομένων κ.λπ. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Ο ρόλος των δημόσιων φορέων θα είναι να εξασφαλίσουν την κοινωνική βιωσιμότητα αυτής της ψηφιακής μεταμόρφωσης, η οποία μπορεί να επηρεάσει τόσο την ποσότητα όσο και την ποιότητα των θέσεων εργασίας (13). Ένας από τους κινδύνους που επισημάνθηκαν από τους εμπειρογνώμονες είναι η πόλωση των θέσεων εργασίας μεταξύ των «σούπερ σταρ» από τη μία πλευρά, που διαθέτουν τα απαιτούμενα προσόντα για την ψηφιακή οικονομία, και των «χαμένων» από την άλλη, τα προσόντα, η εμπειρία και η τεχνογνωσία των οποίων θα καταστούν σταδιακά παρωχημένα λόγω του μετασχηματισμού. Στην πρόσφατη ανακοίνωσή της (14), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει μια απάντηση σε αυτήν την πρόκληση, η οποία εστιάζεται στις προσπάθειες εκπαίδευσης, κατάρτισης και βελτίωσης των βασικών δεξιοτήτων γραφής, ανάγνωσης και αριθμητικής, αλλά και των ψηφιακών δεξιοτήτων. Η απάντηση αυτή αξίζει της υποστήριξης των κοινωνικών και οικονομικών φορέων, πρωτίστως στο πλαίσιο του εθνικού, του ευρωπαϊκού, του διεπαγγελματικού και του κλαδικού κοινωνικού διαλόγου (15). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τέτοιου είδους προσπάθειες δεν επαρκούν για να καλύψουν όλα τα θέματα, ιδίως όσον αφορά την αβεβαιότητα για την εξέλιξη των θέσεων εργασίας. Χρειάζεται να αναπτυχθούν τρεις συμπληρωματικοί άξονες: ο άξονας της «χωρίς αποκλεισμούς» τεχνητής νοημοσύνης, ο άξονας της πρόληψης των αλλαγών και, τέλος, όταν καταστούν αναπόφευκτα τα κοινωνικά προγράμματα, ο άξονας των κοινωνικά υπεύθυνων και οριοθετημένων αναδιαρθρώσεων. |
| --- | --- |

3.5.

4.   Έξυπνη και χωρίς αποκλεισμούς τεχνητή νοημοσύνη και ρομποτοποίηση

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την αρχή ενός προγράμματος τεχνητής νοημοσύνης και ρομποτοποίησης χωρίς αποκλεισμούς. Αυτό σημαίνει ότι, όταν στον εργασιακό χώρο εισάγονται νέες διαδικασίες που χρησιμοποιούν νέες τεχνολογίες, ενδείκνυται η συμμετοχή των εργαζομένων στον τρόπο λειτουργίας των διεργασιών αυτών. Όπως επισημαίνει το WRR (16), η «έξυπνη και χωρίς αποκλεισμούς» εισαγωγή των νέων τεχνολογιών, όπου οι εργαζόμενοι παραμένουν στο επίκεντρο των διεργασιών και συμβάλλουν στη βελτίωσή τους, μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση των παραγωγικών διαδικασιών (17). |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Δεδομένου του ρόλου που διαδραματίζουν οι αλγόριθμοι στις συνθήκες πρόσληψης, εργασίας και επαγγελματικής αξιολόγησης, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την αρχή της αλγοριθμικής διαφάνειας, η οποία δεν συνίσταται στην αποκάλυψη κωδικών, αλλά στην κατανόηση των παραμέτρων και των κριτηρίων των αποφάσεων που λαμβάνονται. Η προσφυγή στον άνθρωπο πρέπει να είναι πάντα δυνατή. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η τεχνητή νοημοσύνη, όταν τοποθετεί τον εργαζόμενο στο επίκεντρο, λαμβάνει υπόψη τις απόψεις των προσώπων που θα κληθούν να εργαστούν στο πλαίσιο των νέων τεχνολογικών διαδικασιών, ορίζει σαφώς τα καθήκοντα και τις ευθύνες που θα παραμείνουν στα χέρια των εργαζομένων και διατηρεί τις μορφές οικείωσης της εργασίας από τους εργαζομένους έτσι ώστε να μην καταστούν απλά εκτελεστικά όργανα. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Πρέπει να αποσαφηνιστεί η αρχή της νομικής ευθύνης. Τα βιομηχανικά ρομπότ και τα ρομπότ παροχής υπηρεσιών συνεργάζονται όλο και περισσότερο με τον άνθρωπο. Η τεχνητή νοημοσύνη επιτρέπει στα ρομπότ να «βγουν από το κλουβί τους» και ενδέχεται να συμβούν ατυχήματα (18). Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο πρέπει να καθοριστούν σαφώς οι ευθύνες των αυτόνομων συστημάτων σε περίπτωση ατυχήματος, ενώ πρέπει να μπορούν να καλύπτονται οι κίνδυνοι για την υγεία και την ασφάλεια που διατρέχουν οι εργαζόμενοι. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δρομολογεί προβληματισμό σχετικά με αυτούς τους αναδυόμενους κινδύνους βάσει της οδηγίας για την ευθύνη λόγω ελαττωματικών προϊόντων (19). Όσον αφορά την ασφάλεια στον χώρο εργασίας, αυτή η προσέγγιση πρέπει να είναι περισσότερο φιλόδοξη. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η αρχή της δικαιοσύνης που εφαρμόζεται στον κόσμο της εργασίας συνίσταται στο να μην αποστερείται ο εργαζόμενος την εργασία του. Ορισμένοι εμπειρογνώμονες υπογραμμίζουν τον κίνδυνο ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να συμβάλει σε κάποια μορφή υποβάθμισης των εργαζομένων. Για τον λόγο αυτό πρέπει να ληφθεί μέριμνα, έτσι ώστε, όπως υπογραμμίζεται στον καταστατικό χάρτη της ΔΟΕ, η εργασία να παρέχει σε όσους την ασκούν την ικανοποίηση να αξιοποιούν στο έπακρο τις δεξιότητες και τις γνώσεις τους και να συμβάλλουν τα μάλα στην κοινή ευημερία. Από πλευράς διοίκησης, είναι επίσης ένας τρόπος διατήρησης των κινήτρων για εργασία. |
| --- | --- |

4.5.

5.   Πρόληψη της αλλαγής

| 5.1. | Πολλές μελέτες έχουν επισημάνει τα τελευταία χρόνια μια αποδυνάμωση του κοινωνικού διαλόγου σε ευρωπαϊκό και, ορισμένες φορές, σε εθνικό επίπεδο, παρά την επιθυμία για «ανάκαμψη» που εξέφρασαν η Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Ωστόσο, ο κοινωνικός διάλογος είναι ένα από τα πλέον ενδεδειγμένα εργαλεία για την αντιμετώπιση των κοινωνικών προκλήσεων της ψηφιοποίησης. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά ότι στις επιχειρήσεις και σε όλα τα κατάλληλα επίπεδα, ο κοινωνικός διάλογος πρέπει να αποτελεί πάγια πρακτική με στόχο την προετοιμασία για τις αλλαγές κατά τρόπο κοινωνικά αποδεκτό. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι ο κοινωνικός διάλογος συνιστά μία από τις καλύτερες δικλείδες ασφαλείας για κοινωνική ειρήνη και μείωση των ανισοτήτων. Πέρα από τις πολιτικές δηλώσεις περί ανάκαμψης, τα θεσμικά όργανα της ΕΕ έχουν μεγάλη ευθύνη να ενθαρρύνουν και να καλλιεργήσουν τον κοινωνικό διάλογο. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Ειδικότερα όσον αφορά την εισαγωγή των τεχνολογιών αυτών, ο εν λόγω διάλογος πρέπει να δίδει τη δυνατότητα ενημέρωσης σχετικά με τις προοπτικές του μετασχηματισμού των παραγωγικών διαδικασιών σε επίπεδο επιχείρησης και κλάδου και εκτίμησης των νέων αναγκών όσον αφορά τις δεξιότητες και την κατάρτιση, αλλά και προβληματισμού πριν από τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης για τη βελτίωση των οργανωτικών και παραγωγικών διαδικασιών, την αύξηση των δεξιοτήτων των εργαζομένων και τη βελτιστοποίηση των πόρων που αποδεσμεύονται από την τεχνητή νοημοσύνη με στόχο την ανάπτυξη νέων προϊόντων, νέων υπηρεσιών ή για τη βελτίωση της ποιότητας της εξυπηρέτησης των πελατών. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Κοινωνικά υπεύθυνη αναδιάρθρωση |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Σε περίπτωση που τα κοινωνικά προγράμματα κρίνονται αναπόφευκτα, οι προκλήσεις αφορούν την κοινωνική διαχείριση της αναδιάρθρωσης αυτής. Όπως επισημάνθηκε από τους Ευρωπαίους κοινωνικούς εταίρους στις «Κατευθυντήριες γραμμές για τη διαχείριση των αλλαγών και των κοινωνικών συνεπειών τους» (20), σε πολλές περιπτωσιολογικές μελέτες υπογραμμίζεται η σημασία αναζήτησης όλων των πιθανών εναλλακτικών λύσεων ως προς τις απολύσεις, όπως π.χ. η κατάρτιση, ο αναπροσανατολισμός και η υποστήριξη για τη δημιουργία επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Σε περίπτωση αναδιάρθρωσης, η ενημέρωση και η διαβούλευση με τους εργαζομένους πρέπει, σύμφωνα με τις σχετικές ευρωπαϊκές οδηγίες (21), να επιτρέπουν την πρόληψη των κινδύνων, τη διευκόλυνση της πρόσβασης των εργαζομένων στην κατάρτιση εντός της επιχείρησης, την πιο ευέλικτη οργάνωση της εργασίας με παράλληλη διατήρηση της ασφάλειας, την ενθάρρυνση της συμμετοχής των εργαζομένων στην πορεία και το μέλλον της επιχείρησης. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Τέλος, όπως ορθότατα επισημαίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η ΕΕ πρέπει να διασφαλίζει πρόσβαση στην κοινωνική πρόνοια σε όλους τους πολίτες, συμπεριλαμβανομένων των μισθωτών και των αυτοαπασχολούμενων ή ψευδοαυτοαπασχολούμενων, «ανεξάρτητα από το είδος και τη διάρκεια της σχέσης εργασίας» σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων (22). |
| --- | --- |

5.6.

6.   Τεχνητή νοημοσύνη και μεταβαλλόμενες εργασιακές συνθήκες

| 6.1. | Στις 25 Απριλίου 2018, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε μια «ευρωπαϊκή προσέγγιση» για την προώθηση πολιτικών επένδυσης στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και την εκπόνηση κατευθυντήριων γραμμών σε θέματα δεοντολογίας. Επισημαίνει το δυναμικό μετασχηματισμού των κοινωνιών μας μέσω των τεχνολογιών της τεχνητής νοημοσύνης, ιδίως στους τομείς των μεταφορών, της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και της μεταποίησης. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Αυτό το δυναμικό μετασχηματισμού εκφράζεται στις διαδικασίες παραγωγής και έχει επίσης αντίκτυπο στο περιεχόμενο της εργασίας. Ο αντίκτυπος μπορεί να είναι θετικός, ιδιαίτερα ως προς τον τρόπο με τον οποίο η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βελτιώσει τις διαδικασίες αυτές και την ποιότητα της εργασίας. Τα ίδια θετικά αποτελέσματα μπορούν να γίνουν αισθητά και στις «ευέλικτες» μορφές οργάνωσης της εργασίας, όπου η από κοινού εξουσία λήψης αποφάσεων είναι σημαντικότερη, όπως και η αυτονομία των ομάδων, η πολυλειτουργικότητα, η οριζόντια οργάνωση και οι καινοτόμες και συμμετοχικές πρακτικές (23). |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Όπως τονίζει η ΕΟΚΕ (24), αλλά και η ίδια η Επιτροπή, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει τους εργαζομένους σε επαναλαμβανόμενα, δύσκολα, ή ακόμη και επικίνδυνα καθήκοντα, μερικές δε από τις εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να βελτιώσουν την ευημερία των εργαζομένων και να διευκολύνουν την καθημερινή τους ζωή. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Όμως η οπτική αυτή συνοδεύεται από νέα ερωτήματα, ιδίως όσον αφορά την αλληλεπίδραση μεταξύ τεχνητής νοημοσύνης και εργαζομένου, καθώς και την εξέλιξη του περιεχομένου της εργασίας. Στα εργοστάσια, στις επιχειρήσεις και στα γραφεία, σε ποιο βαθμό θα είναι αυτόνομες οι ευφυείς μηχανές και ποιες θα είναι οι μορφές συμπληρωματικότητας με την ανθρώπινη εργασία; Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, στον νέο κόσμο της εργασίας, ο προσδιορισμός της σχέσης του ανθρώπου με τη μηχανή είναι πρωταρχικής σημασίας. Είναι θεμελιώδους σημασίας μια προσέγγιση με επίκεντρο τον έλεγχο του ανθρώπου επί της μηχανής (25). |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Εκ προοιμίου, δεν είναι δεοντολογικά αποδεκτό να περιορίζεται ένας άνθρωπος από την τεχνητή νοημοσύνη ή να θεωρείται εκτελεστικό όργανο της μηχανής που θα του υπαγορεύει τα καθήκοντα που πρέπει να εκτελεστούν, τον τρόπο εκτέλεσής τους και τις προθεσμίες εντός των οποίων τα καθήκοντα πρέπει να εκτελεστούν. Ωστόσο, αυτά τα δεοντολογικά όρια μοιάζουν μερικές φορές να παραβιάζονται (26). Για τον λόγο αυτό, αυτά τα δεοντολογικά όρια πρέπει να διατυπωθούν σαφώς στις κατευθυντήριες γραμμές δεοντολογίας για την τεχνητή νοημοσύνη. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Η αποφυγή της αναπαραγωγής σήμερα νέων μορφών ψηφιακού τεϊλορισμού, που θα μπορούσε να οργανωθεί από τους προγραμματιστές ευφυών μηχανών, πρέπει να είναι η προτεραιότητα της ΕΕ. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, όπως δήλωσε πρόσφατα η ΕΟΚΕ, οι Ευρωπαίοι ερευνητές, μηχανικοί, σχεδιαστές και επιχειρηματίες που συμβάλλουν στην ανάπτυξη και στην εμπορία συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης πρέπει να ενεργούν σύμφωνα με κριτήρια ηθικής και κοινωνικής ευθύνης. Η ενσωμάτωση της δεοντολογίας και των ανθρωπιστικών επιστημών στο πρόγραμμα σπουδών της κατάρτισης των μηχανικών μπορεί να είναι η σωστή απόκριση στην επιταγή αυτή (27). |
| --- | --- |

6.6.

| 6.7. | Ένα άλλο ζήτημα αφορά την παρακολούθηση και τον διαχειριστικό έλεγχο. Όλοι συμφωνούν για την ανάγκη αιτιολογημένης εποπτείας των διαδικασιών παραγωγής και, ως εκ τούτου, του έργου που επιτελείται. Σήμερα, νέα τεχνολογικά εργαλεία παρέχουν δυνητικά την ευκαιρία εγκατάστασης ευφυών συστημάτων πλήρους ελέγχου, σε πραγματικό χρόνο, των εργαζομένων, με κίνδυνο η εποπτεία και ο έλεγχος να καταστούν δυσανάλογα. |
| --- | --- |

6.7.

| 6.8. | Το ζήτημα του λελογισμένου και αναλογικού χαρακτήρα του ελέγχου της εκτέλεσης του έργου και των δεικτών απόδοσης, αλλά και της σχέσης εμπιστοσύνης μεταξύ διαχειριστή και διαχειριζόμενου, αποτελεί θέμα που θα πρέπει επίσης να συμπεριλαμβάνεται στην ημερήσια διάταξη του εθνικού, του ευρωπαϊκού, του διεπαγγελματικού και του κλαδικού κοινωνικού διαλόγου. |
| --- | --- |

6.8.

| 6.9. | Το ζήτημα των συστηματικών σφαλμάτων των αλγορίθμων και των δεδομένων μάθησης καθώς και των πιθανών ανεπιθύμητων συνεπειών διάκρισης παραμένει αμφιλεγόμενο. Για ορισμένους, οι αλγόριθμοι και άλλα προβλεπτικά λογισμικά προσλήψεων ενδέχεται να μειώσουν τις διακρίσεις κατά την πρόσληψη και να προωθήσουν «εξυπνότερες» προσλήψεις. Για άλλους, τα λογισμικά προσλήψεων ενέχουν πάντοτε τον κίνδυνο να αντανακλούν, ακόμη και ακούσια, τη μεροληψία των προγραμματιστών των συγκεκριμένων ρομπότ — υπευθύνων πρόσληψης. Σύμφωνα με ορισμένους ειδικούς, τα αλγοριθμικά μοντέλα δεν θα είναι ποτέ τίποτε περισσότερο από προσωπικές απόψεις ενσωματωμένες στα μαθηματικά (28). Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο πρέπει να είναι δυνατή τόσο η προσφυγή στον άνθρωπο (σε σχέση με την αρχή της διαφάνειας που αναπτύχθηκε παραπάνω: το δικαίωμα να ζητούνται τα κριτήρια απόφασης), όσο και η διασφάλιση ότι η συλλογή των δεδομένων και η επεξεργασία τους πληρούν τις αρχές της αναλογικότητας και της σκοπιμότητας. Σε κάθε περίπτωση, τα δεδομένα δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται για σκοπούς διαφορετικούς από εκείνους για τους οποίους συλλέχθηκαν (29). |
| --- | --- |

6.9.

| 6.10. | Η ευκαιρία που προσφέρει ο γενικός κανονισμός για την προστασία των δεδομένων στα κράτη μέλη ως προς την πρόβλεψη, με τη νομοθεσία ή μέσω συλλογικών συμβάσεων, πιο συγκεκριμένων κανόνων για τη διασφάλιση της προστασίας των δικαιωμάτων και των ελευθεριών όσον αφορά την επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων των εργαζομένων στο πλαίσιο των εργασιακών σχέσεων, αποτελεί οδηγό που τα κράτη και οι κοινωνικοί εταίροι δεν πρέπει να αφήσουν αναξιοποίητο (30). |
| --- | --- |

6.10.

| 6.11. | Θα πρέπει να σημειωθεί εδώ ότι οι κίνδυνοι δεν αφορούν μόνο τους μισθωτούς εργαζομένους. Η ανάπτυξη της ηλεκτρονικής υπεργολαβίας, της εργασίας σε πλατφόρμα και των διαφόρων μορφών συμμετοχικής εργασίας συνοδεύεται και αυτή από νέα αυτοματοποιημένα συστήματα διαχείρισης της απόδοσης και της επιμέλειας, τα δεοντολογικά όρια των οποίων φαίνεται κάποιες φορές να παραβιάζονται (ενεργοποίηση της κάμερας του εργαζομένου από την πλατφόρμα, στιγμιότυπο οθόνης εξ αποστάσεως κ.λπ.). |
| --- | --- |

6.11.

| 6.12. | Συχνά, οι αλγόριθμοι σε αυτές τις πλατφόρμες οι οποίοι καθορίζουν, μεταξύ άλλων, τις αποδοχές του αυτοαπασχολούμενου, την ψηφιακή του φήμη και τις ευκαιρίες του για πρόσβαση σε εργασίες, είναι αδιαφανείς. Οι τρόποι λειτουργίας τους δεν εξηγούνται στους εργαζομένους, οι οποίοι δεν έχουν πρόσβαση στα κριτήρια λειτουργίας που ισχύουν για αυτούς. |
| --- | --- |

6.12.

7.   Προετοιμασία μιας δίκαιης μετάβασης

| 7.1. | Μεσοπρόθεσμα, ο κίνδυνος κοινωνικής πόλωσης που τονίζεται από πολλούς ειδικούς απαιτεί διεξοδική διερεύνηση σχετικά με το μέλλον των κοινωνικών μας μοντέλων, συμπεριλαμβανομένης της χρηματοδότησής τους. Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να δρομολογήσει συζήτηση σχετικά με το θέμα της φορολογίας και της χρηματοδότησης των δημόσιων προϋπολογισμών και των συλλογικών συστημάτων κοινωνικής πρόνοιας, σε μια οικονομία όπου ο αριθμός των ρομπότ αυξάνεται ραγδαία (31), ενώ ο φόρος επί της εργασίας παραμένει η κύρια πηγή φορολογικών εσόδων στην Ευρώπη. Η συζήτηση αυτή θα πρέπει να περιλαμβάνει το ζήτημα της ανακατανομής των κερδών της ψηφιοποίησης. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Η Επιτροπή προτείνει να ενισχυθεί το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση (ΕΤΠ) και, μεταξύ άλλων, να τεθεί στην υπηρεσία των εργαζομένων που απολύονται και των αυτοαπασχολούμενοι, των οποίων η δραστηριότητα έπαυσε λόγω της ψηφιακής στροφής της οικονομίας (ψηφιοποίηση, αυτοματοποίηση) (32). Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αυτό αποτελεί ένα βήμα προς τη δημιουργία ενός πραγματικού Ευρωπαϊκού Ταμείου Μετάβασης που θα συμβάλει στην κοινωνικά υπεύθυνη διαχείριση του ψηφιακού μετασχηματισμού και των επακόλουθων αναδιαρθρώσεων. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Οι κοινωνικές και, γενικότερα, οι κοινωνιακές πτυχές της τεχνητής νοημοσύνης αποτελούν ολοένα και περισσότερο θέμα εθνικών συζητήσεων. Οι πρόσφατες συζητήσεις στο βρετανικό κοινοβούλιο (33) και στη γαλλική Γερουσία ανέδειξαν την ανάγκη προώθησης μιας δεοντολογικής προσέγγισης της τεχνητής νοημοσύνης, η οποία θα βασίζεται σε μια σειρά αρχών όπως η εντιμότητα, η διαφάνεια και η δυνατότητα επεξηγήσεων των αλγοριθμικών συστημάτων, η δεοντολογία και η ευθύνη των εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης, αλλά και η ευαισθητοποίηση των ερευνητών, εμπειρογνωμόνων και ειδικών όσον αφορά την πιθανή κατάχρηση των αποτελεσμάτων της έρευνάς τους. Στη Γαλλία, η έκθεση Villani παρουσιάζεται σαν να θέλει να «δώσει νόημα» στην τεχνητή νοημοσύνη (34). Πολλοί εμπειρογνώμονες από τα πανεπιστήμια του Γέιλ, του Στάνφορντ, του Κέμπριτζ και της Οξφόρδης προειδοποιούν για τα «ανεπίλυτα τρωτά σημεία» της τεχνητής νοημοσύνης και υπογραμμίζουν την επιτακτική ανάγκη πρόβλεψης, πρόληψης και μετριασμού τους (35). Ομοίως, το Ταμείο Έρευνας του Κεμπέκ (NRF), σε συνεργασία με το πανεπιστήμιο του Μόντρεαλ, ασχολείται εδώ και λίγους μήνες με σχέδιο δημιουργίας Παγκόσμιου Παρατηρητηρίου για τις κοινωνιακές επιδράσεις της τεχνητής νοημοσύνης και της ψηφιοποίησης (36). |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | Όλες αυτές οι πρωτοβουλίες υποδηλώνουν την ανάγκη η συζήτηση για την τεχνητή νοημοσύνη να μην περιορίζεται στην οικονομική και τεχνική της προοπτική και να επεκταθούν οι δημόσιες διαβουλεύσεις στον ρόλο που η κοινωνία θέλει να διαδραματίζει η τεχνητή νοημοσύνη, μεταξύ άλλων στον κόσμο της εργασίας. Οι συζητήσεις αυτές θα επιτρέψουν να ξεφύγουμε από την παγίδα της «ψευδούς διχοτόμησης» ανάμεσα σε ένα εντελώς αφελές και αισιόδοξο όραμα για την τεχνητή νοημοσύνη και τις επιδράσεις της, και ένα φάσμα καταστροφολογίας (37). Η δρομολόγηση των συζητήσεων αυτών σε εθνικό επίπεδο συνιστά ένα χρήσιμο πρώτο βήμα, όμως και η ΕΕ πρέπει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο, ιδίως με τον καθορισμό κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά τη δεοντολογία, όπως ξεκίνησε η Επιτροπή να πράττει. |
| --- | --- |

7.4.

| 7.5. | Το ζήτημα της εφαρμογής αυτών των κατευθυντήριων γραμμών θα πρέπει να ανατεθεί σε ειδικό Παρατηρητήριο για τη δεοντολογία των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης. Είναι σημαντικό η τεχνητή νοημοσύνη και οι εφαρμογές της να τεθούν στην υπηρεσία της ευημερίας και της χειραφέτησης των πολιτών και των εργαζομένων στο πλαίσιο του σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων, και να αποφευχθεί να συμβάλουν, άμεσα ή έμμεσα, σε διαδικασίες αποξένωσης, αντίστροφης εκμάθησης και απώλειας των επαγγελματικών δεξιοτήτων, αλλά και απώλειας της αυτονομίας. Η αρχή «ο άνθρωπος έχει τον έλεγχο» σε όλους τους τομείς, μεταξύ άλλων στην εργασία, πρέπει να βρει συγκεκριμένες εφαρμογές. |
| --- | --- |

7.5.

| 7.6. | Η αρχή αυτή πρέπει να εφαρμόζεται και σε άλλους τομείς δραστηριότητας, όπως οι επαγγελματίες του τομέα της υγείας, οι οποίοι παρέχουν υπηρεσίες στενά συνδεδεμένες με τη ζωή, την υγεία, την ασφάλεια και την ποιότητα ζωής των ανθρώπων. Μόνον η θέσπιση αυστηρών δεοντολογικών κανόνων διασφαλίζει ότι όχι μόνον οι εργαζόμενοι, αλλά και οι καταναλωτές, οι ασθενείς, οι πελάτες και οι άλλοι φορείς παροχής υπηρεσιών θα επωφελούνται πλήρως από τις νέες εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης. |
| --- | --- |

7.6.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Acemoglu D., Restrepo P., «Artificial Intelligence, Automation and Work», NBER Working Paper 24196, January 2018. Βλέπε επίσης: Conseil d’orientation pour l’emploi (Συμβούλιο Επαγγελματικού Προσανατολισμού της Γαλλίας), Automatisation, numérisation et emploi (Αυτοματοποίηση, ψηφιοποίηση και απασχόληση), τόμος Ι, Ιανουάριος 2017 (www.coe.gouv.fr).

1

Automatisation, numérisation et emploi

(2)  Acemoglu D., ό.π.· Conseil d’orientation pour l’emploi, ό.π.

2

(3)  COM(2018) 380 final.

3

(4)  Οδηγία 2002/14/ΕΚ· Κοινή δήλωση προθέσεων UNICE-ΕΣΣΟ-CEEP για τον Κοινωνικό Διάλογο και τις Νέες Τεχνολογίες, 1985· Κοινή γνωμοδότηση των κοινωνικών εταίρων σχετικά με τις νέες τεχνολογίες, την οργάνωση της εργασίας και την προσαρμοστικότητα της αγοράς εργασίας, 1991· Οδηγίες αναφοράς για τη διαχείριση της αλλαγής και των κοινωνικών συνεπειών της, 2003.

4

(5)  COM(2018) 246 final.

5

(6)  https://ifr.org/ifr-press-releases/news/robots-double-worldwide-by-2020.

6

(7)  ΕΕ C 288 της 31.8.2017, σ. 1.

7

(8)  Βλέπε ειδικότερα: https://www.techemergence.com.

8

(9)  ΕΕ C 288 της 31.8.2017, σ. 1.

9

(10)  Eurofound (2018), Automation, digitalisation and platforms: Implications for work and employment, Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Λουξεμβούργο.

10

Automation, digitalisation and platforms: Implications for work and employment,

(11)  ΕΕ C 13 της 15.1.2016, σ. 161.

11

(12)  Frey και Osborne, 2013· Bowles, 2014· Arntz, Gregory και Zierahn, 2016· Le Ru, 2016· McKinsey, 2016· ΟΟΣΑ, 2017. Βλέπε επίσης τη διερευνητική γνωμοδότηση CCMI/136, ΕΕ C 13 της 15.1.2016, σ. 161.

12

(13)  http://www.oecd.org/employment/future-of-work/.

13

(14)  COM(2018) 237 final.

14

(15)  ΕΕ C 367 της 10.10.2018, σ. 15.

15

(16)  Επιστημονικό Συμβούλιο των Κάτω Χωρών για την Κυβερνητική Πολιτική.

16

(17)  https://english.wrr.nl/latest/news/2015/12/08/wrr-calls-for-inclusive-robot-agenda.

17

(18)  Βλέπε τις εργασίες επί των «αναδυόμενων κινδύνων» του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (https://osha.europa.eu/en/emerging-risks). Σύμφωνα με τον Οργανισμό, «οι προσεγγίσεις και τα υφιστάμενα τεχνικά πρότυπα για την προστασία των εργαζομένων κατά των εργατικών ατυχημάτων με συνεργατικά ρομπότ θα πρέπει να αναθεωρηθούν υπό το πρίσμα των εξελίξεων αυτών».

18

(19)  COM(2018) 246 final.

19

(20)  Κοινό κείμενο των UNICE, CEEP, UEAPME και ΕΣΣΟ, 16.10.2003.

20

(21)  Οδηγία 2002/14/ΕΚ περί θεσπίσεως γενικού πλαισίου ενημερώσεως και διαβουλεύσεως των εργαζομένων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα.

21

(22)  ΕΕ C 303 της 19.8.2016, σ. 54· ΕΕ C 173 της 31.5.2017, σ. 15· ΕΕ C 129 της 11.4.2018, σ. 7, ΕΕ C 434 της 15.12.2017, σ. 30.

22

(23)  ΕΕ C 434 της 15.12.2017, σ. 30.

23

(24)  ΕΕ C 367 της 10.10.2018, σ. 15.

24

(25)  ΕΕ C 288 της 31.8.2017, σ. 1· ΕΕ C 367 της 10.10.2018, σ. 15.

25

(26)  Αρκετά ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν τις συνθήκες εργασίας σε ορισμένα κέντρα διοικητικής μέριμνας όπου οι εργαζόμενοι τελούν πλήρως υπό τον έλεγχο αλγορίθμων που τους υποδεικνύουν τα καθήκοντα που πρέπει να εκτελέσουν σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και όπου οι επιδόσεις τους μετρώνται σε πραγματικό χρόνο.

26

(27)  ΕΕ C 367 της 10.10.2018, σ. 15.

27

(28)  Cathy O’Neil, διδάκτωρ του Harvard και επιστήμων δεδομένων, «models are opinions embedded in mathematics» (https://www.theguardian.com/books/2016/oct/27/cathy-oneil-weapons-of-math-destruction-algorithms-big-data).

28

(29)  Βλέπε ιδίως τις εργασίες της Εθνικής Επιτροπής Πληροφορικής και Ατομικών Ελευθεριών της Γαλλίας: Comment permettre à l’homme de garder la main? — Les enjeux éthiques des algorithmes et de l’intelligence artificielle (Πώς θα μπορέσει ο άνθρωπος να διατηρήσει τον έλεγχο; Τα δεοντολογικά διακυβεύματα των αλγορίθμων και της τεχνητής νοημοσύνης), CNIL, Δεκέμβριος 2017,

29

Comment permettre à l’homme de garder la main? — Les enjeux éthiques des algorithmes et de l’intelligence artificielle

https://www.cnil.fr/sites/default/files/atoms/files/cnil_rapport_garder_la_main_web.pdf).

(30)  Κανονισμός (ΕΕ) 2016/679 (άρθρο 88).

30

(31)  https://ifr.org/ifr-press-releases/news/robots-double-worldwide-by-2020.

31

(32)  COM(2018) 380 final.

32

(33)  https://www.parliament.uk/ai-committee.

33

(34)  http://www.enseignementsup-recherche.gouv.fr/cid128577/rapport-de-cedric-villani-donner-un-sens-a-l-intelligence-artificielle-ia.html.

34

(35)  https://www.eff.org/files/2018/02/20/malicious_ai_report_final.pdf.

35

(36)  http://nouvelles.umontreal.ca/article/2018/03/29/le-quebec-jette-les-bases-d-un-observatoire-mondial-sur-les-impacts-societaux-de-l-ia/.

36

(37)  Acemoglu D., ό.π. Βλέπε επίσης Eurofound 2018, Automation, digitalisation and platforms: Implications for work and employment, Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Λουξεμβούργο, σ. 23: «The risks comprise unwarranted optimism, undue pessimism and mistargeted insights».

37

Automation, digitalisation and platforms: Implications for work and employment

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/8 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/8

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Εμπιστοσύνη, ιδιωτικότητα και ασφάλεια των καταναλωτών και των επιχειρήσεων στο Διαδίκτυο των πραγμάτων»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2018/C 440/02)

| Εισηγητής: | ο κ. Carlos TRIAS PINTÓ |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ |

Εισηγητής:

ο κ. Carlos TRIAS PINTÓ

Συνεισηγητής:

ο κ. Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 15.2.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 29 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού
  Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 4.9.2018 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 182/3/2 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

15.2.2018

Νομική βάση

Άρθρο 29 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

4.9.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

182/3/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Το Διαδίκτυο των πραγμάτων (εφεξής ΔτΠ), χάρη στη διασυνδεσιμότητα ατόμων και αντικειμένων, προσφέρει τεράστιο εύρος ευκαιριών στους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Ωστόσο, θα πρέπει να υπάρξουν πλείστες διασφαλίσεις και έλεγχοι ώστε να λειτουργεί ικανοποιητικά. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Λαμβάνοντας υπόψη ότι ένας από τους πυλώνες του ΔτΠ βασίζεται στην αυτόματη λήψη αποφάσεων χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση, πρέπει να εξασφαλίζεται ότι οι αποφάσεις αυτές δεν υπονομεύουν τα δικαιώματα των καταναλωτών, δεν εγκυμονούν κινδύνους ηθικής φύσεως και δεν αντιβαίνουν προς τις θεμελιώδεις αρχές και τα ανθρώπινα δικαιώματα |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ ζητεί από τα ευρωπαϊκά όργανα και τα κράτη μέλη της ΕΕ: |
| --- | --- |

1.3.

| 1.3.1. | να διασφαλίσουν την προστασία της ασφάλειας και της ιδιωτικότητας, μέσω της ανάπτυξης κατάλληλων κανονιστικών πλαισίων που θα περιλαμβάνουν αυστηρά μέτρα παρακολούθησης και ελέγχου· |
| --- | --- |

1.3.1.

| 1.3.2. | να προσδιορίσουν με σαφήνεια την ευθύνη όλων των επαγγελματιών στην αλυσίδα εφοδιασμού του προϊόντος και στη ροή πληροφοριών που συνδέονται με αυτήν, αποφεύγοντας τα κανονιστικά κενά όταν εμπλέκονται πολλοί παραγωγοί και διανομείς. |
| --- | --- |

1.3.2.

| 1.3.3. | να προβλέψουν κατάλληλους πόρους και αποτελεσματικούς μηχανισμούς για τον συντονισμό μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των κρατών μελών, προκειμένου να εξασφαλιστεί η συνεκτική και εναρμονισμένη εφαρμογή τόσο της νομοθεσίας που θα αναθεωρηθεί όσο και της νέας νομοθεσίας, αντιμετωπίζοντας παράλληλα τις προκλήσεις του διεθνούς περιβάλλοντος· |
| --- | --- |

1.3.3.

| 1.3.4. | να παρακολουθούν την ανάπτυξη των αναδυόμενων τεχνολογιών που σχετίζονται με το ΔτΠ, ώστε να εξασφαλίζεται υψηλό επίπεδο ασφάλειας, πλήρης διαφάνεια και θεμιτή προσβασιμότητα· |
| --- | --- |

1.3.4.

| 1.3.5. | να προωθήσουν τις ευρωπαϊκές και διεθνείς πρωτοβουλίες τυποποίησης για την εξασφάλιση της αξιοπιστίας, της διαθεσιμότητας, της ανθεκτικότητας και της συντήρησης των προϊόντων· |
| --- | --- |

1.3.5.

| 1.3.6. | να παρακολουθούν τις αγορές και να διατηρούν ισότιμους τους όρους ανταγωνισμού στην εφαρμογή του ΔτΠ, προκειμένου να αποφεύγεται η συγκέντρωση της διακρατικής οικονομικής ισχύος στους νέους παράγοντες της τεχνολογίας· |
| --- | --- |

1.3.6.

| 1.3.7. | να αναλάβουν τη δέσμευση να προωθούν δράσεις ευαισθητοποίησης και αναβάθμισης των ψηφιακών δεξιοτήτων, εκ παραλλήλου με τη βασική έρευνα και την καινοτομία στον εν λόγω τομέα· |
| --- | --- |

1.3.7.

| 1.3.8. | να εγγυηθούν την πλήρη εφαρμογή και αποτελεσματική χρήση των συστημάτων εναλλακτικής επίλυσης διαφορών εντός και εκτός διαδικτύου (ΗΕΚΔ και ΕΕΚΔ)· |
| --- | --- |

1.3.8.

| 1.3.9. | να διασφαλίσουν την ύπαρξη, την υλοποίηση και την αποτελεσματική λειτουργία ενός συστήματος συλλογικής δράσης που θα επιτρέπει τη διακοπή και την αποζημίωση όταν η χρήση του ΔτΠ προκαλεί ζημίες ή βλάβες συλλογικού χαρακτήρα, όπως προβλέπεται δυνάμει της «Νέας Συμφωνίας για τους Καταναλωτές». |
| --- | --- |

1.3.9.

| 1.4. | Για να δείχνουν εμπιστοσύνη οι καταναλωτές πρέπει αφενός να τηρείται αυστηρά η σχετική νομοθεσία και αφετέρου να κοινοποιείται ότι ακολουθούνται βέλτιστες επιχειρηματικές πρακτικές όσον αφορά την ιδιωτικότητα και την ασφάλεια, ενώ είναι καθήκον των θεσμικών οργάνων η σύνδεσή τους με τις στρατηγικές εταιρικής κοινωνικής ευθύνης και τις κοινωνικά υπεύθυνες επενδύσεις. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Ο κοινωνικός και οικονομικός αντίκτυπος του ΔτΠ θα είναι περισσότερο θετικός εφόσον συνδεθεί κατάλληλα με την ανάπτυξη κοινωνικών και περιβαλλοντικών πολιτικών στο πλαίσιο της συνεργατικής οικονομίας, της κυκλικής οικονομίας και της λειτουργικής οικονομίας. |
| --- | --- |

1.5.

2.   Ιστορικό και ευρύτερο πλαίσιο

| 2.1. | Κατά τα τελευταία δεκαπέντε έτη, η εμφάνιση του Διαδικτύου έχει επιφέρει αλλαγές σε όλους τους τομείς της καθημερινής ζωής, επηρεάζοντας τις διάφορες καταναλωτικές συνήθειες. Επίσης, προβλέπεται ότι εντός της επόμενης δεκαετίας η επανάσταση του Διαδικτύου των πραγμάτων (ΔτΠ) θα επηρεάσει τους τομείς της ενέργειας, της γεωργίας και των μεταφορών, όπως επίσης και τους πιο παραδοσιακούς τομείς της οικονομίας και της κοινωνίας. Το γεγονός αυτό οδηγεί στη χάραξη ολοκληρωμένων πολιτικών που θα αντιμετωπίζουν έξυπνα αυτήν την τεχνολογική ανατροπή. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η έννοια του ΔτΠ γεννήθηκε στο Massachusetts Institute of Technology (MIT) και ουσιαστικά βασίζεται σε έναν κόσμο γεμάτο από πλήρως διασυνδεδεμένες συσκευές, ώστε να είναι δυνατή η αυτοματοποίηση όλων των διαφορετικών διαλειτουργικών διαδικασιών. Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Ένωση προετοιμάζεται για να αντιμετωπίσει την ψηφιακή σύγκλιση και τις νέες προκλήσεις του ΔτΠ, ξεκινώντας από τη δρομολόγηση του σχεδίου «Η στρατηγική i2010 — Ευρωπαϊκή κοινωνία της πληροφορίας για την ανάπτυξη και την απασχόληση» (1), μέχρι και το πρόσφατο σχέδιο Δράσης ΔτΠ (βλέπε έγγραφο «Η πρόοδος στο Διαδίκτυο των Πραγμάτων στην Ευρώπη», που αποτέλεσε μέρος της ανακοίνωσης του 2016 «Ψηφιοποίηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Τα πλήρη οφέλη από την ψηφιακή ενιαία αγορά») (2). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η ΕΟΚΕ έχει επανειλημμένως αποφανθεί για την τέταρτη βιομηχανική επανάσταση, η οποία χαρακτηρίζεται από τη σύγκλιση των ψηφιακών, φυσικών και βιολογικών τεχνολογιών, με σημαντικότερη τη γνωμοδότηση του 2017 (3). Πράγματι, το ΔτΠ αποτελεί το προτιμώμενο πεδίο εφαρμογής για τις πιο προηγμένες μορφές τεχνητής νοημοσύνης και το πεδίο όπου δοκιμάζονται οι αρχές που αναφέρει η ΕΟΚΕ, ιδίως η αρχή του ανθρωπίνου ελέγχου (human in control). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Οι συσκευές του ΔτΠ συχνά δεν διαθέτουν τις προδιαγραφές επαλήθευσης ταυτότητας που απαιτούνται για την ασφάλεια των δεδομένων του χρήστη. Αυτό οδηγεί στην εμφάνιση προβλημάτων, καθότι οι συσκευές, τα δεδομένα και οι εταίροι της αλυσίδας εφοδιασμού είναι εκτεθειμένοι σε παραβιάσεις ασφαλείας. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Οι αναδυόμενες τεχνολογίες, όπως η blockchain (αλυσίδα συστοιχιών), μπορούν να δίνουν λύση σε ζητήματα ασφαλείας και εμπιστοσύνης: μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ιχνηλάτηση των μετρήσεων δεδομένων από αισθητήρες και, όχι μόνο να αποτρέψουν την αλληλεπικάλυψη με κακόβουλα δεδομένα, αλλά και να διατηρήσουν την ακεραιότητα και την ιχνηλασιμότητα των τροποποιήσεων· ένα κατανεμημένο καθολικό (distributed ledger) μπορεί να παρέχει στις συσκευές του ΔτΠ ταυτοποίηση, εξακρίβωση και απρόσκοπτη ασφαλή μεταφορά δεδομένων· οι αισθητήρες του ΔτΠ μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ανταλλαγή δεδομένων μέσω αλυσίδας συστοιχιών αντί της ανταλλαγής μέσω τρίτου· η χρήση της τεχνολογίας blockchain και των έξυπνων συμβάσεων επιτρέπει την αυτονομία των συσκευών, καθώς και την ατομική ταυτότητα και την ακεραιότητα των δεδομένων· τα έξοδα δημιουργίας και λειτουργίας μειώνονται καθώς δεν υπάρχουν μεσάζοντες· τέλος, οι συσκευές του ΔτΠ στην αλυσίδα συστοιχιών παρέχουν το ιστορικό των διασυνδεδεμένων συσκευών που είναι πολύ χρήσιμο αν τυχόν χρειαστεί να αντιμετωπιστούν προβλήματα (4). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Επιπλέον, αναπτύσσονται τεχνολογίες κατανεμημένου καθολικού, ανοιχτού κώδικα, για την ανταλλαγή πληροφοριών και τιμών μεταξύ συσκευών του ΔτΠ. Δεν επιτρέπουν την άντληση δεδομένων, αλλά χρησιμοποιούν μια αρχιτεκτονική που βασίζεται σε μια μαθηματική έννοια που ονομάζεται κατευθυνόμενο άκυκλο γράφημα (DAG), με την οποία αποφεύγονται οι προμήθειες και δίνεται η δυνατότητα αύξησης της δυναμικότητας του δικτύου ανάλογα με την αύξηση του αριθμού των χρηστών. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Βρισκόμαστε μπροστά σε ένα φαινόμενο με μεγάλο οικονομικό (5) και κοινωνικό δυναμικό που παρουσιάζει μεγάλες ευκαιρίες, αλλά παράλληλα και σημαντικές προκλήσεις συνδεδεμένες με άδηλους κινδύνους, πολυδιάστατου και οριζόντιου χαρακτήρα, που επηρεάζουν εξίσου επιχειρήσεις και καταναλωτές, διοικήσεις και πολίτες. Για τον λόγο αυτό, η αντιμετώπιση αυτού του θέματος απαιτεί κοινή προσέγγιση η οποία να επικεντρώνεται, παράλληλα, σε όσα στοιχεία είναι μοναδικά σε κάθε περίπτωση. Από αυτήν την άποψη, αρκεί να αναφερθεί ότι τα Ηνωμένα Έθνη έχουν εκτιμήσει πως το 2020 θα υπάρχουν 50 τρισεκατομμύρια διασυνδεδεμένες συσκευές, με εφαρμογές για τους καταναλωτές μέσω τηλεοράσεων, ψυγείων, καμερών ασφαλείας, οχημάτων κ.λπ. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Οι εφαρμογές του ΔτΠ προσφέρουν ήδη οικονομικά και κοινωνικά οφέλη στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης, παρέχοντας, μεταξύ άλλων, περισσότερες υπηρεσίες με κοινωνικοοικονομική ευαισθησία, μικρότερους κύκλους ανάδρασης, επισκευές από απόσταση, στήριξη των διαδικασιών λήψης αποφάσεων, καλύτερη κατανομή πόρων ή εξ αποστάσεως έλεγχο των υπηρεσιών. Ωστόσο, υπάρχουν πολύ ευαίσθητα συνεπακόλουθα ζητήματα, όπως είναι η ιδιωτικότητα και η ασφάλεια, η ασύμμετρη πληροφόρηση και η διαφάνεια των συναλλαγών, οι σύνθετες αρμοδιότητες, ο αποκλεισμός προϊόντων και συστημάτων ή, επίσης, η αύξηση των υβριδικών προϊόντων που μπορεί να έχει προεκτάσεις όσον αφορά θέματα ιδιοκτησίας και να εκθέσει τους καταναλωτές στην πραγματοποίηση εξ αποστάσεως συμβάσεων, με επακόλουθο μειωμένες εγγυήσεις. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Οι τεράστιες νομικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν η ΕΕ και τα κράτη μέλη της μπορούν να εξηγηθούν από το γεγονός ότι πολλά από τα ειδικά χαρακτηριστικά του ΔτΠ (υψηλά επίπεδα πολυπλοκότητας και ισχυρή αλληλεξάρτηση, το στοιχείο της αυτονομίας, οι συνιστώσες της δημιουργίας και/ή επεξεργασίας δεδομένων και μια ανοιχτή διάσταση) διακρίνουν και άλλες αναδυόμενες ψηφιακές τεχνολογίες, όπως η blockchain, η εκτύπωση σε 3D και το υπολογιστικό νέφος. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, το έγγραφο εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (6) σχετικά με την ευθύνη των αναδυόμενων ψηφιακών τεχνολογιών αποτελεί ένα ακόμη βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Εν ολίγοις, η μεγιστοποίηση του οφέλους και η ελαχιστοποίηση των κινδύνων που συνδέονται με το ΔτΠ συνεπάγεται την παροχή πληροφοριών προσιτών, σαφών, συνοπτικών και αξιόπιστων, ιδίως με την προώθηση της ένταξης και της ψηφιακής συνδεσιμότητας των πλέον ευάλωτων καταναλωτών, μέσω του σχεδιασμού προϊόντων και υπηρεσιών απολύτως ανιχνεύσιμων που θα ενσωματώνουν ολοκληρωμένα πρότυπα εμπιστοσύνης, ιδιωτικότητας και ασφάλειας. |
| --- | --- |

2.10.

3.   Εμπιστοσύνη των καταναλωτών και των επιχειρηματιών στο ΔτΠ

| 3.1. | Το ΔτΠ αποτελεί ένα πολυσύνθετο οικοσύστημα που επιτρέπει τη διασύνδεση συσκευών διαφορετικών κατασκευαστών, διανομέων ή παραγωγών λογισμικού. Αυτό δημιουργεί δυσκολίες στην απόδοση ευθυνών σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης με τη νομοθεσία ή σε περίπτωση υλικών ζημιών ή άλλων ζημιών που προκαλούνται σε τρίτους ή σε συστήματα λόγω ελαττωματικών προϊόντων ή λόγω της στρεβλής χρήσης των προϊόντων από τρίτους μέσω του διαδικτύου. Υπάρχει επίσης το ενδεχόμενο πολλοί από τους επαγγελματίες που συμμετέχουν στην παγκόσμια αλυσίδα αξίας του προϊόντος να μην διαθέτουν επαρκείς γνώσεις και εμπειρία σε θέματα ασφάλειας ή προστασίας δεδομένων όσον αφορά τις δικτυωμένες συσκευές. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Για τον λόγο αυτόν απαιτείται μια νέα προσέγγιση όσον αφορά τις ευθύνες, με στόχο να διασφαλιστεί ότι τόσο οι καταναλωτές όσο και οι επιχειρήσεις που υιοθετούν εφαρμογές του ΔτΠ προστατεύονται σε περιπτώσεις που προϊόντα με ενδεδειγμένες ρυθμίσεις μπορεί να αποδειχθούν ελαττωματικά ή μη ασφαλή λόγω συμβάντων ψηφιακής ασφάλειας ή λόγω μη εξουσιοδοτημένης αθέμιτης χρήσης (π.χ. από hackers). Το περιβάλλον αυτό πρέπει να δίνει τη δυνατότητα για πρόβλεψη, πρόληψη και προστασία από εκείνες τις αυτοματοποιημένες αποφάσεις που μπορεί παραβιάζουν τις ηθικές αξίες και τα παγκοσμίως αναγνωρισμένα ανθρώπινα δικαιώματα. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τόσο την επανεξέταση της εφαρμογής της οδηγίας του 1985 σχετικά με την ευθύνη λόγω ελαττωματικών προϊόντων (7) όσο και την πρόσφατη δημιουργία της πολυσυμμετοχικής ομάδας εμπειρογνωμόνων σχετικά με την ευθύνη και τις νέες τεχνολογίες, για να επιτευχθεί η κατάλληλη ισορροπία ανάμεσα στα συμφέροντα των παραγωγών και των καταναλωτών. Το νέο πλαίσιο ευθύνης πρέπει να προβλέπει με σαφή τρόπο την ιχνηλασιμότητα της ευθύνης και της ασφάλειας, τόσο κατά μήκος της αλυσίδας αξίας του προϊόντος όσο και κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής του, περιλαμβάνοντας τη βιωσιμότητα ως νέο στοιχείο βάσει του οποίου θα προβλέπεται η επικαιροποίηση, η βελτίωση, η φορητότητα, η συμβατότητα, η επαναχρησιμοποίηση, η επισκευή ή η αποκατάσταση του προϊόντος. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Θα πρέπει επίσης να αποτελέσει αντικείμενο ειδικής εξέτασης για το ΔτΠ ο προσδιορισμός της ευθύνης όλων των επαγγελματιών στην αλυσίδα εφοδιασμού του προϊόντος, καθώς και η αποφυγή κανονιστικών κενών όταν εμπλέκονται πολλοί παραγωγοί και διανομείς. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι σημαντικό να καθοριστούν σαφώς οι διαδικασίες που θα πρέπει να ακολουθούν οι καταναλωτές σε κάθε περίπτωση, με την προώθηση μηχανισμών εναλλακτικής επίλυσης διαφορών (ADR). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία των προσυμβατικών πληροφοριών και της διαφάνειας των καθοριζόμενων ρητρών, καθώς και των οδηγιών χρήσης των συσκευών, με ρητή προειδοποίηση όσον αφορά τους πιθανούς συναφείς κινδύνους και την κάλυψή τους. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η διαλειτουργικότητα και η συμβατότητα των συναφών συσκευών, καθώς και του σχετικού λογισμικού, πρέπει να εξασφαλίζεται προκειμένου να αποφεύγονται οι αποκλεισμοί και να μπορεί ο καταναλωτής να συγκρίνει τους προμηθευτές. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι ο παράγοντας αυτός είναι επίσης καίριας σημασίας για τη δημιουργία ισότιμων όρων ανταγωνισμού μεταξύ μεγάλων εταιρειών και ΜΜΕ. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Τέλος, η ΕΟΚΕ συνιστά να τηρείται η ουδετερότητα του δικτύου και παροτρύνει την Επιτροπή να ασκεί αυστηρή εποπτεία της συμπεριφοράς στην αγορά. |
| --- | --- |

3.7.

4.   Ιδιωτικότητα των καταναλωτών στο ΔτΠ

| 4.1. | Οι καταναλωτές έχουν ενισχύσει την ικανότητά τους να ασκούν έλεγχο επί των προσωπικών τους δεδομένων και των ιδιωτικών τους προτιμήσεων βάσει του νέου Γενικού Κανονισμού για την Προστασία Δεδομένων (ΓΚΠΔ) (8). Ο χρήστης μιας συσκευής πρέπει να ελέγχει τον τρόπο με τον οποίο γίνεται χρήση των δεδομένων που παράγει και το ποιος έχει τη δυνατότητα πρόσβασης σε αυτά, λαμβανομένου υπόψη ότι η ποικιλία των δεδομένων, καθώς και η συγκέντρωση και η σύνδεσή τους με άλλα δεδομένα, συνεπάγονται σοβαρό κίνδυνο για την ιδιωτικότητα στο οικοσύστημα του ΔτΠ. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Πρέπει να ληφθούν υπόψη οι επιπτώσεις που μπορεί να έχει το πλήθος των προϊόντων, των υπηρεσιών ή των φορέων στην ιδιωτικότητα και στην προστασία των δεδομένων, όταν αυτά μεταφέρονται με τρόπο αυτόνομο λόγω της διασυνδεσιμότητάς τους. Κατά τον ίδιο τρόπο, στις περιπτώσεις επεξεργασίας ή επανεπεξεργασίας πληροφοριών με βάση αρχικώς ασφαλή δεδομένα, υπάρχει το ενδεχόμενο να γίνουν γνωστές με ακρίβεια οι συνήθειες, τα μέρη όπου συχνάζουν, τα ενδιαφέροντα και οι προτιμήσεις των ατόμων. Αυτό αυξάνει την προσβασιμότητα και τη δυνατότητα εντοπισμού του προφίλ του χρήστη. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Οι νομικές εγγυήσεις θα πρέπει να διασφαλίζουν την απόλυτη δυνατότητα των χρηστών να ασκούν τα δικαιώματα της ιδιωτικότητάς τους και της προστασίας των δεδομένων τους προσωπικού χαρακτήρα χωρίς περιορισμό, ώστε να αποφεύγονται ενδεχόμενες επιβλαβείς συνέπειες όπως οι διακρίσεις, οι επιθετικές πωλήσεις, η συρρίκνωση της ιδιωτικής σφαίρας ή οι παραβιάσεις της ασφάλειας. Από την άλλη πλευρά, οι καταναλωτές θα πρέπει να έχουν ενημέρωση σχετικά με την οικονομική αξία των δεδομένων τους και να διατηρούν το δικαίωμα να τα κοινοποιούν. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Όπως προβλέπει ο ΓΚΠΔ, οι εταιρείες και οι ρυθμιστικές αρχές θα πρέπει να επανεξετάζουν τακτικά το πεδίο εφαρμογής της συλλογής δεδομένων και να αξιολογούν τον βαθμό στον οποίον τα δεδομένα που υποβάλλονται σε επεξεργασία είναι κατάλληλα και αναγκαία για την παροχή της υπηρεσίας. Οι πτυχές και οι επιπτώσεις της ιδιωτικότητας πρέπει να αξιολογούνται σε όλη τη διάρκεια της σύλληψης, του κύκλου σχεδιασμού και της ανάπτυξης ενός συνδεδεμένου προϊόντος, αλλά και του διαδικτυωμένου οικοσυστήματος, όπου αυτό λειτουργεί (ιδιωτικότητα εκ σχεδιασμού). Ως εκ τούτου, οι αρχές της προστασίας της ιδιωτικότητας εκ σχεδιασμού και της ιδιωτικότητας εξ ορισμού πρέπει να εφαρμόζονται με συνέπεια όσον αφορά το ΔτΠ. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Επίσης, η διαμόρφωση κάθε συνδεδεμένου προϊόντος πρέπει, από προεπιλογή, να διασφαλίζει το υψηλότερο επίπεδο προστασίας της ιδιωτικότητας (εκ σχεδιασμού και εξ ορισμού) ώστε να αποφεύγεται η ανεπιθύμητη παρακολούθηση της συμπεριφοράς των χρηστών και των δραστηριοτήτων τους. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Σε κάθε περίπτωση, οι καταναλωτές πρέπει να γνωρίζουν επακριβώς ποια δεδομένα συλλέγονται, ποιοι έχουν πρόσβαση σε αυτά και πώς πρόκειται να χρησιμοποιηθούν ενόσω γίνεται χρήση του προϊόντος ή της υπηρεσίας, καθώς και ποια είναι η εφαρμοζόμενη πολιτική προστασίας της ιδιωτικότητας, όπως και αν οι χρησιμοποιούμενοι αλγόριθμοι επηρεάζουν την ποιότητα, την τιμή ή την προσβασιμότητα της υπηρεσίας. |
| --- | --- |

4.6.

5.   Ασφάλεια των καταναλωτών και των επιχειρηματιών στο ΔτΠ

| 5.1. | Η διασυνδεσιμότητα των συσκευών που χαρακτηρίζει το οικοσύστημα του ΔτΠ μπορεί να ενθαρρύνει τη διαμόρφωση παράνομων ή ανεπιθύμητων τεχνολογικών πρακτικών και να το μετατρέψει σε ένα περιβάλλον με δεδομένα εύκολα προσπελάσιμα και ταχύτατα διαδιδόμενα. Για τον λόγο αυτόν απαιτείται να εδραιωθεί με ολοκληρωμένο τρόπο η ασφάλεια, σε καθένα ξεχωριστά και σε όλα μαζί τα στοιχεία του συστήματος. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Η προσφορά προϊόντων και επικαιροποιήσεων που συνδέονται με την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο πρέπει να αιτιολογείται και να καλύπτει όχι μόνο τις μεμονωμένες συσκευές, αλλά να παρέχει και κάλυψη έναντι των κινδύνων για την ασφάλεια που ενέχει η διασυνδεσιμότητα με άλλες συσκευές στο ΔτΠ, ενώ ο αριθμός των συσκευών δεν πρέπει να οδηγεί σε έκπτωση των προτύπων ποιότητας της ασφάλειας αυτής. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Στο πλαίσιο αυτό, η πρόταση κανονισμού σχετικά με τον Οργανισμό της ΕΕ για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο (9) περιλαμβάνει ένα πλαίσιο για την πιστοποίηση των τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών που θα επιτρέψει τον καθορισμό εθελούσιων συστημάτων πιστοποίησης ασφάλειας και επισήμανσης για διάφορες κατηγορίες προϊόντων, μεταξύ των οποίων και το ΔτΠ. Παρότι η ΕΟΚΕ επικροτεί το μέτρο αυτό, εκφράζει επίσης την ανησυχία της διότι δεν έχει υποχρεωτικό χαρακτήρα. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Τα μέτρα ασφάλειας στον κυβερνοχώρο θα πρέπει να καλύπτουν από κινδύνους λόγω προσβλητότητας, ιδίως από την υποκλοπή (hacking), τη μη επιτρεπόμενη πρόσβαση ή την αθέμιτη χρήση, καθώς και από κινδύνους σχετικούς με τον τρόπο πληρωμής και τις οικονομικές απάτες. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ στηρίζει τις αρμοδιότητες της πολυσυμμετοχικής ομάδας εμπειρογνωμόνων σχετικά με την ευθύνη και τις νέες τεχνολογίες. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Επιπλέον, πρέπει να καλύπτουν την προσωπική ασφάλεια των καταναλωτών σε σχέση με κινδύνους, όπως η χρήση της γεωγραφικής εγγύτητας, οι κοινές ζώνες συχνοτήτων, η έκθεση σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία ή οι πιθανές παρεμβολές με συνδεδεμένο εξοπλισμό ζωτικής σημασίας. Η ΕΟΚΕ ζητεί να εφαρμοστούν μέτρα επιτήρησης και προληπτικής απόσυρσης όταν υπάρχουν κίνδυνοι για την υγεία και την ασφάλεια των καταναλωτών ή των προσωπικών και οικονομικών συμφερόντων τους. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Οι επιχειρήσεις πρέπει να υιοθετούν πρότυπα ορθών πρακτικών, όπως η ασφάλεια εκ σχεδιασμού και εξ ορισμού, και να υπόκεινται σε αξιολογήσεις από ανεξάρτητους εξωτερικούς φορείς. Σε περιπτώσεις παραβίασης της ασφάλειας ή των δεδομένων, οι επιχειρήσεις οφείλουν να κοινοποιούν τα περιστατικά αυτά, παρέχοντας ενημέρωση σχετικά με την ευθύνη για ζημίες και μη συμμόρφωση προς τη νομοθεσία. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Οι επιχειρήσεις πρέπει να παρέχουν στους καταναλωτές απλές και προσβάσιμες πληροφορίες που θα τους επιτρέπουν να παίρνουν τις κατάλληλες αποφάσεις και να εφαρμόζουν ασφαλείς πρακτικές, παρέχοντας στους καταναλωτές τις επικαιροποιήσεις ασφαλείας που είναι ουσιαστικής σημασίας καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής του προϊόντος. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Η έλλειψη συνεκτικών προτύπων όσον αφορά τα δίκτυα ΔτΠ πρέπει να αντιμετωπιστεί. Είναι αναγκαίο να διαμορφωθούν προηγμένες ευρυζωνικές τεχνολογίες νέας γενιάς που να βελτιώνουν τις υφιστάμενες υποδομές. |
| --- | --- |

5.8.

6.   Προτάσεις για ανάληψη δράσης στο πλαίσιο των δημόσιων πολιτικών (10)

| 6.1. | Οι δημόσιες αρχές, κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων τους στις διάφορες περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρέπει να συμμετέχουν ενεργά στη χάραξη πολιτικής και σχεδίων δράσης για το ΔτΠ, με στόχο την επίτευξη ισορροπίας μεταξύ των διαφόρων ενδιαφερόμενων μερών, προλαμβάνοντας τα προβλήματα και αμβλύνοντας προληπτικά τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις. Η ΕΟΚΕ προτείνει: |
| --- | --- |

6.1.

| 6.1.1. | να δημιουργηθούν περιβάλλοντα δοκιμών (sand boxes), δηλαδή φυσικοί χώροι, συνεργατικοί σχηματισμοί κ.λπ., για τα πιλοτικά έργα και τις αποδείξεις αρχών. Αυτά θα αποσκοπούν όχι μόνο στην απλή δοκιμή τεχνολογιών, αλλά και στη δοκιμή κανονιστικών προτύπων (11)· |
| --- | --- |

6.1.1.

| 6.1.2. | να χρηματοδοτηθούν τεχνολογικές υποδομές που θα επιτρέπουν την ανάπτυξη καινοτόμων έργων ΔτΠ στο πλαίσιο του νέου προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη». |
| --- | --- |

6.1.2.

| 6.1.3. | να οριστούν ιδρύματα και ανεξάρτητες αρχές ως παράγοντες διευκόλυνσης και εποπτείας των έργων του ΔτΠ. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τα σχετικά μέτρα που προβλέπονται από τον κανονισμό του 2017 για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο και ζητεί από την Επιτροπή να προωθήσει αποτελεσματικά και με τους κατάλληλους δημοσιονομικούς πόρους τις διαδικασίες τυποποίησης για την ψηφιακή βιομηχανία (12)· |
| --- | --- |

6.1.3.

| 6.1.4. | να προωθηθούν συμπράξεις και πλατφόρμες συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, με τη συμμετοχή της επιστημονικής κοινότητας, της βιομηχανίας και των καταναλωτών· |
| --- | --- |

6.1.4.

| 6.1.5. | να ενθαρρυνθούν οι επενδύσεις στην ανάπτυξη τοπικών επιχειρηματικών μοντέλων που θα αξιοποιούν τα οφέλη του ΔτΠ και θα διευκολύνουν την προσέγγιση τόσο περίπλοκων θεμάτων όπως η προστασία και η κυριότητα των δεδομένων· |
| --- | --- |

6.1.5.

| 6.1.6. | να υλοποιηθούν δράσεις ανάπτυξης δεξιοτήτων στον χώρο των επιχειρήσεων υπό το πρίσμα της συνυπευθυνότητας. Είναι σκόπιμο να εξασφαλιστεί ότι η ασφάλεια και η προστασία της ιδιωτικής ζωής εκ σχεδιασμού και εξ ορισμού θα ενσωματώνονται στα προϊόντα και τις υπηρεσίες των ΤΠΕ, σύμφωνα με την αρχή της «υποχρέωσης φροντίδας» που υποστηρίζει ο νέος Κανονισμός για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο. Ως προς αυτό, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την προβλεπόμενη κατάρτιση κωδίκων δεοντολογίας, συμπληρωματικά προς τα κανονιστικά μέτρα· |
| --- | --- |

6.1.6.

| 6.1.7. | να ενθαρρυνθούν οι ευρωπαϊκές και διεθνείς πρωτοβουλίες τυποποίησης, ώστε να εξασφαλιστεί ότι τα συστήματα του ΔτΠ θα διαθέτουν τα βασικά χαρακτηριστικά, δηλαδή αξιοπιστία, ασφάλεια, διαθεσιμότητα, ανθεκτικότητα, συντηρησιμότητα και λειτουργία. Ειδικότερα, η τυποποίηση είναι ουσιαστικής σημασίας για την ταχεία υλοποίηση βιομηχανικών μεταποιητικών διεργασιών με υψηλό βαθμό ψηφιοποίησης. |
| --- | --- |

6.1.7.

| 6.1.8. | να εξασφαλιστεί η οικονομικά προσιτή και υψηλής ποιότητας πρόσβαση στους χρήστες του ΔτΠ, ιδίως στις πλέον ευάλωτες ομάδες ή σε αυτές που ζουν στις πιο αραιοκατοικημένες περιοχές· |
| --- | --- |

6.1.8.

| 6.1.9. | να προωθηθούν εκστρατείες ευαισθητοποίησης και εκπαιδευτικά προγράμματα για την ευκολότερη υιοθέτηση του ΔτΠ από τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές που να δίνουν τη δυνατότητα απόκτησης συγκεκριμένων δεξιοτήτων και ικανοτήτων (13), με ιδιαίτερη προσοχή στις ευάλωτες ομάδες και στην πολυμορφία· |
| --- | --- |

6.1.9.

| 6.1.10. | να αναληφθούν πρωτοβουλίες στον χώρο της εκπαίδευσης ώστε να υπάρξει αποτελεσματική πρόληψη, δεδομένης της πρόωρης ένταξης των παιδιών στα ψηφιακά περιβάλλοντα· |
| --- | --- |

6.1.10.

| 6.1.11. | να καταρτιστούν αναλύσεις και διαγνωστικές μελέτες σχετικά με τον αντίκτυπο του ΔτΠ στα νέα μοντέλα βιώσιμης παραγωγής και κατανάλωσης· |
| --- | --- |

6.1.11.

| 6.1.12. | να εγγυηθούν την πλήρη εφαρμογή και αποτελεσματική χρήση των συστημάτων εναλλακτικής επίλυσης διαφορών εντός και εκτός διαδικτύου (ΗΕΚΔ και ΕΕΚΔ)· |
| --- | --- |

6.1.12.

| 6.1.13. | να διασφαλίσουν την ύπαρξη, την υλοποίηση και την αποτελεσματική λειτουργία ενός συστήματος συλλογικής δράσης που θα επιτρέπει τη διακοπή και την αποζημίωση όταν η χρήση του ΔτΠ προκαλεί ζημίες ή βλάβες συλλογικού χαρακτήρα, όπως προβλέπεται δυνάμει της «Νέας Συμφωνίας για τους Καταναλωτές». |
| --- | --- |

6.1.13.

| 6.2. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αξιολογήσει τη νομοθεσία που συνδέεται άμεσα ή έμμεσα με το ΔτΠ και, όπου είναι απαραίτητο, να βελτιώσει τις ισχύουσες νομοθετικές πράξεις. Στο πλαίσιο αυτό, η
  New Deal for Consumers
  θα πρέπει, επίσης, να μελετήσει εκ του σύνεγγυς τόσο τις διασυνδεόμενες συσκευές όσο και τα δίκτυα και την ασφάλειά τους, καθώς και τα δεδομένα που συνδέονται με τις συσκευές. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Τέλος, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της ύπαρξης μηχανισμών συνεργασίας και συντονισμού μεταξύ των κρατών μελών για την αποτελεσματική και ομοιόμορφη εφαρμογή των προβλεπόμενων ρυθμίσεων, καθώς και για τις συμβάσεις που πρέπει να συνάψει η Ευρωπαϊκή Ένωση εκτός του εδάφους της, λόγω του τόπου όπου εδρεύουν οι επιχειρήσεις και οι πάροχοι, με ιδιαίτερη έμφαση στην ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών. Απαιτείται συντονισμός της διεθνούς πολιτικής για τις διασυνοριακές ροές δεδομένων, ώστε οι ενδιαφερόμενες χώρες να είναι σε θέση να θεσπίσουν και να εισαγάγουν εξίσου αυστηρούς κανόνες προστασίας στο εθνικό τους δίκαιο, τόσο το ουσιαστικό όσο και το δικονομικό. |
| --- | --- |

6.3.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  COM(2005) 229 final.

1

(2)  COM(2016) 180 final.

2

(3)  Η τεχνητή νοημοσύνη — Η επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης στην (ψηφιακή) ενιαία αγορά, στην παραγωγή, στην κατανάλωση, στην απασχόληση και στην κοινωνία (ΕΕ C 288 της 31.8.2017, σ. 1).

3

(4)  Βλέπε Khwaja Shaik, Why blockchain and IoT are best friends, https://www.ibm.com· όσον αφορά τις καινοτομίες στον ευρωπαϊκό χρηματοοικονομικό τομέα βλέπε ΕΕ C 246 της 28.7.2017, σ. 8.

4

(5)  Η Digital McKinsey εκτιμά ότι το ΔτΠ έχει πιθανό οικονομικό αντίκτυπο που κυμαίνεται από 3,9 τρις USD μέχρι $ 11,1 τρις USD ετησίως έως το 2025.

5

(6)  SWD(2018) 137.

6

(7)  COM(2018) 246 final.

7

(8)  Σε ισχύ από τις 25 Μαΐου 2018.

8

(9)  Βλέπε COM(2017) 477 final.

9

(10)  Βλέπε Όμιλος Παγκόσμιας Τράπεζας, διαδίκτυο of things. The New Government to Business Platform (Το Διαδίκτυο των Πραγμάτων. Η νέα πλατφόρμα κυβέρνησης-επιχειρήσεων).

10

διαδίκτυο of things. The New Government to Business Platform

(11)  Βλέπε https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/news/eu-and-eea-member-states-sign-cross-border-experiments-cooperative-connected-and-automated

11

(12)  ΕΕ C 197 της 8.6.2018, σ. 1.

12

(13)  ΕΕ C 434 της 15.12.2017, σ. 36.

13

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/14 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/14

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Δείκτες που ανταποκρίνονται καλύτερα στην αξιολόγηση των ΣΒΑ και η συμβολή της κοινωνίας των πολιτών»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2018/C 440/03)

| Εισηγήτρια: | η κ. Brenda KING |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Thierry LIBAERT |

Εισηγήτρια:

η κ. Brenda KING

Συνεισηγητής:

ο κ. Thierry LIBAERT

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 15.2.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 29 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 5.9.2018 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 194/2/3 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

15.2.2018

Νομική βάση

Άρθρο 29 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

5.9.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

194/2/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Από το 2015, χρονιά κατά την οποία τα θεσμικά όργανα της ΕΕ ενέκριναν το Θεματολόγιο του ΟΗΕ για τη βιώσιμη ανάπτυξη με ορίζοντα το 2030, η ΕΟΚΕ εκφράζει την προτροπή της προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να χαράξει μια συνολική ευρωπαϊκή στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη με συγκεκριμένες επιδιώξεις, σκοπούς και μέτρα στην προσπάθεια να επιτευχθούν οι 17 στόχοι βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ). Παρά το γεγονός ότι η ΕΕ διαδραμάτισε ηγετικό ρόλο στην έγκριση του Θεματολογίου με ορίζοντα το 2030 και οι ΣΒΑ αντικατοπτρίζουν θεμελιώδεις αξίες της ΕΕ που αποσκοπούν στην προώθηση μεγαλύτερης κοινωνικής, πολιτικής, οικονομικής και περιβαλλοντικής αρμονίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν κατόρθωσε να αναπτύξει μια συνολική στρατηγική. Το έγγραφο προβληματισμού με τίτλο «Προς μια βιώσιμη Ευρώπη μέχρι το 2030» («Towards a Sustainable Europe by 2030») που θα δημοσιευτεί μέχρι τα τέλη του 2018 αποτελεί ευκαιρία να αναδειχθεί η σημασία της θέσπισης μιας συνολικής ευρωπαϊκής στρατηγικής. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η σημερινή έλλειψη ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη βιώσιμη ανάπτυξη ενέχει κινδύνους για τη συνεπή εφαρμογή του Θεματολογίου του 2030 σε επίπεδο ΕΕ, αλλά και σε εθνικό επίπεδο. Ενδέχεται να υπάρξουν αποκλίσεις στην προσέγγιση των ΣΒΑ, δεδομένου ότι πολλά κράτη μέλη προετοιμάζουν ήδη τις εθνικές στρατηγικές τους για την αειφόρο ανάπτυξη, ενώ δεν υπάρχει ευρωπαϊκό στρατηγικό πλαίσιο ή κοινές κατευθυντήριες γραμμές εφαρμογής. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρώτη ετήσια έκθεση παρακολούθησης των ΣΒΑ από τη Eurostat το 2017 (1), η οποία βασίζεται σε ένα σύνολο 100 δεικτών, χρησιμοποιώντας αυστηρά κριτήρια δεδομένων. Εντούτοις, η ΕΟΚΕ διαπίστωσε ορισμένες ελλείψεις όσον αφορά το σημερινό σύνολο δεικτών, οι οποίες θα πρέπει να εξεταστούν στις μελλοντικές εκδόσεις της ετήσιας έκθεσης παρακολούθησης των ΣΒΑ από τη Eurostat. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ ζητεί την καθιέρωση δεικτών που θα μπορούν να αποτελέσουν βάση για τον προγραμματισμό και τη χάραξη πολιτικής. Το σημερινό σύνολο δεικτών δεν μετρά την απόσταση από την εκπλήρωση των ΣΒΑ, ούτε παρέχει κατάλληλη επισκόπηση της επιτευχθείσας προόδου. Πρέπει να θεσπιστούν συγκεκριμένοι στόχοι πολιτικής της ΕΕ για τους ΣΒΑ και οι δείκτες οφείλουν να παρέχουν τη δυνατότητα εποπτείας του βαθμού επίτευξής τους. Ελλείψει συγκεκριμένων στόχων πολιτικής της ΕΕ, η ΕΕ θα μπορούσε να αξιολογεί τις εθνικές επιδόσεις σε σύγκριση με τις καλύτερες και μέσες επιδόσεις. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει, εξάλλου, ορισμένους τεχνικούς περιορισμούς που πρέπει να αντιμετωπιστούν προκειμένου να διασφαλιστεί ότι χρησιμοποιούνται οι καλύτεροι δείκτες. Για παράδειγμα, η χρήση διαθεματικών δεικτών παραμένει ανεπαρκής για την παροχή πληροφοριών σχετικών με συνέργειες και διλήμματα μεταξύ των στόχων. Δεν ενσωματώνονται επίσης πλήρως οι δευτερογενείς επιδράσεις στη βιώσιμη ανάπτυξη των χωρών-εταίρων, ούτε η παρακολούθηση της συνάφειας των πολιτικών μεταξύ των σημαντικών στόχων της εξωτερικής και της εσωτερικής πολιτικής. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η Eurostat και οι εθνικές στατιστικές υπηρεσίες πρέπει να μεριμνούν για την εφαρμογή ενός ορθολογικού πλαισίου δεικτών. Θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα πλήρες και ολοκληρωμένο σύστημα δεικτών, ούτως ώστε να διασφαλίζεται η αξιόπιστη παρακολούθηση της εφαρμογής των ΣΒΑ σε ευρωπαϊκό και σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η Eurostat και οι εθνικές στατιστικές υπηρεσίες έχουν περιορισμένους ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους για τη συλλογή νέων δεδομένων και, ως εκ τούτου, δεν είναι πάντοτε δυνατόν να παράγονται νέοι και περισσότερο ειδικοί δείκτες. Η ΕΟΚΕ ζητεί να εξασφαλιστούν επαρκείς πόροι ώστε να ξεπεραστεί αυτός ο σχετικός περιορισμός. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να ενισχυθεί ουσιαστικά η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στον καθορισμό των δεικτών και στην αξιολόγηση της προόδου της ΕΕ προς την κατεύθυνση των στόχων. Ο διαθεματικός χαρακτήρας των ΣΒΑ απαιτεί ολοκληρωμένη πολυμερή συνεργασία. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ συνιστά το σύνολο των δεικτών να συμπληρώνεται με μια ποιοτική παράλληλη έκθεση, η οποία θα εκπονείται σε στενή συνεργασία με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, έτσι ώστε όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς να ταυτίζονται περισσότερο με την προσπάθεια εκπλήρωσης των ΣΒΑ. Οι ποιοτικές πληροφορίες μπορούν να τονίσουν τάσεις που διαφορετικά δεν θα μπορούσαν να γίνουν αντιληπτές μόνο με ποσοτικές μετρήσεις. Η ΕΟΚΕ προτείνει να αναλάβει ηγετικό ρόλο στον συντονισμό της προετοιμασίας της συμπληρωματικής ποιοτικής έκθεσης. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ προτείνει να συνεργαστεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη διοργάνωση ευρωπαϊκής διάσκεψης κορυφής με θέμα τους ΣΒΑ υπό τη μορφή αποτίμησης της κατάστασης, με τη συμμετοχή όλων των σχετικών ενδιαφερόμενων φορέων. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Ένα ορθολογικό στρατηγικό πλαίσιο προϋποθέτει επίσης ότι και άλλοι δείκτες της ΕΕ (π.χ. οι δείκτες που περιλαμβάνονται στον κοινωνικό πίνακα αποτελεσμάτων [«Social Scoreboard»] ή οι ευρωπαϊκοί δείκτες βιοποικιλότητας [«European Biodiversity indicators»]) θα είναι συνεκτικοί με το πλαίσιο του Θεματολογίου του 2030. Μια συνολική στρατηγική θα πρέπει να παρέχει την εν λόγω επισκόπηση της διασύνδεσης μεταξύ των ΣΒΑ, των πολιτικών της ΕΕ και των διαφόρων συνόλων δεικτών. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ ζητεί το τρέχον σύστημα διακυβέρνησης της ΕΕ να προσαρμοστεί στην εφαρμογή του Θεματολογίου του 2030. Μια συνολική και βιώσιμη αναπτυξιακή στρατηγική της ΕΕ, που ευθυγραμμίζεται πλήρως με το Θεματολόγιο του 2030, θα εγγυηθεί την ενσωμάτωση των ΣΒΑ σε όλες τις πολιτικές της ΕΕ και θα παράσχει το πλαίσιο για τον συντονισμό και την παρακολούθηση της εφαρμογής των ΣΒΑ σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο. Για παράδειγμα, μέσω του μηχανισμού του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου θα πρέπει να παρακολουθείται και να ενισχύεται η υλοποίηση των ΣΒΑ. Επιπλέον, η διαμόρφωση και η αξιολόγηση των πολιτικών της ΕΕ (π.χ. το θεματολόγιο για τη βελτίωση της νομοθεσίας) θα πρέπει να προσαρμόζονται ώστε να ενσωματώνουν πλήρως τους ΣΒΑ στον κύκλο πολιτικής. Θα πρέπει να πραγματοποιείται δοκιμή βιωσιμότητας σε όλες τις νομοθετικές προτάσεις και τις προτάσεις πολιτικής, προκειμένου να εκτιμάται ο αντίκτυπος επί των ΣΒΑ και να αποφασίζεται η καταλληλότητα της εκάστοτε πρότασης. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να οριστεί, εντός της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ένας αντιπρόεδρος αρμόδιος για την ενσωμάτωση των ΣΒΑ στις πολιτικές της ΕΕ, ο οποίος θα συνεπικουρείται από μια ειδική ομάδα, θα έχει στη διάθεσή του έναν συγκεκριμένο προϋπολογισμό, καθώς και μία δομή εργασίας στην οποία θα συμμετέχουν όλοι οι Επίτροποι και οι υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Επιπλέον, ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα πρέπει να παρουσιάζει την πρόοδο που έχει επιτευχθεί και να προβαίνει σε επισκόπηση των περαιτέρω ενεργειών που απαιτούνται για την εκπλήρωση των ΣΒΑ στην ετήσια ομιλία για την Κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Τέλος, η ΕΟΚΕ ζητεί τη σύναψη συμφωνίας για έναν προϋπολογισμό της ΕΕ, ο οποίος θα θέτει στο επίκεντρο των στόχων του τη βιώσιμη ανάπτυξη. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι στο τελικό πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) για την περίοδο 2021-2027 θα επισημαίνεται εάν η ΕΕ θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις δεσμεύσεις της βάσει του Θεματολογίου του 2030. Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του Μαΐου 2018 κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, δεν δράττεται ωστόσο της ευκαιρίας να αναδείξει το Θεματολόγιο του 2030 σε προτεραιότητα του ευρωπαϊκού θεματολογίου. |
| --- | --- |

1.13.

2.   Έλλειψη μιας στρατηγικής της ΕΕ

| 2.1. | Η ΕΕ θα πρέπει να δεσμευτεί σε μεγαλύτερο βαθμό ως προς τον ηγετικό της ρόλο στη διασφάλιση και την προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης. Στην ουσία, το Θεματολόγιο του ΟΗΕ για το 2030 ευθυγραμμίζεται άμεσα με τον θεμελιώδη σκοπό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος συνίσταται στην προώθηση μεγαλύτερης κοινωνικής, πολιτικής, οικονομικής και περιβαλλοντικής αρμονίας τόσο εντός της Ευρώπης όσο και σε όλο τον κόσμο. Ωστόσο, μολονότι η ΕΕ και τα κράτη μέλη της υπέγραψαν το παγκόσμιο Θεματολόγιο, η Ευρώπη υστερεί. Μέχρι στιγμής, η ΕΕ και ορισμένα κράτη μέλη δεν έχουν κατορθώσει να δρομολογήσουν μια στρατηγική βιώσιμης ανάπτυξης προκειμένου να εξασφαλίσουν την επίτευξη των ΣΒΑ. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Το άρθρο 3 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναφορικά προς τη βιώσιμη ανάπτυξη δηλώνει τα εξής: «Στις σχέσεις της με τον υπόλοιπο κόσμο, η Ένωση [...] [σ]υμβάλλει στην αειφόρο ανάπτυξη του πλανήτη [...]». Ενώ υπάρχουν ορισμένα κλιμακούμενα στοιχεία βιωσιμότητας σε διάφορες πολιτικές της ΕΕ, όπως η βιομηχανική πολιτική, οι μεταφορές και η ενέργεια, εξακολουθεί να παρατηρείται έλλειψη τόσο φιλοδοξίας όσο και χρηματοδότησης. Συνολικά, η ΕΟΚΕ αποδοκιμάζει τη σαφή απουσία στρατηγικής, συνεκτικότητας των πολιτικών και ενσωμάτωσής τους στον γενικό συντονισμό των πολιτικών της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η ΕΟΚΕ είναι το μόνο θεσμικό όργανο σε ευρωπαϊκό επίπεδο που έχει καταστήσει τη βιώσιμη ανάπτυξη βασική προτεραιότητά του. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν διαθέτει σχετική δομή για την εξέταση της βιώσιμης ανάπτυξης, αν και ορισμένες πολιτικές ομάδες συμπεριλαμβάνουν το Θεματολόγιο του 2030 στις πολιτικές τους προτεραιότητες ενόψει των ευρωεκλογών του Μαΐου 2019. Εν τω μεταξύ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει συγκροτήσει την πολυσυμμετοχική πλατφόρμα για την εφαρμογή των ΣΒΑ («Multi-Stakeholder Platform for the implementation of the SDGs»), στοιχείο το οποίο συνιστά βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, χωρίς, ωστόσο, να καθίσταται σαφές κατά πόσο η εν λόγω πλατφόρμα θα συνεχίσει να λειτουργεί και μετά τη λήξη της σημερινής θητείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ είχε κατά το παρελθόν ταχθεί υπέρ της δημιουργίας ενός πιο φιλόδοξου και ευρύτερου φόρουμ της κοινωνίας των πολιτών από αυτό που τελικά συγκροτήθηκε (2). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Σε εθνικό επίπεδο, ο βαθμός σχεδιασμού και υλοποίησης των ΣΒΑ ποικίλλει (3). Ορισμένα κράτη μέλη έχουν ήδη υιοθετήσει ολοκληρωμένες εθνικές στρατηγικές για την αειφόρο ανάπτυξη, ενώ, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι περιφερειακές και οι τοπικές αρχές, καθώς και οι ενδιαφερόμενοι σχετικοί φορείς, αναπτύσσουν επίσης πρωτοβουλίες για την ευαισθητοποίηση των πολιτών υπέρ των ΣΒΑ. Υπάρχει κίνδυνος ασυνέπειας μεταξύ των εθνικών προσεγγίσεων, καθώς δεν υφίσταται ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο. Η ΕΟΚΕ ζητεί την ενσωμάτωση της βιώσιμης ανάπτυξης στις εθνικές πολιτικές και την πλήρη συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στον σχεδιασμό και την εφαρμογή σύμφωνα με μια συνολική στρατηγική της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Μελλοντικές προοπτικές

| 3.1. | Στις 13 Σεπτεμβρίου 2017, ο πρόεδρος κ. Juncker εξήγγειλε την εκπόνηση του εγγράφου προβληματισμού με θέμα «Προς μια βιώσιμη Ευρώπη έως το 2030 σχετικά με τη συνέχεια που δόθηκε στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, συμπεριλαμβανομένης της συμφωνίας του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή», το οποίο θα δημοσιευτεί τον χειμώνα του 2018. Κατά τη φάση της προετοιμασίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει τις απόψεις των μελών της πολυσυμμετοχικής πλατφόρμας για τους ΣΒΑ. Τα μέλη της πλατφόρμας υποβάλλουν προτάσεις σχετικά με τον τρόπο βελτίωσης της διοίκησης της ΕΕ σε σχέση με τους ΣΒΑ (π.χ. με την εφαρμογή μιας συνολικής στρατηγικής), προβαίνουν σε συστάσεις πολιτικής και αναλύουν τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να εξελιχθεί μια «εργαλειοθήκη» της ΕΕ για τον συντονισμό των πολιτικών, της παρακολούθησής τους και της λογοδοσίας. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η εφαρμογή των ΣΒΑ περιλαμβάνει οικονομικούς, κοινωνικούς, πολιτικούς και περιβαλλοντικούς στόχους που θα απαιτήσουν θεμελιώδεις αλλαγές στις ευρωπαϊκές κοινωνίες και εντός των θεσμικών οργάνων της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Οι συζητήσεις για το μέλλον της Ευρώπης πριν από τις ευρωεκλογές του 2019 είναι ζωτικής σημασίας για την ευαισθητοποίηση των πολιτών υπέρ της αειφόρου ανάπτυξης. Τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα πρέπει να λάβουν θέση και να εξετάσουν τη βιώσιμη ανάπτυξη στις προγραμματικές τους θέσεις ενόψει των εκλογών. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η μελλοντική Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το νέο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που θα προκύψει από τις ευρωεκλογές του 2019 θα πρέπει να καταστήσουν προτεραιότητα την καλύτερη ενσωμάτωση των ΣΒΑ στις πολιτικές της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ προτρέπει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να ενισχύσει την ικανότητά του να παρακολουθεί και να εποπτεύει την πρόοδο των ΣΒΑ και να αναλάβει την ευθύνη για τους στόχους. Όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συνιστάται επίσης ενίσχυση του ηγετικού ρόλου του αντιπροέδρου, ο οποίος θα είναι επιφορτισμένος με την αειφόρο ανάπτυξη και την αναδιάρθρωση των χαρτοφυλακίων των Γενικών της Διευθύνσεων ώστε να καταστεί σαφές ποια είναι υπεύθυνη για κάθε έναν από τους ΣΒΑ. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Από την τελική απόφαση για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) της περιόδου 2021-2027 θα φανεί κατά πόσο η ΕΕ θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις δεσμεύσεις που ανέλαβε βάσει του Θεματολογίου του 2030. Είναι ζωτικής σημασίας να διασφαλίζεται στο ΠΔΠ η ενσωμάτωση των ΣΒΑ. Με την πρόταση που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε τον Μάιο του 2018 θεωρούμε ότι κινείται μεν προς τη σωστή κατεύθυνση, χωρίς, ωστόσο, να αξιοποιεί την ευκαιρία να παρουσιάσει το Θεματολόγιο του 2030 ως προτεραιότητα του ευρωπαϊκού θεματολογίου. Πέραν της προτεινόμενης περιορισμένης αύξησης του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για την ενσωμάτωση της διάστασης του κλίματος, στο νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) θα πρέπει να διατίθενται οι σχετικοί οικονομικοί πόροι για τη βιώσιμη ανάπτυξη, αλλά και να διασφαλίζεται ότι καμία χρηματοδότηση δεν θα υπονομεύει την εφαρμογή των ΣΒΑ. Πρέπει να χρηματοδοτηθούν οι υπεύθυνοι φορείς για την υλοποίηση των ΣΒΑ, συμπεριλαμβανομένων των κρατών μελών, των τοπικών αρχών, των επιχειρήσεων και των ΜΚΟ για την εκπόνηση καινοτόμων και κλιμακούμενων έργων. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΕ υφίσταται σοβαρή πολιτική και θεσμική κρίση και αντιμετωπίζει προκλήσεις όπως οι αυξανόμενες κοινωνικές ανισότητες, τα περιβαλλοντικά προβλήματα και η απώλεια εμπιστοσύνης προς τις κυβερνήσεις και την ΕΕ (4). Για να ξεπεραστεί η κατάσταση αυτή, η ΕΕ πρέπει να προκρίνει ένα νέο αφήγημα που θα είναι ικανό να προσφέρει απτές λύσεις στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι κοινωνίες μας. Οι εν εξελίξει συζητήσεις σχετικά με το μέλλον της Ευρώπης θα πρέπει να συμβάλουν στη διαμόρφωση αυτού του νέου αφηγήματος με γνώμονα το Θεματολόγιο του 2030 και το 6ο Σενάριο της Ευρώπης (5) (Scenario of Europe), ούτως ώστε η ΕΕ να αποτελέσει κινητήριο μοχλό για τη βιωσιμότητα. Απαιτείται ενίσχυση του ηγετικού ρόλου των αρχηγών κρατών της ΕΕ ώστε να καταστούν οι ΣΒΑ κεντρικό μέρος του πολιτικού τους λόγου και οράματος για την Ευρώπη. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Το Θεματολόγιο του 2030 βασίζεται στις πρωταρχικές αξίες της Ευρώπης για δημοκρατία και συμμετοχή, κοινωνική δικαιοσύνη, αλληλεγγύη και βιωσιμότητα, σεβασμό του κράτους δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τόσο εντός της Ευρώπης όσο και σε όλο τον κόσμο. Το νέο αφήγημα για τη βιώσιμη ανάπτυξη θα πρέπει να παρέχει στους πολίτες απαντήσεις σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι δημόσιες διοικήσεις και η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών σχεδιάζουν να λάβουν υπόψη τις προσδοκίες τους για οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική ευημερία. |
| --- | --- |

3.7.

4.   Το ζήτημα των δεικτών

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η προσέγγιση με βάση τους δείκτες ΣΒΑ της ΕΕ πρέπει να υπερβαίνει την απλή αξιολόγηση, να συμβάλλει στη διαμόρφωση και τη χάραξη πολιτικής και να μην είναι απλώς και μόνο ένα εργαλείο αναφοράς. Οι δείκτες θα πρέπει να βοηθούν τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής της ΕΕ στον καθορισμό μελλοντικών πολιτικών και στον σχεδιασμό τρόπων για την καλύτερη επίτευξη των ΣΒΑ. Οι δείκτες πρέπει επίσης να βοηθούν τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να εντοπίζουν τις αποκλίσεις στην πορεία προς την επίτευξη των ΣΒΑ και να προβαίνουν εγκαίρως στις αναγκαίες αλλαγές πολιτικής ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι μέχρι το 2030. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η «Έκθεση παρακολούθησης των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης στην ΕΕ» (2017 Monitoring Report of the Sustainable Development Goals in an EU context) που κατάρτισε το 2017 η Eurostat συνιστά μια καλή αρχή, υπάρχουν όμως περιθώρια βελτίωσης. Αυτά πρέπει να οικοδομηθούν βελτιώνοντας τους δείκτες. Η τρέχουσα μέθοδος αξιολόγησης της προόδου (δηλαδή 1 % θετική αλλαγή) ελλείψει ποσοτικά προσδιορισμένων στόχων της ΕΕ είναι δυνητικά παραπλανητική, δεδομένου ότι δεν παρέχει πληροφορίες σχετικά με την απόσταση από την εκπλήρωση των ΣΒΑ, σε αντίθεση με άλλες εκθέσεις. Για παράδειγμα, ενώ η Eurostat καταλήγει στο συμπέρασμα ότι υπάρχει σημαντική πρόοδος στην Ευρώπη για τον ΣΒΑ 12 (6), άλλες πηγές, όπως ο ΟΟΣΑ, καταλήγουν σε διαφορετικά συμπεράσματα (7). Στην έκθεση παρακολούθησης πρέπει να καθίσταται πιο σαφής ο ολοκληρωμένος χαρακτήρας του Θεματολογίου, στο πλαίσιο του οποίου οι προσπάθειες θα πρέπει να ενισχύουν κάθε στόχο και όχι να υπονομεύουν οιονδήποτε εξ αυτών. Μολονότι είναι πολύτιμη, η χρήση διαθεματικών δεικτών παραμένει ανεπαρκής για την παροχή πληροφοριών σχετικών με τις συνέργειες και τα διλήμματα που εντοπίζονται μεταξύ των στόχων. Επιπλέον, η έκθεση θα πρέπει να αξιολογεί τις δευτερογενείς επιπτώσεις για τη βιώσιμη ανάπτυξη των χωρών-εταίρων και να παρακολουθεί τη συνάφεια των πολιτικών μεταξύ των σημαντικών στόχων της εξωτερικής και της εσωτερικής πολιτικής. Τέλος, οι δείκτες θα πρέπει να είναι σε θέση να παρουσιάζουν συγκρίσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών, να εντοπίζουν αποκλίσεις στην εφαρμογή των κρατών μελών και να ανανεώνονται συχνά, ώστε να βασίζονται στα βέλτιστα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία, γνώσεις και πληροφορίες. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Για να έχουμε ένα άρτιο σύνολο δεικτών που παρέχουν σαφή εικόνα της εφαρμογής των ΣΒΑ σε επίπεδο ΕΕ, είναι ζωτικής σημασίας να δημιουργηθεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα δεικτών που θα καλύπτει το ευρωπαϊκό, αλλά και το εθνικό επίπεδο. Πρώτον, οι σημερινοί δείκτες που χρησιμοποιούνται για διάφορους τομείς πολιτικής σε επίπεδο ΕΕ θα πρέπει να εναρμονιστούν ή, τουλάχιστον, να διασυνδεθούν με τους δείκτες ΣΒΑ της ΕΕ. Για παράδειγμα, τα σχετικά σύνολα δεικτών όπως ο κοινωνικός πίνακας αποτελεσμάτων («Social Scoreboard») ή οι ευρωπαϊκοί δείκτες βιοποικιλότητας (European Biodiversity indicators) πρέπει να συνδεθούν με τους δείκτες ΣΒΑ της ΕΕ και να καθοριστεί σαφώς η σχέση τους. Δεύτερον, οι εθνικές στρατηγικές αειφόρου ανάπτυξης πρέπει να χρησιμοποιούν τους ίδιους δείκτες, ή τουλάχιστον δείκτες συγκρίσιμους με τους δείκτες ΣΒΑ της ΕΕ. Σε αντίθετη περίπτωση, θα υπάρχει υψηλός κίνδυνος αναντιστοιχίας μεταξύ των διαφορετικών προσεγγίσεων που υιοθετούνται μεταξύ των κρατών μελών. Τρίτον, η ΕΕ πρέπει να διασφαλίσει μια ολοκληρωμένη διαδικασία υποβολής εκθέσεων στο πολιτικό φόρουμ υψηλού επιπέδου των Ηνωμένων Εθνών για τη βιώσιμη ανάπτυξη (UN High-level Political Forum on Sustainable Development/HPFL). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να είναι σε θέση να παράσχει σαφή εικόνα της εφαρμογής των ΣΒΑ σε επίπεδο ΕΕ και σε όλα τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να αντιμετωπιστούν ορισμένοι περιορισμοί όσον αφορά τη διαδικασία καθορισμού των δεικτών. Η Eurostat και οι εθνικές στατιστικές υπηρεσίες έχουν περιορισμένο προσωπικό και οικονομικούς πόρους για τη συλλογή νέων δεδομένων και, ως εκ τούτου, δεν είναι πάντοτε δυνατόν να παράγονται νέοι και περισσότερο στοχοθετημένοι δείκτες. Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του 2017 του Ευρωπαϊκού συμβουλευτικού φορέα για τη διακυβέρνηση στον τομέα της στατιστικής (ESGAB/European Statistical Governance Advisory Board) προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το κόστος του ευρωπαϊκού στατιστικού συστήματος ανέρχεται στο 0,02 % του ΑΕγχΠ· μετά δε τις περικοπές στο προσωπικό εξαιτίας της δημοσιονομικής λιτότητας, ο αριθμός των υπαλλήλων δεν έχει ανακάμψει στα προ οικονομικής κρίσης επίπεδα (8). Για να βελτιωθεί το σύνολο των δεικτών, πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προτεραιότητα στην ανάπτυξη δεικτών βιωσιμότητας και να διατεθεί στη Eurostat και στις εθνικές στατιστικές υπηρεσίες η κατάλληλη χρηματοδότηση για τους δείκτες βιωσιμότητας, σύμφωνα με τους επιμέρους στόχους του ΣΒΑ 17. Με τον τρόπο αυτό θα καταστεί δυνατή η προσθήκη νέων δεικτών που ενδεχομένως απαιτεί πρόσθετη συλλογή δεδομένων. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Για το ισχύον σύνολο δεικτών της Eurostat, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει μια σειρά από ελλείψεις οι οποίες πρέπει να αντιμετωπιστούν, ιδανικά, πριν από τη δημοσίευση της Έκθεσης παρακολούθησης της σημειωθείσας προόδου όσον αφορά τους ΣΒΑ 2018 (2018 Monitoring Report on progress towards the SDGs) που κατάρτισε η Eurostat. Οι τομείς βελτίωσης περιλαμβάνουν τα εξής:






  — | μια πιο αντικειμενική οπτική απλουστευμένη παρουσίαση των συνολικών αποτελεσμάτων, ώστε να αποφεύγεται η εσφαλμένη εντύπωση ότι η Ευρώπη είναι ως επί το πλείστον σε καλό δρόμο όσον αφορά τους ΣΒΑ, σε αντίθεση με άλλες ποιοτικές ή θεματικές έρευνες, αλλά και με τις αντιλήψεις των πολιτών· |
| --- | --- | --- |

4.5.

—

μια πιο αντικειμενική οπτική απλουστευμένη παρουσίαση των συνολικών αποτελεσμάτων, ώστε να αποφεύγεται η εσφαλμένη εντύπωση ότι η Ευρώπη είναι ως επί το πλείστον σε καλό δρόμο όσον αφορά τους ΣΒΑ, σε αντίθεση με άλλες ποιοτικές ή θεματικές έρευνες, αλλά και με τις αντιλήψεις των πολιτών·

| — | μεγαλύτερη προσοχή στις δευτερογενείς επιπτώσεις του σημερινού μοντέλου ανάπτυξης της Ευρώπης, π.χ. με βάση τις υφιστάμενες εργασίες της Eurostat σχετικά με τα αποτυπώματα, καθώς και στη συμβολή της Ευρώπης στην υποστήριξη της προσπάθειας των χωρών-εταίρων να επιτύχουν τους ΣΒΑ· |
| --- | --- |

—

μεγαλύτερη προσοχή στις δευτερογενείς επιπτώσεις του σημερινού μοντέλου ανάπτυξης της Ευρώπης, π.χ. με βάση τις υφιστάμενες εργασίες της Eurostat σχετικά με τα αποτυπώματα, καθώς και στη συμβολή της Ευρώπης στην υποστήριξη της προσπάθειας των χωρών-εταίρων να επιτύχουν τους ΣΒΑ·

| — | μια πιο καινοτόμο προσέγγιση λαμβανομένου υπόψη του αδιαιρέτου του Θεματολογίου των ΣΒΑ, που δεν περιορίζεται σε διαθεματικούς και μόνο δείκτες, οι οποίοι δεν προβάλλουν από μόνοι τους τις ανισορροπίες και αντιφάσεις μεταξύ των διαφόρων διαστάσεων της αειφορίας και δεν διαθέτουν το κατάλληλο πλαίσιο για την αξιολόγηση της αρτιότητας των πολιτικών· |
| --- | --- |

—

μια πιο καινοτόμο προσέγγιση λαμβανομένου υπόψη του αδιαιρέτου του Θεματολογίου των ΣΒΑ, που δεν περιορίζεται σε διαθεματικούς και μόνο δείκτες, οι οποίοι δεν προβάλλουν από μόνοι τους τις ανισορροπίες και αντιφάσεις μεταξύ των διαφόρων διαστάσεων της αειφορίας και δεν διαθέτουν το κατάλληλο πλαίσιο για την αξιολόγηση της αρτιότητας των πολιτικών·

| — | περισσότερα στοιχεία σχετικά με τις επιδόσεις των επιχειρήσεων, των τοπικών αρχών και των ΜΚΟ· |
| --- | --- |

—

περισσότερα στοιχεία σχετικά με τις επιδόσεις των επιχειρήσεων, των τοπικών αρχών και των ΜΚΟ·

| — | περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις επιδόσεις των κρατών μελών ως προς τους ΣΒΑ, δεδομένου ότι οι μέσοι όροι παρέχουν ελλιπή εικόνα. Η παροχή πληροφοριών σε εθνικό επίπεδο είναι επίσης σημαντική δεδομένου ότι τα κράτη μέλη έχουν αποκλειστική αρμοδιότητα σε αρκετούς ΣΒΑ· |
| --- | --- |

—

περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις επιδόσεις των κρατών μελών ως προς τους ΣΒΑ, δεδομένου ότι οι μέσοι όροι παρέχουν ελλιπή εικόνα. Η παροχή πληροφοριών σε εθνικό επίπεδο είναι επίσης σημαντική δεδομένου ότι τα κράτη μέλη έχουν αποκλειστική αρμοδιότητα σε αρκετούς ΣΒΑ·

| — | καλύτερους δείκτες λογοδοσίας ως προς την υλοποίηση των ΣΒΑ, σύμφωνα με τους ΣΒΑ 16 (9) και 17 (10), για παράδειγμα, όσον αφορά τον χώρο της κοινωνίας των πολιτών στην Ευρώπη (11) και τις καινοτόμες συμπράξεις· |
| --- | --- |

—

καλύτερους δείκτες λογοδοσίας ως προς την υλοποίηση των ΣΒΑ, σύμφωνα με τους ΣΒΑ 16 (9) και 17 (10), για παράδειγμα, όσον αφορά τον χώρο της κοινωνίας των πολιτών στην Ευρώπη (11) και τις καινοτόμες συμπράξεις·

| — | Αρτιότερη μεθοδολογία για τη μέτρηση της προόδου ως προς τους ΣΒΑ, όπου δεν υπάρχει ευρωπαϊκός επιμέρους στόχος, για παράδειγμα συγκρίνοντας τις μέσες επιδόσεις με τις καλύτερες επιδόσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών μελών ή με ενδεικτικούς στόχους που απορρέουν από άλλες διεθνείς δεσμεύσεις ή διαθέσιμη έρευνα. |
| --- | --- |

—

Αρτιότερη μεθοδολογία για τη μέτρηση της προόδου ως προς τους ΣΒΑ, όπου δεν υπάρχει ευρωπαϊκός επιμέρους στόχος, για παράδειγμα συγκρίνοντας τις μέσες επιδόσεις με τις καλύτερες επιδόσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών μελών ή με ενδεικτικούς στόχους που απορρέουν από άλλες διεθνείς δεσμεύσεις ή διαθέσιμη έρευνα.

| 4.6. | Μολονότι οι μακροχρόνιες σειρές είναι χρήσιμες, οι δείκτες θα πρέπει να αναθεωρούνται και να βελτιώνονται με βάση τον εντοπισμό βασικών προκλήσεων και την πρόοδο της επιστημονικής γνώσης, συμπεριλαμβανομένων των νέων δεδομένων. Ενώ οι προσπάθειες της Eurostat να συμπεριλάβει νέους δείκτες το 2018 κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση, ζωτικής σημασίας είναι η σαφήνεια σχετικά με τη διαδικασία και τα χρονοδιαγράμματα για την ένταξη δεικτών που βρίσκονταν «σε αναμονή» («on hold»). Για παράδειγμα, θα πρέπει να υπάρχει σχέδιο δράσης και ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα για τον προτεινόμενο δείκτη «Η έκταση του φαινομένου της έλλειψης στέγης στην ΕΕ» («Extent of homelessness in the EU») που συνιστάται από τη FEANTSA (Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εθνικών Οργανώσεων που εργάζονται με τους αστέγους/Fédération européenne des associations nationales travaillant avec les sans-abri), o οποίος, επί του παρόντος, αναφέρεται ότι τελεί «σε αναμονή». |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Ο ρόλος των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών σε σχέση με την ετήσια έκθεση της Eurostat πρέπει να ενισχυθεί. Η Eurostat θα πρέπει να συμβουλεύεται περισσότερο την κοινωνία των πολιτών όσον αφορά τη διαδικασία καθορισμού των δεικτών, καθώς και την αξιολόγηση της προόδου τους. Σε γενικές γραμμές, πρέπει να ζητείται η γνώμη της κοινωνίας των πολιτών σε αρκετά πρώιμο στάδιο της διαδικασίας, ούτως ώστε οι εισηγήσεις της να λαμβάνονται υπόψη, η δε Eurostat θα πρέπει να εξηγεί γιατί οι εν λόγω εισηγήσεις ελήφθησαν υπόψη ή όχι. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Το τι παρακολουθείται και τι δεν παρακολουθείται, ιδίως ο σχεδιασμός και η επιλογή των δεικτών, έχει σημαντικές πολιτικές προεκτάσεις (12). Ως εκ τούτου, η διαδικασία με την οποία η Eurostat καταρτίζει την ετήσια έκθεση θα πρέπει να δίνει την ευκαιρία στην κοινωνία των πολιτών να συνεισφέρει με την ποιοτική ερμηνεία των δεικτών. Η διαδικασία θα πρέπει να συνοδεύεται από τακτικές έρευνες του Ευρωβαρομέτρου, προκειμένου να αξιολογούνται οι αντιλήψεις των πολιτών σχετικά με την πρόοδο που σημειώνεται. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι η κοινωνία των πολιτών έχει περιορισμένη στατιστική ικανότητα να προτείνει νέους δείκτες που να πληρούν τα κριτήρια στατιστικής αξιοπιστίας της Eurostat. Ωστόσο, η κοινωνία των πολιτών είναι σε θέση να καθορίζει χρήσιμους δείκτες που χρησιμοποιούν άλλες πηγές, εκτός των δεδομένων της Eurostat. Παράδειγμα αυτού είναι οι δείκτες που αναπτύσσονται από το Δίκτυο λύσεων βιώσιμης ανάπτυξης (Sustainable Development Solutions Network). Παρά ταύτα, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη την υποστήριξη των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών με μέτρα ανάπτυξης ικανοτήτων, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι είναι σε θέση να συμβάλλουν καλύτερα στη συζήτηση με τη Eurostat. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Για να υπάρξει ένα νέο πειστικό αφήγημα με βάση τη βιώσιμη ανάπτυξη, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, η ΕΟΚΕ ζητεί βελτίωση του τρόπου με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Eurostat δημοσιοποιούν την πρόοδο των ΣΒΑ. Η έκθεση της Eurostat δεν είναι πλήρως φιλική προς τον αναγνώστη και δεν κοινοποιείται ευρέως και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να εξεταστούν νέοι τρόποι για την προβολή της στο μη εξειδικευμένο κοινό και στους πολίτες. Θα πρέπει επίσης να διερευνηθούν και άλλα προϊόντα έρευνας και επικοινωνίας ως μέρος μιας φιλόδοξης στρατηγικής ευαισθητοποίησης. Για παράδειγμα, η προσθήκη τμήματος «εποπτείας της κοινωνίας των πολιτών» στον ιστότοπο της Eurostat για τους ΣΒΑ θα τονώσει το διαδραστικό ενδιαφέρον των πολιτών για την παρακολούθηση των στόχων. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η ετήσια έκθεση της Eurostat δεν ενσωματώνει και δεν μπορεί να ενσωματώνει ποιοτικές πληροφορίες. Για να καλυφθεί αυτό το κενό (καθώς και για να ενισχυθεί η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών), η ΕΟΚΕ προτείνει η παρακολούθηση της υλοποίησης των ΣΒΑ να συμπληρώνεται με ξεχωριστή, ανεξάρτητη ποιοτική παράλληλη έκθεση, η οποία θα αναπτύσσεται σε στενή συνεργασία με ενδιαφερόμενους παράγοντες της κοινωνίας των πολιτών. Η παράλληλη αυτή έκθεση θα πρέπει να επικεντρώνεται στα εξής σημεία: α) διατύπωση των προβληματισμών και ανάλυση της έκθεσης της Eurostat, β) συμπλήρωση της έκθεσης της Eurostat με ποιοτικές πληροφορίες που προέρχονται από την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών και γ) παρουσίαση της ερμηνείας της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών ως προς την πρόοδο της υλοποίησης των ΣΒΑ. Η ΕΟΚΕ διεξάγει επί του παρόντος μελέτη σχετικά με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην παρακολούθηση των ΣΒΑ (αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί μέχρι τον Νοέμβριο του 2018), η οποία θα διερευνά συγκεκριμένα και θα προτείνει μια μεθοδολογική προσέγγιση για την προετοιμασία της εν λόγω συμπληρωματικής έκθεσης στην ετήσια έκθεση της Eurostat. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Η λογοδοσία βρίσκεται στο επίκεντρο του Θεματολογίου των ΣΒΑ. Μια φιλόδοξη στρατηγική για τους ΣΒΑ πρέπει να συμπληρώνεται από ένα ισχυρό πλαίσιο λογοδοσίας, όπου η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών θα διαδραματίζει βασικό ρόλο. Αυτό απαιτεί ευαισθητοποίηση των πολιτών σε ολόκληρη την Ένωση, καθώς και τη διεξαγωγή δημοσκοπήσεων και άλλους μηχανισμούς καταγραφής των απόψεων των πολιτών. Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (σε συνεργασία με την ΕΟΚΕ) θα πρέπει να διοργανώσει διάσκεψη κορυφής με θέμα τους ΣΒΑ προκειμένου να πραγματοποιηθεί ετήσια εκδήλωση αποτίμησης της κατάστασης μαζί με τα κράτη μέλη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την κοινωνία των πολιτών, τις επιχειρήσεις και τις περιφερειακές και τοπικές αρχές, αλλά και να δεσμευτεί για τη διεξαγωγή ευρέος και τακτικού διαλόγου με τα ενδιαφερόμενα μέρη. Τέλος, θα πρέπει να προωθηθεί η ανταλλαγή ορθών πρακτικών συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών στην αξιολόγηση των ΣΒΑ. Η ΕΟΚΕ θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στη στήριξη των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών κατά την ανταλλαγή αυτού του είδους εμπειριών, δημιουργώντας συνέργειες, αυξάνοντας τις γνώσεις και την ευαισθητοποίηση και προάγοντας τη συνεργασία. |
| --- | --- |

4.12.

5.   Ενσωμάτωση των ΣΒΑ στη διακυβέρνηση της ΕΕ

| 5.1. | Το σημερινό σύστημα διακυβέρνησης της ΕΕ θα πρέπει να προσαρμοστεί έτσι ώστε να συμβάλλει στην εφαρμογή του Θεματολογίου του 2030. Για να επιτευχθεί αυτό, όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα πρέπει να λάβουν μέτρα για τον συντονισμό του έργου με σκοπό την εκπλήρωση των ΣΒΑ. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Παρά την ηγεσία του αντιπροέδρου της, είναι προφανές ότι υπάρχει χαμηλό επίπεδο αποδοχής μεταξύ των διαφόρων υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, γεγονός το οποίο παρεμποδίζει την πρόοδο. Το ίδιο ισχύει και για το Κοινοβούλιο, το οποίο πρέπει να καθιερώσει μια αξιόπιστη διαδικασία σε όλες τις επιτροπές για τη συζήτηση της εφαρμογής των ΣΒΑ. Τέλος, η ομάδα εργασίας για τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, η οποία συνιστά μια ευπρόσδεκτη εξέλιξη, πρέπει να διασφαλίσει την κατάλληλη ενσωμάτωση των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης σε όλα τα θεματικά πεδία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, π.χ. το μέλλον της ΚΓΠ, την πολιτική συνοχής, την πολιτική μεταφορών (13), τις εξωτερικές σχέσεις (14) και το επόμενο ΠΔΠ για την περίοδο 2021-2027. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Μια μελλοντική συνολική στρατηγική της ΕΕ για τη βιώσιμη ανάπτυξη θα πρέπει να συντείνει δραστικά στην ενσωμάτωση των ΣΒΑ σε όλες τις πολιτικές της ΕΕ και να παρέχει το πλαίσιο για τον συντονισμό και την παρακολούθηση της εφαρμογής των ΣΒΑ σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο. Όπως προαναφέρθηκε, η στρατηγική θα πρέπει να καθορίζει στόχους, τα μέσα επίτευξής τους και ένα συνεκτικό σύνολο δεικτών που θα χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση της προόδου. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με το Συμβούλιο σχετικά με την ανάγκη ανάπτυξης «πλαισίου δεικτών αναφοράς» (15) («reference indicator framework». |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Όπως αναφέρθηκε, το εν λόγω πλαίσιο δεικτών αναφοράς θα πρέπει να ενσωματώνει όλους τους σχετικούς ευρωπαϊκούς δείκτες που χρησιμοποιούνται σήμερα στους διάφορους τομείς πολιτικής και να καθορίζει τις διασυνδέσεις μεταξύ των υφιστάμενων δεικτών και των δεικτών ΣΒΑ. Για παράδειγμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να διασφαλίσει την πλήρη ευθυγράμμιση και συνοχή μεταξύ του κοινωνικού πίνακα αποτελεσμάτων και των δεικτών ΣΒΑ της ΕΕ. Επί του παρόντος, από τους 12 δείκτες του κοινωνικού πίνακα αποτελεσμάτων, οκτώ περιλαμβάνονται πλήρως ή εν μέρει στο σύνολο των ΣΒΑ της ΕΕ. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Ο συντονισμός και η παρακολούθηση των ΣΒΑ θα πρέπει να ενσωματωθεί στη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, όπως έχει επανειλημμένα ζητήσει η ΕΟΚΕ (π.χ. γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ NAT/693 (16), NAT/700 (17), SC/047 (18), SC/050 (19)). Θα πρέπει να περιλαμβάνει διαδικασία ελέγχου για την επάρκεια των στρατηγικών εφαρμογής των ΣΒΑ σε επίπεδο κρατών μελών. Οι εθνικές αρχές θα πρέπει να λαμβάνουν κοινές κατευθυντήριες γραμμές και να παρακολουθούνται, έτσι ώστε όλες οι προσπάθειες να ακολουθούν την ίδια κατεύθυνση. Επιπλέον, θα πρέπει να προωθηθεί η ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών. Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο θα πρέπει να επεκτείνει πλήρως το πεδίο εφαρμογής του πέρα από την παραδοσιακή οικονομική διάσταση και να ενσωματώνει πλήρως την κοινωνική και περιβαλλοντική διάσταση στο ίδιο επίπεδο σπουδαιότητας, στο πλαίσιο μιας μελλοντικής συνολικής στρατηγικής αειφόρου ανάπτυξης. Συνεπώς, οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις θα πρέπει να είναι συνεπείς με τους ΣΒΑ, το ίδιο και η ανάλυση που διεξάγεται στις εκθέσεις χωρών στο πλαίσιο της διαδικασίας του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Το πρόσφατα νεοσυσταθέν Πρόγραμμα Στήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων (SRSP/Structural Reform Support Programme) στοχεύει να βοηθήσει τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν θεσμικές, διαρθρωτικές και διοικητικές μεταρρυθμίσεις. Αναμένεται ότι το εν λόγω πρόγραμμα θα έχει ιδιαίτερη σημασία κατά τα επόμενα έτη τα επόμενα χρόνια. Όπως έχει ήδη τονιστεί από την ΕΟΚΕ (20) και την έκθεση Falkenberg (21), στο πρόγραμμα θα πρέπει να καθοριστεί η προϋπόθεση ότι οποιαδήποτε υποστηριζόμενη μεταρρύθμιση πρέπει να είναι συμβατή με το Θεματολόγιο του 2030 και τους ΣΒΑ. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Για να διασφαλιστεί ότι οι ΣΒΑ έχουν ενσωματωθεί σε όλες τις πολιτικές της ΕΕ, το θεματολόγιο για τη βελτίωση της νομοθεσίας πρέπει να προσαρμοστεί αναλόγως ώστε να διασφαλιστεί μια ολοκληρωμένη και ολιστική προσέγγιση των ΣΒΑ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι αρχές των ΣΒΑ θα πρέπει να αναφέρονται ρητά στις κατευθυντήριες γραμμές και την εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας. Επιπλέον, θα πρέπει να αναθεωρηθούν οι μεθοδολογίες για τη βελτίωση της νομοθεσίας, ούτως ώστε να διασφαλιστεί ότι είναι σε θέση να αξιολογούν μακροπρόθεσμους στόχους και να μετρούν την απόσταση από την επίτευξη των ΣΒΑ. Τέλος, πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή λογικό ειρμό της πολιτικής ως μέσου εφαρμογής των ΣΒΑ, με τη χρήση, για παράδειγμα, του πλαισίου του ΟΟΣΑ για τη συνοχή της πολιτικής για τη βιώσιμη ανάπτυξη (PCSD/policy coherence for sustainable development). |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Κατά την υποβολή προτάσεων νομοθετικού χαρακτήρα και πολιτικής για νέες πρωτοβουλίες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να δηλώνει με σαφήνεια σε ποιον ΣΒΑ στοχεύει και ποιον προτίθεται να υποβάλει σε έλεγχο βιωσιμότητας για να αξιολογήσει τον αναμενόμενο αντίκτυπο στους ΣΒΑ (στο πλαίσιο της διαδικασίας εκτίμησης επιπτώσεων, με στόχο την αξιολόγηση των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών διαστάσεων των προτάσεων). Πρέπει να εντοπίζονται τα βασικά προβλήματα κατά την εφαρμογή των ΣΒΑ που αποσκοπεί να αντιμετωπίσει η εκάστοτε προτεινόμενη πολιτική. Επίσης, η παρακολούθηση και αξιολόγηση των εν εξελίξει πολιτικών της ΕΕ πρέπει να προσαρμοστούν, ούτως ώστε να μετράται η πρόοδος προς την επίτευξη των ΣΒΑ και να προτείνονται τροποποιήσεις πολιτικής που έχουν μεγαλύτερο αντίκτυπο στην προώθηση των ΣΒΑ. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | Το πρόγραμμα ελέγχου της καταλληλότητας και της αποτελεσματικότητας της νομοθεσίας (REFIT) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα πρέπει επίσης να ενσωματώνει την προοπτική της βιώσιμης ανάπτυξης. Μέσω του προγράμματος REFIT θα πρέπει να εξασφαλίζει ότι κάθε προτεινόμενη απλούστευση και ανανέωση της νομοθεσίας της ΕΕ είναι ορθολογική και συμβάλλει στην υλοποίηση των ΣΒΑ. |
| --- | --- |

5.9.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  «Η βιώσιμη ανάπτυξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση: έκθεση παρακολούθησης της προόδου προς την επίτευξη των ΣΒΑ στην ΕΕ. Έκδοση 2017» («Sustainable development in the European Union: Monitoring report on progress towards the SDGs in an EU context. 2017 edition»

1

«Η βιώσιμη ανάπτυξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση: έκθεση παρακολούθησης της προόδου προς την επίτευξη των ΣΒΑ στην ΕΕ. Έκδοση 2017» («Sustainable development in the European Union: Monitoring report on progress towards the SDGs in an EU context. 2017 edition»

(2)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Επόμενα βήματα για ένα βιώσιμο ευρωπαϊκό μέλλον» (ΕΕ C 345 της 13.10.2017, σ. 91).

2

«Επόμενα βήματα για ένα βιώσιμο ευρωπαϊκό μέλλον»

Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ευρωπαϊκό φόρουμ της κοινωνίας πολιτών για τη βιώσιμη ανάπτυξη» (ΕΕ C 303 της 19.8.2016, σ. 73).

«Ευρωπαϊκό φόρουμ της κοινωνίας πολιτών για τη βιώσιμη ανάπτυξη»

(3)  Η ΕΟΚΕ προβαίνει σε χαρτογράφηση των πρωτοβουλιών αειφόρου ανάπτυξης σε εθνικό επίπεδο. Μία σύνοψη ανά χώρα για κάθε κράτος μέλος θα διατίθεται στον ιστότοπο της ΕΟΚΕ.

3

(4)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η μετάβαση προς ένα πιο βιώσιμο ευρωπαϊκό μέλλον», SC/047 (ΕΕ C 81 της 2.3.2018, σ. 44).

4

«Η μετάβαση προς ένα πιο βιώσιμο ευρωπαϊκό μέλλον»

(5)  http://www.foeeurope.org/sites/default/files/other/2017/6th_scenario_future_of_europe.pdf

5

(6)  ΣΒΑ 12. «Υπεύθυνη κατανάλωση και παραγωγή»

6

(7)  Βλέπε, για παράδειγμα, ΟΟΣΑ. 2017. «Measuring Distance to the SDG Targets: an assessment of where OECD countries stand» (Μέτρηση της απόστασης από την εκπλήρωση των επιμέρους στόχων των ΣΒΑ: έκθεση προόδου των χωρών του ΟΟΣΑ).

7

«Measuring Distance to the SDG Targets: an assessment of where OECD countries stand»

(8)  «Ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού συμβουλευτικού φορέα για τη διακυβέρνηση στον τομέα της στατιστικής» (ESGAB Annual Report), 2017, σ. 25-26.

8

ESGAB Annual Report

(9)  ΣΒΑ 16. «Ειρήνη, δικαιοσύνη και ισχυροί θεσμοί».

9

«Ειρήνη, δικαιοσύνη και ισχυροί θεσμοί»

(10)  ΣΒΑ 17. «Συνεργασία για τους στόχους».

10

«Συνεργασία για τους στόχους»

(11)  Με βάση υπάρχουσες μεθοδολογίες όπως η «CIVICUS monitor», https://civicus.org/index.php/what-we-do/innovate/civicus-monitor.

11

«CIVICUS monitor»

(12)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Επόμενα βήματα για ένα βιώσιμο ευρωπαϊκό μέλλον», NAT/700 (ΕΕ C 345 της 13.10.2017, σ. 91).

12

«Επόμενα βήματα για ένα βιώσιμο ευρωπαϊκό μέλλον»

(13)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ο ρόλος των μεταφορών στην επίτευξη των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης και οι συνακόλουθες επιπτώσεις στη χάραξη των πολιτικών της ΕΕ» (ΕΕ C 367 της 10.10.2018, σ. 9).

13

«Ο ρόλος των μεταφορών στην επίτευξη των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης και οι συνακόλουθες επιπτώσεις στη χάραξη των πολιτικών της ΕΕ»

(14)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Μια ανανεωμένη εταιρική σχέση με τις χώρες ΑΚΕ», REX/485 (ΕΕ C 129 της 11.4.2018, σ. 76).

14

«Μια ανανεωμένη εταιρική σχέση με τις χώρες ΑΚΕ»

(15)  https://www.consilium.europa.eu/media/23989/st10370-en17.pdf

15

(16)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Βιώσιμη ανάπτυξη: Χαρτογράφηση των εσωτερικών και εξωτερικών πολιτικών της ΕΕ», NAT/693 (ΕΕ C 487 της 28.12.2016, σ. 41).

16

«Βιώσιμη ανάπτυξη: Χαρτογράφηση των εσωτερικών και εξωτερικών πολιτικών της ΕΕ»,

(17)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Επόμενα βήματα για ένα βιώσιμο ευρωπαϊκό μέλλον», NAT/700 (ΕΕ C 345 της 13.10.2017, σ. 91).

17

«Επόμενα βήματα για ένα βιώσιμο ευρωπαϊκό μέλλον»

(18)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η μετάβαση προς ένα πιο βιώσιμο ευρωπαϊκό μέλλον», SC/047 (ΕΕ C 81 της 2.3.2018, σ. 44).

18

«Η μετάβαση προς ένα πιο βιώσιμο ευρωπαϊκό μέλλον»

(19)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ετήσια επισκόπηση της ανάπτυξης 2018», SC/50 (ΕΕ C 227 της 28.6.2018, σ. 95).

19

«Ετήσια επισκόπηση της ανάπτυξης 2018»

(20)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Πρόγραμμα Στήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων», ECO/398 (ΕΕ C 177 της 18.5.2016, σ. 47).

20

«Πρόγραμμα Στήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων»

(21)  Βιωσιμότητα τώρα! Στρατηγικές σημειώσεις του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πολιτικής Στρατηγικής. Τεύχος 18 (2016) https://www.eesc.europa.eu/sites/default/files/files/rapport_kff.pdf.

21

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/22 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/22

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Η συμβολή των αγροτικών περιοχών της Ευρώπης στο ευρωπαϊκό έτος Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2018 για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας και της αστικής/αγροτικής συνοχής»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2018/C 440/04)

| Εισηγητής: | ο κ. Tom JONES |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Tom JONES

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 15.2.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 29 παράγραφος 2 του εσωτερικού κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 5.9.2018 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 201/2/7 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

15.2.2018

Νομική βάση

Άρθρο 29 παράγραφος 2 του εσωτερικού κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

5.9.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

201/2/7

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Συμπεράσματα

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως την ανακήρυξη του 2018 σε Ευρωπαϊκό Έτους Πολιτιστικής Κληρονομιάς και επαινεί όλες τις προσπάθειες που καταβάλλονται από τους υποστηρικτές και τους διοργανωτές σε όλα τα επίπεδα για την αύξηση της προβολής και τον εορτασμό της ποικιλόμορφης και πλούσιας ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς (1). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει όλους τους ενδιαφερόμενους και τους συμμετέχοντες να υιοθετήσουν τον ευρύτερο δυνατό ορισμό του πολιτισμού και να συμπεριλάβουν όλους τους πολίτες. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Το έτος αυτό δεν θα πρέπει να αποτελέσει μόνο μια εορτή για το παρελθόν, αλλά θα πρέπει επίσης να προωθήσει τις εξελισσόμενες, νέες και γεμάτες προκλήσεις μορφές έκφρασης της ανθρώπινης έμπνευσης και των αντίστοιχων δεξιοτήτων, οι οποίες, συχνά, απορρέουν από τις παραδόσεις που συνδέονται με την αγροτική πολιτιστική κληρονομιά κάθε χώρας. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Οι δώδεκα μήνες είναι ένα μικρό παράθυρο, όμως ελπίζουμε ότι αυτή η επιπλέον προσπάθεια και επένδυση θα ενθαρρύνει τους πολίτες να επικεντρωθούν στις ευκαιρίες γύρω από την πολιτιστική κληρονομιά στις αγροτικές περιοχές. Αυτό θα τους επιτρέψει να οικοδομήσουν έναν αναγεννημένο, αισθητικό, κοινωνικό και οικονομικό θησαυρό ευημερίας για τις σημερινές και τις μέλλουσες γενιές. Στα μέσα του έτους, πάνω από 3 500 έργα είχαν λάβει την επισήμανση ευρωπαϊκού έτους Πολιτιστικής Κληρονομιάς, ενώ το ποσοστό αγροτικών έργων ποικίλει από τη μία περιοχή στην άλλη. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την έκκληση της Ευρωπαϊκής Συμμαχίας για τον Πολιτισμό και τις Τέχνες (European Alliance for Culture and the Arts), η οποία διατυπώθηκε τον Ιανουάριο του 2018, τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν «ουσιαστική υποστήριξη εντός του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ) μετά το 2020». Χαιρετίζει, επίσης, την πρόταση ανάληψης δεσμεύσεων για τον πολιτισμό που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο σχέδιο προϋπολογισμού του Μαΐου 2018 και τις δεσμεύσεις της μέσω της νέας πολιτιστικής ατζέντας της ΕΕ (2). |
| --- | --- |

1.5.

Συστάσεις

| 1.6. | Η αγροτική πολιτιστική κληρονομιά με όλο τον πλούτο και την ποικιλομορφία της θα πρέπει να αναγνωρισθεί επισήμως για την εγγενή καλλιτεχνική της αξία και την οικονομική και κοινωνική της συμβολή στην ευημερία όλων των Ευρωπαίων πολιτών (3). |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Οι επενδύσεις που πραγματοποιούνται από δημόσιους φορείς πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την αγροτική διάσταση (rural proofed) ούτως ώστε, όταν σχεδιάζονται νέες ροές χρηματοδότησης, αυτές να περιλαμβάνουν στήριξη της τρέχουσας συνεισφοράς των αγροτικών οικογενειών και εργαζομένων, καθώς και των ΜΚΟ, οι οποίες εκπροσωπούν μεμονωμένους καλλιτέχνες και λαϊκές καλλιτεχνικές ομάδες, ομάδες τοπικής δράσης ή και αγροτικές εκμεταλλεύσεις που δραστηριοποιούνται για θεραπευτικούς σκοπούς (care farming), λαμβανομένων πλήρως υπόψη των μέτρων που απαιτούνται για την ενίσχυση των υποδομών της αγροτικής κληρονομιάς. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Οι υφιστάμενες ροές χρηματοδότησης της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του προγράμματος αγροτικής ανάπτυξης, θα πρέπει να δίνουν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία στον πολιτισμό ως οριζόντια αξία και να υποστηρίζουν πολιτιστικά έργα, μεταξύ άλλων όσα προστατεύουν, προωθούν και ενισχύουν τα τοπία που παρουσιάζουν πλούσια βιοποικιλότητα. Η αποκατάσταση της ποιμαντικής εκτροφής και των απομακρυσμένων αγροτικών καταλυμάτων στα Πυρηναία, οι αμπελώνες στη Σαντορίνη ή η προστασία της κοινής βόσκησης στο Șeica Mare της Ρουμανίας αποτελούν καλά παραδείγματα, όπως και το πολιτιστικό πρόγραμμα Leader που εφαρμόζεται στη Λέσβο για την υποστήριξη της ένταξης των μεταναστών. Τα αγροπεριβαλλοντικά προγράμματα θα πρέπει να συνεχίσουν να οικοδομούν οικοσυστήματα γεωργικού χαρακτήρα, το δε δομημένο περιβάλλον θα πρέπει να επιτυγχάνει υψηλότερα πρότυπα σχεδιασμού, με σεβασμό των παραδοσιακών πολιτιστικών προτύπων, ανταποκρινόμενο, ταυτόχρονα, στη σύγχρονη χρήση. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Οι βιώσιμες δασικές εκτάσεις, τα δάση και οι πλωτές οδοί αξίζουν μέτρα στήριξης προκειμένου να αποφευχθούν η υποβάθμιση και η ρύπανση. Πρέπει να διατεθούν χρηματοδοτικοί πόροι για τη διατήρηση των πράσινων ζωνών προστασίας με δέντρα και θάμνους, οι οποίες δημιουργήθηκαν κατά το παρελθόν στις αγροτικές περιοχές (π.χ. στην Πολωνία βάσει της ιδέας του στρατηγού Dezydery Chłapowski) και συμβάλλουν στη μείωση της διάβρωσης του εδάφους και των εκπομπών CO2 και στην αύξηση της σοδειάς και τον εμπλουτισμό του φυσικού τοπίου. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Οι ημέρες ελεύθερης προσέλευσης σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις (farm open days), οι αγροτικές επισκέψεις σχολείων, οι εκθέσεις, οι βιοτεχνικές και άλλες εκδηλώσεις και τα πολιτιστικά φεστιβάλ βοηθούν τους πολίτες των αστικών περιοχών να κατανοήσουν καλύτερα και να εκτιμήσουν τις αγροτικές περιοχές και αξίζουν δημόσια χρηματοδοτική στήριξη, όπως και τα μέτρα για την οικοδόμηση γεφυρών μεταξύ των πολιτών των αγροτικών και των αστικών περιοχών μέσω πολιτιστικών προγραμμάτων. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Θα πρέπει να ενθαρρυνθούν τα μέτρα για την εισαγωγή της αγροτικής νοοτροπίας και των παραδόσεων στις νέες γενιές μέσω καινοτόμων σύγχρονων διατυπώσεων και επίσης να μετρηθεί το οικονομικό και κοινωνικό όφελος, μέσω της ανταλλαγής και της ανάδειξης ορθών πρακτικών. Οι καλλιτέχνες και άλλοι ελπιδοφόροι πολιτιστικοί φορείς, ενίοτε από άλλες τοποθεσίες, θα πρέπει να υποστηρίζονται ώστε να βοηθούν τις κοινότητες να αξιοποιούν πλήρως τις δυνατότητες των τοπικών πολιτιστικών αγαθών. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η σοβαρή απώλεια βιοτεχνικών δεξιοτήτων πρέπει να αντιμετωπιστεί μέσω αυξημένων επενδύσεων στην κατάρτιση, έτσι ώστε οι μεταβιβάσεις μεταξύ γενεών να πραγματοποιούνται με βάση προηγούμενες γνώσεις και με την ενθάρρυνση της καινοτομίας. Τα σχολεία των αγροτικών περιοχών θα πρέπει να ενσωματώνουν στα αναλυτικά τους εκπαιδευτικά προγράμματα τις δυνατότητες απασχόλησης του αγροτικού ενεργητικού δυναμικού, καθώς και τις ευκαιρίες για εξωτερική επαγγελματική σταδιοδρομία. Υπάρχει μια συγκεκριμένη πρόκληση, όχι μόνο για τους νέους αγρότες, αλλά και για όλους τους νέους των αγροτικών περιοχών, να αναπτύξουν επιχειρηματικότητα στα πλαίσια του ρόλου τους για τη διαφύλαξη και τον ενστερνισμό της κληρονομιάς τους. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η αγροτική πολιτιστική κληρονομιά θα πρέπει, μεταξύ άλλων, να προωθείται με βιώσιμο τρόπο για τουριστικούς σκοπούς, αλλά και για προκειμένου να προσελκύει ολοένα και περισσότερο τους πολίτες των αστικών περιοχών να επιλέγουν αγροτικές κατοικίες και να εργάζονται σε απομακρυσμένους οικισμούς και να τους διδάσκει να εκτιμούν τις πολιτιστικές αξίες των αγροτικών περιοχών. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η εμπορία αγροτικών πολιτιστικών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένης της γαστρονομικής κληρονομιάς, θα πρέπει να προωθηθεί και να προστατευθεί το καθεστώς γεωγραφικής σήμανσής τους, το οποίο παρέχει διασφαλίσεις για την ποιότητα και την ιχνηλασιμότητα στους πολίτες. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Πρέπει να ενθαρρυνθεί ο εθελοντισμός, η συμμετοχή της κοινότητας και οι κοινωνικές επιχειρήσεις, καθώς και οι αγροτικές ιδιωτικές επιχειρήσεις, ώστε να αναπτύξουν και να μοιραστούν τις πολιτιστικές τους δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένης της προώθησης της πολυμορφίας γλωσσών και διαλέκτων, προς όφελος όλων των πολιτών. Οι «έξυπνες» αγροτικές κοινότητες πρέπει να αγκαλιάσουν την αξία και το δυναμικό του τοπικού πολιτιστικού τους ενεργητικού και να αναζητήσουν ευκαιρίες συνεργασίας με άλλες συναφείς ομάδες για την προώθηση δεσμών, συμπεριλαμβανομένης της ενίσχυσης του οικονομικού οφέλους που αποφέρει η αύξηση των τουριστικών ευκαιριών. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Αν και τα έργα για τον εορτασμό του 2018 ως ευρωπαϊκού έτους Πολιτιστικής Κληρονομιάς πιθανότατα θα συνεχιστούν στο μέλλον, είναι σημαντικό να διενεργηθεί σαφής απολογισμός και αξιολόγηση των μετρήσιμων επενδύσεων και των αποτελεσμάτων, συνυπολογίζοντας οικονομικούς, κοινωνικούς και πολιτιστικούς παράγοντες. Για το έτος που ακολούθησε τις τριμερείς διαπραγματεύσεις μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου διατέθηκαν περίπου 8 εκατ. ευρώ το 2017. Θα ήταν δίκαιο να αναμένεται ότι ένα μετρήσιμο ποσοστό αυτής της στήριξης διατέθηκε σε αγροτικές περιοχές. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Απαιτείται περισσότερη έρευνα για την ποσοτικοποίηση και μέτρηση της ποιότητας των οφελών της πολιτιστικής κληρονομιάς και των εν εξελίξει πολιτιστικών δραστηριοτήτων για την ευημερία των πολιτών, αλλά και για την υποστήριξη λύσεων για μελλοντική δράση. Οι στωικοί υπερασπιστές της κληρονομιάς χρειάζονται υποστήριξη στην υποδοχή νέων μεταναστών και διαφορετικών πολιτιστικών παραδόσεων. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | Απαιτούνται επείγουσες δράσεις για τη συνδεσιμότητα των μεταφορών και των ψηφιακών υποδομών, οι οποίες είναι απαραίτητες για την εγκατάσταση στις αγροτικές περιοχές και την ανάπτυξη του πολιτιστικού τουρισμού. |
| --- | --- |

1.18.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Η παρούσα γνωμοδότηση επικεντρώνεται συγκεκριμένα στο ευρύ φάσμα αγαθών και ταλέντων που διαθέτουν οι αγροτικές περιοχές και οι πολίτες τους και θα συνεισφέρει στην πολιτιστική κληρονομιά της Ευρώπης και στον τρόπο με τον οποίο ο ευρύς αυτός ορισμός του πολιτισμού συμβάλλει σε μια πιο βιώσιμη και ευημερούσα αγροτική ανάπτυξη. Υποστηρίζουμε τον πανευρωπαϊκό χάρτη για την αγροτική κληρονομιά (Pan-European Charter for rural heritage) που προάγει τη βιώσιμη χωροταξική ανάπτυξη (4) και την αναφορά που συμπεριλαμβάνεται στη Δήλωση 2.0 του Κορκ του 2016: «Η διαχείριση της γης διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διεπαφή μεταξύ πολιτών και περιβάλλοντος. Οι πολιτικές πρέπει να ενθαρρύνουν την παροχή περιβαλλοντικών δημόσιων αγαθών, συμπεριλαμβανομένης της διατήρησης της ευρωπαϊκής φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς». |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η πρωτοβουλία αυτή πρέπει να ενσωματώνει την αγροτική διάσταση (rural proofing) στο σχεδιασμό της, η δε ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία ότι δεν θα φτάσει εγκαίρως επαρκής πληροφόρηση για το Έτος στις μικρές κοινοτικές ομάδες στα χωριά και τις κωμοπόλεις, ούτως ώστε να προετοιμάσουν και να εορτάσουν την τεράστια ποικιλία των πολιτιστικών πόρων που τους περιβάλλουν. Το EYCH αυτό δεν θα πρέπει να αποτελέσει μόνο μια εορτή για το παρελθόν, αλλά θα πρέπει επίσης να προωθήσει τις εξελισσόμενες, νέες και γεμάτες προκλήσεις μορφές έκφρασης της ανθρώπινης έμπνευσης και των αντίστοιχων δεξιοτήτων, οι οποίες, συχνά, απορρέουν από τις παραδόσεις που συνδέονται με την αγροτική πολιτιστική κληρονομιά κάθε χώρας. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η καταγραφή των υφιστάμενων πολιτιστικών δραστηριοτήτων και η μάθηση από επιτυχημένα έργα έχει πραγματική αξία, όμως οι εορτασμοί για το 2018 θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνουν και νέες, καινοτόμες πολιτιστικές εκδηλώσεις που θα βασίζονται στο παρελθόν και θα μεταβιβάζουν την πολιτιστική κληρονομιά στις νέες γενιές με τρόπο σύγχρονο, προσφέροντας νέες ευκαιρίες στις αγροτικές περιοχές. Το πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη» (Creative Europe) περιλαμβάνει δύο αγροτικά έργα: «Ρίζες και οδοί» («Roots and Roads») και «Τα τρόφιμα είναι πολιτισμός» («Food is Culture»), τα οποία, εάν επιτύχουν, θα μπορούσαν να συμβάλουν στη μάθηση και την ανάπτυξη. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Μολονότι είναι δύσκολο να ποσοτικοποιηθούν τα οικονομικά και τα κοινωνικά οφέλη της πολιτιστικής δραστηριότητας (πάνω από 300 000 θέσεις εργασίας που συνδέονται άμεσα με τον ευρωπαϊκό πολιτισμό), ο ΟΟΣΑ εκτιμά ότι ο πολιτισμός πρέπει να χρησιμοποιείται ως δείκτης ευημερίας, είναι δε σημαντικό οι διοργανωτές του ευρωπαϊκού έτους Πολιτιστικής Κληρονομιάς (EYCH) 2018 να προβούν σε κάποια ανάλυση που θα μπορούσε να δικαιολογήσει τις μελλοντικές δημόσιες επενδύσεις. Θα πρέπει να υπάρξει σαφής εικόνα ως προς το πόσο επιτυχημένο ήταν το Έτος στην απήχησή του στις αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές, αλλά και ως προς τον τρόπο με τον οποίο οιαδήποτε κληρονομιά ορθής πρακτικής, όπως, λόγου χάρη, τα έργα AlpFoodway (5) και Terract (6), μπορεί να αξιοποιηθεί για τη μελλοντική ιεράρχηση σε ευρωπαϊκό και σε περιφερειακό επίπεδο. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Γενικές και ειδικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Τα τοπία της υπαίθρου, το ψηφιδωτό των φυσικών γεωλογικών δομών και τα ανθρώπινα αποτυπώματα της γεωργίας, της δασοκομίας, των λιμνών, των ποταμών και των δομημένων οικισμών παρέχουν, ίσως, τη μεγαλύτερη πολιτιστική κληρονομιά που υπάρχει. Από τα εθνικά πάρκα και τις περιοχές Natura 2000 έως τους χώρους πρασίνου στα περίχωρα των αστικών περιοχών, παρατηρείται μια ποικιλόμορφη ομορφιά που πρέπει να εκτιμάται, μια πηγή έμπνευσης για γενιές καλλιτεχνών, μουσικών, λογοτεχνών, χορευτών και όλων ημών που δεν εμπίπτουμε σε καμία από αυτές τις κατηγορίες. Το νέο θεματολόγιο της Επιτροπής για τον πολιτισμό δεν εξετάζει διεξοδικά τις αγροτικές προοπτικές. Ωστόσο, δηλώνει ότι «η αποκατάσταση και αναβάθμιση της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς συμβάλλει στο αναπτυξιακό δυναμικό και στη βιωσιμότητα. Η ολοκληρωμένη διαχείριση των πολιτιστικών και φυσικών πόρων ενθαρρύνει τους ανθρώπους να ανακαλύψουν και να ασχοληθούν με τους πόρους αυτούς». Οι Mayangna της Νικαράγουας χρησιμοποιούν την ίδια λέξη για τη φύση και τον πολιτισμό. Αυτή είναι η οικολογική ενεργός συμμετοχή των πολιτών. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Οι αγροτικές κοινότητες συνεισφέρουν ακόμη και προστιθέμενη αξία στα τοπία. Τα τοπία αυτά τα σμίλευσαν οι διαχειριστές και οι εργαζόμενοι και οι τεχνίτες -άνδρες και γυναίκες- των γεωργικών και δασικών εκτάσεων. Γενιές δεξιοτεχνών που αξιοποίησαν τη γη και το νερό για λόγους διατροφής, καταφυγίου και για να παράγουν εισόδημα. Τον 19ο αιώνα αναπτύχθηκε στην Πολωνία η ιδέα των ζωνών προστασίας που σχηματίζονται από χώρους πρασίνου και θάμνους με σκοπό τη διατήρηση των εδαφών, οι οποίες προσέδωσαν στο σύγχρονο τοπίο τα σημερινά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους. Χάραξαν τα όρια των αγρών με πέτρες και κλαδιά, έκτισαν αχυρώνες και εργαστήρια. Εξέθρεψαν, για διαδοχικές γενεές, αυτόχθονα είδη ζώων προσαρμοσμένων στο έδαφος και το κλίμα και διαχειρίστηκαν τη βλάστηση. Ανέπτυξαν τοπικά εξειδικευμένες γαστρονομικές και λαογραφικές παραδόσεις. Κληρονομήσαμε επίσης έναν πλούτο ωραίων κτιρίων — αρχοντικά, κάστρα, εκκλησίες, αλλά και αγροικίες, μικρούς αγροτικούς μύλους και καταστήματα, όπως τα προσεκτικά αναπαλαιωμένα κτίρια του λαογραφικού μουσείου του St Fagan στην Ουαλία. Η συντήρηση της συναφούς ιστορικής αρχιτεκτονικής εναπόκειται, συχνά, σε ιδιωτικές επενδύσεις, με κάποια ζωτικής σημασίας δημόσια και φιλανθρωπική υποστήριξη. Ένα καινοτόμο έργο στη Βόρεια Ουαλία χρησιμοποιεί ανανεώσιμες πηγές ενέργειας από τον βυθό της θάλασσας για τη θέρμανση και, κατά συνέπεια, συνεισφέρει στη μείωση του κόστους στο Plas Newydd, ένα αρχοντικό που τελεί υπό την αιγίδα του National Trust (7) (εθνικό ταμείο για την προστασία κτιρίων, φυσικών τοπίων και ακτών στην Αγγλία, την Ουαλία και τη Βόρεια Ιρλανδία). Ο εορτασμός του παρελθόντος και του παρόντος πρέπει να επιδιώκει την εξισορρόπηση του ιδεαλιστικού με την πραγματικότητα της ανθρώπινης πάλης και προσπάθειας. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Εκτιμούμε όλες τις προσπάθειες, συμπεριλαμβανομένων των προσπαθειών που καταβάλλει η Ευρωπαϊκή Συμμαχία για την Κληρονομιά (European Heritage Alliance), για την ευαισθητοποίηση σε θέματα διατήρησης αυτής της κληρονομιάς. Η αποκατάσταση περιλαμβάνει επίσης την ανάγκη στήριξης των χωροταξικών αρχών ούτως ώστε να εξασφαλιστούν οι μετατροπές των κτιρίων σε αυτό το πνεύμα. Το πρόγραμμα REVAB (REuse and Valorisation of Agricultural Buildings) που συγχρηματοδοτείται από το πρόγραμμα Erasmus παρέχει κατάρτιση για την ενίσχυση του δυναμικού όσον αφορά την επαναχρησιμοποίηση αναξιοποίητων αγροτικών κτιρίων, προλαμβάνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την εγκατάλειψή τους. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Οι κάτοικοι των αγροτικών περιοχών δημιούργησαν τον δικό τους πολιτισμό, ο οποίος αντανακλά την εργασία, τον ελεύθερο χρόνο και τις κοινωνικές τους προκλήσεις, σε όλες τις μορφές της τέχνης, του αθλητισμού και, γενικά, της κοινοτικής δραστηριότητας. Οι αγροτικές περιοχές αποτελούν συχνά σημαντικές δεξαμενές για την ποικιλομορφία των μειονοτικών γλωσσών και διαλέκτων. Οι ονομασίες χωριών, αγροκτημάτων και αγρών έχουν σημαντικό νόημα που αξίζει να γίνει κατανοητό και σεβαστό. Δημιούργησαν, και εξακολουθούν να δημιουργούν, μια κληρονομιά αξίας για την κοινωνία συνολικότερα. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Ωστόσο, οι οικονομικές τους δραστηριότητες εξελίσσονται και αυτές και, μερικές φορές, εξαφανίζονται. Δεν είναι όλα τα τοπία παρθένα. Κάποια αποτελούν μάρτυρες βιομηχανικής εκμετάλλευσης, πολέμων και λεηλασιών, καταστροφών εξαιτίας ξηρασιών, πλημμυρών και πυρκαγιών, ή ακόμη και υπερεκμετάλλευσης λόγω υπέρμετρων, συγκεντρωμένων τουριστικών δραστηριοτήτων. Όλα έχουν μια ιστορία να διηγηθούν, διδάγματα προς μάθηση. Ο μετριασμός των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής θα απαιτήσει θετική παρέμβαση προκειμένου να διατηρηθούν η ποικιλομορφία και ο πλούτος εμπειριών. Η διατήρηση δεσμών με το παρελθόν χαρακτηρίζεται εμπορικά ως «παροχή δημόσιων αγαθών», τα δε τοπία υποβαθμίζονται εάν δεν υπάρχει βιώσιμη βιοποικιλότητα, ευαίσθητος σχεδιασμός και ελεγχόμενη πρόσβαση. Ακόμη και η καλλιτεχνική πολιτιστική έκφραση αμβλύνεται όσο οι αγροτικοί πληθυσμοί υποχωρούν κάτω από τα βιώσιμα επίπεδα. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η έκθεση της Eurostat για το 2017 σημειώνει ότι πάνω από ένα τρίτο των Ευρωπαίων δεν συμμετέχουν σε πολιτιστικές δραστηριότητες, για τον λόγο αυτό δε η ανάπτυξη του αγροπολιτιστικού τουρισμού που συνδέεται με δραστηριότητες υγείας και αναψυχής αποτελεί και θα αποτελεί σημαντική γέφυρα μεταξύ των αστικών και αγροτικών πληθυσμών. Ο δήμος του Galway αποτελεί ένα καλό παράδειγμα πολιτιστικής συνεργασίας πόλης-υπαίθρου, ενώ η πρωτοβουλία «Πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης» (European Capitals of Culture) (π.χ. το Πλόβντιβ στη Βουλγαρία και η Matera στην Ιταλία, το 2019) θα πρέπει πάντοτε να προβάλλει τα πολιτιστικά χαρακτηριστικά της υπαίθρου, αλλά και της πόλης. Στην Ουαλία, ο αρμόδιος φορέας για την ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά CADW (Ηistoric environment service of the Welsh Government) έχει δρομολογήσει μια πρωτοβουλία ανοικτή σε όλους, η οποία αποτελεί μέρος ενός σχεδίου στο οποίο συμμετέχουν 50 χώρες και το οποίο βοηθά τους πολίτες να εντοπίζουν τα βήματα της αλλαγής, να κατανοούν καλύτερα την ύπαρξή τους — «για να σχεδιάσεις το μέλλον σου πρέπει να κατανοήσεις το παρελθόν σου». |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Στην Ελλάδα, υπάρχει ένα ακόμη παράδειγμα κοινής γνώσης, στο πρότυπο πολιτιστικό αγρόκτημα Art Farm (8), που δημιούργησε ο Σωτήρης Μαρίνης. Στο χωριό Μεγάλη Μαντινεία στη Δυτική Μάνη, ο κ. Μαρίνης έχει χτίσει τρία δενδρόσπιτα και ένα εκπαιδευτικό κέντρο, εργαζόμενος με βάση την αρχή ότι «μια εμπειρία στο κέντρο μας μάς προσφέρει εκπαίδευση σχετικά με την αγροτική και πολιτιστική μας κληρονομιά». |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Ο αγροτικός πολιτιστικός τουρισμός συνιστά έναν υφιστάμενο και αναπτυσσόμενο φορέα παροχής οικονομικών και κοινωνικών πόρων και τη βάση κοινών επενδύσεων. Η ευθύνη για την προστασία και την υποστήριξη της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελεί εθνική, περιφερειακή και τοπική αρμοδιότητα, είναι δε καθοριστικής σημασίας να καλλιεργείται ένα αίσθημα υπερηφάνειας μεταξύ των πολιτών. Τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα μπορούν να προωθήσουν μια αίσθηση κοινών ευρωπαϊκών αξιών και να ενθαρρύνουν και να προωθήσουν ορθές πρακτικές και κοινές εμπειρίες (9). Οι παραδοσιακές, τοπικές γαστρονομικές συνταγές, οι μπύρες και τα κρασιά, οι ενδυμασίες και η μουσική, όπως κατέδειξε η Πράσινη Εβδομάδα στο Βερολίνο (10), προσελκύουν χιλιάδες διεθνείς επισκέπτες κάθε χρόνο και βοηθούν στη σύνδεση του παρόντος με το παρελθόν. Η σύνδεση των προϊόντων διατροφής και βιοτεχνίας των αγροτικών παραγωγών απευθείας με τους καταναλωτές μέσω των γεωργικών αγορών και των πωλήσεων μέσω διαδικτύου γίνεται ολοένα και πιο δημοφιλής, όπως, για παράδειγμα, οι τοπικές ομάδες τροφίμων REKO στη Φινλανδία. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Οι χώροι απομόνωσης, όπου μπορεί κανείς να ακούσει και να παρατηρήσει τα πουλιά και να βιώσει τη ζωή στα δάση -την ποικιλομορφία των δασών, αλλά και τα φυτικά είδη για ιατρικές χρήσεις- συμβάλλουν στην ικανοποίηση της ευρύτερης περιέργειας και της διάθεσης εξερεύνησης των πολιτών, καθώς και στην ευημερία τους. Η διεύρυνση του φάσματος των ευκαιριών και της ανακάλυψης δεν θα πρέπει να οδηγήσει σε υπερβολική συγκέντρωση των επισκέψεων σε ευπαθείς τοποθεσίες. Με τον τρόπο αυτό δημιουργείται προστιθέμενη αξία για την οικονομία και την απασχόληση με βάση τα κύρια αγροτικά αγαθά, στις πιο απομακρυσμένες περιοχές, αξία η οποία εκτιμάται ήδη από τα έξυπνα χωριά και τις ευφυείς κοινότητες. Στις ορεινές περιοχές της Λομβαρδίας, το έργο AttivAree ενισχύει την αίσθηση του ανήκειν των πολιτών προάγοντας τη φυσική κληρονομιά μέσω της τέχνης. Το AttivAree συνεργάζεται επίσης για την ανακαίνιση ξενώνων και την προώθηση της διαθεσιμότητας σε απομακρυσμένα χωριά, όπως το Lavenone (11). Τα ταξιδιωτικά γραφεία θα πρέπει να ενθαρρυνθούν να συνεργάζονται με γεωγραφικά απομακρυσμένους επιχειρηματίες και κοινωνικές επιχειρήσεις που προωθούν τον βιώσιμο πολιτιστικό τουρισμό. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η διάδοση και η απεικόνιση πολιτιστικών πληροφοριών με τη χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας θα περιορίσει δημιουργικά το διευρυνόμενο χάσμα μεταξύ πόλης και υπαίθρου, μεταξύ νέων και παλαιότερων γενεών. Είναι ευπρόσδεκτα έργα όπως το YourAlps (12), τα οποία επανασυνδέουν τη νεολαία με την ορεινή κληρονομιά. Έχουν αναδυθεί πολλά παραδείγματα καινοτόμων τρόπων απεικόνισης των πολιτιστικών παραδόσεων, όπως το καλλιτεχνικό πρόγραμμα που χρησιμοποιείται στο Aasted της Δανίας και στο χωριό Pfyn της Ελβετίας. Πρόκειται για έργα που προέρχονται από τοπικές πρωτοβουλίες και προσδιορισμένες τοπικές ανάγκες και χρησιμοποιούν συμμετοχικές διαδικασίες, οι οποίες αποτελούν και οι ίδιες μέρος της πολιτιστικής παράδοσης της Ευρώπης. Για την επιτάχυνση των επενδύσεων σε παρόμοιες πρωτοβουλίες θα πρέπει να διατίθενται δημόσιοι και ιδιωτικοί πόροι σε ευρωπαϊκό, κρατικό και περιφερειακό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Χρησιμοποιούνται επίσης όλο και περισσότερο νέα ψηφιακά εργαλεία, για παράδειγμα, σε σημεία παρελθούσας ή τρέχουσας σύγκρουσης, για την αναδημιουργία σημαντικών ιστορικών χώρων που καταστράφηκαν λόγω εγκατάλειψης ή πολεμικών συγκρούσεων. Η τεχνολογία χρησιμοποιείται για την ακριβέστερη ανάγνωση επιτύμβιων στηλών και σβησμένων χειρόγραφων (13). Χαιρετίζουμε τα σχέδια της Επιτροπής για τη στρατηγική Digital4Culture και αναμένουμε να συνεκτιμηθούν σε αυτήν τυχόν συναφείς αγροτικές πτυχές. Το έργο MEMOLA, για παράδειγμα, χρησιμοποιεί τρισδιάστατες σαρώσεις παλαιών αρδευτικών περιοχών για την κατάρτιση νέων διαδικασιών άρδευσης. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Απαιτείται περισσότερη έρευνα ούτως ώστε να κατανοηθεί ο τρόπος με τον οποίο οι πολιτιστικές δραστηριότητες επηρεάζουν τους ανθρώπους και τα οφέλη για την υγεία που δημιουργούν για όλες τις ηλικίες και ιδίως για τα άτομα με σωματικές ή πνευματικές ασθένειες (14). Επί του παρόντος τα υφιστάμενα προγράμματα Erasmus Plus, όπως π.χ. το μεταπτυχιακό πρόγραμμα TEMA Masters, χρηματοδοτούν υποσχόμενες ερευνητικές ευκαιρίες. Η διάσκεψη υψηλού επιπέδου του προγράμματος «Ορίζοντας 2020» για το ευρωπαϊκό έτος Πολιτιστικής Κληρονομιάς (EYCH) με θέμα «Καινοτομία και πολιτιστική κληρονομιά» (15) (Innovation and Cultural Heritage) απηύθυνε έκκληση για περαιτέρω προσπάθειες με στόχο την ανάπτυξη ερευνητικών εργασιών για τον προσδιορισμό προτεραιοτήτων και βέλτιστων πρακτικών υπέρ της προώθησης των πολιτιστικών δραστηριοτήτων. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Οι πρωτοβουλίες που υποστηρίζονται από φιλανθρωπικά ιδρύματα συμβάλλουν σημαντικά στη διατήρηση των φυσικών περιοχών και στην υποστήριξη δραστηριοτήτων, συχνά μέσω των κοινωνικών επιχειρήσεων, οι οποίες ενισχύουν την ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών με βιώσιμο τρόπο. Το Πολιτιστικό Ίδρυμα της Φινλανδίας υποστηρίζει την έρευνα σχετικά με τα μέτρα πρόληψης, ούτως ώστε τα γεωργικά κατάλοιπα να μην επηρεάζουν την ποιότητα των υδάτων στη Βαλτική Θάλασσα. Συνεργάζεται με αγρότες που πιστεύουν ότι η αύξηση της βιοποικιλότητας ισοδυναμεί με πλουσιότερο τοπίο. Ευπρόσδεκτες είναι και άλλες φιλανθρωπικές πρωτοβουλίες, όπως το Καταπίστευμα Πολιτιστικής Κληρονομιάς των σχολείων της Ουαλίας (Wales Schools’ Cultural Heritage Trust), το οποίο προωθεί διασχολικούς πολιτιστικούς διαγωνισμούς με τη συμμετοχή νέων στον καθορισμό και την υλοποίηση της πολιτιστικής δραστηριότητας της επιλογής τους (16). Ένα παράδειγμα το οποίο επιτρέπει στους νέους να διερευνήσουν την πολιτιστική τους κληρονομιά είναι το σχολείο στο Piscu (17) της Ρουμανίας, το οποίο και αποτελεί εξειδικευμένη σχολή στο πεδίο της πολιτιστικής κληρονομιάς και διοργανώνει εργαστήρια και συνέδρια. Η ίδια η ΕΟΚΕ υποδέχθηκε μαθητές από σχολεία από ολόκληρη τη Ευρώπη τον Μάρτιο του 2018, συζητώντας τις πολιτιστικές τους προτεραιότητες στο πλαίσιο του συνθήματος «Η δική σου Ευρώπη, η δική σου φωνή» (18) (Your Europe, Your Say!). Κατέληξαν στο εξής συμπέρασμα: «Θέλω να ζήσω σε μια Ευρώπη που θα δίνει αξία και θα προστατεύει όλες τις μορφές πολιτισμού ... θέλουμε να αποφύγουμε τον ελιτισμό και να διαδώσουμε τον πολιτισμό ... αλλά και να έχουμε την ευκαιρία να δημιουργήσουμε τον δικό μας...». Στο Giffoni, ένα χωριό στη νότια Ιταλία, περίπου 300 μαθητές προετοίμασαν ταινίες και βίντεο για να προωθήσουν την περιοχή τους. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Οι επενδύσεις που πραγματοποιούνται από δημόσιους φορείς πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την αγροτική διάσταση («rural proofed») ούτως ώστε, όταν σχεδιάζονται νέες ροές χρηματοδότησης, αυτές να περιλαμβάνουν στήριξη της τρέχουσας συνεισφοράς των αγροτικών οικογενειών και εργαζομένων, καθώς και των ΜΚΟ, οι οποίες εκπροσωπούν μεμονωμένους καλλιτέχνες και λαϊκές καλλιτεχνικές ομάδες, ομάδες τοπικής δράσης ή και αγροτικές εκμεταλλεύσεις που δραστηριοποιούνται για θεραπευτικούς σκοπούς (care farming), λαμβανομένων πλήρως υπόψη των μέτρων που απαιτούνται για την ενίσχυση των υποδομών της αγροτικής κληρονομιάς. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Υπάρχουν περιθώρια και ζήτηση από τον πολιτιστικό τουρισμό που επιζητά ενίσχυση των θεματικών και των γεωγραφικών συνδέσεων. Τα σχέδια για την από κοινού προώθηση σημάτων και τα προγράμματα συνδυασμένης πρόσβασης είναι ευπρόσδεκτα. Οι αγροτικές εκθέσεις και οι εθνικές εκδηλώσεις σε χωριά και κωμοπόλεις, όπως το «Royal Welsh» στο Builth Wells (19), το οποίο προσελκύει περίπου 240 000 επισκέπτες, καθώς και το λογοτεχνικό φεστιβάλ του «Hay on Wye», το οποίο αποφέρει περίπου 21 εκατομμύρια στερλίνες σε μια μικρή αγροτική περιοχή, αποτελούν σημαντικούς οικονομικούς και κοινωνικούς παράγοντες συνεισφοράς. Οι ημέρες ελεύθερης προσέλευσης σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις, οι εκθέσεις, τα πολιτιστικά φεστιβάλ όπως οι συναυλίες «Llangollen International Eisteddfod», οι πεζοπορίες όπως, λόγου χάρη, στο Veurne του Βελγίου, οι σιδηρόδρομοι ατμού στενής τροχιάς, οι δραστηριότητες σκανδιναβικής πεζοπορίας (Nordic walking) και τα παραδοσιακά χορευτικά συγκροτήματα, συμβάλλουν τα μέγιστα στη διατήρηση και προώθηση της αγροτικής πολιτιστικής κληρονομιάς. Η συμβολή των εθελοντών σε αυτές τις εκδηλώσεις, κατά τη διάρκεια πολλών γενεών, αποτελεί από μόνη της σημαντικό μέρος της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Το έργο του Ευρωπαϊκού Κέντρου Εθελοντισμού (European Volunteer Centre) και των εθνικών και περιφερειακών εθελοντικών οργανώσεων για την προώθηση της ποιότητας του πολιτιστικού εθελοντισμού είναι αξιέπαινο, ενθαρρύνονται δε να συνεχίσουν τις πολύτιμες προσπάθειές τους, μεταξύ άλλων ως προς την παροχή κατάρτισης σε θέματα υγείας και ασφάλειας με στόχο την εγγύηση ασφαλών και ευχάριστων εμπειριών τόσο για τους εθελοντές όσο και για τους τουρίστες. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Ωστόσο, παρατηρείται αυξανόμενη έλλειψη ειδικευμένων τεχνιτών για τη μεταφορά γνώσεων και την κατάρτιση της νέας γενιάς σχετικά με τους τρόπους προστασίας και ανάπτυξης αυτής της ποικιλόμορφης κληρονομιάς. Η πρωτοβουλία JEMA (20) (Journées Européennes des Métiers d’Art), η οποία προέρχεται από τη Γαλλία, προωθεί τακτικά το έργο βιοτεχνών και την ανάγκη κατάρτισης νέων γενεών. Η αντιμετώπιση αυτής της ανάγκης αποτελεί μια καλή ευκαιρία για τη σύνδεση μεταξύ των γενεών μέσω, και προς όφελος, πολιτιστικών σκοπών. Απαιτείται ευρύτερη πρακτική κατάρτιση και αναγνώριση των αποκτούμενων προσόντων στο πλαίσιο των υφισταμένων ευρωπαϊκών και εθνικών/περιφερειακών προγραμμάτων, συγκεντρώνοντας όχι μόνον τις υπάρχουσες βιοτεχνικές και περιβαλλοντικές δεξιότητες αλλά και τις αναγκαίες δεξιότητες για την καθοδήγηση, την ανάπτυξη νέων τεχνικών και το επιχειρηματικό πνεύμα στον τομέα των πολιτιστικών επιχειρήσεων. Είναι απαραίτητη η στήριξη καλλιτεχνών και άλλων φορέων έτσι ώστε να συνεργάζονται με τα κατά τόπους σχολεία των αγροτικών και των αστικών περιοχών, για την ανάπτυξη, χωρίς αποκλεισμούς, πολιτιστικών ιδεών μεταξύ γενεών και μεταξύ εθνοτικών ομάδων. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Η αγροτική πολιτιστική κληρονομιά συνδέεται επίσης με τη συμμετοχική δημοκρατία. Υπάρχει μια ισχυρή ευρωπαϊκή παράδοση συλλογικής αλληλεγγύης και αντιμετώπισης της απομόνωσης και των μειονεκτημάτων μέσω κοινοτικών δραστηριοτήτων, πολλές από τις οποίες βασίζονται στον πολιτισμό. Η οικοδόμηση τοπικής βιώσιμης ηγεσίας και η υλοποίηση τοπικών προτεραιοτήτων μέσω της τοπικής ανάπτυξης με την πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων (ΤΑΠΤΚ/CLLD-community-led local development), καθώς και η μέθοδος Leader, προσθέτουν αξία στην κληρονομιά των οργανωμένων πολιτικών ομάδων και κινημάτων. Οι κοινωνικές και πολιτιστικές δραστηριότητες βοηθούν στη σύνδεση των ανθρώπων σε γεωγραφικές περιοχές με αραιές δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες. Μια παράδοση εθελοντικής τομεακής παρέμβασης, η οποία μερικές φορές παρέχει την ύστατη λύση, διαφυλάττει τα ευαίσθητα, ευάλωτα τοπία της ανθρώπινης επιβίωσης. Η δημόσια στήριξη τέτοιου είδους δραστηριοτήτων είναι ζωτικής σημασίας. |
| --- | --- |

3.17.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με θέμα «Νέα ατζέντα για τον πολιτισμό» (δεν έχει ακόμη δημοσιευτεί στην Επίσημη Εφημερίδα)

1

Νέα ατζέντα για τον πολιτισμό

(2)  https://ec.europa.eu/culture/news/new-european-agenda-culture_en

2

(3)  Διάσκεψη της ΕΟΚΕ, 20 και 21 Ιουνίου 2016.

3

(4)  Ψήφισμα αριθ. 2 της Ευρωπαϊκής διάσκεψης των υπουργών Χωροταξίας των κρατών μελών του Συμβουλίου της Ευρώπης (CEMAT/Conférence européenne des ministres responsables de l’aménagement du territoire) σχετικά με τον πανευρωπαϊκό χάρτη για την αγροτική κληρονομιά: Προώθηση του βιώσιμου χωροταξικού σχεδιασμού — «Η αγροτική κληρονομιά ως παράγοντας εδαφικής συνοχής» («The rural heritage as a factor of territorial cohesion»), που εγκρίθηκε κατά τη 15η σύνοδο της CEMAT, Μόσχα, Ρωσική Ομοσπονδία, 9 Ιουλίου 2010.

4

Conférence européenne des ministres responsables de l’aménagement du territoire

«Η αγροτική κληρονομιά ως παράγοντας εδαφικής συνοχής»

«The rural heritage as a factor of territorial cohesion»

(5)  http://www.alpine-space.eu/projects/alpfoodway/en/home

5

(6)  http://www.terract.eu/fr/

6

(7)  https://www.bangor.ac.uk/studentlife/studentnews/gift-s-marine-renewable-visit-to-plas-newydd-18421

7

(8)  https://www.facebook.com/agroktima.artfarm/

8

(9)  Γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με θέμα «Νέα ατζέντα για τον πολιτισμό» (δεν έχει ακόμη δημοσιευτεί στην Επίσημη Εφημερίδα)

9

Νέα ατζέντα για τον πολιτισμό

(10)  https://www.gruenewoche.de/

10

(11)  AttivAree project in the Lombardy region

11

(12)  http://www.alpine-space.eu/projects/youralps/en/home

12

(13)  Έργο του Andrew Skerrett που παρουσιάστηκε στην ακρόαση της ομάδας μελέτης στις 24 Ιουλίου 2018 στο Κάρντιφ.

13

(14)  Innovate Trust — Θετικά αποτελέσματα του έργου οπωροκηπευτικής «field days».

14

Innovate Trust

«field days»

(15)  https://ec.europa.eu/info/events/innovation-and-cultural-heritage-2018-mar-20_el

15

(16)  https://jamesprotheroe.wordpress.com/Darren Park Primary School, Ferndale (Δημοτικό σχολείο Darren Park, Ferndale).

16

(17)  http://piscu.ro/piscu-school/#

17

(18)  https://www.eesc.europa.eu/el/node/52237

18

(19)  http://www.rwas.wales/royal-welsh-show/

19

(20)  Journées Européennes des Métiers d’Art (Ευρωπαϊκές Ημέρες Καλλιτεχνικών Επαγγελμάτων) https://www.journeesdesmetiersdart.fr/

20

Ευρωπαϊκές Ημέρες Καλλιτεχνικών Επαγγελμάτων

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/28 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/28

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ο αντίκτυπος της επικουρικότητας και του κανονιστικού υπερθεματισμού στην οικονομία και την απασχόληση»

(διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αίτησης της Αυστριακής Προεδρίας)

(2018/C 440/05)

Εισηγητής:
  ο κ. Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Συνεισηγητής:
  ο κ. Wolfgang GREIF

| Αίτηση γνωμοδότησης | Αυστριακή Προεδρία του Συμβουλίου, 12.2.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 4.9.2018 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 192/1/1 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Αυστριακή Προεδρία του Συμβουλίου, 12.2.2018

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

4.9.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

192/1/1

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το αίτημα της Αυστριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης να καταρτιστεί διερευνητική γνωμοδότηση με θέμα «Ο αντίκτυπος της επικουρικότητας και του κανονιστικού υπερθεματισμού στην οικονομία και την απασχόληση». Η παρούσα γνωμοδότηση προσθέτει αξία και περισσότερες πτυχές στην τρέχουσα συζήτηση σχετικά με τη βελτίωση της νομοθεσίας για την παροχή ασφάλειας δικαίου και σαφών κανόνων και «προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι οι κανονιστικές επιβαρύνσεις για τις επιχειρήσεις, τους πολίτες και τις δημόσιες αρχές θα περιοριστούν στο ελάχιστο» (1). Το υφιστάμενο επίπεδο προστασίας των πολιτών, των καταναλωτών, των εργαζομένων, των επενδυτών και του περιβάλλοντος στα κράτη μέλη δεν πρέπει να τίθεται υπό αμφισβήτηση κατά την εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει το αίτημά της να αντιμετωπιστούν τα μελλοντικά ζητήματα, συμπεριλαμβανομένων των συζητήσεων για τις αρμοδιότητες και το επίπεδο των κανονισμών, σε εθνικό και σε ευρωπαϊκό επίπεδο με την πλήρη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και άλλων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Πρόκειται για θεμελιώδη έκφραση της πολυεπίπεδης συμμετοχικής δημοκρατίας η οποία πρέπει, ως εκ τούτου, να ενισχυθεί στην ΕΕ και στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την πρωταρχική σημασία που έχουν οι αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας για τη θέσπιση ολοκληρωμένης και ορθής ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Υπογραμμίζει ότι η ΕΕ θα πρέπει να επικεντρώνεται σε τομείς όπου το δίκαιο της ΕΕ προσφέρει σημαντική προστιθέμενη αξία. Ως εκ τούτου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να εντοπίσει ζητήματα που πρέπει πραγματικά να αντιμετωπιστούν σε επίπεδο ΕΕ με τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο. Όταν οι αποφάσεις απαιτούν να ληφθούν δεόντως υπόψη τα εθνικά, περιφερειακά και τοπικά χαρακτηριστικά, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να έχουν περιθώρια ελιγμών για τον προσδιορισμό τους, με την ενεργό συμμετοχή των ενδιαφερομένων, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Επικρατούν διάφορες απόψεις εντός της ΕΟΚΕ σχετικά με τον όρο «κανονιστικός υπερθεματισμός» («gold-plating») που αντικατοπτρίζουν διαφορές στις θέσεις των διαφόρων παραγόντων. Παρόλο που δεν υπάρχει σαφής ορισμός, η έννοια «κανονιστικός υπερθεματισμός» αναφέρεται γενικά σε μια κατάσταση κατά την οποία τα κράτη μέλη εισάγουν, κατά τη μεταφορά τους στο εθνικό δίκαιο, πρόσθετες απαιτήσεις πέρα από τις ελάχιστες που ορίζει η νομοθεσία της ΕΕ (κυρίως οδηγίες). Η Επιτροπή θα πρέπει να καθορίσει κατευθυντήριες γραμμές με σκοπό να βοηθήσει τα κράτη μέλη να μεταφέρουν ορθά τις αντίστοιχες απαιτήσεις των νομοθετικών πράξεων, τηρώντας παράλληλα τις αρχές της αναλογικότητας και της επικουρικότητας, την απαγόρευση των διακρίσεων, καθώς και δίκαιους όρους ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι -ιδίως υπό το πρίσμα της επικουρικότητας και της αναλογικότητας και σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ — εναπόκειται στην αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών μελών να εισάγουν πρόσθετα μέτρα εκτός εκείνων που προβλέπονται από τις (ελάχιστες) απαιτήσεις της ΕΕ, ούτως ώστε να αντικατοπτρίζουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους. Τέτοιες αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται με διαφάνεια, ύστερα από διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους και τα ενδιαφερόμενα μέρη, και πρέπει να είναι σύμφωνες με τη νομοθεσία της ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ δεν αμφισβητεί τα κυριαρχικά δικαιώματα, την ελευθερία και την ευθύνη των κρατών μελών όσον αφορά τη θέσπιση εθνικών νόμων και πρακτικών. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη να ενισχύσουν τις προσπάθειές τους για τη μείωση του άσκοπου διοικητικού φόρτου, προκειμένου να τονωθούν η ανάπτυξη και η δημιουργία βιώσιμων θέσεων εργασίας. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.6.1. | Στο πλαίσιο της προετοιμασίας του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ) για την περίοδο 2021-2027, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να λάβει, χωρίς καθυστέρηση, μέτρα προκειμένου να αντιμετωπιστεί ο περιττός διοικητικός φόρτος που παρακωλύει σε μεγάλο βαθμό τις επενδύσεις των ΕΔΕΤ —κρατικές ενισχύσεις, συμμόρφωση με τις δημόσιες συμβάσεις, πρακτικές ελέγχου και καθυστερημένη ή ακόμη και αναδρομική υιοθέτηση καθολικών λεπτομερών οδηγιών. |
| --- | --- |

1.6.1.

| 1.6.2. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι περιττές κανονιστικές και διοικητικές επιβαρύνσεις εγείρουν εμπόδια στη μεγιστοποίηση του οφέλους και την ελαχιστοποίηση του ρυθμιστικού κόστους για τις επιχειρήσεις, τους πολίτες και τις δημόσιες αρχές. Επαναλαμβάνει την ανάγκη για απλοποιημένη, συνεπή και καλύτερης ποιότητας ρύθμιση που θα πρέπει να κατανοείται και να εφαρμόζεται δεόντως με την εξίσου απαραίτητη συμμετοχή και των τεσσάρων επιπέδων διακυβέρνησης —ενωσιακού, εθνικού, περιφερειακού και τοπικού. |
| --- | --- |

1.6.2.

| 1.6.3. | Όπως και σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της (2), η ΕΟΚΕ συνιστά να πραγματοποιείται λεπτομερές «τεστ ΜΜΕ» στις εκτιμήσεις αντικτύπου της Επιτροπής. |
| --- | --- |

1.6.3.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι τα ευρωπαϊκά ελάχιστα πρότυπα, ιδίως στο πλαίσιο της κοινωνικής πολιτικής της ΕΕ αλλά και των πολιτικών για τους καταναλωτές και το περιβάλλον, στοχεύουν στην προσέγγιση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας σε ολόκληρη την ΕΕ, σε μια πορεία προς την ανοδική σύγκλιση. Τα ελάχιστα πρότυπα στις οδηγίες της ΕΕ δεν πρέπει να νοούνται ως ένα «μέγιστο επίπεδο» («maximum level»), το οποίο δεν θα πρέπει ποτέ να ενισχυθεί κατά τη διάρκεια της μεταφοράς τους στις εθνικές νομοθεσίες. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι δεν πρέπει να εκτεθεί σε κίνδυνο η λαϊκή αποδοχή της διαδικασίας ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης από τον κανονιστικό ανταγωνισμό μέσω της ισοπέδωσης των προτύπων. Όλες οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται με διαφάνεια και ανοικτό διάλογο με τους κοινωνικούς εταίρους και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

1.7.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Η Αυστριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ ζήτησε από την ΕΟΚΕ την κατάρτιση διερευνητικής γνωμοδότησης με θέμα «Ο αντίκτυπος της επικουρικότητας και του κανονιστικού υπερθεματισμού στην οικονομία και την απασχόληση». |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η εν λόγω αίτηση πραγματεύεται την αρχή της επικουρικότητας και τον κανονιστικό υπερθεματισμό και διευρύνει την τρέχουσα συζήτηση για τη βελτίωση της νομοθεσίας —επί της οποίας η ΕΟΚΕ έχει εκφράσει τις απόψεις της σε διάφορες γνωμοδοτήσεις που εγκρίθηκαν πρόσφατα. (3) |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Το ζήτημα της επικουρικότητας έχει αποκτήσει πρόσφατα νέα σημασία, κυρίως με τη Λευκή Βίβλο για το μέλλον της Ευρώπης. Η επιχειρησιακή ομάδα «Επικουρικότητα και αναλογικότητα», η οποία συστάθηκε από τον Πρόεδρο της Επιτροπής κ. Juncker, τον Νοέμβριο 2017, υπέβαλε έκθεση με συστάσεις για τη βελτίωση της εφαρμογής των αρχών της επικουρικότητας (4).
  Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο χαρακτήρας της έκθεσης είναι σχετικά περιορισμένος και πιστεύει ότι αυτό αντικατοπτρίζει την περιορισμένη σύνθεση της επιχειρησιακής ομάδας. Ως εκ τούτου, υποστηρίζει σθεναρά ότι σε εκδηλώσεις παρακολούθησης πρέπει να συμμετέχουν ενεργά εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί επείγουσα την ανάγκη να εξεταστεί η αναλογικότητα της ευρωπαϊκής δράσης και, κυρίως, στους τομείς στους οποίους η ΕΕ θα πρέπει να εντείνει, να μειώσει ή ακόμη και να παγώσει τη δράση της κατά τρόπο που να ευθυγραμμίζεται με τα συμφέροντα των πολιτών, την οικονομία και άλλα κοινωνιακά συμφέροντα. |
| --- | --- |

2.3.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο χαρακτήρας της έκθεσης είναι σχετικά περιορισμένος και πιστεύει ότι αυτό αντικατοπτρίζει την περιορισμένη σύνθεση της επιχειρησιακής ομάδας. Ως εκ τούτου, υποστηρίζει σθεναρά ότι σε εκδηλώσεις παρακολούθησης πρέπει να συμμετέχουν ενεργά εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί επείγουσα την ανάγκη να εξεταστεί η αναλογικότητα της ευρωπαϊκής δράσης και, κυρίως, στους τομείς στους οποίους η ΕΕ θα πρέπει να εντείνει, να μειώσει ή ακόμη και να παγώσει τη δράση της κατά τρόπο που να ευθυγραμμίζεται με τα συμφέροντα των πολιτών, την οικονομία και άλλα κοινωνιακά συμφέροντα.

| 2.4. | Άποψη της ΕΟΚΕ είναι ότι τα μελλοντικά αυτά ζητήματα πρέπει να εξεταστούν σε εθνικό και σε ενωσιακό επίπεδο με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και άλλων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Η κατά το δυνατόν ευρύτερη συμμετοχή τους σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο στην προετοιμασία και εφαρμογή των εθνικών και των ενωσιακών πολιτικών θα συμβάλει άμεσα στην εμφανή εφαρμογή της οριζόντιας επικουρικότητας. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της διότι η Αυστριακή Προεδρία αναγνωρίζει την αξία της ενσωμάτωσης της ευρείας εμπειρογνωμοσύνης των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στον σχεδιασμό, την εφαρμογή και την αξιολόγηση της πολιτικής δράσης σε εθνικό και σε ενωσιακό επίπεδο. Πρόκειται για θεμελιώδη έκφραση της πολυεπίπεδης συμμετοχικής δημοκρατίας η οποία πρέπει, ως εκ τούτου, να ενισχυθεί στην ΕΕ και στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Από την άποψη αυτή, η ΕΟΚΕ καλεί την ειδική ομάδα να λάβει δεόντως υπόψη τις γνωμοδοτήσεις της σχετικά με την επικουρικότητα και την αναλογικότητα, οι οποίες αποτελούν επίσης τη βάση των παρατηρήσεων και των συστάσεων που διατυπώνονται στην παρούσα γνωμοδότηση. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Η αρχή της επικουρικότητας

| 3.1. | Η εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 της ΣΕΕ, έχει ως στόχο να διασφαλίζει ότι η δράση της ΕΕ δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη των στόχων της Συνθήκης και ότι η ΕΕ ενεργεί μόνο στους τομείς που εμπίπτουν στην αποκλειστική της αρμοδιότητα, εάν οι στόχοι ενός νομοθετικού μέτρου μπορούν να επιτευχθούν αποτελεσματικότερα σε επίπεδο ΕΕ παρά σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ύψιστη σημασία των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας σε μια υπερεθνική κοινότητα όπως η ΕΕ και χαιρετίζει ρητά τα μέσα που θέσπισε η Συνθήκη της Λισαβόνας για την τήρηση της αρχής της επικουρικότητας — από την ανασκόπηση της επικουρικότητας πριν από την έγκριση μιας νομοθετικής πράξης ως τα εθνικά νομοθετικά όργανα για τις καταγγελίες περί παραβίασης της αρχής της επικουρικότητας. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης ότι όλοι ουσιαστικά οι τομείς που προβλέπονται από τη ΣΛΕΕ χρειάζονται μια εύρυθμη Ευρώπη και ότι η αρχή της επικουρικότητας δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για να αντισταθμίζεται η δράση της ΕΕ, η οποία έχει σαφή ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία, ούτε για να δίδεται εκ των προτέρων προτεραιότητα σε εθνικές προσεγγίσεις, ούτε ακόμη για να αποσύρεται εκ των προτέρων η ΕΕ από βασικούς τομείς πολιτικής. Θα πρέπει να υιοθετούνται μόνο κανόνες με ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει αυτή τη στιγμή η Ευρώπη δεν απαιτούν επανεθνικοποίηση προς την κατεύθυνση της «λιγότερης Ευρώπης», αλλά μάλλον τολμηρά βήματα προς μια καλύτερη και περισσότερο φιλική προς τους πολίτες Ευρώπη η οποία να προάγει και τη συνοχή. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι ο ρόλος των κρατών μελών ως προς την εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ είναι ιδιαίτερα καθοριστικός όσον αφορά τη μεταφορά των οδηγιών στο εθνικό δίκαιο· όμως, οι οδηγίες αν και δεσμευτικές ως προς το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα, αφήνουν στην αρμοδιότητα των εθνικών αρχών την επιλογή της μορφής και των μεθόδων εφαρμογής, καθώς και την απόφαση —με βάση τη νομοθεσία της ΕΕ— περί βελτίωσης των προτύπων, εάν κριθεί χρήσιμο. Ταυτόχρονα, η μεταφορά δεν θα πρέπει να παρεμποδίζει τους δίκαιους όρους ανταγωνισμού μεταξύ όλων των παραγόντων της εσωτερικής αγοράς, πράγμα το οποίο είναι σημαντικό για την ορθή της λειτουργία. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Ενώ τα κράτη μέλη είναι υπεύθυνα για την ακριβή και έγκαιρη μεταφορά των οδηγιών στο εθνικό δίκαιο, ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ως θεματοφύλακα των Συνθηκών είναι να εξασφαλίζει την ορθή εφαρμογή σε εθνικό επίπεδο. Αυτή η «κοινή ευθύνη» θα πρέπει να είναι προφανής ήδη από την αρχή της νομοθετικής διαδικασίας: η καλή εφαρμογή εξαρτάται από μια σαφή, διαφανή και συνολική αξιολόγηση του αντίκτυπου ως βάση οποιασδήποτε νέας νομοθεσίας της ΕΕ, από την κατανοητή και απλή γλώσσα της πρότασης και από ρεαλιστικές προθεσμίες εφαρμογής. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί ότι, ακόμη και όταν πληρούνται οι ανωτέρω απαιτήσεις, η εφαρμογή σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο μπορεί να αποδειχθεί ανεπαρκής ή/και αναποτελεσματική. Στο πλαίσιο αυτό, επαναλαμβάνει την έκκλησή της προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενισχύσει συστηματικά τις προσπάθειές της, σύμφωνα με τις αρμοδιότητές της για την ταχύτερη και αυστηρότερη παρέμβαση σε υποθέσεις όπου τα κράτη μέλη μεταφέρουν εσφαλμένα τη νομοθεσία της ΕΕ στο εθνικό δίκαιο ή αποτυγχάνουν να το πράξουν (5), αφού εξαντληθούν πρώτα όλες οι δυνατότητες συνεργασίας. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι ορισμένες νομικές και πολιτικές δεσμεύσεις εκλαμβάνονται ως υπέρβαση των αρμοδιοτήτων των οργάνων της ΕΕ και ως παρέμβαση στους τομείς αρμοδιότητας και στις επιλογές των κρατών μελών (π.χ. εθνικές εργασιακές σχέσεις και συνδικαλιστικές πρωτοβουλίες, συντάξεις, συστήματα υγείας και κοινωνικής ασφάλισης ή επαγγελματικές ρυθμίσεις, όπως π.χ.κριτήρια προσόντων στον τομέα της υγείας).
  Συνεπώς, η ΕΟΚΕ αντιτίθεται εξίσου όχι μόνο στην υπερβολική επέκταση των αρμοδιοτήτων των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, αλλά και στη μεταφορά σημαντικών ρυθμιστικών τομέων της ΣΛΕΕ στο εθνικό επίπεδο, όπως, για παράδειγμα, η προστασία των καταναλωτών, των προτύπων προστασίας του περιβάλλοντος και της ευρωπαϊκής κοινωνικής πολιτικής, υπό το πρόσχημα της επικουρικότητας. |
| --- | --- |

3.7.

Συνεπώς, η ΕΟΚΕ αντιτίθεται εξίσου όχι μόνο στην υπερβολική επέκταση των αρμοδιοτήτων των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, αλλά και στη μεταφορά σημαντικών ρυθμιστικών τομέων της ΣΛΕΕ στο εθνικό επίπεδο, όπως, για παράδειγμα, η προστασία των καταναλωτών, των προτύπων προστασίας του περιβάλλοντος και της ευρωπαϊκής κοινωνικής πολιτικής, υπό το πρόσχημα της επικουρικότητας.

4.   Αποφυγή περιττού ρυθμιστικού και διοικητικού φόρτου — κανονιστικός υπερθεματισμός («gold-plating»)

4.1.   Η συζήτηση σχετικά με τον κανονιστικό υπερθεματισμό

| 4.1.1. | Κατά τη μεταφορά της ενωσιακής νομοθεσίας, ενίοτε τα κράτη μέλη εισάγουν αυστηρότερα ή πιο προηγμένα μέτρα από εκείνα που ορίζονται με βάση την ενωσιακή νομοθεσία (κυρίως οδηγίες) ή δεν παρέχουν τις δυνατότητες απλούστευσης που προβλέπει μια οδηγία. Το φαινόμενο αυτό αποκαλείται σε πολλά έγγραφα «κανονιστικός υπερθεματισμός». Στην πρώτη περίπτωση, θεωρείται ως «ενεργός κανονιστικός υπερθεματισμός» («active gold-plating»), ενώ στη δεύτερη ως «παθητικός κανονιστικός υπερθεματισμός» («passive gold-plating»). |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Η ΕΟΚΕ έχει διάφορες απόψεις όσον αφορά τον «κανονιστικό υπερθεματισμό», οι οποίες αντικατοπτρίζουν επίσης τις διαφορετικές απόψεις των διαφόρων φορέων. Για ορισμένα ενδιαφερόμενα μέρη, αυτό θεωρείται ως «υπερβολική συσσώρευση κανόνων, κατευθυντήριων γραμμών και διαδικασιών σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, γεγονός το οποίο δημιουργεί περιττό διοικητικό φόρτο και παρεμβαίνει στους αναμενόμενους στόχους πολιτικής που πρέπει να επιτευχθούν με τη μεταφερθείσα νομοθεσία». Ωστόσο, άλλοι ενδιαφερόμενοι φορείς είναι της άποψης ότι η χρήση του στιγματισμένου όρου «κανονιστικός υπερθεματισμός» ενέχει τον κίνδυνο αμφισβήτησης ορισμένων προηγμένων εθνικών προτύπων που έχουν θεσπιστεί δημοκρατικά και εισαχθεί στα οικεία νομικά καθεστώτα, ιδίως στους τομείς του εργατικού δικαίου, των καταναλωτών και του περιβάλλοντος, καθώς και όσον αφορά τα ελεύθερα επαγγέλματα. |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.1.3. | Η ΕΟΚΕ ζητεί μια ρεαλιστική και ισόρροπη προσέγγιση και για τους σκοπούς της παρούσας γνωμοδότησης θα επικεντρωθεί σε ουδέτερη και πιο ακριβή ορολογία η οποία συνάδει με τη διοργανική συμφωνία για τη βελτίωση της νομοθεσίας του Μαΐου 2016. |
| --- | --- |

4.1.3.

4.2.   Ορισμός του «κανονιστικού υπερθεματισμού»

| 4.2.1. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να οριστεί ακριβέστερα ο «κανονιστικός υπερθεματισμός». Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες τα κράτη μέλη μεταφέρουν το περιεχόμενο ενωσιακής νομοθεσίας με πιο φιλόδοξο τρόπο (ως προς την ουσία ή τη διαδικασία) ή επιδιώκουν να ευθυγραμμίζονται με την εθνική νομοθεσία, μπορούν να χρησιμοποιούνται εκφράσεις όπως «πιο προηγμένες διατάξεις», «αυστηρότερες διατάξεις» ή «υψηλότερες απαιτήσεις». Η έκφραση «κανονιστικός υπερθεματισμός» θα πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο σε περιπτώσεις παράλογων και άσκοπων προσθηκών κατά τη μεταφορά της ενωσιακής νομοθεσίας στο εθνικό δίκαιο, καθώς και όταν οι προσθήκες δεν μπορούν να αιτιολογηθούν με βάση έναν ή περισσότερους στόχους του προτεινόμενου μέτρου ή εάν επιφέρουν περιττό διοικητικό φόρτο. Σε κάθε περίπτωση, η έκφραση «κανονιστικός υπερθεματισμός» είναι πολύ γενική, η μετάφρασή της σε πολλές εθνικές γλώσσες είναι παραπλανητική και θα πρέπει να αντικατασταθεί από πολύ πιο συγκεκριμένο όρο. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Ανεξάρτητα από την ορολογία (ακόμη και όταν χρησιμοποιείται ο όρος «κανονιστικός υπερθεματισμός»), η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι η έννοια αυτή θα πρέπει συγκεκριμένα να μην αναφέρεται:






  — | στον περιορισμό των καθιερωμένων προτύπων σε τομείς όπως το εργατικό, κοινωνικό, καταναλωτικό ή περιβαλλοντικό δίκαιο κατά τη μεταφορά και εφαρμογή ενωσιακής νομοθεσίας· |
| --- | --- | --- |

4.2.2.

—

στον περιορισμό των καθιερωμένων προτύπων σε τομείς όπως το εργατικό, κοινωνικό, καταναλωτικό ή περιβαλλοντικό δίκαιο κατά τη μεταφορά και εφαρμογή ενωσιακής νομοθεσίας·

| — | σε εθνικά μέτρα που δεν έχουν (αντικειμενική ή χρονική) σχέση με τη μεταφορά της νομοθεσίας της ΕΕ· |
| --- | --- |

—

σε εθνικά μέτρα που δεν έχουν (αντικειμενική ή χρονική) σχέση με τη μεταφορά της νομοθεσίας της ΕΕ·

| — | στη συγκεκριμενοποίηση γενικών διατάξεων του ενωσιακού δικαίου κατά τη μεταφορά του (π.χ. θέσπιση συγκεκριμένων νομικών κυρώσεων σε περιπτώσεις παράβασης)· |
| --- | --- |

—

στη συγκεκριμενοποίηση γενικών διατάξεων του ενωσιακού δικαίου κατά τη μεταφορά του (π.χ. θέσπιση συγκεκριμένων νομικών κυρώσεων σε περιπτώσεις παράβασης)·

| — | στην εφαρμογή μίας από τις διάφορες ρητές επιλογές για τη μεταφορά της νομοθεσίας της ΕΕ· |
| --- | --- |

—

στην εφαρμογή μίας από τις διάφορες ρητές επιλογές για τη μεταφορά της νομοθεσίας της ΕΕ·

| — | σε εξελιγμένες εθνικές διατάξεις που υπερβαίνουν τα ελάχιστα πρότυπα με βάση τις «ρήτρες μη υποβάθμισης» στο δίκαιο της ΕΕ· |
| --- | --- |

—

σε εξελιγμένες εθνικές διατάξεις που υπερβαίνουν τα ελάχιστα πρότυπα με βάση τις «ρήτρες μη υποβάθμισης» στο δίκαιο της ΕΕ·

| — | στην εφαρμογή του περιεχομένου μιας οδηγίας σε παρόμοιες περιπτώσεις προκειμένου να διασφαλιστεί η συνάφεια και η συνέπεια των εθνικών νομοθεσιών. |
| --- | --- |

—

στην εφαρμογή του περιεχομένου μιας οδηγίας σε παρόμοιες περιπτώσεις προκειμένου να διασφαλιστεί η συνάφεια και η συνέπεια των εθνικών νομοθεσιών.

| 4.2.3. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να θεσπίζουν αυστηρότερα μέτρα, να ασκούν το δικαίωμά τους σχετικά με την επίτευξη διαφόρων στόχων (π.χ. οικονομικών, κοινωνικών ή περιβαλλοντικών) και να αποδεικνύουν την προσήλωσή τους σε ένα υψηλό επίπεδο προστασίας ως προς τον ιδιαίτερο χαρακτήρα νομικών μέσων, όπως οι «οδηγίες», και ως προς ορισμένα όρια αρμοδιοτήτων. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι αυστηρότερες αυτές δεσμεύσεις θα πρέπει να λαμβάνονται μόνο μετά από διαφανή και χωρίς αποκλεισμούς διάλογο με τους κοινωνικούς εταίρους και τα ενδιαφερόμενα μέρη, σε πνεύμα αμοιβαίας κατανόησης και με ισορροπημένη διαδικασία λήψης αποφάσεων. |
| --- | --- |

4.2.3.

4.3.   «Κανονιστικός υπερθεματισμός» και βελτίωση της νομοθεσίας

| 4.3.1. | Στο πλαίσιο του θεματολογίου για τη βελτίωση της νομοθεσίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει το δικαίωμα των κρατών μελών να υπερβαίνουν τα πρότυπα που καθορίζονται στην ενωσιακή νομοθεσία («κανονιστικός υπερθεματισμός»), αλλά εκφράζει την ανησυχία της για την έλλειψη διαφάνειας σε αυτό το πλαίσιο: Το Ηνωμένο Βασίλειο, οι Κάτω Χώρες, το Βέλγιο, η Γερμανία και η Αυστρία έχουν θεσπίσει συστήματα για τον εντοπισμό περιπτώσεων «κανονιστικού υπερθεματισμού». Στο Ηνωμένο Βασίλειο και τις Κάτω Χώρες, ο «κανονιστικός υπερθεματισμός» ρυθμίζεται μέσω επίσημων κεντρικών πολιτικών που αποσκοπούν στην προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Η ΕΟΚΕ ουδόλως αμφισβητεί τις υφιστάμενες διατάξεις της Συνθήκης, ιδίως τις αρμοδιότητες της ΕΕ ή των κρατών μελών, όμως επαναλαμβάνει τη σημασία της τήρησης «των γενικών αρχών της νομοθεσίας της Ένωσης όπως η δημοκρατική νομιμότητα, η επικουρικότητα και η αναλογικότητα, καθώς και η ασφάλεια δικαίου». Αυτό σημαίνει, μεταξύ άλλων, σεβασμό της δημοκρατικής κυριαρχίας των κρατών μελών, της ελευθερίας και της ευθύνης να σχεδιάζουν εθνικούς νόμους και πρακτικές που λαμβάνουν δεόντως υπόψη τον ρόλο των κοινωνικών εταίρων ως προς το θέμα αυτό. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ανέκαθεν την προώθηση της απλούστευσης, της σαφήνειας και της συνάφειας στη σύνταξη της νομοθεσίας της Ένωσης, καθώς και την ενίσχυση της διαφάνειας στη νομοθετική διαδικασία. |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.3. | Η ΕΟΚΕ έχει επανειλημμένα υπογραμμίσει ότι «το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο αποτελεί ουσιώδη παράγοντα ολοκλήρωσης και δεν πρόκειται για επιβάρυνση ή κόστος που μπορεί να ελαττωθεί. Απεναντίας, όταν είναι ισορροπημένο, αναλογικό και χωρίς διακρίσεις, συνιστά σημαντικό τεκμήριο διαφύλαξης, προστασίας και ασφάλειας δικαίου για όλους τους σχετικούς παράγοντες και τους Ευρωπαίους πολίτες» (6). Για τον σκοπό αυτό, επαναλαμβάνει τη γνώμη της ότι η νομοθεσία είναι ουσιώδους σημασίας για την επίτευξη των στόχων της Συνθήκης, καθώς και για την εδραίωση συνθηκών έξυπνης, βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, υπέρ των πολιτών, των επιχειρήσεων και των εργαζομένων (7). Σύμφωνα με το άρθρο 3 της ΣΛΕΕ, η νομοθεσία συμβάλλει επίσης στη βελτίωση της ευημερίας, στην προστασία του γενικού συμφέροντος και των θεμελιωδών δικαιωμάτων, στην προώθηση κοινωνικής και περιβαλλοντικής προστασίας υψηλού επιπέδου και στη διαφύλαξη της ασφάλειας και της προβλεψιμότητας δικαίου. Θα πρέπει επίσης να προλαμβάνει τη στρέβλωση του ανταγωνισμού και το κοινωνικό ντάμπινγκ (8). |
| --- | --- |

4.3.3.

| 4.3.4. | Τα κράτη μέλη, κατά τη μεταφορά των οδηγιών στο εθνικό δίκαιο, προσθέτουν ενίοτε πτυχές που δεν συνδέονται σε καμία περίπτωση με τη μεταφερόμενη ενωσιακή νομοθεσία. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι οι εν λόγω προσθήκες θα πρέπει να υποδεικνύονται είτε με τη μεταφορά της νομοθεσίας, είτε στη συναφή τεκμηρίωση. Η νομιμότητα της δράσης των κρατών μελών προκειμένου να συμπληρώνουν τις πράξεις της ΕΕ ως αποτέλεσμα ελάχιστης εναρμόνισης θα πρέπει, γενικά, να αναγνωρίζεται εφόσον η δράση τους είναι διαφανής και σύμφωνη με τις αρχές της απαγόρευσης των διακρίσεων και της αναλογικότητας. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα μη ελάχιστης μεταφοράς των οδηγιών στα κράτη μέλη, τα οποία μπορούν να θεωρηθούν «κανονιστικός υπερθεματισμός». |
| --- | --- |

4.3.4.

| 4.3.5. | Όπου η εναρμόνιση είναι ελάχιστη, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να θεσπίζουν διατάξεις που επιδιώκουν τη δημιουργία απασχόλησης, τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας, κατάλληλη κοινωνική προστασία, υψηλό και βιώσιμο ποσοστό απασχόλησης και καταπολέμηση του αποκλεισμού (άρθρο 151 της ΣΛΕΕ), προώθηση και ανάπτυξη των ΜΜΕ και υψηλά πρότυπα υγείας και προστασίας των καταναλωτών (άρθρα 168 και 169 της ΣΛΕΕ), καθώς και προστασία στον τομέα του περιβάλλοντος (άρθρο 191 της ΣΛΕΕ) χωρίς, ωστόσο, τη δημιουργία περιττού κανονιστικού ή διοικητικού φόρτου. |
| --- | --- |

4.3.5.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα ακόλουθα μέτρα θα βοηθήσουν στην αποφυγή περιττού ρυθμιστικού και διοικητικού φόρτου:






  — | η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οφείλει να διεξάγει ολοκληρωμένες εκτιμήσεις αντικτύπου (ΕΑ) στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, στις οποίες θα λαμβάνονται δεόντως υπόψη ο περιττός διοικητικός φόρτος ή άλλου είδους αντίκτυπος κάθε σημαντικής κανονιστικής πράξης· |
| --- | --- | --- |

4.4.

—

η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οφείλει να διεξάγει ολοκληρωμένες εκτιμήσεις αντικτύπου (ΕΑ) στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, στις οποίες θα λαμβάνονται δεόντως υπόψη ο περιττός διοικητικός φόρτος ή άλλου είδους αντίκτυπος κάθε σημαντικής κανονιστικής πράξης·

| — | οι νόμοι της ΕΕ πρέπει να αξιολογούνται με βάση τα πλεονεκτήματά τους και κατά περίπτωση, προκειμένου να επιτυγχάνεται στοχοθετημένη εναρμόνιση η οποία θα επιτρέπει, ανάλογα με τις περιστάσεις, μια μορφή εναρμόνισης που προχωρεί περισσότερο σε ορισμένους τομείς και λιγότερο σε άλλους. εναπόκειται στην Επιτροπή, μέσω της εκτίμησης αντικτύπου, να προτείνει το καταλληλότερο επίπεδο εναρμόνισης, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη για υψηλό επίπεδο προστασίας· |
| --- | --- |

—

οι νόμοι της ΕΕ πρέπει να αξιολογούνται με βάση τα πλεονεκτήματά τους και κατά περίπτωση, προκειμένου να επιτυγχάνεται στοχοθετημένη εναρμόνιση η οποία θα επιτρέπει, ανάλογα με τις περιστάσεις, μια μορφή εναρμόνισης που προχωρεί περισσότερο σε ορισμένους τομείς και λιγότερο σε άλλους. εναπόκειται στην Επιτροπή, μέσω της εκτίμησης αντικτύπου, να προτείνει το καταλληλότερο επίπεδο εναρμόνισης, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη για υψηλό επίπεδο προστασίας·

| — | κατά τη μεταφορά της νομοθεσίας της ΕΕ και τα κράτη μέλη, σε εθνικό και σε περιφερειακό επίπεδο, θα πρέπει να εφαρμόζουν πλήρη διαφάνεια όσον αφορά τυχόν συμπληρωματικές απαιτήσεις που ενδέχεται να επηρεάζουν αρνητικά την ενιαία αγορά, την ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη· |
| --- | --- |

—

κατά τη μεταφορά της νομοθεσίας της ΕΕ και τα κράτη μέλη, σε εθνικό και σε περιφερειακό επίπεδο, θα πρέπει να εφαρμόζουν πλήρη διαφάνεια όσον αφορά τυχόν συμπληρωματικές απαιτήσεις που ενδέχεται να επηρεάζουν αρνητικά την ενιαία αγορά, την ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη·

| — | το γεγονός ότι ένα κράτος μέλος επιβάλλει λιγότερο αυστηρούς κανόνες από ένα άλλο, τούτο δεν σημαίνει αυτόματα ότι οι κανόνες του τελευταίου είναι δυσανάλογοι και ασυμβίβαστοι με το δίκαιο της ΕΕ. Εναπόκειται στο κράτος μέλος να αξιολογεί κάθε περίπτωση χωριστά, λαμβάνοντας υπόψη τις θέσεις όλων των ενδιαφερόμενων μερών και το σύνολο του κανονιστικού πλαισίου. Η εκτίμηση αντικτύπου (ΕΑ) μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για την επίτευξη του στόχου αυτού· |
| --- | --- |

—

το γεγονός ότι ένα κράτος μέλος επιβάλλει λιγότερο αυστηρούς κανόνες από ένα άλλο, τούτο δεν σημαίνει αυτόματα ότι οι κανόνες του τελευταίου είναι δυσανάλογοι και ασυμβίβαστοι με το δίκαιο της ΕΕ. Εναπόκειται στο κράτος μέλος να αξιολογεί κάθε περίπτωση χωριστά, λαμβάνοντας υπόψη τις θέσεις όλων των ενδιαφερόμενων μερών και το σύνολο του κανονιστικού πλαισίου. Η εκτίμηση αντικτύπου (ΕΑ) μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για την επίτευξη του στόχου αυτού·

| — | Τυχόν πρόσθετες απαιτήσεις κατά τη μεταφορά των οδηγιών πρέπει να συνοδεύονται από έγγραφα που αναφέρουν με διαφάνεια τους συγκεκριμένους λόγους που επέβαλλαν τις εν λόγω προσθήκες. |
| --- | --- |

—

Τυχόν πρόσθετες απαιτήσεις κατά τη μεταφορά των οδηγιών πρέπει να συνοδεύονται από έγγραφα που αναφέρουν με διαφάνεια τους συγκεκριμένους λόγους που επέβαλλαν τις εν λόγω προσθήκες.

| 4.5. | Προκειμένου να μην αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις και άλλοι ενδιαφερόμενοι φορείς ανταγωνιστικό μειονέκτημα έναντι των ομολόγων τους σε άλλα κράτη μέλη, η Επιτροπή οφείλει να θεσπίσει κατευθυντήριες γραμμές με σκοπό να βοηθήσει τα κράτη μέλη να μεταφέρουν σωστά τις απαιτήσεις μιας νομοθετικής πράξης, τηρώντας παράλληλα τις αρχές της αναλογικότητας και της επικουρικότητας, καθώς και δίκαιους όρους ανταγωνισμού. Σχετικά, η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει εκ νέου το αίτημά της για την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών εκπροσώπων συμφερόντων στις διαδικασίες μεταφοράς, καθώς και την ισχυρή συμμετοχή των κρατών μελών και των εθνικών και περιφερειακών κοινοβουλίων στις αντίστοιχες εκ των υστέρων αξιολογήσεις (9). |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Συστάσεις της ΕΟΚΕ για αποτελεσματική μεταφορά στο εθνικό δίκαιο: |
| --- | --- |

4.6.

| 4.6.1. | Τα κράτη μέλη θα πρέπει να δίδουν προσοχή στις σχετικές προθεσμίες όσον αφορά την εφαρμογή, έτσι ώστε να παρέχεται επαρκής χρόνος για διαβουλεύσεις με όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς.






  — | κατά την προετοιμασία των εθνικών θέσεων-πλαίσιο για τις αρχικές διαπραγματεύσεις στα όργανα εργασίας των κρατών μελών, πρέπει να δίδεται προσοχή στην προθεσμία μεταφοράς· |
| --- | --- | --- |

4.6.1.

—

κατά την προετοιμασία των εθνικών θέσεων-πλαίσιο για τις αρχικές διαπραγματεύσεις στα όργανα εργασίας των κρατών μελών, πρέπει να δίδεται προσοχή στην προθεσμία μεταφοράς·

| — | θα πρέπει να ελέγχεται εάν οι οδηγίες της ΕΕ προβλέπουν δύο προθεσμίες, μία για την κατάρτιση εθνικής νομοθεσίας εφαρμογής και μία για την ημερομηνία κατά την οποία η νομοθεσία πρέπει να αποκτήσει ισχύ νόμου· |
| --- | --- |

—

θα πρέπει να ελέγχεται εάν οι οδηγίες της ΕΕ προβλέπουν δύο προθεσμίες, μία για την κατάρτιση εθνικής νομοθεσίας εφαρμογής και μία για την ημερομηνία κατά την οποία η νομοθεσία πρέπει να αποκτήσει ισχύ νόμου·

| — | η προθεσμία μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο πρέπει να εφαρμόζεται και να παρακολουθείται καθ’ όλη τη διάρκεια της νομοθετικής διαδικασίας· |
| --- | --- |

—

η προθεσμία μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο πρέπει να εφαρμόζεται και να παρακολουθείται καθ’ όλη τη διάρκεια της νομοθετικής διαδικασίας·

| — | τα σχέδια εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής παρέχουν υποστήριξη και βοήθεια. |
| --- | --- |

—

τα σχέδια εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής παρέχουν υποστήριξη και βοήθεια.

| 4.6.2. | Διαβουλεύσεις:






  — | σε επίπεδο ΕΕ, η βοήθεια που παρέχει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά τη διαδικασία εφαρμογής, όπως συστάσεις και συζητήσεις στο πλαίσιο ομάδων εμπειρογνωμόνων, είναι πολύτιμη και συμβάλλει στην κοινή κατανόηση εκ μέρους των κρατών μελών· |
| --- | --- | --- |

4.6.2.

—

σε επίπεδο ΕΕ, η βοήθεια που παρέχει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά τη διαδικασία εφαρμογής, όπως συστάσεις και συζητήσεις στο πλαίσιο ομάδων εμπειρογνωμόνων, είναι πολύτιμη και συμβάλλει στην κοινή κατανόηση εκ μέρους των κρατών μελών·

| — | η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να προσαρμόσει την υφιστάμενη μεθοδολογία μεταφοράς (κατευθυντήριες γραμμές), προκειμένου να διασφαλίζεται ότι η μεταφορά των οδηγιών δεν αντιβαίνει στην ευρωπαϊκή νομοθεσία αλλά και για να εξασφαλίζεται η αποτελεσματικότητα της εν λόγω μεταφοράς· |
| --- | --- |

—

η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να προσαρμόσει την υφιστάμενη μεθοδολογία μεταφοράς (κατευθυντήριες γραμμές), προκειμένου να διασφαλίζεται ότι η μεταφορά των οδηγιών δεν αντιβαίνει στην ευρωπαϊκή νομοθεσία αλλά και για να εξασφαλίζεται η αποτελεσματικότητα της εν λόγω μεταφοράς·

| — | θα μπορούσε να αναπτυχθεί περαιτέρω από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ένα σύστημα με εξειδικευμένες διαδικτυακές πλατφόρμες (κατά το πρότυπο της υφιστάμενης διεπαφής ηλεκτρονικής κοινοποίησης) ή μια ηλεκτρονική βάση δεδομένων για συγκεκριμένες νομοθετικές πράξεις της ΕΕ με σκοπό την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών. Η πολυεπίπεδη διακυβέρνηση θα πρέπει να προωθείται και να συμπεριλαμβάνει όλους τους ενδιαφερόμενους. |
| --- | --- |

—

θα μπορούσε να αναπτυχθεί περαιτέρω από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ένα σύστημα με εξειδικευμένες διαδικτυακές πλατφόρμες (κατά το πρότυπο της υφιστάμενης διεπαφής ηλεκτρονικής κοινοποίησης) ή μια ηλεκτρονική βάση δεδομένων για συγκεκριμένες νομοθετικές πράξεις της ΕΕ με σκοπό την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών. Η πολυεπίπεδη διακυβέρνηση θα πρέπει να προωθείται και να συμπεριλαμβάνει όλους τους ενδιαφερόμενους.

| 4.6.3. | Ορολογία και κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις:






  — | τα κράτη μέλη καλούνται να ελέγχουν την ακρίβεια της συμφωνημένης γλώσσας καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας διαπραγμάτευσης στο Συμβούλιο· |
| --- | --- | --- |

4.6.3.

—

τα κράτη μέλη καλούνται να ελέγχουν την ακρίβεια της συμφωνημένης γλώσσας καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας διαπραγμάτευσης στο Συμβούλιο·

| — | οι βασικοί όροι και ορισμοί πρέπει να καθορίζονται σαφώς το συντομότερο δυνατόν κατά το αρχικό στάδιο των διαπραγματεύσεων· |
| --- | --- |

—

οι βασικοί όροι και ορισμοί πρέπει να καθορίζονται σαφώς το συντομότερο δυνατόν κατά το αρχικό στάδιο των διαπραγματεύσεων·

| — | οι διαφορετικές έννοιες των όρων και ορισμών στα κράτη μέλη πρέπει να λαμβάνονται υπόψη από την Επιτροπή· |
| --- | --- |

—

οι διαφορετικές έννοιες των όρων και ορισμών στα κράτη μέλη πρέπει να λαμβάνονται υπόψη από την Επιτροπή·

| — | οι ορισμοί σε μια συγκεκριμένη νομοθετική πράξη θα πρέπει να συνάδουν με τους ορισμούς στην υπόλοιπη νομοθεσία της ΕΕ· |
| --- | --- |

—

οι ορισμοί σε μια συγκεκριμένη νομοθετική πράξη θα πρέπει να συνάδουν με τους ορισμούς στην υπόλοιπη νομοθεσία της ΕΕ·

| — | οι κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις θα πρέπει να υπόκεινται στις απαιτήσεις του άρθρου 290 της ΣΛΕΕ και να παρέχουν σαφείς και συγκεκριμένους ορισμούς στο βασικό νομοθετικό κείμενο· |
| --- | --- |

—

οι κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις θα πρέπει να υπόκεινται στις απαιτήσεις του άρθρου 290 της ΣΛΕΕ και να παρέχουν σαφείς και συγκεκριμένους ορισμούς στο βασικό νομοθετικό κείμενο·

| — | κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις πρέπει να εκδίδονται μόνο σε σχέση με μη ουσιώδη στοιχεία της νομοθετικής πράξης και μόνο τα συγκεκριμένα μέρη μπορούν να συμπληρώνονται ή να τροποποιούνται (10). |
| --- | --- |

—

κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις πρέπει να εκδίδονται μόνο σε σχέση με μη ουσιώδη στοιχεία της νομοθετικής πράξης και μόνο τα συγκεκριμένα μέρη μπορούν να συμπληρώνονται ή να τροποποιούνται (10).

5.   Ειδικοί ευαίσθητοι τομείς

5.1.   Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία (ΕΔΕΤ)

| 5.1.1. | Η ευρωπαϊκή πολιτική συνοχής, και συγκεκριμένα τα διαρθρωτικά ταμεία και το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, τα οποία εφαρμόζονται σε ένα περίπλοκο διοικητικό, θεσμικό και κανονιστικό περιβάλλον, αποτελούν ειδικό τομέα όπου η περιττή και επαχθής μεταφορά στο εθνικό δίκαιο ενδέχεται να έχει αρνητικό αντίκτυπο στις πολιτικές της ΕΕ. Εν προκειμένω, οι εθνικοί ή/και περιφερειακοί κανόνες συχνά «προσθέτουν» αντί απλώς να διασφαλίζουν την εφαρμογή των ελάχιστων (ευρωπαϊκών) απαιτήσεων. Πολλοί από αυτούς τους κανόνες οδηγούν σε πρόσθετο διοικητικό φόρτο. Πρέπει να σημειωθεί ότι οι πρόσθετες απαιτήσεις συχνά βασίζονται στην υπόθεση ότι είναι σημαντικές, χρήσιμες, αναγκαίες και αποτέλεσμα δημοκρατικής διαδικασίας. |
| --- | --- |

5.1.1.

| 5.1.2. | Στο πλαίσιο της προετοιμασίας του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ) για την περίοδο 2021-2027, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να λάβει χωρίς καθυστέρηση μέτρα προκειμένου να αντιμετωπιστεί ο περιττός διοικητικός φόρτος που παρακωλύει σε μεγάλο βαθμό τις επενδύσεις των ΕΔΕΤ —κρατικές ενισχύσεις, συμμόρφωση με τις δημόσιες συμβάσεις, πρακτικές ελέγχου και καθυστερημένη ή ακόμη και αναδρομική υιοθέτηση λεπτομερών καθολικών οδηγιών. Η μείωση ή αποφυγή του περιττού διοικητικού φόρτου αποτελεί κοινή ευθύνη όλων των ενδιαφερομένων. |
| --- | --- |

5.1.2.

| 5.1.3. | Οι ακατάλληλες πρακτικές θα μπορούσαν να δημιουργήσουν έλλειψη εμπιστοσύνης στο σύνολο του συστήματος εφαρμογής των ΕΔΕΤ. Στις πρακτικές αυτές περιλαμβάνεται μια ευθυνόφοβη προσέγγιση σε όλα τα επίπεδα, έλλειψη συνέπειας στις ερμηνευτικές απαντήσεις από τις διάφορες ΓΔ της Επιτροπής, μόνιμα κενά στην εναρμόνιση των κανόνων των ΕΔΕΤ σε εθνικό, τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, φόβος μη συμμόρφωσης με τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων, διαφορετικές προσεγγίσεις σε επίπεδο ΕΕ (έμφαση στη διαφάνεια) και σε εθνικό επίπεδο (έμφαση στην αξιοποίηση των πόρων) όσον αφορά την πολιτική για τις δημόσιες συμβάσεις και τις αποκλίνουσες εθνικές διοικητικές νοοτροπίες. |
| --- | --- |

5.1.3.

| 5.1.4. | Οι ακατάλληλες πρακτικές θα μπορούσαν επίσης να επηρεάσουν δυσμενώς τους δικαιούχους και τους φορείς προγραμμάτων και να αυξήσουν το διοικητικό κόστος και την επιβάρυνση στην εφαρμογή των ΕΔΕΤ, καθιστώντας τα εν λόγω ταμεία λιγότερο ελκυστικά. Λόγω της έλλειψης εναλλακτικών συστημάτων επίλυσης διαφορών, οι επιχειρήσεις και ιδίως οι ΜΜΕ θα επηρεαστούν αρνητικά λόγω καθυστέρησης πληρωμών, μεγάλου φόρτου διοικητικής εργασίας, ακατάλληλου ελέγχου, απόρριψης έργων, αποκλεισμού από συλλογικές δράσεις κ.λπ. Για τους λόγους αυτούς, η ΕΟΚΕ ζητεί να δημιουργηθούν εξειδικευμένα συστήματα επίλυσης διαφορών. |
| --- | --- |

5.1.4.

| 5.1.5. | Συστάσεις για μελλοντική δράση για την περίοδο 2021-2027: |
| --- | --- |

5.1.5.

| 5.1.5.1. | Μείωση του διοικητικού φόρτου στον τομέα της διαχείρισης και του ελέγχου.






  — | ταχεία δράση σε επίπεδο ΕΕ και κρατών μελών για τον εντοπισμό και, ει δυνατόν, την εξάλειψη περιττών πρακτικών και διαδικασιών, αλλά και υποβολή αποτελεσματικότερων λύσεων με βάση τις ορθές πρακτικές· |
| --- | --- | --- |

5.1.5.1.

—

ταχεία δράση σε επίπεδο ΕΕ και κρατών μελών για τον εντοπισμό και, ει δυνατόν, την εξάλειψη περιττών πρακτικών και διαδικασιών, αλλά και υποβολή αποτελεσματικότερων λύσεων με βάση τις ορθές πρακτικές·

| — | η «επιμερισμένη διαχείριση» αποτελεί σημαντική αιτία για την πολυπλοκότητα των ΕΔΕΤ. Εφαρμογή της «ολοκληρωμένης προσέγγισης» όπου η διαχείριση και ο έλεγχος των ΕΔΕΤ πραγματοποιείται με βάση τα εθνικά πρότυπα («κατ’ ανάθεση διαχείριση»/«devolved management»)· |
| --- | --- |

—

η «επιμερισμένη διαχείριση» αποτελεί σημαντική αιτία για την πολυπλοκότητα των ΕΔΕΤ. Εφαρμογή της «ολοκληρωμένης προσέγγισης» όπου η διαχείριση και ο έλεγχος των ΕΔΕΤ πραγματοποιείται με βάση τα εθνικά πρότυπα («κατ’ ανάθεση διαχείριση»/«devolved management»)·

| — | αυτοαξιολογήσεις από τα κράτη μέλη των ίδιων συστημάτων ελέγχου και διαχείρισης με σκοπό τον εντοπισμό και την εξάλειψη της γραφειοκρατίας και των αλληλεπικαλύψεων, και ταυτόχρονη διασφάλιση της ορθής χρήσης των ενωσιακών πόρων. |
| --- | --- |

—

αυτοαξιολογήσεις από τα κράτη μέλη των ίδιων συστημάτων ελέγχου και διαχείρισης με σκοπό τον εντοπισμό και την εξάλειψη της γραφειοκρατίας και των αλληλεπικαλύψεων, και ταυτόχρονη διασφάλιση της ορθής χρήσης των ενωσιακών πόρων.

| — | καλύτερη συνεκτίμηση από την Επιτροπή της έντασης της βοήθειας και των ιδιαιτεροτήτων των διαφόρων μοντέλων και μηχανισμών εφαρμογής (δηλαδή επιδοτήσεις, χρηματοδοτικά μέσα, απλουστευμένο κόστος κ.λπ.) κατά την ανάπτυξη σχετικών κανόνων και διαδικασιών. |
| --- | --- |

—

καλύτερη συνεκτίμηση από την Επιτροπή της έντασης της βοήθειας και των ιδιαιτεροτήτων των διαφόρων μοντέλων και μηχανισμών εφαρμογής (δηλαδή επιδοτήσεις, χρηματοδοτικά μέσα, απλουστευμένο κόστος κ.λπ.) κατά την ανάπτυξη σχετικών κανόνων και διαδικασιών.

| 5.1.5.2. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να απλουστευθούν και να εξορθολογιστούν οι κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων, μεταξύ άλλων με την εξάλειψη όλων των πηγών αβεβαιότητας όσον αφορά την εφαρμογή τους. Θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο πιθανών τροποποιήσεων, μεταξύ άλλων όσον αφορά τους εφαρμοστέους κανόνες, όπου αυτό είναι απαραίτητο, έτσι ώστε παρόμοια έργα των ΕΔΕΤ να τυγχάνουν ανάλογης μεταχείρισης με τα έργα που χρηματοδοτούνται από το ΕΤΣΕ καθώς και με τα προγράμματα που διαχειρίζεται άμεσα η Επιτροπή, όπως το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020». Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ προειδοποιεί ότι όλα τα σημειώματα ερμηνείας και καθοδήγησης και τα έγγραφα βάσει ερωτήσεων και απαντήσεων πρέπει να είναι περιορισμένα ώστε να μην καταστούν μία ακόμη βαθμίδα εκ των πραγμάτων (de facto) νομοθεσίας. Συνιστά την αντικατάστασή τους με την ευρεία διάδοση ορθών πρακτικών και την αποφυγή της αναδρομικής εφαρμογής τους. Καλεί την Επιτροπή να απόσχει από την κατάρτιση κατευθυντήριων γραμμών που ισχύουν για όλα τα κράτη μέλη βάσει αιτήματος ή προβλημάτων σε ένα ή σε λίγα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

5.1.5.2.

| 5.1.5.3. | Για να αντιμετωπιστούν οι διαφορετικές προσεγγίσεις κατά την εξέταση των κανόνων περί δημοσίων συμβάσεων, η ΕΟΚΕ προτείνει τη δημιουργία κοινής ομάδας εργασίας που θα αποτελείται από εκπροσώπους αρμόδιων ΓΔ και εκπροσώπους Ταμείων, η οποία θα ερμηνεύει με συνέπεια τους κανόνες, όταν χρειάζεται, και θα παρέχει συνεκτικές συμβουλές και ενιαία προσέγγιση όσον αφορά την εφαρμογή δημοσιονομικών διορθώσεων. |
| --- | --- |

5.1.5.3.

| 5.1.5.4. | Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι η επικουρικότητα θα πρέπει να εφαρμόζεται καλύτερα κατά την υλοποίηση των ΕΔΕΤ, αφήνοντας στις εθνικές αρχές την επαλήθευση της τήρησης των εθνικών κανόνων. Καλεί τα κράτη μέλη να κάνουν πλήρη χρήση των δυνατοτήτων απλούστευσης που παρέχονται κατά τη νέα περίοδο προγραμματισμού, να απέχουν από τον κανονιστικό υπερθεματισμό —που συνδέεται εν προκειμένω με όλους τους κανόνες, κατευθυντήριες γραμμές και διαδικασίες εφαρμογής που μπορεί να θεωρηθούν περιττοί σε σχέση με τους στόχους πολιτικής που έχουν θέσει οι διαχειριστικές αρχές— και να εξαλείψουν τον περιττό διοικητικό φόρτο. |
| --- | --- |

5.1.5.4.

5.2.   Βελτίωση της νομοθεσίας

| 5.2.1. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι ο περιττός κανονιστικός και διοικητικός φόρτος εγείρει εμπόδια στις επιχειρήσεις, τους πολίτες και τις δημόσιες αρχές. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την ανάγκη για απλοποιημένη, συνεπή και καλύτερης ποιότητας νομοθεσία που θα είναι κατανοητή και θα εφαρμόζεται με διαφάνεια και με την εξίσου απαραίτητη συμμετοχή και των τεσσάρων επιπέδων διακυβέρνησης —ενωσιακού, εθνικού, περιφερειακού και τοπικού. |
| --- | --- |

5.2.1.

| 5.2.2. | Ορισμένα κράτη μέλη διαθέτουν εθνικές επιτροπές στις οποίες οι κυβερνήσεις οφείλουν να αιτιολογούν τις περιπτώσεις πιο αυστηρών κανονισμών σε σχέση με τα ελάχιστα επίπεδα που προβλέπει η ενωσιακή νομοθεσία («κανονιστικός υπερθεματισμός»). Στα κράτη μέλη στα οποία δεν υφίστανται τέτοια όργανα δεν είναι αναγκαία η δημιουργία νέων διοικητικών φορέων· ωστόσο, η διαδικασία θέσπισης πρόσθετων εθνικών απαιτήσεων επιπλέον των ενωσιακών θα πρέπει να είναι διαφανής. |
| --- | --- |

5.2.2.

| 5.2.3. | Όπως και σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της (11), η ΕΟΚΕ συνιστά να διεξάγονται πιο αποτελεσματικές δοκιμές όσον αφορά τις ΜΜΕ, στο πλαίσιο των εκτιμήσεων αντικτύπου από νέα ευρωπαϊκή νομοθεσία. Καλεί τα κράτη μέλη να επωφεληθούν από τις επιλογές για τη χορήγηση απαλλαγών από ορισμένους κανόνες στις πολύ μικρές επιχειρήσεις, σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την άποψή της ότι ο στόχος μείωσης του κανονιστικού φόρτου στόχων πρέπει να βασίζεται σε ολοκληρωμένη αξιολόγηση, συμπεριλαμβανομένου του διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών και με τους ενδιαφερομένους φορείς. Το υφιστάμενο επίπεδο προστασίας των πολιτών, των καταναλωτών, των εργαζομένων, των επενδυτών και του περιβάλλοντος στα κράτη μέλη δεν πρέπει να τίθεται σε αμφισβήτηση κατά την εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ (12). |
| --- | --- |

5.2.3.

| 5.2.4. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την ισοτιμία και την ομοιογένεια των διαφόρων στόχων των ενωσιακών πολιτικών σύμφωνα με τη Συνθήκη, και υπογραμμίζει ιδίως την άκρως ανταγωνιστική και κοινωνικά υπεύθυνη οικονομία της αγοράς, με στόχο την πλήρη απασχόληση και την κοινωνική πρόοδο, καθώς και το υψηλό επίπεδο προστασίας και βελτίωσης της ποιότητας του περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

5.2.4.

| 5.2.5. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όπου αυτό είναι εύλογο και δικαιολογημένο, να συνεκτιμά πρότυπα που στηρίζονται σε κίνητρα και διεθνείς προδιαγραφές και κατευθυντήριες γραμμές. |
| --- | --- |

5.2.5.

6.   Αντίκτυπος στα πρότυπα απασχόλησης, καταναλωτών και περιβάλλοντος

| 6.1. | Κατά τις τελευταίες δεκαετίες έχουν θεσπιστεί ορισμένα ελάχιστα ενωσιακά πρότυπα στους τομείς της προστασίας των καταναλωτών, του περιβάλλοντος και των εργαζομένων που αποσκοπούν στη βελτιωμένη σύγκλιση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας στην Ένωση, δηλαδή στην ενίσχυση της κοινωνικής σύγκλισης με βάση το άρθρο 151 της ΣΛΕΕ. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Ο νομοθέτης της ΕΕ έχει σκοπίμως αφήσει περιθώρια για την εφαρμογή των ελάχιστων προτύπων από τα κράτη μέλη, σύμφωνα με τις αρχές της Συνθήκης της ΕΕ και δη με σεβασμό της αρχής της αναλογικότητας. Κατά συνέπεια, οι οδηγίες προβλέπουν ότι τα κράτη μέλη μπορούν να λαμβάνουν υπόψη τα δικά τους υψηλότερα πρότυπα κατά τη διαδικασία εφαρμογής. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι, όταν τα κράτη μέλη αποφασίζουν να προχωρήσουν σε πιο φιλόδοξα πρότυπα προστασίας, θα μπορούσαν να συνεκτιμώνται οι αρχές για τη βελτίωση της νομοθεσίας. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Τα εθνικά αυτά πρότυπα είναι αποτέλεσμα των δημοκρατικών διαδικασιών διαπραγμάτευσης στις οποίες συμμετέχουν σε σημαντικό βαθμό ευρωπαϊκοί και εθνικοί κοινωνικοί εταίροι και είναι προς όφελος των εργαζομένων, των καταναλωτών και των επιχειρήσεων. Σύμφωνα με τους στόχους της Συνθήκης για την ΕΕ, ο καθορισμός παρόμοιων ελάχιστων προτύπων θα πρέπει να διασφαλίζει την καλύτερη λειτουργία της ενιαίας αγοράς και, ταυτόχρονα, να μην επηρεάζει αρνητικά τα υψηλότερα επίπεδα προστασίας σε εθνικό επίπεδο. Στα ελάχιστα πρότυπα της ενωσιακής νομοθεσίας συχνά περιλαμβάνονται ρητά «ρήτρες μη υποβάθμισης» («non-regression clauses»), οι οποίες αναφέρουν ότι η εφαρμογή της οδηγίας δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως δικαιολογία για την υποβάθμιση τυχόν εθνικών προδιαγραφών αυστηρότερων του ευρωπαϊκού προτύπου. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι τα εθνικά πρότυπα είναι παγιωμένα και αμετάβλητα. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Κατά τη μεταφορά της ενωσιακής νομοθεσίας στο εθνικό δίκαιο, οι εκτιμήσεις αντικτύπου θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν από τα κράτη μέλη για να αξιολογήσουν κοινωνικές, οικονομικές και άλλες επιπτώσεις. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Στην κοινωνική πολιτική, την προστασία των καταναλωτών και του περιβάλλοντος, η νομοθεσία της ΕΕ διασφάλισε ότι τα υψηλότερα πρότυπα στα κράτη μέλη δεν τίθενται υπό αμφισβήτηση και θα πρέπει να προστατεύονται, ενώ στις εκτιμήσεις επιπτώσεων πρέπει να συμπεριλαμβάνονται όλοι οι ενδιαφερόμενοι παράγοντες. Από την άποψη αυτή, η ΕΟΚΕ έχει επανειλημμένα εκφράσει την άποψη ότι το θεματολόγιο για τη βελτίωση της νομοθεσίας θα πρέπει να παρέχει ενωσιακούς νόμους υψηλής ποιότητας, χωρίς να υπονομεύει τους βασικούς στόχους πολιτικής ή να δημιουργεί πιέσεις για την απορρύθμιση της κοινωνικής και περιβαλλοντικής προστασίας ή των θεμελιωδών δικαιωμάτων (13). |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι τα ευρωπαϊκά ελάχιστα πρότυπα, ιδίως στο πλαίσιο της κοινωνικής πολιτικής της ΕΕ, στοχεύουν στην προσέγγιση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας σε ολόκληρη την ΕΕ, σε μια πορεία προς την ανοδική κοινωνική σύγκλιση. Τα ελάχιστα πρότυπα στις οδηγίες της ΕΕ δεν πρέπει να νοούνται ως ένα «μέγιστο επίπεδο» («maximum level»), το οποίο δεν θα πρέπει ποτέ να αυξηθεί κατά τη διάρκεια της μεταφοράς τους στις εθνικές νομοθεσίες. |
| --- | --- |

6.6.

| 6.7. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη διαδικασία βελτίωσης της νομοθεσίας και αναγνωρίζει την προστιθέμενη αξία της. Παράλληλα, προειδοποιεί ότι τούτο δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως δικαιολογία για την υποβάθμιση των απαιτήσεων, ιδίως σε τομείς όπως το δίκαιο για την προστασία των καταναλωτών ή την προστασία του περιβάλλοντος, η εργατική νομοθεσία, η βελτίωση της ευημερίας και η δημιουργία βιώσιμων θέσεων εργασίας. Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί ότι αυτό θα τροφοδοτήσει αυξανόμενο ευρωσκεπτικισμό σε μεγάλα τμήματα του πληθυσμού. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι δεν πρέπει να τεθεί σε κίνδυνο η λαϊκή αποδοχή της διαδικασίας ευρωπαϊκής ενοποίησης από τον κανονιστικό ανταγωνισμό μέσω της ισοπέδωσης των προτύπων. |
| --- | --- |

6.7.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  https://ec.europa.eu/info/law/law-making-process/planning-and-proposing-law/better-regulation-why-and-how_en#need

1

(2)  ΕΕ C 197 της 8.6.2018, σ. 1.

2

(3)  ΕΕ C 434 της 15.12.2017, σ. 11· ΕΕ C 13 της 15.1.2016, σ. 192· ΕΕ C 303 της 19.8.2016, σ. 45· ΕΕ C 487 της 28.12.2016, σ. 51· ΕΕ C 262 της 25.7.2018, σ. 22.

3

(4)  https://ec.europa.eu/commission/sites/beta-political/files/report-task-force-subsidiarity-proportionality-doing-less-more-efficiently_1.pdf.

4

(5)  ΕΕ C 262 της 25.7.2018, σ. 22· ΕΕ C 18 της 19.1.2017, σ. 10.

5

(6)  Βλέπε μεταξύ άλλων το σημείο 1.2 της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ με θέμα «REFIT» — (ΕΕ C 303 της 19.8.2016, σ. 45).

6

(7)  COM(2012) 746 final, σ. 2.

7

(8)  ΕΕ C 303 της 19.8.2016, σ. 45, σημείο 2.1.

8

(9)  ΕΕ C 262 της 25.7.2018, σ. 22, σημείο 1.2.

9

(10)  CES248-2013 (Ενημερωτική έκθεση) (ΕΕ C 13 της 15.1.2016, σ. 145).

10

(11)  ΕΕ C 197 της 8.6.2018, σ. 1.

11

(12)  ΕΕ C 262 της 25.7.2018, σ. 22, σημεία 4.7.1 και 4.8.3.

12

(13)  ΕΕ C 262 της 25.7.2018, σ. 22 (σημεία 1.1 και 3.4.)· ΕΕ C 303 της 19.8.2016, σ. 45 (σημεία 2.1-2.2, 2.5)·, ΕΕ C 13 της 15.1.2016, σ. 192 (σημείο 2.4).

13

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/37 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/37

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ψηφιακό χάσμα μεταξύ των φύλων»

(διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου)

(2018/C 440/06)

| Εισηγήτρια: | η κ. Giulia BARBUCCI |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ. Giulia BARBUCCI

| Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου | Επιστολή με ημερομηνία 19.4.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 19.7.2018 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 176/2/6 |

Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Επιστολή με ημερομηνία 19.4.2018

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

19.7.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

176/2/6

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Οι αιτίες του ψηφιακού χάσματος μεταξύ των φύλων είναι πολλαπλές και κατά συνέπεια οι δράσεις πρέπει να αφορούν διάφορους τομείς: το εκπαιδευτικό σύστημα από την παιδική έως την ενήλικη ηλικία, την αγορά εργασίας, την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής, τις δημόσιες υπηρεσίες και το ψηφιακό χάσμα εν γένει. Συνιστάται η χρήση πολυδιάστατης προσέγγισης που θα συνδυάζει διαφορετικές πτυχές της καινοτομίας (τεχνολογική, κοινωνική, πολιτιστική κ.λπ.). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Το ψηφιακό χάσμα μεταξύ των φύλων δεν είναι απλώς ένα τεχνολογικό ζήτημα· πρόκειται για οικονομικό, κοινωνικό και πολιτιστικό ζήτημα, το οποίο πρέπει να διευθετηθεί με πολυεπίπεδες και ολιστικές πολιτικές προκειμένου να αντιμετωπιστεί η ανισότητα των φύλων στις βαθύτερες κοινωνικές και πολιτιστικές της ρίζες. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Είναι σημαντικό να αναληφθεί δράση για την αύξηση του αριθμού των γυναικών στους κλάδους των επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (ΕΤΜΜ), καθώς η αύξηση αυτή μπορεί να βελτιώσει τις συνθήκες και σε άλλους τομείς, αλλά και σε ολόκληρη την οικονομία και την κοινωνία. Ταυτόχρονα, είναι σημαντικό να αναγνωριστεί η αυξανόμενη σημασία της εκπαίδευσης σε τομείς που σχετίζονται με τις τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών, καθώς και των διατομεακών, επιχειρηματικών, ψηφιακών και μη τεχνικών δεξιοτήτων (όπως η ενσυναίσθηση, η δημιουργικότητα και η επίλυση πολύπλοκων προβλημάτων) στην ψηφιακή εποχή σε όλους τους τομείς. Η διεπιστημονική εκπαίδευση και οι δέσμες δεξιοτήτων με επίκεντρο τον άνθρωπο θα είναι απολύτως απαραίτητες, τα δε εκπαιδευτικά συστήματα θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις εν λόγω πτυχές. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Είναι ζωτικής σημασίας να διασφαλιστεί η ψηφιακή παιδεία και η εκπαίδευση για όλους, με ιδιαίτερη έμφαση στα κορίτσια, με στόχο την εξάλειψη του ψηφιακού χάσματος μεταξύ των φύλων εν τη γενέσει του. Για την υπέρβαση των στερεοτύπων είναι πρωταρχικής σημασίας η διαμόρφωση περισσοτέρων γυναικείων ψηφιακών προτύπων ρόλων. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Είναι απαραίτητο να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή των γυναικών σε τεχνικά επαγγέλματα και υψηλού επιπέδου θέσεις εργασίας, υπερβαίνοντας τα εκπαιδευτικά και επαγγελματικά εμπόδια και στερεότυπα, αλλά και διασφαλίζοντας ψηφιακή διά βίου μάθηση για την πρόληψη του αποκλεισμού των γυναικών από την αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Οι εκπαιδευτικοί και οι εκπαιδευτές θα πρέπει να διαθέτουν τα κατάλληλα εργαλεία ώστε να χρησιμοποιούν τις τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών σε όλα τα επίπεδα για να διδάξουν, προωθώντας τη δημοκρατία και πιο ανοικτά και εξατομικευμένα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Για να αποφευχθεί η διαιώνιση του φαινομένου της εκθήλυνσης της φτώχειας, πρέπει να διασφαλιστούν δίκαιες συνθήκες εργασίας και πρόσβαση στην κοινωνική προστασία (1). Αυτό ισχύει ιδιαίτερα στην «οικονομία της περιστασιακής απασχόλησης» (gig economy) (2). Ο κοινωνικός διάλογος και οι συλλογικές διαπραγματεύσεις διαδραματίζουν θεμελιώδη ρόλο ως προς το θέμα αυτό. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η παρουσία γυναικών σε θέσεις εργασίας προγραμματιστών πληροφορικής μπορεί να βοηθήσει στην υπέρβαση της προκατάληψης βάσει φύλου η οποία ενδεχομένως υποβόσκει κατά τον σχεδιασμό μιας συγκεκριμένης τεχνολογίας. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η γυναικεία επιχειρηματικότητα πρέπει να υποστηριχθεί με την άρση των φραγμών στην πρόσβαση των γυναικών στην αυτοαπασχόληση, καθώς και με τη βελτίωση της πρόσβασης και της ποιότητας των μέτρων κοινωνικής προστασίας (3). |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η έξυπνη εργασία και η τηλεργασία θα πρέπει να παρακολουθούνται προκειμένου να αποφεύγονται οι κίνδυνοι σύγχυσης των ορίων μεταξύ φροντίδας, εργασίας και ιδιωτικής ζωής. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Είναι σημαντικό να ενισχυθεί η συμμετοχή των γυναικών με αναπηρία στην αγορά εργασίας, εφαρμόζοντας τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (UNCRPD) (4). |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ψηφιοποίηση του δημόσιου τομέα αποτελεί μεγάλη ευκαιρία για τη διευκόλυνση της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας και την παροχή βοήθειας στις γυναίκες με ευθύνες φροντίδας, καθώς και για την αντιμετώπιση των εμποδίων που συνδέονται με τη γραφειοκρατία και την πρόσβαση στις δημόσιες υπηρεσίες. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Είναι σημαντικό να αντιμετωπιστούν τα στερεότυπα φύλου: το ζήτημα αυτό πρέπει να λαμβάνεται υπόψη σε κάθε πολιτική και σε κάθε τομέα και να αντιμετωπίζεται στις βαθύτερες κοινωνικές και πολιτιστικές του ρίζες. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Ένα από τα κύρια εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες για τη συμμετοχή τους σε δραστηριότητες στο διαδίκτυο και στα κοινωνικά δίκτυα είναι ο εκφοβισμός στον κυβερνοχώρο. Η σύμβαση της Κωνσταντινούπολης για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας πρέπει να κυρωθεί και να εφαρμοστεί. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Όλες οι πολιτικές σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις διακρίσεις εις βάρος των γυναικών στον ψηφιακό τομέα, οι οποίες έχουν επίσης αρνητικό αντίκτυπο στην οικονομία και την κοινωνία εν γένει. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Οι δημόσιες πολιτικές θα πρέπει να σχεδιάζονται με βάση τη διάσταση του φύλου (ενσωμάτωση). Ο προϋπολογισμός βάσει φύλου και η εστίαση υπό το πρίσμα του φύλου μπορεί να είναι χρήσιμα εργαλεία σε αυτό το πλαίσιο. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενισχύσει την ειδική ομάδα «Γυναίκες στην ψηφιακή εποχή» και την πρωτοβουλία «Digital4Her». Είναι σημαντικό να δημιουργηθούν και να αναπτυχθούν ευρωπαϊκά δίκτυα γυναικών στον ψηφιακό τομέα που θα προωθούν τη συμμετοχή κοριτσιών και γυναικών σε ψηφιακές σπουδές και σταδιοδρομίες σε ολόκληρη την ΕΕ. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να συστήσει στις χώρες της ΕΕ να ορίσουν εθνικούς στόχους και δείκτες για την παρακολούθηση της κατάστασης (ετήσιος πίνακας αποτελεσμάτων). H βελτίωση ή η επιδείνωση θα πρέπει να μετρώνται, μεταξύ άλλων μέσω έρευνας που θα διεξάγεται από το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων (EIGE). Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις σε αυτόν τον τομέα θα μπορούσαν να απευθύνονται στα κράτη μέλη κατά τη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. |
| --- | --- |

1.18.

| 1.19. | Οι κοινωνικοί εταίροι στα κατάλληλα επίπεδα δεσμεύονται και καλούνται να διαδραματίσουν βασικό ρόλο στην ενίσχυση της ισότητας των φύλων στην εκπαίδευση και την αγορά εργασίας προκειμένου να αντιμετωπιστεί το ψηφιακό χάσμα μεταξύ των φύλων. Ειδικότερα, ο ρόλος των συλλογικών διαπραγματεύσεων είναι ζωτικής σημασίας για τη διά βίου μάθηση και την αγορά εργασίας εξετάζοντας τους ρόλους των δύο φύλων, προωθώντας τον ρόλο των γυναικών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και σε διάφορα όργανα, υποστηρίζοντας την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής και αντιμετωπίζοντας το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των δύο φύλων (5). |
| --- | --- |

1.19.

| 1.20. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να υποστηρίξει τις προτάσεις αυτές κατά την επόμενη κοινοβουλευτική περίοδο, δεδομένου ότι το εν λόγω θέμα είναι ζωτικής σημασίας για τη μελλοντική ανάπτυξη της Ευρώπης. |
| --- | --- |

1.20.

2.   Εισαγωγή

2.1.   Ανισότητα των φύλων

| 2.1.1. | Στην ομιλία του προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τις πολιτικές προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο κ. Jean-Claude Juncker δήλωσε ότι δεν θα πρέπει να λαμβάνουν χώρα διακρίσεις εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθιστώντας τον τομέα της δικαιοσύνης και των θεμελιωδών δικαιωμάτων μία από τις δέκα πολιτικές προτεραιότητες του έργου της Επιτροπής. Η ισότητα των φύλων αποτελεί μέρος αυτού του πεδίου, παρά το γεγονός ότι ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων διαδραματίζει ήδη σημαντικό ρόλο στον εν λόγω τομέα, προβλέποντας ότι «η ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών πρέπει να εξασφαλίζεται σε όλους τους τομείς, μεταξύ άλλων στην απασχόληση, την εργασία και τις αποδοχές» (6). Η κ. Mariya Gabriel, Επίτροπος αρμόδια για την ψηφιακή οικονομία και την κοινωνία, περιέγραψε πρόσφατα ορισμένες δράσεις στο πλαίσιο της στρατηγικής της για τη διευκόλυνση της μεγαλύτερης συμμετοχής των γυναικών στον ψηφιακό τομέα. Ως εκ τούτου, είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί η παρακολούθηση της δήλωσης Digital4Her που υπογράφηκε από εταιρείες πληροφορικής και η οποία προβλέπει μια ανοικτή και ισόρροπη ως προς την εκπροσώπηση των φύλων εργασιακή νοοτροπία και αντίστοιχο περιβάλλον εργασίας. |
| --- | --- |

2.1.1.

| 2.1.2. | Οι γυναίκες εξακολουθούν να υφίστανται διακρίσεις στην αγορά εργασίας και στην κοινωνία γενικότερα. Ο δείκτης ισότητας των φύλων —ο οποίος μετρά την ανισότητα στους τομείς της εργασίας, του χρόνου, της χρηματικής αμοιβής, της γνώσης, της εξουσίας, της βίας και της υγείας— δείχνει ότι η πρόοδος στους εν λόγω τομείς είναι αργή: ο δείκτης αυξήθηκε από 62 μονάδες το 2005 σε 65 μονάδες το 2012 και σε 66,2 μονάδες το 2017 (7). Οι αιτίες για τις διακρίσεις αυτές είναι πολλαπλές. Για την υπέρβαση των ανισορροπιών που απορρέουν από αυτές τις διακρίσεις, το πρώτο κεφάλαιο του Ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων αφορά τις ίσες ευκαιρίες και την πρόσβαση στην αγορά εργασίας, αναγνωρίζοντας ότι η ισότητα των φύλων και των ευκαιριών αποτελούν τομείς στους οποίους οι διακρίσεις είναι συχνότερες. |
| --- | --- |

2.1.2.

| 2.1.3. | Το ψηφιακό χάσμα μεταξύ των φύλων αποτελεί μορφή ανισότητας λόγω διακρίσεων που πλήττει τις γυναίκες και που ενδέχεται να αποδειχθεί ανυπέρβλητο εμπόδιο για τη συμμετοχή των γυναικών σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο. Επιβραδύνει την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας του μέλλοντος, η οποία χαρακτηρίζεται από την ψηφιοποίηση. Στις μέρες μας, το 68 % των ανδρών και το 62 % των γυναικών χρησιμοποιούν Η/Υ και το διαδίκτυο τακτικά, το 33 % των ανδρών και το 18 % των γυναικών εγκαθιστούν λογισμικό στις συσκευές τους, ενώ το 47 % των ανδρών και το 35 % των γυναικών χρησιμοποιούν υπηρεσίες ηλεκτρονικής τραπεζικής (8). Επιπλέον, παρά το γεγονός ότι αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το ήμισυ του συνόλου των αποφοίτων, οι γυναίκες εξακολουθούν να υποεκπροσωπούνται στα μαθήματα θετικών επιστημών και τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών: αντιπροσωπεύουν το ένα τρίτο περίπου του συνόλου των απασχολούμενων στον κλάδο, με διαφορετικά ποσοστά ανάλογα με τη συγκεκριμένη θέση εργασίας (8 % στον τομέα του λογισμικού, 54 % σε θέσεις χαμηλότερου επιπέδου μεταξύ των φορέων των τεχνολογιών πληροφορικής). Στόχος της παρούσας γνωμοδότησης είναι η διατύπωση συστάσεων και προτάσεων για την υπέρβαση των ανισορροπιών που σχετίζονται με το εκπαιδευτικό σύστημα και την αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

2.1.3.

| 2.1.4. | Οι γυναίκες αντιμετωπίζουν επίσης μεγαλύτερες δυσκολίες πρόσβασης στο διαδίκτυο εξαιτίας του εκφοβισμού στον κυβερνοχώρο: η ηλεκτρονική παρενόχληση κατευθύνεται πολύ περισσότερο προς τα κορίτσια (σύμφωνα με στοιχεία του EIGE, το 51 % των γυναικών αντιμετωπίζει διαδικτυακή παρενόχληση έναντι 42 % των ανδρών) (9). Η σύμβαση της Κωνσταντινούπολης για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας πρέπει να κυρωθεί και να εφαρμοστεί. |
| --- | --- |

2.1.4.

2.2.   Ψηφιοποίηση και ψηφιακό χάσμα

| 2.2.1. | Η ψηφιοποίηση δεν είναι απλώς τεχνολογική διαδικασία, αλλά και οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική. |
| --- | --- |

2.2.1.

| 2.2.2. | Σύμφωνα με μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (10), η ψηφιοποίηση θα μπορούσε να προσθέτει 415 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως στο ΑΕγχΠ της ΕΕ, η δε αύξηση του αριθμού των γυναικών σε ψηφιακές θέσεις εργασίας θα μπορούσε να αποφέρει ετήσια αύξηση εσόδων ύψους 16 δισεκατομμυρίων ευρώ στο ΑΕγχΠ της ΕΕ. Ταυτόχρονα, οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν δυσκολίες για την πρόσληψη ειδικών στον τομέα των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών, πράγμα που σημαίνει ότι υπάρχουν περιθώρια προσφοράς περισσότερης απασχόλησης και καλύτερης εκπαίδευσης στον ψηφιακό τομέα. |
| --- | --- |

2.2.2.

| 2.2.3. | Το ψηφιακό χάσμα αφορά όχι μόνο την περιορισμένη πρόσβαση στο διαδίκτυο, αλλά και την έλλειψη των βασικών δεξιοτήτων που είναι απαραίτητες για τη χρήση των μέσων των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών. Μία πτυχή του ψηφιακού χάσματος είναι το ψηφιακό χάσμα μεταξύ των φύλων. Σύμφωνα με τα κατανεμημένα ανά φύλο στοιχεία της Διεθνούς Ένωσης Τηλεπικοινωνιών για 91 οικονομίες, το 2017 η συνολική διείσδυση στο διαδίκτυο ήταν 44,9 % για τις γυναίκες έναντι 50,9 % για τους άνδρες. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, το 2017 το 71 % των γυναικών είχαν καθημερινή πρόσβαση στο διαδίκτυο έναντι 74 % των ανδρών και το 49 % των γυναικών χρησιμοποιούσαν υπηρεσίες ηλεκτρονικής τραπεζικής έναντι 54 % των ανδρών (11). Είναι σημαντική η προσέγγιση του θέματος αυτού τόσο από την πλευρά της αγοράς εργασίας —η ψηφιοποίηση εκτείνεται σε όλους τους εργαζομένους— όσο και από την πλευρά των χρηστών —ο καθένας είναι χρήστης της τεχνολογίας. |
| --- | --- |

2.2.3.

| 2.2.4. | Συχνά το ψηφιακό χάσμα διασταυρώνεται με άλλα είδη διακρίσεων, όπως η ιδιότητα του μέλους εθνοτικής μειονότητας, του κατοίκου αγροτικής περιοχής, του μετανάστη, του ατόμου με αναπηρία, του απόρου κ.λπ. Η τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει να ξεπεραστούν τα εμπόδια αυτά, καθιστώντας τον κόσμο πιο ανοικτό για όλους, όμως —εάν η διαδικασία αυτή δεν καθοδηγείται από κοινωνικούς παράγοντες— μπορεί και να τα επιτείνει ακόμη περισσότερο. |
| --- | --- |

2.2.4.

| 2.2.5. | Το ψηφιακό χάσμα μεταξύ των φύλων αποτελεί οικονομικό, κοινωνικό, κοινωνιακό και πολιτιστικό ζήτημα, το οποίο πρέπει να αντιμετωπιστεί με πολυεπίπεδες και ολιστικές πολιτικές, δεδομένου ότι οδηγεί σε αυξανόμενη ανισότητα των φύλων. Επιπλέον, η ανισότητα των φύλων πρέπει να λαμβάνεται υπόψη σε κάθε πολιτική και σε κάθε τομέα και να αντιμετωπίζεται στις βαθύτερες κοινωνικές και πολιτιστικές της ρίζες. |
| --- | --- |

2.2.5.

| 2.2.6. | Η ποιοτική επίδραση της ψηφιοποίησης στις ανάγκες δεξιοτήτων είναι επίσης ενδιαφέρουσα από τη σκοπιά του φύλου, επειδή οι γυναίκες εκπροσωπούνται περισσότερο σε ορισμένες θέσεις εργασίας και υποεκπροσωπούνται σε άλλες, συμπεριλαμβανομένων των κλάδων ΕΤΜΜ. Απαιτείται να αναληφθεί δράση για την αύξηση του αριθμού των γυναικών στους κλάδους ΕΤΜΜ. |
| --- | --- |

2.2.6.

| 2.2.7. | Ωστόσο, είναι επίσης σημαντικό να αναγνωριστεί η αυξανόμενη σημασία των μη τεχνικών δεξιοτήτων στην ψηφιακή εποχή σε όλους τους τομείς: το κύριο χαρακτηριστικό της τεχνητής νοημοσύνης και του διαδικτύου των αντικειμένων είναι ότι οι μηχανές καθίστανται πιο ευαίσθητες και πιο έξυπνες, με αποτέλεσμα το ανθρώπινο εργατικό δυναμικό να γίνεται αναντικατάστατο μόνον εάν ανταγωνίζεται με βάση πραγματικές ανθρώπινες δεξιότητες όπως η ικανότητα προσαρμογής στις αλλαγές και συνεργασίας. Η ενσυναίσθηση, η δημιουργικότητα και η επίλυση πολύπλοκων προβλημάτων στη σημερινή κοινωνία διδάσκονται συχνότερα και αναπτύσσονται περισσότερο από κορίτσια παρά από αγόρια (12). Συνιστάται μια διεπιστημονική προσέγγιση η οποία θα συνδυάζει διάφορες πτυχές της καινοτομίας (τεχνολογική, κοινωνική, πολιτιστική κ.λπ.) σε μια προσπάθεια όχι μόνο να αντιμετωπιστούν οι κίνδυνοι, αλλά και να αξιοποιηθούν οι ευκαιρίες της ψηφιοποίησης για τις γυναίκες. |
| --- | --- |

2.2.7.

| 2.2.8. | Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στα άτομα με αναπηρία —και ειδικότερα στις γυναίκες— η κατάσταση των οποίων «είναι σαφώς χειρότερη από την κατάσταση των γυναικών χωρίς αναπηρία» (13). Για τον λόγο αυτό είναι σημαντικό ότι «η ίση πρόσβαση σε διάφορες συνιστώσες των εγκαταστάσεων τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών και η κοινωνία της πληροφορίας θα πρέπει να διασφαλίζεται για τις γυναίκες και τα κορίτσια με αναπηρία» (14). |
| --- | --- |

2.2.8.

3.   Το ψηφιακό χάσμα μεταξύ των φύλων στο εκπαιδευτικό σύστημα

| 3.1. | Το εκπαιδευτικό σύστημα είναι ο κύριος τομέας πολιτικής που πρέπει να τύχει αντιμετώπισης. Παρατηρείται μείωση της συμμετοχής των γυναικών σε κλάδους της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σχετικούς με τις τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών, σε σύγκριση με το 2011 (15). Η βελτίωση της ψηφιακής παιδείας και των δεξιοτήτων των γυναικών σε όλα τα επίπεδα είναι απολύτως απαραίτητη για να μπορέσουν να συμμετάσχουν ενεργά στην ανάπτυξη της κοινωνίας και να επωφεληθούν από τις ευκαιρίες που προκύπτουν από την ψηφιοποίηση, αλλά και για να αποφευχθεί ο κίνδυνος να μείνουν πίσω. Οι γυναίκες με αναπηρία θα πρέπει να έχουν δικαίωμα σε εκπαίδευση υψηλής ποιότητας και χωρίς αποκλεισμούς. Χρειάζεται να αντιμετωπιστούν τα πολιτισμικά και τα γλωσσικά στερεότυπα, παρέχοντας στα κορίτσια διαφορετικά πρότυπα ρόλων, ιδίως στον τομέα των μέσων ενημέρωσης. Επιπλέον, τα μέσα των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη διδασκαλία και σε δραστηριότητες της τάξης. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, είναι απαραίτητο να εξασφαλιστεί η ψηφιακή παιδεία και η εκπαίδευση για όλους προκειμένου να διασφαλιστεί η προσαρμοστική ικανότητα των μελλοντικών ανδρών και γυναικών στις ταχέως εξελισσόμενες τεχνολογίες. Σύμφωνα με το Πρόγραμμα για τη Διεθνή Αξιολόγηση των Σπουδαστών (PISA), το οποίο μετρά την εκπαιδευτική πρόοδο των σπουδαστών ηλικίας 15 ετών σε όλες τις χώρες του ΟΟΣΑ, τα αγόρια που επιλέγουν να σταδιοδρομήσουν στους κλάδους ΕΤΜΜ είναι περίπου τέσσερις φορές περισσότερα από τα κορίτσια (16). Σύμφωνα με μελέτη του EIGE, σε ολόκληρη την ΕΕ ποσοστό κυμαινόμενο μεταξύ 3 % και 15 % των εφήβων αγοριών επιθυμούν να εργαστούν ως επαγγελματίες στον τομέα των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών, ενώ μόνο σε τέσσερις χώρες της ΕΕ ποσοστό κυμαινόμενο μεταξύ 1 % και 3 % των εφήβων κοριτσιών επιθυμούν να εργαστούν σε αντίστοιχη θέση. Επιπλέον, παρότι οι ψηφιακές δεξιότητες των νέων στην ΕΕ είναι ίσες μεταξύ αγοριών και κοριτσιών, τα αγόρια εξακολουθούν να αισθάνονται πιο σίγουρα για τις ψηφιακές τους δεξιότητες: πρόκειται και πάλι για πρόβλημα λανθασμένης αντίληψης και στερεοτύπων φύλου (17). «Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει στα κράτη μέλη την ανάγκη επένδυσης σε εκπαιδευτικά συστήματα που να μην εισάγουν αποκλεισμούς και διακρίσεις» (18). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Είναι σημαντική η εκπαίδευση των εκπαιδευτών ώστε να χρησιμοποιούν τις τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών ως εργαλείο διδασκαλίας. Η εστίαση στα κορίτσια είναι πρωταρχικής σημασίας για την εξάλειψη του ψηφιακού χάσματος μεταξύ των φύλων στις ρίζες του, καθώς και για την προώθηση πιο ανοικτών και εξατομικευμένων συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης. Τα ψηφιακά εργαλεία μπορούν να αποδειχθούν επίσης χρήσιμα με στόχο τη μείωση των γραφειοκρατικών επιβαρύνσεων για τους εκπαιδευτικούς και τους εκπαιδευτές (19). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Στη δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια διεπιστημονική εκπαίδευση, τα κορίτσια εξακολουθούν να παρακολουθούν λιγότερα μαθήματα στους κλάδους ΕΤΜΜ από τα αγόρια: λιγότεροι από 1 στους 5 απόφοιτους σχολών πληροφορικής είναι γυναίκες (20). Η διεπιστημονική εκπαίδευση και οι μη τεχνικές δεξιότητες με επίκεντρο τον άνθρωπο θα είναι επίσης θεμελιώδους σημασίας. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η διττή μάθηση και η επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση θα πρέπει να ενισχυθούν και να λαμβάνουν υπόψη την πρόσβαση των κοριτσιών στην τεχνική μάθηση και στην επαγγελματική μαθητεία (21). |
| --- | --- |

3.5.

4.   Το ψηφιακό χάσμα μεταξύ των φύλων στην αγορά εργασίας

| 4.1. | Είναι απαραίτητο να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή των γυναικών σε τεχνικά επαγγέλματα και σε υψηλού επιπέδου θέσεις εργασίας, υπερνικώντας τα εκπαιδευτικά και επαγγελματικά εμπόδια και στερεότυπα. Η ενίσχυση της παρουσίας των γυναικών στις τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών θα μπορούσε να ωφελήσει τον τομέα και ολόκληρη την οικονομία και την κοινωνία. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Για να ξεπεραστεί το ψηφιακό χάσμα μεταξύ των φύλων στην αγορά εργασίας, ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων σε εταιρικό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο είναι πρωταρχικής σημασίας. Ο κοινωνικός διάλογος και οι συλλογικές διαπραγματεύσεις μπορούν να προσφέρουν αποδεκτές λύσεις, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες τόσο των εργοδοτών όσο και των εργαζομένων (22). Η αύξηση του αριθμού των γυναικών στους κλάδους ΕΤΜΜ και σε υψηλού επιπέδου θέσεις εργασίας μπορεί επίσης να συμβάλει στη μείωση του μισθολογικού χάσματος μεταξύ των δύο φύλων. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η διά βίου μάθηση είναι απολύτως απαραίτητη για την πρόληψη του αποκλεισμού από την αγορά εργασίας, πράγμα το οποίο είναι ακόμη σημαντικότερο για τις γυναίκες. Οι κοινωνικοί εταίροι διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο επ’ αυτού. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η πόλωση της αγοράς εργασίας και η οικονομία της περιστασιακής απασχόλησης: ακόμη και αν τα μηχανήματα μπορούσαν να αντικαταστήσουν από τεχνική άποψη τις θέσεις χαμηλής ειδίκευσης (τόσο τις χειρωνακτικές όσο και τις πνευματικές, λόγω του διαδικτύου των αντικειμένων, των αισθητήρων ή των τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης), εάν οι εν λόγω θέσεις εργασίας είναι επισφαλείς και τα δικαιώματα δεν προασπίζονται, ενδέχεται να είναι ευκολότερο για τις εταιρείες να προσλαμβάνουν άτομα με χαμηλό κόστος παρά να επενδύουν σε νέα μηχανήματα. Αυτό ισχύει ήδη στην αποκαλούμενη «οικονομία της περιστασιακής απασχόλησης». Σε αυτά τα πλαίσια, δεν διασφαλίζεται καμία κοινωνική προστασία σύμφωνα με τις τυποποιημένες μορφές εργασίας (23): λόγω του άτυπου χαρακτήρα αυτού του είδους εργασίας, οι γυναίκες κινδυνεύουν να απομακρυνθούν από την παραδοσιακή απασχόληση με κοινωνικές παροχές μεταβαίνοντας προς την «περιστασιακή» εργασία, η οποία είναι πιο άμεσα διαθέσιμη και μερικές φορές ευκολότερα διαχειρίσιμη από την άποψη του χρόνου εργασίας. Για να αποφευχθεί η διαιώνιση του φαινομένου της εκθήλυνσης της φτώχειας (24), πρέπει να διασφαλιστούν δίκαιες συνθήκες εργασίας και να προωθηθεί από όλους τους ενδιαφερόμενους ένα μοντέλο ανάπτυξης υψηλού επιπέδου. Σε αυτή την περίπτωση, ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων και των συλλογικών διαπραγματεύσεων είναι θεμελιώδους σημασίας (25). |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η τεχνολογία δεν είναι ουδέτερη: ενώ το λογισμικό ή ένας αλγόριθμος θα πρέπει να μειώνουν την υποκειμενικότητα που είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα μιας ανθρώπινης διαδικασίας ή απόφασης, εάν υπεισέλθει μια πολιτισμική προκατάληψη (όπως οι προκαταλήψεις βάσει φύλου), τότε θα αναπαράγει πάντοτε αυτό το είδος διακρίσεων, και μάλιστα σε διαρθρωτική (και όχι περιστασιακή) βάση. Για τον λόγο αυτό οι άνθρωποι που εργάζονται στον σχεδιασμό των εν λόγω συστημάτων θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν περισσότερο διαφορετικοί. Σήμερα, μόνο το 17 % των 8 εκατομμυρίων ατόμων που εργάζονται στις τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών είναι γυναίκες (26). Επιπλέον, σε ολόκληρη την ΕΕ, μόνο το 20 % των γυναικών ηλικίας 30 ετών και άνω που διαθέτουν πτυχία σχετικά με τις τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών αποφασίζουν να παραμείνουν στον κλάδο της τεχνολογίας (27). Η ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών σε αυτές τις θέσεις εργασίας —και κατά συνέπεια της πολυμορφίας— μπορεί να βοηθήσει στο να ξεπεραστεί η προκατάληψη η οποία ενδέχεται να υπεισέρχεται στον σχεδιασμό μιας συγκεκριμένης τεχνολογίας. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Εξάλειψη του φαινομένου της «γυάλινης οροφής» για ένα πιο ψηφιακό οικονομικό σύστημα: Μόνο το 32 % των οικονομικών ηγετών είναι γυναίκες (28) αν και έχει αποδειχθεί ότι οι επιχειρήσεις με γυναίκες σε θέσεις λήψης αποφάσεων έχουν καλύτερη μορφή διακυβέρνησης, η οποία είναι συνήθως περισσότερο «οριζόντια» και ενθαρρύνουν τη διαφορετικότητα και τη δημιουργική και καινοτόμο σκέψη. Ως εκ τούτου, εάν οι εταιρείες αναπτύξουν πολιτικές σχετικές με το φύλο προκειμένου να προαχθούν οι γυναίκες στα υψηλότερα κλιμάκιά τους, τότε θα αντλήσουν οφέλη από την άποψη της ικανότητας καινοτομίας τους. Σε ευρύτερη κλίμακα, κάτι τέτοιο θα ωφελήσει με τη σειρά του το σύνολο του οικονομικού συστήματος. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Το ευρωπαϊκό σύστημα παραγωγής αποτελείται κυρίως από ΜΜΕ που αντιμετωπίζουν περισσότερες δυσκολίες όταν επενδύουν σε νέες τεχνολογίες. Ταυτόχρονα, οι ψηφιακές τεχνολογίες διευκολύνουν τη μικρο-επιχειρηματικότητα: μέσω ορισμένων ψηφιακών εργαλείων (όπως το ηλεκτρονικό εμπόριο) είναι δυνατό να αποκτήσουν οι πολύ μικρές ΜΜΕ πρόσβαση σε παγκόσμιες αγορές και, γενικότερα, να αρθούν τα εμπόδια στην πρόσβαση στην αυτοαπασχόληση. «Σύμφωνα με τη 2α ευρωπαϊκή έκθεση παρακολούθησης νεοσύστατων επιχειρήσεων, μόνο το 14,8 % των ιδρυτών νεοσύστατων επιχειρήσεων είναι γυναίκες» (29). Το πρόβλημα αυτό σχετίζεται με τα ασθενέστερα επιχειρηματικά δίκτυα, τα στερεότυπα και την ανεπαρκή οικονομική στήριξη. Η ψηφιοποίηση μπορεί να δημιουργήσει το κατάλληλο περιβάλλον για τη γυναικεία επιχειρηματικότητα. Πρέπει να διασφαλιστούν υπηρεσίες εκπαίδευσης και υποστήριξης προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα στις γυναίκες να δημιουργήσουν τη δική τους επιχείρηση χρησιμοποιώντας τις διαθέσιμες ψηφιακές τεχνολογίες. |
| --- | --- |

4.7.

5.   Ψηφιοποίηση και ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής

| 5.1. | Σύμφωνα με μελέτη του EIGE, οι θέσεις εργασίας στις τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών απαιτούν περισσότερες ώρες εργασίας από ό,τι άλλοι τομείς (30). Το πρώτο ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί είναι επομένως η κατανομή του έργου της παροχής φροντίδας μεταξύ ανδρών και γυναικών: είναι σημαντικό να αναληφθεί δράση για μια πιο ισόρροπη κατανομή του έργου της παροχής φροντίδας μεταξύ των φύλων, μεταξύ άλλων με την έγκριση της πρότασης οδηγίας σχετικά με την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής για τους γονείς και τους φροντιστές (31). |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Η «έξυπνη εργασία» και η τηλεργασία θεωρούνται συχνά εργαλεία για την εξισορρόπηση της επαγγελματικής και της ιδιωτικής ζωής, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τους κινδύνους όσο και τις ευκαιρίες. Αν και η έξυπνη εργασία μπορεί να βοηθήσει τους εργαζομένους στη διαχείριση της ιδιωτικής τους ζωής (κυρίως εκμηδενίζοντας τον «νεκρό χρόνο» που δαπανούν μετακινούμενοι από και προς τον τόπο εργασίας τους), είναι επίσης αλήθεια ότι, χωρίς καλή διαχείριση, η έξυπνη εργασία μπορεί να οδηγήσει σε σύγχυση των ορίων μεταξύ φροντίδας, εργασίας και ελεύθερου χρόνου. Η έξυπνη εργασία πρέπει να διέπεται από συγκεκριμένες και συλλογικές εταιρικές συμφωνίες με στόχο την προσαρμογή της στο πολιτισμικό πλαίσιο, στα μέσα παραγωγής και στην οργάνωση της εργασίας. Μακροπρόθεσμα, η έξυπνη εργασία μπορεί επίσης να αλλάξει τον τρόπο διαβίωσης των ανθρώπων στις πόλεις (και στις αγροτικές περιοχές) και στους κοινωνικούς χώρους. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Τα ψηφιακά εργαλεία μπορούν επίσης να αποτελέσουν ευκαιρία για όσους αποκλείονται από την αγορά εργασίας. Τα εργαλεία αυτά μπορούν επίσης να διευκολύνουν τη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας. Ωστόσο, οι γυναίκες με αναπηρία αποκλείονται πολύ περισσότερο από την αγορά εργασίας (32). Ως εκ τούτου, είναι πολύ σημαντικό να εφαρμοστεί η σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (UNCRPD) (33). |
| --- | --- |

5.3.

6.   Ψηφιοποίηση του δημόσιου τομέα

| 6.1. | Λόγω της αύξησης του προσδόκιμου ζωής και των χαμηλών ποσοστών γεννήσεων, ο ευρωπαϊκός πληθυσμός γηράσκει και το βάρος του έργου της παροχής φροντίδας επιτείνεται για τις γυναίκες μέσης ηλικίας. Ενώ είναι απαραίτητο να επιτευχθεί η ισότιμη κατανομή του έργου της παροχής φροντίδας μεταξύ των φύλων, είναι επίσης σημαντικό να αναγνωριστεί ότι η ψηφιοποίηση—και ιδιαίτερα η ρομποτική— στον δημόσιο τομέα αποτελεί μεγάλη ευκαιρία για να διευκολυνθεί η συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας και να βοηθηθούν οι γυναίκες όσον αφορά τις τυχόν ευθύνες παροχής φροντίδας που επωμίζονται. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Η ρομποτική μπορεί να αυτοματοποιήσει και —πράγμα ακόμη σημαντικότερο— να διευκολύνει μερικές από τις βαρύτερες εργασίες που σχετίζονται με την παροχή φροντίδας (όπως η μετακίνηση ενός ατόμου με αναπηρία), να βοηθήσει στην αποκατάσταση τραυματιών, να προλάβει ασθένειες κ.λπ. Αυτές οι τεχνολογίες μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής ολόκληρης της κοινωνίας, ιδίως των γυναικών, καθώς και τη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας με δύο τρόπους: θα μπορούσαν να διευκολύνουν την παροχή υπηρεσιών προσωπικής φροντίδας, όπου οι γυναίκες εκπροσωπούνται ευρύτατα, αλλά και να ωφελήσουν τις γυναίκες που παρέχουν μη αμειβόμενη φροντίδα, μόνον όμως εάν οι εν λόγω τεχνολογίες είναι διαθέσιμες και εγγυημένες για όλους όσοι τις έχουν ανάγκη. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Οι ψηφιακές τεχνολογίες ενδέχεται επίσης να έχουν σημαντικό αντίκτυπο σε όλες τις γραφειοκρατικές διαδικασίες που συνδέονται με τις δημόσιες υπηρεσίες. Ορισμένες χώρες εφαρμόζουν ήδη αυτό το είδος τεχνολογίας σε ευρεία κλίμακα, δημιουργώντας μια μοναδική ψηφιακή ταυτότητα για όλες τις διαδικασίες που σχετίζονται με τον δημόσιο τομέα (φόρους, υγειονομική περίθαλψη, εκπαίδευση κ.λπ.). Η επέκταση της διαδικασίας αυτής θα μπορούσε να βελτιώσει την ποιότητα ζωής, αλλά είναι επίσης σημαντικό να υπάρχει επίγνωση (και πρόληψη) των κινδύνων που σχετίζονται με τον έλεγχο των δεδομένων από έναν και μόνο φορέα (ακόμη και αν πρόκειται για δημόσια αρχή), καθώς και με την προστασία της ιδιωτικής ζωής, τον κυβερνοχώρο, τη διαφάνεια και τη δεοντολογία (34). |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Η δημόσια διοίκηση θα πρέπει να καταρτίσει προϋπολογισμούς βάσει φύλου για όλες τις υπηρεσίες και τις δραστηριότητες ώστε να προωθήσει την ισότητα και να λάβει υπόψη τον αντίκτυπο των πολιτικών στις γυναίκες. Κάθε απόφαση για την πραγματοποίηση επενδύσεων θα πρέπει να λαμβάνεται «υπό το πρίσμα του φύλου» σε τρεις τομείς: ισότητα των φύλων στον χώρο εργασίας, πρόσβαση σε κεφάλαια για τις γυναίκες και προϊόντα και υπηρεσίες που ωφελούν τις γυναίκες. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Ενώ σε ορισμένες χώρες η ψηφιοποίηση του δημόσιου τομέα έχει ήδη προχωρήσει, σε άλλες η διαδικασία αυτή βρίσκεται ακόμη στην αρχή, πράγμα το οποίο θα μπορούσε να αποτελέσει ευκαιρία για την εκπαίδευση και την απασχόληση περισσότερων γυναικών στον δημόσιο τομέα, από τη σκοπιά του φύλου. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Για να αναπτυχθεί η ψηφιοποίηση, θα πρέπει να είναι διαθέσιμες, χωρίς γεωγραφικές διακρίσεις οι αναγκαίες υποδομές, όπως η ευρυζωνικότητα, η τεχνολογία 5G κ.λπ. |
| --- | --- |

6.6.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  SOC/581 — Γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με θέμα «Πρόσβαση στην κοινωνική προστασία» (Βλέπε σελίδα 135 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας).

1

(2)  Η κοινωνική προστασία των εργαζομένων στην οικονομία των πλατφορμών, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 7.12.2017.

2

(3)  ΕΕ C 173 της 31.5.2017, σ. 45.

3

(4)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η κατάσταση των γυναικών με αναπηρία» (ΕΕ C 367 της 10.10.2018, σ. 20).

4

(5)  «Εργαλειοθήκη για την ισότητα των φύλων στην πράξη» από τους Ευρωπαίους κοινωνικούς εταίρους ETUC, BusinessEurope, CEEP και UEAPME.

5

(6)  Κεφάλαιο III, άρθρο 23.

6

(7)  EIGE, Έκθεση 2017 για τον δείκτη ισότητας των φύλων.

7

(8)  Βλέπε ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 17ης Απριλίου 2018.

8

(9)  EIGE, Νεολαία, ψηφιοποίηση και ισότητα των φύλων: ευκαιρίες και κίνδυνοι των ψηφιακών τεχνολογιών για τα κορίτσια και τα αγόρια, 2018 (επικείμενη δημοσίευση).

9

(10)  Vessela Karloukovska, ΓΔ CNECT, Ειδική ομάδα «Γυναίκες στην ψηφιακή εποχή», Ευρωπαϊκή Επιτροπή

10

(11)  Στοιχεία της Eurostat

11

(12)  Martha Ochoa (Παγκόσμια Ένωση UNi) «Η πορεία προς την ψηφιοποίηση χωρίς διακρίσεις βάσει φύλου».

12

(13)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η κατάσταση των γυναικών με αναπηρία» (ΕΕ C 367 της 10.10.2018, σ. 20), σημ. 2.1

13

(14)  Ό.π., σημ. 5.3.6.

14

(15)  «Οι γυναίκες στην ψηφιακή εποχή», Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2018.

15

(16)  Δρ. Κωνσταντίνα Δαβάκη, συγγραφέας της μελέτης «Οι βασικές αιτίες του ψηφιακού χάσματος μεταξύ των φύλων και πιθανές λύσεις για την ενίσχυση της ψηφιακής ένταξης των γυναικών και των κοριτσιών».

16

(17)  Lina Salanauskaite, Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων (EIGE).

17

(18)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Σχέδιο δράσης της ΕΕ 2017-2019 — Αντιμετώπιση του μισθολογικού χάσματος μεταξύ των φύλων», σημ. 4.4 (ΕΕ C 262 της 25.7.2018, σ. 101).

18

(19)  Ekaterina Efimenko, Ευρωπαϊκή Συνδικαλιστική Επιτροπή Εκπαιδευτικών (ΕΣΕΠ).

19

(20)  Vessela Karloukovska, ΓΔ CNECT, Ειδική ομάδα «Γυναίκες στην ψηφιακή εποχή», Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

20

(21)  ΕΕ C 13 της 15.1.2016, σ. 161, ΕΕ C 434 της 15.12.2017, σ. 36.

21

(22)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Οι έννοιες της ΕΕ όσον αφορά την προετοιμασία των αλλαγών σε έναν ψηφιακό κόσμο εργασίας» (EE C 367 της 10.10.2018, σ.15).

22

(23)  Γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ με θέμα «Για μία ευρωπαϊκή οδηγία-πλαίσιο σχετικά με τη θέσπιση ελάχιστου εισοδήματος» (προς έγκριση στη σύνοδο ολομέλειας του Δεκεμβρίου) και «Πρόσβαση στην κοινωνική προστασία» (βλέπε σελίδα 135 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας).

23

(24)  Mary Collins, Ευρωπαϊκό Λόμπι Γυναικών (EWL) (ΕΕ C 129 της 11.4.2018, σ. 7).

24

(25)  Βλέπε π.χ. τις συμφωνίες των Ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων, καθώς και την πρόταση οδηγίας σχετικά με την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής και τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων.

25

(26)  Vessela Karloukovska, ΓΔ CNECT, Ειδική ομάδα «Γυναίκες στην ψηφιακή εποχή», Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

26

(27)  Mary Collins, Ευρωπαϊκό Λόμπι Γυναικών (EWL).

27

(28)  Vessela Karloukovska, ΓΔ CNECT, Ειδική ομάδα «Γυναίκες στην ψηφιακή εποχή», Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

28

(29)  «Οι γυναίκες στην ψηφιακή εποχή», μελέτη που εκπονήθηκε για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

29

(30)  Lina Salanauskaite, Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων (EIGE).

30

(31)  COM(2017) 253.

31

(32)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η κατάσταση των γυναικών με αναπηρία» (ΕΕ C 367 της 10.10.2018, σ. 20), σημ. 5.4.1

32

(33)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η κατάσταση των γυναικών με αναπηρία» (ΕΕ C 367 της 10.10.2018, σ. 20), σημ. 1.2, Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία.

33

(34)  Ψηφιακές Δημόσιες Υπηρεσίες (ηλεκτρονική διακυβέρνηση και ηλεκτρονική υγεία).

34

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/45 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/45

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα

«Η βιοοικονομία — συμβολή στην υλοποίηση των στόχων της ΕΕ σε θέματα κλίματος και ενέργειας, καθώς και των στόχων της βιώσιμης ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών»

(διερευνητική γνωμοδότηση)

(2018/C 440/07)

| Εισηγήτρια: | η κ. Tellervo KYLÄ-HARAKKA-RUONALA |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Andreas THURNER |

Εισηγήτρια:

η κ. Tellervo KYLÄ-HARAKKA-RUONALA

Συνεισηγητής:

ο κ. Andreas THURNER

| Αίτηση γνωμοδότησης | Αυστριακή Προεδρία του Συμβουλίου, 12.2.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 302 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης
  Διερευνητική γνωμοδότηση |
| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 13.3.2018 |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 5.9.2018 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 180/1/4 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Αυστριακή Προεδρία του Συμβουλίου, 12.2.2018

Νομική βάση

Άρθρο 302 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Διερευνητική γνωμοδότηση

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

13.3.2018

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

5.9.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

180/1/4

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η βιοοικονομία έχει ως στόχο τη δημιουργία προστιθέμενης αξίας για την κοινωνία μέσω της παραγωγής, μετατροπής και χρήσης βιολογικών φυσικών πόρων. Η μετάβαση προς το ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα και την κυκλικότητα θα λειτουργεί όλο και περισσότερο ως κινητήριος μοχλός για τη βιοοικονομία, με δεδομένο ότι η βιώσιμη βιοοικονομία έχει τη δυνατότητα να παράγει ταυτόχρονα οικονομικά, κοινωνικά και κλιματικά οφέλη. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η βιοοικονομία συμβάλλει στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής με διάφορους τρόπους: με τη δέσμευση του CO2 από την ατμόσφαιρα σε βιομάζα, με την αποθήκευση άνθρακα σε προϊόντα βιολογικής προέλευσης και με την υποκατάσταση πρώτων υλών και προϊόντων με βάση τα ορυκτά καύσιμα με προϊόντα βιολογικής προέλευσης. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης ότι η βιοοικονομία συμβάλλει στην επίτευξη τόσο των κλιματικών όσο και των ενεργειακών στόχων της ΕΕ, αντικαθιστώντας τα ορυκτά καύσιμα με βιοενέργεια στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, στη θέρμανση και ψύξη και στις μεταφορές. Συμβάλλει επίσης στην ενεργειακή απόδοση και στην ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη πως η βιοοικονομία διαδραματίζει ζωτικό ρόλο στην επίτευξη των συνολικών οικονομικών, περιβαλλοντικών και κοινωνικών στόχων που προβλέπονται στο Θεματολόγιο των Ηνωμένων Εθνών για το 2030 (στόχοι βιώσιμης ανάπτυξης/ΣΒΑ). Ο ρόλος της βιοοικονομίας συνδέεται στενά με στόχους που αφορούν τη βιομηχανία και τη γεωργία και τη δημιουργία θέσεων εργασίας στους κλάδους αυτούς. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ ζητεί την προσαρμογή της στρατηγικής της ΕΕ για τη βιοοικονομία προκειμένου να παρασχεθούν, με γνώμονα την οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική βιωσιμότητα, οι ευνοϊκότερες συνθήκες για την ευρωπαϊκή βιοοικονομία ώστε να δημιουργηθεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα για την ΕΕ. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι αρμόδιοι χάραξης πολιτικής πρέπει να προωθήσουν τη βιώσιμη παραγωγή και κινητοποίηση βιομάζας στην ΕΕ και να εξασφαλίσουν ένα σταθερό, αξιόπιστο και λογικά άρτιο πλαίσιο για επενδύσεις στη βιοοικονομία καθ’ όλο το μήκος των αλυσίδων προστιθέμενης αξίας. Επιπλέον, οι πολιτικοί ιθύνοντες πρέπει να ενισχύσουν τη ζήτηση για προϊόντα βιολογικής προέλευσης μέσω των δημοσίων συμβάσεων, και να υιοθετήσουν ένα συνεπές πλαίσιο τεχνικών κανόνων και κανόνων σχετικών με την ασφάλεια και με τις κρατικές ενισχύσεις, ώστε να παρέχονται ίσοι όροι ανταγωνισμού για τα προϊόντα βιολογικής προέλευσης. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί την έρευνα και καινοτομία καθοριστικής σημασίας για την ανάπτυξη μιας μελλοντικά βιώσιμης βιοοικονομίας. Συνεπώς, θα πρέπει να συνεχιστούν οι προσπάθειες καινοτομίας που προωθεί η στρατηγική για τη βιοοικονομία, συμπεριλαμβανομένης της κοινής επιχείρησης βιομηχανιών βιοπροϊόντων («κοινή επιχείρηση BBI»). |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τον καθοριστικό ρόλο της εκπαίδευσης, των συμβουλευτικών υπηρεσιών, της μεταφοράς γνώσης και της κατάρτισης προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι εργαζόμενοι και οι επιχειρηματίες έχουν τις απαραίτητες πληροφορίες και δεξιότητες. Οι πολίτες πρέπει να είναι καλά πληροφορημένοι για τη βιοοικονομία και ενήμεροι για τις ευθύνες τους, ώστε να λειτουργούν ως ενεργοί καταναλωτές και να λαμβάνουν βιώσιμες καταναλωτικές αποφάσεις. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η κατάλληλη υποδομή αποτελεί προϋπόθεση για τη βιοοικονομία και απαιτεί επαρκή χρηματοδότηση. Απαιτούνται αποδοτικά συστήματα μεταφορών για την πρόσβαση σε πρώτες ύλες και τη διανομή των προϊόντων στις αγορές. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην ΕΕ να καταβάλει προσπάθειες για ένα παγκόσμιο σύστημα τιμολόγησης των ανθρακούχων εκπομπών, το οποίο θα αποτελεί έναν ουδέτερο και αποτελεσματικό τρόπο προώθησης της βιοοικονομίας και θα συμπεριλαμβάνει όλους τους παράγοντες της αγοράς με σκοπό τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στις πρωτοβουλίες βιοοικονομίας και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων είναι υψίστης σημασίας. Τονίζει δε ότι είναι καθοριστικής σημασίας η μετάβαση σε οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών να γίνει κατά τρόπο δίκαιο. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η βιώσιμη βιοοικονομία μπορεί να επιτύχει μόνον εφόσον επιλεχθεί μια διατομεακή προσέγγιση. Κατά συνέπεια, απαιτείται λογική αρτιότητα και συντονισμός μεταξύ των διαφόρων πολιτικών και στόχων της ΕΕ. Είναι επίσης σημαντικό να εξασφαλιστεί η συνέπεια των μέτρων σε επίπεδο κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Ιστορικό

| 2.1. | Η αυστριακή Προεδρία του Συμβουλίου ζήτησε από την ΕΟΚΕ να εκπονήσει διερευνητική γνωμοδότηση με θέμα τη συμβολή της βιοοικονομίας στην επίτευξη των κλιματικών και ενεργειακών στόχων της ΕΕ και των ΣΒΑ του ΟΗΕ. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ προετοιμάζει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας για τις νέες ευκαιρίες που δημιουργεί η βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς βιοοικονομία για την ευρωπαϊκή οικονομία (CCMI/160). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Παράλληλα, η Επιτροπή επικαιροποιεί την ευρωπαϊκή στρατηγική για τη βιοοικονομία του 2012. Η ΕΟΚΕ παρακολουθεί τη διαδικασία και επικροτεί τις προσπάθειες της Επιτροπής. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η βιοοικονομία ορίζεται ως «η παραγωγή ανανεώσιμων βιολογικών πόρων και η μετατροπή αυτών των πόρων και ροών αποβλήτων σε προϊόντα προστιθέμενης αξίας όπως τρόφιμα, ζωοτροφές, προϊόντα βιολογικής προέλευσης και βιοενέργεια». |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Σε γενικές γραμμές, η βιοοικονομία περιλαμβάνει την αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων και πρώτων υλών με ενέργεια και πρώτες ύλες βιολογικής προέλευσης. Η βιοοικονομία συνεπάγεται οικονομικές δραστηριότητες που βασίζονται στην παραγωγή, εξαγωγή, μετατροπή και χρήση βιολογικών φυσικών πόρων. Οι ροές αποβλήτων, τα υποπροϊόντα και τα κατάλοιπα μπορούν να αποτελέσουν άλλη μία βασική πηγή για τον εφοδιασμό με πρώτες ύλες. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η γεωργία και η δασοκομία, μαζί με την αλιεία μπορούν να συμβάλουν καταλυτικά ρόλο στην παραγωγή βιομάζας για περαιτέρω χρήση. Μια ευρεία ποικιλία βιομηχανιών, όπως η δασοκομία και οι βιομηχανίες τροφίμων, χημικών, ενέργειας, κλωστοϋφαντουργίας και κατασκευών, μετατρέπει τη βιομάζα, συμπεριλαμβανομένων δευτερογενών πρώτων υλών, σε καταναλωτικά αγαθά ή ενδιάμεσα προϊόντα που προορίζονται για άλλες επιχειρήσεις. Κατά κανόνα, η βιοοικονομία βασίζεται σε εκτεταμένες αλυσίδες αξίας — συμπεριλαμβανομένων των μεταφορών, του εμπορίου και άλλων υπηρεσιών που σχετίζονται με τις προαναφερθείσες δραστηριότητες. Επιπλέον, οι υπηρεσίες οικοσυστήματος αποτελούν μέρος της βιοοικονομίας. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η ΕΕ έχει δεσμευθεί να μειώσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 40 % έως το 2030 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990 (1), με ξεχωριστούς στόχους και κανόνες για τους τομείς εμπορίας εκπομπών και άλλους τομείς. Επιπλέον, η χρήση γης, η αλλαγή των χρήσεων γης και η δασοκομία, δηλαδή ο τομέας LULUCF, έχουν ενσωματωθεί στο πλαίσιο του 2030, με την προϋπόθεση ότι ο τομέας αυτός δεν θα παράγει καθαρές εκπομπές, αλλά θα συμβάλλει μακροπρόθεσμα στον στόχο της ενίσχυσης των καταβοθρών διοξειδίου του άνθρακα. Αυτό ανακλά τις απαιτήσεις του Άρθρου 4 παράγραφος 1 της Συμφωνίας του Παρισιού, που απαιτεί «την ισορροπία μεταξύ των ανθρωπογενών εκπομπών από πηγές και των απορροφήσεων από καταβόθρες των αερίων θερμοκηπίου κατά το δεύτερο ήμισυ του τρέχοντος αιώνα» (2). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Σύμφωνα με τους ενεργειακούς στόχους της ΕΕ για το 2030, η ενεργειακή απόδοση θα πρέπει να αυξηθεί κατά 32,5 % σε σύγκριση με τις προβλέψεις και το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο συνολικό ενεργειακό μείγμα θα πρέπει να είναι 32 %. Και οι δύο παραπάνω εκφράζονται ως κοινοί στόχοι της ΕΕ, και όχι ως στόχοι των κρατών μελών (3). |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Οι 17 ΣΒΑ του ΟΗΕ καλύπτουν τις διάφορες πτυχές των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών προκλήσεων που αντιμετωπίζουμε παγκοσμίως. Αν και κανένας από τους ΣΒΑ δεν επικεντρώνεται συγκεκριμένα στη βιοοικονομία, αυτή συνδέεται με πολλούς από αυτούς τους στόχους. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Συμβολή της βιοοικονομίας στους κλιματικούς και ενεργειακούς στόχους της ΕΕ

| 3.1. | Η μετάβαση προς το ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα αποτελεί τεράστια πρόκληση και απαιτεί σημαντική μείωση των εκπομπών, αλλά και αύξηση της αποθήκευσης άνθρακα. Η βιώσιμη χρήση φυσικών πόρων βιολογικής προέλευσης αποτελεί βασικό στοιχείο ως προς αυτό. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η βιοοικονομία συμβάλλει στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής μέσω διαφόρων μηχανισμών: τη δέσμευση του CO2 από την ατμόσφαιρα σε βιομάζα μέσω της φωτοσύνθεσης, την αποθήκευση άνθρακα σε προϊόντα βιολογικής προέλευσης και την υποκατάσταση προϊόντων και πρώτων υλών με βάση τα ορυκτά καύσιμα με προϊόντα βιολογικής προέλευσης. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.2.1. | Η αποτελεσματική απορρόφηση του CO2 απαιτεί βιώσιμη ανάπτυξη της βιομάζας. Η ενεργή και βιώσιμη διαχείριση των δασών και η χρήση ξυλείας αποτελούν βασικά στοιχεία της επίτευξης των κλιματικών στόχων (όπως υπογραμμίζεται ήδη στις γνωμοδοτήσεις NAT/655 (4) για την επίδραση της κλιματικής και ενεργειακής πολιτικής και NAT/696 (5) για τον επιμερισμό των προσπαθειών και τον τομέα LULUCF). Ένα m3 ξύλου συλλαμβάνει περίπου 1000 kg CO2. Δεδομένου ότι μόνον η ανάπτυξη βιομάζας έχει την ικανότητα απορρόφησης διοξειδίου του άνθρακα, είναι σημαντικό να μην τίθενται όρια στη χρήση των δασών, υπό την προϋπόθεση ότι το ποσοστό συλλογής δεν υπερβαίνει τον ρυθμό αναφύτευσης και αναδημιουργίας των δασών και ακολουθούνται πρακτικές αειφόρου διαχείρισης των δασών. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Υπάρχουν πολλά είδη προϊόντων βιολογικής προέλευσης, ενώ αναπτύσσονται νέα προϊόντα. Τα προϊόντα αυτά μπορούν να αποθηκεύουν άνθρακα, κρατώντας τον έτσι μακριά από την ατμόσφαιρα. Τα προϊόντα ξύλου μακράς διάρκειας όπως τα κτίρια και τα έπιπλα υψηλής ποιότητας συνιστούν τα αποτελεσματικότερα μέσα αποθήκευσης άνθρακα. Εφόσον τα προϊόντα βιολογικής προέλευσης με μικρότερη διάρκεια ζωής ανακυκλώνονται, δεν απελευθερώνεται ούτε το δικό τους ανθρακικό περιεχόμενο. Επιπλέον, στο τέλος της διάρκειας ζωής τους, τα προϊόντα βιολογικής προέλευσης μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως βιοενέργεια και, ως εκ τούτου, να αντικαταστήσουν ορυκτές πηγές ενέργειας. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.3. | Η βιοενέργεια συμβάλλει επίσης στο στόχο ενεργειακής απόδοσης της ΕΕ. Η τηλεθέρμανση στις κοινότητες και η βιώσιμη βιομηχανικής κλίμακας συμπαραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας αποτελούν σχετικά παραδείγματα. Δεδομένου ότι τα κτίρια καταναλώνουν σημαντική ποσότητα ενέργειας, η ενεργειακή απόδοση των κτιρίων, όπως και η χρησιμοποιούμενη πηγή ενέργειας, έχει μεγάλη σημασία. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Οι μεταφορές διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην επίτευξη των κλιματικών στόχων. Απαιτούνται συνεπώς ποικίλα μέτρα που θα συμβάλουν στη μείωση των εκπομπών θερμοκηπικών αερίων, δεδομένων των διαφορετικών αναγκών και χαρακτηριστικών των διαφόρων μέσων μεταφοράς (όπως επισημαίνεται σε πολυάριθμες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ, όπως η TEN/609 (6) με θέμα «Απαλλαγή των μεταφορών από τις ανθρακούχες εκπομπές») |
| --- | --- |

3.4.

| 3.4.1. | Η ηλεκτροδότηση των μεταφορών ακολουθεί μάλλον αύξουσα πορεία. Για να έχει θετικό κλιματικό αντίκτυπο, η ηλεκτρική ενέργεια πρέπει να παράγεται από ενεργειακές πηγές με χαμηλές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, συμπεριλαμβανομένων αειφόρων πηγών ενέργειας βιολογικής προέλευσης. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Τα ορυκτά καύσιμα στις μεταφορές αντικαθίστανται εν μέρει από αειφόρα βιοκαύσιμα. Παρά την αυξανόμενη ηλεκτροκίνηση των επιβατικών αυτοκινήτων, η αεροπορία και η ναυτιλία, καθώς και οι βαριές οδικές μεταφορές και τα μηχανήματα μη οδικής χρήσης, εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα καύσιμα. Από την άποψη αυτή, τα προηγμένα βιοκαύσιμα είναι ιδιαίτερα ελπιδοφόρα. |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.5. | Εκτός από τα οφέλη για το κλίμα, η χρήση της βιοενέργειας συμβάλλει στη διαθεσιμότητα ενέργειας και την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού. Με σωστή διαχείριση, η βιοενέργεια θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην επίτευξη των βασικών στόχων που καθορίζονται στην ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική. |
| --- | --- |

3.5.

4.   Συμβολή της βιοοικονομίας στους ΣΒΑ

| 4.1. | Οι ΣΒΑ μάς καλούν να αξιολογήσουμε τον ρόλο της βιοοικονομίας, όχι μόνο με βάση την προοπτική του κλίματος και της ενέργειας, αλλά και από γενικής οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής άποψης, λαμβανομένης επίσης υπόψη μιας μακρόπνοης και σφαιρικής οπτικής. Δεδομένης της ευρείας προοπτικής της βιοοικονομίας, υπάρχουν διασυνδέσεις με το σύνολο σχεδόν των 17 ΣΒΑ. Ωστόσο, η βιοοικονομία συμβάλλει ιδιαίτερα στους εξής ΣΒΑ: 1, 2, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 14 και 15. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η βιοοικονομία έχει τη δυνατότητα να δημιουργήσει οικονομική ανάπτυξη και θέσεις εργασίας, όχι μόνο στις αστικές περιοχές αλλά και στις αγροτικές περιφέρειες. Ως εκ τούτου, διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην επίτευξη του ΣΒΑ 1 (Μηδενική φτώχεια). |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | O ΣΒΑ 2 επιδιώκει μηδενική πείνα. Η βιομάζα αποτελεί περιορισμένο πόρο και υπάρχουν διασυνδέσεις μεταξύ της παραγωγής τροφίμων, ζωοτροφών και νήματος. Απαιτείται υπεύθυνη προσέγγιση της βιώσιμης βιοοικονομίας που θα επιτρέπει επαρκή παραγωγή για διαφορετικούς σκοπούς — με προτεραιότητα στη διαθεσιμότητα τροφίμων και θα εξασφαλίζει υγιή οικοσυστήματα. Οι αρχές της αποδοτικής χρήσης των πόρων και της κυκλικότητας, καθώς και η στροφή σε διατροφικά πρότυπα που θα βασίζονται περισσότερο στα οπωροκηπευτικά, αποτελούν τρόπους επίτευξης των στόχων αυτών. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Μια βιώσιμη βιοοικονομία συμβάλλει στον ΣΒΑ 6 (καθαρό νερό και αποχέτευση), π.χ. μέσω της διατήρησης υγιών δασικών οικοσυστημάτων που αποτελούν προϋπόθεση για καθαρό νερό. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Ο ΣΒΑ 7 (Φτηνή και καθαρή ενέργεια) βρίσκεται στον πυρήνα της βιοοικονομίας. Η χρήση υποπροϊόντων και ροών αποβλήτων προσφέρει καθαρή ενέργεια και μειώνει την εξάρτηση από τους ορυκτούς ενεργειακούς πόρους. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Συνολικά, η βιοοικονομία διαδραματίζει ζωτικό ρόλο στην ενίσχυση των οικονομικών και κοινωνικών στόχων. Διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην επίτευξη του ΣΒΑ 8 (Αξιοπρεπής εργασία και οικονομική ανάπτυξη). Επιπλέον, η βιοοικονομία της ΕΕ μπορεί να συμβάλει στην ουσιαστική μείωση της εξάρτησης από τις εισαγωγές ορυκτών πρώτων υλών, ενισχύοντας ταυτόχρονα την εσωτερική προστιθέμενη αξία και υποστηρίζοντας τις τοπικές αλυσίδες προστιθέμενης αξίας. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Ο ΣΒΑ 9 επιδιώκει σημαντική αύξηση του μεριδίου της βιομηχανίας στην απασχόληση και το ΑΕγχΠ, καθώς και τον μετεξοπλισμό των βιομηχανιών προκειμένου να καταστούν βιώσιμες, παράλληλα με αυξημένη αποδοτικότητα των πόρων και την πρόκριση καθαρών και φιλικών προς το περιβάλλον τεχνολογιών και βιομηχανικών διαδικασιών. Η βιοοικονομία συνδέεται στενά με όλους αυτούς τους στόχους, η δε βιώσιμη χρήση της βιομάζας μπορεί να ενισχύσει την ηγετική θέση της ΕΕ στον τομέα της βιομηχανίας. Έχει επίσης μεγάλες δυνατότητες να προωθήσει την ανάπτυξη των ΜΜΕ και να τις εντάξει στις αλυσίδες προστιθέμενης αξίας. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η βιοοικονομία μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην επίτευξη του ΣΒΑ 11 (Βιώσιμες πόλεις και κοινότητες). Η έννοια των κλιματικά έξυπνων πόλεων (7) και της ευημερίας στις αστικές περιοχές συμβαδίζει με τις λύσεις που παρέχει η βιοοικονομία (π.χ. ξύλινες οικοδομές ή χαμηλών εκπομπών μεταφορές και τηλεθέρμανση). |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η βιοοικονομία μπορεί κάλλιστα να συμβάλει στον ΣΒΑ 12 (Υπεύθυνη κατανάλωση και παραγωγή). Με τη βελτιστοποίηση της χρήσης των πρώτων υλών, την εφαρμογή οικολογικού σχεδιασμού και την παραγωγή μακράς διαρκείας και ανακυκλώσιμων προϊόντων, η βιοοικονομία διαδραματίζει αξιοσημείωτο ρόλο στη μετάβαση προς την κυκλική οικονομία. Εντούτοις, η ευαισθητοποίηση των καταναλωτών θεωρείται σημαντική προϋπόθεση για την υιοθέτηση ενημερωμένων και υπεύθυνων προτύπων κατανάλωσης και για την προώθηση της βιώσιμης παραγωγής. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η βιοοικονομία μπορεί να συμβάλει σημαντικά στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής σε παγκόσμιο επίπεδο, όπως επιδιώκεται στον ΣΒΑ 13 (Δράση για το κλίμα) και όπως περιγράφεται ήδη στο κεφάλαιο 3. Εκτός από την εγχώρια δράση, η ΕΕ μπορεί να έχει αξιοσημείωτο παγκόσμιο αντίκτυπο εξάγοντας προϊόντα βιολογικής προέλευσης, κλιματικές λύσεις και εμπειρογνωμοσύνη. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Τέλος, η βιοοικονομία επηρεάζει τους ΣΒΑ 14 (Ζωή στο νερό) και ΣΒΑ 15 (Ζωή στη στεριά). Κατά συνέπεια, η υπεύθυνη, αποτελεσματική και βιώσιμη χρήση των φυσικών πόρων πρέπει να βρίσκεται στο κέντρο της βιοοικονομίας. |
| --- | --- |

4.11.

5.   Προϋποθέσεις για την ανάπτυξη της βιοοικονομίας

| 5.1. | Παρότι η βιοοικονομία συμβάλλει ποικιλοτρόπως στην επίτευξη των κλιματικών και ενεργειακών στόχων και των ΣΒΑ, οι συνθήκες πρέπει να είναι ευνοϊκές για την επίτευξή τους. Από τη μία, οι ΣΒΑ υποστηρίζουν και ενισχύουν τις συνθήκες που απαιτούνται για να βοηθήσουν τη βιοοικονομία να εξελιχθεί ενώ, από την άλλη, ορισμένοι ΣΒΑ επιβάλλουν απαιτήσεις τις οποίες πρέπει να πληροί η βιοοικονομία. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Η στρατηγική της ΕΕ για τη βιοοικονομία πρέπει να προσαρμοστεί σε νέες αγορές προκειμένου να παρασχεθούν, με γνώμονα την οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική βιωσιμότητα, οι ευνοϊκότερες συνθήκες για την ευρωπαϊκή βιοοικονομία, η οποία εξελίσσεται και επεκτείνεται γρήγορα. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Πάνω από όλα, οι αρμόδιοι χάραξης πολιτικής πρέπει να προωθούν τη βιώσιμη παραγωγή και κινητοποίηση βιομάζας στην ΕΕ, ενώ η πολιτική περιφερειακής ανάπτυξης της ΕΕ πρέπει να παρέχει ικανή στήριξη ώστε να εξασφαλιστεί η ανάπτυξη αγροτικών επιχειρήσεων. Οι αρμόδιοι χάραξης πολιτικής πρέπει επίσης να εξασφαλίσουν ένα σταθερό, αξιόπιστο και λογικά άρτιο πλαίσιο για επενδύσεις στη βιοοικονομία καθ’ όλο το μήκος των αλυσίδων προστιθέμενης αξίας. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Οι αρμόδιοι χάραξης πολιτικής πρέπει να υιοθετήσουν ένα λογικά άρτιο πλαίσιο τεχνικών κανόνων και κανόνων σχετικών με την ασφάλεια και με τις κρατικές ενισχύσεις, ώστε να παρέχονται ίσοι όροι ανταγωνισμού για τα προϊόντα βιολογικής προέλευσης. Ο δημόσιος τομέας επιτελεί επίσης μείζονα ρόλο στη ζήτηση για προϊόντα βιολογικής προέλευσης, μέσω των δημοσίων συμβάσεων. Πρωτοβουλίες όπως η «Ευρωπαϊκή εβδομάδα βιοοικονομίας» θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ενίσχυση της αποδοχής από την αγορά και στην αμοιβαία προώθηση διαφόρων έργων. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Η έρευνα και καινοτομία είναι καθοριστικής σημασίας για την ανάπτυξη μιας μελλοντικά βιώσιμης βιοοικονομίας, η οποία θα μπορούσε να παρέχει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα για την ΕΕ. Το θέμα αυτό θα πρέπει να εξετάζεται υπό το πρίσμα των πολύ μεγάλων δυνατοτήτων που προσφέρουν τα νέα είδη προϊόντων βιολογικής προέλευσης, με ευρύ φάσμα εφαρμογών που κυμαίνεται από παραδοσιακά τρόφιμα και προϊόντα νήματος έως νέα είδη υλικών κατασκευής και συσκευασίας, υφάσματα και βιολογικής προέλευσης χημικά και πλαστικά. Το ίδιο συμβαίνει και με τις δυνατότητες της βελτίωσης φυτών και της χρήσης διαφορετικών ουσιών ως πρώτων υλών για τα προϊόντα βιολογικής προέλευσης (π.χ. λιγνοκυτταρίνη, φυτικό έλαιο, άμυλο, ζάχαρη, πρωτεΐνη). |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Πρέπει να συνεχιστούν οι προσπάθειες καινοτομίας που προωθεί η στρατηγική της ΕΕ για τη βιοοικονομία, συμπεριλαμβανομένης της κοινής επιχείρησης βιομηχανιών βιοπροϊόντων (8). Το Κέντρο Γνώσης για τη Βιοοικονομία (9) θα πρέπει επίσης να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην προώθηση της χρήσης της γνώσης συμβάλλοντας στην ανάπτυξη της βιοοικονομίας. Οι πρωτοβουλίες και τα προγράμματα έρευνας και καινοτομίας θα πρέπει επίσης να καταστούν ελκυστικότερα για τις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Ο ρόλος της εκπαίδευσης, των συμβουλευτικών υπηρεσιών, της μεταφοράς γνώσεων και της κατάρτισης είναι ζωτικής σημασίας προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι εργαζόμενοι και οι επιχειρηματίες έχουν τις απαραίτητες πληροφορίες και δεξιότητες με αποτέλεσμα να μπορεί να αυξηθεί η βιωσιμότητα των σημερινών επιχειρήσεων και να αξιοποιηθούν νέες ευκαιρίες στη βιοοικονομία. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Ταυτόχρονα, οι πολίτες πρέπει να είναι καλά πληροφορημένοι για τη βιοοικονομία και ενήμεροι για τις ευθύνες τους, ώστε να λειτουργούν ως ενεργοί καταναλωτές και να λαμβάνουν βιώσιμες καταναλωτικές αποφάσεις, λαμβανομένων υπόψη των διαφορετικών επιπέδων προθυμίας των ατόμων κάθε ηλικίας να προσαρμόσουν και να αλλάξουν συμπεριφορά. Για τον σκοπό αυτό θα πρέπει να οργανωθούν ενημερωτικές εκστρατείες που θα ενισχύουν την εμπιστοσύνη των καταναλωτών στη βιοοικονομία και τα προϊόντα βιολογικής προέλευσης. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | Η πρόσβαση σε πρώτες ύλες είναι βασική προϋπόθεση για τη βιοοικονομία. Κατά συνέπεια, είναι απαραίτητο ένα κατάλληλο επιχειρηματικό περιβάλλον για τη γεωργία και τη δασοκομία με στόχο την προώθηση της διαθεσιμότητας και κινητοποίησης βιομάζας. Η βιώσιμη διαχείριση των δασών, της γης και των θαλάσσιων πόρων, όπως ζητείται στους ΣΒΑ 14 και 15, συμβάλλει ουσιαστικά στην ασφάλεια της προμήθειας πρώτων υλών. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να αναγνωριστεί και να προωθηθεί το υφιστάμενο νομοθετικό και μη νομοθετικό πλαίσιο για αειφόρες και ανανεώσιμες πρώτες ύλες στην ΕΕ. Η αυξανόμενη χρήση υποπροϊόντων και καταλοίπων ως πρώτης ύλης για νέες χρήσεις συμβάλλει επίσης στη διασφάλιση διαθεσιμότητας βιομάζας. Στην περίπτωση των δομών μικρής κλίμακας, οι συνεταιρισμοί ή οι οργανώσεις παραγωγών μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο. |
| --- | --- |

5.9.

| 5.10. | Οι κατάλληλες υλικές υποδομές αποτελούν άλλη μία προϋπόθεση για τη βιοοικονομία, και προς τούτο απαιτείται ικανή χρηματοδότηση ενεργειακών, μεταφορικών και ψηφιακών υποδομών. Τα αποδοτικά συστήματα μεταφορών έχουν καθοριστική σημασία για την πρόσβαση σε πρώτες ύλες και τη διανομή των προϊόντων στις αγορές. |
| --- | --- |

5.10.

| 5.11. | Όσον αφορά τις παγκόσμιες αγορές, η βιοοικονομία συνδέεται στενά με τον ΣΒΑ 17, ο οποίος αποσκοπεί στην ενίσχυση της παγκόσμιας συνεργασίας για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Αυτός ο στόχος συνίσταται στην καθιέρωση ενός καθολικού, βασισμένου σε κανόνες, ανοικτού, χωρίς διακρίσεις και δίκαιου πολυμερούς εμπορικού συστήματος στο πλαίσιο του ΠΟΕ. Είναι σημαντικός για το εμπόριο, τόσο αγροτικών όσο και βιομηχανικών προϊόντων βιοοικονομίας. Ταυτόχρονα, η συνεργασία κατά μήκος των περιφερειακών αλυσίδων προστιθέμενης αξίας πρέπει να ενισχυθεί, ώστε να τονωθεί η περιφερειακή ανάπτυξη. |
| --- | --- |

5.11.

| 5.12. | Για να τονωθεί η ανάπτυξη της βιοοικονομίας με ουδέτερο τρόπο, η ΕΕ θα πρέπει να καταβάλει προσπάθειες για ένα παγκόσμιο σύστημα τιμολόγησης των ανθρακούχων εκπομπών, το οποίο θα συμπεριλαμβάνει όλους τους παράγοντες της αγοράς και θα παρέχει ισότιμους όρους ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

5.12.

| 5.13. | Η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στις πρωτοβουλίες βιοοικονομίας και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων είναι υψίστης σημασίας για την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ διαφόρων παραγόντων εντός της κοινωνίας και για την ενίσχυση της ευαισθητοποίησης του κοινού σχετικά με τη βιώσιμη βιοοικονομία. |
| --- | --- |

5.13.

| 5.14. | Ενώ η μετάβαση προς μια κυκλική οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα αποτελεί σημαντικότατη πρόκληση και συνεπάγεται βαθιές διαρθρωτικές αλλαγές όσον αφορά τις εκάστοτε θέσεις εργασίας, είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι η μετάβαση πραγματοποιείται με δίκαιο τρόπο. |
| --- | --- |

5.14.

| 5.15. | Η βιώσιμη βιοοικονομία μπορεί να επιτύχει μόνον υιοθετώντας μια διατομεακή προσέγγιση. Συνεπώς, απαιτείται λογική αρτιότητα και συντονισμός μεταξύ των διαφόρων πολιτικών και στόχων της ΕΕ, ιδίως όσον αφορά το κλίμα, το περιβάλλον, τα τρόφιμα, τη γεωργία, τη δασοκομία, τη βιομηχανία, την ενέργεια, την κυκλική οικονομία και την έρευνα και καινοτομία. Προς τούτο, πρέπει να συγκροτηθεί και να εγκριθεί από τον Πρόεδρο της Επιτροπής πολυσυλλεκτική ομάδα υψηλού επιπέδου για την κυκλική βιοοικονομία. |
| --- | --- |

5.15.

| 5.16. | Η πρόοδος στην επίτευξη των ΣΒΑ μετράται και παρακολουθείται μέσω 232 δεικτών. Στους δείκτες αυτούς περιλαμβάνονται δείκτες σχετικοί με το κλίμα και την ενέργεια, δεν υπάρχουν όμως συγκεκριμένοι δείκτες βιοοικονομίας. Συνεπώς, η Επιτροπή θα πρέπει να αναπτύξει τους πλέον σχετικούς δείκτες προκειμένου να αποκτήσει μια ρεαλιστική και ενημερωτική εικόνα της εξέλιξης της βιοοικονομίας στην ΕΕ. |
| --- | --- |

5.16.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Βλέπε Πλαίσιο για το Κλίμα και την Ενέργεια έως το 2030, διαθέσιμο στη διεύθυνση https://ec.europa.eu/clima/policies/strategies/2030_en

1

(2)  Βλέπε Άρθρο 4 παράγραφος 1 της Συμφωνίας του Παρισιού, διαθέσιμο στη διεύθυνση https://unfccc.int/sites/default/files/paris_agreement_english_.pdf

2

(3)  Βλέπε Δήλωση της Επιτροπής, 19 Ιουνίου 2018, διαθέσιμη στη διεύθυνση http://europa.eu/rapid/press-release_STATEMENT-18-3997_el.htm

3

(4)  Βλέπε γνωμοδότηση NAT/655 με θέμα Η επίδραση της κλιματικής και ενεργειακής πολιτικής στον γεωργικό και τον δασοκομικό τομέα. (EE C 291 της 4.9.2015, σ. 1).

4

(5)  Βλέπε επίσης γνωμοδότηση NAT/696 με θέμα Επιμερισμός των προσπαθειών της στρατηγικής για το 2030 και στο πλαίσιο των χρήσεων γης, της αλλαγής στη χρήση γης και των δασοκομικών δραστηριοτήτων (LULUCF) (ΕΕ C 75 της 10.3.2017, σ. 103).

5

(6)  Βλέπε TEN/609 με θέμα Απαλλαγή των μεταφορών από τις ανθρακούχες εκπομπές (ΕΕ C 173 της 31.5.2017, σ. 55).

6

(7)  http://www.climatesmartcities.org/

7

(8)  https://www.bbi-europe.eu

8

(9)  https://biobs.jrc.ec.europa.eu

9

---

III Προπαρασκευαστικές πράξεις

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

537η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ της 19ης και 20ής Σεπτεμβρίου 2018

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/51 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/51

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Τεχνητή νοημοσύνη για την Ευρώπη»

[COM(2018) 237 final]

(2018/C 440/08)

| Εισηγητής: | ο κ. Giuseppe GUERINI |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Gonçalo LOBO XAVIER |

Εισηγητής:

ο κ. Giuseppe GUERINI

Συνεισηγητής:

ο κ. Gonçalo LOBO XAVIER

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 12.7.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 4.9.2018 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 199/1/2 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 12.7.2018

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

4.9.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

199/1/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι διαδικασίες τεχνητής νοημοσύνης και αυτοματοποίησης προσφέρουν τεράστιες δυνατότητες προόδου της ευρωπαϊκής κοινωνίας όσον αφορά την καινοτομία και τον θετικό μετασχηματισμό της, συγχρόνως, όμως, συνοδεύονται από προκλήσεις, κινδύνους και ανησυχίες. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να δρομολογήσουν ταχεία και συνολικά μέτρα για την πλήρη ανάπτυξη και ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Μια προηγμένη προσέγγιση για την τεχνητή νοημοσύνη στην Ευρώπη πρέπει να καλύπτει διάφορους τομείς, μεταξύ των οποίων: α) τις δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις στην έρευνα-ανάπτυξη και στις προηγμένες ψηφιακές υποδομές, β) την εφαρμογή νέων νομοθετικών κανόνων ή την προσαρμογή των ισχυόντων εφαρμοστέων, γ) την ανάπτυξη επαρκούς γνώσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών και των καταναλωτών και δ) ειδικά προγράμματα επιμόρφωσης για τους εργαζομένους. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Ειδικότερα, οι προκλήσεις σχετικά με την ευθύνη που προκύπτουν στο πλαίσιο των αναδυόμενων ψηφιακών τεχνολογιών πρέπει να εντοπίζονται συστηματικά και να αντιμετωπίζονται σε διεθνές και σε ενωσιακό επίπεδο, καθώς και σε επίπεδο κρατών μελών. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί τη στενή συνεργασία με τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα κατά τη διαδικασία της ανάλυσης και της αξιολόγησης του συνόλου της ενωσιακής νομοθεσίας σε θέματα ευθύνης, ασφάλειας των προϊόντων και αστικής ευθύνης, η οποία χρήζει κατάλληλων τροποποιήσεων. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τον στόχο που θέτει η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, συγκεκριμένα, να ενισχυθεί η βιομηχανική και τεχνολογική ικανότητα της ΕΕ προκειμένου να διαδοθεί η τεχνητή νοημοσύνη σε ολόκληρη την εσωτερική αγορά. Η προσπάθεια που απαιτείται για να συμβαδίσουμε με άλλους παγκόσμιους παράγοντες είναι τόσο μεγάλη ώστε απαιτείται σε πολύ μεγάλο βαθμό συντονισμός μεταξύ όλων των μέσων και της χρηματοδότησης που διατίθενται σε ευρωπαϊκό και σε εθνικό επίπεδο.
  Μολαταύτα, οι αξίες και οι αρχές της ΕΕ δεν θα πρέπει να θυσιάζονται στο όνομα της παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας. |
| --- | --- |

1.4.

Μολαταύτα, οι αξίες και οι αρχές της ΕΕ δεν θα πρέπει να θυσιάζονται στο όνομα της παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας.

| 1.5. | Σε ό,τι αφορά τον στόχο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «να καταστεί η τεχνητή νοημοσύνη προσιτή σε όλους τους δυνητικούς χρήστες, με έμφαση στις μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις», η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η αντιμετώπιση της πρόκλησης της παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας απαιτεί να έχουν όσο το δυνατόν περισσότεροι συναρμόδιοι πρόσβαση στην τεχνητή νοημοσύνη. Συνεπώς, είναι ζωτικής σημασίας αυτή να είναι διαθέσιμη σε όλες τις διαφορετικές μορφές επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην ευρωπαϊκή ενιαία αγορά, μεταξύ άλλων στις ΜΜΕ, τους αγρότες, τις κοινωνικές επιχειρήσεις, τους συνεταιρισμούς, τις μεμονωμένες επιχειρήσεις και τις ενώσεις καταναλωτών. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει να συνεργαστούν για την ανάπτυξη κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τη δεοντολογία της τεχνητής νοημοσύνης και θα πρέπει να μεριμνήσουν για τη συμμετοχή όλων των συναρμοδίων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα σε αυτήν την προσπάθεια. Αυτές οι κατευθυντήριες γραμμές θα πρέπει να περιλαμβάνουν τις βασικές αρχές της διαφάνειας στη χρήση των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης για την πρόσληψη των υπαλλήλων και για την αξιολόγηση ή τον έλεγχο των επιδόσεών τους. Πέρα από τις αρχές δεοντολογίας, η ΕΟΚΕ προτείνει να αναπτυχθεί ένα σαφές, εναρμονισμένο και υποχρεωτικό νομικό πλαίσιο σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τη δέουσα ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης και την επικαιροποίηση των υφιστάμενων κανόνων που επηρεάζονται από τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, με ιδιαίτερη έμφαση στις διατάξεις για την ευθύνη του παραγωγού και την προστασία των καταναλωτών. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να συνεργαστεί στενά με τα θεσμικά όργανα της ΕΕ στην ανάλυση και την αξιολόγηση της συναφούς νομοθεσίας της ΕΕ, η οποία, στο μέλλον, θα πρέπει να τροποποιηθεί λόγω της ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.6.1. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει επίσης να προβεί σε προσεκτική αξιολόγηση της επίδρασης της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας. Σε αυτήν την αξιολόγηση θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τόσο η πιθανή αντικατάσταση ορισμένων εργαζομένων με ηλεκτρονικές συσκευές ή ρομπότ όσο και το γεγονός ότι ορισμένες λειτουργίες, ενώ δεν είναι πλήρως αυτοματοποιημένες, θα μεταβληθούν εκ βάθρων χάρη στις νέες τεχνολογίες. |
| --- | --- |

1.6.1.

| 1.7. | Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ συνιστά να μην παραμείνει απλή πρόταση ή προτροπή η εκφρασθείσα επιθυμία «να μην μείνει κανείς πίσω», αλλά να μετουσιωθεί σε ουσιαστική πράξη. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Είναι σημαντικό να αναδειχθεί ο ρόλος των εκπαιδευτικών προγραμμάτων επιμόρφωσης για την προστασία των Ευρωπαίων εργαζομένων που δραστηριοποιούνται σε ένα περιβάλλον το οποίο αλλάζει εκ βάθρων με τη σταδιακή ανάδυση της τεχνητής νοημοσύνης. Οι πολίτες της Ευρώπης θα πρέπει να έχουν πρόσβαση στις κατάλληλες πληροφορίες που θα τους επιτρέπουν να είναι υπεύθυνοι και ενημερωμένοι χρήστες των συσκευών και των εφαρμογών που καθίστανται διαθέσιμες χάρη στις ταχείες τεχνολογικές εξελίξεις. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Στις περιπτώσεις που τα νέα μέτρα θα επιτρέπουν στις δημόσιες διοικήσεις να χρησιμοποιούν την τεχνολογία για τη λήψη οργανωτικών αποφάσεων και για την πραγματοποίηση ταχύτερων επιλογών, θα είναι απαραίτητο να αντιμετωπιστεί το ζήτημα της αποτελεσματικής νομικής ευθύνης τέτοιων αποφάσεων μέσα σε ένα σαφές νομικό πλαίσιο, το οποίο θα εγγυάται την πλήρη λογοδοσία της διοίκησης έναντι των πολιτών. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στον ρόλο της κοινωνίας πολιτών και των οργανώσεων της κοινωνικής οικονομίας όσον αφορά την αύξηση της ενεργού συμμετοχής των πολιτών στις οικονομικές και τις κοινωνικές διαδικασίες οι οποίες, χάρη στην τεχνητή νοημοσύνη, θα αυξήσουν το επίπεδο συμμετοχής στην κοινωνία μας. Οι οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών και οι κοινωνικές επιχειρήσεις μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην προώθηση της κατανόησης και της αποδοχής των τεχνολογιών από τους ιδιώτες, ιδίως μέσω συνεργατικών μηχανισμών που επιτρέπουν τη συμμετοχή των ανθρώπων στον σημερινό ψηφιακό μετασχηματισμό. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η συντελούμενη τεχνολογική επανάσταση δεν μπορεί και δεν πρέπει να υλοποιηθεί χωρίς την ουσιαστική και ενεργό ένταξη των εργαζομένων, των καταναλωτών και των κοινωνικών οργανώσεων, ενώ οι τρέχουσες τεχνολογικές εξελίξεις πρέπει να δρομολογηθούν κατά τέτοιο τρόπο ώστε να εξασφαλίζουν ευρύτερη και πιο διαφανή υπεύθυνη συμμετοχή πλήρως ενημερωμένων πολιτών. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ΕΟΚΕ συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κατά τη συγκρότηση της Ευρωπαϊκής συμμαχίας για την τεχνητή νοημοσύνη, να συνεκτιμήσει την ανάγκη δημιουργίας μιας χωρίς αποκλεισμούς αντιπροσωπευτικής πλατφόρμας από πολλά επαγγέλματα για τους διάφορους συναρμοδίους που εκπροσωπούν τους Ευρωπαίους πολίτες, συμπεριλαμβανομένων των εκπροσώπων των εργαζομένων, οι οποίοι καλούνται να αλληλεπιδράσουν με τις ευφυείς μηχανές (1). |
| --- | --- |

1.11.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Οι ψηφιακές συσκευές και οι μεγάλης κλίμακας μηχανές εκμάθησης αυξάνουν καθημερινά την ικανότητα των αλγορίθμων να εργάζονται με πολύ μεγάλο όγκο δεδομένων, αυτή δε η ικανότητα είναι πιθανό να ενισχυθεί περαιτέρω στο μέλλον χάρη στα νευρωνικά δίκτυα (τα οποία χρησιμοποιούνται ήδη, για παράδειγμα, από έξυπνα τηλέφωνα για την οπτική αναγνώριση αντικειμένων, προσώπων και εικόνων). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Τέτοιου είδους εξελίξεις μετασχηματίζουν τον παραδοσιακό τρόπο μάθησης που χρησιμοποιούσαν μέχρι σήμερα οι μηχανές τεχνητής νοημοσύνης, καθότι δεν περιορίζονται πλέον στη μάθηση με την εξαγωγή κανόνων από τα δεδομένα, αλλά αναπτύσσουν επίσης μια ευέλικτη και προσαρμοστική ικανότητα εκμάθησης. Η διαδικασία αυτή θα αυξήσει την ικανότητα της τεχνητής νοημοσύνης να μαθαίνει και να ενεργεί στον πραγματικό κόσμο. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ενόψει της εξαιρετικά ταχείας τεχνολογικής αλλαγής που βρίσκεται σε εξέλιξη, είναι πλέον ζωτικής σημασίας η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να εργαστούν από κοινού για τη διεξαγωγή εμπεριστατωμένης εξέτασης των αναδυόμενων ζητημάτων που ανακύπτουν λόγω της ταχείας ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης και να μεριμνήσουν για τη συμμετοχή όλων των σχετικών δημόσιων και ιδιωτικών ενδιαφερόμενων φορέων στη διαδικασία χωρίς να υπονομεύονται οι ευκαιρίες για πρόοδο και τεχνολογική ανάπτυξη. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η ανακοίνωση COM(2018) 237 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποσκοπεί στην ενίσχυση της βιομηχανικής και τεχνολογικής ικανότητας της ΕΕ και στην ενθάρρυνση της εξάπλωσης της τεχνητής νοημοσύνης σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή οικονομία, τόσο στον ιδιωτικό τομέα όσο και στη δημόσια διοίκηση. Όπως έχει ήδη αναφερθεί σε προηγούμενη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας (2), η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία ενσωματώνει ουσιαστικά στην ανακοίνωσή της πολλές από τις προηγούμενες συστάσεις της ΕΟΚΕ, προτρέπει, ωστόσο, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενεργήσει έγκαιρα και αποφασιστικά. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η υιοθέτηση μιας αποτελεσματικής ευρωπαϊκής προσέγγισης για την τεχνητή νοημοσύνη περιλαμβάνει την ενθάρρυνση σημαντικών επενδύσεων στην έρευνα και την καινοτομία, συμπεριλαμβανομένων των ψηφιακών υποδομών, οι οποίες είναι απαραίτητες για την προετοιμασία για τις μείζονες κοινωνικοοικονομικές προκλήσεις που θα δημιουργήσει η πρόοδος των νέων τεχνολογιών για την ευρωπαϊκή κοινωνία και τις αγορές τα επόμενα χρόνια. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει να συνεργαστούν για τη διαμόρφωση ορισμένων κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τη δεοντολογία της τεχνητής νοημοσύνης και θα πρέπει να μεριμνήσουν για τη συμμετοχή όλων των δημόσιων και ιδιωτικών συναρμοδίων στην εν λόγω διαδικασία. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Ταυτόχρονα, πρέπει να εγκριθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο ένα εναρμονισμένο νομικό πλαίσιο σύμφωνα με τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και με βάση τις αρχές που κατοχυρώνονται στις Συνθήκες της ΕΕ. Το νέο κανονιστικό πλαίσιο θα πρέπει να περιέχει σαφείς κανόνες για την αντιμετώπιση των κινδύνων που συνεπάγεται η εκμάθηση των μηχανών, όπως, για παράδειγμα η έλλειψη διαφάνειας στην αγορά, η έλλειψη ανταγωνισμού, οι διακρίσεις, οι αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, οι απειλές για την κυβερνοασφάλεια και την ασφάλεια των προϊόντων.
  Συγκεκριμένα, οι ρυθμιστικές εγγυήσεις θα πρέπει να είναι αυστηρές στις περιπτώσεις κατά τις οποίες τα δεδομένα που καθοδηγούν τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης ανακτώνται αυτόματα κατά τη χρήση των ηλεκτρονικών συσκευών και των ηλεκτρονικών υπολογιστών. |
| --- | --- |

2.7.

Συγκεκριμένα, οι ρυθμιστικές εγγυήσεις θα πρέπει να είναι αυστηρές στις περιπτώσεις κατά τις οποίες τα δεδομένα που καθοδηγούν τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης ανακτώνται αυτόματα κατά τη χρήση των ηλεκτρονικών συσκευών και των ηλεκτρονικών υπολογιστών.

| 2.8. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής SWD (2018) 137 final, που επισυνάπτεται στην ανακοίνωση της τελευταίας, αναλύεται δεόντως η επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης στη νομοθεσία της ΕΕ και χαρτογραφούνται τα ζητήματα ευθύνης που ανακύπτουν λόγω των αναδυόμενων ψηφιακών τεχνολογιών. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Επιπλέον, θα απαιτηθούν ολοκληρωμένα σχέδια δράσης με σκοπό α) την υποστήριξη του εκσυγχρονισμού των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης με την ανάδειξη των νέων δεξιοτήτων που απαιτούνται από την αγορά εργασίας του μέλλοντος και β) τη διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας των πολιτών και των εργαζομένων ενόψει των αναμενόμενων προκλήσεων (3). |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προβεί γρήγορα σε περαιτέρω ενέργειες τόσο όσον αφορά τη ρύθμιση όσο και την ενθάρρυνση των επενδύσεων: ο σημερινός ταχύς ρυθμός αλλαγών απαιτεί γρήγορους ρυθμούς προσαρμογής. |
| --- | --- |

2.10.

3.   Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: ευρωπαϊκή στήριξη και επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη

| 3.1. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δηλώνει στην ανακοίνωσή της ότι θα υποστηρίξει τη διάδοση της τεχνητής νοημοσύνης τόσο σε ό,τι αφορά τις βασικές ερευνητικές εφαρμογές όσο και τις βιομηχανικές εφαρμογές. Από την άποψη αυτή, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της συμμετοχής όλων των κατηγοριών παραγόντων σε μια τέτοια διαδικασία, συμπεριλαμβανομένων των ΜΜΕ, των παρόχων υπηρεσιών, των κοινωνικών επιχειρήσεων, των γεωργών, των συνεταιρισμών, των ενώσεων καταναλωτών και των ενώσεων που εκπροσωπούν τους ηλικιωμένους. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Σε ό,τι αφορά τον στόχο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «να καταστεί η τεχνητή νοημοσύνη προσιτή σε όλους τους δυνητικούς χρήστες, με έμφαση στις μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις», η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η αντιμετώπιση της πρόκλησης της παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας προϋποθέτει όσο το δυνατόν περισσότερες οντότητες να έχουν πρόσβαση στα της τεχνητής νοημοσύνης. Εκτός από τα όσα έχει ήδη προγραμματίσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την ανάπτυξη «πλατφόρμας τεχνητής νοημοσύνης κατά παραγγελία», είναι επίσης σημαντικό να δημιουργηθούν οι κατάλληλες μορφές συμμετοχής και διαβούλευσης με τους διάφορους συναρμοδίους, συμπεριλαμβανομένων των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, των δικτύων κοινωνικής οικονομίας και των οργανώσεων της κοινωνίας πολιτών (με τις τελευταίες να διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην ενθάρρυνση της συμμετοχής των Ευρωπαίων πολιτών κατά τρόπο ενημερωμένο και ενεργό). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ότι θα υποστηρίξει την καινοτομία που βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη μέσω πιλοτικού σχεδίου που έχει καταρτιστεί από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας, το οποίο διαθέτει προϋπολογισμό ύψους 2,7 δισεκατ. ευρώ για την περίοδο 2018-2020. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η πρωτοβουλία αυτή μπορεί να είναι χρήσιμη για την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, τονίζει όμως συγχρόνως, ότι η χρηματοδότηση της έρευνας πρέπει να μεταβαίνει γρήγορα από τη φάση του πειραματισμού στο διαρθρωτικό στάδιο. Είναι επίσης σημαντικό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενθαρρύνει τα διάφορα ερευνητικά κέντρα τα οποία εδρεύουν επί του παρόντος σε όλα τα κράτη μέλη προκειμένου να αναπτυχθεί ένα δίκτυο συνεργασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο που θα είναι αφιερωμένο στην τεχνητή νοημοσύνη. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίθεται να αυξήσει τις επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζοντας 2020» σε περίπου 1,5 δισεκατ. ευρώ έως τα τέλη του 2020. Εάν εγκριθεί γρήγορα στο πλαίσιο των τρεχουσών συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, η προσέγγιση αυτή θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω επενδύσεις ύψους 2,5 δισεκατ. ευρώ εντός δύο ετών. Η ίδια προσέγγιση πρέπει να υιοθετηθεί και στο μελλοντικό πρόγραμμα-πλαίσιο «Ορίζοντας Ευρώπη». |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Από μια διαφορετική οπτική γωνία, είναι καλό σημάδι το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων, που πρέπει να διαδραματίζουν κεντρικό καθοδηγητικό ρόλο στην υποστήριξη της ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης στην ΕΕ, έχουν δρομολογήσει το πρόγραμμα VentureEU, ένα πρόγραμμα εταιρειών επιχειρηματικού κεφαλαίου ύψους 2,1 δισεκατ. ευρώ για την τόνωση των επενδύσεων σε καινοτόμες επιχειρήσεις σε όλη την Ευρώπη. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Ωστόσο, η προσπάθεια που απαιτείται για να συμβαδίσουμε με άλλους παγκόσμιους παράγοντες είναι τόσο μεγάλη ώστε απαιτείται σε πολύ μεγάλο βαθμό συντονισμός και συνέργεια μεταξύ όλων των μέσων και της χρηματοδότησης που διατίθενται σε ευρωπαϊκό και σε εθνικό επίπεδο. Είναι σαφές ότι ο ανταγωνισμός με την Κίνα και τις ΗΠΑ στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης απαιτεί τη συγκέντρωση των δυνάμεων όλων των δημόσιων και ιδιωτικών φορέων που δραστηριοποιούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε να διασφαλιστεί ότι η ΕΕ διαδραματίζει ηγετικό ρόλο σε παγκόσμια κλίμακα. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Για να επιδιώξουμε αποδοτικά έναν ανταγωνιστικό ρόλο για την ΕΕ σε σχέση με την τεχνητή νοημοσύνη, θα είναι επίσης σημαντικό να πραγματοποιηθούν επαρκείς επενδύσεις σε κατάλληλο λογισμικό και υλισμικό πληροφορικής, καθώς και σε ψηφιακές υποδομές, ικανές να εγγυηθούν έναν αξιόπιστο ρόλο για την ΕΕ από την άποψη αυτή. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Στις επενδύσεις στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης θα πρέπει να συνεκτιμάται το γεγονός ότι οι ευρωπαϊκές εταιρείες κατέχουν ιδιαίτερα ισχυρή θέση στους τομείς της αυτοματοποίησης και της ρομποτικής. Ως εκ τούτου, αυτοί οι τομείς, οι οποίοι αποτελούν τμήμα της τεχνητής νοημοσύνης κατά μια ευρύτερη έννοια, θα μπορούσαν να αποδειχθούν καθοριστικής σημασίας για την εξασφάλιση σημαντικού παγκόσμιου ρόλου για την ΕΕ αναφορικά με την εν εξελίξει τεχνολογική ανάπτυξη και, επομένως, χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής. |
| --- | --- |

3.9.

4.   Η τεχνητή νοημοσύνη και ο αντίκτυπός της στους πολίτες και στους εργαζομένους

| 4.1. | Είναι αναμφισβήτητο ότι η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης εξελίσσεται με πολύ ταχύ ρυθμό. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, όταν αξιολογούν τον αντίκτυπο κάθε ρυθμιστικού μέτρου σχετικού με την τεχνητή νοημοσύνη, θα πρέπει να ακολουθούν μια πολύπλευρη προσέγγιση με γνώμονα όχι μόνο τις διοικητικές, νομικές και οικονομικές πτυχές, αλλά και τους ανθρωπολογικούς, ψυχολογικούς, κοινωνιολογικούς και τεχνολογικούς προβληματισμούς. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Για να υποστηρίξουμε αυτές τις καινοτομίες, αλλά πρωτίστως για να τις στρέψουμε προς μια κατεύθυνση στο επίκεντρο της οποίας θα παραμένουν οι άνθρωποι, είναι σημαντικό η Ευρωπαϊκή Ένωση να ενεργήσει ώστε να επιτύχει υψηλό βαθμό τεχνολογικής ανταγωνιστικότητας χωρίς να παραβλέπονται ουσιαστικές ηθικές, κοινωνικές και ανθρώπινες παράμετροι. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας: α) η ιδιωτική ζωή και η υπεύθυνη επεξεργασία των δεδομένων των προσώπων να διέπονται από την κατάλληλη νομοθεσία, όπως με την ουσιαστική έναρξη ισχύος του νέου ΓΚΠΔ, ο οποίος, εάν κριθεί αναγκαίο, θα πρέπει να επικαιροποιείται διαρκώς προκειμένου να συμβαδίζει με την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, β) να αξιολογούνται τα σημαντικά στοιχεία της ισχύουσας νομοθεσίας της ΕΕ και, εάν χρειάζεται, να προσαρμόζονται στα νέα σενάρια που δημιουργεί η τεχνητή νοημοσύνη και γ) να οικοδομηθούν οι ικανότητες και οι δεξιότητες που χρειάζονται οι άνθρωποι, οι διοικήσεις και οι επιχειρήσεις της Ευρώπης ώστε να επωφελούνται αποτελεσματικά από τα πλεονεκτήματα που προσφέρει η τεχνητή νοημοσύνη. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Ως αφετηρία για την ανάλυση που πρόκειται να πραγματοποιηθεί, κρίνεται σκόπιμο να σημειωθεί ότι η τεχνητή νοημοσύνη βασίζεται στη χρήση και την επεξεργασία μεγάλων ποσοτήτων δεδομένων, τα οποία αποτελούν τη βάση κάθε εφαρμογής που στηρίζεται στις νέες τεχνολογίες. Λαμβανομένης υπόψη αυτής της παραμέτρου, η κύρια πρόκληση για την ευρωπαϊκή ρυθμιστική αρχή είναι η θέσπιση διαφανούς και ρυθμιζόμενης πρόσβασης στα δεδομένα των τελικών χρηστών. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Όσο καλύτερη είναι η ποιότητα των υπό επεξεργασία δεδομένων, τόσο καλύτερη είναι η ακρίβεια και η απόδοση των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, δεν πρέπει να λησμονείται το γεγονός ότι τα δεδομένα που αφορούν ιδιώτες πρέπει να αποκτώνται νόμιμα και να χρησιμοποιούνται με τρόπους που είναι γνωστοί στους άμεσα ενδιαφερόμενους, προκειμένου να διασφαλίζεται η χρήση των προσωπικών δεδομένων για προκαθορισμένους και σαφείς σκοπούς για τους οποίους ο χρήστης έχει προηγουμένως δώσει δεόντως και εν πλήρει επιγνώσει τη συγκατάθεσή του. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Αξίζει να σημειωθεί ότι, για την προστασία των τελικών καταναλωτών, ενδέχεται να χρειαστεί να αλλάξουν και να προσαρμοστούν καταλλήλως στα νέα ενδεχόμενα που προκύπτουν από την πιο εκτεταμένη και αναλυτική χρήση της τεχνητής νοημοσύνης διάφορα σημαντικά τμήματα της ευρωπαϊκής νομοθεσίας —παραδείγματος χάρη, όσα αφορούν τη διαδικτυακή διαφήμιση, τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, την ασφάλεια και την ευθύνη των προϊόντων, τα δικαιώματα των καταναλωτών, τις καταχρηστικές συμβατικές ρήτρες, τις πωλήσεις και τις εγγυήσεις, τις ασφάλειες και την αναγραφή των τιμών. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Το καθοριστικό ζήτημα της ασφάλειας των προϊόντων και της ευθύνης γι’ αυτά έχει ληφθεί δεόντως υπόψη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο έγγραφο εργασίας της SWD (2018) 137 final, στο οποίο αναλύονται περιπτωσιολογικές μελέτες και παρουσιάζεται ένας κατάλογος με νομοθετικές πράξεις της ΕΕ που χρήζουν περαιτέρω ανάλυσης και αξιολόγησης. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει πλήρως την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συνεχίσει αυτό το έργο και είναι πρόθυμη να προσφέρει τη συμβολή της στην προσπάθεια αυτή. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Είναι σημαντικό να υπογραμμιστεί ο ρόλος της πολιτισμικής, εκπαιδευτικής και πανεπιστημιακής κατάρτισης, αφενός, και της επαρκούς πληροφόρησης του ευρύτερου κοινού, αφετέρου, για την κατοχύρωση των δικαιωμάτων των πολιτών της Ευρώπης ενόψει της προόδου της τεχνητής νοημοσύνης. Ειδικότερα, είναι σημαντικό να διασφαλιστεί η διαφάνεια και η ορθότητα της διαχείρισης των αλγορίθμων της τεχνητής νοημοσύνης και των βάσεων δεδομένων που χρησιμοποιούν για τη λειτουργία τους. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Ως εκ τούτου, ένα ζητούμενο ζωτικής σημασίας είναι οι πολίτες της Ευρώπης να λαμβάνουν επαρκή κατάρτιση, καθώς και απλές και κατανοητές πληροφορίες, οι οποίες θα τους επιτρέπουν να είναι υπεύθυνοι και ενημερωμένοι χρήστες των συσκευών και των εφαρμογών που διατίθενται χάρη στην ταχεία τεχνολογική εξέλιξη, η οποία συντελείται αυτή τη στιγμή και καθίσταται ολοένα και περισσότερο διαδεδομένη. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Υπό το πρίσμα όλων αυτών των αιτημάτων, η ΕΕ και τα κράτη μέλη πρέπει να προσφέρουν σαφείς και αποτελεσματικές λύσεις, προωθώντας, συγκεκριμένα, ένα σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα και διευρύνοντας συνεχώς τη διά βίου κατάρτιση στην αγορά εργασίας και στην κοινωνία πολιτών. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να προβεί σε προσεκτική αξιολόγηση των επιπτώσεων της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας. Πρόκειται για μια σημαντική ανησυχία πολλών Ευρωπαίων εργαζομένων που έχουν μεν προχωρήσει στη σταδιοδρομία τους, απέχουν, όμως, πολύ ακόμη από την ηλικία συνταξιοδότησης και παρατηρούν τις αλλαγές που λαμβάνουν χώρα με δυσπιστία και φόβο. Η εξέταση θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τόσο την πιθανή αντικατάσταση ορισμένων εργαζομένων με ηλεκτρονικές συσκευές ή ρομπότ όσο και το γεγονός ότι ορισμένες λειτουργίες, ενώ δεν είναι πλήρως αυτοματοποιημένες, θα αλλάξουν εκ βάθρων χάρη στις νέες τεχνολογίες. Ως εκ τούτου, αυτή η εξέταση και αξιολόγηση θα πρέπει να εστιάζονται όχι μόνο στις αναπόφευκτες και αναμενόμενες αλλαγές στις γραμμές παραγωγής, αλλά και στην επανεξέταση των οργανωτικών διαδικασιών και των επιχειρηματικών στόχων, κατόπιν εμπεριστατωμένου κοινωνικού διαλόγου με τους εργαζομένους. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως συμβαίνει και έχει συμβεί με πολλές άλλες τεχνολογίες, θα ήταν σκόπιμο η τεχνητή νοημοσύνη να δοκιμαστεί σταδιακά και σε διαδοχικούς βαθμούς προσαρμογής πριν από την πλήρη χρήση της, ώστε οι συμμετέχοντες να μπορούν να αισθάνονται ασφαλείς με τις νέες τεχνολογίες —μεταξύ άλλων μέσω κατάλληλων επιμορφωτικών κύκλων— και να διορθωθούν τυχόν σφάλματα προσαρμογής κατά τη διάρκεια της διαδικασίας (4). |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Η εισαγωγή νέων τεχνολογιών στις επιχειρήσεις προϋποθέτει την ανάπτυξη κοινωνικού διαλόγου μεταξύ των διαφόρων συμμετεχόντων εταίρων. Στο πλαίσιο αυτό, κρίνονται σκόπιμες η διαρκής ενημέρωση και η συμμετοχή των οργανώσεων εργαζομένων και των συνδικαλιστικών οργανώσεων στις διαβουλεύσεις. |
| --- | --- |

4.13.

5.   Τεχνητή νοημοσύνη, δημόσια διοίκηση και κοινωνία πολιτών

| 5.1. | Η τεχνητή νοημοσύνη είναι μια τεχνολογική και κοινωνική καινοτομία ικανή να μετασχηματίσει ριζικά ολόκληρη την κοινωνία και να μεταβάλει προς το καλύτερο τον δημόσιο τομέα και τη σχέση μεταξύ των πολιτών και της δημόσιας διοίκησης. Οι ευκαιρίες που προσφέρει η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσαν να αυξήσουν τόσο την αποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης καθώς και την ικανοποίηση των πολιτών από τις υπηρεσίες και την αποτελεσματική λειτουργία της. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Για να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι, είναι σημαντικό οι δημόσιοι υπάλληλοι να είναι επίσης προετοιμασμένοι να αντιμετωπίσουν τις αλλαγές και τις προσκλήσεις που θα επιφέρει η τεχνητή νοημοσύνη στην ευρωπαϊκή κοινωνία. Οι δημόσιοι εργοδότες και διευθυντικά στελέχη —όπως και οι εκπαιδευτικοί, οι εκπαιδευτές και το πανεπιστημιακό προσωπικό που αναφέρθηκε παραπάνω— πρέπει να είναι σε θέση να κατανοούν πλήρως το φαινόμενο της τεχνητής νοημοσύνης και να αποφασίζουν ποια νέα μέσα θα χρησιμοποιούν στις διοικητικές διαδικασίες. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Η εισαγωγή της τεχνητής νοημοσύνης στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα απαιτεί τον σχεδιασμό διαδικασιών που προωθούν την κατανόηση και την αποδοχή των τεχνολογιών από τους χρήστες μέσω μηχανισμών συνεργασίας που επιτρέπουν στους πολίτες να συμβάλλουν, ει δυνατόν μέσω συμμετοχικών συστημάτων διοίκησης, στην ανάπτυξη τεχνολογιών που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Για να επιτευχθούν σημαντικά αποτελέσματα σε αυτό το μέτωπο, μπορεί να είναι χρήσιμο να αναπτυχθούν όλο και πιο αξιόπιστοι τρόποι συνεργασίας και εταιρικής σχέσης μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, που αποσκοπούν στην αξιοποίηση των ευκαιριών, οι οποίες προκύπτουν από τις τεχνολογικές εφαρμογές, την τεχνητή νοημοσύνη και τη ρομποτική. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Η πρόκληση για τις δημόσιες διοικήσεις παρουσιάζει ιδιαίτερες δυσκολίες όσον αφορά τη νομική πτυχή και τη νομιμότητα, καθώς πρέπει να επιτευχθεί η σωστή ισορροπία μεταξύ των δημοσίων συμφερόντων (μεταξύ άλλων της άσκησης δημόσιας εξουσίας) και των επιμέρους συμφερόντων (συγκεκριμένη έκφραση της ελευθερίας του ατόμου). Στο σημείο αυτό, για παράδειγμα, η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης από τις δημόσιες διοικήσεις θα απαιτήσει την εναρμόνιση της αρχής της διαφάνειας και της δημοσίευσης των διοικητικών εγγράφων με την προστασία των προσωπικών δεδομένων και το δικαίωμα του ατόμου στην ιδιωτική ζωή, μέσα σε ένα σαφές και ρητό κανονιστικό πλαίσιο. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Στις περιπτώσεις που τα νέα μέτρα επιτρέπουν στις δημόσιες διοικήσεις να χρησιμοποιούν την τεχνολογία για να λαμβάνουν οργανωτικές αποφάσεις και να πραγματοποιούν ταχύτερες επιλογές, όπως κατά την επιλογή αναδόχου σε μια πρόσκληση υποβολής προσφορών, τη διαχείριση ενός καταλόγου αναμονής για συγκεκριμένες υπηρεσίες ή για την πρόσληψη νέων υπαλλήλων σε μια δημόσια διοίκηση, θα είναι απαραίτητο να αντιμετωπιστεί το ζήτημα της αποτελεσματικής νομικής ευθύνης για τέτοιου είδους αποφάσεις μέσα σε ένα σαφές νομικό πλαίσιο που εγγυάται την πλήρη λογοδοσία της διοίκησης έναντι των πολιτών. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Οι οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών και οι κοινωνικές επιχειρήσεις καλούνται να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην προώθηση της κατανόησης και της αποδοχής των τεχνολογιών από τους ιδιώτες, ιδίως μέσω συνεργατικών μηχανισμών που επιτρέπουν τη συμμετοχή στις διαδικασίες ψηφιακού μετασχηματισμού. Σημαντική στο σημείο αυτό είναι η δυνατότητα δημιουργίας συμμετοχικών συστημάτων διοίκησης για τα μέσα αυτά, για παράδειγμα, με συνεταιριστική μορφή, ξεκινώντας από τις ψηφιακές πλατφόρμες οι οποίες χρησιμοποιούνται ήδη για τη διάρθρωση νέων μορφών οικονομικής σχέσης στη διαχείριση της εργασίας. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Οι διοικητικές αρχές που είναι αρμόδιες για τους μηχανισμούς εποπτείας της αγοράς θα πρέπει να διαθέτουν την ειδημοσύνη και τις εξουσίες να προστατεύουν τον θεμιτό ανταγωνισμό, τα δικαιώματα των καταναλωτών, καθώς και την ασφάλεια και τα δικαιώματα των εργαζομένων. Δημόσια ή ανεξάρτητα όργανα θα πρέπει να ορίζονται υπεύθυνα για τους ελέγχους των αλγορίθμων. Ταυτόχρονα, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να θεσπίσουν αποτελεσματικούς μηχανισμούς για τον έλεγχο της χρήσης των δεδομένων από την τεχνητή νοημοσύνη. |
| --- | --- |

5.8.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Βλ. την εγκριθείσα γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ INT/845 με θέμα «Τεχνητή νοημοσύνη: πρόβλεψη του αντικτύπου της στην εργασία για τη διασφάλιση δίκαιης μετάβασης» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας), εισηγήτρια: Salis-Madinier (βλ. σελ. 1 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας).

1

(2)  INT/806 της 31ης Μαΐου 2017, «Η τεχνητή νοημοσύνη — Οι επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης στην (ψηφιακή) ενιαία αγορά, στην παραγωγή, στην κατανάλωση, στην απασχόληση και στην κοινωνία» (ΕΕ C 288 της 31.8.2017, σ. 1).

2

(3)  Η ΕΟΚΕ υιοθέτησε τη γνωμοδότηση SOC/578 — «Διαχείριση της μετάβασης σε έναν ψηφιοποιημένο κόσμο της εργασίας» (ΕΕ C 367 της 10.10.2018, σ. 15).

3

(4)  Βλ. την εγκριθείσα γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ INT/845 με θέμα «Τεχνητή νοημοσύνη: πρόβλεψη του αντικτύπου της στην εργασία για τη διασφάλιση δίκαιης μετάβασης» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας), εισηγήτρια: Salis-Madinier (βλ. σελ. 1 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας).

4

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/57 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/57

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με τη διευκόλυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού του τομέα της υγείας και της περίθαλψης στην ψηφιακή ενιαία αγορά, την ισχυροποίηση των πολιτών και την ανάπτυξη μιας υγιέστερης κοινωνίας»

[COM(2018) 233 final]

(2018/C 440/09)

| Εισηγητής: | ο κ. Diego DUTTO |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Thomas KATTNIG |

Εισηγητής:

ο κ. Diego DUTTO

Συνεισηγητής:

ο κ. Thomas KATTNIG

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 18.6.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 4.9.2018 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 193/0/3 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 18.6.2018

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

4.9.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

193/0/3

1.   Συμπεράσματα

| 1.1. | Κατά τη διάρκεια των αλλαγών που προκαλεί ο ψηφιακός μετασχηματισμός, οι πολίτες πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο της περίθαλψης. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Οι διαδικασίες ψηφιοποίησης πρέπει να βοηθούν τους επαγγελματίες του τομέα της υγείας να περνούν περισσότερο χρόνο με τους ασθενείς. Πρέπει να διασφαλίζεται ότι τα επαγγέλματα της υγειονομικής περίθαλψης είναι κατάλληλα στελεχωμένα με εξειδικευμένο προσωπικό που διαθέτει ικανές ψηφιακές δεξιότητες. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ψηφιακή μετάβαση μετασχηματίζει τη φύση της εργασίας στους τομείς της υγείας και της περίθαλψης. Όλοι οι σχετικοί παράγοντες πρέπει να προσεγγίσουν αυτό το μετασχηματισμό με επαγγελματισμό και ανοιχτό πνεύμα για να επιτευχθούν υψηλά ποιοτικά πρότυπα. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Πρέπει να ενισχυθεί ο κοινωνικός διάλογος σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσον αφορά τα νοσοκομεία και τις υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης και κοινωνικής πρόνοιας. Απαιτούνται κατάλληλα προγράμματα κατάρτισης και μετεκπαίδευσης, η βελτίωση των συνθηκών εργασίας και της ποιότητας των θέσεων εργασίας και η ενίσχυση της προστασίας των δεδομένων του προσωπικού. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ γνωρίζει ότι αρμόδια για την οργάνωση και την παροχή υγειονομικής και κοινωνικής μέριμνας είναι τα κράτη μέλη. Δυνάμει της οδηγίας για τα δικαιώματα των ασθενών στο πλαίσιο της διασυνοριακής υγειονομικής περίθαλψης (οδηγία 2011/24/ΕΕ), πρέπει να θεσπιστεί ηλεκτρονικό δίκτυο υγειονομικής περίθαλψης (το δίκτυο ηλ-υγείας) για την προώθηση της διαλειτουργικότητας των λύσεων ηλ-υγείας. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Τα ψηφιακά μέσα πρέπει να αποτελέσουν μοχλό για την ανάπτυξη νέων μορφών οργάνωσης στα συστήματα υγείας και περίθαλψης. Υποστηρίζουν το δυναμικό των ατόμων, των τοπικών κοινοτήτων και των κοινωνικών οικονομιών. Οι αξίες της αλληλεγγύης και της καθολικότητας πρέπει να επιβεβαιωθούν ως βάση αυτών των συστημάτων μέσω κατάλληλων δημοσίων επενδύσεων. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Οι διαδικασίες ψηφιοποίησης δεν πρέπει να παρερμηνεύονται ως μέτρα εξοικονόμησης για τους προϋπολογισμούς υγειονομικής περίθαλψης. Δεν πρέπει να οδηγούν σε περικοπές προσωπικού ή υπηρεσιών. Η περίθαλψη πρέπει να θεωρείται προσωπική υπηρεσία και, ιδίως δεδομένης της γήρανσης του πληθυσμού, πρέπει να αναπτυχθούν νέες έννοιες μακροχρόνιας φροντίδας. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με το όραμα που σκιαγραφείται στην ανακοίνωση, δηλαδή την προώθηση της υγείας, την πρόληψη και την καταπολέμηση των ασθενειών, την αντιμετώπιση των ανεκπλήρωτων αναγκών των ασθενών και τη διευκόλυνση ισότιμης πρόσβασης των πολιτών στην παροχή υψηλής ποιότητας φροντίδας μέσω της κατάλληλης χρήσης ψηφιακών καινοτομιών και της κοινωνικής οικονομίας. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Ο γραμματισμός υγείας στο κοινωνικό και ψηφιακό πλαίσιο αφορά την ικανότητα ενός ατόμου να αποκτά, να κατανοεί και να χρησιμοποιεί υπεύθυνα πληροφορίες για να προάγει την ευημερία του και να παραμένει υγιής. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Οι πολίτες πρέπει να έχουν δικαίωμα πρόσβασης στα δεδομένα υγείας τους. Οι ίδιοι πρέπει να αποφασίζουν εάν και πότε επιθυμούν να μοιραστούν τα δεδομένα τους. Είναι σημαντικό να ληφθεί υπόψη ο γενικός κανονισμός για την προστασία δεδομένων, ο οποίος εγγυάται στους πολίτες τον έλεγχο της χρήσης των προσωπικών τους δεδομένων, ιδίως δε των δεδομένων για την υγεία. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ συνιστά τη θέσπιση ενεργού μορφής προστασίας μέσω του «δικαιώματος στη (δωρεάν) αντιγραφή». Αυτό αφορά όλα τα δεδομένα που παράγονται από τους χρήστες όταν αλληλεπιδρούν με ψηφιακές πλατφόρμες υγείας, και επιτρέπει στους πολίτες την επαναχρησιμοποίηση των δεδομένων τους. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Τα πρωτότυπα δεδομένα των χρηστών είναι χρήσιμα για αλγορίθμους και πλατφόρμες. Πρέπει να θεωρούνται πρωτότυπο προϊόν που παράγεται από τους χρήστες και να προστατεύονται σύμφωνα με τους κανόνες για την πνευματική ιδιοκτησία. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Το «δικαίωμα στη (δωρεάν) αντιγραφή» συμβάλλει επίσης στην προστασία και την προώθηση του ανταγωνισμού, ο οποίος δοκιμάζεται σήμερα έντονα από τα συστήματα που χρησιμοποιούν στις ημέρες μας οι ψηφιακές πλατφόρμες για την απαλλοτρίωση δεδομένων και του προσωπικού ιστορικού. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει (1) τη διαδικασία των τεσσάρων πυλώνων για το διασυνοριακό κοινό έργο όσον αφορά τον ψηφιακό μετασχηματισμό στον τομέα της υγείας και περίθαλψης, συμπεριλαμβανομένων των κοινών κλινικών αξιολογήσεων, των κοινών επιστημονικών διαβουλεύσεων, της αναγνώρισης των αναδυόμενων τεχνολογιών υγείας και της εθελοντικής συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Η ΕΟΚΕ συνιστά την ανάληψη ικανής δράσης για την εξερεύνηση νέων δεοντολογικών, νομικών και κοινωνικών πλαισίων που θα εξετάζουν τους κινδύνους που σχετίζονται με την εξόρυξη δεδομένων. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Η ΕΟΚΕ συνιστά την προώθηση της έρευνας και καινοτομίας όσον αφορά την ολοκλήρωση των ψηφιακών τεχνολογιών για την ανανέωση των διαδικασιών υγειονομικής περίθαλψης, π.χ. της ψηφιακής νοημοσύνης, του Διαδικτύου των Πραγμάτων και της διαλειτουργικότητας. Η ΕΟΚΕ παρέχει την πλήρη στήριξή της στο κοινό όσον αφορά την ασφαλή πρόσβαση σε αξιόπιστα δεδομένα υγείας πέρα από τα σύνορα για την πρόοδο της έρευνας και της πρόληψης των ασθενειών. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης την υποστήριξη της ΕΕ προς τις μικρομεσαίες και τις κοινωνικές επιχειρήσεις που αναπτύσσουν ψηφιακές λύσεις για την περίθαλψη με επίκεντρο τον άνθρωπο και την ανταπόκριση των ασθενών. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | Η ΕΟΚΕ συνιστά την επανεξισορρόπηση της κοινωνικοοικονομικής ασυμμετρίας σε οικονομίες που βασίζονται στα δεδομένα, μέσω της προώθησης ασφαλών πλατφορμών και της υποστήριξης μη κερδοσκοπικών συνεργατικών οργανώσεων για την αποθήκευση, τη διαχείριση και το διαμοιρασμό ψηφιακών αντιγράφων όλων των προσωπικών δεδομένων. |
| --- | --- |

1.18.

2.   Ιστορικό και γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Στις 25 Απριλίου 2018 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε την ανακοίνωσή της για τον ψηφιακό μετασχηματισμό του τομέα της υγείας και της περίθαλψης στην ψηφιακή ενιαία αγορά (2), η οποία αφορά τις μεταρρυθμίσεις και καινοτόμες λύσεις που απαιτούνται ώστε τα συστήματα υγείας και περίθαλψης να καταστούν περισσότερο ανθεκτικά, προσβάσιμα και αποτελεσματικά όσον αφορά την παροχή ποιοτικής περίθαλψης στους ευρωπαίους πολίτες και να αναπτυχθεί μια υγιέστερη κοινωνία. Όταν σχεδιάζονται σωστά και εφαρμόζονται αποδοτικά από οικονομικής άποψης, οι ψηφιακές λύσεις υγείας και περίθαλψης μπορούν να αυξήσουν την ευημερία εκατομμυρίων πολιτών και να βελτιώσουν ριζικά την αποτελεσματικότητα των υπηρεσιών υγείας και περίθαλψης που παρέχονται στους ασθενείς. Η ψηφιοποίηση μπορεί να στηρίξει τη συνέχεια της διασυνοριακής παροχής περίθαλψης (οδηγία 2011/24/ΕΕ), πτυχή που είναι σημαντική για όσους ταξιδεύουν στο εξωτερικό για επαγγελματικούς λόγους ή για αναψυχή. Η ψηφιοποίηση μπορεί επίσης να συμβάλει στην προαγωγή της υγείας και την πρόληψη ασθενειών, μεταξύ άλλων, στον χώρο εργασίας. Μπορεί να στηρίξει τη μεταρρύθμιση των συστημάτων υγείας και τη μετάβασή τους σε νέα μοντέλα περίθαλψης που θα έχουν ως βάση τις ανάγκες των ανθρώπων, καθώς και να διευκολύνει την αντικατάσταση των συστημάτων υγείας με επίκεντρο τα νοσοκομεία από ολοκληρωμένες εγκαταστάσεις πρόνοιας που βασίζονται περισσότερο στην κοινότητα. Κατά τη διάρκεια των αλλαγών, πρέπει να διασφαλίζεται ότι οι πολίτες βρίσκονται στο επίκεντρο της περίθαλψης. Οι διαδικασίες ψηφιοποίησης πρέπει να βοηθούν τους επαγγελματίες του τομέα της υγείας να περνούν περισσότερο χρόνο με τον ασθενή. Πρέπει επομένως να διασφαλίζεται ότι τα επαγγέλματα της υγειονομικής περίθαλψης είναι κατάλληλα στελεχωμένα με εξειδικευμένο προσωπικό που διαθέτει ικανές ψηφιακές δεξιότητες. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η μετάβαση στην ψηφιακή υγεία και περίθαλψη μετασχηματίζει τη φύση της εργασίας σε αυτούς τους τομείς. Κάτι τέτοιο μπορεί να επιτευχθεί μόνο με ένα πρότυπο υψηλής ποιότητας, εάν όλοι οι συμμετέχοντες προσεγγίζουν τον μετασχηματισμό επαγγελματικά και με ανοικτό πνεύμα. Συνεπώς, πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω ο κοινωνικός διάλογος σε ευρωπαϊκό επίπεδο στον τομέα της υγείας και των κοινωνικών υπηρεσιών, ώστε να αναπτυχθούν κατάλληλα προγράμματα κατάρτισης και μετεκπαίδευσης και να βελτιωθούν οι συνθήκες εργασίας, ιδίως δε η ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, η προστασία των δεδομένων των εργαζομένων και η ποιότητα των θέσεων εργασίας. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι τα ευρωπαϊκά συστήματα υγείας και πρόνοιας αντιμετωπίζουν μείζονες προκλήσεις, όπως η γήρανση, η πολυνοσηρότητα, ο εμβολιασμός, η έλλειψη επαγγελματιών στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης λόγω των δύσκολων συνθηκών εργασίας και το εντεινόμενο πρόβλημα λόγω αποτρέψιμων μη μεταδοτικών ασθενειών οι οποίες οφείλονται σε παράγοντες κινδύνου όπως το κάπνισμα, το αλκοόλ και η παχυσαρκία, καθώς και άλλες ασθένειες, συμπεριλαμβανομένων των νευροεκφυλιστικών ασθενειών και των σπάνιων νόσων. Πρόσθετη και αναδυόμενη απειλή αποτελούν οι λοιμώδεις νόσοι λόγω της αυξημένης αντοχής στα αντιβιοτικά και της παρουσίας νέων ή επανεμφανιζόμενων παθογόνων. Οι δημόσιες δαπάνες για την υγεία και τη μακροχρόνια περίθαλψη αυξάνονται στα κράτη μέλη της ΕΕ και η τάση αυτή αναμένεται να συνεχιστεί. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό οι σχετικές δαπάνες να χρησιμοποιούνται για τη βελτίωση της ποιότητας της εργασίας για τους επαγγελματίες υγείας και να αποφεύγεται η προώθηση χαμηλών αμοιβών και επαχθών συνθηκών εργασίας. Λόγω της γήρανσης του πληθυσμού, πρέπει να αναπτυχθούν νέες έννοιες μακροχρόνιας φροντίδας. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ακόμη και στις περιπτώσεις που διατίθενται, τα δεδομένα που αφορούν την υγεία συχνά εξαρτώνται από τεχνολογίες που δεν είναι διαλειτουργικές, με αποτέλεσμα να παρεμποδίζεται η ευρεία χρήση τους. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης δεν διαθέτουν βασικές πληροφορίες για να βελτιστοποιήσουν τις υπηρεσίες τους και οι πάροχοι υπηρεσιών αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην ανάπτυξη οικονομιών κλίμακας, ώστε να προσφέρουν αποδοτικές ψηφιακές λύσεις υγείας και περίθαλψης και να στηρίξουν τη διασυνοριακή χρήση των υπηρεσιών υγείας. Τα ποσοτικοποιημένα αποτελέσματα που βασίζονται σε δεδομένα για την υγεία πρέπει να παράγουν εξατομικευμένες πληροφορίες για την υγεία και να είναι προσιτά σε ιατρούς γενικής και ειδικής ιατρικής και επιστήμονες, ώστε αυτοί να μπορούν να ενεργούν σχετικά, να εκτελούν ομαδοποιήσεις και προγνωστική μοντελοποίηση και να αξιοποιούν τις βέλτιστες πρακτικές. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Όπως δείχνουν τα συμπεράσματα της έκθεσης σχετικά με την κατάσταση της υγείας στην ΕΕ, η χρήση δεδομένων υγείας με επίκεντρο τον ασθενή εξακολουθεί να μην έχει αναπτυχθεί επαρκώς στην ΕΕ. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Αρμόδια για την οργάνωση και την παροχή υγειονομικής και κοινωνικής μέριμνας είναι τα κράτη μέλη. Σε ορισμένα κράτη μέλη, ιδίως σε όσα διαθέτουν ομοσπονδιακά συστήματα, υπεύθυνες για τη χρηματοδότηση και την παροχή υγειονομικής περίθαλψης είναι οι περιφερειακές αρχές. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Δυνάμει της οδηγίας για τα δικαιώματα των ασθενών στο πλαίσιο της διασυνοριακής υγειονομικής περίθαλψης (οδηγία 2011/24/ΕΕ), ιδρύθηκε ένα ηλεκτρονικό δίκτυο υγειονομικής περίθαλψης (το δίκτυο ηλ-υγείας) για την προώθηση της διαλειτουργικότητας των λύσεων ηλ-υγείας. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Επίσης, έχουν αναπτυχθεί δομές συνεργασίας, όπως, για παράδειγμα, η ευρωπαϊκή σύμπραξη καινοτομίας με θέμα την ενεργό και υγιή γήρανση, το κοινό πρόγραμμα για τη στήριξη ενεργού και αυτόνομης ζωής (κοινό πρόγραμμα ενεργού και υποβοηθούμενης αυτόνομης διαβίωσης), καθώς και συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα, όπως η πρωτοβουλία για τα καινοτόμα φάρμακα και η πρωτοβουλία για τα ηλεκτρονικά συστατικά στοιχεία και συστήματα για την ευρωπαϊκή πρωτοπορία. Οι περιφερειακές και εθνικές στρατηγικές έξυπνης εξειδίκευσης διαδραματίζουν επίσης κεντρικό ρόλο στην ανάπτυξη ισχυρότερων περιφερειακών οικοσυστημάτων στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης. Από το 2004 δύο σχέδια δράσης για την ηλ-υγεία διαμόρφωσαν πλαίσιο για την ανάληψη δράσης σε επίπεδο πολιτικής από τα κράτη μέλη και την Επιτροπή, ενώ, παράλληλα, η ομάδα ενδιαφερόμενων φορέων της ηλ-υγείας διαδραματίζει σημαντικό ρόλο. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Με βάση και τις θέσεις της που διατυπώθηκαν σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις (3), η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η προτεινόμενη δράση της Επιτροπής στους τρεις τομείς πρέπει να υποστηριχθεί. Πρόκειται για την ασφαλή πρόσβαση του κοινού και τη διασυνοριακή ανταλλαγή αξιόπιστων δεδομένων που αφορούν την υγεία, τη βελτίωση των δεδομένων με στόχο την προώθηση της έρευνας, της πρόληψης ασθενειών και της εξατομικευμένης υγείας και περίθαλψης, καθώς και ψηφιακά εργαλεία για την ισχυροποίηση των πολιτών και την παροχή περίθαλψης με επίκεντρο τον ασθενή. Όπως προαναφέρθηκε, πρέπει να διασφαλιστεί ότι οι διαδικασίες ψηφιοποίησης δεν παρερμηνεύονται ως δέσμη μέτρων εξοικονόμησης για τους προϋπολογισμούς υγειονομικής περίθαλψης και δεν οδηγούν σε περικοπές προσωπικού ή υπηρεσιών. Οι ελλείψεις προσωπικού οδηγούν σε κακή περίθαλψη και αυξημένο κίνδυνο νοσηρότητας. Δεν θα πρέπει να λησμονείται ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός είναι ένα δισδιάστατο φαινόμενο που περιλαμβάνει την κατεύθυνση και τη διαδικασία. Όσον αφορά την κατεύθυνση, εστιάζουμε στους εξωτερικούς παράγοντες για τους οργανισμούς, εξετάζοντας συνεχώς «τι» αντιμετωπίζει ο ψηφιακός μετασχηματισμός. Όσον αφορά τη διαδικασία, επίκεντρο είναι το σκεπτικό μέσα στους οργανισμούς, με ιδιαίτερη έμφαση στο «πώς» πραγματοποιείται ο ψηφιακός μετασχηματισμός. Επομένως, η προσέγγιση αυτή πρέπει οπωσδήποτε να λαμβάνεται υπόψη κατά την εξέταση του θέματος της γνωμοδότησης προκειμένου να διασφαλιστεί προσέγγιση με επίκεντρο τον ασθενή. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Ακριβώς για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ επισημαίνει, όπως και στην προηγούμενη γνωμοδότησή της (4), ότι για να επωφεληθούν από τον ψηφιακό μετασχηματισμό, τα δίκτυα της ΕΕ και τα προγραμματισμένα μέτρα στήριξης θα πρέπει να χρησιμοποιούν τα ψηφιακά εργαλεία για την εφαρμογή και την ενίσχυση, και όχι την αποδυνάμωση, των θεμελιωδών μας δικαιωμάτων όσον αφορά την υγεία και την περίθαλψη. Τα ψηφιακά εργαλεία πρέπει να υποστηρίζουν την ανάπτυξη του ατομικού δυναμικού, των τοπικών κοινοτήτων και της κοινωνικής οικονομίας, να αποτελούν ισχυρό μοχλό για την προώθηση των δικαιωμάτων και την ανάπτυξη νέων μορφών οργάνωσης και διακυβέρνησης για την υγεία και την περίθαλψη και να συμβάλλουν στην επιβεβαίωση των αξιών της αλληλεγγύης και της καθολικότητας που αποτελούν τη βάση του συστήματος υγειονομικής περίθαλψής μας. Τούτο θα πρέπει να διασφαλιστεί μέσω των κατάλληλων δημόσιων επενδύσεων, όπως διατυπώνεται σε προηγούμενη γνωμοδότηση (5). |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Σύμφωνα με προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ισότιμη πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, η οποία αποτελεί βασικό στόχο της πολιτικής για την υγεία, μπορεί να ωφεληθεί από τη συνεισφορά της ψηφιακής επανάστασης, εφόσον πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις:






  — | ισότιμη γεωγραφική κάλυψη, λαμβανομένων υπόψη των περιοχών που δεν εξυπηρετούνται επαρκώς από τους φορείς παροχής ψηφιακών υπηρεσιών (πρόσβαση, ταχύτητα), |
| --- | --- | --- |

2.12.

—

ισότιμη γεωγραφική κάλυψη, λαμβανομένων υπόψη των περιοχών που δεν εξυπηρετούνται επαρκώς από τους φορείς παροχής ψηφιακών υπηρεσιών (πρόσβαση, ταχύτητα),

| — | μείωση του ψηφιακού χάσματος —από την άποψη της χρήσης— μεταξύ των πολιτών, των επαγγελματιών της υγείας και των φορέων των συστημάτων ασφάλισης υγείας, |
| --- | --- |

—

μείωση του ψηφιακού χάσματος —από την άποψη της χρήσης— μεταξύ των πολιτών, των επαγγελματιών της υγείας και των φορέων των συστημάτων ασφάλισης υγείας,

| — | διαλειτουργικότητα της αρχιτεκτονικής του συνόλου των ψηφιακών εφαρμογών (βάσεις δεδομένων, ιατρικές συσκευές), ώστε να διευκολύνεται η συνέχεια της περίθαλψης εντός της κάθε δομής και μεταξύ διαφορετικών δομών, |
| --- | --- |

—

διαλειτουργικότητα της αρχιτεκτονικής του συνόλου των ψηφιακών εφαρμογών (βάσεις δεδομένων, ιατρικές συσκευές), ώστε να διευκολύνεται η συνέχεια της περίθαλψης εντός της κάθε δομής και μεταξύ διαφορετικών δομών,

| — | προστασία των δεδομένων που αφορούν την υγεία, τα οποία με κανέναν τρόπο δεν μπορεί να χρησιμοποιούνται εις βάρος των ασθενών, |
| --- | --- |

—

προστασία των δεδομένων που αφορούν την υγεία, τα οποία με κανέναν τρόπο δεν μπορεί να χρησιμοποιούνται εις βάρος των ασθενών,

| — | ηλεκτρονική διάδοση πληροφοριών για προϊόντα τα οποία έχουν εγκριθεί από τις αρχές έγκρισης φαρμάκων προς βελτίωση της πρόσβασης (όπως αναφέρεται σε προηγούμενη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ (6)). |
| --- | --- |

—

ηλεκτρονική διάδοση πληροφοριών για προϊόντα τα οποία έχουν εγκριθεί από τις αρχές έγκρισης φαρμάκων προς βελτίωση της πρόσβασης (όπως αναφέρεται σε προηγούμενη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ (6)).

| 2.13. | Η ανάπτυξη της τηλεϊατρικής, των συνδεδεμένων συσκευών και των νανοτεχνολογιών, βιοτεχνολογιών, τεχνολογιών της πληροφορίας και γνωστικών επιστημών (NBIC) δεν θα πρέπει να οδηγήσει στο να θεωρούνται τα άτομα ως απλά συνδεδεμένα σώματα τα οποία θα μπορούν να αναλύονται, να ελέγχονται και να παρακολουθούνται από απόσταση, μέσω ενός παντοδύναμου προγράμματος πληροφορικής. Στην πραγματικότητα, η εξάπλωση της τεχνολογίας στην υγεία προτρέπει να κινηθούμε προς την αντίθετη κατεύθυνση, δηλαδή προς την εκ νέου επιβεβαίωση της σημασίας της διαπροσωπικής σχέσης και του κοινωνικού δεσμού ως θεμελίου της ιατρικής πρακτικής και περίθαλψης. |
| --- | --- |

2.13.

3.   Συνέπειες του ψηφιακού μετασχηματισμού

3.1.   Ο αντίκτυπος του ψηφιακού μετασχηματισμού στον τομέα της υγείας και της περίθαλψης

| 3.1.1. | Η ανακοίνωση της Επιτροπής παρουσιάζει τον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ μπορεί να συμβάλει στην επίτευξη των στόχων των συμπερασμάτων του Συμβουλίου, και συγκεκριμένα αναπτύσσοντας την αναγκαία συνεργασία και υποδομή στην ΕΕ, βοηθώντας με τον τρόπο αυτό τα κράτη μέλη να εκπληρώσουν την πολιτική τους δέσμευση σε αυτούς τους τομείς. Οι προτεινόμενες δράσεις υποστηρίζουν επίσης τη δέσμευση της Επιτροπής να επιτύχει τον στόχο βιώσιμης ανάπτυξης του ΟΗΕ «Εξασφάλιση υγιούς ζωής σε όλους και προώθησης της ευημερίας για όλους και σε όλες τις ηλικίες» και να εφαρμόσει τις αρχές του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με το όραμα που σκιαγραφείται στην ανακοίνωση, δηλαδή την προώθηση της υγείας, την πρόληψη και την καταπολέμηση των ασθενειών, την αντιμετώπιση των ανεκπλήρωτων αναγκών των ασθενών και τη διευκόλυνση ισότιμης πρόσβασης των πολιτών στην παροχή υψηλής ποιότητας φροντίδας μέσω της κατάλληλης χρήσης ψηφιακών καινοτομιών και κοινωνικών επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι απαραίτητο να αυξηθεί η βιωσιμότητα των ευρωπαϊκών συστημάτων υγείας και περίθαλψης, συμβάλλοντας στη μεγιστοποίηση του δυναμικού της ψηφιακής ενιαίας αγοράς μέσω της ενίσχυσης της χρήσης ψηφιακών προϊόντων και υπηρεσιών στους τομείς της υγείας και της περίθαλψης. Ένας περαιτέρω στόχος των προτεινόμενων δράσεων πρέπει να είναι η τόνωση της ανάπτυξης και η προώθηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας στον κλάδο, καθώς και των επιχειρήσεων, τόσο κερδοσκοπικών όσο και μη, που σχεδιάζουν και διαχειρίζονται υπηρεσίες υγείας και περίθαλψης. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Ο ψηφιακός μετασχηματισμός επιτρέπει ιδίως την πρόσβαση και την αξιοποίηση δεδομένων που μπορούν να επιτρέψουν μείωση του κόστους υγειονομικής περίθαλψης όσο ο πληθυσμός και το προσδόκιμο ζωής αυξάνονται, υποστηρίζοντας τη βελτιστοποίηση της κυβερνητικής δράσης σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Η ψηφιοποίηση της υγείας θα συμβάλει όχι μόνο στη μείωση του χρόνου που δαπανάται στο νοσοκομείο, με άμεσο θετικό αντίκτυπο στην υγειονομική περίθαλψη στα νοσοκομεία, αλλά και στην αποκατάσταση των ίδιων των ασθενών. Στο πλαίσιο της διεθνούς αναγνώρισης, η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, σε συνεργασία με τη Διεθνή Ένωση Τηλεπικοινωνιών (ITU), έχει προτείνει την Εργαλειοθήκη για Εθνικές Στρατηγικές Ηλ-Υγείας, που ουσιαστικά παρέχει τρόπο αναβάθμισης και ανάπτυξης εθνικών στρατηγικών, σχεδίων δράσης και πλαισίων παρακολούθησης για την ηλ-υγεία. |
| --- | --- |

3.1.5.

3.2.   Ο αντίκτυπος του ψηφιακού μετασχηματισμού στους πολίτες

| 3.2.1. | Ο ψηφιακός μετασχηματισμός δίνει στους πολίτες την ευκαιρία να έχουν ευρεία πρόσβαση σε καινοτόμες και πιο αποδοτικές γνώσεις, υποδομές και υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης, καθώς και να συνεισφέρουν — ως πάροχοι υπηρεσιών, πληροφοριών και δεδομένων — στη βελτίωση της υγείας των άλλων. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Μπορεί επίσης να θεωρηθεί ότι οι πολίτες έχουν το δικαίωμα πρόσβασης στα δεδομένα υγείας τους, αλλά και απόφασης ως προς το εάν και πότε θα μοιράζονται τα εν λόγω δεδομένα. Η ΕΟΚΕ πιστεύει επίσης ότι είναι σημαντικό να ληφθεί υπόψη ο γενικός κανονισμός για την προστασία δεδομένων, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ στις 25 Μαΐου 2018 και εγγυάται στους πολίτες τον έλεγχο της χρήσης των προσωπικών τους δεδομένων, συμπεριλαμβανομένων των δεδομένων για την υγεία. Επιπλέον, πρέπει να ληφθεί υπόψη η δήλωση του Παγκόσμιου Ιατρικού Συλλόγου (WMA) για τους δεοντολογικής φύσης προβληματισμούς σχετικά με τις βάσεις δεδομένων υγείας και τις βιοτράπεζες στη Διακήρυξη της Ταϊπέι, που υιοθετήθηκε από την 53η Γενική Συνέλευση του WMA στην Ταϊπέι της Ταϊβάν τον Οκτώβριο του 2016. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Από αυτήν την άποψη, είναι απαραίτητο να αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος διεύρυνσης του χάσματος στα επίπεδα ψηφιακού γραμματισμού των ανθρώπων. Ο γραμματισμός υγείας στο κοινωνικό και ψηφιακό πλαίσιο αφορά την ικανότητα ενός ατόμου να αποκτά, να κατανοεί και να χρησιμοποιεί υπεύθυνα πληροφορίες για να προάγει την ευημερία του και να παραμένει υγιής. Για τον σκοπό αυτό, είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί ένα επίπεδο δεξιοτήτων και εξοικείωσης με τα νέα εργαλεία που επιτρέπουν στους ανθρώπους να βελτιώσουν τη δική τους ευημερία και την ευημερία της κοινότητας μέσα από μέτρα για τη βελτίωση του τρόπου ζωής και των συνθηκών διαβίωσης. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Εφόσον οι χρήστες βρίσκονται στο επίκεντρο του σχεδιασμού και της εξυπηρέτησης, τα δεδομένα που παράγουν πρέπει επίσης να θεωρούνται κρίσιμης σημασίας, με τη θέσπιση κατάλληλων κανονισμών που αφορούν την ιδιοκτησία των δεδομένων και το δικαίωμα του ίδιου του χρήστη και άλλων μερών να τα χρησιμοποιούν. Τα ερωτήματα που πρέπει να τεθούν είναι «ποιος κατέχει τα δεδομένα;», «ποιος έχει το δικαίωμα να τα χρησιμοποιεί;», «υπό ποιους όρους μπορούν άλλα μέρη που παρέχουν υπηρεσίες να χρησιμοποιούν τα δεδομένα;», «μπορεί ο χρήστης να χρησιμοποιεί ελεύθερα τα δεδομένα;» κ.λπ. Από την άποψη αυτή, θα πρέπει να γίνει μια σημαντική διάκριση μεταξύ των τύπων δεδομένων: των ανεπεξέργαστων δεδομένων, αφενός, και των δεδομένων που παράγονται από αλγόριθμους και υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης, αφετέρου. Εάν κάποιο άλλο μέρος δημιουργήσει νέα συγκεντρωτικά δεδομένα χρησιμοποιώντας αλγορίθμους ιδιοκτησίας τρίτου, πώς θα πρέπει να γίνεται η διαχείριση της κυριότητας των πληροφοριών; Πώς είναι σχεδιασμένα τα επιχειρηματικά μοντέλα ώστε να διαχειρίζονται την παρουσία πολλών ενδιαφερόμενων φορέων, καθένας από τους οποίους παρέχει ένα θεμελιώδες τμήμα της υπηρεσίας; Θα πρέπει επίσης να γίνεται διάκριση μεταξύ των επιχειρηματικών μοντέλων που βασίζονται στις υπηρεσίες μόνο (πιο παραδοσιακά, π.χ. στήριξη με δραστηριότητες καθημερινής ζωής -ADL) και όσων στηρίζονται σε δεδομένα με επίκεντρο τον ασθενή, με τη δυνατότητα ανάπτυξης νέων υπηρεσιών όσον αφορά την τηλε-υγεία (π.χ. υπηρεσίες για την πρόληψη, την υποστήριξη στη θεραπεία και την προσαρμογή). |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | Τα αυθεντικά -δηλαδή τα πρωτότυπα- δεδομένα κάθε χρήστη είναι η μόνη χρήσιμη τιμή για τους αλγόριθμους, τις υπηρεσίες και τις πλατφόρμες, κάτι που σημαίνει ότι μπορεί/πρέπει να θεωρούνται πρωτότυπο προϊόν που παράγεται από τους χρήστες (και από αυτούς και από τα βιολογικά, γνωστικά, πολιτιστικά και συμπεριφορικά χαρακτηριστικά τους και μόνο) και, από την άποψη αυτή, αποτελούν «αρχική εισροή» που πρέπει να προστατεύεται σύμφωνα με ανάλογους κανόνες, αν και βασιζόμενους κατά περίπτωση στην πνευματική ιδιοκτησία. Μία πρόταση θα μπορούσε να αποτελεί η θέσπιση ενεργού μορφής προστασίας μέσω του «δικαιώματος στη (δωρεάν) αντιγραφή» όλων των δεδομένων που παράγονται από τους χρήστες όταν αλληλεπιδρούν με ψηφιακές πλατφόρμες υγείας, ώστε να τους επιτρέπεται η επαναχρησιμοποίησή τους -εάν κρίνεται σκόπιμο- μέσω εκ νέου συνυπολογισμού τους από άλλες υπηρεσίες/αλγορίθμους. Το «δικαίωμα στη (δωρεάν) αντιγραφή» συμβάλλει επίσης σε ένα άλλο πρόβλημα που αφορά την προστασία και την προώθηση του ανταγωνισμού, ο οποίος δοκιμάζεται σήμερα έντονα από τα συστήματα που χρησιμοποιούν στις ημέρες μας οι ψηφιακές πλατφόρμες -βάσει συμβάσεων ή με άλλον τρόπο- για την απαλλοτρίωση δεδομένων και του προσωπικού ιστορικού. |
| --- | --- |

3.2.5.

| 3.2.6. | Η ίδια η ΕΕ έχει ασχοληθεί επανειλημμένα με το θέμα που θίγεται στο σημείο 3.2.5 και σε ορισμένες περιπτώσεις έχει επιλέξει το δικαίωμα διάθεσης δεδομένων (αντιγραφής) (βλέπε άρθρο 9 της οδηγίας 2012/27/ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση: «εάν οι τελικοί καταναλωτές υποβάλλουν σχετικό αίτημα, τα δεδομένα μέτρησης της παραγωγής ή της κατανάλωσής τους ηλεκτρικής ενέργειας διατίθενται στους ίδιους ή σε τρίτους που ενεργούν για λογαριασμό του τελικού καταναλωτή, σε ευχερώς, κατανοητή μορφή που θα μπορούν να χρησιμοποιήσουν για να συγκρίνουν παρόμοιες προσφορές». |
| --- | --- |

3.2.6.

| 3.2.7. | Η ΕΟΚΕ συνιστά τη δημιουργία μιας συνδεδεμένης υποδομής πληροφορικής, έτσι ώστε να καθίσταται ευχερής η ταχεία επικοινωνία με ασθενείς με σπάνιες ασθένειες και η γνωστοποίηση των υγειονομικών και ιατρικών τους δεδομένων για την παγκόσμια μη κερδοσκοπική έρευνα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί τη δημιουργία συστήματος ηλεκτρονικών μητρώων υγείας με τη στήριξη της ανταλλαγής πληροφοριών και της τυποποίησης και την ανάπτυξη δικτύων για την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ παρόχων υγειονομικής περίθαλψης, ώστε να συντονίζονται οι δράσεις σε περίπτωση κινδύνου για τη δημόσια υγεία. |
| --- | --- |

3.2.7.

| 3.2.8. | Με τον τρόπο αυτό οι άνθρωποι/πολίτες/ασθενείς/χρήστες θα έχουν τη δυνατότητα να αναλάβουν τον πλήρη έλεγχο της ψηφιακής τους ταυτότητας. Θα τους επιτρέψει να συμμετέχουν στην απόκτηση γνώσεων που προκύπτουν από τα συγκεντρωτικά δεδομένα υγείας για την εξατομικευμένη ιατρική και πρόληψη, αλλά και να απολαμβάνουν τα σημαντικά οικονομικά οφέλη που προκύπτουν από τα συγκεντρωτικά αυτά στοιχεία. |
| --- | --- |

3.2.8.

3.3.   Ο αντίκτυπος του ψηφιακού μετασχηματισμού στα κοινωνικά συστήματα και τα συστήματα υγείας

| 3.3.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει (όπως αναφέρεται σε γνωμοδότησή της (7)) τη διαδικασία των τεσσάρων πυλώνων για το διασυνοριακό κοινό έργο όσον αφορά τον ψηφιακό μετασχηματισμό στον τομέα της υγείας και περίθαλψης. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.1.1. | Η πρόταση θεσπίζει ομάδα συντονισμού, η οποία αποτελείται από εκπροσώπους των φορέων αξιολόγησης των τεχνολογιών υγείας των κρατών μελών, και περιγράφει τους τέσσερις πυλώνες της μελλοντικής συνεργασίας. Το κοινό έργο θα καθοδηγείται από τα κράτη μέλη μέσω της ομάδας συντονισμού και θα περιλαμβάνει:






  — | κοινές κλινικές αξιολογήσεις, |
| --- | --- | --- |

3.3.1.1.

—

κοινές κλινικές αξιολογήσεις,

| — | κοινές επιστημονικές διαβουλεύσεις, |
| --- | --- |

—

κοινές επιστημονικές διαβουλεύσεις,

| — | αναγνώριση των αναδυόμενων τεχνολογιών υγείας, |
| --- | --- |

—

αναγνώριση των αναδυόμενων τεχνολογιών υγείας,

| — | εθελοντική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

—

εθελοντική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών.

| 3.3.1.1.1. | Οι κοινές κλινικές αξιολογήσεις αφορούν τις πιο καινοτόμες τεχνολογίες που περιλαμβάνουν: i) φάρμακα που υποβάλλονται στην κεντρική διαδικασία χορήγησης άδειας κυκλοφορίας και ii) ορισμένες κατηγορίες ιατροτεχνολογικών προϊόντων και διαγνωστικών ιατροτεχνολογικών προϊόντων in vitro, που καθιστούν δυνατή την αντιμετώπιση και διαχείριση ανεκπλήρωτων ιατρικών αναγκών, του δυνητικού αντικτύπου στους ασθενείς, των συστημάτων δημόσιας υγείας ή υγειονομικής περίθαλψης και της σημαντικής διασυνοριακής διάστασης. Αυτές οι αξιολογήσεις θα καταρτίζονται και θα καθορίζονται από τους οργανισμούς τεχνολογιών υγείας των κρατών μελών, τις φαρμακευτικές εταιρείες ή τους κατασκευαστές ιατρικών συσκευών, τους ασθενείς, κλινικούς εμπειρογνώμονες και λοιπούς ενδιαφερόμενους φορείς. Κατόπιν ελέγχου τους από την Επιτροπή, η έκθεση θα δημοσιεύεται και ακολούθως θα χρησιμοποιείται από τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.3.1.1.1.

| 3.3.1.1.2. | Οι κοινές επιστημονικές διαβουλεύσεις, οι οποίες αποκαλούνται επίσης «έγκαιροι διάλογοι», δίνουν τη δυνατότητα σε μια εταιρεία ανάπτυξης τεχνολογιών υγείας να ζητήσει τη συμβουλή των φορέων αξιολόγησης των τεχνολογιών υγείας σχετικά με τα δεδομένα και τα αποδεικτικά στοιχεία που ενδέχεται να απαιτούνται στο πλαίσιο μιας μελλοντικής κοινής κλινικής αξιολόγησης. Οι εταιρείες ανάπτυξης θα έχουν τη δυνατότητα να ζητήσουν κοινή επιστημονική διαβούλευση από την ομάδα συντονισμού. Αφού εγκριθούν από την ομάδα συντονισμού, οι εκθέσεις κοινής επιστημονικής διαβούλευσης αποστέλλονται στην εταιρεία ανάπτυξης τεχνολογιών υγείας, αλλά δεν δημοσιεύονται. |
| --- | --- |

3.3.1.1.2.

| 3.3.1.1.3. | Η «ανίχνευση του ορίζοντα» ή αναγνώριση των αναδυόμενων τεχνολογιών υγείας (τεχνολογίες υγείας που δεν έχουν ακόμη υιοθετηθεί στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης) συμβάλλει στην εξασφάλιση αναγνώρισης των τεχνολογιών υγείας που αναμένεται να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στους ασθενείς, τη δημόσια υγεία ή τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης σε πρώιμο στάδιο της ανάπτυξής τους, και συμπερίληψής τους στο κοινό έργο. |
| --- | --- |

3.3.1.1.3.

| 3.3.1.1.4. | Τα κράτη μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να συνεχίσουν την εθελοντική συνεργασία σε επίπεδο ΕΕ σε τομείς που δεν καλύπτονται από την υποχρεωτική συνεργασία. Κάτι τέτοιο θα δώσει τη δυνατότητα, μεταξύ άλλων, να διενεργούνται αξιολογήσεις τεχνολογιών υγείας εκτός των φαρμάκων ή των ιατροτεχνολογικών προϊόντων (όπως οι χειρουργικές επεμβάσεις), καθώς και να αξιολογούνται οι μη κλινικές πτυχές (π.χ. ο αντίκτυπος των ιατροτεχνολογικών προϊόντων στην οργάνωση της φροντίδας). |
| --- | --- |

3.3.1.1.4.

| 3.3.2. | Η ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων υγειονομικής περίθαλψης που προσφέρει ο ψηφιακός μετασχηματισμός εγείρει μια σειρά σημαντικών διεπιστημονικών ζητημάτων, συμπεριλαμβανομένων των δεοντολογικών, νομικών και κοινωνικών ζητημάτων. Αν και υπάρχει ήδη νομικό πλαίσιο για την προστασία των δεδομένων και την ασφάλεια των ασθενών, πρέπει να εξεταστούν και άλλα ζητήματα, όπως η πρόσβαση στην ευρυζωνικότητα, οι κίνδυνοι που συνδέονται με την εξόρυξη δεδομένων και την αυτόματη λήψη αποφάσεων, η εγγύηση κατάλληλων προτύπων και νομοθεσίας για τη διασφάλιση επαρκούς ποιότητας υπηρεσιών ηλεκτρονικής ή κινητής υγείας, καθώς και η προσβασιμότητα και η ποιότητα των υπηρεσιών. Ομοίως, στο επίπεδο των υπηρεσιών, μολονότι υπάρχουν κανόνες σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο που διέπουν τις δημόσιες συμβάσεις, τον ανταγωνισμό και την εσωτερική αγορά, θα πρέπει να συζητηθούν και να υιοθετηθούν νέες προσεγγίσεις που θα λαμβάνουν υπόψη τον ψηφιακό μετασχηματισμό. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Ο ψηφιακός μετασχηματισμός συνεπάγεται την αναδιοργάνωση του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης, με νέους τρόπους και πρότυπα παροχής υπηρεσιών (π.χ. με χρήση ρομπότ σε συνδυασμό με φροντιστές). Επιπλέον, οι φροντιστές πρέπει να συμμετέχουν σε κατάλληλα και ειδικά προγράμματα κατάρτισης (συμπεριλαμβανομένου του κοινωνικού, ιατρικού ή τεχνικού υποβάθρου) και να είναι προετοιμασμένοι για νέα προφίλ εργασίας και μετασχηματισμούς στο περιβάλλον εργασίας. Αυτό θα οδηγήσει στον ορισμό νέων μοντέλων υπηρεσιών, πολιτικών υποστήριξης, πιστοποιήσεων και προτύπων κατάλληλων για την εισαγωγή ψηφιακών υπηρεσιών και τεχνολογιών σε πραγματικά περιβάλλοντα και αγορές περίθαλψης. Ο σχεδιασμός και η ανάπτυξη θα πρέπει να ακολουθούν τις αρχές του σχεδιασμού με επίκεντρο τον χρήστη, της τεχνικής χρησιμότητας βάσει σχεδιασμού, του καθολικού σχεδιασμού κ.λπ., με τους χρήστες και τις ανάγκες τους στο επίκεντρο της διαδικασίας και αποφεύγοντας τη δημιουργία ψηφιακού χάσματος και αποκλεισμού ατόμων από υπηρεσίες. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προσπάθειες της Επιτροπής να στηρίξει την ανάπτυξη και υιοθέτηση ευρωπαϊκού μορφότυπου ανταλλαγής ηλεκτρονικών μητρώων υγείας και να αναπτύξει κοινά μέτρα ταυτοποίησης και πιστοποίησης, όπως προβλέπεται στο άρθρο 14 παράγραφος 2 της οδηγίας 2011/24/ΕΕ. |
| --- | --- |

3.3.4.

3.4.   Ο αντίκτυπος του ψηφιακού μετασχηματισμού στην ψηφιακή αγορά

| 3.4.1. | Η πρόκληση συνίσταται στην «επανεξισορρόπηση της κοινωνικοοικονομικής ασυμμετρίας σε μια οικονομία που βασίζεται στα δεδομένα» (8) μέσω:






  — | νόμιμου δικαιώματος σε ψηφιακό αντίγραφο όλων των προσωπικών δεδομένων (ιατρικών και μη)· φορητότητας δεδομένων (άρθρο 20, οδηγία της ΕΕ για την προστασία των δεδομένων), |
| --- | --- | --- |

3.4.1.

—

νόμιμου δικαιώματος σε ψηφιακό αντίγραφο όλων των προσωπικών δεδομένων (ιατρικών και μη)· φορητότητας δεδομένων (άρθρο 20, οδηγία της ΕΕ για την προστασία των δεδομένων),

| — | ασφαλούς και προστατευμένης πλατφόρμας, όπου τα άτομα μπορούν να αποθηκεύουν, να διαχειρίζονται και να μοιράζονται δεδομένα κατά τρόπο ενεργό και με τους δικούς τους όρους, |
| --- | --- |

—

ασφαλούς και προστατευμένης πλατφόρμας, όπου τα άτομα μπορούν να αποθηκεύουν, να διαχειρίζονται και να μοιράζονται δεδομένα κατά τρόπο ενεργό και με τους δικούς τους όρους,

| — | μη κερδοσκοπικής συνεργατικής οργανωτικής δομής των πλατφορμών δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, ώστε να ανήκουν στους πολίτες, |
| --- | --- |

—

μη κερδοσκοπικής συνεργατικής οργανωτικής δομής των πλατφορμών δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, ώστε να ανήκουν στους πολίτες,

| — | εσόδων από την ελεγχόμενη από τους πολίτες δευτερογενή χρήση δεδομένων τα οποία επενδύονται σε έργα και υπηρεσίες που ωφελούν τα μέλη και την κοινωνία γενικότερα. |
| --- | --- |

—

εσόδων από την ελεγχόμενη από τους πολίτες δευτερογενή χρήση δεδομένων τα οποία επενδύονται σε έργα και υπηρεσίες που ωφελούν τα μέλη και την κοινωνία γενικότερα.

| 3.4.2. | Οι κοινές κλινικές αξιολογήσεις θα διευκολύνουν την ταχύτερη πρόσβαση, θα αποφεύγουν την επικάλυψη σε εθνικό επίπεδο και θα παρέχουν μεγαλύτερη συνάφεια, σαφήνεια και προβλεψιμότητα για όλους τους εμπλεκόμενους στη διαδικασία. Ο κλάδος των ιατροτεχνολογικών προϊόντων είναι γενικά πιο επιφυλακτικός όσον αφορά την πρόταση. Η υποχρεωτική συνεργασία σε κλινικές αξιολογήσεις των τεχνολογιών υγείας ενδέχεται να επιβραδύνει την πρόσβαση στην αγορά για τα προϊόντα, αντί να την εξορθολογίζει. |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | Δεδομένου ότι η διείσδυση των κινητών συσκευών αυξάνεται, οι λύσεις ηλεκτρονικής ή κινητής υγείας θα προσφέρουν καινοτόμες υπηρεσίες με βελτιστοποιημένες διαδικασίες. Οι διαδικασίες θα περιλαμβάνουν τη διευκόλυνση της κινητικότητας για τους επαγγελματίες στον τομέα της υγείας και της περίθαλψης. |
| --- | --- |

3.4.3.

| 3.4.4. | Ο ψηφιακός μετασχηματισμός θα προωθήσει την ανάπτυξη νέων ευέλικτων επιχειρηματικών μοντέλων, θα προαγάγει τη συμμετοχή διαφόρων φορέων στις επιχειρήσεις και θα αποφέρει οφέλη από την ποσοτικοποίηση των εμπειριών των χρηστών. Η επιτυχία του εξαρτάται από το πόσο εστιάζει στον πελάτη (ή στον χρήστη), προκειμένου να διασφαλίζεται ότι η προοπτική του χρήστη λαμβάνεται υπόψη από την αρχή της διαδικασίας σχεδιασμού (αντίληψη του σχεδιασμού). |
| --- | --- |

3.4.4.

| 3.4.5. | Ο ψηφιακός μετασχηματισμός θα επιτρέψει την ευρεία χρήση δεδομένων υγείας και κοινωνικών δεδομένων, ενισχύοντας την ολοκλήρωση των συστημάτων και των συσκευών με υπηρεσίες μηχανικής μάθησης και την ανάγκη διαλειτουργικότητας και αλληλεπίδρασης M2M (μηχανής προς μηχανή), η οποία πρέπει να λαμβάνει υπόψη την ποικιλία των απαιτήσεων και προτιμήσεων των χρηστών, την ανάπτυξη «μελλοντικώς βιώσιμων» συστημάτων, τη δυνατότητα ενοποίησης με την υφιστάμενη υποδομή και με τους τοπικούς φορείς παροχής υπηρεσιών, αλλά και τυχόν ρηξικέλευθες και μη προγραμματισμένες τεχνολογίες και υπηρεσίες με νέες απαιτήσεις τυποποίησης. |
| --- | --- |

3.4.5.

| 3.4.6. | Καινοτόμες βασικές τεχνολογίες γενικής εφαρμογής, όπως η 5G, θα δημιουργήσουν ευκαιρίες για βελτιωμένα προϊόντα και υπηρεσίες κινητής ευρυζωνικής πρόσβασης, υποστηρίζοντας έτσι την ανάπτυξη εκατομμυρίων συνδέσεων για συσκευές του Διαδικτύου των πραγμάτων σε μαζική κλίμακα. Με την εξάπλωση της τεχνολογίας 5G και του Διαδικτύου των πραγμάτων, οι στρατηγικές ψηφιακού μετασχηματισμού είναι ζωτικής σημασίας για πολλούς ενδιαφερόμενους φορείς που δραστηριοποιούνται στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης, ιδίως δεδομένου ότι η νέα συμπεριφορά και οι ανάγκες των καταναλωτών θα απαιτήσουν νέες ψηφιοποιημένες προσφορές. |
| --- | --- |

3.4.6.

| 3.4.7. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει υπηρεσίες που σχετίζονται με την ενημέρωση για την υγεία, την πρόληψη των ασθενειών, την ανάπτυξη συστημάτων τηλε-συμβουλών, τη διαδικτυακή συνταγογράφηση, παραπομπή και επιστροφή των ιατρικών εξόδων. Υφιστάμενες πλατφόρμες όπως οι Alfred, Big White Wall, Medicine Patient Portal, Empower κ.λπ. μπορεί να θεωρηθεί ότι προωθούν τον ψηφιακό μετασχηματισμό στην ψηφιακή ενιαία αγορά. Στις 29 Μαΐου 2018, ανακοινώθηκε ότι το ευρωπαϊκό νέφος ανοικτής επιστήμης θα υποστηρίξει την επιστήμη της ΕΕ ώστε να καταλάβει παγκόσμια ηγετική θέση, δημιουργώντας ένα περιβάλλον εμπιστοσύνης για τη φιλοξενία και την επεξεργασία δεδομένων έρευνας. Το νέφος θα πρέπει να είναι μια ευρεία πανευρωπαϊκή ομοσπονδία εξαιρετικών υφιστάμενων και αναδυόμενων υποδομών που σέβεται τους μηχανισμούς διακυβέρνησης και χρηματοδότησης των συστατικών του μερών. Η συμμετοχή στην εν λόγω ομοσπονδία θα είναι εθελοντική, ενώ η δομή διακυβέρνησης θα περιλαμβάνει υπουργεία των κρατών μελών, τους ενδιαφερόμενους φορείς και επιστήμονες. |
| --- | --- |

3.4.7.

3.5.   Ο αντίκτυπος του ψηφιακού μετασχηματισμού στους παρόχους υπηρεσιών

| 3.5.1. | Για το θέμα αυτό, η ΕΟΚΕ συμφωνεί ως προς τους ακόλουθους στόχους:






  — | εστίαση στους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης, |
| --- | --- | --- |

3.5.1.

—

εστίαση στους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης,

| — | εστίαση στους ασθενείς κατά την είσοδο στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης, |
| --- | --- |

—

εστίαση στους ασθενείς κατά την είσοδο στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης,

| — | αποτελεσματική μεταφορά δεδομένων εντός της πρωτοβάθμιας περίθαλψης (ηλ-υγεία, ηλεκτρονικός φάκελος ασθενών), |
| --- | --- |

—

αποτελεσματική μεταφορά δεδομένων εντός της πρωτοβάθμιας περίθαλψης (ηλ-υγεία, ηλεκτρονικός φάκελος ασθενών),

| — | παροχή συγκατάθεσης από τους ασθενείς για τη χρήση των δεδομένων τους για έρευνα, κίνητρα για την παροχή πρόσθετων δεδομένων (κινητή υγεία), |
| --- | --- |

—

παροχή συγκατάθεσης από τους ασθενείς για τη χρήση των δεδομένων τους για έρευνα, κίνητρα για την παροχή πρόσθετων δεδομένων (κινητή υγεία),

| — | μείωση των δυσκολιών που συνεπάγεται η συμμετοχή των ασθενών στην έρευνα. |
| --- | --- |

—

μείωση των δυσκολιών που συνεπάγεται η συμμετοχή των ασθενών στην έρευνα.

| 3.5.2. | Πρόσφατες τεχνολογικές, κοινωνικές και οικονομικές μελέτες επισημαίνουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη, το Διαδίκτυο των πραγμάτων και η ρομποτική θα επιτρέψουν τον σχεδιασμό και την ανάπτυξη νέων προσεγγίσεων στους τομείς της εξατομικευμένης ιατρικής και της ιατρικής ακριβείας, της γνωστικής ευπάθειας και της συνεταιριστικής ρομποτικής. Η αφομοίωσή τους στην υγειονομική περίθαλψη συνεπάγεται την προσαρμογή και ανάπτυξη όλων των διαδικασιών που σχετίζονται με τον σχεδιασμό, την παροχή και την αξιολόγηση υπηρεσιών. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ψηφιακός μετασχηματισμός αποτελεί θεμελιώδη, αλλά και ευνοϊκό παράγοντα (ή «επιταχυντή») για την ενσωμάτωση καινοτόμων τεχνολογιών στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης. |
| --- | --- |

3.5.2.

| 3.5.3. | Ο ψηφιακός μετασχηματισμός έχει τη δυνατότητα να καταστήσει προσιτό έναν μεγάλο αριθμό δεδομένων που θα επιτρέπουν τη διερεύνηση και ανάπτυξη καινοτόμων και φιλόδοξων λύσεων υπηρεσιών, βασισμένων στην τεχνητή νοημοσύνη. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για τη δημιουργία ενός πλαισίου για την αντικειμενική ποσοτικοποίηση χρόνιων ασθενειών και για τον εντοπισμό ευκαιριών στην έγκαιρη διάγνωση και την παρακολούθηση της θεραπείας. Επιπλέον, οι πρόσφατες εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη αξιοποιούν τη διαθεσιμότητα δεδομένων για την ανάπτυξη συστημάτων που μπορούν να μάθουν και στη συνέχεια να προσαρμοστούν στους τρόπους με τους οποίους εξελίσσονται οι ασθένειες. |
| --- | --- |

3.5.3.

| 3.5.4. | Η εκτεταμένη χρήση δεδομένων και η δυνατότητα των ενδιαφερόμενων φορέων να τα χρησιμοποιούν και να τα μετασχηματίζουν ανάλογα με τις ανάγκες των χρηστών ανοίγουν νέους δρόμους για το διαμοιρασμό δεδομένων, γνώσης και εμπειρογνωμοσύνης, όπως υποστηρίζεται ήδη από τα Ευρωπαϊκά Δίκτυα Αναφοράς, τα οποία παρέχουν δομή διακυβέρνησης για το διαμοιρασμό γνώσης και το συντονισμό της φροντίδας σε όλη την ΕΕ όσον αφορά τις σπάνιες νόσους. Εάν μια συγκεκριμένη τοποθεσία (περιοχή ή χώρα) δεν έχει καθόλου εμπειρία σε μια συγκεκριμένη νόσο, το δίκτυο μπορεί να βοηθήσει τους ιατρούς να αποκτήσουν γνώσεις από άλλα κέντρα εμπειρογνωμοσύνης σε άλλες τοποθεσίες. Ομοίως, τα νοσοκομεία σε όλη την Ευρώπη μπορούν να κάνουν χρήση των ψηφιακών συστημάτων σύνδεσης για να μοιραστούν γνώσεις και να παράσχουν υποστήριξη το ένα στο άλλο. |
| --- | --- |

3.5.4.

| 3.5.5. | Μία προφανής συνέπεια των προηγούμενων σημείων είναι ότι η ασφάλεια στον κυβερνοχώρο αποτελεί βασική προτεραιότητα. Όπως επισημαίνεται σε έκθεση του ENISA (Έκθεση του ENISA για το τοπίο των απειλών 2017: οι 15 μεγαλύτερες απειλές και τάσεις στον κυβερνοχώρο, Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Ασφάλεια Δικτύων και Πληροφοριών), η πολυπλοκότητα των επιθέσεων και η εξειδίκευση των κακόβουλων ενεργειών στον κυβερνοχώρο εξακολουθεί να αυξάνεται. Στο περιβάλλον της υγειονομικής περίθαλψης, όπου συνδέονται πολλά διαδεδομένα συστήματα και διακυβεύονται σημαντικά στοιχεία, όπως για παράδειγμα η ζωή των ασθενών, ευαίσθητες προσωπικές πληροφορίες, οικονομικοί πόροι κ.λπ., η ασφάλεια των πληροφοριών αποτελεί βασικό ζήτημα. Στο πλαίσιο του ψηφιακού μετασχηματισμού, απαιτούνται νέες μέθοδοι και καθοδήγηση για τη μοντελοποίηση των πλαισίων αξιολόγησης της ασφάλειας στον κυβερνοχώρο, των οργανωτικών αντιμέτρων και της συμβατότητας της διαλειτουργικότητας με βάση την ασφάλεια του κυβερνοχώρου. |
| --- | --- |

3.5.5.

| 3.5.6. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης την υποστήριξη της ΕΕ προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που αναπτύσσουν ψηφιακές λύσεις για την περίθαλψη με επίκεντρο τον άνθρωπο και την ανταπόκριση των ασθενών. Η συνεργασία θα περιλαμβάνει, φυσικά, τις δημόσιες αρχές και άλλους ενδιαφερόμενους που δεσμεύονται να προωθήσουν κοινές ή αμοιβαία αναγνωρισμένες αρχές για την επικύρωση και πιστοποίηση ψηφιακών λύσεων προς έγκριση στα συστήματα υγείας (για παράδειγμα, κινητή υγεία και ανεξάρτητη διαβίωση). |
| --- | --- |

3.5.6.

| 3.5.7. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι οι προηγούμενες πρωτοβουλίες για την έκδοση καρτών υγειονομικής περίθαλψης από τα ευρωπαϊκά κράτη μέλη θα πρέπει να συνεχιστούν υπό το πρίσμα του ψηφιακού μετασχηματισμού της υγείας και της περίθαλψης στην ψηφιακή αγορά. Δεδομένης της ευαίσθητης φύσης των ιατρικών δεδομένων που μπορεί να αποθηκεύονται σε αυτές τις κάρτες ηλ-υγείας, πρέπει να προσφέρουν ισχυρή προστασία της ιδιωτικής ζωής. |
| --- | --- |

3.5.7.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  ΕΕ C 283 της 10.8.2018, σ. 28.

1

(2)  COM(2018) 233 final.

2

(3)  ΕΕ C 434 της 15.1.2017, σ. 1, ΕΕ C 13 της 15.1.2016, σ. 14 και ΕΕ C 458 της 19.12.2014, σ. 54.

3

(4)  ΕΕ C 434 της 15.12.2017, σ. 1.

4

(5)  ΕΕ C 173 της 31.5.2017, σ. 33.

5

(6)  ΕΕ C 13 της 15.1.2016, σ. 14.

6

(7)  ΕΕ C 283 της 10.8.2018, σ. 28.

7

(8)  Παγκόσμιο Οικονομικό φόρουμ — Παγκόσμια έκθεση πληροφορικής 2014.

8

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/66 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/66

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα: α) «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις αντιπροσωπευτικές αγωγές για την προστασία των συλλογικών συμφερόντων των καταναλωτών και με την κατάργηση της οδηγίας 2009/22/ΕΚ»

[COM(2018) 184 final — 2018/0089 (COD)]

και β) «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 1993, της οδηγίας 98/6/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της οδηγίας 2005/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και της οδηγίας 2011/83/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά την καλύτερη επιβολή και τον εκσυγχρονισμό των κανόνων της ΕΕ για την προστασία των καταναλωτών»

[COM(2018) 185 final — 2018/0090 (COD)]

(2018/C 440/10)

| Εισηγητής: | ο κ. Jarosław MULEWICZ |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Antonio LONGO |

Εισηγητής:

ο κ. Jarosław MULEWICZ

Συνεισηγητής:

ο κ. Antonio LONGO

| Αίτηση γνωμοδότησης | α) | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 2.5.2018 |
| --- | --- | --- |

Αίτηση γνωμοδότησης

α)

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 2.5.2018

| α) | Συμβούλιο, 22.5.2018 |
| --- | --- |

α)

Συμβούλιο, 22.5.2018

| β) | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 2.5.2018 |
| --- | --- |

β)

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 2.5.2018

| β) | Συμβούλιο, 22.5.2018 |
| --- | --- |

β)

Συμβούλιο, 22.5.2018

Νομική βάση

Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

4.9.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

20.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

155/1/5

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσον αφορά την καλύτερη επιβολή και τον εκσυγχρονισμό των κανόνων της ΕΕ για την προστασία των καταναλωτών, αλλά και τον στόχο της επικαιροποίησης των υφιστάμενων κανόνων ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι νέες καταναλωτικές συνήθειες και να προσαρμόζονται στην εξέλιξη της ψηφιακής ενιαίας αγοράς. Εντούτοις, όπως συνιστάται στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ αναφορικά με την ευάλωτη θέση των καταναλωτών στις επιχειρηματικές πρακτικές (1), εξακολουθούν να υφίστανται ανησυχίες σχετικά με την έλλειψη επιβολής των υφιστάμενων κανόνων που πρέπει να αντιμετωπιστούν. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως προς την ανάγκη εκσυγχρονισμού και απλούστευσης της πολιτικής της ΕΕ για τους καταναλωτές και θεωρεί ότι η νέα νομοθετική δέσμη μπορεί να συμβάλει στη γεφύρωση του χάσματος που έχει δημιουργηθεί λόγω της εκθετικής αύξησης του ηλεκτρονικού εμπορίου, κάτι το οποίο υπονομεύει την εμπιστοσύνη των καταναλωτών και προκαλεί στρεβλώσεις στην ενιαία αγορά. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Συνολικά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι η εναρμόνιση της νομοθεσίας για την προστασία των καταναλωτών δεν θα πρέπει να μειώσει το επίπεδο προστασίας των καταναλωτών στα κράτη μέλη, εξισορροπώντας το συγχρόνως με την έννομη προστασία των εμπόρων. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τα συμπεράσματα του προγράμματος REFIT, σύμφωνα με τα οποία οι κανόνες προστασίας των καταναλωτών είναι κατάλληλοι για τους σκοπούς που εξυπηρετούν, σημειώνει, ωστόσο, επίσης ότι ένας αυξανόμενος αριθμός καταναλωτών υπόκειται σε επιθετικές δράσεις εμπορικής προώθησης, καθώς και σε παραπλανητικές επιχειρηματικές πρακτικές. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση να επεκταθούν τα δικαιώματα των καταναλωτών σε όλες τις «φαινομενικά δωρεάν» ψηφιακές υπηρεσίες για τις οποίες οι χρήστες παρέχουν δεδομένα προσωπικού και μη προσωπικού χαρακτήρα. Τάσσεται επίσης υπέρ της μεγαλύτερης διαφάνειας και της ευθύνης των διαδικτυακών πλατφορμών. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Σε ό,τι αφορά την αναθεώρηση της οδηγίας 2011/83/ΕΕ σχετικά με την προστασία των δικαιωμάτων των καταναλωτών, έχουν ανακύψει στο πλαίσιο της ΕΟΚΕ δύο διαφορετικοί προβληματισμοί. Οι έμποροι τάσσονται υπέρ της επικαιροποίησης, της απλούστευσης και της προσαρμογής των υποχρεώσεων προσυμβατικής ενημέρωσης, ενώ οι καταναλωτές θεωρούν ότι αυτό θα μείωνε το επίπεδο προστασίας του καταναλωτή. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι διατάξεις σχετικά με το ψηφιακό περιεχόμενο, τις ψηφιακές υπηρεσίες και τις διαδικτυακές πωλήσεις θα πρέπει να ευθυγραμμίζονται με τη νομοθεσία για την ψηφιακή ενιαία αγορά. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την άποψη ότι το δικαίωμα υπαναχώρησης αποτελεί ένα αποτελεσματικό μέσο προστασίας του καταναλωτή που δεν θα πρέπει να υπονομεύεται. Τα μέλη της ΕΟΚΕ έχουν εκφράσει διαφορετικές απόψεις σχετικά με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι έμποροι —και ιδίως οι ΜΜΕ— χρειάζονται πρόσθετη ασφάλεια δικαίου για όσα προϊόντα δεν έχουν δοκιμαστεί επαρκώς, καθώς και για την ταχεία επιστροφή του καταβληθέντος αντιτίμου. Οι καταναλωτές απορρίπτουν αυτήν την τροποποίηση και ζητούν να διατηρηθεί το υφιστάμενο καθεστώς. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επανεξετάσει την εν λόγω σημαντική διάταξη προκειμένου να επιτευχθεί ένας συμβιβασμός μεταξύ των αντικρουόμενων συμφερόντων. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα μέτρα για την προστασία των καταναλωτών από «προϊόντα δύο ποιοτήτων» δικαιολογούνται και στηρίζει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την εξασφάλιση μεγαλύτερης διαφάνειας. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης τη χρήση μηχανισμών εναλλακτικής επίλυσης διαφορών (Alternative Dispute Resolution) και ηλεκτρονικής επίλυσης διαφορών (Online Dispute Resolution), όπως η διαμεσολάβηση ή η διαιτησία, οι οποίες θα πρέπει να προωθηθούν σε ευρωπαϊκό και σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να μεριμνήσει για την αποτελεσματική εφαρμογή και επιβολή των υφιστάμενων κανόνων αναφορικά με την προστασία των καταναλωτών από τα κράτη μέλη· να υποστηρίξει την εναρμόνιση των κανόνων για την προστασία των καταναλωτών· να προωθήσει τη διασυνοριακή συνεργασία των εθνικών αρχών μέσω του διαύλου της συνεργασίας όσον αφορά την προστασία των καταναλωτών και να δρομολογήσει ενημερωτική εκστρατεία για τη διευκόλυνση της συμμόρφωσης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων με τη νομοθεσία για την προστασία των καταναλωτών. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να θεσπίσουν αυστηρότερους κανόνες για την επιβολή της ισχύουσας νομοθεσίας για την προστασία των καταναλωτών, για την αντιμετώπιση των εθνικών και διασυνοριακών παραβάσεων και για τη διατήρηση του σημερινού επιπέδου προστασίας των καταναλωτών. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση σχετικά με τη θέσπιση ειδικών κριτηρίων για τον καθορισμό προστίμων ως αποτελεσματικό μέσο προστασίας των καταναλωτών. Είναι σημαντικό να επιβάλλονται πραγματικά αποτρεπτικές κυρώσεις για τις εταιρείες που παραβιάζουν τους κανόνες, οι οποίες να ανέρχονται σε σημαντικό ποσοστό του ετήσιου κύκλου εργασιών τους, λαμβάνοντας υπόψη τις παραβάσεις που πραγματοποιούνται σε επίπεδο ΕΕ. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση οδηγίας σχετικά με τις αντιπροσωπευτικές αγωγές για την προστασία των συλλογικών συμφερόντων των καταναλωτών και την κατάργηση της οδηγίας 2009/22/ΕΚ. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι οι συστάσεις της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ σχετικά με το ευρωπαϊκό πλαίσιο για τα μέσα συλλογικής ένδικης προστασίας (2) δεν ελήφθησαν υπόψη κατά την εκπόνηση της παρούσας νομοθετικής πρότασης. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Σε όλους τους πολίτες της ΕΕ θα πρέπει να εξασφαλίζεται εύκολη και γρήγορη πρόσβαση στη δικαιοσύνη. Οι καταναλωτές θα πρέπει να είναι σε θέση να λαμβάνουν αποζημίωση σε περίπτωση που έχουν υποστεί ζημία ως συνέπεια της παραβίασης της σύμβασης. Επομένως, επιδοκιμάζεται η καθιέρωση ενός προσαρμοσμένου συστήματος έννομης προστασίας για συλλογική ζημία. Το σύστημα αυτό θα πρέπει να είναι ρεαλιστικό, οικονομικά αποδοτικό, να παρέχει τις σχετικές εγγυήσεις και να λαμβάνει υπόψη τα υφιστάμενα εθνικά δικαστικά συστήματα. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να καθορίσει τους νομιμοποιούμενους φορείς που δύνανται να ζητήσουν συλλογική έννομη προστασία, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας και την ισχύουσα εθνική νομοθεσία. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Επιπλέον, τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποστηρίξουν τη δημιουργία ταμείων αγωγών για τους νομιμοποιούμενους φορείς. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η ζημία είναι περιορισμένης κλίμακας και είναι αδύνατον να εντοπιστούν όλα τα άτομα που έχουν υποστεί ζημίες, η ΕΟΚΕ εκφράζει την υποστήριξή της για την πρόταση της Επιτροπής να διαθέσει τα εν λόγω ποσά για δημόσιους σκοπούς. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ ζητεί να αποσαφηνιστούν αυτοί οι σκοποί (π.χ. παροχή βοήθειας προς τους καταναλωτές, ενημερωτικά και εκπαιδευτικά προγράμματα, ταμεία αγωγών). |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Τέλος, μια σημαντική διασφάλιση που θα πρέπει να συμπεριλαμβάνεται στην οδηγία είναι η δυνατότητα συμμετοχής (opt in) και μη συμμετοχής (opt out) σε συλλογική αγωγή. Σύμφωνα με τη σύσταση της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ με θέμα «Ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για τα μέσα συλλογικής ένδικης προστασίας» (3), οι καταναλωτές θα πρέπει να είναι ελεύθεροι να αποφασίζουν εάν επιθυμούν να συμμετάσχουν ή όχι σε μια συλλογική αγωγή. |
| --- | --- |

1.17.

2.   Βασικές πληροφορίες και εισαγωγή

| 2.1. | Στις 11 Απριλίου 2018 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε δέσμη νομοθετικών μέτρων σχετικά με μια νέα συμφωνία για τους καταναλωτές (New Deal for Consumers). Η εν λόγω δέσμη μέτρων περιλαμβάνει πρόταση οδηγίας (οδηγία Omnibus) για την τροποποίηση της οδηγίας 93/13/ΕΟΚ (4), της οδηγίας 98/6/ΕΚ (5), της οδηγίας 2005/29/ΕΚ (6) και της οδηγίας 2011/83/ΕΕ (7) όσον αφορά την καλύτερη επιβολή και τον εκσυγχρονισμό των κανόνων της ΕΕ για την προστασία των καταναλωτών και πρόταση οδηγίας σχετικά με τις αντιπροσωπευτικές αγωγές για την προστασία των συλλογικών συμφερόντων των καταναλωτών και με την κατάργηση της οδηγίας 2009/22/ΕΚ. |
| --- | --- |

2.1.

Οδηγία Omnibus

| 2.2. | Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής COM(2018) 185 όσον αφορά την καλύτερη επιβολή και τον εκσυγχρονισμό των κανόνων της ΕΕ για την προστασία των καταναλωτών έχει ως στόχο να συμπληρώσει τους υφιστάμενους μηχανισμούς για την προστασία των καταναλωτών, τις διασυνοριακές παραβάσεις και το ηλεκτρονικό εμπόριο, καθώς και για τη μείωση του φόρτου για τους εμπόρους. Η παρούσα πρόταση αποτελεί συνέχεια του ελέγχου καταλληλότητας στο πλαίσιο του προγράμματος REFIT όσον αφορά τη νομοθεσία σχετικά με τα δικαιώματα των καταναλωτών στην ΕΕ και την εμπορία (8), καθώς και την αξιολόγηση της οδηγίας 2011/83/ΕΕ σχετικά με τα δικαιώματα των καταναλωτών. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Συγκεκριμένα, η πρόταση οδηγίας Omnibus προβλέπει: |
| --- | --- |

2.3.

| 2.3.1. | τη θέσπιση αποτελεσματικών, αναλογικών και αποτρεπτικών κυρώσεων με συντονισμένο τρόπο τόσο για τις εθνικές όσο και για τις διασυνοριακές παραβάσεις· |
| --- | --- |

2.3.1.

| 2.3.2. | την ενίσχυση της διαφάνειας στην ενιαία ψηφιακή αγορά και θέσπιση υποχρεώσεων διαφάνειας για τις διαδικτυακές πλατφόρμες· |
| --- | --- |

2.3.2.

| 2.3.3. | την επέκταση της προστασίας των καταναλωτών στον τομέα των ψηφιακών υπηρεσιών, ιδίως εκείνων για τις οποίες οι καταναλωτές δεν καταβάλλουν χρήματα αλλά παρέχουν δεδομένα προσωπικού και μη προσωπικού χαρακτήρα τα οποία έχουν οικονομική αξία και, ως εκ τούτου, δεν μπορούν να θεωρούνται «δωρεάν»· |
| --- | --- |

2.3.3.

| 2.3.4. | τη μείωση του φόρτου για τις επιχειρήσεις, έτσι ώστε οι επαγγελματίες να μπορούν να χρησιμοποιούν νέα μέσα επιγραμμικής επικοινωνίας, όπως τα διαδικτυακά έντυπα ή η διαδικτυακή συνομιλία ως εναλλακτική επιλογή έναντι του παραδοσιακού ηλεκτρονικού ταχυδρομείου· |
| --- | --- |

2.3.4.

| 2.3.5. | την αναθεώρηση ορισμένων πτυχών που αφορούν το δικαίωμα υπαναχώρησης. Συγκεκριμένα, ο έμπορος δύναται να επιστρέψει στον καταναλωτή το καταβληθέν τίμημα μόνον αφότου ελέγξει τα επιστρεφόμενα προϊόντα και εφόσον επαληθεύσει ότι ο καταναλωτής δεν έχει «χρησιμοποιήσει» τα προϊόντα αντί να περιοριστεί στη δοκιμή τους· |
| --- | --- |

2.3.5.

| 2.3.6. | τη δυνατότητα των κρατών μελών να περιορίζουν τις μη ζητηθείσες επιθετικές και παραπλανητικές πρακτικές που εφαρμόζονται στο πλαίσιο των κατ’ οίκον πωλήσεων και των εκδρομών με στόχο τις πωλήσεις· |
| --- | --- |

2.3.6.

| 2.3.7. | τη ρητή συμπερίληψη των προϊόντων «δύο ποιοτήτων» και όλων των τρόπων προώθησης προϊόντων που συνδέονται με αυτά, συμπεριλαμβανομένων των παραπλανητικών εμπορικών πρακτικών, οι οποίες είναι ιδιαίτερα διαδεδομένες στον τομέα γεωργικών ειδών διατροφής. |
| --- | --- |

2.3.7.

Οδηγία σχετικά με τις αντιπροσωπευτικές αγωγές

| 2.4. | Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής COM(2018) 184 σχετικά με τις αντιπροσωπευτικές αγωγές για την προστασία των συλλογικών συμφερόντων των καταναλωτών θέτει τις βάσεις ενός ευρωπαϊκού συλλογικού μηχανισμού έννομης προστασίας κατά των εκτεταμένων παραβιάσεων της νομοθεσίας για την προστασία των καταναλωτών. Το εργαλείο αυτό, το οποία είναι ήδη διαθέσιμο σε ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ, θα πρέπει να επεκταθεί στο σύνολο των κρατών μελών. Ωστόσο, η αρχή της επικουρικότητας θα πρέπει να εφαρμόζεται και να επιτρέπει στα κράτη μέλη να καθορίζουν το σύστημα αυτό σε εθνικό επίπεδο, διατηρώντας συγχρόνως τα ισχύοντα συστήματα. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Μόνον οι νομιμοποιούμενοι φορείς σε εθνικό επίπεδο θα πρέπει να μπορούν να ενεργούν εξ ονόματος των καταναλωτών και θα πρέπει να συμμορφώνονται με ορισμένες ελάχιστες απαιτήσεις που επιβάλλονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Ο μηχανισμός αντιστάθμισης συνδέεται με μια απόφαση διαταγής. Οι νομιμοποιούμενοι φορείς θα πρέπει να δύνανται να εγείρουν συλλογική αγωγή μόνον εφόσον ένα δικαστήριο ή μια διοικητική αρχή διαπιστώνει παραβίαση των δικαιωμάτων των καταναλωτών. Η οδηγία ισχύει για παραβάσεις που διαπράττονται σε εθνικό και σε ενωσιακό επίπεδο και καθιστά δυνατή τη διασυνοριακή συλλογική έννομη προστασία των καταναλωτών. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Όσον αφορά την αποζημίωση για ζημίες που έχουν υποστεί οι καταναλωτές, η πρόταση κάνει διάκριση μεταξύ μικρών ποσών, τα οποία καταβάλλονται στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η αποζημίωση προορίζεται για δημόσιο σκοπό, και σημαντικών ποσών, για τις περιπτώσεις κατά τις οποίες οι καταναλωτές που έχουν υποστεί ζημίες αποζημιώνονται άμεσα. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Γενικές παρατηρήσεις σχετικά με την οδηγία Omnibus

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσον αφορά την καλύτερη επιβολή και τον εκσυγχρονισμό των κανόνων της ΕΕ για την προστασία των καταναλωτών, αλλά και για τον στόχο της επικαιροποίησης των υφιστάμενων κανόνων ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι νέες καταναλωτικές συνήθειες και να προσαρμόζονται στην εξέλιξη της ψηφιακής ενιαίας αγοράς. Εντούτοις, όπως συνιστάται στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ σχετικά με την ευπάθεια των καταναλωτών στις επιχειρηματικές πρακτικές (9), εξακολουθούν να υφίστανται ανησυχίες σχετικά με την έλλειψη επιβολής των υφιστάμενων κανόνων που πρέπει να αντιμετωπιστούν. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ παραπέμπει τόσο στην ενημερωτική έκθεσή της με θέμα το Δίκαιο περί καταναλωτών και εμπορίας (10), στην οποία σταθμίζεται ο τρόπος με τον οποίο οι οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών σε ολόκληρη την Ευρώπη αντιλαμβάνονται την εφαρμογή του Δικαίου της ΕΕ περί καταναλωτών και εμπορίας, όσο και στην άλλη ενημερωτική έκθεσή της με θέμα την οδηγία για τα δικαιώματα των καταναλωτών (INT/795) (11), στην οποία αξιολογείται η εφαρμογή της οδηγίας. Για την εκπόνηση των εν λόγω ενημερωτικών εκθέσεων αντλήθηκαν πληροφορίες από τρία διαφορετικά μέσα συλλογής δεδομένων: ένα ερωτηματολόγιο, μια ακρόαση εμπειρογνωμόνων και εννέα διερευνητικές αποστολές στη Ρίγα, τη Ρώμη, τη Βαρσοβία, τη Μαδρίτη, το Παρίσι, την Αθήνα, το Βίλνιους, τη Λισαβόνα και τις Βρυξέλλες. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής λαμβάνει υπόψη της τις ενημερωτικές εκθέσεις, και ότι διατυπώνει το αίτημα για μεγαλύτερη ενημέρωση και εκπαίδευση των καταναλωτών, καθώς και συντονισμό των προσπαθειών όσον αφορά την πολιτική καταναλωτών και τη ρύθμιση των διαδικτυακών πλατφορμών και της ψηφιακής οικονομίας. Εντούτοις, η ΕΟΚΕ εκφράζει τις επιφυλάξεις της εξαιτίας της ανεπαρκούς εξέτασης των εξής ζητημάτων: η εναρμόνισης της πολιτικής των καταναλωτών και ο κατακερματισμός των τρόπων εφαρμογής της ανά κράτος μέλος, η ανάγκη να χρηματοδοτηθούν εκστρατείες ενημέρωσης των καταναλωτών, να ενθαρρυνθεί η διά βίου εκπαίδευσή τους, να υποστηριχθούν οι ΜΜΕ, να απλοποιηθούν οι πληροφορίες νομικού χαρακτήρα που δίνονται στους καταναλωτές, καθώς και η ανάγκη προαγωγής μηχανισμών εναλλακτικής επίλυσης διαφορών, της αυτορρύθμισης και των κωδίκων δεοντολογίας. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι οι καταναλωτές μπορεί να βρεθούν σε καταστάσεις κατά τις οποίες παραπλανώνται ή εξαναγκάζονται παρά τη θέλησή τους να συνάπτουν συμβάσεις. Έχουν επισημανθεί συγκεκριμένα ζητήματα σχετικά με τηλεφωνικά κέντρα που πωλούν συμβάσεις ενέργειας, τηλεπικοινωνιών ή ύδρευσης, τα οποία παραπλανούν τους καταναλωτές. Επιπλέον, παρόμοιες πωλήσεις μέσω άσκησης πιέσεων επισημάνθηκαν και σε περιοδείες που διοργανώθηκαν για την πώληση προϊόντων σε ορισμένες κατηγορίες ευάλωτων καταναλωτών. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι καταναλωτές θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα να υπαναχωρούν από τη σύμβαση πώλησης ή/και να αποζημιώνονται για τη ζημία που υπέστησαν. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Όπως συνιστά η γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ σχετικά με την ευάλωτη θέση των καταναλωτών στις επιχειρηματικές πρακτικές, θα πρέπει να προσφέρονται στους καταναλωτές τα κατάλληλα ατομικά μέσα έννομης προστασίας, όπως η επιστροφή του καταβληθέντος αντιτίμου, η αντικατάσταση ή η καταγγελία της σύμβασης πώλησης. Τα μέσα έννομης προστασίας θα πρέπει επίσης να προσαρμόζονται στην κατάσταση κάθε καταναλωτή, επιτρέποντάς του να επιλέξει λύσεις προσαρμοσμένες στις ανάγκες του. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει επίσης ότι η εναρμόνιση που επιτυγχάνεται με τη νομοθεσία της ΕΕ για την προστασία των καταναλωτών δεν θα πρέπει να μειωθεί. Η οπισθοδρόμηση δεν δημιουργεί ισότιμους όρους ανταγωνισμού, ούτε ωφελεί τους καταναλωτές ή τους εμπόρους. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι επιθετικές και παραπλανητικές τακτικές πωλήσεων απαγορεύονται ήδη χάρη στην πλήρη εναρμόνιση που επετεύχθη με την οδηγία 2005/29/ΕΚ για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιτύχει αυστηρότερη εφαρμογή των υφιστάμενων κανόνων από τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ είναι διχασμένη σχετικά με την πρόταση της Επιτροπής για τον περιορισμό ορισμένων μεθόδων διανομής. Οι έμποροι πιστεύουν ότι τα μέτρα αυτά δεν πρέπει να περιορίζονται στις κατ’ οίκον πωλήσεις με τον συνακόλουθο στιγματισμό ενός ολόκληρου οικονομικού τομέα, αλλά θα πρέπει να αφορούν όλες τις επιθετικές πρακτικές. Οι καταναλωτές εκφράζουν τη στήριξή τους υπέρ της δυνατότητας των κρατών μελών να περιορίζουν ορισμένες μεθόδους πώλησης για στοχοθετημένες κατηγορίες προϊόντων (όπως, λόγου χάρη, για τα φαρμακευτικά προϊόντα, τα όπλα, τις φαρμακευτικές ουσίες) για λόγους υγείας και ασφάλειας. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Από την άποψη αυτή, η συνεργασία μεταξύ των αρχών προστασίας των καταναλωτών των κρατών μελών στο πλαίσιο του κανονισμού ΣΠΚ είναι κομβικής σημασίας για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των αθέμιτων πρακτικών, χωρίς να τιμωρούνται οι νόμιμοι φορείς εκμετάλλευσης. Οι πληροφορίες σχετικά με τους εμπόρους θα πρέπει να είναι προσβάσιμες για τους καταναλωτές, ενώ οι εκστρατείες ευαισθητοποίησης θα πρέπει να προωθούνται σε εθνικό και σε ενωσιακό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Σε ό,τι αφορά την αναθεώρηση της οδηγίας 2011/83/ΕΕ σχετικά με την προστασία των δικαιωμάτων των καταναλωτών, έχουν ανακύψει στο πλαίσιο της ΕΟΚΕ δύο διαφορετικοί προβληματισμοί. Οι έμποροι τάσσονται υπέρ της επικαιροποίησης, της απλούστευσης και της προσαρμογής των υποχρεώσεων προσυμβατικής ενημέρωσης, ενώ οι καταναλωτές θεωρούν ότι αυτό θα μείωνε το επίπεδο προστασίας του καταναλωτή. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ μιας ισορροπημένης προσέγγισης μεταξύ της προστασίας των καταναλωτών και της ασφάλειας δικαίου των εμπόρων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι διατάξεις σχετικά με το ψηφιακό περιεχόμενο, τις ψηφιακές υπηρεσίες και τις διαδικτυακές πωλήσεις θα πρέπει να ευθυγραμμίζονται με τη νομοθεσία για την ψηφιακή ενιαία αγορά. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Όσον αφορά τις διαδικτυακές πλατφόρμες, θα πρέπει να επικρατεί διαφάνεια όσον αφορά την ταυτοποίησή τους και την αντίστοιχη ευθύνη. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι σημαντικό ο καταναλωτής να λαμβάνει όλες τις σχετικές πληροφορίες αναφορικά με τον αντισυμβαλλόμενό του κατά την υπογραφή της σύμβασης. Επιπλέον, η διαφάνεια των διαδικτυακών πλατφορμών αποτελεί βασικό παράγοντα για την ανάπτυξη της ψηφιακής ενιαίας αγοράς, τόσο για τους καταναλωτές όσο και για τις επιχειρήσεις (12). |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης την πρόταση να επεκταθούν τα δικαιώματα των καταναλωτών σε όλες τις «δωρεάν» ψηφιακές υπηρεσίες για τις οποίες οι χρήστες παρέχουν δεδομένα προσωπικού και μη προσωπικού χαρακτήρα. Καθότι τα εν λόγω δεδομένα έχουν εμπορική αξία, θα αποτελούσε αθέμιτη πρακτική για τους καταναλωτές το να θεωρούνται οι συγκεκριμένες υπηρεσίες «δωρεάν» και να μην παρέχεται η σχετική προστασία. Η δέσμη μέτρων που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καθιστά δυνατή την εκ νέου εξισορρόπηση, τουλάχιστον εν μέρει, της σχέσης μεταξύ των μεγάλων παγκόσμιων φορέων των διαδικτυακών πλατφορμών και των επιμέρους χρηστών. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της καθιέρωσης σύγχρονων μηχανισμών ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των εμπόρων και των καταναλωτών (δηλαδή διαλογομπότ/chatbots, διαδικτυακά έντυπα). Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι μέσω των εν λόγω μηχανισμών θα πρέπει να απλουστευθεί ο διάλογος μεταξύ των συμβαλλομένων μερών, υπό την προϋπόθεση ότι ενσωματώνονται επαρκείς διασφαλίσεις για τους καταναλωτές, όπως, π.χ. η δυνατότητα να ιχνηλατούν την ανταλλαγή πληροφοριών, να λαμβάνουν συμπληρωματικές πληροφορίες και να υποβάλλουν καταγγελίες. Ειδικότερα, θα πρέπει πάντοτε να είναι δυνατή η χρησιμοποίηση των παραδοσιακών μορφών επικοινωνίας (όπως, για παράδειγμα, τηλεφωνικά κέντρα). |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την έννοια του δικαιώματος υπαναχώρησης και αναγνωρίζει τον ρόλο του ως αποτελεσματικού μέσου προστασίας των καταναλωτών που δεν θα πρέπει να υπονομεύεται. Εγκυμονεί ο κίνδυνος η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να περιορίζει τα δικαιώματα των καταναλωτών, χωρίς να παρέχει επαρκή αποδεικτικά στοιχεία ως προς τη συστηματική και εκτεταμένη κατάχρηση των δικαιωμάτων αυτών. Από την άλλη πλευρά, οι έμποροι, και ιδίως οι ΜΜΕ, χρειάζονται πρόσθετη ασφάλεια δικαίου για όσα προϊόντα δεν έχουν δοκιμαστεί επαρκώς, καθώς και για την ταχεία επιστροφή του καταβληθέντος αντιτίμου. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να επανεξετάσει την εν λόγω σημαντική διάταξη προκειμένου να επιτευχθεί ένας συμβιβασμός μεταξύ των αντικρουόμενων συμφερόντων. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τις διευκρινίσεις σχετικά με τα προϊόντα δύο ποιοτήτων, καθώς φαίνεται ότι ορισμένα προϊόντα, ειδικότερα τα τρόφιμα, έφεραν πανομοιότυπη επισήμανση ακόμη και σε περιπτώσεις που η σύνθεσή τους ήταν διαφορετική, με κίνδυνο παραπλάνησης των καταναλωτών. Πρέπει να απαγορεύεται η παραπλανητική περιγραφή και επισήμανση προϊόντων, προκειμένου να διασφαλίζεται η διαφάνεια. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση σχετικά με τη θέσπιση ειδικών κριτηρίων για την επιβολή προστίμων ως αποτελεσματικό μέσο προστασίας των καταναλωτών. Όπως υπογραμμίζει η Ευρωπαϊκή Συμβουλευτική Ομάδα Καταναλωτών (European Consumer Consultative Group — ECCG), είναι ζωτικής σημασίας να υπάρχουν αποτρεπτικές κυρώσεις που να αντιστοιχούν σε σημαντικό ποσοστό του ετήσιου κύκλου εργασιών των εταιρειών, οι οποίες παραβιάζουν τους κανόνες, λαμβανομένης, συγχρόνως, υπόψη της πανευρωπαϊκής διάστασης της παράβασης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει τη δυνατότητα ευθυγράμμισης της πρότασης με τις διατάξεις του Γενικού κανονισμού για την προστασία δεδομένων. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης τη χρήση μηχανισμών εναλλακτικής επίλυσης διαφορών και ηλεκτρονικής επίλυσης διαφορών (13), όπως η διαμεσολάβηση ή η διαιτησία, οι οποίες θα πρέπει να προωθηθούν σε εθνικό επίπεδο. Οι εξωδικαστικοί διακανονισμοί μπορεί να αποτελέσουν επιλογή πριν από τις προσφυγές ενώπιον δικαστηρίων και θα πρέπει να υποστηριχθούν, εάν κριθεί σκόπιμο. Τα δικαστήρια θα πρέπει να παραμένουν η επιλογή έσχατης ανάγκης. Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα πρέπει να προκρίνει περισσότερο τις επιλογές αυτές για την επίλυση ζητημάτων προστασίας των καταναλωτών. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Συνολικά, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η βιωσιμότητα και η ποιότητα θα πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο της αλυσίδας εφοδιασμού, ώστε να διασφαλίζεται η προστασία των καταναλωτών καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής της παραγωγής. |
| --- | --- |

3.18.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις σχετικές με τις συλλογικές αγωγές στην ΕΕ

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση οδηγίας σχετικά με τις αντιπροσωπευτικές αγωγές για την προστασία των συλλογικών συμφερόντων των καταναλωτών και την κατάργηση της οδηγίας 2009/22/ΕΚ (14). Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι καμία από τις συστάσεις των διαφόρων γνωμοδοτήσεων της ΕΟΚΕ σχετικά με το ευρωπαϊκό πλαίσιο για τα μέσα συλλογικής ένδικης προστασίας (15) δεν ελήφθησαν υπόψη κατά την εκπόνηση της παρούσας νομοθετικής πρότασης. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η αξιολόγηση του ελέγχου της καταλληλότητας και της αποδοτικότητας (REFIT) κατέδειξε ότι ο κίνδυνος παραβιάσεων του δικαίου της ΕΕ που επηρεάζουν τα συλλογικά συμφέροντα των καταναλωτών αυξάνεται εξαιτίας της οικονομικής παγκοσμιοποίησης και της ψηφιοποίησης. Επιπλέον, ορισμένα κράτη μέλη δεν προβλέπουν μηχανισμούς συλλογικών αγωγών αποζημίωσης προσαρμοσμένους σε καταστάσεις ομαδικής ζημίας και δεν έχουν εφαρμόσει τις διασφαλίσεις που προβλέπονται από τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του 2013, για τις συλλογικές αγωγές παράλειψης και αποζημίωσης (16). |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Σε όλους τους πολίτες της ΕΕ θα πρέπει να εξασφαλίζεται εύκολη και γρήγορη πρόσβαση στη δικαιοσύνη. Οι καταναλωτές θα πρέπει να είναι σε θέση να λαμβάνουν αποζημίωση σε περίπτωση που έχουν υποστεί ζημία ως συνέπεια της παραβίασης της σύμβασης. Ωστόσο, το ίδιο ισχύει και για τους εμπόρους, οι οποίοι δεν θα πρέπει να αποτελούν στόχο αδικαιολόγητων αγωγών. Οι συλλογικές αγωγές αποτελούν νομικό μέσο, δικονομικό δικαίωμα, θεμελιώδες δικαίωμα στην ομοιογενή κατοχύρωση ευρέως διαδεδομένων συλλογικών και ατομικών συμφερόντων δυνάμει του άρθρου 81 της ΣΛΕΕ. Το εν λόγω μέσο πρέπει δε να είναι ουδέτερο και να μην περιορίζεται στους καταναλωτές, αλλά να καλύπτει και το περιβάλλον, τους εργαζομένους, τις ΜΜΕ, την ενέργεια, τη συνεργατική οικονομία, την κυκλική οικονομία, τις πλατφόρμες, όλα τα ψηφιακά δικαιώματα κ.λπ. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Επομένως, επιδοκιμάζεται η καθιέρωση ενός προσαρμοσμένου συστήματος έννομης προστασίας για συλλογική ζημία. Το σύστημα αυτό θα πρέπει να είναι ρεαλιστικό, οικονομικά αποδοτικό, να παρέχει τις σχετικές εγγυήσεις και να λαμβάνει υπόψη τα υφιστάμενα εθνικά δικαστικά συστήματα (π.χ. της Νορβηγίας ή της Δανίας). Πρέπει η ΕΕ να καθορίσει τις κύριες κατευθυντήριες γραμμές για εναρμονισμένες ομαδικές αγωγές σε επίπεδο ΕΕ με ρητή αναφορά στους τομείς που θα εφαρμόζεται το ενωσιακό νομικό μέσο και στους τομείς που βάσει της αρχής της επικουρικότητας θα αφήνονται στη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας. Επίσης, πρέπει να μεριμνήσει έτσι ώστε το σύστημα να συμβάλει σε μια πιο αποτελεσματική, γρήγορη, οικονομικά προσιτή και δίκαιη εφαρμογή της δικαιοσύνης, να επιτρέπει την αποτελεσματική και πλήρη αποζημίωση για ζημίες και να εξασφαλίζει τη βιωσιμότητα του μηχανισμού μέσω της δέουσας χρηματοδότησης. Η παρούσα πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν εκπληρώνει αυτούς τους στόχους. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να καθορίσει τους νομιμοποιούμενους φορείς που δύνανται να ζητήσουν συλλογική έννομη προστασία, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας. Θα πρέπει επίσης να καταστεί σαφές ότι ο τόπος εγκατάστασης του νομιμοποιούμενου φορέα θα πρέπει να είναι και τόπος δικαιοδοσίας και να καθορίζει το εφαρμοστέο δίκαιο. Επίσης, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να αναλύσει περαιτέρω τον ρόλο του δικαστή που θα αποφαίνεται επί του ισχυρισμού, το βάρος της απόδειξης και της προσκόμισης αποδεικτικών στοιχείων, το καθεστώς της απόφασης του δικαστηρίου (μεταξύ των μερών και έναντι πάντων) και αυτό των ενστάσεων. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Όλα τα δικαστικά έξοδα για ομαδικές αγωγές θα πρέπει να χρηματοδοτούνται μέσω των εθνικών συστημάτων δικαστικής αρωγής. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Οι οργανώσεις των καταναλωτών ή της κοινωνίας των πολιτών θα πρέπει να μπορούν να λαμβάνουν επαρκή χρηματοδότηση και νομικές συμβουλές ώστε να μπορούν να διεκδικούν αποζημίωση. Ειδικά κονδύλια θα πρέπει να βοηθούν τους νομιμοποιούμενους φορείς να αμείβουν τους νομικούς συμβούλους. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποστηρίξουν τη δημιουργία ταμείων αγωγών για τους νομιμοποιούμενους φορείς. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Όσον αφορά την αποζημίωση, η προτεινόμενη νομοθεσία δεν καλύπτει πλήρως την ανάγκη παροχής πραγματικής αποζημίωσης στους καταναλωτές για τη ζημία που υπέστησαν. Η πρόταση θα πρέπει να αναφέρεται σαφώς στην αποζημίωση του συνολικού ποσού με το οποίο ζημιώθηκαν οι καταναλωτές, ανεξαρτήτως της ζημίας που έχουν υποστεί. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η ΕΟΚΕ ανησυχεί σχετικά με την προστασία των δικαιωμάτων των επιχειρηματιών, συμπεριλαμβανομένης της διαφύλαξης του εταιρικού απορρήτου. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη θέσπιση μηχανισμών που επιβεβαιώνουν την εγγύηση της εμπιστευτικότητας των παρεχόμενων πληροφοριών, όχι μόνο στο στάδιο των διαδικασιών αλλά και στις τελικές αποφάσεις. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Ομοίως, οι έμποροι εκφράζουν τη στήριξή τους για τη δυνατότητα επίλυσης μιας υπόθεσης εντός ορισμένου χρονικού πλαισίου, μεταξύ άλλων, με τη βοήθεια των προαναφερόμενων μηχανισμών εναλλακτικής επίλυσης διαφορών. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συμπεριλάβει στην πρόταση για τις συλλογικές αγωγές μια σύσταση προς τα κράτη μέλη να χρησιμοποιούν τεχνολογικές καινοτομίες όπως συμβαίνει ήδη με τους τεχνολογικά πιο προηγμένους μηχανισμούς εναλλακτικής επίλυσης διαφορών και επίλυσης διαφορών εντός και εκτός διαδικτύου, ιδίως όσον αφορά τη συγκέντρωση των ενδιαφερομένων για την άσκηση συλλογικής αγωγής. Το μέτρο αυτό αναμένεται ότι θα επιτρέψει τη σημαντική εξοικονόμηση κόστους για τους διοργανωτές της συλλογικής αγωγής και για τις ενώσεις καταναλωτών που θα αποφασίζουν να συμμετέχουν σε αυτήν. Επίσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να ενθαρρύνει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών με ιδιαίτερη έμφαση στη συλλογή δεδομένων για όλες τις περιπτώσεις που αποτελούν αντικείμενο συλλογικής αγωγής. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Σύμφωνα με τη σύσταση της γνωμοδότησης με θέμα «Ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για τα μέσα συλλογικής ένδικης προστασίας» (17), η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι καταναλωτές θα πρέπει να είναι ελεύθεροι να αποφασίζουν κατά πόσο επιθυμούν να συμμετάσχουν ή όχι σε μια συλλογική αγωγή. Συγκεκριμένα, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα ήταν σκόπιμη μια ρήτρα προαιρετικής συμμετοχής (opt-in) για υποθέσεις που αφορούν περιορισμένο αριθμό θυμάτων που υπέστησαν σημαντική ζημία, ενώ η ρήτρα εξαίρεσης (opt-out) θα ήταν καταλληλότερη για περιπτώσεις που αφορούν μεγάλο αριθμό θυμάτων που έχουν υποστεί περιορισμένες ζημίες. |
| --- | --- |

4.12.

Βρυξέλλες, 20 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  ΕΕ C 12 της 15.1.2015, σ. 1.

1

(2)  ΕΕ C 170 της 5.6.2014, σ. 68.

2

(3)  ΕΕ C 170 της 5.6.2014, σ. 68

3

(4)  Οδηγία 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 1993, σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές (ΕΕ L 95 της 21.4.1993, σ. 29).

4

(5)  Οδηγία 98/6/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Φεβρουαρίου 1998, περί της προστασίας των καταναλωτών όσον αφορά την αναγραφή των τιμών των προϊόντων που προσφέρονται στους καταναλωτές (ΕΕ L 80 της 18.3.1998, σ. 27).

5

(6)  Οδηγία 2005/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαΐου 2005, για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές των επιχειρήσεων προς τους καταναλωτές στην εσωτερική αγορά και για την τροποποίηση της οδηγίας 84/450/ΕΟΚ του Συμβουλίου, των οδηγιών 97/7/ΕΚ, 98/27/ΕΚ, 2002/65/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ L 149 της 11.6.2005, σ. 22).

6

(7)  Οδηγία 2011/83/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2011, σχετικά με τα δικαιώματα των καταναλωτών, την τροποποίηση της οδηγίας 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου και της οδηγίας 1999/44/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και την κατάργηση της οδηγίας 85/577/ΕΟΚ του Συμβουλίου και της οδηγίας 97/7/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ L 304 της 22.11.2011, σ. 64).

7

(8)  SWD(2017) 208 final και SWD(2017) 209 final που δημοσιεύτηκαν στις 23.5.2017.

8

(9)  ΕΕ C 12 της 15.1.2015, σ. 1.

9

(10)  Ενημερωτική έκθεση της ΕΟΚΕ που υποβλήθηκε ενώπιον της συνόδου ολομέλειας στις 14/12/2016 (INT/796).

10

(11)  Ενημερωτική έκθεση της ΕΟΚΕ που υποβλήθηκε ενώπιον της συνόδου ολομέλειας στις 14/12/2016 (INT/795).

11

(12)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ TEN/662 — «Προώθηση της δίκαιης μεταχείρισης και της διαφάνειας για τους επιχειρηματικούς χρήστες επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης» (βλέπε σ. 177 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας).

12

(13)  Οδηγία 2013/11/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Μαΐου 2013, για την εναλλακτική επίλυση καταναλωτικών διαφορών και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 και της οδηγίας 2009/22/ΕΚ (οδηγία ΕΕΚΔ) (ΕΕ L 165 της 18.6.2013, σ. 63).

13

(14)  Οδηγία 2009/22/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2009, περί των αγωγών παραλείψεως στον τομέα της προστασίας των συμφερόντων των καταναλωτών (ΕΕ L 110 της 1.5.2009, σ. 30).

14

(15)  ΕΕ C 170 της 5.6.2014, σ. 68.

15

(16)  Σύσταση 2013/396/ΕΕ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της 11ης Ιουνίου 2013, σχετικά με κοινές αρχές εφαρμοστέες στους μηχανισμούς συλλογικών αγωγών παράλειψης και αποζημίωσης στα κράτη μέλη (ΕΕ L 201 της 26.7.2013, σ. 60).

16

(17)  ΕΕ C 170 της 5.6.2014, σ. 68.

17

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/73 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/73

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ένα ανανεωμένο ευρωπαϊκό θεματολόγιο για την έρευνα και την καινοτομία — Η ευκαιρία της Ευρώπης να διαμορφώσει το μέλλον της»

(Συμβολή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην άτυπη σύνοδο των ηγετών της ΕΕ της 16ης Μαΐου 2018 στη Σόφια με θέμα την καινοτομία)

[COM(2018) 306 final]

(2018/C 440/11)

| Εισηγητής: | ο κ. Ulrich SAMM |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Stefano PALMIERI |

Εισηγητής:

ο κ. Ulrich SAMM

Συνεισηγητής:

ο κ. Stefano PALMIERI

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 18.6.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| | |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 4.9.2018 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 196/1/2 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 18.6.2018

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

4.9.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

196/1/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι και στο πλαίσιο του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου 2021-2027, η Επιτροπή κατέστησε σαφές ότι η έρευνα και η καινοτομία πρέπει να εξακολουθήσουν να αποτελούν βασική προτεραιότητα της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η καινοτομία θα πρέπει να έχει μεγαλύτερη βαρύτητα και υπενθυμίζει την έκκλησή της για εξισορρόπηση των μελλοντικών αναγκών χρηματοδότησης της πολιτικής για όλη την αλυσίδα έρευνας και καινοτομίας, από τη θεμελιώδη έρευνα έως την έρευνα με γνώμονα τα προϊόντα. Η καινοτομία είναι καθοριστικής σημασίας για την οικονομική ανάπτυξη και τα νέα μέσα θα είναι ιδιαίτερα επωφελή για τις ΜΜΕ. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη σημασία των δημόσιων επενδύσεων στην έρευνα και την καινοτομία ως βασικής κινητήριας δύναμης για τη δημιουργία και τη διατήρηση δευτερογενών επιπτώσεων στις οικονομίες των κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης τον στόχο για περαιτέρω απλούστευση των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις προκειμένου να διευκολυνθεί ο συνδυασμός διαφόρων κονδυλίων, κάτι το οποίο μπορεί να συμβάλει στην υπέρβαση των μεγάλων ανισοτήτων μεταξύ των κρατών μελών και των περιφερειών όσον αφορά τον αριθμό επιτυχημένων σχεδίων έρευνας και καινοτομίας. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» πρέπει να επενδύσει σε τομείς όπου υπάρχει ιδιαίτερη ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία. Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα σε έργα συνεργατικής έρευνας, δεδομένου ότι πληρούν αυτήν την απαίτηση κατά τρόπο που σχεδόν κανένα άλλο πρόγραμμα δεν επιτυγχάνει. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι πολλές σημαντικές κοινωνικές προκλήσεις μπορούν να επιλυθούν μόνο σε ευρωπαϊκό επίπεδο και χρειάζονται τις συντονισμένες προσπάθειες διαφόρων φορέων, οι οποίες υπερβαίνουν το πεδίο των μεμονωμένων έργων συνεργατικής έρευνας. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο υποστηρίζεται η ιδέα των αποστολών. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η υποστήριξη της κινητικότητας των ερευνητών μέσω των δράσεων «Μαρία Σκλοντόφσκα-Κιουρί» αποτελεί ένα ακόμη κλειδί για την περαιτέρω ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας, ενώ παράλληλα οι ενωσιακές και οι εθνικές πολιτικές πρέπει να αποβλέπουν στην καθιέρωση ενδεδειγμένων και ελκυστικών συνθηκών εργασίας για τους επαγγελματίες, με στόχο την αποφυγή του φαινομένου της «διαρροής εγκεφάλων» το οποίο είναι αντιπαραγωγικό για την επίτευξη συνοχής στην ΕΕ. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία την αύξηση του όγκου των επενδύσεων της ΕΕ προκειμένου να παρασχεθεί στους Ευρωπαίους εργαζόμενους η δυνατότητα να συμβαδίζουν με τις εξελίξεις και να αποκτούν τις δεξιότητες που είναι αναγκαίες για τα ψηφιακά επαγγέλματα. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι οι πρωτοβουλίες που βοηθούν τις ΜΜΕ να αξιοποιήσουν και να εκμεταλλευθούν δεόντως τα αποτελέσματα της έρευνας και της καινοτομίας θα πρέπει να υποστηριχθούν αποτελεσματικότερα. |
| --- | --- |

1.8.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Κατά την άτυπη σύνοδο των ηγετών της ΕΕ της 16ης Μαΐου 2018 στη Σόφια με θέμα την καινοτομία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάλεσε τους παρισταμένους να συζητήσουν και να δώσουν στρατηγική καθοδήγηση ενόψει του επόμενου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου εν γένει και, ειδικότερα, των προτεραιοτήτων που πρέπει να δοθούν στην έρευνα και την καινοτομία. Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή πρότεινε στην ανακοίνωσή της προτεραιότητες και νέες πρωτοβουλίες (1). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η πρόταση αυτή χρησιμεύει επίσης ως πρώτο βήμα για τον καθορισμό του επόμενου προγράμματος-πλαισίου (ΠΠ9 ή «Ορίζων Ευρώπη») με στόχο τη συνέχιση και τη βελτίωση του επιτυχημένου προγράμματος «Ορίζων 2020» (2). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Επίσης, προτείνονται δραστηριότητες για τη στήριξη της καινοτομίας και την τόνωση της ηγετικής θέσης της βιομηχανίας με βάση την ανανεωμένη στρατηγική βιομηχανικής πολιτικής της ΕΕ (3). |
| --- | --- |

2.3.

3.   Περιεχόμενο της πρότασης

| 3.1. | Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποσκοπεί στο να διασφαλιστεί ότι η έρευνα και η καινοτομία θα εξακολουθήσουν να αποτελούν μία από τις βασικές πολιτικές και χρηματοδοτικές προτεραιότητες της ΕΕ στο μέλλον, στο πλαίσιο διαφόρων δημοσιονομικών μέσων. Μεγαλύτερη έμφαση δίνεται στην καινοτομία ώστε να καταστεί η Ευρώπη πρωτοπόρος στην καινοτομία που δημιουργεί αγορές. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η Επιτροπή προτείνει να αυξηθούν οι επενδύσεις στην έρευνα και την καινοτομία διαθέτοντας περίπου 100 δισεκατ. ευρώ για το μελλοντικό πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» και το Πρόγραμμα έρευνας και κατάρτισης της Ευρατόμ (4). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Επίσης, η Επιτροπή πρότεινε την κινητοποίηση περίπου 11 δισεκατ. ευρώ για μέσα που βασίζονται στην αγορά, συμπεριλαμβανομένων χρηματοδοτικών μέσων και εγγυήσεων από τον προϋπολογισμό σε ειδική θυρίδα στο πλαίσιο του Ταμείου InvestEU, το οποίο με τη σειρά του θα κινητοποιήσει ιδιωτικές επενδύσεις ύψους 200 δισεκατ. ευρώ υπέρ της έρευνας και της καινοτομίας. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Τα κράτη μέλη παροτρύνονται να λάβουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να αυξήσουν τις δαπάνες τους για έρευνα και καινοτομία για την επίτευξη του στόχου του 3 % του ΑΕγχΠ. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Προτείνεται η δρομολόγηση ενός πρώτου συνόλου αποστολών έρευνας και καινοτομίας σε επίπεδο ΕΕ με τολμηρούς, φιλόδοξους στόχους και με ισχυρή ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία. Οι αποστολές θα ενθαρρύνουν τις επενδύσεις και τη συμμετοχή σε πολλούς κλάδους σε όλο το μήκος των αλυσίδων προστιθέμενης αξίας, τομείς πολιτικής (π.χ. στους τομείς της ενέργειας και του κλίματος, των μεταφορών, της προηγμένης μεταποίησης, της υγείας και της διατροφής, της ψηφιακής τεχνολογίας), επιστημονικά πεδία (όπως οι κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Προτείνεται, κάθε φορά που θα αναθεωρούνται οι πολιτικές και η νομοθεσία της ΕΕ και τα εθνικά ρυθμιστικά πλαίσια, να εφαρμόζεται η αρχή της καινοτομίας, εξασφαλίζοντας ότι θα εκτιμάται πλήρως ο αντίκτυπός τους στην καινοτομία. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Θα συγκροτηθεί Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας με σκοπό τον εντοπισμό και την επέκταση πρωτοποριακών και ανατρεπτικών καινοτομιών με έμφαση σε ταχέως εξελισσόμενες καινοτομίες υψηλού κινδύνου που έχουν μεγάλες δυνατότητες να δημιουργήσουν εντελώς νέες αγορές. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Προβλέπονται μέτρα για την αύξηση των ιδιωτικών επενδύσεων στην έρευνα και την καινοτομία, καθώς και για την κλιμάκωση πρωτοβουλιών:






  — | υλοποίηση προγράμματος πανευρωπαϊκών οργανισμών επενδύσεων σε μερίδια άλλων οργανισμών επιχειρηματικού κεφαλαίου (VentureEU), |
| --- | --- | --- |

3.8.

—

υλοποίηση προγράμματος πανευρωπαϊκών οργανισμών επενδύσεων σε μερίδια άλλων οργανισμών επιχειρηματικού κεφαλαίου (VentureEU),

| — | μεταφορά της οδηγίας (5) για τα πλαίσια προληπτικής αναδιάρθρωσης, τη δεύτερη ευκαιρία και μέτρα για την αύξηση της αποτελεσματικότητας των διαδικασιών αναδιάρθρωσης, αφερεγγυότητας και απαλλαγής. |
| --- | --- |

—

μεταφορά της οδηγίας (5) για τα πλαίσια προληπτικής αναδιάρθρωσης, τη δεύτερη ευκαιρία και μέτρα για την αύξηση της αποτελεσματικότητας των διαδικασιών αναδιάρθρωσης, αφερεγγυότητας και απαλλαγής.

| 3.9. | Προτείνεται επίσης περαιτέρω απλούστευση των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις προκειμένου να διευκολυνθεί ο απρόσκοπτος συνδυασμός διαφόρων κονδυλίων και να βελτιωθεί η χρήση κοινών προτύπων αξιολόγησης για τα έργα έρευνας και καινοτομίας. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η Επιτροπή τάσσεται υπέρ ενός φορολογικού συστήματος (6) που στηρίζει την καινοτομία προσφέροντας έκπτωση φόρου για τις δαπάνες για επενδύσεις στην έρευνα και την καινοτομία, με πρόσθετες παροχές υπέρ των νεοσύστατων επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Προτείνεται η εισαγωγή Σήματος Ανοικτής Επιστήμης για τα πανεπιστήμια και τους δημόσιους ερευνητικούς οργανισμούς με στόχο την ενδυνάμωσή τους ώστε να αποκτήσουν περισσότερο επιχειρηματικό και διεπιστημονικό χαρακτήρα. |
| --- | --- |

3.11.

4.   Γενικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι και στο πλαίσιο του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου 2021-2027, η Επιτροπή κατέστησε σαφές ότι η έρευνα και η καινοτομία πρέπει να εξακολουθήσουν να αποτελούν βασική προτεραιότητα της ΕΕ. Ένα ισχυρό και επιτυχημένο πρόγραμμα που συνδυάζει την αριστεία, κοινές ερευνητικές υποδομές, τη διασυνοριακή συνεργασία, καθώς και συνέργειες μεταξύ της πανεπιστημιακής κοινότητας, της βιομηχανίας, των ΜΜΕ και ερευνητικών οργανισμών, αποτελεί βασικό μέσο πολιτικής τόσο για την επίτευξη βιώσιμης ευρωπαϊκής οικονομικής ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας όσο και για την αντιμετώπιση των μεγάλων προκλήσεων που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή κοινωνία. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η καινοτομία θα πρέπει να έχει μεγαλύτερη βαρύτητα και υπενθυμίζει το αίτημά της για εξισορρόπηση των μελλοντικών αναγκών χρηματοδότησης της πολιτικής για όλη την αλυσίδα έρευνας και καινοτομίας, από τη θεμελιώδη έρευνα έως την έρευνα με γνώμονα τα προϊόντα (7). Η καινοτομία είναι καθοριστικής σημασίας για την οικονομική ανάπτυξη και τα νέα μέσα θα είναι ιδιαίτερα επωφελή για τις ΜΜΕ. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη σημασία των δημόσιων επενδύσεων στην έρευνα και την καινοτομία ως βασικής κινητήριας δύναμης για τη δημιουργία και τη διατήρηση δευτερογενών επιπτώσεων στις οικονομίες των κρατών μελών. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Όσον αφορά τις υψηλές προσδοκίες που συνδέονται με τον αντίκτυπο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» και τον ρόλο του στην εξασφάλιση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, η ΕΟΚΕ συνιστά χρηματοδότηση ύψους 120 δισεκατομμυρίων ευρώ, όπως πρότεινε και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα πρέπει να αποδείξουν ότι έχουν κατανοήσει την κομβική σημασία της έρευνας και της καινοτομίας για τη μελλοντική ανταγωνιστικότητα της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία την αύξηση του όγκου των επενδύσεων της ΕΕ προκειμένου να παρασχεθεί στους Ευρωπαίους εργαζόμενους η δυνατότητα να συμβαδίζουν με τις εξελίξεις και να αποκτούν τις δεξιότητες που είναι αναγκαίες για τα ψηφιακά επαγγέλματα. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι οι πρωτοβουλίες που βοηθούν τις ΜΜΕ να αξιοποιήσουν και να εκμεταλλευθούν δεόντως τα αποτελέσματα της έρευνας και της καινοτομίας θα πρέπει να υποστηριχθούν αποτελεσματικότερα. |
| --- | --- |

4.4.

5.   Ειδικές παρατηρήσεις

5.1.   Έρευνα σε όλο το μήκος της αλυσίδας προστιθέμενης αξίας

| 5.1.1. | Τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία πρέπει να χρησιμοποιηθούν με σκοπό να εισέλθουν οι περιφέρειες στην οικονομία της καινοτομίας. Θα πρέπει να δημιουργηθούν συνέργειες με το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη», το Ταμείο InvestEU, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Πρόγραμμα Erasmus+, το πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη», την κοινή γεωργική πολιτική και άλλα προγράμματα. |
| --- | --- |

5.1.1.

| 5.1.2. | Η ΕΕ είναι ο πιο ανοιχτός χώρος έρευνας και καινοτομίας στον κόσμο. Όχι μόνο δέχεται ευχαρίστως ερευνητικούς οργανισμούς από όλον τον κόσμο στα δικά της έργα, αλλά συνεργάζεται επίσης εκτενώς σε κοινά προγράμματα με διεθνείς εταίρους. Το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» πρέπει να επενδύσει στους τομείς όπου υπάρχει ιδιαίτερη ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία. Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα σε έργα συνεργατικής έρευνας (8), δεδομένου ότι πληρούν αυτήν την απαίτηση κατά τρόπο που σχεδόν κανένα άλλο πρόγραμμα δεν επιτυγχάνει: για να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος στις κοινωνικές προκλήσεις που δεν μπορούν να επιλυθούν σε εθνικό επίπεδο, στα έργα αυτά συμμετέχουν οι καλύτεροι επιστήμονες, καθώς και οι πλέον καινοτόμες ΜΜΕ και παράγοντες της βιομηχανίας στην Ευρώπη. Συνδυάζοντας τις δεξιότητες και ικανότητές τους σε διάφορα πεδία, τα έργα συνεργατικής έρευνας αποφέρουν πολύτιμα οφέλη για τους Ευρωπαίους πολίτες. |
| --- | --- |

5.1.2.

| 5.1.3. | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι πολλές σημαντικές κοινωνικές προκλήσεις μπορούν να επιλυθούν μόνο σε ευρωπαϊκό επίπεδο και χρειάζονται τις συντονισμένες προσπάθειες διαφόρων φορέων, οι οποίες υπερβαίνουν το πεδίο των μεμονωμένων έργων συνεργατικής έρευνας. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο υποστηρίζεται η ιδέα των αποστολών. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι οι κοινοί φιλόδοξοι στόχοι έχουν τη δυνατότητα να εμπνέουν και να δημιουργούν δυναμική, δηλαδή την προθυμία ανάληψης δράσης, σε διάφορες κοινότητες, συμπεριλαμβανομένου του ευρέος κοινού. Οι αποστολές θα πρέπει να προσφέρουν μια μακροπρόθεσμη προοπτική χρηματοδότησης καθ’ όλη την περίοδο χρηματοδότησης του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη». Είναι σημαντικό οι αποστολές να θεωρούνται πρωτίστως ερευνητικές αποστολές μεγάλης κλίμακας, ακόμη και αν συμπεριλαμβάνουν διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη στα υποέργα τους. Για να επιτευχθούν οι φιλόδοξοι στόχοι των αποστολών, χρειάζεται να καλύπτουν ολόκληρη την αλυσίδα καινοτομίας και να περιλαμβάνουν ερευνητικές δραστηριότητες σε όλα τα επίπεδα τεχνολογικής ετοιμότητας. Η ΕΟΚΕ ζητεί να μην υπερεκτιμηθεί η έννοια και μόνο των αποστολών, αλλά να τους δοθεί η κατάλληλη χρηματοδότηση για τους στόχους τους. Οι στόχοι αυτοί θα πρέπει να είναι και εφικτοί και απτοί. |
| --- | --- |

5.1.3.

| 5.1.4. | Ένα από τα ισχυρά σημεία των ευρωπαϊκών ερευνητικών προγραμμάτων-πλαίσιο είναι η απτή δέσμευσή τους σε επίπεδο ΕΕ για την προώθηση ενός Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας ανοικτού σε όλα τα κράτη μέλη. Αυτήν την ανοικτή πολιτική θα μπορούσαν να στηρίξουν ισχυρότερες συνέργειες μεταξύ του επόμενου προγράμματος-πλαισίου και των διαρθρωτικών ταμείων. Η γεφύρωση των χασμάτων μεταξύ των περιφερειών με αποτελεσματικότερο τρόπο αποτελεί μία από τις μείζονες πολιτικές προκλήσεις για τα επόμενα χρόνια, οι δε αποτελεσματικές συμπράξεις μεταξύ των ερευνητικών ιδρυμάτων μπορεί να είναι ένα από τα κλειδιά. |
| --- | --- |

5.1.4.

| 5.1.5. | Ένα σημαντικό μέσο σε αυτό το πλαίσιο είναι οι εμβληματικές πρωτοβουλίες ΜΑΤ (Μελλοντικές και αναδυόμενες τεχνολογίες). Χαρακτηρίζονται από ισχυρή εστίαση στην ανάπτυξη καινοτόμων τεχνολογιών. Πρόκειται για μοναδικό πλεονέκτημα. Η Ευρώπη πρέπει να έχει τη δυνατότητα για μεγάλης κλίμακας και μακροπρόθεσμα έργα που μπορεί να ενέχουν ένα ποσοστό αβεβαιότητας και είναι ακόμη καινοτόμα όσο είναι και προοδευτικά. Επομένως, οι εμβληματικές πρωτοβουλίες ΜΑΤ πρέπει να διαφοροποιούνται σαφώς από τις αποστολές. Είναι σημαντικό οι μελλοντικές εμβληματικές πρωτοβουλίες ΜΑΤ να ξεκινούν όπως προγραμματίστηκαν και να συνεχίζουν να λαμβάνουν χρηματοδότηση κατά προτεραιότητα. |
| --- | --- |

5.1.5.

| 5.1.6. | Η προσβασιμότητα σε ερευνητικές υποδομές σε ολόκληρη την ΕΕ και πέρα από αυτήν αποτελεί μία από τις επιτυχίες των προγραμμάτων-πλαίσιο. Αναμφίβολα, η κορυφαία ερευνητική υποδομή προσελκύει κορυφαίους επιστήμονες και πολύ συχνά μόνον η πρόσβαση σε ερευνητικές υποδομές καθιστά εφικτά τα επαναστατικά αποτελέσματα. Ως εκ τούτου, η ερευνητική υποδομή χρειάζεται επειγόντως υψηλότερη χρηματοδότηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, και όχι τη μείωση του μεριδίου του προϋπολογισμού που προβλέπει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην πρότασή της. Η διασφάλιση της πρόσβασης των χρηστών από τις χώρες της ΕΕ των 13 θα πρέπει να αποτελεί ζήτημα προτεραιότητας. |
| --- | --- |

5.1.6.

| 5.1.7. | Η υποστήριξη της κινητικότητας των ερευνητών μέσω των δράσεων «Μαρία Σκλοντόφσκα-Κιουρί» αποτελεί ένα ακόμη κλειδί για την περαιτέρω ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας και τη δημιουργία αντικτύπου που δεν μπορεί να επιτευχθεί σε εθνικό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ επικροτεί κάθε πρωτοβουλία που έχει σχεδιαστεί για την υποστήριξη της κινητικότητας των ερευνητών που εργάζονται σε ΜΜΕ. Η ΕΟΚΕ εκφράζει, ωστόσο, την ανησυχία της για το φαινόμενο της «διαρροής εγκεφάλων», το οποίο ενδέχεται να ενταθεί ακόμη περισσότερο λόγω της χρηματοδότησης της κινητικότητας, και ζητεί, ως εκ τούτου, την επικέντρωση των ενωσιακών και των εθνικών πολιτικών στην καθιέρωση ενδεδειγμένων και ελκυστικών συνθηκών εργασίας για τους επαγγελματίες, με στόχο την αποφυγή αυτής της τάσης που είναι αντιπαραγωγική για την επίτευξη συνοχής στην ΕΕ. |
| --- | --- |

5.1.7.

| 5.1.8. | Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι ακαδημαϊκοί φορείς από ιδρύματα που χρηματοδοτούνται με δημόσιους πόρους σε πολλά κράτη μέλη δεν επιτρέπεται να συνάπτουν δάνεια. Επομένως, το «Ορίζων Ευρώπη» θα πρέπει να παραμείνει ως επί το πλείστον επικεντρωμένο στη συγχρηματοδότηση και όχι στα δάνεια. |
| --- | --- |

5.1.8.

| 5.1.9. | Η ΕΟΚΕ συντάσσεται με την έκκληση προς τα κράτη μέλη να λάβουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να αυξήσουν τις δαπάνες τους για έρευνα και καινοτομία για την επίτευξη του στόχου του 3 % του ΑΕγχΠ. |
| --- | --- |

5.1.9.

5.2.   Έρευνα και καινοτομία για νέες αγορές και συνοχή στην Ευρώπη

| 5.2.1. | Όπως υπογραμμίζεται στην 7η έκθεση για την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή, ο τομέας της έρευνα και της καινοτομία στην ΕΕ παραμένει ιδιαίτερα συγκεντρωμένος σε έναν περιορισμένο αριθμό περιφερειών. Στα βορειοδυτικά κράτη μέλη, οι καλές διαπεριφερειακές συνδέσεις, το υψηλής εξειδίκευσης εργατικό δυναμικό και το ελκυστικό επιχειρηματικό περιβάλλον επέτρεψαν την κεφαλαιοποίηση της «έρευνας και καινοτομίας» ως απτών κινητηρίων δυνάμεων για την υποστήριξη της οικονομικής ανταγωνιστικότητας και της κοινωνικής συνοχής. Στα νότια και ανατολικά κράτη μέλη, οι επιδόσεις της καινοτομίας είναι ασθενέστερες και οι περιφέρειες που βρίσκονται κοντά σε κέντρα καινοτομίας —κυρίως στις πρωτεύουσες— δεν επωφελούνται από την εγγύτητά τους. Το γεγονός αυτό απαιτεί πολιτικές που θα συνδέουν τις επιχειρήσεις, τα ερευνητικά κέντρα και τις εξειδικευμένες επιχειρηματικές υπηρεσίες μεταξύ περιφερειών. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η περαιτέρω απλούστευση των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις, προκειμένου να διευκολυνθεί ο απρόσκοπτος συνδυασμός διαφόρων κονδυλίων, μπορεί να είναι καθοριστικής σημασίας για την επίτευξη του στόχου αυτού. |
| --- | --- |

5.2.1.

| 5.2.2. | Τα προγράμματα «έρευνας και καινοτομίας» για την περίοδο μετά το 2020 πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις οικονομικές, κοινωνικές και εδαφικές διαστάσεις που χαρακτηρίζουν τις περιφέρειες της ΕΕ, αποφεύγοντας την εφαρμογή στρατηγικών «ενιαίας αντιμετώπισης». Η προσέγγιση αυτή μπορεί να υποστηριχθεί με την εφαρμογή στρατηγικών βασισμένων στην «ανοιχτή καινοτομία». Όσον αφορά την εδαφική διάσταση των πολιτικών «Έρευνας και Καινοτομίας», είναι σημαντικό να προβλεφθούν νέα προγράμματα και προτεραιότητες, λαμβάνοντας υπόψη τις οικονομικές και κοινωνικές πτυχές που χαρακτηρίζουν τις εδαφικές περιοχές στις οποίες θα εφαρμοστεί η δράση. |
| --- | --- |

5.2.2.

| 5.2.3. | Οι πολιτικές και τα προγράμματα «έρευνας και καινοτομίας» για την περίοδο μετά το 2020 θα πρέπει να συνάδουν με τους στόχους της «οικονομίας για το κοινό καλό» (ΟΚΚ), ενός βιώσιμου οικονομικού μοντέλου προσανατολισμένου προς την κοινωνική συνοχή. Η οικονομία για το κοινό καλό είναι μια διαδικασία «κοινωνικής καινοτομίας» και θετικής επιχειρηματικότητας που χρησιμοποιείται για την προώθηση και τη στήριξη νέων ιδεών που ταυτόχρονα επιλύουν κοινωνικές ανάγκες, δημιουργούν κοινωνικές σχέσεις και ενισχύουν τη δημιουργία πλούτου. |
| --- | --- |

5.2.3.

| 5.2.4. | Παρά τις ευρείες δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο της εφαρμογής των προγραμμάτων της περιόδου 2014-2020, η πρόσβαση των ΜΜΕ σε ευκαιρίες ανάπτυξης με βάση την καινοτομία είχε ελάχιστο αντίκτυπο όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα και τη δημιουργία θέσεων εργασίας. Το σύστημα στήριξης της έρευνας και καινοτομίας σε ορισμένες περιφέρειες εξακολουθεί να είναι πολύ πολύπλοκο και συνεπώς αποθαρρύνει τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις να συμμετέχουν σε έργα ιδίως της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί τη συγκρότηση Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας, το οποίο θα επιταχύνει την εμπορευματοποίηση και την κλιμάκωση καινοτομιών νεοφυών επιχειρήσεων που προκύπτουν από έργα του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη». Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας θα μπορούσε να μετατραπεί σε ταχύτερο μηχανισμός για την ολοκλήρωση των τελικών διαδικασιών με στόχο τη γεφύρωση του χάσματος καινοτομίας. |
| --- | --- |

5.2.4.

| 5.2.5. | Για να μετατραπούν οι ευκαιρίες έρευνας και καινοτομίας σε παράγοντες ανταγωνιστικότητας και οικονομικής ανάπτυξης, είναι απαραίτητο να υποστηριχθεί η συνεργασία μεταξύ ΜΜΕ και ιδρυμάτων Ε & Α&Κ, η σύσταση επιχειρήσεων που βασίζονται στη μεταφορά έρευνας και καινοτομίας, καθώς και η ανάληψη δραστηριοτήτων καθοδήγησης και συγκέντρωσης κεφαλαίων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να υποστηριχθεί η μεταφορά και η κεφαλαιοποίηση του μοντέλου της «πενταπλής έλικας» (9) για την τόνωση των δημόσιων και των ιδιωτικών εταιρικών σχέσεων. |
| --- | --- |

5.2.5.

| 5.2.6. | Οι ΜΜΕ θα μπορούσαν να πρωτοστατήσουν στις «κοινωνικές ανοικτές καινοτομίες», στις οποίες η ανθρώπινη τεχνογνωσία δικτύωσης και οι ικανότητες από κοινού δημιουργίας, σχεδιασμού και καινοτομίας είναι θεμελιώδους σημασίας για την πλήρη επίτευξη της κοινωνικής καινοτομίας σε όλη την Ευρώπη. Υπάρχει ανάγκη προώθησης κατάλληλων πολιτικών καινοτομίας για τις ΜΜΕ που να συμβαδίζουν με όσα έχουν επιτευχθεί μέσω της πρωτοβουλίας EUREKA. Αυτό το καθήκον θα μπορούσε να αφορά ειδικά τα ιδρύματα που μπορούν να στηρίξουν άμεσα τις ΜΜΕ στην ανάπτυξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και καινοτομίας, όπως είναι τα εμπορικά επιμελητήρια. |
| --- | --- |

5.2.6.

| 5.2.7. | Για να τηρηθεί η αρχή της επικουρικότητας και οι σημαντικές ικανότητες των περιφερειών και των κρατών μελών στον τομέα της στήριξης των ΜΜΕ, ζητείται ωστόσο να υπάρξει επικέντρωση στην ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία. Αυτό μπορεί να έγκειται στην υποστήριξη της συνεργασίας περισσότερων από δύο ευρωπαϊκούς φορείς καινοτομίας ή στην παροχή κεφαλαίων σε καινοτόμους φορείς με αντιλήψεις πολύ ριψοκίνδυνες για να υποστηριχθούν σε εθνικό επίπεδο. Επιπλέον, ο εξορθολογισμός των προαναφερθέντων μέσων θα πρέπει να οδηγεί σε μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα του χρηματοδοτικού τοπίου. Επομένως, θα πρέπει να αναμένεται ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας θα απαιτήσει μικρότερο μερίδιο από τον προϋπολογισμό του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» σε σχέση με τα δημοσιονομικά μέσα του προγράμματος «Ορίζων 2020», και όχι τη σημαντική αύξηση που προβλέπεται στην πρόταση της Επιτροπής. Στα προγράμματα «έρευνας και καινοτομίας» για την περίοδο μετά το 2020, θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη στήριξη στις ποιοτικές πτυχές των στόχων. |
| --- | --- |

5.2.7.

| 5.2.8. | Η «ευφυΐα» ενός κοινωνικοοικονομικού συστήματος δεν μπορεί να μετράται μόνο βάσει ποσοτικών δεικτών, όπως οι δαπάνες έρευνας και καινοτομίας. Θα πρέπει επίσης να χρησιμοποιούνται ποιοτικοί δείκτες, όπως το είδος των καινοτομιών που επιτεύχθηκαν, τα πλεονεκτήματα για την κοινωνία των πολιτών και ο αριθμός των νέων θέσεων εργασίας που δημιουργήθηκαν. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει αυτήν την προσέγγιση. |
| --- | --- |

5.2.8.

| 5.2.9. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι στο πλαίσιο του νέου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ), η Επιτροπή έχει συμπεριλάβει την προσβασιμότητα ως «πρόσφορη προϋπόθεση». Το σύνολο της ενωσιακής και της εθνικής χρηματοδότησης για Ε&Κ πρέπει να συμμορφώνεται πλήρως με τα κριτήρια προσβασιμότητας, προκειμένου τα αποτελέσματα τους να αποβαίνουν προς όφελος όλων των κοινωνικών ομάδων, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία που αντιπροσωπεύουν το 15 % του πληθυσμού της ΕΕ. |
| --- | --- |

5.2.9.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  COM(2018) 306 final.

1

(2)  Βλέπε ΕΕ C 34 της 2.2.2017, σ. 66 και «Ενδιάμεση αξιολόγηση του προγράμματος “Ορίζοντας 2020”» (Ενημερωτική έκθεση).

2

(3)  ΕΕ C 197 της 8.6.2018, σ. 10.

3

(4)  Τα προτεινόμενα κονδύλια του προϋπολογισμού, ύψους 100 δισεκατ. ευρώ για την περίοδο 2021-2027, περιλαμβάνουν 97,6 δισεκατ. ευρώ στο πλαίσιο του προγράμματος Ορίζων Ευρώπη (εκ των οποίων 3,5 δισεκατ. ευρώ θα διατεθούν στο πλαίσιο του ταμείου InvestEU) και 2,4 δισεκατ. ευρώ για το πρόγραμμα έρευνας και κατάρτισης της Ευρατόμ.

4

(5)  COM(2016) 723 final.

5

(6)  Σύστημα προβλεπόμενο στο πλαίσιο της κοινής ενοποιημένης βάσης φορολογίας εταιρειών (ΚΕΒΦΕ)·

6

(7)  ΕΕ C 34 της 2.2.2017, σ. 66.

7

(8)  Η συνεργατική έρευνα με τουλάχιστον τρεις εταίρους από διαφορετικά κράτη μέλη τους παρέχει τη δυνατότητα να ενώσουν τις δυνάμεις τους για την αντιμετώπιση προκλήσεων που δεν μπορούν να διευθετηθούν από μία μόνο χώρα και δημιουργεί συνέργειες στο πλαίσιο του ερευνητικού τοπίου της ΕΕ, προσδίδοντας έτσι σημαντική προστιθέμενη αξία στην ΕΕ, όπως στην περίπτωση έργων που σχεδιάστηκαν και εφαρμόστηκαν στο πλαίσιο του EUREKA.

8

(9)  Quintuple Helix and how do knowledge, innovation and the environment relate to each other? A proposed framework for a trans-disciplinary analysis of sustainable development and social ecology, International Journal of Social Ecology and Sustainable Development, τόμος.1, αριθ. 1, σ. 41-69.

9

Quintuple Helix and how do knowledge, innovation and the environment relate to each other? A proposed framework for a trans-disciplinary analysis of sustainable development and social ecology

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/79 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/79

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 596/2014 και (ΕΕ) 2017/1129 όσον αφορά την προώθηση της χρήσης των αγορών ανάπτυξης ΜΜΕ»

[COM(2018) 331 final — 2018/0165 (COD)]

(2018/C 440/12)

| Εισηγητής: | ο κ. Mihai IVAŞCU |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Mihai IVAŞCU

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 11.6.2018
  Συμβούλιο, 21.6.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 4.9.2018 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 196/1/1 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 11.6.2018

Συμβούλιο, 21.6.2018

Νομική βάση

Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

4.9.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

196/1/1

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής να καταστούν οι αγορές κεφαλαίων μια αξιόπιστη εναλλακτική λύση χρηματοδότησης και πιστεύει ότι πρέπει να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ των τριών κύριων στόχων της πρότασης: ανάπτυξη των αγορών ΜΜΕ, ελάφρυνση των επιβαρύνσεων και αύξηση του επιπέδου ρευστότητας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν πρέπει να ρυθμίζει υπερβολικά, αλλά να διατηρεί ένα επίπεδο εμποδίων που θα αποθαρρύνει τις απροετοίμαστες εταιρείες. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την πεποίθησή της ότι η εν λόγω πρόταση, αν και αποτελεί βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, δεν επαρκεί για την αντιμετώπιση των υφιστάμενων φραγμών στις αγορές ανάπτυξης ΜΜΕ. Ενώ υπάρχει όντως ανάγκη για ολιστική προσέγγιση, κάθε επιμέρους βήμα πρέπει να έχει τη δική του βαρύτητα. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Σε σύγκριση με τις εταιρείες στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι αντίστοιχες στην ΕΕ εξακολουθούν να αναζητούν τραπεζικά δάνεια ως επιλογή χρηματοδότησης σε πολύ μεγαλύτερο αριθμό, μερικές φορές ακόμη και με την αποδοχή σημαντικών πρόσθετων δαπανών. Απαιτείται περαιτέρω χρηματοοικονομική παιδεία, δεδομένου ότι οι δημόσιες αγορές της ΕΕ αγωνίζονται για την προσέλκυση νέων εκδοτών, ο δε αριθμός των αρχικών δημόσιων προσφορών (ΑΔΠ) δεν έχει αυξηθεί σημαντικά. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τις προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της όπου ανέφερε ότι ο χαμηλό επίπεδο επικοινωνίας (1) και οι γραφειοκρατικές προσεγγίσεις (2) αποτελούν σημαντικά εμπόδια και ότι απαιτούνται πολύ μεγαλύτερες προσπάθειες για την εξάλειψη των εν λόγω φραγμών. Η επικοινωνιακή προσπάθεια από τις Βρυξέλλες θα πρέπει πάντοτε να στοχεύει στο κατώτατο σημείο της αλυσίδας -τις ίδιες τις ΜΜΕ- με τη συμμετοχή ενώσεων ΜΜΕ, κοινωνικών εταίρων, εμπορικών επιμελητηρίων κ.λπ. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η πρόταση για τη διατήρηση μόνο μόνιμων καταλόγων προσώπων που κατέχουν προνομιακές πληροφορίες για τις ΜΜΕ και η προτεινόμενη διήμερη παράταση της προθεσμίας για την αποκάλυψη των συναλλαγών των διευθυντικών στελεχών είναι κάτι παραπάνω από ευπρόσδεκτη. Σχετικά με τα θέματα αυτά, η ΕΟΚΕ μπορεί μόνο να προτείνει στην Επιτροπή να διερευνήσει περαιτέρω μεθόδους για την εξάλειψη του φόρτου από τις ΜΜΕ και τη μετατόπισή του σε άλλους ενδιαφερόμενους, όπως για παράδειγμα οι εθνικές αρμόδιες αρχές (ΕΑΑ). |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Το απλουστευμένο ενημερωτικό δελτίο συνιστά πράγματι σημαντική μείωση του φόρτου, όμως η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να εξεταστούν περαιτέρω δυνατότητες για τη σταδιακή απλούστευση του ενημερωτικού δελτίου μεταφοράς για τις εταιρείες που έχουν αποδείξει την ωριμότητά τους, εφόσον έχουν εισαχθεί σε αγορές ανάπτυξης ΜΜΕ για σημαντικό αριθμό ετών. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται, αφενός, υπέρ των προτεινόμενων αλλαγών στο καθεστώς βολιδοσκόπησης της αγοράς και, αφετέρου, κατά των υπερβολικά λεπτομερών ή/και αναλυτικών αιτήσεων διευκρινίσεων εκ μέρους των ΕΑΑ. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να εξετάσει τη δυνατότητα προσέλκυσης θεσμικών επενδυτών, όπως ιδιωτικά συνταξιοδοτικά ταμεία, προκειμένου να επενδύσουν στις εν λόγω αγορές ανάπτυξης ΜΜΕ, παρέχοντας κίνητρα, ιδίως όσον αφορά τη φορολογική μεταχείριση. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διερευνήσουν τις δυνατότητες για περαιτέρω ελκυστικά συστήματα υποστήριξης επενδύσεων σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Οι συμβάσεις ρευστότητας είναι άκρως αναγκαίες, ειδικά για τις υποανεπτυγμένες αγορές. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το 29ο καθεστώς για τις συμβάσεις ρευστότητας που εκπόνησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα δημιουργήσει πρόσθετη επιλογή για τους εκδότες, παράλληλα με την εθνική νομοθεσία. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι απαιτείται διεξοδική και τακτική εκτίμηση επιπτώσεων. Εφόσον διενεργούνται ετησίως, οι εκτιμήσεις αυτές θα μπορούσαν να παράσχουν πολύτιμες πληροφορίες για μελλοντικές αλλαγές στο κανονιστικό πλαίσιο. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

| 2.1. | Η υπό εξέταση πρόταση κανονισμού αποτελεί μέρος του θεματολογίου της ΕΕ για την Ένωση Κεφαλαιαγορών και επικεντρώνεται σε συγκεκριμένες αλλαγές στη λειτουργία των αγορών ανάπτυξης ΜΜΕ, οι οποίες έχουν ρυθμιστεί από τον Ιανουάριο του 2018. Η ΕΕ έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο τόσο ως προς την αύξηση των πηγών χρηματοδότησης, καθώς οι επιχειρήσεις επεκτείνονται βαθμιαία, όσο και ως προς την ευρύτερη διάθεση χρηματοδότησης μέσω της αγοράς σε ολόκληρη την ΕΕ. Ήδη υπάρχουν νέοι κανόνες για την τόνωση των επενδύσεων με επιχειρηματικά κεφάλαια της ΕΕ (EuVECA/EU venture capital funds) σε νεοσύστατες και σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Μαζί με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤΕ), η Επιτροπή ξεκίνησε επίσης ένα πρόγραμμα πανευρωπαϊκών οργανισμών επενδύσεων σε μερίδια άλλων οργανισμών επιχειρηματικού κεφαλαίου (VentureEU). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Κύριος στόχος της πρότασης είναι να διευκολυνθεί η εγγραφή μικρομεσαίων επιχειρήσεων και η χρησιμοποίηση των αγορών κεφαλαίων για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξής τους. Η πρόταση περιλαμβάνει βελτίωση του αρχικού πλαισίου, γεγονός το οποίο αποτελεί βήμα προς μια βελτιωμένη και αποτελεσματικότερη ρύθμιση. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η πρόταση θα ισχύει για όλες τις εταιρείες που έχουν εισαχθεί σε αγορές ανάπτυξης ΜΜΕ, είτε πρόκειται για ΜΜΕ είτε όχι. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται, πρώτον, ότι οι ταχέως αναπτυσσόμενες εταιρείες δεν τιμωρούνται για τη θετική οικονομική τους απόδοση και, δεύτερον, ότι οι αγορές αυτές θα είναι σε θέση να προσελκύουν και μεγάλες εταιρείες. Με την εισαγωγή των νέων αυτών κανόνων, η Επιτροπή αναμένει ότι περισσότεροι πολυμερείς μηχανισμοί διαπραγμάτευσης («ΠΜΔ») θα εγγραφούν ως αγορές ανάπτυξης ΜΜΕ (μέχρι στιγμής το έχουν πράξει μόνο 3 από τους 40). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η πρόταση περιλαμβάνει ελαφρύνσεις οι οποίες:






  — | θα μειώσουν τον φόρτο των ΜΜΕ όσον αφορά τις υποχρεώσεις καταχώρισης και γνωστοποίησης, διατηρώντας παράλληλα την ακεραιότητα της αγοράς και μια ολοκληρωμένη ροή πληροφοριών προς τους επενδυτές· |
| --- | --- | --- |

2.4.

—

θα μειώσουν τον φόρτο των ΜΜΕ όσον αφορά τις υποχρεώσεις καταχώρισης και γνωστοποίησης, διατηρώντας παράλληλα την ακεραιότητα της αγοράς και μια ολοκληρωμένη ροή πληροφοριών προς τους επενδυτές·

| — | θα δημιουργήσουν κοινούς κανόνες για τις συμβάσεις ρευστότητας στις αγορές ανάπτυξης ΜΜΕ, επιτρέποντας την αύξηση της ρευστότητας των μετοχών· |
| --- | --- |

—

θα δημιουργήσουν κοινούς κανόνες για τις συμβάσεις ρευστότητας στις αγορές ανάπτυξης ΜΜΕ, επιτρέποντας την αύξηση της ρευστότητας των μετοχών·

| — | θα επιτρέπουν στους εκδότες να παράγουν ένα απλουστευμένο ενημερωτικό δελτίο όταν προσπαθούν να μεταβούν σε μια ρυθμιζόμενη αγορά (μια νέα κατηγορία ενημερωτικού δελτίου μεταφοράς θα επιτρέπει στους εκδότες που έχουν εισαχθεί για τουλάχιστον τρία χρόνια να μετακινούνται ευκολότερα ώστε να έχουν πρόσβαση στα κύρια χρηματιστήρια, στοχεύοντας σε καλύτερη ρευστότητα και μεγαλύτερο αριθμό επενδυτών). |
| --- | --- |

—

θα επιτρέπουν στους εκδότες να παράγουν ένα απλουστευμένο ενημερωτικό δελτίο όταν προσπαθούν να μεταβούν σε μια ρυθμιζόμενη αγορά (μια νέα κατηγορία ενημερωτικού δελτίου μεταφοράς θα επιτρέπει στους εκδότες που έχουν εισαχθεί για τουλάχιστον τρία χρόνια να μετακινούνται ευκολότερα ώστε να έχουν πρόσβαση στα κύρια χρηματιστήρια, στοχεύοντας σε καλύτερη ρευστότητα και μεγαλύτερο αριθμό επενδυτών).

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Οι ΜΜΕ αντιπροσωπεύουν το 99,8 % όλων των μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων στην ΕΕ, δημιουργούν περίπου το 58 % της συνολικής προστιθέμενης αξίας και απασχολούν πάνω από 90 εκατομμύρια άτομα. Ωστόσο, κάθε χρόνο, περίπου 200.000 μικρομεσαίες επιχειρήσεις χρεοκοπούν, γεγονός το οποίο επηρεάζει πάνω από 1,7 εκατομμύρια εργαζομένους (3). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Σύμφωνα με την Έρευνα Επενδύσεων 2016/2017 της ΕΤΕπ, οι ΜΜΕ συνήθως εξαρτώνται από εσωτερικούς πόρους για επενδύσεις (άνω του 60 %) (4). Το υπόλοιπο αποτελείται κυρίως από τραπεζικά μέσα. Η χρηματοδότηση- βάσει της αγοράς δεν αξιοποιεί το δυναμικό της. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η αύξησή της είναι ζωτικής σημασίας για τις καινοτόμες επιχειρήσεις ή για όσες ανήκουν στην κατηγορία υψηλού κινδύνου/υψηλής απόδοσης.

  Πίνακας 1


  Πηγή χρηματοδότησης επενδύσεων κατά το τελευταίο οικονομικό έτος, ΕΕ28
   (5)










  (%) |
| --- | --- |
| | Πολύ μικρές επιχειρήσεις | Μικρές επιχειρήσεις | Μεσαίες επιχειρήσεις | Μεγάλες επιχειρήσεις |
| Εσωτερικά κεφάλαια ή αδιανέμητα κέρδη | 71 | 64 | 59 | 57 |
| Εξωτερική χρηματοδότηση | 28 | 35 | 38 | 38 |
| Τραπεζικά δάνεια | 60 | 60 | 57 | 54 |
| Άλλη τραπεζική χρηματοδότηση | 11 | 8 | 10 | 11 |
| Χρηματοδοτική μίσθωση | 18 | 23 | 24 | 23 |
| Συμβάσεις πρακτορείας επιχειρηματικών απαιτήσεων | 2 | 3 | 3 | 4 |
| Δάνεια από το οικογενειακό περιβάλλον/φίλους | 4 | 2 | 1 | 1 |
| Επιχορηγήσεις | 4 | 3 | 4 | 3 |
| Ομόλογα | 0 | 0 | 1 | 4 |
| Ίδια κεφάλαια | 0 | 0 | 0 | 1 |
| Λοιπά κεφάλαια | 1 | 1 | 1 | 1 |
| Εσωτερική χρηματοδότηση εντός του ομίλου | 0 | 1 | 3 | 5 |
| Σημείωση: Όλες οι επιχειρήσεις που πραγματοποίησαν επενδύσεις κατά το τελευταίο οικονομικό έτος (εξαιρουμένων των απαντήσεων «Δεν γνωρίζω/Δεν απαντώ»). |

3.2.

Πίνακας 1

Πηγή χρηματοδότησης επενδύσεων κατά το τελευταίο οικονομικό έτος, ΕΕ28
   (5)

(%)

Πολύ μικρές επιχειρήσεις

Μικρές επιχειρήσεις

Μεσαίες επιχειρήσεις

Μεγάλες επιχειρήσεις

Εσωτερικά κεφάλαια ή αδιανέμητα κέρδη

71

64

59

57

Εξωτερική χρηματοδότηση

28

35

38

38

Τραπεζικά δάνεια

60

60

57

54

Άλλη τραπεζική χρηματοδότηση

11

8

10

11

Χρηματοδοτική μίσθωση

18

23

24

23

Συμβάσεις πρακτορείας επιχειρηματικών απαιτήσεων

2

3

3

4

Δάνεια από το οικογενειακό περιβάλλον/φίλους

4

2

1

1

Επιχορηγήσεις

4

3

4

3

Ομόλογα

0

0

1

4

Ίδια κεφάλαια

0

0

0

1

Λοιπά κεφάλαια

1

1

1

1

Εσωτερική χρηματοδότηση εντός του ομίλου

0

1

3

5

Σημείωση: Όλες οι επιχειρήσεις που πραγματοποίησαν επενδύσεις κατά το τελευταίο οικονομικό έτος (εξαιρουμένων των απαντήσεων «Δεν γνωρίζω/Δεν απαντώ»).

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επισημάνει, αφενός, την επιφυλακτικότητα των ΜΜΕ όσον αφορά την αναζήτηση χρηματοδότησης από τις αγορές κεφαλαίων και, αφετέρου, την προθυμία τους να υποστούν το αυξημένο κόστος χρηματοδότησης μέσω τραπεζικών πιστώσεων. Αυτή η χαρακτηριστική νοοτροπία συνιστά έναν από τους κύριους παράγοντες διαφοροποίησης από τις πλέον επιτυχημένες αμερικανικές αγορές κεφαλαίων και σηματοδοτεί τη χαμηλότερη εξάρτηση των αμερικανικών εταιρειών από τα τραπεζικά δάνεια. Η ενίσχυση της χρηματοοικονομικής παιδείας είναι υψίστης σημασίας. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Σε άλλες γνωμοδοτήσεις, η ΕΟΚΕ έχει ήδη αναφέρει την πεποίθησή της ότι «στις πολιτικές της ΕΕ υπέρ των ΜΜΕ και στους σημερινούς μηχανισμούς στήριξης εξακολουθούν να κυριαρχούν η γραφειοκρατική προσέγγιση και οι πολύπλοκοι διοικητικοί κανόνες, παρά τις συνεχείς προσπάθειες, σε επίπεδο ΕΕ, για την ελαχιστοποίηση του διοικητικού φόρτου» (6). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη εκφράσει την υποστήριξή της για άλλες προτάσεις που αποσκοπούν στη μείωση του διοικητικού φόρτου όσον αφορά τη σύνταξη ενημερωτικών δελτίων για όλους τους εκδότες, ιδίως για τις ΜΜΕ, οι οποίες αποτελούν συνήθεις εκδότες κινητών αξιών και δευτερογενών εκδόσεων (7). Εξάλλου, η ΕΟΚΕ έχει εξηγήσει ότι «Παρότι τα τραπεζικά δάνεια αποτελούν πραγματικότητα, χρειάζεται επίσης πρόσβαση σε μετοχικό κεφάλαιο ως χρηματοδοτικό εργαλείο, η οποία όμως δεν είναι επαρκώς διαδεδομένη στην Ευρώπη λόγω των κατασταλτικών φορολογικών καθεστώτων, της έλλειψης νοοτροπίας μετοχικού κεφαλαίου, της ανεπάρκειας χρηματοοικονομικών γνώσεων και του κατακερματισμού των καθεστώτων αφερεγγυότητας» (8). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της πρωτοβουλίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μείωση του διοικητικού φόρτου των ΜΜΕ, κάτι το οποίο θα τους επιτρέψει να έχουν ευχερέστερη πρόσβαση στις αγορές κεφαλαίων και να διαφοροποιήσουν τις πηγές χρηματοδότησής τους. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης τον δεδηλωμένο στόχο της υπό εξέταση πρότασης για αύξηση της ρευστότητας των μετοχών που εκδίδονται από εκδότες της αγοράς ανάπτυξης ΜΜΕ. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Μολονότι τα πλεονεκτήματα για τις ΜΜΕ που έχουν εισαχθεί στις συγκεκριμένες αγορές είναι προφανή, και παρά το γεγονός ότι βελτιώνονται και διαφοροποιούνται οι δυνατότητες χρηματοδότησής τους, οι δημόσιες αγορές της ΕΕ αγωνίζονται ουσιαστικά για την προσέλκυση νέων εκδοτών, ο δε αριθμός των αρχικών δημόσιων προσφορών δεν αυξάνεται σημαντικά. Μόνον 3.000 από τις πάνω από 20 εκατ. υφιστάμενες ΜΜΕ έχουν εισαχθεί, οι δε ΑΔΠ είναι οι μισές μόνο σε σύγκριση με την περίοδο πριν από τη χρηματοπιστωτική κρίση. Η ανεπαρκής ρευστότητα σε αυτές τις αγορές μεταφράζεται σε υψηλότερο κόστος για τους εκδότες προκειμένου να αντλήσουν κεφάλαια και σε απροθυμία επένδυσης εκ μέρους των κατόχων κεφαλαίων και συνεπάγεται ότι οι διαμεσολαβητές της αγοράς είναι λιγότερο διατεθειμένοι να υποστηρίξουν τις μικρές εισηγμένες εταιρείες. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η χρηματοδότηση μέσω ιδίων πόρων είναι κομβικής σημασίας για τις καινοτόμες εταιρείες που δημιουργούν αξία και ανάπτυξη, και ειδικά για τις εταιρείες υψηλού κινδύνου/υψηλής απόδοσης. Η προλειτουργική χρηματοδότηση και η χρηματοδότηση μέσω ιδίων πόρων σε αρχικό στάδιο μπορεί να ενισχύσει τη δημιουργία και την ανάπτυξη επιχειρήσεων, ενώ άλλα μετοχικά χρηματοπιστωτικά μέσα, όπως οι εξειδικευμένες πλατφόρμες για τη δημόσια εγγραφή των ΜΜΕ, μπορούν να παράσχουν οικονομικούς πόρους για τις ΜΜΕ με προσανατολισμό στην ανάπτυξη και την καινοτομία. Επιπλέον, η χρηματοδότηση με ίδια κεφάλαια μπορεί να είναι καταλληλότερη από τη χρηματοδότηση με δανειακά κεφάλαια για τις ΜΜΕ που δεν διαθέτουν εξασφαλίσεις, έχουν αρνητικές ή μη τακτικές ταμειακές ροές ή απαιτούν μεγαλύτερες προθεσμίες για την απόδοση των επενδύσεών τους (9). |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Οι αγορές της ΕΕ εξακολουθούν να είναι κατακερματισμένες και δεν φαίνονται ικανές να υποστηρίξουν μεγάλο αριθμό ΑΔΠ. Η Ευρώπη κατέχει φαινομενικά ισχυρή θέση στην ανάπτυξη καινοτόμων επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας, όταν όμως οι επιχειρήσεις αυτές χρειάζονται ισχυρές επενδύσεις κεφαλαίου, συνήθως χρεοκοπούν. Οι ταχέως αναπτυσσόμενες εταιρείες εγκαταλείπουν επίσης συχνά την αγορά της ΕΕ για χάρη των Ηνωμένων Πολιτειών, αναζητώντας πιο προσιτά συστήματα δικαιωμάτων προαίρεσης μετοχών. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Οι εισηγμένες εταιρείες εξαρτώνται λιγότερο από την τραπεζική χρηματοδότηση, έχουν δυνατότητα πρόσβασης σε μεγαλύτερη επενδυτική βάση και υψηλότερο δημόσιο προφίλ. Παρά ταύτα, χρειάζεται να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για την ανάπτυξη ενός πιο ευνοϊκού κανονιστικού πλαισίου για την υποστήριξη της πρόσβασης σε χρηματοδότηση από το κοινό για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ιδίως με την προώθηση του σήματος «αγορά ανάπτυξης ΜΜΕ» (SME Growth Market). Πρέπει επίσης να επιτευχθεί μέσω κατάλληλης ρύθμισης η σωστή ισορροπία μεταξύ της προστασίας των επενδυτών και της ακεραιότητας της αγοράς. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Οι ΜΜΕ με διαφοροποιημένες πηγές χρηματοδότησης είναι πιο ισχυρές και ανταγωνιστικές, απολαύοντας μειωμένο κόστος και καλύτερες προοπτικές ανάπτυξης. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται ισχυρότερη αγορά εργασίας και καλύτερες ευκαιρίες για τους πολίτες που αναζητούν εργασία, ανεξάρτητα από το επίπεδο κατάρτισης που διαθέτουν. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο περαιτέρω ελαφρύνσεων των κανόνων και των απαιτήσεων για τις αγορές ανάπτυξης ΜΜΕ ώστε να διαφοροποιηθούν καλύτερα από τις ρυθμιζόμενες αγορές και να καταστούν ελκυστικότερες ως αγορές εκκίνησης. |
| --- | --- |

3.12.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως τις εν εξελίξει προσπάθειες να καταστούν οι αγορές κεφαλαίων μια αξιόπιστη εναλλακτική λύση για τη χρηματοδότηση στο πλαίσιο της ημερήσιας διάταξης της ΕΕ για την Ένωση Κεφαλαιαγορών. Ωστόσο, εξακολουθεί να φαίνεται αμφίβολο εάν οι σημερινές προσπάθειες είναι επαρκείς ώστε να μειωθούν τα σημαντικά εμπόδια που υφίστανται επί του παρόντος στην αγορά. Οι ΜΜΕ δεν φαίνεται να αλλάζουν τη χρηματοοικονομική τους συμπεριφορά. Επομένως, πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες. Η Επιτροπή έχει αναγνωρίσει ότι πρόκειται μόνο για ένα βήμα προόδου και όχι για μια ολοκληρωμένη λύση για όλες τις προκλήσεις των κεφαλαιαγορών.

  Πίνακας 2


  Είδη χρηματοδότησης που οι ΜΜΕ επιθυμούν να αυξηθούν στο μείγμα χρηματοδότησης κατά τα επόμενα τρία χρόνια, ΕΕ28 (10) |
| --- | --- |

4.1.

Πίνακας 2

Είδη χρηματοδότησης που οι ΜΜΕ επιθυμούν να αυξηθούν στο μείγμα χρηματοδότησης κατά τα επόμενα τρία χρόνια, ΕΕ28 (10)

Image

| 4.2. | Μολονότι δεν είναι ακόμη γνωστό εάν θα μειώσουν πράγματι το κόστος συμμόρφωσης, θα ελαφρύνουν τον φόρτο και θα προωθήσουν τη ρευστότητα της αγοράς -δεδομένου ότι όλοι οι παραπάνω στόχοι είναι αρκετά φιλόδοξοι- η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα προτεινόμενα μέτρα αποτελούν ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο χαμηλός αριθμός ΜΜΕ που έχουν πρόσβαση σε χρηματοδότηση βάσει της αγοράς οφείλεται επίσης στην έλλειψη επικοινωνίας σε χαμηλό επίπεδο. Τα μηνύματα και τα εργαλεία σε επίπεδο ΕΕ δεν φθάνουν στο κατώτατο σημείο της πυραμίδας — δηλαδή στις ΜΜΕ τις οποίες στοχεύουν. Αυτό οφείλεται σε διάφορους λόγους, και κυρίως στην ανεπαρκή προδραστική επικοινωνία και αλληλεπίδραση από τις Βρυξέλλες προς τα κράτη μέλη και τις ενώσεις ΜΜΕ, τους κοινωνικούς εταίρους ή τα εμπορικά επιμελητήρια. Η ΕΟΚΕ προειδοποίησε σχετικά με το θέμα αυτό σε προηγούμενη γνωμοδότησή της (11), μέχρι στιγμής, όμως, δεν έχει σημειωθεί καμία βελτίωση. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Εξάλλου, ο χαμηλός αριθμός θεσμικών επενδυτών στις αγορές μετοχών και ομολόγων των ΜΜΕ μπορεί να εξηγηθεί από την έλλειψη παροχής κινήτρων στους εν λόγω επενδυτές, ιδίως όσον αφορά τη φορολογική μεταχείριση. Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να εξετάσει τη δυνατότητα αυτή. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την προτεινόμενη διήμερη παράταση της προθεσμίας για τη δημοσιοποίηση των συναλλαγών των διευθυντικών στελεχών. Πρόκειται για σημαντικό εργαλείο για τη διαφύλαξη της διαφάνειας και της συμμετρίας των παράλληλων αγορών, ωστόσο η προθεσμία των τριών ημερών αποτελούσε κρίσιμης σημασίας περιορισμό για τις ΜΜΕ. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η προτεινόμενη τροποποίηση θα οδηγήσει σε μια πιο απλουστευμένη διαδικασία για τις πιο δύσκολες περιόδους ή τις περιόδους υψηλού φόρτου εργασίας για τις επιχειρήσεις. Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να διερευνήσει τρόπους για την εξάλειψη του διοικητικού φόρτου από τις επιχειρήσεις και τη μετατόπισή του σε άλλους παράγοντες, όπως οι ΕΑΑ. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη εκφράσει την πλήρη υποστήριξή της για την απλούστευση και τον εξορθολογισμό των απαιτήσεων του ενημερωτικού δελτίου που δημοσιεύεται όταν προσφέρονται κινητές αξίες σε ρυθμιζόμενες αγορές, καθιστώντας τις πιο αποδοτικότερες ως προς το κόστος και χρησιμότερες για τους επενδυτές όσον αφορά τις πληροφορίες που περιέχουν (12). Οιαδήποτε νέα πρόταση κινείται προς την κατεύθυνση του στόχου αυτού είναι κάτι περισσότερο από ευπρόσδεκτη. Λαμβάνοντας υπόψη τον μεγάλο αριθμό πληροφοριών που υποχρεούνται να γνωστοποιούν οι εταιρείες στις αγορές ανάπτυξης ΜΜΕ βάσει του κανονισμού για την κατάχρηση της αγοράς και της οδηγίας 2014/65/ΕΕ, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ένα απλούστερο ενημερωτικό δελτίο μεταφοράς είναι επαρκές για τις επιχειρήσεις που μεταβαίνουν σε μια ρυθμιζόμενη αγορά. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη σταδιακή απλούστευση του ενημερωτικού δελτίου για τη μετάβαση στη ρυθμιζόμενη αγορά εταιρειών που έχουν εισαχθεί για εύλογο αριθμό ετών σε μια αγορά ανάπτυξης ΜΜΕ. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόταση διατήρησης μόνο μόνιμων καταλόγων προσώπων που κατέχουν προνομιακές πληροφορίες για τις εταιρείες που έχουν εισαχθεί στις αγορές ανάπτυξης ΜΜΕ, δεδομένου ότι ο αριθμός των εργαζομένων που έχουν πρόσβαση σε προνομιακές πληροφορίες είναι περιορισμένος και ως επί το πλείστον ο ίδιος. Πρόκειται για σημαντική μείωση του φόρτου. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις τροποποιήσεις του καθεστώτος βολιδοσκόπησης της αγοράς, καθώς οι προτεινόμενες τροποποιήσεις θα διευκολύνουν την έκδοση εταιρικών ομολόγων από εκδότες της αγοράς ανάπτυξης ΜΜΕ. Όσον αφορά την παρεχόμενη αιτιολογία από τους εκδότες της αγοράς ανάπτυξης ΜΜΕ όταν καθυστερούν τη δημοσιοποίηση προνομιακών πληροφοριών, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι διευκρινίσεις που ζητούν κατά περίπτωση οι ΕΑΑ μετά τη γνωστοποίηση από τον εκδότη δεν θα πρέπει να είναι υπερβολικά λεπτομερείς ή αναλυτικές. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Ο κανονισμός για την κατάχρηση της αγοράς αποτελεί πηγή διοικητικού και νομικού κόστους και μπορεί να θεωρηθεί από τους εκδότες εκτός ΕΕ εμπόδιο για την εισαγωγή τους σε αγορές της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ συνιστά να πραγματοποιηθούν περαιτέρω τροποποιήσεις για την προσαρμογή στις απαιτήσεις των αγορών ανάπτυξης ΜΜΕ. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Αν και οι συμβάσεις ρευστότητας είναι θετικές, ιδίως για τις μη αναπτυγμένες αγορές, η πρόταση σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα δημιουργήσει ισότιμους όρους ανταγωνισμού, βάσει των οποίων μπορούν να λαμβάνονται υπόψη οι τοπικές συνθήκες. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το 29ο καθεστώς για τις συμβάσεις ρευστότητας, επί του οποίου εργάζεται επί του παρόντος η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, θα δώσει τη δυνατότητα στους εκδότες να συνάψουν συμβάσεις ρευστότητας, είτε με βάση την εθνική νομοθεσία, όπου υφίσταται, είτε με βάση τις κανονιστικές ρυθμίσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Η πρόταση της Επιτροπής αποτελεί αναμφίβολα βήμα προόδου. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ προτείνει να γίνονται τακτικές αξιολογήσεις αντικτύπου με ευρεία πρόσβαση σε μη εμπιστευτικά δεδομένα και σε αναλύσεις βάσει ποσοτικών δεικτών. |
| --- | --- |

4.12.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  ΕΕ C 345 της 13.10.2017, σ. 15.

1

(2)  ΕΕ C 345 της 13.10.2017, σ. 15.

2

(3)  Marcin Szczepanski, «Helping European SMEs to grow: Start-up and scale-up initiatives for business ventures in the EU» (Βοηθώντας τις ευρωπαϊκές ΜΜΕ να αναπτυχθούν: πρωτοβουλίες για τις δραστηριότητες των νεοφυών και των αναπτυσσόμενων νέων επιχειρήσεων στην ΕΕ).

3

«Helping European SMEs to grow: Start-up and scale-up initiatives for business ventures in the EU»

(4)  «EIBIS 2016/2017: Surveying Corporate Investment Activities, Needs and Financing in the EU» (Επισκόπηση των εταιρικών επενδυτικών δραστηριοτήτων, αναγκών και χρηματοδοτήσεων στην ΕΕ), Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, 2017.

4

«EIBIS 2016/2017: Surveying Corporate Investment Activities, Needs and Financing in the EU»

(5)  Apostolos Thomadakis, «Developing EU Capital Markets for SMEs: Mission impossible?» (Ανάπτυξη των αγορών κεφαλαίων της ΕΕ για τις ΜΜΕ: αδύνατη αποστολή;), ECMI Commentary αριθ. 46, 4 Σεπτεμβρίου 2017.

5

«Developing EU Capital Markets for SMEs: Mission impossible?»

ECMI Commentary

(6)  ΕΕ C 345 της 13.10.2017, σ. 15.

6

(7)  ΕΕ C 177 της 18.5.2016, σ. 9.

7

(8)  ΕΕ C 288 της 31.8.2017, σ. 20.

8

(9)  Iota Kaousar Nassr και Gert Wehinger, «Opportunities and limitations of public equity markets for SMEs» (Ευκαιρίες και περιορισμοί στις δημόσιες αγορές μετοχικών τίτλων για ΜΜΕ), Δελτίο του ΟΟΣΑ: Financial Market Trends (Τάσεις της Χρηματοπιστωτικής Αγοράς) 2015/1, 49-84.

9

«Opportunities and limitations of public equity markets for SMEs»

Δελτίο του ΟΟΣΑ: Financial Market Trends (Τάσεις της Χρηματοπιστωτικής Αγοράς)

(10)  Apostolos Thomadakis, «Developing EU Capital Markets for SMEs: Mission impossible?», ECMI Commentary αριθ. 46, 4 Σεπτεμβρίου 2017.

10

«Developing EU Capital Markets for SMEs: Mission impossible?»

ECMI Commentary

(11)  ΕΕ C 345 της 13.10.2017, σ. 15.

11

(12)  ΕΕ C 177 της 18.5.2016, σ. 9.

12

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/85 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/85

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2009/103/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Σεπτεμβρίου 2009, σχετικά με την ασφάλιση της αστικής ευθύνης που προκύπτει από την κυκλοφορία αυτοκινήτων οχημάτων και τον έλεγχο της υποχρεώσεως προς ασφάλιση της ευθύνης αυτής»

[COM(2018) 336 final — 2018/0168 (COD)]

(2018/C 440/13)

| Εισηγητής: ο κ. | Christophe LEFÈVRE |
| --- | --- |

Εισηγητής: ο κ.

Christophe LEFÈVRE

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο, 6.6.2018
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 11.6.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 114 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθέτηση από το τμήμα | 4.9.2018 |
| Υιοθέτηση από την Ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας υπ’ αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 191/0/6 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο, 6.6.2018

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 11.6.2018

Νομική βάση

Άρθρο 114 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθέτηση από το τμήμα

4.9.2018

Υιοθέτηση από την Ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας υπ’ αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

191/0/6

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί τις προτάσεις που υποβάλλει η Επιτροπή μέσω της τροποποίησης της οδηγίας σχετικά με την ασφάλιση της αστικής ευθύνης που προκύπτει από την κυκλοφορία αυτοκινήτων οχημάτων και τον έλεγχο της υποχρεώσεως προς ασφάλιση της ευθύνης αυτής. Αντιθέτως, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία να προλάβει τις εξελίξεις που συνδέονται με τα αυτόνομα οχήματα, παρά τις παρατηρήσεις που περιλαμβάνονται στην εκτίμηση επιπτώσεων (1) που συνοδεύει την πρόταση. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Όσον αφορά τη βελτίωση της προστασίας των θυμάτων τροχαίων ατυχημάτων σε περίπτωση αφερεγγυότητας του ασφαλιστή, η ΕΟΚΕ θεωρεί ορθή την πρόταση σχετικά με την αποζημίωση των θυμάτων από τον οργανισμό του κράτους μέλους του τόπου κατοικίας του θύματος. Ωστόσο, η Επιτροπή αποκλείει την προσφυγή στον οργανισμό αυτόν εάν το θύμα έχει υποβάλει αίτηση απευθείας στον ασφαλιστή ή έχει κινήσει δικαστική διαδικασία. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ συνιστά η εξαίρεση αυτή να μην εφαρμόζεται εάν προκύψει εν τω μεταξύ οικονομική αδυναμία (πτώχευση, εκκαθάριση) του ασφαλιστή ή εάν το θύμα παραχωρεί στον οργανισμό το ευεργέτημα της αγωγής, προκειμένου να αποζημιωθεί ταχύτερα. Η ΕΟΚΕ συνιστά τα ποσά αποζημίωσης (κονδύλια επιμέρους ζημιών) που εφαρμόζονται να είναι τα πλέον ευνοϊκά για το θύμα, μεταξύ αυτών της χώρας όπου συνέβη το ατύχημα και εκείνων της χώρας διαμονής. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Όσον αφορά τη βελτίωση της αναγνώρισης των βεβαιώσεων ιστορικού ζημιών, η ΕΟΚΕ συνιστά να διευκρινίζεται το όνομα του κατηγορούμενου οδηγού και ο βαθμός ευθύνης του για την επέλευση του ατυχήματος (πλήρης, μερική ή μηδενική). Η ΕΟΚΕ διερωτάται ως προς το περιεχόμενο της βεβαίωσης στο πλαίσιο μιας εθνικής νομοθεσίας που καλύπτει ένα όχημα ανεξάρτητα από τον οδηγό, έναντι της νομοθεσίας που προβλέπει την ασφάλιση οχήματος με οδηγό που δηλώνεται και με τιμολόγηση ανάλογα με το ατομικό προφίλ κινδύνου και ζημιών, ή ακόμη την ασφάλιση του κατόχου της άδειας οδηγήσεως, ανεξάρτητα από το χρησιμοποιούμενο όχημα. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να επιβάλει την έκδοση ασφαλούς τεκμηρίωσης των πιστοποιητικών ασφάλισης και των βεβαιώσεων του ιστορικού ζημιών, και να επιτρέψει τη χρήση μιας διασυνδεδεμένης βάσης δεδομένων διαθέσιμης στην αστυνομία, ώστε να εξακριβώνεται η εγκυρότητά τους. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Όσον αφορά τους ελέγχους ασφάλισης για την καταπολέμηση της οδήγησης ανασφάλιστων οχημάτων, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση να χρησιμοποιούνται τεχνολογίες αναγνώρισης πινακίδων αριθμού κυκλοφορίας για τον έλεγχο των οχημάτων, στο πλαίσιο ενός εθνικού μηχανισμού, χωρίς να χρειάζεται η ακινητοποίησή τους. Σε περίπτωση απουσίας ασφαλιστήριου συμβολαίου, η ΕΟΚΕ συνιστά την ακινητοποίηση του οχήματος μέχρι την προσκόμιση έγκυρου πιστοποιητικού ασφάλισης. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Όσον αφορά την εναρμόνιση των ελάχιστων ποσών κάλυψης, η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να ορίσει ημερομηνία λήξεως της προθεσμίας για την ολοκλήρωση της θέσπισης ελάχιστων ορίων αποζημίωσης. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη διευκρίνιση της έννοιας των μεταφορικών μέσων σε δημόσιο ή ιδιωτικό χώρο, σε στάση ή σε κίνηση, εξαιρουμένης της χρήσης για αποκλειστικά γεωργικούς σκοπούς των ταυτοποιηθέντων οχημάτων. Ωστόσο, πρέπει να διασφαλιστεί ότι για τα γεωργικά οχήματα που κυκλοφορούν σε δημόσιους δρόμους ισχύουν οι διατάξεις της οδηγίας. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Τέλος, όσον αφορά τη συνοχή με τις ισχύουσες διατάξεις στον τομέα πολιτικής, η ΕΟΚΕ σημειώνει επίσης ότι οι προτάσεις της Επιτροπής είναι σύμφωνες με την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων και αγαθών, καθώς και με τις αρχές της εσωτερικής αγοράς που εγγυώνται την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών και την ελευθερία εγκατάστασης των ασφαλιστικών εταιρειών. |
| --- | --- |

1.7.

2.   Ιστορικό και εισαγωγή

| 2.1. | Η Επιτροπή προτείνει τροποποίηση της οδηγίας σχετικά με την ασφάλιση της αστικής ευθύνης που προκύπτει από την κυκλοφορία αυτοκινήτων οχημάτων και τον έλεγχο της υποχρεώσεως προς ασφάλιση της ευθύνης αυτής, που τροποποιεί την οδηγία 2009/103/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στοχεύει στη βελτίωση της σημερινής ανεπαρκούς προστασίας των θυμάτων ατυχημάτων που προκαλούν τα αυτοκίνητα οχήματα, στη μείωση των διαφορών μεταχείρισης στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) των ασφαλισμένων όσον αφορά το bonus/malus, και στην ενσωμάτωση των αποφάσεων του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) που έχουν εκδοθεί από την εφαρμογή της πρώτης οδηγίας της ΕΕ για την ασφάλιση αυτοκινήτων που εγκρίθηκε το 1972. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η οδηγία αποτελεί ένα νομικό μέσο που είναι ουσιώδες για την ομαλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας, με βάση ένα ενιαίο ασφάλιστρο, χωρίς να απαιτείται πρόσθετη ασφάλιση για ταξίδι σε άλλο κράτος μέλος· αποσκοπεί επίσης να εξασφαλίσει υψηλό βαθμό σύγκλισης όσον αφορά την προστασία των θυμάτων τροχαίων ατυχημάτων. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η νομοθεσία βασίζεται στο διεθνές σύστημα της πράσινης κάρτας, μια μη ενωσιακή συμφωνία, στην οποία συμμετέχουν 48 χώρες. Τα βασικά στοιχεία της οδηγίας 2009/103/ΕΚ είναι τα εξής:






  — | Υποχρέωση ασφαλιστικής κάλυψης της αστικής ευθύνης αυτοκινήτων, που θα ισχύει σε όλες τις χώρες της ΕΕ στη βάση ενός ενιαίου ασφαλίστρου. |
| --- | --- | --- |

2.4.

—

Υποχρέωση ασφαλιστικής κάλυψης της αστικής ευθύνης αυτοκινήτων, που θα ισχύει σε όλες τις χώρες της ΕΕ στη βάση ενός ενιαίου ασφαλίστρου.

| — | Υποχρεωτικά ελάχιστα ποσά κάλυψης που πρέπει να παρέχουν τα εν λόγω ασφαλιστήρια συμβόλαια (τα κράτη μέλη μπορούν να επιβάλλουν υψηλότερα ποσά κάλυψης σε εθνικό επίπεδο). |
| --- | --- |

—

Υποχρεωτικά ελάχιστα ποσά κάλυψης που πρέπει να παρέχουν τα εν λόγω ασφαλιστήρια συμβόλαια (τα κράτη μέλη μπορούν να επιβάλλουν υψηλότερα ποσά κάλυψης σε εθνικό επίπεδο).

| — | Απαγόρευση διενέργειας από τα κράτη μέλη συστηματικών ελέγχων της ασφάλισης οχημάτων που σταθμεύουν συνήθως σε άλλο κράτος μέλος. |
| --- | --- |

—

Απαγόρευση διενέργειας από τα κράτη μέλη συστηματικών ελέγχων της ασφάλισης οχημάτων που σταθμεύουν συνήθως σε άλλο κράτος μέλος.

| — | Υποχρέωση των κρατών μελών να δημιουργήσουν εγγυητικά κεφάλαια για την αποζημίωση των θυμάτων ατυχημάτων που προκαλούνται από ανασφάλιστα ή μη ταυτοποιηθέντα οχήματα. |
| --- | --- |

—

Υποχρέωση των κρατών μελών να δημιουργήσουν εγγυητικά κεφάλαια για την αποζημίωση των θυμάτων ατυχημάτων που προκαλούνται από ανασφάλιστα ή μη ταυτοποιηθέντα οχήματα.

| — | Προστασία για θύματα τροχαίων ατυχημάτων σε διαφορετικό κράτος μέλος από το κράτος μέλος διαμονής των θυμάτων («θύματα ατυχημάτων που επισκέπτονται άλλες χώρες»). |
| --- | --- |

—

Προστασία για θύματα τροχαίων ατυχημάτων σε διαφορετικό κράτος μέλος από το κράτος μέλος διαμονής των θυμάτων («θύματα ατυχημάτων που επισκέπτονται άλλες χώρες»).

| — | Δικαίωμα των ασφαλισμένων να λαμβάνουν από τον ασφαλιστή τους βεβαίωση σχετικά με το ιστορικό των ζημιών κατά τα τελευταία πέντε έτη. |
| --- | --- |

—

Δικαίωμα των ασφαλισμένων να λαμβάνουν από τον ασφαλιστή τους βεβαίωση σχετικά με το ιστορικό των ζημιών κατά τα τελευταία πέντε έτη.

| 2.5. | Στο πλαίσιο του προγράμματος εργασίας της Επιτροπής για το 2016 και του σχεδίου δράσης για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες του Μαρτίου του 2017, πραγματοποιήθηκε αξιολόγηση (3) της οδηγίας 2009/103/ΕΚ το 2017, ενώ το ίδιο έτος εκδόθηκαν δύο αποφάσεις του ΔΕΕ. Τα στοιχεία αυτά οδήγησαν την Επιτροπή να λάβει θέση. |
| --- | --- |

2.5.

2.5.1.   Βελτίωση της προστασίας των θυμάτων τροχαίων ατυχημάτων σε περιπτώσεις αφερεγγυότητας του ασφαλιστή

| 2.5.1.1. | Η Επιτροπή προτείνει τη σύσταση οργανισμού σε κάθε κράτος μέλος για την αποζημίωση των ζημιωθέντων με συνήθη τόπο διαμονής στο έδαφός του —τουλάχιστον εντός των ορίων της υποχρεωτικής ασφάλισης— για τις σωματικές βλάβες ή τις υλικές ζημίες που προκαλούνται από ασφαλισμένο όχημα, ελλείψει αιτιολογημένης απάντησης εντός 3 μηνών στα επιχειρήματα που προβάλλονται στην αίτηση αποζημίωσης, ή σε περίπτωση πτώχευσης ή εκκαθάρισης του οργανισμού ασφάλισης ή αντασφάλισης. Εκτός εάν το θύμα έχει ήδη υποβάλει αίτηση απευθείας στον ασφαλιστή ή έχει κινήσει δικαστική διαδικασία που εκκρεμεί. |
| --- | --- |

2.5.1.1.

| 2.5.1.2. | Η Επιτροπή προβλέπει ότι ο οργανισμός αυτός μπορεί να αποζημιωθεί από τον οργανισμό της χώρας του υπευθύνου μέρους. |
| --- | --- |

2.5.1.2.

2.5.2.   Βελτίωση της αναγνώρισης των βεβαιώσεων του ιστορικού ζημιών σε διασυνοριακό, κυρίως, επίπεδο

| 2.5.2.1. | Η οδηγία επιβάλλει την έκδοση βεβαίωσης σχετικά με το ιστορικό των ζημιών κατά τα τελευταία πέντε έτη. Οι ασφαλιστές δεν έχουν την υποχρέωση να λαμβάνουν υπόψη αυτή τη βεβαίωση όταν υπολογίζουν τα ασφάλιστρα. |
| --- | --- |

2.5.2.1.

| 2.5.2.2. | Η Επιτροπή συνιστά την τυποποίηση του περιεχομένου και της μορφής αυτών των βεβαιώσεων, οι οποίες θα πρέπει να διευκρινίζουν τα στοιχεία που επιτρέπουν την προσαρμογή των τιμολογίων ανάλογα με το επίπεδο των ζημιών και να εξασφαλίζουν την πιστοποίηση. |
| --- | --- |

2.5.2.2.

2.5.3.   Έλεγχοι ασφάλισης για την καταπολέμηση της οδήγησης ανασφάλιστων οχημάτων

| 2.5.3.1. | Η Επιτροπή συνιστά τη χρήση των τεχνολογιών αναγνώρισης πινακίδων αριθμού κυκλοφορίας για τη διενέργεια ελέγχων χωρίς ακινητοποίηση του οχήματος, στο πλαίσιο ενός γενικού συστήματος ελέγχων στην εθνική επικράτεια, μια διαδικασία που δεν θίγει την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων και των οχημάτων. |
| --- | --- |

2.5.3.1.

| 2.5.3.2. | Η Επιτροπή διευκρινίζει ότι οι συγκεκριμένοι έλεγχοι ασφάλισης των οχημάτων που εισέρχονται στην εθνική επικράτεια προϋποθέτουν την ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

2.5.3.2.

2.5.4.   Εναρμόνιση των ελάχιστων ποσών κάλυψης

| 2.5.4.1. | Επιπλέον, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι τα ελάχιστα επίπεδα αποζημίωσης διαφέρουν από χώρα σε χώρα, κυρίως επειδή τα επίπεδα αυτά δεν προσαρμόστηκαν κατά τη μεταβατική περίοδο. Η Επιτροπή προτείνει την εναρμόνιση των ελαχίστων ποσών κάλυψης, κάθε κράτος μέλος, όμως, είναι, ωστόσο, ελεύθερο να επιβάλλει υψηλότερα κατώτατα όρια. |
| --- | --- |

2.5.4.1.

2.5.5.   Πεδίο εφαρμογής της οδηγίας

| 2.5.5.1. | Ενσωματώνοντας τρεις αποφάσεις του ΔΕΕ (4), η Επιτροπή διευκρινίζει το πεδίο εφαρμογής της υποχρεωτικής ασφάλισης αστικής ευθύνης αυτοκινήτου, από το οποίο εξαιρούνται τα ατυχήματα στα οποία το όχημα χρησιμοποιείται αποκλειστικά για γεωργικούς σκοπούς: κάθε χρήση οχήματος η οποία ανταποκρίνεται στη συνήθη λειτουργία του ως μέσου μεταφοράς σε δημόσια οδό ή ιδιωτικό χώρο, ανεξαρτήτως του αν το αυτοκίνητο είναι εν στάσει ή κινείται. |
| --- | --- |

2.5.5.1.

2.6.   Συνέπεια με άλλες πολιτικές της Ένωσης

| 2.6.1. | Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι προτάσεις της είναι σύμφωνες με την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων και αγαθών και ότι τηρούν τις αρχές της εσωτερικής αγοράς που εγγυώνται την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών και την ελευθερία εγκατάστασης των ασφαλιστικών εταιρειών. |
| --- | --- |

2.6.1.

3.   Παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προτάσεις που υποβάλλει η Επιτροπή μέσω της τροποποίησης της οδηγίας σχετικά με την ασφάλιση της αστικής ευθύνης που προκύπτει από την κυκλοφορία αυτοκινήτων οχημάτων και τον έλεγχο της υποχρεώσεως προς ασφάλιση της ευθύνης αυτής. Η τροποποίηση είναι το αποτέλεσμα της ανταλλαγής πληροφοριών που προβλέπεται στο νομοθετικό πλαίσιο, αλλά και της εκτίμησης των επιπτώσεων και των δημόσιων διαβουλεύσεων ή ακόμη της ενσωμάτωσης της νομολογίας του ΔΕΕ. |
| --- | --- |

3.1.

3.2.   Βελτίωση της προστασίας των θυμάτων τροχαίων ατυχημάτων σε περιπτώσεις αφερεγγυότητας του ασφαλιστή

| 3.2.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί καίρια την πρόταση αποζημίωσης των θυμάτων από τον οργανισμό του κράτους μέλους διαμονής, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η ανεπάρκεια των ασφαλιστών, ή σε περίπτωση απουσίας αιτιολογημένης απάντησης εντός εύλογου χρονικού διαστήματος, και επικροτεί το γεγονός ότι μπορεί ο οργανισμός του τόπου διαμονής του θύματος να προβάλει οικονομική απαίτηση στον οργανισμό της τρίτης χώρας του υπεύθυνου ασφαλισμένου. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Λαμβάνοντας όμως υπόψη ότι η οδηγία αποκλείει την περίπτωση ο οργανισμός διαχείρισης να αποζημιώνει το θύμα αν έχει υποβάλει αίτηση απευθείας στον ασφαλιστή ή εάν βρίσκεται σε εξέλιξη μια δικαστική διαδικασία, η ΕΟΚΕ συνιστά να μην εφαρμόζεται η εξαίρεση αυτή στις ακόλουθες περιπτώσεις:






  — | εάν εν τω μεταξύ προκύψει αδυναμία του ασφαλιστή (πτώχευση, εκκαθάριση), |
| --- | --- | --- |

3.2.2.

—

εάν εν τω μεταξύ προκύψει αδυναμία του ασφαλιστή (πτώχευση, εκκαθάριση),

| — | σε περίπτωση ανάκλησης της άδειας των ελεγκτικών αρχών, |
| --- | --- |

—

σε περίπτωση ανάκλησης της άδειας των ελεγκτικών αρχών,

| — | εάν το θύμα παραχωρεί στον οργανισμό το ευεργέτημα της αγωγής, προκειμένου να αποζημιωθεί ταχύτερα. |
| --- | --- |

—

εάν το θύμα παραχωρεί στον οργανισμό το ευεργέτημα της αγωγής, προκειμένου να αποζημιωθεί ταχύτερα.

Η ΕΟΚΕ συνιστά τα ποσά αποζημίωσης (κονδύλια επιμέρους ζημιών) που εφαρμόζονται να είναι τα πλέον ευνοϊκά για το θύμα, μεταξύ αυτών της χώρας όπου συνέβη το ατύχημα και εκείνων της χώρας διαμονής.

3.3.   Βελτίωση της αναγνώρισης των βεβαιώσεων του ιστορικού ζημιών σε διασυνοριακό, κυρίως, επίπεδο

| 3.3.1. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί να καταστεί συστηματική η έκδοση τυποποιημένης βεβαίωσης που να πιστοποιεί την ύπαρξη ή την απουσία αξιώσεων αστικής ευθύνης κατά τα τελευταία πέντε έτη. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να διευκρινίζεται το όνομα του κατηγορούμενου οδηγού και ο βαθμός ευθύνης του για την επέλευση του ατυχήματος (πλήρης, μερική ή μηδενική). |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Η ΕΟΚΕ διερωτάται ως προς το περιεχόμενο της βεβαίωσης στο πλαίσιο μιας εθνικής νομοθεσίας που καλύπτει ένα όχημα ανεξάρτητα από τον οδηγό, έναντι της νομοθεσίας που προβλέπει την ασφάλιση οχήματος με οδηγό που δηλώνεται και με τιμολόγηση ανάλογα με το ατομικό προφίλ κινδύνου και ζημιών, ή ακόμη την ασφάλιση του κατόχου της άδειας οδηγήσεως, ανεξάρτητα από το χρησιμοποιούμενο όχημα. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει ωστόσο επιφυλάξεις για την κατάσταση που διαμορφώνεται με τα μηχανοκίνητα οχήματα χωρίς οδηγό ή, ενδεχομένως, για την έννοια του υπεύθυνου «οδηγού» όταν το μηχανοκίνητο όχημα ελέγχεται εξ αποστάσεως. |
| --- | --- |

3.3.4.

| 3.3.5. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η Επιτροπή δεν προτίθεται να νομοθετήσει σχετικά με την απάτη εγγράφων που συνδέεται με βεβαιώσεις ιστορικού ζημιών ή πιστοποιητικά ασφάλισης. |
| --- | --- |

3.3.5.

| 3.3.6. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να επιβάλει την έκδοση ασφαλούς τεκμηρίωσης των πιστοποιητικών ασφάλισης και των βεβαιώσεων του ιστορικού ζημιών, και να επιτρέψει τη χρήση μιας διασυνδεδεμένης βάσης δεδομένων διαθέσιμης στην αστυνομία, ώστε να εξακριβώνεται η εγκυρότητά τους. |
| --- | --- |

3.3.6.

| 3.3.7. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η Επιτροπή δεν αναφέρεται στη χρηματοδότηση της εγκατάστασης αυτών των διασυνοριακών συστημάτων διασύνδεσης. |
| --- | --- |

3.3.7.

3.4.   Έλεγχοι ασφάλισης για την καταπολέμηση της οδήγησης ανασφάλιστων οχημάτων

| 3.4.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση να χρησιμοποιούνται τεχνολογίες αναγνώρισης πινακίδων αριθμού κυκλοφορίας για τον έλεγχο των οχημάτων χωρίς να χρειαστεί η ακινητοποίησή τους, υπό τον όρο οι έλεγχοι που διεξάγονται να εντάσσονται σε ένα γενικό σύστημα ελέγχων στην εθνική επικράτεια, να μην εισάγουν διακρίσεις και να μην απαιτούν ακινητοποίηση του οχήματος. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Αντιθέτως, η Επιτροπή σιωπά σχετικά με την τύχη των οχημάτων που εντοπίζονται ως μη προστατευόμενα από ασφαλιστήριο συμβόλαιο. Η ΕΟΚΕ συνιστά την ακινητοποίηση του οχήματος μέχρι την προσκόμιση έγκυρου πιστοποιητικού ασφάλισης ή πιστοποιητικού με ημερομηνία λήξης ισχύος από την οποία έχει παρέλθει λιγότερο του ενός μηνός. |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | Η Επιτροπή διευκρινίζει ότι αυτή η επαλήθευση της ασφάλισης οχημάτων κατά την είσοδο στην εθνική επικράτεια απαιτεί την ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ των κρατών μελών και ότι πρέπει να προστατεύονται τα δικαιώματα, οι ελευθερίες και τα έννομα συμφέροντα των ατόμων που αφορούν τα δεδομένα αυτά, δυνάμει του γενικού κανονισμού για την προστασία των δεδομένων (ΓΚΠΔ). |
| --- | --- |

3.4.3.

| 3.4.4. | Ωστόσο, η Επιτροπή δεν αναφέρεται καθόλου στον φορέα διαχείρισης ούτε και στη χρηματοδότηση των δαπανών δημιουργίας και διαχείρισης μιας διασυνδεδεμένης βάσης δεδομένων σχετικά με έγκυρα ή άκυρα ασφαλιστήρια συμβόλαια. |
| --- | --- |

3.4.4.

3.5.   Εναρμόνιση των ελάχιστων ποσών κάλυψης

| 3.5.1. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την ανάλυση της Επιτροπής σχετικά με τα ελάχιστα ποσά, τα οποία είναι ανόμοια, κυρίως όμως δεν πληρούν τις προϋποθέσεις, εφόσον είναι κατώτερα από τα ελάχιστα ποσά που προβλέπει η οδηγία στα μισά σχεδόν κράτη μέλη της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Πέραν της απλής εναρμόνισης των ελάχιστων ποσών κάλυψης (5), η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να καθορίσει μια τελική ημερομηνία εφαρμογής —η οποία μπορεί να είναι έως τα τέλη του 2019— για την ολοκλήρωση της εισαγωγής ελάχιστων ποσών κάλυψης, παρόλο που η προθεσμία έχει ήδη λήξει. |
| --- | --- |

3.5.2.

| 3.5.3. | Η ΕΟΚΕ συνιστά τα ποσά αποζημίωσης (κονδύλια επιμέρους ζημιών) που εφαρμόζονται να είναι τα πλέον ευνοϊκά για το θύμα, μεταξύ αυτών της χώρας όπου συνέβη το ατύχημα και εκείνων της χώρας διαμονής. |
| --- | --- |

3.5.3.

3.6.   Πεδίο εφαρμογής της οδηγίας

| 3.6.1. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη διασαφήνιση της έννοιας των μεταφορικών μέσων σε δημόσιο ή ιδιωτικό χώρο, σε στάση ή σε κίνηση, εξαιρουμένης της χρήσης για αποκλειστικά γεωργικούς σκοπούς. Ωστόσο, πρέπει να διασφαλιστεί ότι για τα γεωργικά οχήματα που κυκλοφορούν σε δημόσιους δρόμους ισχύουν οι διατάξεις της οδηγίας. |
| --- | --- |

3.6.1.

3.7.   Συνοχή με τις ισχύουσες διατάξεις στον τομέα πολιτικής

| 3.7.1. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει επίσης ότι οι προτάσεις της Επιτροπής είναι σύμφωνες με την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων και αγαθών και ότι τηρούν τις αρχές της εσωτερικής αγοράς που εγγυώνται την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών και την ελευθερία εγκατάστασης των ασφαλιστικών εταιρειών. |
| --- | --- |

3.7.1.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  https://ec.europa.eu/transparency/regdoc/rep/10102/2018/EN/SWD-2018-247-F1-EN-MAIN-PART-1.PDF

1

(2)  ΕΕ L 263 της 7.10.2009, σ. 11.

2

(3)  https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/initiatives/ares-2017-3714481_el

3

(4)  Απόφαση Vnuk (2014 C-162/13), απόφαση Rodrigues de Andrade (2017 C-514/16), απόφαση Torreiro (2017 C-334/16).

4

(5)  Οδηγία 84/5/ΕΟΚ όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 2005/14/ΕΚ.

5

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/90 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/90

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις απαιτήσεις έγκρισης τύπου των μηχανοκίνητων οχημάτων και των ρυμουλκουμένων τους και των συστημάτων, κατασκευαστικών στοιχείων και χωριστών τεχνικών μονάδων που προορίζονται για τα οχήματα αυτά όσον αφορά τη γενική τους ασφάλεια και την προστασία των επιβατών των οχημάτων και του ευάλωτου χρήστη της οδού, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2018/... και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 78/2009, (ΕΚ) αριθ. 79/2009 και (ΕΚ) αριθ. 661/2009»

[COM(2018) 286 final — 2018/0145 (COD)]

(2018/C 440/14)

| Εισηγητής: | ο κ. Raymond HENCKS |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Raymond HENCKS

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 28.5.2018
  Συμβούλιο, 4.6.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 114 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 4.9.2018 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 193/1/2 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 28.5.2018

Συμβούλιο, 4.6.2018

Νομική βάση

Άρθρο 114 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

4.9.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

193/1/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Τις τελευταίες δεκαετίες, η οδική ασφάλεια στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) βελτιώθηκε σημαντικά χάρη στην ενίσχυση του κώδικα οδικής κυκλοφορίας, των απαιτήσεων που διέπουν τη συμπεριφορά των οδηγών και των συνθηκών εργασίας και κατάρτισης των επαγγελματιών οδηγών, στη βελτίωση των οδικών υποδομών και της απόδοσης των υπηρεσιών αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, καθώς και στην επιβολή αυστηρότερων νομοθετικών απαιτήσεων της ΕΕ όσον αφορά την ασφάλεια των οχημάτων, στις οποίες η αυτοκινητοβιομηχανία ανταποκρίθηκε πάντοτε με καινοτόμες τεχνικές λύσεις. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Παρά ταύτα, ο αριθμός των ανθρώπων που χάνουν τη ζωή τους στους δρόμους της Ένωσης παραμένει πολύ πάνω από τον στόχο που έθεσε η ΕΕ στη λευκή βίβλο για τις μεταφορές του 2011, ήτοι να προσεγγίσει τον στόχο του μηδενικού αριθμού θανάτων με ορίζοντα το 2050 και να μειώσει κατά το ήμισυ τον αριθμό των θανατηφόρων τροχαίων ατυχημάτων έως το 2020. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Τα περισσότερα τροχαία ατυχήματα οφείλονται αποκλειστικά σε ανθρώπινο λάθος, το οποίο συνδέεται συχνά με υπερβολική ταχύτητα, απόσπαση της προσοχής ή οδήγηση υπό την επήρεια οινοπνεύματος. Επομένως, θα πρέπει να ενθαρρυνθούν περαιτέρω, ή ακόμη και να εξαναγκασθούν οι πολίτες της ΕΕ να αναλάβουν την πρωταρχική ευθύνη για τη δική τους ασφάλεια και την ασφάλεια των άλλων χρηστών του οδικού δικτύου στην Ένωση, υιοθετώντας την κατάλληλη συμπεριφορά. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Κατά συνέπεια, πρέπει να υιοθετηθεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση ως προς την οδική ασφάλεια, η οποία θα καλύπτει τη συμπεριφορά των οδηγών, τις συνθήκες εργασίας και τα προσόντα των επαγγελματιών οδηγών και τις υποδομές. Τα συστήματα ασφαλείας επί των οχημάτων, τα οποία είναι σε θέση να προλαμβάνουν ή να διορθώνουν ανθρώπινα σφάλματα, αποτελούν και αυτά έναν ακόμη αποφασιστικό παράγοντα ασφαλείας. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής ως προς την επιβολή, για όλα τα οχήματα, ενός νέου φάσματος προηγμένων μέτρων ασφαλείας στον βασικό εξοπλισμό για τα οδικά οχήματα, κυρίως συστημάτων παρακολούθησης της πίεσης των ελαστικών, ευφυούς ελέγχου της ταχύτητας, παρακολούθησης της υπνηλίας και της προσοχής του οδηγού, αναγνώρισης της απόσπασης της προσοχής, ανίχνευσης οπισθοπορίας, σήματος επείγουσας στάθμευσης και πέδησης έκτακτης ανάγκης. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί επίσης με την πρόταση τα βαρέα φορτηγά οχήματα και τα λεωφορεία να είναι υποχρεωτικά εξοπλισμένα με σύστημα ανίχνευσης και προειδοποίησης για τον ευάλωτο χρήστη της οδού που βρίσκεται σε πολύ μικρή απόσταση από το εμπρόσθιο τμήμα του οχήματος και το τμήμα του οχήματος προς το πεζοδρόμιο, να σχεδιάζονται και να κατασκευάζονται ούτως ώστε να βελτιώνεται η ορατότητα του ευάλωτου χρήστη της οδού από τη θέση καθίσματος του οδηγού και να είναι εφοδιασμένα με σύστημα προειδοποίησης απόκλισης από τη λωρίδα κυκλοφορίας. Εκφράζει επίσης την ικανοποίησή της για την πρόσθετη υποχρέωση σχεδιασμού και κατασκευής λεωφορείων κατά τρόπο που να επιτρέπει την πρόσβαση και σε άτομα με μειωμένη κινητικότητα, συμπεριλαμβανομένων των χρηστών αναπηρικών αμαξιδίων. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Από την άλλη πλευρά, αναρωτιέται γιατί η Επιτροπή δεν επιβάλλει την εγκατάσταση συστήματος για την παρεμπόδιση της οδήγησης υπό την επήρεια οινοπνεύματος και περιορίζεται απλώς στην πρόβλεψη της διευκόλυνσης εγκατάστασης ενός τέτοιου συστήματος. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η εγκατάσταση συστήματος για την παρεμπόδιση της οδήγησης υπό την επήρεια οινοπνεύματος πρέπει να αποτελεί υποχρέωση και όχι επιλογή. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ συνιστά την πρόβλεψη συστήματος καταγραφής συμβάντος (ατυχήματος) για τα φορτηγά, βαρέα φορτηγά οχήματα και λεωφορεία δεδομένου ότι, ακόμη και αν οι ταχογράφοι παρέχουν ήδη ορισμένα δεδομένα οδήγησης, δεν αποθηκεύουν τα σημαντικά δεδομένα κατά τη διάρκεια και μετά το ατύχημα. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Τέλος, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι τα αυστηρότερα από τα επιβαλλόμενα από την ευρωπαϊκή νομοθεσία συστήματα ασφαλείας, τα οποία ορισμένοι κατασκευαστές εγκαθιστούν σε εθελοντική βάση, περιορίζονται συχνά στα ανώτερης κατηγορίας μοντέλα, σε βάρος των φθηνότερων μοντέλων, τα οποία στερούνται προηγμένων μεν αλλά μη υποχρεωτικών μέτρων ασφαλείας. Ως εκ τούτου, δεν έχουν όλοι οι πολίτες της ΕΕ πρόσβαση σε αυτοκίνητα με ισοδύναμο επίπεδο ασφαλείας. Προς διόρθωση του φαινομένου αυτού, η ΕΟΚΕ συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιβάλλει την προσαρμογή των ευρωπαϊκών προτύπων στις τεχνολογικές εξελίξεις εντός συντομότερης προθεσμίας, και για τον υπό εξέταση κανονισμό, αλλά και κατά γενικό κανόνα. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Αυτό ισχύει και για τα βαρέα φορτηγά και τα λεωφορεία, ιδίως όσον αφορά το σύστημα ανίχνευσης και προειδοποίησης για τον ευάλωτο χρήστη της οδού που βρίσκεται σε πολύ μικρή απόσταση από το εμπρόσθιο τμήμα του οχήματος και το τμήμα του οχήματος προς το πεζοδρόμιο, η εγκατάσταση του οποίου προβλέπεται μεν από την υπό εξέταση πρόταση κανονισμού, θα έπρεπε όμως επίσης να καταστεί υποχρεωτική εντός συντομότερης προθεσμίας. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Τις τελευταίες δεκαετίες, η οδική ασφάλεια βελτιώθηκε σημαντικά, κυρίως χάρη στα εγκατεστημένα επί των οχημάτων προηγμένα συστήματα ασφαλείας, στη βελτίωση των οδικών υποδομών, στην ενίσχυση των κανόνων οδικής κυκλοφορίας, σε εκστρατείες ευαισθητοποίησης των οδηγών, αλλά και στην ταχύτητα και την ικανότητα των υπηρεσιών αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ωστόσο, εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικές διαφορές μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών, παρά τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής η οποία, μέσω των διαφόρων προγραμμάτων και κατευθυντήριων γραμμών της, επιδιώκει την εναρμόνιση των κανόνων ασφαλείας σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Για παράδειγμα:






  — | η οδική σήμανση και η ελάχιστη ηλικία οδήγησης δεν είναι οι ίδιες παντού· |
| --- | --- | --- |

2.3.

—

η οδική σήμανση και η ελάχιστη ηλικία οδήγησης δεν είναι οι ίδιες παντού·

| — | σε ορισμένες χώρες επιτρέπεται η χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση με τη χρήση λυσιχερούς συσκευής (hands-free)· |
| --- | --- |

—

σε ορισμένες χώρες επιτρέπεται η χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση με τη χρήση λυσιχερούς συσκευής (hands-free)·

| — | το επιτρεπόμενο ποσοστό αλκοολαιμίας ποικίλλει, ανάλογα με τα κράτη μέλη, μεταξύ μηδενικής ανοχής και μιας κάπως ανεκτικής προσέγγισης· |
| --- | --- |

—

το επιτρεπόμενο ποσοστό αλκοολαιμίας ποικίλλει, ανάλογα με τα κράτη μέλη, μεταξύ μηδενικής ανοχής και μιας κάπως ανεκτικής προσέγγισης·

| — | τα όρια ταχύτητας διαφέρουν· |
| --- | --- |

—

τα όρια ταχύτητας διαφέρουν·

| — | ο εξοπλισμός ασφαλείας που απαιτείται για τους ποδηλάτες (κράνος) και τους αυτοκινητιστές (φωσφορίζον γιλέκο ασφαλείας, τρίγωνο προειδοποίησης κινδύνου, κουτί πρώτων βοηθειών, πυροσβεστήρας) δεν είναι ο ίδιος παντού· |
| --- | --- |

—

ο εξοπλισμός ασφαλείας που απαιτείται για τους ποδηλάτες (κράνος) και τους αυτοκινητιστές (φωσφορίζον γιλέκο ασφαλείας, τρίγωνο προειδοποίησης κινδύνου, κουτί πρώτων βοηθειών, πυροσβεστήρας) δεν είναι ο ίδιος παντού·

| 2.4. | Το 2017, ο αριθμός των ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους στους δρόμους της ΕΕ ανήλθε σε 25 300, σημειώνοντας μείωση κατά 2 % σε ένα έτος (1), ποσοστό το οποίο παραμένει ωστόσο σαφώς ανεπαρκές για να μειωθεί ουσιωδώς ο αριθμός των θανάτων από τροχαία ατυχήματα (2), ώστε να προσεγγίσουμε τον στόχο του μηδενικού αριθμού θανάτων στις οδικές μεταφορές με ορίζοντα το 2050. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Περίπου 135 000 άνθρωποι τραυματίστηκαν σοβαρά πέρυσι (3), πολλοί από τους οποίους ήταν πεζοί, ποδηλάτες και μοτοσικλετιστές, οι οποίοι θεωρούνται από την Επιτροπή ιδιαίτερα «ευάλωτοι» χρήστες. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το κοινωνικοοικονομικό κόστος των τροχαίων ατυχημάτων εκτιμάται σε 120 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως (ιατρική περίθαλψη, ανικανότητα προς εργασία κ.λπ.). |
| --- | --- |

2.6.

3.   Η πρόταση της Επιτροπής

| 3.1. | Η υπό εξέταση πρωτοβουλία αποτελεί μέρος της τρίτης δέσμης μέτρων για την κινητικότητα με θέμα «Η Ευρώπη σε κίνηση», η οποία έχει ως στόχο να καταστήσει την ευρωπαϊκή κινητικότητα ασφαλέστερη και πιο προσιτή, την ευρωπαϊκή βιομηχανία ανταγωνιστικότερη και τις θέσεις εργασίας στην Ευρώπη ασφαλέστερες, καθώς και να οδηγήσει σε καλύτερη προσαρμογή στην επιτακτική ανάγκη της καταπολέμησης της κλιματικής αλλαγής, ιδίως με την ενίσχυση των απαιτήσεων για τα συστήματα ασφαλείας στα οδικά οχήματα. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Δεδομένου ότι οι ισχύουσες διατάξεις σχετικά με τη διαδικασία έγκρισης τύπου της ΕΕ στο πλαίσιο της προστασίας των πεζών και της ασφάλειας του υδρογόνου είναι, σε μεγάλο βαθμό, ξεπερασμένες λόγω των τεχνολογικών εξελίξεων, καταργούνται οι κανονισμοί (ΕΚ) αριθ. 78/2009 (προστασία των πεζών), (ΕΚ) αριθ. 79/2009 (υδρογονοκίνητα μηχανοκίνητα οχήματα) και (ΕΚ) αριθ. 661/2009 (απαιτήσεις έγκρισης τύπου και γενικής ασφαλείας των μηχανοκίνητων οχημάτων) και αντικαθίστανται από τις αντίστοιχες διατάξεις των κανονισμών του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) και τις τροποποιήσεις αυτών, που έχει υπερψηφίσει ή εφαρμόζει η Ένωση, σύμφωνα με την απόφαση 97/836/ΕΚ. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Γενικά, το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού για τη γενική ασφάλεια των οχημάτων διατηρείται, ωστόσο, στο επίπεδο των εφαρμοστέων επί του παρόντος χαρακτηριστικών ασφάλειας των οχημάτων και των σχετικών εξαιρέσεων, το πεδίο εφαρμογής επεκτείνεται, ώστε να συμπεριληφθούν όλες οι κατηγορίες οχημάτων και να καταργηθούν οι υφιστάμενες εξαιρέσεις για τα οχήματα ψυχαγωγίας/εργασίας (SUV) και τα μικρά φορτηγά. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Το σχέδιο κανονισμού ορίζει τις γενικές τεχνικές απαιτήσεις για την έγκριση τύπου οχημάτων, συστημάτων, κατασκευαστικών στοιχείων και χωριστών τεχνικών μονάδων και παρέχει κατάλογο με τομείς ασφάλειας για τους οποίους αναπτύσσονται (ή χρειάζεται να αναπτυχθούν) περαιτέρω λεπτομερείς κανόνες στο πλαίσιο παράγωγου δικαίου. Όλοι οι κανονισμοί οδικής ασφάλειας του ΟΗΕ που είναι εφαρμοστέοι σε υποχρεωτική βάση στην ΕΕ περιλαμβάνονται σε παράρτημα του υπό εξέταση σχεδίου κανονισμού. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η υπό εξέταση πρόταση προβλέπει επίσης εξουσιοδότηση της Επιτροπής να καθορίζει λεπτομερείς κανόνες και τεχνικές απαιτήσεις με κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Το τρέχον πεδίο εφαρμογής της υποχρέωσης εξοπλισμού των επιβατικών αυτοκινήτων με σύστημα παρακολούθησης της πίεσης των ελαστικών επεκτείνεται σε όλες τις κατηγορίες οχημάτων. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Καθίσταται υποχρεωτικό για όλα τα οχήματα ένα φάσμα προηγμένων χαρακτηριστικών ασφαλείας, όπως ο ευφυής έλεγχος ταχύτητας, τα συστήματα παρακολούθησης υπνηλίας και προσοχής του οδηγού ή αναγνώρισης της απόσπασης της προσοχής, η ανίχνευση οπισθοπορίας, το σήμα επείγουσας στάθμευσης, η διευκόλυνση της εγκατάστασης συστήματος για την παρεμπόδιση της οδήγησης υπό την επήρεια οινοπνεύματος και το προηγμένο σύστημα πέδησης έκτακτης ανάγκης. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Τα επιβατικά αυτοκίνητα και τα ελαφρά εμπορικά οχήματα θα πρέπει επίσης να εξοπλίζονται με:






  — | σύστημα καταγραφής δεδομένων συμβάντος (ατυχήματος)· |
| --- | --- | --- |

3.8.

—

σύστημα καταγραφής δεδομένων συμβάντος (ατυχήματος)·

| — | σύστημα παραμονής στη λωρίδα κυκλοφορίας· και |
| --- | --- |

—

σύστημα παραμονής στη λωρίδα κυκλοφορίας· και

| — | σύστημα μετωπικής προστασίας που θα έχει σχεδιαστεί και κατασκευαστεί με διευρυμένη περιοχή προστασίας πρόσκρουσης της κεφαλής του ευάλωτου χρήστη της οδού. |
| --- | --- |

—

σύστημα μετωπικής προστασίας που θα έχει σχεδιαστεί και κατασκευαστεί με διευρυμένη περιοχή προστασίας πρόσκρουσης της κεφαλής του ευάλωτου χρήστη της οδού.

Τα φορτηγά και τα βαρέα φορτηγά οχήματα (κατηγορίες N2 και N3) και τα λεωφορεία (κατηγορίες M2 και M3) πρέπει να είναι εξοπλισμένα με:

| — | σύστημα ανίχνευσης και προειδοποίησης για τον ευάλωτο χρήστη της οδού που βρίσκεται σε πολύ μικρή απόσταση από το εμπρόσθιο τμήμα του οχήματος και το τμήμα του οχήματος προς το πεζοδρόμιο και να σχεδιάζονται και να κατασκευάζονται ούτως ώστε να βελτιώνεται η ορατότητα του ευάλωτου χρήστη της οδού από τη θέση καθίσματος του οδηγού, και |
| --- | --- |

—

σύστημα ανίχνευσης και προειδοποίησης για τον ευάλωτο χρήστη της οδού που βρίσκεται σε πολύ μικρή απόσταση από το εμπρόσθιο τμήμα του οχήματος και το τμήμα του οχήματος προς το πεζοδρόμιο και να σχεδιάζονται και να κατασκευάζονται ούτως ώστε να βελτιώνεται η ορατότητα του ευάλωτου χρήστη της οδού από τη θέση καθίσματος του οδηγού, και

| — | σύστημα προειδοποίησης απόκλισης από τη λωρίδα κυκλοφορίας. |
| --- | --- |

—

σύστημα προειδοποίησης απόκλισης από τη λωρίδα κυκλοφορίας.

Επιπλέον, τα λεωφορεία πρέπει να σχεδιάζονται και να κατασκευάζονται κατά τρόπο που να επιτρέπει την πρόσβαση σε άτομα με μειωμένη κινητικότητα, συμπεριλαμβανομένων των χρηστών αναπηρικών αμαξιδίων.

Τα υδρογονοκίνητα οχήματα πρέπει να πληρούν τις απαιτήσεις του παραρτήματος V του υπό εξέταση κανονισμού.

Όσον αφορά τα αυτοματοποιημένα οχήματα, απαιτείται να αναπτυχθούν περαιτέρω λεπτομερείς κανόνες και τεχνικές διατάξεις ως βάση για τη διάδοση των αυτοματοποιημένων οχημάτων.

4.   Γενικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ συγχαίρει την Επιτροπή για την πρωτοβουλία της να καταστήσει υποχρεωτικό ένα νέο φάσμα προηγμένων μέτρων ασφαλείας στον βασικό εξοπλισμό για τα οδικά οχήματα. Ωστόσο, επιθυμεί να υπενθυμίσει ότι, πέρα από τις αναθεωρήσεις των υποχρεωτικών ελάχιστων προτύπων για τα νέα αυτοκίνητα που πωλούνται στην ευρωπαϊκή αγορά, θα πρέπει να ενθαρρυνθούν περαιτέρω οι πολίτες της ΕΕ, ή ακόμη και να εξαναγκασθούν, να αναλάβουν, με την κατάλληλη συμπεριφορά, την πρωταρχική ευθύνη για τη δική τους ασφάλεια και την ασφάλεια των άλλων χρηστών του οδικού δικτύου στην ΕΕ. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Από μόνα τους, τα νέα μέτρα σχετικά με τα ενσωματωμένα επί των οχημάτων συστήματα ασφαλείας, όσο χρήσιμα και απαραίτητα και αν είναι αυτά, κινδυνεύουν να έχουν περιορισμένο μόνον αντίκτυπο στην επιδιωκόμενη μείωση των σοβαρών οδικών ατυχημάτων, εάν δεν ληφθούν άλλα συμπληρωματικά μέτρα σχετικά με τη συμπεριφορά των χρηστών, τις συνθήκες εργασίας και τα προσόντα των επαγγελματιών οδηγών και τις οδικές υποδομές. Ο συνεχιζόμενος μεγάλος αριθμός τροχαίων ατυχημάτων, με αποτέλεσμα μεγάλο αριθμό θανάτων και σοβαρών τραυματισμών, απαιτεί μια δυναμική περαιτέρω προσαρμογή της πολιτικής για την οδική ασφάλεια με βάση την οποία, παράλληλα με την ενίσχυση των απαιτήσεων για τα χαρακτηριστικά ασφαλείας των οδικών οχημάτων και των προληπτικών μέτρων, θα λαμβάνονται επίσης αποτρεπτικά μέτρα έναντι όσων δεν τηρούν τους κανόνες και θέτουν σε κίνδυνο τη δική τους ζωή και των άλλων. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, αν και θα πρέπει να προωθηθούν οι τεχνολογίες αλληλεπίδρασης μεταξύ των οδηγών, καθώς και τα ευφυή συστήματα μεταφορών, δεν μπορεί να αναμένεται ότι η κινητικότητα του μέλλοντος —ιδίως τα ευφυή συστήματα μεταφορών και πλήρως αυτοματοποιημένης οδήγησης— θα είναι σε θέση να αντιμετωπίσει τις τρέχουσες προκλήσεις σε βραχυπρόθεσμο ή μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Σύμφωνα με την Επιτροπή, το αναθεωρημένο πλαίσιο θα είναι καλύτερα προσαρμοσμένο στη βελτίωση της προστασίας του ευάλωτου χρήστη της οδού. Το άρθρο 3 στοιχείο (1) του υπό εξέταση κανονισμού ορίζει τον ευάλωτο χρήστη ως τον «[χρήστη] της οδού που χρησιμοποιεί μηχανοκίνητο δίτροχο όχημα ή [χρήστη] που δεν χρησιμοποιεί μηχανοκίνητα οχήματα, όπως οι πεζοί και οι ποδηλάτες». Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο ορισμός αυτός δεν καλύπτει απαραιτήτως όλες τις κατηγορίες «υψηλού κινδύνου», μεταξύ άλλων τα πρόσωπα με εγγενή αδυναμία σχετιζόμενη με την ηλικία τους (παιδιά, ηλικιωμένοι) ή με αναπηρία. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Είναι ευρέως γνωστό ότι οι κίνδυνοι που διατρέχουν οι χρήστες της οδού οφείλονται κυρίως στη συμπεριφορά των οδηγών (υπερβολική ταχύτητα, κατάχρηση οινοπνεύματος ή ναρκωτικών ουσιών, χρήση φορητών ηλεκτρονικών συσκευών κατά την οδήγηση οχήματος, στιγμές απόσπασης της προσοχής, φυσική κατάσταση των οδηγών, υπερβολική διάρκεια οδήγησης, μη συμμόρφωση με τις περιόδους ανάπαυσης) και στις ακατάλληλες υποδομές (έλλειψη σχεδιασμού για τους πεζούς, έλλειψη φωτισμού κατάλληλου για τις περιστάσεις). |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι, προκειμένου να αποφευχθούν μερικοί από τους κινδύνους αυτούς, η Επιτροπή απαιτεί τη συστηματική εγκατάσταση στα νέα αυτοκίνητα:






  — | συστήματος προσαρμοστικής ρύθμισης και ευφυούς ελέγχου της ταχύτητας το οποίο, παράλληλα με την πτυχή της ασφάλειας, ενθαρρύνει μια συμπεριφορά που ευνοεί την οικονομία καυσίμου και, ως εκ τούτου, τη μείωση της ρύπανσης, |
| --- | --- | --- |

4.6.

—

συστήματος προσαρμοστικής ρύθμισης και ευφυούς ελέγχου της ταχύτητας το οποίο, παράλληλα με την πτυχή της ασφάλειας, ενθαρρύνει μια συμπεριφορά που ευνοεί την οικονομία καυσίμου και, ως εκ τούτου, τη μείωση της ρύπανσης,

| — | συστήματος ελέγχου της πίεσης των ελαστικών, |
| --- | --- |

—

συστήματος ελέγχου της πίεσης των ελαστικών,

| — | προηγμένων συστημάτων παρακολούθησης της υπνηλίας του οδηγού και αναγνώρισης της απόσπασης της προσοχής. |
| --- | --- |

—

προηγμένων συστημάτων παρακολούθησης της υπνηλίας του οδηγού και αναγνώρισης της απόσπασης της προσοχής.

| 4.7. | Από την άλλη πλευρά, η ΕΟΚΕ αναρωτιέται γιατί ο προτεινόμενος κανονισμός δεν επιβάλλει το σύστημα για την παρεμπόδιση της οδήγησης υπό την επήρεια οινοπνεύματος αλλά περιορίζεται στην πρόβλεψη της διευκόλυνσης εγκατάστασης ενός τέτοιου συστήματος. Σύμφωνα με μελέτη του «Verband der TÜV e.V» (4), το 11 % των ατυχημάτων το 2016 οφειλόταν σε οδηγούς που αναγνωρίστηκε ότι τελούσαν σε κατάσταση μέθης. Δεδομένου ότι ο αριθμός των περιπτώσεων οδήγησης σε μη ανιχνευθείσα κατάσταση μέθης είναι 1 στις 600, ο αριθμός των ατυχημάτων που οφείλονται στην κατάχρηση οινοπνευματωδών ποτών εκτιμάται ότι υπερβαίνει το 25 %. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η εγκατάσταση συσκευής ανίχνευσης οινοπνεύματος δεν θα πρέπει να περιορίζεται στους παραβάτες η άδεια των οποίων έχει ανασταλεί με απόφαση δικαστηρίου λόγω οδήγησης σε κατάσταση μέθης ή υπό την επήρεια ναρκωτικών, αλλά θα έπρεπε να είναι υποχρεωτική γενικά. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η ΕΟΚΕ συνιστά την πρόβλεψη συστήματος καταγραφής συμβάντος (ατυχήματος) τόσο για τα φορτηγά όσο και για τα λεωφορεία, δεδομένου ότι, ακόμη και αν οι ταχογράφοι των οχημάτων αυτών παρέχουν ήδη ορισμένα δεδομένα οδήγησης, δεν αποθηκεύουν τα σημαντικά δεδομένα κατά τη διάρκεια και μετά το ατύχημα. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Σύμφωνα με την εκτίμηση επιπτώσεων της Επιτροπής, που συνοδεύει την πρόταση κανονισμού, κατά τη διάρκεια μιας περιόδου 16 ετών, η εισαγωγή των υπό εξέταση νέων χαρακτηριστικών ασφαλείας αναμένεται να συμβάλει στη μείωση του αριθμού θανάτων και σοβαρών τραυματισμών κατά 24 794 και 140 740 αντίστοιχα. Η ΕΟΚΕ διερωτάται μήπως τέτοιου είδους εκτιμήσεις, με λεπτομέρεια σε επίπεδο μονάδας, κινδυνεύουν να θεωρηθούν αναξιόπιστες και να υπονομεύσουν την προστιθέμενη αξία ολόκληρης της εκτίμησης επιπτώσεων. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Τέλος, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι οι κατασκευαστές αναπτύσσουν, σε εθελοντική βάση, οχήματα με υψηλότερα πρότυπα ασφαλείας από τα επιβαλλόμενα από την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Δυστυχώς, οι βελτιώσεις αυτές περιορίζονται συχνά στα ανώτερης κατηγορίας μοντέλα που διατίθενται στις κύριες αγορές των κρατών μελών, σε βάρος των φθηνότερων μοντέλων, τα οποία στερούνται προηγμένων μεν αλλά μη υποχρεωτικών μέτρων ασφαλείας. Ως εκ τούτου, δεν έχουν όλοι οι πολίτες της ΕΕ πρόσβαση σε αυτοκίνητα με ισοδύναμο επίπεδο ασφαλείας. Προς διόρθωση του φαινομένου αυτού, η ΕΟΚΕ συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιβάλλει την προσαρμογή των ευρωπαϊκών προτύπων στις τεχνολογικές εξελίξεις ανά συντομότερα χρονικά διαστήματα.
  Αυτό ισχύει και για τα βαρέα φορτηγά και τα λεωφορεία, ιδίως όσον αφορά το σύστημα ανίχνευσης και προειδοποίησης για τον ευάλωτο χρήστη της οδού που βρίσκεται σε πολύ μικρή απόσταση από το εμπρόσθιο τμήμα του οχήματος και το τμήμα του οχήματος προς το πεζοδρόμιο («τυφλά σημεία»), η εγκατάσταση του οποίου θα έπρεπε επίσης να καταστεί υποχρεωτική εντός συντομότερης προθεσμίας. |
| --- | --- |

4.10.

Αυτό ισχύει και για τα βαρέα φορτηγά και τα λεωφορεία, ιδίως όσον αφορά το σύστημα ανίχνευσης και προειδοποίησης για τον ευάλωτο χρήστη της οδού που βρίσκεται σε πολύ μικρή απόσταση από το εμπρόσθιο τμήμα του οχήματος και το τμήμα του οχήματος προς το πεζοδρόμιο («τυφλά σημεία»), η εγκατάσταση του οποίου θα έπρεπε επίσης να καταστεί υποχρεωτική εντός συντομότερης προθεσμίας.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Δελτίο Τύπου της Επιτροπής της 10ης Απριλίου 2018 IP/18/2761.

1

(2)  Δελτίο Τύπου της Επιτροπής της 10ης Απριλίου 2018 IP/18/2761.

2

(3)  Δελτίο Τύπου της Επιτροπής της 10ης Απριλίου 2018 IP/18/2761.

3

(4)  https://etsc.eu/wp-content/uploads/5_VdTÜV_DeVol_Brussels.PPT_17.06.18.pdf.

4

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/95 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/95

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη συμπλήρωση της νομοθεσίας περί εγκρίσεως τύπου της ΕΕ όσον αφορά την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ένωση»

[COM(2018) 397 final — 2018/0220 (COD)]

(2018/C 440/15)

| Εισηγητής: | ο κ. Séamus BOLAND |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Séamus BOLAND

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 2.7.2018
  Συμβούλιο, 3.7.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 4.9.2018 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 198/0/7 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 2.7.2018

Συμβούλιο, 3.7.2018

Νομική βάση

Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

4.9.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

198/0/7

1.   Συμπεράσματα

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη συμπλήρωση της νομοθεσίας περί εγκρίσεως τύπου της ΕΕ όσον αφορά την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ένωση. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η πρόταση εστιάζεται στα πρακτικά μέτρα που είναι αναγκαία για την αντιμετώπιση των πραγματικών συνεπειών στην αυτοκινητοβιομηχανία, στον κλάδο της διανομής και στους καταναλωτές ως αποτέλεσμα αναπόφευκτων νομικών μεταβολών σε θέματα πιστοποίησης της έγκρισης τύπου από τις βρετανικές αρχές βάσει της ενωσιακής νομοθεσίας. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πρόταση θα πρέπει να αποτελέσει πρότυπο για πολλές άλλες παρόμοιες συμφωνίες που απαιτούνται ως συνέπεια του Brexit. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ συνιστά η συμφωνία για την πρόταση αυτή να αναγνωρίζει ότι υπάρχει ανάγκη για ένα εύλογο χρονικό διάστημα πριν από την πλήρη θέση σε ισχύ του νέου καθεστώτος. Συνολικά, η καταληκτική προθεσμία της 29 Μαρτίου είναι πάρα πολύ περιοριστική και πρέπει να επεκταθεί βάσει συμφωνίας μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και ΕΕ. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ δέχεται ότι, μετά την παύση της ιδιότητας του μέλους, οι οργανισμοί έγκρισης τύπου του Ηνωμένου Βασιλείου δεν θα μπορούν πλέον να πιστοποιούν οχήματα σύμφωνα με την ενωσιακή νομοθεσία και ότι οι κατασκευαστές με έδρα στο Ηνωμένο Βασίλειο θα πρέπει να ζητούν έγκριση από οποιοδήποτε οργανισμό που έχει έδρα στην ΕΕ-27. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου πιστεύει ότι ο οικείος οργανισμός θα πρέπει να αναγνωρίζεται σε διεθνές επίπεδο ως οργανισμός έγκρισης τύπου, η ΕΟΚΕ συνιστά να διευκρινιστεί οποιαδήποτε σύγχυση σχετικά με το σημείο αυτό. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η εν λόγω πρόταση θα υλοποιηθεί εντός παραμέτρων που θα οριστούν στη συνολική συμφωνία αποχώρησης που βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση. Ως εκ τούτου, εισηγείται η εν λόγω πρόταση να μην αποδυναμωθεί σε καμία περίπτωση. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, στο εσωτερικό της ΕΕ, ενδέχεται να υπάρχουν αλλαγές και τροποποιήσεις των οδηγιών που βασίζονται σε νέες τεχνολογίες, νέες πληροφορίες και ούτω καθεξής. Συνιστά, συνεπώς, να υπάρξει η απαραίτητη ευελιξία στο πλαίσιο των συμφωνιών, ώστε να μπορέσουν να πραγματοποιηθούν οι κατάλληλες διαπραγματεύσεις. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ συνιστά όλες οι συνολικές εμπορικές συμφωνίες, καθώς και η παύση της ιδιότητας του μέλους, να λαμβάνουν υπόψη τον τεράστιο όγκο εμπορικών συναλλαγών μεταξύ ΕΕ και Ηνωμένου Βασιλείου· επίσης, συνιστά όλες οι συμφωνίες να διασφαλίζουν ότι δεν θα υπάρξουν αναταράξεις στην εν λόγω αγορά. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ συνιστά θερμά να υπάρξει επαρκής χρηματοδότηση για τα απαραίτητα πληροφοριακά συστήματα, την κατάρτιση και την παροχή συμβουλών και για τη διάθεσή τους με διαφάνεια σε όλους τους ενδιαφερόμενους κλάδους, συμπεριλαμβανομένων των καταναλωτών και των περιβαλλοντικών φορέων. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι, αν και τα «θεμελιώδη δικαιώματα» δεν θίγονται από την εν λόγω πρόταση, υπάρχει πάντοτε ανησυχία για τα δικαιώματα των καταναλωτών και, συνεπώς, συνιστά να συνεκτιμάται η πτυχή αυτή καθ’ όλη τη διάρκεια της εφαρμογής. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Γενικό πλαίσιο

| 2.1. | Στις 23 Ιουνίου 2016, κατόπιν δημοψηφίσματος για την ιδιότητά του ως μέλους της ΕΕ, το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας αποφάσισε να αποχωρήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η απόφαση αυτή περιλαμβάνει το Γιβραλτάρ. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Στις 29 Μαρτίου 2017 το Ηνωμένο Βασίλειο γνωστοποίησε την πρόθεσή του να αποχωρήσει από την Ένωση, δυνάμει του άρθρου 50 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Με την ενεργοποίηση του άρθρου, θεσπίστηκε διαδικασία διαπραγματεύσεων για την παύση της ιδιότητας του μέλους, με σκοπό την επιτυχή διαχείριση των νέων περίπλοκων νομικών ρυθμίσεων. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Μόλις τούτες συμφωνηθούν, προβλέπεται ότι, από την 30ή Μαρτίου 2019, το Ηνωμένο Βασίλειο θα πάψει να είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα μετατραπεί σε τρίτη χώρα, εκτός εάν η συμφωνία προτείνει νέα εναρκτήρια ημερομηνία. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Είναι αποδεκτό ότι η ανάκληση της ιδιότητας του μέλους δημιουργεί την ανάγκη να επιλυθούν πολυάριθμα πρακτικά ζητήματα σε σχέση με την ενωσιακή νομοθεσία για τα αγαθά και τις υπηρεσίες. Ειδικότερα, από την ημερομηνία παύσης της ιδιότητας του μέλους, οι οργανισμοί έγκρισης τύπου με έδρα τη Βρετανία δεν θα έχουν ρόλο ενωσιακής ρυθμιστικής αρχής της ΕΕ. Τούτο, με τη σειρά του, έχει επιπτώσεις στην υφιστάμενη και μελλοντική ρύθμιση των προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων των προϊόντων που έχουν ήδη εγκριθεί. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι η ακριβής θέση του Ηνωμένου Βασιλείου όσον αφορά τους οικείους οργανισμούς έγκρισης τύπου θα αποτελέσει αντικείμενο της συνολικής συμφωνίας που θα προκύψει από τις διαπραγματεύσεις οι οποίες βρίσκονται σε εξέλιξη. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Μεταξύ των πολυάριθμων επιπτώσεων θα είναι η διακοπή των διαφόρων αλυσίδων εφοδιασμού προϊόντων, οι οποίες είναι αρμονικά οργανωμένες για να παραδίδουν αγαθά με οικονομικά αποδοτικό και έγκαιρο τρόπο σε όλα τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένης της Μεγάλης Βρετανίας. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Στην πρόταση αναγνωρίζεται επίσης η ανάγκη να διατηρηθούν όλα τα πρότυπα ποιότητας, καθώς και να διασφαλιστεί ότι τα πρότυπα που αφορούν τους καταναλωτές και το περιβάλλον δεν θα υποβαθμιστούν. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η εν λόγω πρόταση θα μπορούσε εύκολα να λειτουργήσει ως υπόδειγμα για άλλες παρόμοιες συμφωνίες και, σε αυτό το πλαίσιο, είναι σημαντικό να έχει την υποστήριξη όλων των ενδιαφερόμενων μερών και του ευρύτερου κοινού. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η πρόταση δεν έχει επιπτώσεις στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι αλλαγές στις ρυθμιστικές δομές που αφορούν το εμπόριο αγαθών θα έχουν πάντοτε συνέπειες για τους καταναλωτές. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Η παρούσα γνωμοδότηση θα επικεντρωθεί στην κατάσταση όσον αφορά το σύστημα έγκρισης τύπου για τους κινητήρες, τα οχήματα που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά εμπορευμάτων, καθώς και τους κινητήρες για χρήση σε μη κινητές μηχανές. |
| --- | --- |

2.10.

3.   Σύνοψη της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

| 3.1. | Η πρόταση της Επιτροπής εξετάζει το νομοθετικό πλαίσιο της ΕΕ που διέπει το σύστημα έγκρισης τύπου για μια σειρά από προϊόντα· το σύστημα αυτό θα παύσει να ισχύει στο Ηνωμένο Βασίλειο μετά την ημερομηνία αποχώρησης από την Ένωση. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Ειδικότερα, και με την επιφύλαξη μεταβατικών ρυθμίσεων που ενδέχεται να θεσπιστούν στη συμφωνία αποχώρησης, η πρόταση της Επιτροπής αναφέρει ότι θα επηρεαστούν οι ακόλουθες νομοθετικές πράξεις:






  — | οδηγία 2007/46/ΕΚ σχετικά με τις εγκρίσεις τύπου των μηχανοκίνητων οχημάτων και των ρυμουλκουμένων τους (πρόκειται να αντικατασταθεί με κανονισμό ο οποίος θα αρχίσει να ισχύει την 1η Σεπτεμβρίου 2020), |
| --- | --- | --- |

3.2.

—

οδηγία 2007/46/ΕΚ σχετικά με τις εγκρίσεις τύπου των μηχανοκίνητων οχημάτων και των ρυμουλκουμένων τους (πρόκειται να αντικατασταθεί με κανονισμό ο οποίος θα αρχίσει να ισχύει την 1η Σεπτεμβρίου 2020),

| — | κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 168/2013 για την έγκριση τύπου δίκυκλων ή τρίκυκλων οχημάτων και τετράκυκλων, |
| --- | --- |

—

κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 168/2013 για την έγκριση τύπου δίκυκλων ή τρίκυκλων οχημάτων και τετράκυκλων,

| — | κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 167/2013 για την έγκριση τύπου γεωργικών και δασικών οχημάτων, |
| --- | --- |

—

κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 167/2013 για την έγκριση τύπου γεωργικών και δασικών οχημάτων,

| — | κανονισμός (ΕΕ) 2016/1628 σχετικά με την έγκριση τύπου κινητήρων που χρησιμοποιούνται σε μη οδικά κινητά μηχανήματα. |
| --- | --- |

—

κανονισμός (ΕΕ) 2016/1628 σχετικά με την έγκριση τύπου κινητήρων που χρησιμοποιούνται σε μη οδικά κινητά μηχανήματα.

| 3.3. | Επίσης, η πρόταση καθιστά σαφές ότι η υφιστάμενη αρχή έγκρισης τύπου του Ηνωμένου Βασιλείου δεν θα μπορεί πλέον να λειτουργεί ως έχει με βάση την ενωσιακή νομοθεσία. Συνεπώς, προκειμένου να επιτευχθεί η συνεχής συμμόρφωση με τη νομοθεσία της ΕΕ και να διατηρηθεί η πρόσβαση στις ευρωπαϊκές αγορές, οι κατασκευαστές που απέκτησαν έγκριση στο Ηνωμένο Βασίλειο θα χρειαστούν νέες εγκρίσεις από τις αρχές έγκρισης τύπου της ΕΕ-27. Αυτό αφορά επίσης προϊόντα που ευρίσκονται ήδη σε παραγωγή. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Ενώ οι επιπτώσεις είναι σημαντικές για τον μελλοντικό ρόλο της αρμόδιας για την έγκριση τύπου αρχής του Ηνωμένου Βασιλείου, υπάρχουν σοβαρές ανησυχίες για το μέλλον της αυτοκινητοβιομηχανίας στο Ηνωμένο Βασίλειο και αντιστρόφως εντός της ΕΕ. Οι ανησυχίες αυτές αφορούν κυρίως την έλλειψη ασφάλειας δικαίου για τις εγκρίσεις τύπου του Ηνωμένου Βασιλείου και την αποδυνάμωση μίας από τις βασικές αρχές της νομοθεσίας, δηλαδή τη διατήρηση της συνεκτικότητας των κανονιστικών ρυθμίσεων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η πρόταση αποσκοπεί στην αντιμετώπιση των εν λόγω ζητημάτων με την προσωρινή τροποποίηση των υφιστάμενων κανόνων, έτσι ώστε οι θιγόμενοι κατασκευαστές να μπορούν να ζητούν έγκριση σε οποιαδήποτε αρμόδια αρχή της ΕΕ-27 με την ελάχιστη δυνατή αναστάτωση. Τα κύρια σημεία είναι τα εξής:






  — | δίνει ρητά τη δυνατότητα στους ενδιαφερόμενους κατασκευαστές να υποβάλουν αίτηση σε αρχή έγκρισης τύπου της ΕΕ-27 προκειμένου να λάβουν νέες εγκρίσεις για υφιστάμενους τύπους, |
| --- | --- | --- |

3.5.

—

δίνει ρητά τη δυνατότητα στους ενδιαφερόμενους κατασκευαστές να υποβάλουν αίτηση σε αρχή έγκρισης τύπου της ΕΕ-27 προκειμένου να λάβουν νέες εγκρίσεις για υφιστάμενους τύπους,

| — | προβλέπει ότι οι δοκιμές στις οποίες βασίζονται οι εγκρίσεις τύπου του Ηνωμένου Βασιλείου δεν είναι απαραίτητο να επαναληφθούν επειδή η τεχνική υπηρεσία δεν ορίστηκε και κοινοποιήθηκε από την αρχή έγκρισης τύπου της ΕΕ-27 στο παρελθόν, |
| --- | --- |

—

προβλέπει ότι οι δοκιμές στις οποίες βασίζονται οι εγκρίσεις τύπου του Ηνωμένου Βασιλείου δεν είναι απαραίτητο να επαναληφθούν επειδή η τεχνική υπηρεσία δεν ορίστηκε και κοινοποιήθηκε από την αρχή έγκρισης τύπου της ΕΕ-27 στο παρελθόν,

| — | ορίζει ότι τέτοιες εγκρίσεις μπορούν να χορηγούνται αν εκπληρώνονται οι απαιτήσεις για νέα οχήματα, συστήματα, κατασκευαστικά στοιχεία και χωριστές τεχνικές μονάδες και όχι οι αντίστοιχες απαιτήσεις για νέους τύπους, |
| --- | --- |

—

ορίζει ότι τέτοιες εγκρίσεις μπορούν να χορηγούνται αν εκπληρώνονται οι απαιτήσεις για νέα οχήματα, συστήματα, κατασκευαστικά στοιχεία και χωριστές τεχνικές μονάδες και όχι οι αντίστοιχες απαιτήσεις για νέους τύπους,

| — | ορίζει ότι θα ήταν σκόπιμο να οριστούν νέες αρχές έγκρισης τύπου για προϊόντα που κυκλοφορούν ήδη στην αγορά πριν από την αποχώρηση, ώστε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο να μην υπάρχει αρχή αρμόδια για τη διενέργεια ελέγχων συμμόρφωσης κατά τη χρήση ή για την πιθανή ανάκληση προϊόντων στο μέλλον. |
| --- | --- |

—

ορίζει ότι θα ήταν σκόπιμο να οριστούν νέες αρχές έγκρισης τύπου για προϊόντα που κυκλοφορούν ήδη στην αγορά πριν από την αποχώρηση, ώστε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο να μην υπάρχει αρχή αρμόδια για τη διενέργεια ελέγχων συμμόρφωσης κατά τη χρήση ή για την πιθανή ανάκληση προϊόντων στο μέλλον.

| 3.6. | Η πρόταση της Επιτροπής αναγνωρίζει την ανάγκη προστασίας των καταναλωτών όσον αφορά την ασφάλεια των οχημάτων και τη διατήρηση των περιβαλλοντικών προτύπων. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Στην πρόταση γίνεται σαφές ότι το έργο που ανατίθεται στις αρχές έγκρισης τύπου δεν σταματά στην παραγωγή ή τη διάθεση οχημάτων, συστημάτων, κατασκευαστικών στοιχείων ή χωριστών τεχνικών μονάδων στην αγορά, αλλά εκτείνεται επί πολλά χρόνια για τα προϊόντα αυτά μετά τη διάθεσή τους στην αγορά. |
| --- | --- |

3.7.

4.   Παρατηρήσεις

| 4.1. | Οι κατασκευαστές αυτοκινήτων ζητούν νέα πιστοποιητικά για νέα μοντέλα, τα οποία κυκλοφορούν περίπου κάθε επτά έτη, αλλά και για σημαντικές μετατροπές του σχεδιασμού ή του κινητήρα που μπορεί να συμβαίνουν συχνότερα. Τούτο μεγεθύνει σαφώς την επείγουσα ανάγκη να εξασφαλιστεί ότι, μετά το Brexit, θα υπάρξει ομαλή ευθυγράμμιση των ρυθμιστικών μηχανισμών που απαιτείται για την παραγωγή. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Ποσοστό περίπου 56 % των εξαγωγών οχημάτων που παράγονται στο Ηνωμένο Βασίλειο κατευθύνεται στην Ευρώπη, ενώ μόνο το 7 % των ευρωπαϊκών εξαγωγών οχημάτων κατευθύνεται προς το Ηνωμένο Βασίλειο. Ωστόσο, τα δεδομένα που μετρούν τις λειτουργίες της αγοράς ως προς την προμήθεια ανταλλακτικών υποδηλώνουν μια πιο περίπλοκη δέσμη διευθετήσεων, η οποία απαιτεί ένα ομαλό ρυθμιστικό καθεστώς. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι, παρά τη δημοσίευση της εν λόγω πρότασης, τα αποτελέσματα δεν μπορούν να αξιολογηθούν λόγω της μεγάλης αβεβαιότητας που περιβάλλει τις τρέχουσες διαπραγματεύσεις μεταξύ της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η πρόταση είναι προσαρμοσμένη περισσότερο σε μια επιτυχή διαπραγμάτευση συμφωνίας μεταξύ Βρετανίας και ΕΕ, βάσει της οποίας θα υπάρχει επαρκής αποδοχή όσον αφορά την εφαρμογή μέτρων που θα επιτρέπουν τις εμπορικές σχέσεις σε ένα πλαίσιο που θα κυμαίνεται μεταξύ τελωνειακής ένωσης ή/και ενιαίας αγοράς. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την ακόλουθη δήλωση που δημοσιεύθηκε από τη Βουλή των Κοινοτήτων (Πέμπτη έκθεση της συνόδου 2017-2019 με τίτλο «Οι επιπτώσεις του Brexit στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας»): «Δεν είναι σαφές πώς θα υπάρξει οικονομικό συμφέρον για τις πολυεθνικές αυτοκινητοβιομηχανίες μεγάλης παραγωγής -το σημαντικότερο τμήμα του κλάδου κατασκευής οχημάτων στο Ηνωμένο Βασίλειο- έτσι ώστε να βασίσουν την παραγωγή τους στο Ηνωμένο Βασίλειο σε ένα σενάριο απουσίας συμφωνίας ή επιβολής δασμών στο πλαίσιο του ΠΟΕ». Συνεπώς, σε ένα σενάριο «απουσίας συμφωνίας», θα πρέπει να αναθεωρηθεί η πρόταση έτσι ώστε να διασφαλιστεί η ανθεκτικότητά της για ένα τέτοιο σενάριο. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ακριβής κατάσταση όσον αφορά τον μελλοντικό ρόλο του οργανισμού έγκρισης τύπου του Ηνωμένου Βασιλείου δεν έχει ακόμη συμφωνηθεί από το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η επίλυση του ζητήματος αυτού είναι ουσιαστικής σημασίας προκειμένου να επιτύχει το νέο ρυθμιστικό καθεστώς. |
| --- | --- |

4.6.

5.   Προκλήσεις

| 5.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τους στόχους της πρότασης, ιδίως, την πρόθεση να μειωθεί το κόστος για τον κλάδο, όσον αφορά τις συνοριακές καθυστερήσεις και την περιττή γραφειοκρατία, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι εφαρμόζεται το υψηλότερο πρότυπο. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η επίτευξη αυτών των στόχων είναι μια τεράστια πρόκληση, λαμβάνοντας υπόψη ότι πρέπει να διαμορφωθεί ένα νέο ρυθμιστικό σύστημα. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Επίσης, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι ένα τέτοιο καθεστώς αναπόφευκτα θα συμβάλει σε αύξηση του κόστους, κυρίως επειδή η Βρετανία θα καταστεί τρίτη χώρα και, όπως ισχύει για άλλες τρίτες χώρες, θα χρειαστούν διαφορετικές ρυθμίσεις. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Θέματα που καλύπτονται από τη νομοθεσία για το περιβάλλον, τα δικαιώματα των καταναλωτών, την ποιότητα των προϊόντων κ.ο.κ. υπόκεινται συχνά σε νέα ή τροποποιημένη εσωτερική νομοθεσία της ΕΕ και σε τρέχουσες οδηγίες. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τόσο η ΕΕ όσο και το Ηνωμένο Βασίλειο θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι το ρυθμιστικό καθεστώς θα είναι αρκετά ευέλικτο ώστε να διαχειρίζεται αυτή την κατάσταση και να σημειωθεί η ελάχιστη δυνατή διατάραξη. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Εντός της ΕΕ, η διαδικασία για την κατασκευή και τη διανομή οχημάτων έχει αναπτυχθεί με ιδιαίτερα ολοκληρωμένο τρόπο. Λειτουργούν πολλές σύνθετες και αποτελεσματικές αλυσίδες εφοδιασμού, οι οποίες κατά την άποψη όλων των εμπειρογνωμόνων και της ΕΟΚΕ θα τροποποιηθούν σημαντικά μετά την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ. Είναι επίσης άποψη της ΕΟΚΕ ότι οι διαταραχές αυτές θα μειώσουν την αποδοτικότητα των ανωτέρω συστημάτων. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Λόγω του μεγάλου αριθμού οχημάτων που παράγονται στη Μεγάλη Βρετανία και εξάγονται εντός της ΕΕ, η ΕΟΚΕ εκφράζει ιδιαίτερη ανησυχία για το γεγονός ότι κάθε αποκλεισμός του Ηνωμένου Βασιλείου από αυτή την αγορά θα επηρεάσει αρνητικά τη συνολική ανταγωνιστικότητα, με επακόλουθο την αύξηση του κόστους για όλα τα τμήματα της οικονομίας καθώς και για τους καταναλωτές. Ως εκ τούτου, η πρόταση της Επιτροπής, η οποία υποστηρίζει ότι όλα αυτά τα συμφέροντα προστατεύονται, πρέπει να διασφαλίσει ότι υπάρχει συνεχής σχετική δέσμευση και ότι τούτο κατοχυρώνεται σε μελλοντικές συμφωνίες. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Η πολυπλοκότητα των προτεινόμενων αλλαγών απαιτεί ισχυρές δεσμεύσεις και από τις δύο πλευρές, προκειμένου να παράσχουν πλήρεις πληροφορίες και προγράμματα κατάρτισης στον κλάδο καθώς και σε κάθε έναν οργανισμό έγκρισης τύπου. Πρόκειται για σημαντική πρόκληση από άποψη πόρων και θα απαιτήσει σημαντικό χρόνο. Τα χρονικά περιθώρια αποτελούν ιδιαίτερη πρόκληση λαμβάνοντας υπόψη το σημερινό χρονοδιάγραμμα της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου, όπως προβλέπεται στο άρθρο 50. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Εξαιτίας του χρόνου που δαπανάται για τη διαπραγμάτευση της συμφωνίας και του χρόνου που απαιτείται για τη συμμόρφωση με τα διάφορα συστήματα, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα χρειαστεί μεταβατική περίοδος μετά την καταληκτική ημερομηνία του Μαρτίου 2019. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Λαμβάνοντας υπόψη ότι μια θετική έκβαση είναι η συνέχιση του ισχύοντος συστήματος που διέπει την κυκλοφορία των οχημάτων και των συναφών προϊόντων μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και της ΕΕ, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα οχήματα που κατασκευάζονται στο Ηνωμένο Βασίλειο θα πρέπει να συμμορφώνονται με τη νομοθεσία της ΕΕ. Ως εκ τούτου, σημειώνεται ότι, εκτός εάν το Ηνωμένο Βασίλειο συνδεθεί κατά κάποιον τρόπο με την τελωνειακή ένωση ή την ενιαία αγορά ή και τα δύο, η εν λόγω πρόταση θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να εφαρμοστεί. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το νέο καθεστώς του Ηνωμένου Βασιλείου ως τρίτη χώρα θα δημιουργεί διαρκώς προκλήσεις για το ρυθμιστικό καθεστώς των οχημάτων και των κινητήρων για χρήση σε κινητές και μη κινητές μηχανές. Ως εκ τούτου, η αδυναμία να αντιμετωπιστούν χωρίς καθυστέρηση τα προβλήματα αυτά θα υποχρεώσει τους κατασκευαστές να μεταβάλουν τη φύση της σημερινής αλυσίδας εφοδιασμού, πράγμα που θα μπορούσε να επηρεάσει τη χωρίς διακοπές ροή διαθέσιμων προϊόντων, με αντίκτυπο στο κόστος για τους καταναλωτές. |
| --- | --- |

5.9.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/100 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/100

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 469/2009 περί του συμπληρωματικού πιστοποιητικού προστασίας για τα φάρμακα»

COM(2018) 317 final — 2018/0161(COD)]

(2018/C 440/16)

| Μόνος εισηγητής: ο κ. | János WELTNER |
| --- | --- |

Μόνος εισηγητής: ο κ.

János WELTNER

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο, 21.6.2018
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 2.7.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| | |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθέτηση από το τμήμα | 4.9.2018 |
| Υιοθέτηση από την Ολομέλεια | 20.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 167/2/7 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο, 21.6.2018

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 2.7.2018

Νομική βάση

Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθέτηση από το τμήμα

4.9.2018

Υιοθέτηση από την Ολομέλεια

20.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

167/2/7

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση το γεγονός ότι η Επιτροπή, στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της (SWD), ανέλυσε τέσσερις επιλογές για την αντιμετώπιση των υφιστάμενων προβλημάτων που προκύπτουν από το ισχύον καθεστώς όσον αφορά το συμπληρωματικό πιστοποιητικό προστασίας (ΣΠΠ). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με το συμπέρασμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που προτείνει τροποποιήσεις σύμφωνα με την επιλογή 4 (1), ήτοι τη θέσπιση νομοθεσίας περί χορήγησης απαλλαγών τόσο για εξαγωγικούς σκοπούς όσο και για τη δημιουργία αποθεμάτων με την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 469/2009. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η παρούσα πρόταση δεν θίγει την προστασία των ΣΠΠ όσον αφορά τη διάθεση προϊόντων στην αγορά της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης την ικανοποίησή της για την αποκλειστικότητα της αγοράς που χορηγείται στους δικαιούχους ΣΠΠ στα κράτη μέλη καθ’ όλη τη διάρκεια προστασίας των ΣΠΠ. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί υψίστης σημασίας την εξασφάλιση θεμιτού ανταγωνισμού για τους παρασκευαστές γενόσημων και βιοομοειδών φαρμάκων που είναι εγκατεστημένοι στην ΕΕ και διαθέτουν τα εν λόγω φάρμακα στις αγορές τρίτων χωρών στις οποίες η προστασία δεν υφίσταται ή έχει λήξει. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά τις προβλεπόμενες διασφαλίσεις που έχουν ως στόχο να εξασφαλιστεί η διαφάνεια και να αποφευχθεί πιθανή εκτροπή προς την αγορά της Ένωσης γενόσημων και βιοομοειδών φαρμάκων των οποίων το πρωτότυπο προϊόν προστατεύεται με ΣΠΠ. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη θέση της Επιτροπής όσον αφορά τις ΜΜΕ διότι οι εν λόγω επιχειρήσεις διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην παρασκευή γενόσημων και στην ανάπτυξη βιοομοειδών φαρμάκων. Εάν τεθεί σε ισχύ το νέο ΣΠΠ, οι ΜΜΕ θα είναι σε θέση να προγραμματίζουν καλύτερα τις δραστηριότητές τους στην αγορά. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το σχέδιο της Επιτροπής όσον αφορά την αξιολόγηση της νομοθεσίας για ορφανά και παιδιατρικά φάρμακα, με περαιτέρω ανάλυση κατά την περίοδο 2018-2019. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ κατανοεί τη θέση της Επιτροπής σύμφωνα με την οποία —μολονότι κάτι τέτοιο θα ήταν επωφελές— η Επιτροπή δεν θα υποβάλει επί του παρόντος πρόταση για ένα ενιαίο ΣΠΠ διότι η ενιαία δέσμη μέτρων για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας δεν έχει τεθεί ακόμη σε ισχύ. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 469/2009, όπως προβλέπεται στο έγγραφο COM(2018) 317. Παράλληλα, η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να προτείνει την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 469/2009, όπως προβλέπεται στο έγγραφο COM (2018) 317, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η απαλλαγή της παρασκευαστικής δραστηριότητας από το ΣΠΠ μπορεί να εφαρμοστεί αμέσως. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Ιστορικό

| 2.1. | Ένα ΣΠΠ θα παρατείνει την περίοδο πραγματικής προστασίας που παρέχουν τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας για νέα φαρμακευτικά προϊόντα, όταν απαιτείται άδεια για τη διάθεσή τους στην αγορά. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ο δικαιούχος τόσο ενός διπλώματος ευρεσιτεχνίας όσο και ενός ΣΠΠ, επωφελείται από ανώτατη διάρκεια προστασίας 15 ετών από την ημερομηνία της πρώτης άδειας κυκλοφορίας του εν λόγω προϊόντος στην αγορά της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Τα οφέλη ενός ΣΠΠ για τον δικαιούχο του είναι σημαντικά. Δεδομένου ότι ένα ΣΠΠ παρέχει τα ίδια δικαιώματα με το κύριο δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, το μονοπώλιο που προκύπτει από το κύριο δίπλωμα ευρεσιτεχνίας (αναφοράς) επεκτείνεται και παρέχει στον δικαιούχο του τη δυνατότητα να εμποδίζει τους ανταγωνιστές να χρησιμοποιούν την εφεύρεση (παρασκευή του φαρμάκου, προσφορά του φαρμάκου προς πώληση, αποθήκευση του φαρμάκου κ.λπ.) στα κράτη μέλη στα οποία έχει χορηγηθεί ένα ΣΠΠ. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ένα ΣΠΠ λειτουργεί ως αντιστάθμιση των επενδύσεων που γίνονται στην έρευνα· Θα πρέπει επίσης να αντισταθμίζει την περαιτέρω έρευνα, παρακολούθηση και αναμονή κατά το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ της κατάθεσης της αίτησης διπλώματος ευρεσιτεχνίας και της απόκτησης της άδειας κυκλοφορίας του εκάστοτε προϊόντος στην αγορά. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Στην ΕΕ, ένα ΣΠΠ μπορεί να χορηγηθεί υπό τις ακόλουθες προϋποθέσεις: |
| --- | --- |

2.5.

| 2.5.1. | κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης χορήγησης συμπληρωματικής προστασίας το προϊόν προστατεύεται από κύριο δίπλωμα ευρεσιτεχνίας· |
| --- | --- |

2.5.1.

| 2.5.2. | το προϊόν δεν έχει ακόμη αποτελέσει αντικείμενο πιστοποιητικού· |
| --- | --- |

2.5.2.

| 2.5.3. | έχει χορηγηθεί μια πρώτη ισχύουσα διοικητική άδεια κυκλοφορίας του προϊόντος στην αγορά ως φαρμάκου. |
| --- | --- |

2.5.3.

| 2.6. | Στις απόψεις των ενδιαφερόμενων μερών (2) επισημαίνεται ότι τα ισχύοντα ΣΠΠ θέτουν τους παρασκευαστές γενόσημων και βιοομοειδών φαρμάκων που εδρεύουν στην ΕΕ σε μειονεκτική θέση έναντι των παρασκευαστών που μπορούν να παράγουν γενόσημα και βιοομοειδή φάρμακα σε χώρες εκτός της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Στην παρούσα μορφή του, το ΣΠΠ της ΕΕ αυξάνει την εξάρτηση από εισαγωγές φαρμάκων και φαρμακευτικών προϊόντων από τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η παγκόσμια φαρμακευτική αγορά έχει μεταβληθεί. Οι ταχέως αναπτυσσόμενες φαρμακοοικονομίες (pharmerging) σε συνδυασμό με τη γήρανση του πληθυσμού στις παραδοσιακές βιομηχανοποιημένες περιφέρειες επέφεραν κατακόρυφη αύξηση της ζήτησης φαρμάκων. Οι συνολικές παγκόσμιες δαπάνες για φάρμακα αυξήθηκαν από 950 δισεκατομμύρια ευρώ το 2012 σε 1,1 τρισεκατομμύρια ευρώ το 2017 (ΗΠΑ 40 %, Κίνα 20 % και ΕΕ λιγότερο από 15 %). Έως το 2022, τα βιολογικά φάρμακα θα αντιπροσωπεύουν το 25 % της αγοραίας αξίας των φαρμακευτικών προϊόντων, πράγμα το οποίο θα συνοδευθεί από μια στροφή προς διαρκώς αυξανόμενο μερίδιο αγοράς για τα γενόσημα και βιοομοειδή φάρμακα που θα μπορούσαν να αντιπροσωπεύουν το 80 % των φαρμάκων κατ’ όγκο έως το 2020 και σχεδόν το 28 % των παγκόσμιων πωλήσεων. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Σύμφωνα με την ένωση «Medicines for Europe», το 56 % των φαρμάκων κατ’ όγκο που προμηθεύεται επί του παρόντος η ΕΕ είναι γενόσημα και βιοομοειδή φάρμακα. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Η εξαίρεση «Bolar» (3) εξάλειψε μια ανεπιθύμητη παρενέργεια της ισχυρής προστασίας των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, με βάση το σκεπτικό ότι ο ελεύθερος ανταγωνισμός θα πρέπει να επιτρέπεται αμέσως μετά τη λήξη της προστασίας. Πρόκειται για απαλλαγή της παρασκευαστικής δραστηριότητας για σκοπούς δοκιμών και κλινικών μελετών, η οποία είχε ως στόχο να διασφαλίσει ότι ένα γενόσημο φάρμακο θα μπορεί να εισαχθεί στην αγορά το συντομότερο δυνατόν μετά τη λήξη της προστασίας του φαρμάκου από δίπλωμα ευρεσιτεχνίας/ΣΠΠ. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Όσον αφορά την απαλλαγή της παρασκευαστικής δραστηριότητας από το ΣΠΠ, οι εταιρείες της ΕΕ αντιμετωπίζουν μια κατάσταση παρόμοια με εκείνη που επικρατούσε πριν από την εξαίρεση «Bolar». Παρότι ο νόμιμος σκοπός του ΣΠΠ συνίσταται στην αποτροπή της παρασκευής ανταγωνιστικών προϊόντων με σκοπό την κυκλοφορία τους στην αγορά της ΕΕ ενόσω αυτό βρίσκεται σε ισχύ, το ΣΠΠ έχει δύο ανεπιθύμητες και απρόβλεπτες συνέπειες, και συγκεκριμένα τις εξής: |
| --- | --- |

2.11.

| 2.11.1. | να αποτρέπει την παρασκευή γενόσημων και βιοομοειδών φαρμάκων στην ΕΕ και την εξαγωγή τους σε τρίτες χώρες (στις οποίες δεν υπάρχει καμία νομική προστασία) κατά τη διάρκεια ισχύος του ΣΠΠ της ΕΕ· |
| --- | --- |

2.11.1.

| 2.11.2. | να αποτρέπει την παρασκευή των εν λόγω φαρμάκων στην ΕΕ (και την εν συνεχεία αποθήκευσή τους) επαρκώς νωρίς για τη διάθεσή τους στην αγορά της ΕΕ αμέσως μετά τη λήξη του ΣΠΠ. |
| --- | --- |

2.11.2.

| 2.12. | Οι παρασκευαστές γενόσημων και βιοομοειδών φαρμάκων (που εδρεύουν σε ένα κράτος μέλος στο οποίο έχει υποβληθεί αίτηση χορήγησης ΣΠΠ για το φάρμακο αναφοράς) αντιμετωπίζουν τα ακόλουθα προβλήματα: |
| --- | --- |

2.12.

| 2.12.1. | Κατά τη διάρκεια της περιόδου προστασίας που καλύπτεται από το πιστοποιητικό του φαρμάκου αναφοράς στην ΕΕ, οι παρασκευαστές δεν μπορούν να παρασκευάσουν το εν λόγω φάρμακο για κανένα σκοπό, ούτε για εξαγωγή εκτός της ΕΕ προς χώρες στις οποίες η προστασία με ΣΠΠ έχει λήξει ή δεν υπήρξε ποτέ, ενώ οι παρασκευαστές που εδρεύουν στις εν λόγω τρίτες χώρες μπορούν να το πράξουν. |
| --- | --- |

2.12.1.

| 2.12.2. | Αμέσως μετά τη λήξη του πιστοποιητικού: οι παρασκευαστές δεν είναι έτοιμοι να κάνουν εξαρχής την είσοδό τους στην αγορά της ΕΕ, δεδομένου ότι το σύστημα ΣΠΠ της ΕΕ δεν επιτρέπει καμία παρασκευαστική δραστηριότητα εντός της ΕΕ μέχρι εκείνη τη στιγμή. Αντιθέτως, οι παρασκευαστές που εδρεύουν σε τρίτες χώρες όπου η προστασία του φαρμάκου αναφοράς από ΣΠΠ έχει ήδη λήξει —ή δεν υπήρξε ποτέ— μπορούν να είναι έτοιμοι να εισέλθουν στην αγορά της Ένωσης αμέσως μετά τη λήξη του πιστοποιητικού, μέσω των εξαγωγών, αποκτώντας έτσι σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. |
| --- | --- |

2.12.2.

| 2.13. | Ο τομέας των γενόσημων και βιοομοειδών φαρμάκων περιλαμβάνει επί του παρόντος 160 000 θέσεις εργασίας στην ΕΕ (Medicines for Europe). Η απώλεια θέσεων εργασίας, ιδίως θέσεων εργασίας υψηλής ειδίκευσης, η απώλεια τεχνογνωσίας και η διαρροή εγκεφάλων προς τρίτες χώρες, κυρίως προς την Ασία, πρέπει να αποτραπούν με την επείγουσα τροποποίηση του κανονισμού σχετικά με τα ΣΠΠ. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Η ΕΕ ήταν πρωτοπόρος στην ανάπτυξη κανονιστικών διαδικασιών για την έγκριση βιοομοειδών φαρμάκων: ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) χορήγησε την πρώτη άδεια κυκλοφορίας βιοομοειδούς φαρμάκου το 2006, ενώ η Υπηρεσία Φαρμάκων και Τροφίμων των ΗΠΑ (FDA) το έπραξε μόλις το 2015. Ωστόσο, υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι η Ευρώπη χάνει πλέον το ανταγωνιστικό της πλεονέκτημα, ενώ οι εμπορικοί της εταίροι αρχίζουν να καλύπτουν το χαμένο έδαφος. Ως εκ τούτου, η αποκατάσταση της ανταγωνιστικότητας των παρασκευαστών γενόσημων και βιοομοειδών φαρμάκων που εδρεύουν στην ενωσιακή επικράτεια αποτελεί επιτακτική ανάγκη για την ΕΕ. Η απραξία ή η αναβολή της ανάληψης πρωτοβουλίας θα αποδυναμώσει ακόμη περισσότερο τη βιομηχανία της ΕΕ και θα εξαλείψει, ειδικότερα, την πρωτοποριακή επίδραση και το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της ΕΕ στον τομέα των βιοομοειδών φαρμάκων. |
| --- | --- |

2.14.

| 2.15. | Σύμφωνα με τη στρατηγική για την ενιαία αγορά, απαιτείται η στοχευμένη αναπροσαρμογή ορισμένων πτυχών των ΣΠΠ με σκοπό την αντιμετώπιση των ακόλουθων προβλημάτων: |
| --- | --- |

2.15.

| 2.15.1. | απώλεια εξαγωγικών αγορών σε τρίτες χώρες στις οποίες δεν υπάρχει προστασία· |
| --- | --- |

2.15.1.

| 2.15.2. | δυνατότητα εξαρχής εισόδου στις αγορές των κρατών μελών για τους παρασκευαστές γενόσημων και βιοομοειδών φαρμάκων που εδρεύουν στην ΕΕ με τη θέσπιση «απαλλαγής της παρασκευαστικής δραστηριότητας από το ΣΠΠ» στη νομοθεσία της ΕΕ για τα ΣΠΠ, επιτρέποντας την παρασκευή γενόσημων και βιοομοειδών φαρμάκων εντός της ΕΕ κατά τη διάρκεια ισχύος των ΣΠΠ· |
| --- | --- |

2.15.2.

| 2.15.3. | κατακερματισμός που απορρέει από την προκύπτει από την άνιση εφαρμογή του ισχύοντος καθεστώτος των ΣΠΠ στα κράτη μέλη, ο οποίος θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί σε συνδυασμό με την επικείμενη θέσπιση ενιαίου διπλώματος ευρεσιτεχνίας και το ενδεχόμενο της μετέπειτα δημιουργίας ενός ενιαίου τίτλου ΣΠΠ· |
| --- | --- |

2.15.3.

| 2.15.4. | αποσπασματική εφαρμογή της ερευνητικής εξαίρεσης από το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας τύπου «Bolar». |
| --- | --- |

2.15.4.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Τι μπορεί να αναμένεται από τον νέο κανονισμό; |
| --- | --- |

3.1.

| 3.1.1. | Η ενίσχυση και η διατήρηση της παρασκευαστικής ικανότητας και της τεχνογνωσίας στην ΕΕ, με επακόλουθη μείωση της περιττής μετεγκατάστασης/εξωτερικής ανάθεσης. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Η βελτίωση της πρόσβασης των ασθενών της ΕΕ σε φάρμακα, μέσω της γεωγραφικής διαφοροποίησης των πηγών εφοδιασμού και, ως εκ τούτου, της ενδυνάμωσης της εγχώριας παραγωγής. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Η άρση των εμποδίων που παρακωλύουν τη σύσταση νέων επιχειρήσεων στο τομέα των γενόσημων και βιοομοειδών φαρμάκων εντός της ΕΕ, ιδίως όσον αφορά τις ΜΜΕ οι οποίες δυσκολεύονται περισσότερο να υπερβούν τα διάφορα εμπόδια και ενδέχεται να αντιμετωπίζουν δυσκολίες για την αναχαίτιση του ανταγωνισμού από τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Δεδομένου ότι η παρασκευαστική ικανότητα για εξαγωγικούς σκοπούς μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον εφοδιασμό της αγοράς της ΕΕ αμέσως μετά τη λήξη του πιστοποιητικού, αναμένεται επίσης να τονώσει, σε ορισμένο βαθμό, την πρόσβαση σε φάρμακα στην Ένωση, επιτρέποντας την ταχύτερη είσοδο των γενόσημων και βιοομοειδών φαρμάκων στην αγορά έπειτα από την εκπνοή της ισχύος των πιστοποιητικών, με αποτέλεσμα να προσφέρεται μεγαλύτερη ποικιλία οικονομικώς προσιτών φαρμάκων μετά το πέρας της περιόδου προστασίας των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και των ΣΠΠ. Αυτό αναμένεται να έχει θετική επίδραση στους εθνικούς προϋπολογισμούς για την υγεία. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Η πρόταση, σε ορισμένο βαθμό, θα καταστήσει τα φάρμακα πιο προσβάσιμα σε ασθενείς της ΕΕ, ιδίως στα κράτη μέλη στα οποία η πρόσβαση σε ορισμένα φάρμακα αναφοράς (π.χ. ορισμένα βιολογικά φάρμακα) είναι δύσκολη, δημιουργώντας τις συνθήκες που θα βοηθήσουν τα συναφή γενόσημα και βιοομοειδή φάρμακα να εισέλθουν ταχύτερα στην αγορά της Ένωσης αφού εκπνεύσουν τα σχετικά πιστοποιητικά. Θα διαφοροποιήσει επίσης τη γεωγραφική προέλευση των φαρμάκων που διατίθενται στην ΕΕ, ενισχύοντας έτσι την αλυσίδα εφοδιασμού και την ασφάλεια εφοδιασμού. |
| --- | --- |

3.1.5.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενδέχεται να βρει κάποιον τρόπο χρησιμοποίησης των κονδυλίων της ΕΕ προκειμένου να υποστηριχθεί η ανάπτυξη παρασκευαστικής ικανότητας για εξαγωγικούς σκοπούς κατά τη διάρκεια ισχύος του ΣΠΠ. Αυτό μπορεί να καταστήσει δυνατή τη μεγαλύτερη επιτάχυνση της παραγωγής ορισμένων προϊόντων ενόψει της εισόδου τους στην αγορά της ΕΕ αμέσως μετά τη λήξη του πιστοποιητικού. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η Επιτροπή μπορεί να υποστηρίξει τις δραστηριότητες των ενδιαφερόμενων ΜΚΟ όσον αφορά την ανάπτυξη δεικτών για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των νέων ΣΠΠ, με στόχο τη μελλοντική αύξηση του μεριδίου αγοράς της ΕΕ για τα γενόσημα και βιοομοειδή φάρμακα που παρασκευάζονται στην επικράτειά της. |
| --- | --- |

4.2.

Βρυξέλλες, 20 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  SWD(2018) 240 final, σ. 29.

1

(2)  SWD(2018) 242 final.

2

(3)  Οδηγία 2001/83/ΕΚ και οδηγία 2001/82/ΕΚ.

3

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/104 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/104

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση και τη διόρθωση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 167/2013 για την έγκριση και την εποπτεία της αγοράς γεωργικών και δασικών οχημάτων»

[COM(2018) 289 final — 2018/0142 (COD)]

(2018/C 440/17)

| Εισηγητής: | ο κ. Mindaugas MACIULEVIČIUS |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Mindaugas MACIULEVIČIUS

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 28.5.2018
  Συμβούλιο, 1.6.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 4.9.2018 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 190/2/3 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 28.5.2018

Συμβούλιο, 1.6.2018

Νομική βάση

Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

4.9.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

190/2/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την παρούσα πρόταση κανονισμού για την τροποποίηση και τη διόρθωση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 167/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1). Η εν λόγω πρόταση αποτελεί συνέχεια των παρατηρήσεων που παρελήφθησαν από τα ενδιαφερόμενα μέρη και τα κράτη μέλη για την πρώτη περίοδο εφαρμογής και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να υποστηριχθεί. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της παράτασης της εξουσίας που ανατίθεται στην Επιτροπή να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις για 5 επιπλέον έτη, όπως απαιτείται, δεδομένου ότι υπάρχει συνεχής ανάγκη για επικαιροποίηση διαφόρων στοιχείων της διαδικασίας έγκρισης τύπου. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ισχυρή δέσμευση της Επιτροπής για διαβουλεύσεις με τα διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη και τους κοινωνικούς εταίρους σχετικά με κάθε πρωτοβουλία που αναλαμβάνεται σε αυτόν τον τομέα. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει το έργο της Επιτροπής σε διεθνές επίπεδο. Τα νέα πρότυπα που καθιερώνονται με κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις θεσπίζονται σε στενή συνεργασία με διεθνείς ομάδες εργασίας, όπως οι εξειδικευμένες ομάδες εργασίας της Οικονομικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη (ΟΕΕ/ΗΕ — United Nations Economic Commission for Europe/UNECE) και του ΟΟΣΑ. |
| --- | --- |

1.4.

2.   Η πρόταση της Επιτροπής

| 2.1. | Η Επιτροπή προτείνει να αναβαθμιστεί ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 167/2013 βάσει της τεχνικής προόδου με την επικαιροποίηση ορισμένων απαιτήσεων και τη διόρθωση ορισμένων σφαλμάτων διατύπωσης σε συνέχεια των παρατηρήσεων που παρελήφθησαν από τα ενδιαφερόμενα μέρη και τα κράτη μέλη για την πρώτη περίοδο εφαρμογής. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Πιο συγκεκριμένα, η παρούσα πράξη εισάγει διευκρινίσεις σε δύο ορισμούς των κατηγοριών ελκυστήρων και διορθώνει ορισμένους σημαντικούς όρους, για την ομοιόμορφη εφαρμογή του κανονισμού χωρίς πιθανές παρερμηνείες, καθώς και τις αναφορές σε καταργημένη νομοθετική πράξη. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 167/2013 εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να θεσπίσει λεπτομερείς τεχνικές απαιτήσεις, διαδικασίες δοκιμής και οριακές τιμές, κατά περίπτωση, σε τέσσερις κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις σχετικά με i) την εργασιακή ασφάλεια (απαιτήσεις κατασκευής του οχήματος)· ii) τη λειτουργική ασφάλεια· iii) την πέδηση· και iv) τις περιβαλλοντικές επιδόσεις και τις επιδόσεις πρόωσης. Η εξουσία αυτή έχει ήδη λήξει στις 21 Μαρτίου 2018. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η τρέχουσα πρόταση παρατείνει την εξουσία που ανατίθεται στην Επιτροπή να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις για 5 επιπλέον έτη και θεσπίζει τη σιωπηρή ανανέωσή της, εκτός εάν το Συμβούλιο ή το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκφράσει ρητά αντιρρήσεις. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την παρούσα πρόταση κανονισμού για την τροποποίηση και τη διόρθωση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 167/2013. Η εν λόγω πρόταση ανταποκρίνεται στις ανησυχίες που διατυπώθηκαν από τα ενδιαφερόμενα μέρη και τα κράτη μέλη και, με την επικαιροποίηση ορισμένων απαιτήσεων και τη διόρθωση ορισμένων σφαλμάτων διατύπωσης, βελτιώνει την εφαρμοσιμότητα και τη σαφήνεια του νομικού κειμένου. Αυτό αποφέρει σαφή οφέλη για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Αναφορικά με την παράταση, για πέντε επιπλέον έτη, της εξουσίας που ανατίθεται στην Επιτροπή να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις, η ΕΟΚΕ συμφωνεί καταρχήν με την πρόταση και εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι, όπως ανέκαθεν το ζητούσε, η Επιτροπή έκρινε κατάλληλη την παράταση της εξουσιοδότησης για καθορισμένη περίοδο, με δυνατότητα ανανέωσης, εκτός εάν υπάρξει αντίρρηση εκ μέρους του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου (2). |
| --- | --- |

3.2.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  ΕΕ C 60 της 2.3.2013, σ. 1· ΕΕ C 54 της 19.2.2011, σ. 42.

1

(2)  ΕΕ C 345 της 13.10.2017, σ. 67.

2

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/106 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/106

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα: «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών. Ένας σύγχρονος προϋπολογισμός για μια Ένωση που προστατεύει, ενδυναμώνει και υπερασπίζεται τους πολίτες της. Πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2021-2027»

[COM(2018) 321 final]

«Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τον καθορισμό του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για την περίοδο 2021-2027»

[COM(2018) 322 final/2 — 2018/0166 (APP)]

«Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για το σύστημα των ιδίων πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης»

[COM(2018) 325 final — 2018/0135 (CNS)]

«Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τις μεθόδους και τη διαδικασία απόδοσης των ιδίων πόρων που βασίζονται στην κοινή ενοποιημένη βάση φορολογίας εταιρειών, στο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στα απορρίμματα πλαστικών συσκευασιών που δεν ανακυκλώνονται, και για τα μέτρα αντιμετώπισης των ταμειακών αναγκών»

[COM(2018) 326 final — 2018/0131 (NLE)]

«Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση εκτελεστικών μέτρων για το σύστημα των ιδίων πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης

[COM(2018) 327 final — 2018/0132 (APP)]

και «Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1553/89 του Συμβουλίου της 29ης Μαΐου 1989 για το ομοιόμορφο οριστικό καθεστώς είσπραξης των ιδίων πόρων που προέρχονται από τον φόρο επί της προστιθέμενης αξίας»

[COM(2018) 328 final — 2018/0133 (NLE)]

(2018/C 440/18)

| Εισηγητής: ο κ. | Javier DOZ ORRIT |
| --- | --- |

Εισηγητής: ο κ.

Javier DOZ ORRIT

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 18.6.2018
  Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 25.7.2018 και 5.9.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| | |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 7.9.2018 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 140/3/7 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 18.6.2018

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 25.7.2018 και 5.9.2018

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

7.9.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

140/3/7

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την υψηλή ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία των προγραμμάτων όπου η πρόταση της Επιτροπής για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) 2021-2027 συγκεντρώνει τις κύριες αυξήσεις των δαπανών. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει τις αμφιβολίες της για το γεγονός ότι οι αυξήσεις αυτές πραγματοποιούνται ως αντιστάθμισμα μεγάλων μειώσεων της πολιτικής συνοχής (– 10 %) και της κοινής γεωργικής πολιτικής — ΚΓΠ (– 15 %), λόγω της προσπάθειας μείωσης του προϋπολογισμού της ΕΕ, ο οποίος μειώνεται από 1,6 % του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος (ΑΕΕ) της ΕΕ των 27 στους τρέχοντες προϋπολογισμούς σε μόλις 1,11 % στο ΠΔΠ μετά το 2020. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΕ αντιμετωπίζει μείζονες προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένης της υπέρβασης των αρνητικών κοινωνικών και πολιτικών συνεπειών της κρίσης, καθώς και των εξωτερικών κινδύνων που απορρέουν από τη γεωπολιτική αστάθεια και τον οικονομικό εθνικισμό. Σκοπός της θα πρέπει να είναι η αξιοποίηση του σημαντικού οικονομικού και πολιτικού δυναμικού της για την προώθηση προηγμένων και προσανατολισμένων προς την ανάπτυξη οικονομικών και κοινωνικών πολιτικών, καθώς και πολιτικών απασχόλησης, που θα εξασφαλίζουν τη δίκαιη κατανομή των οφελών της ανάπτυξης, για την αντιμετώπιση της επείγουσας ανάγκης καταπολέμησης της κλιματικής αλλαγής και για τη χρηματοδότηση της μετάβασης προς μια βιώσιμη Ευρώπη (στο πλαίσιο του άρθρου 3 της ΣΕΕ) και την αξιοποίηση των ευκαιριών που προκύπτουν από την άνοδο της τεχνητής νοημοσύνης, την ψηφιοποίηση και τη Βιομηχανία 4.0. Όλα τα παραπάνω απαιτούν μεγαλύτερη δημοσιονομική προσπάθεια. Η ΕΟΚΕ, σύμφωνα και με τη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (1), προτείνει το ύψος των δαπανών και των εσόδων να φθάσει το 1,3 % του ΑΕΕ. Το προτεινόμενο επίπεδο αναλήψεων υποχρεώσεων ύψους 1,11 % του ΑΕΕ της ΕΕ είναι υπερβολικά περιορισμένο για την αξιόπιστη υλοποίηση της πολιτικής ατζέντας της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Σύμφωνα με τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ σχετικά με το έγγραφο προβληματισμού για το μέλλον των οικονομικών της ΕΕ (2), η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι οι Ευρωπαίοι χρειάζονται περισσότερη (και καλύτερη) Ευρώπη, προκειμένου να ξεπεραστεί η πολιτική κρίση στην ΕΕ. Οι εξουσίες και οι οικονομικοί πόροι που διατίθενται σήμερα στην ΕΕ εναρμονίζονται όλο και λιγότερο με τις ανησυχίες και τις προσδοκίες των Ευρωπαίων. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τις βελτιώσεις που εισάγει η πρόταση της Επιτροπής στη δομή, την ευελιξία και την ικανότητα προώθησης συνεργειών, καθώς και την αύξηση του ποσοστού των εσόδων από τους ιδίους πόρους της ΕΕ. Ωστόσο, οι ίδιοι πόροι δεν επαρκούν. Τα έσοδα, στην πρόταση της Επιτροπής για το ΠΔΠ μετά το 2020, περιλαμβάνουν μέρος μόνον των προτάσεων της Ομάδας Υψηλού Επιπέδου για τους Ιδίους Πόρους και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (ΕΚ), που υποστηρίζουν ένα ευρύτερο φάσμα περαιτέρω πηγών ιδίων πόρων. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Παρότι κατανοεί τους λόγους της πρότασης της Επιτροπής, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη διαφωνία της για τη μείωση, σε σταθερές τιμές και σε σχέση με τους τρέχοντες προϋπολογισμούς, κατά 12 % του ποσού του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) και κατά 46 % του Ταμείου Συνοχής, στην πρόταση για το ΠΔΠ 2021-2027. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ διαφωνεί με τη μείωση κατά 6 % σε πραγματικές τιμές της προτεινόμενης δέσμευσης για το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ+), ιδίως λόγω της πρόσφατης διοργανικής διακήρυξης του Ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και του στόχου για τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας τον Νοέμβριο του 2017. Σύμφωνα με την πρόσφατη γνωμοδότησή της σχετικά με τη χρηματοδότηση του Ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων (3), η ΕΟΚΕ ανέμενε ότι οι αρχές του Ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και η ανάγκη εφαρμογής του, ιδίως όσον αφορά την απασχόληση, θα πρέπει να συγκροτούν μία από τις κατευθυντήριες γραμμές στην προτεινόμενη κατανομή των προγραμματιζόμενων δεσμεύσεων στο επόμενο ΠΔΠ. Πρέπει να δημιουργηθεί ειδικό πρόγραμμα που θα βοηθά τα κράτη μέλη να εφαρμόζουν τη διακήρυξη του Γκέτεμποργκ για τον Ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων προκειμένου να υποστηριχθούν οι προσπάθειες που καταβάλλουν για την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων, ούτως ώστε να τονωθεί η δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας στο πλαίσιο της βιώσιμης ανάπτυξης. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η χρηματοδότηση των πολιτικών συνοχής (το άθροισμα του ΕΤΠΑ, του Ταμείου Συνοχής —ΤΣ— και του ΕΚΤ) θα πρέπει να διατηρηθεί στο ΠΔΠ 2021-2027 τουλάχιστον με τους ίδιους πόρους, σε σταθερές τιμές, όπως στο σημερινό δημοσιονομικό πλαίσιο. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή αναφέρει βασικές στρατηγικές επενδύσεις που αποτελούν το κλειδί της μελλοντικής ευημερίας της Ευρώπης και της ηγετικής της θέσης όσον αφορά τους παγκόσμιους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ). Εντούτοις, η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι οι ΣΒΑ, και ειδικότερα το θεματολόγιο του 2030, θα έπρεπε να προβάλλονται περισσότερο εφόσον το θεματολόγιο του 2030 αποτελεί σίγουρα γενική στρατηγική για την ΕΕ για τα επόμενα χρόνια. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τις σημαντικές αυξήσεις ως προς τις αναλήψεις υποχρεώσεων για το περιβάλλον και την αλλαγή του κλίματος (+ 46 %). Ωστόσο, η ΕΟΚΕ, έχοντας εγκρίνει το πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για τη βιώσιμη ανάπτυξη έως το 2030 και υποστηρίζοντας τους στόχους της ΕΕ ως προς τη συμβολή στη μετάβαση προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα μέχρι το 2050, σημειώνει επίσης την έλλειψη φιλοδοξίας όσον αφορά το μερίδιο του προϋπολογισμού που αφιερώνεται στη μετάβαση προς τη βιώσιμη ανάπτυξη και την καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, μολονότι η σύσταση μηχανισμού σταθεροποίησης των επενδύσεων για τα μέλη της ζώνης του ευρώ που πλήττονται από συγκεκριμένους για την εκάστοτε χώρα κραδασμούς εντός του προϋπολογισμού της ΕΕ συνιστά βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, οι προβλεπόμενες δεσμεύσεις, τόσο όσον αφορά τις εγγυήσεις δανείων όσο και τις επιδοτήσεις για την καταβολή τόκων για τα παραπάνω δάνεια, είναι εξαιρετικά χαμηλές ώστε να κάνουν τη διαφορά κατά τη διάρκεια μιας κρίσης. Αυτό το μοναδικό και περιορισμένο πρόγραμμα του πιθανού προϋπολογισμού για τη ζώνη του ευρώ δεν αποτελεί μέρος οιασδήποτε στρατηγικής μεταρρύθμισης της ΟΝΕ που αναφέρει το ΠΔΠ μετά το 2020. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τις αμφιβολίες της σχετικά με τις προτεινόμενες περικοπές (– 15 % σε πραγματικές τιμές συγκρίνοντας την ΕΕ των 27 συμπεριλαμβανομένου του ΕΤΑ μεταξύ 2014-2020 και 2021-2027) στις προγραμματιζόμενες δεσμεύσεις για την κοινή γεωργική πολιτική (ΚΓΠ). Οι περικοπές αυτές θα καταστήσουν αδύνατη την εφαρμογή ενός μοντέλου βιώσιμης αγροτικής ανάπτυξης που αποτελεί συνολικό στόχο της νέας μεταρρύθμισης της ΚΓΠ, καθώς και άλλων στόχων που περιλαμβάνονται στην πρόσφατη ανακοίνωση της Επιτροπής για το μέλλον των τροφίμων και της γεωργίας. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ συγχαίρει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την πρόταση μιας δέσμης νέων ιδίων πόρων. Ωστόσο, πιστεύει επίσης ότι οι τρέχουσες προτάσεις δεν είναι πιθανό να οδηγήσουν σε επαρκώς υψηλούς αυτόνομους, διαφανείς και δίκαιους ίδιους πόρους. Εντούτοις, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της ταχείας εφαρμογής μιας συνεκτικής μεταρρύθμισης του συστήματος ώστε να αυξηθεί το μερίδιο των εσόδων από τους ιδίους πόρους και να διασφαλιστεί ότι οι μέθοδοι αύξησης των εσόδων συμπληρώνουν και ενισχύουν τους στόχους πολιτικής της ΕΕ. Αυτή η μεταρρύθμιση πρέπει να τεκμηριώνεται από τις συστάσεις της Ομάδας υψηλού επιπέδου για τους Ιδίους Πόρους και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων στην πολυπλοκότητα που ενέχει η θέση σε λειτουργία όλων αυτών των ίδιων πόρων την περίοδο 2021-2027. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την προτεινόμενη κατάργηση των επιστροφών (ή επιταγών) στις χώρες που είχαν συνεισφέρει σημαντικά στη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση βάσει της οποίας η είσπραξη κονδυλίων της ΕΕ από τα κράτη μέλη θα εξαρτάται από τον σεβασμό της αρχής του κράτους δικαίου, η οποία συνιστά θεμελιώδη πυλώνα των αξιών της Ένωσης δυνάμει του άρθρου 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ), θεωρεί δε ότι η προϋπόθεση αυτή θα μπορούσε να επεκταθεί και στις άλλες αρχές του κράτους δικαίου που περιέχονται στις συνθήκες της ΕΕ. Ζητεί συνεπώς από την Επιτροπή και το ΕΚ να μελετήσουν τη δυνατότητα αυτή. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την υποστήριξη των επενδύσεων που παρέχεται μέσω της εγγύησης InvestEU και της προβλεπόμενης συμμετοχής άλλων εταίρων, όπως εθνικές αναπτυξιακές τράπεζες και ιδρύματα ή διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (π.χ. η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης/ΕΤΑΑ), εκφράζει όμως τη λύπη της για το γεγονός ότι το επίπεδο των πόρων είναι επαρκές μόνο για τη διασφάλιση της συνέχισης των προηγούμενων επιπέδων δανεισμού της ΕΤΕπ (4) και δεν λαμβάνει υπόψη το μεγάλο επενδυτικό έλλειμμα της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης την εφαρμογή αλλαγών στη λειτουργία της InvestEU ώστε να διασφαλίζεται ότι διοχετεύονται σχετικά περισσότερα κονδύλια προς τις χώρες με χαμηλότερο εισόδημα. Τα προγράμματα της ΕΕ θα πρέπει να περιλαμβάνουν ως σαφή στόχο την προαγωγή της σύγκλισης και όχι της απόκλισης. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι η άκαμπτη ερμηνεία των όρων του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και άλλων μακροοικονομικών συνθηκών, καθώς και των απαιτήσεων συγχρηματοδότησης για τα ταμεία της πολιτικής για τη συνοχή, καθιστά δυσχερή την πρόσβαση σε αυτήν τη χρηματοδότηση, όταν είναι απαραίτητο, στα κράτη μέλη της ΕΕ που έχουν τις περισσότερες ανάγκες. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τις προτεινόμενες μεγάλες αυξήσεις των προγραμμάτων έρευνας και ανάπτυξης της ψηφιακής οικονομίας και κοινωνίας και τονίζει την αναγκαιότητα μιας σαφώς καθορισμένης στρατηγικής για τη σύνδεση της καινοτομίας με την ευρωπαϊκή βιώσιμη βιομηχανική πολιτική που βασίζεται σε θέσεις εργασίας υψηλής ποιότητας, μεταξύ άλλων διευκολύνοντας τη συνεργασία μεταξύ της ακαδημαϊκής έρευνας, του βιομηχανικού τομέα, των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προτεινόμενες τροποποιήσεις όσον αφορά τις σημαντικές αυξήσεις σε πραγματικούς όρους για τα προγράμματα που δρομολογούνται στο πλαίσιο των μέσων «Μετανάστευση και διαχείριση των συνόρων» και «Οι γειτονικές χώρες και ο υπόλοιπος κόσμος». Είναι επιτακτική η ανάγκη να θεσπιστεί μια κοινή πολιτική ασύλου με βάση τη συμμόρφωση με το διεθνές δίκαιο και την αλληλεγγύη προς τους πρόσφυγες και μεταξύ των κρατών, ενώ, συγχρόνως, θεωρείται απολύτως απαραίτητο να καθοριστεί μια μεταναστευτική πολιτική της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ εμμένει στην άποψη ότι θα πρέπει να δοθεί αυξημένη προσοχή στα ζητήματα αυτά, στο πλαίσιο της υλοποίησης του ΠΔΠ. |
| --- | --- |

1.18.

| 1.19. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο πρέπει να βρίσκεται στο επίκεντρο της εκτέλεσης των προϋπολογισμών της ΕΕ, χρησιμοποιώντας όσο το δυνατόν περισσότερο την ευελιξία του νέου ΠΔΠ. Η ενίσχυση της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο θα είναι απαραίτητη για την αποτελεσματικότερη και δημοκρατικότερη εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών του Εξαμήνου και τη σύνδεση του εθνικού και ευρωπαϊκού τομέα. |
| --- | --- |

1.19.

| 1.20. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τις κυβερνήσεις των κρατών μελών να εντείνουν τις εργασίες σε σχέση με το ΠΔΠ μετά το 2020, ούτως ώστε να μπορέσει να εγκριθεί, σύμφωνα με το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα, πριν από τις προσεχείς ευρωπαϊκές εκλογές. |
| --- | --- |

1.20.

2.   Πρόταση της Επιτροπής σχετικά με το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο για την περίοδο 2021-2027

| 2.1. | Η παρούσα γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ αφορά τη δέσμη μέτρων που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 2 Μαΐου 2018. Η δέσμη αποτελείτο από ανακοίνωση σχετικά με το ΠΔΠ (5), τέσσερις προτάσεις για τέσσερις κανονισμούς του Συμβουλίου (6) και πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για το σύστημα των ιδίων πόρων (7). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Το προτεινόμενο ανώτατο όριο των πιστώσεων ανάληψης υποχρεώσεων καθορίζεται στα 1 135 δισεκατ. EUR για το 2021-2027 [σε τιμές 2018 και συμπεριλαμβανομένου του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης (ΕΤΑ)] ή σε 1,11 % του ΑΕΕ, από 1 082 δισεκατ. EUR (εκτός της συνεισφοράς του Ηνωμένου Βασιλείου) ή 1,16 % του ΑΕΕ (εκτός του Ηνωμένου Βασιλείου) για την περίοδο 2014-2020. Το προτεινόμενο ανώτατο όριο των πιστώσεων πληρωμών για την ίδια περίοδο καθορίζεται στα 1 105 δισεκατ. EUR (σε τιμές 2018 και συμπεριλαμβανομένου του ΕΤΑ) ή σε 1,08 % του ΑΕΕ, παρουσιάζοντας αύξηση από τα 1 045 δισεκατ. EUR ή 0,98 % του ΑΕΕ. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Βάσει των προτεινόμενων αλλαγών, θα υπάρξουν σημαντικές αυξήσεις σε πραγματικές τιμές σε σύγκριση με το ΠΔΠ 2014-2020 (ΕΕ των 27 συν ΕΤΑ) για τα προγράμματα που υπάγονται στις κατηγορίες ενιαία αγορά, Καινοτομία και Ψηφιακή Τεχνολογία (+ 43 % στα 166,3 δισεκατ. EUR και 14,7 % του συνολικού προϋπολογισμού, εκ των οποίων 13,1 δισεκατ. EUR αφιερωμένα στο πρόγραμμα InvestEU), Μετανάστευση και Διαχείριση των Συνόρων (+ 210 % στα 30,8 δισεκατ. EUR και 2,72 % του συνολικού προϋπολογισμού) και Γειτονία και Κόσμος (+ 14 % στα 108,9 δισεκατ. EUR και 9,6 % του συνολικού προϋπολογισμού). Ωστόσο, οι πραγματικές περικοπές θα είναι σημαντικές στα κονδύλια Συνοχή και Αξίες (– 12 % στα 242,2 δισεκατ. EUR για τη δέσμη πολιτικής σχετικά με την περιφερειακή ανάπτυξη και τη συνοχή και — 10 % στα 330,6 δισεκατ. EUR για την πολιτική συνοχής) και Φυσικοί Πόροι και Περιβάλλον (– 16 % στα 336,6 δισεκατ. EUR και 29,7 % του συνολικού προϋπολογισμού), κυρίως για την πολιτική συνοχής (– 10 %) και την ΚΓΠ (– 15 %). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Όσον αφορά τα έσοδα, η δέσμη περιλαμβάνει προτάσεις για πρόσθετα στοιχεία που πρέπει να ληφθούν υπόψη στο σύστημα ιδίων πόρων της Ένωσης, ενώ στην πρόταση απόφασης του Συμβουλίου προτείνεται να αυξηθεί το ανώτατο όριο των ετήσιων προσκλήσεων προς καταβολή ιδίων πόρων στο 1,29 % του ΑΕΕ για πληρωμές και στο 1,35 % του ΑΕΕ σε αναλήψεις υποχρεώσεων προκειμένου να καλυφθούν οι υψηλότερες ανάγκες χρηματοδότησης από την ενσωμάτωση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης και τη χρηματοδότηση νέων προτεραιοτήτων, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα επαρκές περιθώριο ασφαλείας για την εκπλήρωση των οικονομικών υποχρεώσεων. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Εκτός από την προτεινόμενη αύξηση, η Επιτροπή υποστήριξε και αλλαγές στη διάρθρωση της χρηματοδότησης της ΕΕ. Το μερίδιο των παραδοσιακών ιδίων πόρων πρόκειται να μειωθεί ελαφρά από 15,8 % σε 15 % και οι εθνικές συνεισφορές από 83 % σε 72 %, χάρη στη σχεδιαζόμενη μείωση των εισφορών βάσει του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος από 71 % σε 58 %. Μεταρρύθμιση στην κατάρτιση των ιδίων πόρων με βάση τον φόρο προστιθέμενης αξίας θα οδηγήσει σε αύξηση του μεριδίου του από 11,9 % σε 14 %. Πρόκειται να εισαχθούν νέοι ίδιοι πόροι, μεταξύ άλλων εισφορές από το σύστημα εμπορίας εκπομπών, από την προτεινόμενη νέα κοινή ενοποιημένη βάση φορολογίας εταιρειών —εφόσον μπορεί να εφαρμοστεί σταδιακά— και μια εθνική συνεισφορά που θα συνδέεται με τα μη ανακυκλωμένα απορρίμματα πλαστικών συσκευασιών. Αυτοί οι νέοι πόροι θα μπορούσαν να συμβάλουν κατά 12 % στον συνολικό προϋπολογισμό της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει, για την είσπραξη κεφαλαίων από τις πολιτικές συνοχής, τα κράτη μέλη να συμμορφωθούν με ορισμένες μακροοικονομικές συνθήκες, να προβούν σε διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και να πληρούν τις απαιτήσεις του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Η ολοκλήρωση του συμφώνου κατά τα προηγούμενα έτη αποτελεί προϋπόθεση για τη λήψη ενίσχυσης από τη νέα λειτουργία σταθερότητας επενδύσεων. Επίσης, προκειμένου να μετριαστούν οι σημαντικές περικοπές που προωθούνται στους πόρους για τις πολιτικές συνοχής και την ΚΓΠ, η Επιτροπή προτείνει να αυξηθεί το ποσοστό συγχρηματοδότησης των έργων από τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η πρόταση κανονισμού για την προστασία του προϋπολογισμού στην περίπτωση εκτεταμένων ελλείψεων όσον αφορά το κράτος δικαίου αποσκοπεί στην επιβολή κυρώσεων για πράξεις σε ένα κράτος μέλος που επηρεάζουν ή απειλούν να επηρεάσουν τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης ή της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, ιδίως εάν προκύπτουν από επιθέσεις κατά της ανεξαρτησίας του δικαστικού σώματος. Οι κυρώσεις ενδέχεται να οδηγήσουν στη μείωση και την αναστολή των πληρωμών και των οικονομικών δεσμεύσεων της ΕΕ με το εκάστοτε κράτος μέλος. Οι κυρώσεις εγκρίνονται κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής, την οποία το Συμβούλιο μπορεί να απορρίψει με ειδική πλειοψηφία. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

Πολιτικό πλαίσιο και γενικοί στόχοι

| 3.1. | Δεδομένων των προκλήσεων και των κινδύνων, εσωτερικών και εξωτερικών, που η ΕΕ θα πρέπει να αντιμετωπίσει κατά την επόμενη δεκαετία, η ΕΕ χρειάζεται σαφή πολιτική στρατηγική και ισχυρό προϋπολογισμό. Σύμφωνα και με την προηγούμενη γνωμοδότησή της με θέμα το Έγγραφο προβληματισμού για το μέλλον των οικονομικών της ΕΕ (8) και με το ψήφισμα του ΕΚ (9), η ΕΟΚΕ προτείνει οι αναλήψεις υποχρεώσεων για το 2021-2027 να φθάσουν το 1,3 % του ΑΕΕ. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.1.1. | Η χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση και η διαχείρισή της από τους ευρωπαίους υπευθύνους χάραξης πολιτικής έχουν αφήσει το στίγμα τους σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες όσον αφορά την απώλεια ανταγωνιστικότητας, την οικονομική επιβράδυνση, τη φτώχεια, την ανισότητα, τη διάλυση της κοινωνικής συνοχής και, επίσης, τις αποκλίσεις μεταξύ των χωρών. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Η δυσπιστία των πολιτών έναντι των εθνικών και των ευρωπαϊκών δημοκρατικών θεσμών οδηγεί στην ανάπτυξη πολιτικών κινημάτων που αμφισβητούν τις δημοκρατικές αξίες και αρχές, αλλά και την ίδια την ΕΕ. Ορισμένα από αυτά τα πολιτικά κινήματα αποτελούν πλέον μέρος κυβερνήσεων ορισμένων κρατών μελών της ΕΕ (ή πιθανόν να αποτελέσουν στο προσεχές μέλλον) και προκάλεσαν το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος για το Brexit. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Η γειτονία της Ευρωπαϊκής Ένωσης πλήττεται σοβαρά, μεταξύ άλλων, από την αυξανόμενη παρουσία αντιδημοκρατικών ή/και αυταρχικών κυβερνήσεων, από τον πόλεμο στη Συρία και τις περιφερειακές και παγκόσμιες επιπτώσεις του, από τη σοβαρή πολιτική αστάθεια και τις ένοπλες συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική και το Σαχέλ, αλλά και από την αφρικανική δημογραφική πίεση και τις μεταναστευτικές κινήσεις προς την Ευρώπη που παράγει. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Μία από τις συνέπειες των παραγόντων αυτών είναι οι ροές προσφύγων και μεταναστών στην Ευρώπη, μέσω της Μεσογείου. Είναι επιτακτική ανάγκη να θεσπιστεί κοινή πολιτική ασύλου με βάση τη συμμόρφωση με το διεθνές δίκαιο και την αλληλεγγύη προς τους πρόσφυγες και μεταξύ των κρατών. Είναι επίσης επείγουσα ανάγκη να θεσπιστεί μεταναστευτική πολιτική της ΕΕ. Αυτά τα ζητήματα, αλλά και η ενίσχυση της συνεργασίας για την ανάπτυξη, ιδίως με τις χώρες της Αφρικής, θα απαιτήσουν προνομιακή προσοχή από το ΠΔΠ 2021-2027. Αυτό αντικατοπτρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην πρόταση της Επιτροπής, αν και με την πλειονότητα των πτυχών να σχετίζονται με την ασφάλεια. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Οι αποφάσεις και η μονομερής ρήξη πολύ σημαντικών συμφωνιών από την τρέχουσα κυβέρνηση των ΗΠΑ συμβάλλουν έντονα στην παγκόσμια γεωπολιτική αστάθεια και έρχονται σε σύγκρουση με πολλές ευρωπαϊκές πολιτικές, συμπεριλαμβανομένης της εμπορικής πολιτικής, της περιβαλλοντικής πολιτικής και της καταπολέμησης της κλιματικής αλλαγής, της πολιτικής γειτονίας και της προαγωγής της ειρήνης και της απαγόρευσης των πυρηνικών όπλων, της πολυμερούς προσέγγισης στις εξωτερικές σχέσεις και της υποστήριξης του συστήματος των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

3.1.5.

| 3.1.6. | Η Ευρώπη πρέπει να αντιμετωπίσει τους κινδύνους αυτούς αξιοποιώντας στο έπακρο τις ικανότητές της και αναπτύσσοντας τις δυνατότητές της σε τομείς όπως η έρευνα, η καινοτομία και η τεχνολογική ανάπτυξη, το ανθρώπινο κεφάλαιό της, η ανταγωνιστικότητα των εταιρειών και της οικονομίας της και οι εξαγωγικές της ικανότητες. Θα πρέπει επίσης να μεγιστοποιήσει και να συγκεκριμενοποιήσει, εντός της ΕΕ και προς τον κόσμο, τις δημοκρατικές της αξίες και τον πλήρη σεβασμό του κράτους δικαίου, τις αξίες που χαρακτηρίζουν τις δίκαιες, ισότιμες και αλληλέγγυες κοινωνίες, καθώς και την προάσπιση της ειρήνης και της πολυμερούς προσέγγισης στις διεθνείς σχέσεις. Για όλα αυτά απαιτούνται, και πάλι, ισχυροί προϋπολογισμοί της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.1.6.

| 3.1.7. | Η Επιτροπή και το ΕΚ υπέβαλαν προτάσεις μεταρρύθμισης της ΕΕ και της ΟΝΕ οι οποίες, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, προάγουν μεγαλύτερη ολοκλήρωση. Το τέλος αυτής της διαδικασίας είναι αβέβαιο. Η ενιαία αγορά δεν είναι ακόμη ολοκληρωμένη και αυτό, σε συνδυασμό με την επιβράδυνση των καινοτομιών και τις αυξανόμενες αναντιστοιχίες των δεξιοτήτων, θέτει σε κίνδυνο την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε στο Γκέτεμποργκ δήλωση για τον Ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η επίτευξη όλων αυτών των στόχων απαιτεί σημαντική οικονομική δέσμευση από την ΕΕ και τα κράτη μέλη της και πολιτική δέσμευση όσον αφορά την αποτελεσματική και αποδοτική επένδυση των διαθέσιμων πόρων. Η επιτυχία εξαρτάται από την ενεργό συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. |
| --- | --- |

3.1.7.

| 3.1.8. | Ο κύριος οικονομικός κίνδυνος για το μέλλον της Ευρώπης είναι το επενδυτικό έλλειμμα και η υστέρηση έναντι των παγκόσμιων ηγετών όσον αφορά τις καινοτομίες και την εισαγωγή τους στην αγορά. Η αναλογία των επενδύσεων σε σχέση με το ΑΕγχΠ είναι πολύ χαμηλότερη από το προ κρίσης επίπεδο. |
| --- | --- |

3.1.8.

| 3.1.9. | Κύριοι στόχοι για την επίτευξη ενός ευρωπαϊκού προτύπου βιώσιμης ανάπτυξης θα πρέπει να είναι η προώθηση των επενδύσεων για τη δημιουργία βιώσιμων και ποιοτικών θέσεων εργασίας, η βελτίωση της παραγωγικότητας και ο εκσυγχρονισμός της οικονομίας και των επιχειρήσεων, η ενίσχυση της βιομηχανίας και των καινοτομιών, η προώθηση της σύγκλισης μεταξύ των κρατών μελών, η αντιμετώπιση της οικολογικής και ψηφιακής μετάβασης, η ανάπτυξη του κοινωνικού πυλώνα, η ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και η εξάλειψη της φτώχειας, αλλά και η επίτευξη των στόχων και των δεσμεύσεων των συμφωνιών του Παρισιού και των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών. Προς τούτο απαιτείται ισχυρός προϋπολογισμός για την περίοδο 2021-2027, με προσαρμοσμένα προγράμματα που συμβάλλουν στο μέγιστο της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας. |
| --- | --- |

3.1.9.

| 3.1.10. | Λαμβάνοντας υπόψη αυτές και άλλες πτυχές, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ΕΕ χρειάζεται φιλόδοξους προϋπολογισμούς που θα αποτελούν πολιτικά εργαλεία τα οποία αναπτύσσουν σαφή στρατηγική για την ενίσχυση της Ένωσης, με μεγαλύτερη ολοκλήρωση, περισσότερη δημοκρατία, ισχυρότερη στήριξη των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, τόσο στην ΕΕ όσο και εκτός αυτής, μεγαλύτερη υποστήριξη για τις επιχειρήσεις όσον αφορά την αντιμετώπιση περιβαλλοντικών και ψηφιακών προκλήσεων, ισχυρότερη κοινωνική διάσταση και μεγαλύτερη στήριξη της αγροτικής ζωής. Μόνο με τον τρόπο αυτό μπορεί η ΕΕ να συγκρατήσει και να ξεπεράσει τις εσωτερικές φυγόκεντρες δυνάμεις και να αντιμετωπίσει τους εξωτερικούς γεωπολιτικούς κινδύνους. |
| --- | --- |

3.1.10.

Η πτυχή δαπανών του νέου ΠΔΠ

| 3.2. | Ωστόσο, η πρόταση της Επιτροπής φαίνεται υπερβολικά προσανατολισμένη προς τη διατήρηση της υφιστάμενης κατάστασης, γεγονός το οποίο ενσαρκώνει μια αναντιστοιχία μεταξύ της φύσης και της κλίμακας των νέων προκλήσεων που αντιμετωπίζει η ΕΕ, των φιλοδοξιών της και των διαθέσιμων πόρων για την επίτευξή τους. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Το άρθρο 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) ορίζει ότι η ΕΕ οφείλει να προάγει τη βιώσιμη ανάπτυξη, με σεβασμό προς το περιβάλλον. Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης ως προς το κλίμα αποτελεί πλέον κορυφαία προτεραιότητα, μεταξύ άλλων και για την ΕΟΚΕ, και συνιστά ένα παγκόσμιο πλαίσιο δράσης όχι μόνο για τις δημόσιες αρχές, αλλά και για τους οικονομικούς παράγοντες, τους εργαζομένους και τους πολίτες. Κατά συνέπεια, πρέπει να οργανωθεί και, κυρίως, να χρηματοδοτηθεί μια ευρεία οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική μετάβαση (10). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τις αλλαγές στη διάρθρωση του προϋπολογισμού με την αναδιοργάνωση τομέων και την ενοποίηση προγραμμάτων, καθώς και για την ενίσχυση μηχανισμών ευελιξίας που θα επιτρέψουν ένα πιο ευέλικτο ΠΔΠ, διατηρώντας παράλληλα τη σταθερότητα που προσφέρει. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Παρότι κατανοεί τους λόγους της πρότασης της Επιτροπής, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη διαφωνία της για τη μείωση, σε σταθερές τιμές και σε σχέση με τους τρέχοντες προϋπολογισμούς, κατά 12 % του ποσού του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) και κατά 46 % του Ταμείου Συνοχής, στην πρόταση για το ΠΔΠ 2021-2027. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.5.1. | Τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι η κρίση οδήγησε στην επανεμφάνιση αποκλίσεων στο κατά κεφαλήν εισόδημα, ιδίως μεταξύ Βορρά και Νότου (11). Μολονότι από το 2010 μειώνεται το μερίδιο του πληθυσμού της ΕΕ των 27 που ζει σε «λιγότερο ανεπτυγμένες» περιφέρειες (με κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ χαμηλότερο από το 75 % του μέσου όρου της ΕΕ), αυξάνεται το ποσοστό του πληθυσμού της ΕΕ των 27 που ζει σε περιφέρειες «μετάβασης» (με κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ μεταξύ 75 % και 90 % του μέσου όρου της ΕΕ). Ωστόσο, αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι το μερίδιο του πληθυσμού της ΕΕ των 27 που ζει σε «ανεπτυγμένες» περιφέρειες μειώνεται εξαιτίας των επιπτώσεων της κρίσης (12). Συνεπώς, η σύγκλιση που λαμβάνει χώρα δεν αφορά πάντοτε την ανοδική σύγκλιση των εισοδημάτων. Απαιτούνται περαιτέρω δημόσιες επενδύσεις στον τομέα της υγείας, της εκπαίδευσης και της κοινωνικής ένταξης, ιδίως σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, θα πρέπει δε να πραγματοποιηθούν με την εφαρμογή του χρυσού κανόνα που συνιστούσε η ΕΟΚΕ σε πολλές από τις τελευταίες γνωμοδοτήσεις της: ότι οι επενδυτικές δαπάνες, και ιδίως όσες προωθούν τη μακροπρόθεσμη βιώσιμη ανάπτυξη, δεν θα υπολογίζονται όσον αφορά την εκπλήρωση των στόχων ελλείμματος του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, γεγονός το οποίο θα συνεχίζει να διασφαλίζει με τον τρόπο αυτό τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των περιφερειών, με ορισμένες από αυτές να αποκλίνουν τα τελευταία χρόνια, ακόμη και σε σχετικά πλουσιότερες χώρες. Η πολιτική συνοχής θα πρέπει να αντικατοπτρίζει την κατάσταση αυτή με την εισαγωγή νέων εναλλακτικών κοινωνικών δεικτών, όπως το ποσοστό απασχόλησης και δραστηριότητας των ομάδων στόχων, καθώς και μετρήσεων φτώχειας και κοινωνικής ένταξης, πέραν του σχετικού κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ. |
| --- | --- |

3.5.2.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ διαφωνεί με τις προτεινόμενες πραγματικές περικοπές των αναλήψεων υποχρεώσεων για το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο + (– 6 % σε πραγματικές τιμές για την περίοδο 2021-2027 σε σύγκριση με το 2014-2020). Η πραγματική περικοπή θα είναι μεγαλύτερη δεδομένου ότι η «Εγγύηση για τη νεολαία» θα συμπεριληφθεί στο ΕΚΤ+. Το εν λόγω ταμείο θα πρέπει να παραμείνει τουλάχιστον σταθερό σε πραγματικούς όρους σε σχέση με τις τιμές του 2020, δεδομένου ότι παρέχει τα βασικά χρηματοδοτικά μέσα μέσω των οποίων η ΕΕ μπορεί να υποστηρίξει την υλοποίηση του Ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, στοιχείου κομβικής σημασίας για την ενίσχυση της κοινωνικής διάστασης της ΕΕ και την προώθηση της ανοδικής σύγκλισης των κοινωνικών προτύπων. Τα ελάχιστα εθνικά ποσοστά συγχρηματοδότησης δεν θα πρέπει να αυξηθούν, διότι στην περίπτωση αυτή ορισμένα κράτη μέλη θα παρακωλύονταν ως προς την επένδυση σε ορισμένες περιφέρειες και, συνεπώς, θα σπαταλούσαν ευκαιρίες ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας. Η εφαρμογή του Ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων μπορεί επίσης να προωθήσει την ενίσχυση της αντοχής στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ και, κατά συνέπεια, τη λειτουργία της ΟΝΕ. Οι κοινές δράσεις των κοινωνικών εταίρων σε ευρωπαϊκό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο αποτελούν απαραίτητο εργαλείο για τον σκοπό αυτό. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι, σε αντίθεση με την τρέχουσα περίοδο προγραμματισμού, οι εν λόγω δράσεις δεν αναφέρονται ρητά στο σχέδιο κανονισμού και καλεί την Επιτροπή να εισαγάγει εκ νέου τη διάταξη. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η χρηματοδότηση των πολιτικών συνοχής (το άθροισμα του ΕΤΠΑ, του Ταμείου Συνοχής —ΤΑ— και του ΕΚΤ) θα πρέπει να διατηρηθεί στο ΠΔΠ 2021-2027 τουλάχιστον με τους ίδιους πόρους, σε σταθερές τιμές, όπως στο σημερινό δημοσιονομικό πλαίσιο. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ, σύμφωνα και με τη γνωμοδότησή της με θέμα «Το μέλλον των τροφίμων και της γεωργίας» (13), κρίνει απαραίτητο να προβούμε σε μια νέα μεταρρύθμιση της ΚΓΠ η οποία, διατηρώντας τους δύο πυλώνες της, θα τους αναπροσανατολίζει διοχετεύοντας άμεσες ενισχύσεις σε μεγαλύτερο βαθμό σε αγρότες αροτραίων καλλιεργειών και κτηνοτρόφους, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και οικογενειακές γεωργικές εκμεταλλεύσεις, ενώ τα κονδύλια για την ανάπτυξη της υπαίθρου θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για την προώθηση ενός βιώσιμου μοντέλου που θα λαμβάνει υπόψη τις δεσμεύσεις των συμφωνιών του Παρισιού και τους ΣΒΑ των Ηνωμένων Εθνών. Η χρηματοδότηση της κοινωνικής υποδομής στις αγροτικές κοινότητες μέσω του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης υπήρξε μια πολύ σημαντική πτυχή των ενεργών πολιτικών της ΕΕ κατά της ερήμωσης της υπαίθρου και εξυπηρετούσε τους κατοίκους των αγροτικών περιοχών, τους γεωργούς καθώς και τις μικρές επιχειρήσεις και κοινότητες. Οι σημαντικές περικοπές που προτείνει η Επιτροπή για την ΚΓΠ (– 15 %) καθιστούν δύσκολη την πρόοδο προς αυτήν την κατεύθυνση ή την επίτευξη των στόχων που διατυπώνονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής για το μέλλον των τροφίμων και της γεωργίας. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόταση δημιουργίας μηχανισμού σταθεροποίησης της ζώνης του ευρώ εντός του προϋπολογισμού της ΕΕ. Ο μηχανισμός αυτός θα αποσκοπεί στην προστασία των επενδυτικών δαπανών στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ σε περίπτωση συγκεκριμένων για την εκάστοτε χώρα κραδασμών που ασκούν πίεση στους δημόσιους προϋπολογισμούς τους. Πρόκειται για αναγκαία μεταρρύθμιση προκειμένου να καταστεί η ΟΝΕ πιο ανθεκτική και να αποφευχθεί η εμφάνιση δυναμικού αποκλίσεων μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.9.1. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο εν λόγω μηχανισμός, όπως προτείνεται, δεν θα προσφέρει επαρκή σταθεροποίηση σε περίπτωση κρίσης αλλά θα επιτρέψει απλώς και μόνο περιορισμένα αντισταθμιστικά δάνεια προς τα πληγέντα κράτη μέλη. Το ποσό των 30 δισεκατ. EUR είναι ανεπαρκές για να είναι δυνατή η ταυτόχρονη χορήγηση δανείων σε περισσότερες από μία χώρες (14). Ομοίως, η επιδότηση της καταβολής τόκων κατά ποσό ύψους έως 600 εκατ. EUR ετησίως για αυτά τα χαμηλά δάνεια θα προσφέρει αμελητέα βοήθεια στα κράτη μέλη και, κατά συνέπεια, ανεπαρκή σταθεροποίηση στη ζώνη του ευρώ. Η αύξηση του περιθωρίου στο πλαίσιο των αναλήψεων υποχρέωσης πληρωμής, η οποία θα απαιτούσε υψηλότερο ανώτατο όριο συνεισφορών, θα ήταν ένα πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση μιας ισχυρότερης ικανότητας σταθεροποίησης. |
| --- | --- |

3.9.1.

| 3.9.2. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι οι προτάσεις της Επιτροπής σχετικά με το επόμενο ΠΔΠ δεν περιέχουν διατάξεις για τη μεταρρύθμιση της ΟΝΕ και τη διακυβέρνησή της, καθώς και τις δημοσιονομικές επιπτώσεις αυτού, ιδίως όσον αφορά τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Νομισματικού Ταμείου, ή τις υπηρεσίες και τις παροχές που απευθύνονται σε πολίτες, συμπληρωματικά με τις παροχές των κρατών, σε περιόδους κρίσης, όπως η ασφάλιση ανεργίας. |
| --- | --- |

3.9.2.

| 3.10. | Το Ταμείο InvestEU βασίζεται στο προηγούμενο Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ), με την ίδια ετήσια συνεισφορά και τις ίδιες εκτιμήσεις για τον αντίκτυπό του στις συνολικές επενδύσεις. Προς τη σωστή κατεύθυνση κινούνται και οι τέσσερις κατηγορίες επενδύσεων που υπάγονται σε τέσσερις τομείς πολιτικών: α) βιώσιμη υποδομή, β) έρευνα, καινοτομία και ψηφιοποίηση, γ) μικρομεσαίες επιχειρήσεις και δ) κοινωνικές επενδύσεις και δεξιότητες. Η ΕΟΚΕ επικροτεί ιδιαιτέρως την τέταρτη κατηγορία, δεδομένου ότι μπορεί να διευκολύνει τη χρηματοδότηση έργων σε κρίσιμους τομείς όπως οι δεξιότητες, η εκπαίδευση, η κατάρτιση, η κοινωνική στέγαση, η κοινωνική καινοτομία καθώς και η ένταξη των μεταναστών, των προσφύγων και των ευάλωτων ατόμων. Η εν λόγω δέσμευση για τη διασφάλιση πιστώσεων από την ΕΤΕπ, και ενδεχομένως από άλλα δημόσια τραπεζικά ιδρύματα, είναι μεν ευπρόσδεκτη, θα επαρκέσει όμως μόνο για να καταστεί δυνατή η συνέχιση των προηγούμενων επιπέδων πίστωσης, ενώ ορισμένα κράτη μέλη με σχετικά χαμηλό κατά κεφαλήν εισόδημα ίσως εξακολουθήσουν να μην επωφελούνται. Θα χρειασθεί μεγαλύτερη προσπάθεια ώστε να καλυφθεί το χάσμα των επενδύσεων της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Κύριος στόχος των πολιτικών συνοχής είναι να προωθηθεί η ανοδική οικονομική και κοινωνική σύγκλιση μεταξύ των κρατών μελών. Η θέσπιση άκαμπτων προϋποθέσεων μπορεί να παρεμποδίσει την πρόσβαση σε πόρους από τις πολιτικές συνοχής στα κράτη μέλη και τις περιφέρειες που τους χρειάζονται περισσότερο, εκείνες δηλαδή με το χαμηλότερο εισόδημα ή τα μεγαλύτερα χρέη. Όσα αναφέρονταν από την ΕΟΚΕ στη γνωμοδότησή της για το ΠΔΠ 2014-2020 (15), εξακολουθούν να ισχύουν: «...η ΕΟΚΕ αντιτίθεται ωστόσο στην επιβολή μακροοικονομικών όρων ως προϋπόθεση για την εκταμίευση των κονδυλίων που προορίζονται για την πολιτική συνοχής». Ωστόσο, η ΕΟΚΕ συνιστά εφαρμογή της πολιτικής συνοχής σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές που καθορίζει το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, στο οποίο προβλέπεται ενισχυμένη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Οι απαιτήσεις συγχρηματοδότησης του ΕΤΠΑ, του ΤΣ και του ΕΚΤ, όταν εφαρμόζονταν άκαμπτα, απέτρεπαν τη χρήση τους κατά την εφαρμογή πολιτικής ακραίας λιτότητας από ορισμένες χώρες που χρειάζονταν περισσότερο τη χρηματοδότησή τους, ενισχύοντας έτσι την απόκλιση. Σήμερα, εξακολουθούν να περιορίζουν, σε ορισμένες χώρες, την πρόσβαση σε αυτά τα ταμεία, αυτό δε ενδέχεται να συμβαίνει περισσότερο στο μέλλον εάν το ΠΔΠ μετά το 2020 αυξήσει το ποσοστό συγχρηματοδότησης των κρατών μελών. Η ΕΟΚΕ ζητεί τα κριτήρια συγχρηματοδότησης να γίνουν πιο ευέλικτα ώστε να λαμβάνεται υπόψη η οικονομική και χρηματοπιστωτική κατάσταση κάθε κράτους μέλους και να λαμβάνονται υπόψη όσα προαναφέρθηκαν σε αυτό το κεφάλαιο σχετικά με τις επενδυτικές δαπάνες σε σχέση με τους στόχους του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Μετά την εμπειρία ορισμένων από τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που επιβλήθηκαν ή προωθήθηκαν κατά τη διάρκεια της περιόδου ακραίας λιτότητας, φαίνεται λογικό να υπάρχει καχυποψία ως προς την εξάρτηση της πρόσβασης στα ταμεία της πολιτικής συνοχής από την εφαρμογή των προαναφερθεισών μεταρρυθμίσεων με γενικό τρόπο. Η ΕΟΚΕ δεν αντιτίθεται στις μεταρρυθμίσεις, θεωρεί όμως απαραίτητο να διευκρινιστεί σε τι είδους μεταρρυθμίσεις αναφερόμαστε. Σε πολλές γνωμοδοτήσεις, και πιο πρόσφατα στη σχετική με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ 2018 (16), η ΕΟΚΕ υπερασπίζεται τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που βελτιώνουν την αύξηση της παραγωγικότητας, την ασφάλεια των θέσεων εργασίας και την κοινωνική προστασία, ευνοώντας ταυτόχρονα τις επενδύσεις και ενισχύοντας τις συλλογικές διαπραγματεύσεις με βάση την αυτονομία των κοινωνικών εταίρων και τον κοινωνικό διάλογο. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προτάσεις για μεγάλες αυξήσεις στα προγράμματα έρευνας και καινοτομίας και ανάπτυξης της ψηφιακής οικονομίας και κοινωνίας, καθώς μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για βιώσιμες και ισχυρές αυξήσεις της παραγωγικότητας, των μισθών και του βιοτικού επιπέδου. Είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει μια σαφώς καθορισμένη στρατηγική σύνδεσης της καινοτομίας με την ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική από την οποία θα μπορούσαν να ωφεληθούν όλα τα κράτη μέλη, ιδίως εκείνα με τα χαμηλότερα επίπεδα ανάπτυξης. Η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών είναι απαραίτητη για τη χάραξη και εφαρμογή μιας αποτελεσματικής βιομηχανικής πολιτικής που να συνδέεται καλά με τα συστήματα καινοτομίας. Επιπλέον, το σημερινό πλαίσιο απαιτεί επίσης σταθερή και έντονη έμφαση στην έρευνα στις κοινωνίες, στη δημοκρατία, στον πολιτισμό και στον κοινωνικό μετασχηματισμό. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Πρέπει να επισημανθεί, επίσης, η αύξηση κατά 92 % της χρηματοδότησης του προγράμματος Erasmus+ (στα 26 368 εκατομμύρια EUR για την περίοδο 2021-2027), ενός από τα προγράμματα που έχουν συμβάλει περισσότερο στην ευρωπαϊκή ταυτότητα. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την αύξηση των κονδυλίων για τη διεθνή συνεργασία και την ανθρωπιστική βοήθεια, εκφράζει όμως τις ανησυχίες της για την αναδιάρθρωση της εξωτερικής δράσης σε σχέση με την ασφάλεια και τη μεταναστευτική πίεση, η οποία απομακρύνεται από μια πιο μακροπρόθεσμη προσέγγιση και καθορισμό προτεραιοτήτων από τη βάση προς την κορυφή, στις ίδιες τις χώρες και με γνώμονα τις ανάγκες, γεγονός το οποίο ενδέχεται να αποκλείσει τις πλέον ευάλωτες περιφέρειες. Η ΕΟΚΕ ζητεί τη δέσμευση να υποστηριχθούν οι προσπάθειες των χωρών εταίρων κατά την εφαρμογή των δικών τους σχεδίων για την επίτευξη των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ). |
| --- | --- |

3.16.

Χρηματοδότηση και ίδιοι πόροι στο νέο ΠΔΠ

| 3.17. | Με το νέο ΠΔΠ, η Επιτροπή προτείνει κάποιες αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο χρηματοδοτείται ο προϋπολογισμός της ΕΕ, όμως αυτές είναι μετριοπαθείς όταν τίθενται σε αντιπαραβολή με τις προτάσεις της Ομάδας Υψηλού Επιπέδου για τους Ιδίους Πόρους και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και όταν συγκρίνονται με την ανάγκη χρηματοδότησης των απαραίτητων δαπανών. Με τη νέα πρόταση επέρχεται σταδιακή μετατόπιση με στόχο να καταλυθεί η εξάρτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τις συνεισφορές των κρατών μελών και να επιτευχθεί η σταδιακή μετάβαση προς τη δημοσιονομική αυτάρκεια. Για τον σκοπό αυτό, προτείνεται ένας μικρός αριθμός νέων εσόδων. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Η πρόταση για το ΠΔΠ δεν είναι επαρκώς ισχυρή και φιλόδοξη, όταν υπάρχει ανάγκη για αποφασιστική προσπάθεια γύρω από μια συνεκτική ατζέντα. Αφετηρία θα πρέπει να αποτελέσουν οι προτάσεις της Ομάδας Υψηλού Επιπέδου για τους Ιδίους Πόρους και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για ένα ευρύ φάσμα περαιτέρω πηγών ιδίων πόρων, γεγονός που θα οδηγήσει σε σημαντική στροφή προς την εξάρτηση από τους ίδιους πόρους εντός της περιόδου του επόμενου ΠΔΠ. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει όσα επεσήμαινε στη γνωμοδότησή της σχετικά με το έγγραφο προβληματισμού για «Το μέλλον των οικονομικών της ΕΕ» (17), όπου εξέφρασε τη συμφωνία της με την ανάλυση που περιέχεται στην τελική έκθεση —με τίτλο «Η μελλοντική χρηματοδότηση της ΕΕ»— της Ομάδας Υψηλού Επιπέδου για τους Ιδίους Πόρους (18), με πρόεδρο τον Mario Monti. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό στο ΠΔΠ μετά το 2020 τα νέα έσοδα να συνίστανται πρωτίστως σε αυτόνομους, διαφανείς και δίκαιους ίδιους πόρους. Οι πόροι αυτοί θα εισρέουν απευθείας στον προϋπολογισμό της ΕΕ χωρίς να μεσολαβούν τα κράτη μέλη, αλλά και χωρίς να αυξάνεται η φορολογική πίεση και να επιβαρύνονται ακόμη περισσότερο οι πλέον μειονεκτούντες πολίτες και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | Όπως αναφέρεται στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για το έγγραφο προβληματισμού «Το μέλλον των οικονομικών της ΕΕ», ορισμένοι από τους νέους πόρους που προτείνονται στην έκθεση της Ομάδας Υψηλού Επιπέδου θα μπορούσαν, εφόσον θα εισπράττονταν στο καταλληλότερο επίπεδο, να προσφέρουν ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία από πλευράς εσόδων τόσο για τη διαμόρφωση διακρατικών φορολογικών βάσεων όσο και για την καταπολέμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων σε παγκόσμια κλίμακα: φορολόγηση των εταιρειών (ΚΕΒΦΕ) (19) —και ειδικότερα των πολυεθνικών—, των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών, των καυσίμων και των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. |
| --- | --- |

3.20.

| 3.21. | Όπως υποστηρίζει η Ομάδα Υψηλού Επιπέδου για τους Ιδίους Πόρους, ένας ίδιος πόρος με βάση τον φόρο εισοδήματος των εταιρειών έχει το «πλεονέκτημα της βελτίωσης της λειτουργίας της ενιαίας αγοράς». Ταυτόχρονα, η κοινή ενοποιημένη βάση φορολογίας εταιρειών απλουστεύει και εναρμονίζει τους κανόνες σε όλη την ΕΕ και περιορίζει τα περιθώρια των επιβλαβών στοιχείων του φορολογικού ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

3.21.

| 3.22. | Ο σωστά σχεδιασμένος φόρος επί των ψηφιακών υπηρεσιών θα αντανακλούσε επίσης την ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία, δεδομένου ότι ο τόπος που χρησιμοποιείται για φορολογικούς σκοπούς μπορεί να είναι εντελώς ξεχωριστός από τον τόπο των συναλλαγών, ωστόσο πρόκειται για μια προσωρινή λύση. |
| --- | --- |

3.22.

| 3.23. | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων στην πολυπλοκότητα που ενέχει η θέση σε λειτουργία όλων αυτών των ίδιων πόρων την περίοδο 2021-2027. |
| --- | --- |

3.23.

| 3.24. | Οι συνεισφορές που συνδέονται με βελτιωμένα περιβαλλοντικά πρότυπα και την καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος υπόσχονται επίσης ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία και συνδέονται στενά με τον στρατηγικό στόχο της ΕΕ για ένα μοντέλο βιώσιμης ανάπτυξης. Επιπλέον, μόνον οι κοινοί φόροι επί της ενέργειας και των περιβαλλοντικών ζημιών μπορούν να διασφαλίσουν θεμιτό ανταγωνισμό εντός της ενιαίας αγοράς. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή προτείνει συνεισφορές που συνδέονται με τα μη ανακυκλωμένα πλαστικά απόβλητα και το σύστημα εμπορίας εκπομπών (ΣΕΔΕ της ΕΕ). Πηγές εσόδων πρέπει να αναζητηθούν σε χρεώσεις και για άλλους τομείς περιβαλλοντικής ρύπανσης που προκαλούν κόστος σε περισσότερα από ένα μόνο κράτος μέλος. Παραδείγματα αυτών αποτελούν οι φόροι για τα οδικά καύσιμα και τα αεροπορικά εισιτήρια, όπως πρότειναν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Ομάδα Υψηλού Επιπέδου για τους Ιδίους Πόρους, και η θέσπιση φόρου άνθρακα. Πρέπει να σημειωθεί ταχέως πρόοδος όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων και την εφαρμογή τέτοιου είδους νέων πηγών εσόδων, όλες σύμφωνες με την ευρύτερη ατζέντα πολιτικής της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.24.

| 3.25. | Η Επιτροπή προτείνει επίσης την απλούστευση του σημερινού συστήματος ιδίων πόρων με βάση τον φόρο προστιθέμενης αξίας, το οποίο είναι επί του παρόντος πολύπλοκο και αντανακλά τις διαφορές στους συντελεστές ΦΠΑ μεταξύ των χωρών. Είναι ευπρόσδεκτη η απλοποίηση σε ένα ενιαίο ποσοστό εισφορών σε όλα τα κράτη μέλη. Η πρόταση αυτή προσφέρει μικρή αύξηση των εσόδων. Ωστόσο, η συνεισφορά του ΦΠΑ θα παραμείνει ουσιαστικά παρόμοια με εκείνη που συνδέεται με τα επίπεδα του ΑΕΕ δεδομένου ότι αντικατοπτρίζει τη γενική οικονομική δραστηριότητα εντός ενός κράτους μέλους και όχι συγκεκριμένους στόχους πολιτικής της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.25.

| 3.26. | Η αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ δίνει την ευκαιρία σταδιακά να εξαλειφθεί πλήρως το σύστημα των επιστροφών που τελικά κατέληξε επίσης να μειώνει τις πληρωμές από το Ηνωμένο Βασίλειο και ορισμένα άλλα κράτη μέλη. Κάτι τέτοιο πρέπει να επικροτηθεί, όπως και η επιστροφή στον προϋπολογισμό της ΕΕ της είσπραξης του 90 % των τελωνειακών εσόδων, σύμφωνα με το μειωμένο κόστος είσπραξης των τελωνειακών δασμών στα κράτη μέλη. Μια μικρή περαιτέρω προσθήκη θα μπορούσε να προέλθει από τα κέρδη της ΕΚΤ (έσοδα από τη νομισματοκοπή). Εντούτοις, συνολικά οι νέες αυτές μορφές ιδίων πόρων παραμένουν εξαιρετικά μικρές και υπερβολικά αβέβαιες ώστε να δικαιολογούν τις ελπίδες ότι θα καταστήσουν δυνατή μια σημαντική μείωση των συνεισφορών που συνδέονται με το ΑΕΕ. |
| --- | --- |

3.26.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση βάσει της οποίας η είσπραξη κονδυλίων της ΕΕ από τα κράτη μέλη θα εξαρτάται από τον σεβασμό της αρχής του κράτους δικαίου, η οποία συνιστά θεμελιώδη πυλώνα των αξιών της Ένωσης δυνάμει του άρθρου 2 της Συνθήκης, υπό την προϋπόθεση ότι η εφαρμογή της δεν τιμωρεί τους πολίτες ή τις μεμονωμένες επιχειρήσεις που επωφελούνται σήμερα από πόρους της ΕΕ. Δεδομένου ότι ο προϋπολογισμός συνιστά το κύριο μέσο για την εφαρμογή όλων των πολιτικών της Ένωσης, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η προϋπόθεση αυτή θα μπορούσε να επεκταθεί και στις άλλες αρχές που συνδέονται με το κράτος δικαίου και που περιέχονται στις συνθήκες της ΕΕ και ζητεί από την Επιτροπή και το ΕΚ να μελετήσουν τη δυνατότητα αυτή. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ευελιξία θα πρέπει να χρησιμοποιείται όσο το δυνατόν περισσότερο με στόχο την προώθηση της διασύνδεσης των προγραμμάτων δαπανών προς αμοιβαίο όφελος των πολιτικών και των ταμείων. Για παράδειγμα: η ΚΓΠ και το πρόγραμμα Ορίζοντας για τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό της γεωργίας σε σημαντικές αγροτικές περιοχές και για τη βιώσιμη αγροκαλλιέργεια· η έρευνα, η ανάπτυξη και η καινοτομία (ΕΑΚ), των πανεπιστημίων, το πρόγραμμα Erasmus+ και άλλα προγράμματα για νέους· οι πολιτικές για τις επενδύσεις και τη συνοχή, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και ένα νέο πρόγραμμα ανάπτυξης του Ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, που προτείνει η ΕΟΚΕ στην παρούσα γνωμοδότηση, για την προώθηση της σύγκλισης μεταξύ των κρατών μελών κ.λπ. Η ΕΟΚΕ εκφράζει συνεπώς τη λύπη της για την πρόταση τροποποίησης του κανόνα N+3 σε κανόνα N+2 (20) και καλεί την Επιτροπή να την επανεξετάσει. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Οι τρέχουσες αξιολογήσεις της εφαρμογής του σχεδίου Juncker (Επενδυτικό σχέδιο για την Ευρώπη) θέτουν υπό αμφισβήτηση τους ισχυρισμούς ως προς τον αντίκτυπό του στην αύξηση των επενδύσεων στα αρχικά προβλεπόμενα επίπεδα, ακόμη δε λιγότερο στα επίπεδα που απαιτούνται ώστε να μειωθεί σημαντικά το έλλειμμα επενδύσεων σε σύγκριση με την περίοδο πριν από το 2008. Πολλά κράτη μέλη με χαμηλότερο εισόδημα εξακολουθούν να μην επωφελούνται επαρκώς από το σχέδιο. Πρέπει να δημιουργηθούν κατάλληλοι μηχανισμοί για τη διόρθωση αυτής της τάσης, η οποία αυξάνει τις αποκλίσεις μεταξύ των κρατών μελών. Πρέπει να προωθηθεί η δυνατότητα συνδυασμού χρηματοδότησης από διάφορα ταμεία, για παράδειγμα το Ταμείο Συνοχής και το InvestEU. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των Ευρωπαίων πολιτών συμβαδίζουν. Η ανάπτυξη του Ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων θα μπορούσε να αποτελέσει καταλυτικό παράγοντα ώθησης και για τους δύο σκοπούς, μεταξύ άλλων με την παροχή στήριξης και καθοδήγησης στα κράτη μέλη που δρομολογούν μεταρρυθμίσεις προκειμένου να δημιουργήσουν βιώσιμες και υψηλής ποιότητας θέσεις εργασίας υψηλής προστιθέμενης αξίας. Η ΕΟΚΕ προτείνει τη θέσπιση ειδικού προγράμματος για τον πυλώνα εντός του ΠΔΠ 2021-2027, με βάση τις δεσμεύσεις των κρατών μελών στη Διακήρυξη του Γκέτεμποργκ. Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ θα συμβάλει στη χρηματοδότησή του σύμφωνα με ένα σύστημα δεικτών που θα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τα ποσοστά ανεργίας και δραστηριότητας, τη σχολική φοίτηση και τη σχολική αποτυχία, το κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ, δείκτες φτώχειας και κοινωνικής ένταξης, τόσο γενικού χαρακτήρα όπως οι περιφερειακοί δείκτες όσο και δείκτες που αφορούν ορισμένες μειονεκτούσες κοινωνικές ομάδες. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο θα πρέπει να διαδραματίζει ηγετικό ρόλο στην υλοποίηση των προϋπολογισμών της ΕΕ, αξιοποιώντας στο έπακρο την ευελιξία του νέου ΠΔΠ — για παράδειγμα, να διασφαλίζει μια ισχυρή σχέση μεταξύ της πολιτικής συνοχής και άλλων πολιτικών, όπως η καινοτομία, οι επενδύσεις και η δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Για τον σκοπό αυτό, οι μηχανισμοί συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο πρέπει να εφαρμοστούν σωστά, ώστε να γνωρίζουν πώς να συνδέουν τους εθνικούς τους τομείς με τους ευρωπαϊκούς. Υποστηρίζοντας την εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, η Επιτροπή και το Συμβούλιο θα συμμετέχουν άμεσα σε εθνικά πολιτικά ζητήματα. Πρέπει να διασφαλιστεί ότι ούτε τα κοινωνικά δικαιώματα, ούτε τα δικαιώματα των εργαζομένων ή τα δικαιώματα των καταναλωτών δεν θα περιοριστούν μέσω μέτρων που υποστηρίζονται από κονδύλια της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στις προσπάθειες που πρέπει να καταβάλουν τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και οι εθνικές κυβερνήσεις, από κοινού με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, ώστε το ΠΔΠ μετά το 2020 να διαθέτει περισσότερη χρηματοδότηση και να επανεξισορροπήσει τις προτεραιότητές τους με τον τρόπο που προτείνει η ΕΟΚΕ στην παρούσα γνωμοδότηση. Η ΕΟΚΕ τα προτρέπει να εντατικοποιήσουν τις εργασίες τους ώστε να εγκριθεί, σύμφωνα με το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα, πριν από τις προσεχείς ευρωπαϊκές εκλογές. |
| --- | --- |

4.6.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 14ης Μαρτίου 2018 σχετικά με το επόμενο ΠΔΠ: «Προετοιμασία της θέσης του Κοινοβουλίου για το ΠΔΠ μετά το 2020» [2017/2052(INI)], συνεισηγητές: Jan Olbrycht και Isabelle Thomas, σημείο 14.

1

(2)  ΕΕ C 81 της 2.3.2018, σ. 131.

2

(3)  ΕΕ C 262 της 25.7.2018, σ. 1.

3

(4)  Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.

4

(5)  COM(2018) 321 final.

5

(6)  COM(2018) 322 final/2, COM(2018) 326 final, COM(2018) 327 final, COM(2018) 328 final.

6

(7)  COM(2018) 325 final.

7

(8)  ΕΕ C 81 της 2.3.2018, σ. 131.

8

(9)  Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 14ης Μαρτίου 2018 σχετικά με το επόμενο ΠΔΠ: «Προετοιμασία της θέσης του Κοινοβουλίου για το ΠΔΠ μετά το 2020» [2017/2052(INI)], συνεισηγητές: Jan Olbrycht και Isabelle Thomas, σημείο 14.

9

(10)  Βλέπε επίσης τις γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ, NAT/735 με θέμα το Ευρωπαϊκό σύμφωνο χρηματοδότησης για το κλίμα και εισηγητή τον Rudy de Leeuw και ECO/456 με θέμα το Σχέδιο δράσης για βιώσιμο χρηματοπιστωτικό τομέα και εισηγητή τον Carlos Trias Pinto. Δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη.

10

(11)  ETUI/ETUC (2018), Benchmarking Working Europe, Brussels: ETUI.

11

(12)  Darvas, Z. και Moes, N. (2018), How large is the proposed decline in EU agricultural and cohesion spending? (Πόσο μεγάλη είναι η προτεινόμενη μείωση στις δαπάνες της ΕΕ για τη γεωργία και τη συνοχή;) Ανάρτηση στο Bruegel Blog, 4 Μαΐου 2018.

12

(13)  ΕΕ C 283 της 10.8.2018, σ. 69.

13

(14)  Βλέπε Claeys, G. (2018), New EMU stabilisation tool within the MFF will have minimal impact without deeper EU budget reform (Το νέο εργαλείο σταθεροποίησης της ΟΝΕ στο πλαίσιο του ΠΔΠ θα έχει ελάχιστες επιπτώσεις χωρίς βαθύτερη μεταρρύθμιση του προϋπολογισμού της ΕΕ), Bruegel Blog, 9 Μαΐου 2018. Σύμφωνα με την ανάλυση αυτή, τα 30 δισεκατ. ευρώ ήταν το ένα τρίτο περίπου του ποσού που δανείστηκε η Ιρλανδία κατά τη διάρκεια της κρίσης.

14

(15)  ΕΕ C 229 της 31.7.2012, σ. 32.

15

(16)  ΕΕ C 197 της 8.6.2018, σ. 33.

16

(17)  ΕΕ C 81 της 2.3.2018, σ. 131.

17

(18)  Η μελλοντική χρηματοδότηση της ΕΕ.Τελική έκθεση και συστάσεις της Ομάδας Υψηλού Επιπέδου για τους ιδίους πόρους, Δεκέμβριος 2016.

18

(19)  Η ΕΟΚΕ τάχθηκε υπέρ ήδη από το 2011 στη γνωμοδότησή της με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με την εφαρμογή της κοινής ενοποιημένης φορολογικής βάσης για τις εταιρείες (ΚΕΒΦΕ)» (ΕΕ C 24 της 28.1.2012, σ. 63) και το 2017 στη γνωμοδότησή της με θέμα «Κοινή ενοποιημένη βάση φορολογίας εταιρειών (ΚΕΒΦΕ)» (ΕΕ C 434 της 15.12.2017, σ. 58).

19

(20)  Μέρος της δημοσιονομικής δέσμευσης αποδεσμεύεται αυτόματα από την Επιτροπή εάν δεν έχει χρησιμοποιηθεί ή εάν δεν έχει υποβληθεί αίτηση καταβολής μέχρι το τέλος του δεύτερου έτους που έπεται εκείνου της δημοσιονομικής δέσμευσης (n+2). Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή

20

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/116 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/116

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις ειδικές διατάξεις που διέπουν τον στόχο “Ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία (Interreg)” ο οποίος υποστηρίζεται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και τους μηχανισμούς εξωτερικής χρηματοδότησης»

[COM (2018) 374 final — 2018/0199 (COD)]

(2018/C 440/19)

| Εισηγητής: | ο κ. Henri MALOSSE |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Henri MALOSSE

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 11.6.2018
  Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 19.6.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 178 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 7.9.2018 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας υπ’ αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 196/2/5 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 11.6.2018

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 19.6.2018

Νομική βάση

Άρθρα 178 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

7.9.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας υπ’ αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

196/2/5

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία (ΕΕΣ) είναι ένα μοναδικό εργαλείο της πολιτικής συνοχής και αποτελεί ένα από τα ελάχιστα πλαίσια εντός των οποίων οι εθνικοί, περιφερειακοί και τοπικοί φορείς διαφόρων κρατών μελών οδηγούνται συστηματικά στην ανάληψη κοινών δράσεων και στην ανταλλαγή πρακτικών και στρατηγικών παρέμβασης. Μπορεί να πει κανείς ότι εδώ ακριβώς βρίσκεται ο πυρήνας του ευρωπαϊκού πνεύματος. Παρά τις πολυάριθμες περιπτώσεις προστιθέμενης αξίας και τις αναπτυξιακές επενδύσεις των έργων που έχουν υλοποιηθεί μέχρι σήμερα, τα αποτελέσματα των εκ των υστέρων αξιολογήσεων καταδεικνύουν πράγματι αρκετές αδυναμίες. Η νέα πρόταση κανονισμού πρέπει να τις λάβει υπόψη σε διάφορα επίπεδα παρεμβάσεων: |
| --- | --- |

1.1.

| 1.1.1. | Απλοποίηση των διαδικασιών — Η ΕΟΚΕ ζητεί να πραγματοποιηθεί ένα «σοκ απλοποίησης» όσον αφορά το μέγεθος των έργων. Η συνεργασία αφορά κυρίως τις τοπικές δραστηριότητες. Επομένως είναι απαραίτητο να επέλθουν οι αναγκαίες απλοποιήσεις στα έντυπα και τις μεθόδους αξιολόγησης των έργων, καθώς και να εφαρμόζονται οι κατ’ αποκοπή διαδικασίες ως βασικό στοιχείο της νέας περιόδου προγραμματισμού. |
| --- | --- |

1.1.1.

| 1.1.2. | Δημοσιονομικό πλαίσιο – Η πολιτική συνοχής αποτελεί καθοριστικό στοιχείο για τη στήριξη της στρατηγικής «Ευρώπη 2021-2027», που θα πρέπει να υποστηριχθεί τεχνικά και δημοσιονομικά κατά προτεραιότητα. Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί ότι η ισχνή χρηματοδότηση θα μπορούσε να θέσει υπό αμφισβήτηση την αποτελεσματικότητα, την προβολή και το κύρος του προγράμματος δράσης. Ως εκ τούτου, ζητεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να προτείνει αύξηση των πιστώσεων για την πολιτική συνοχής, ιδίως για την Ευρωπαϊκή Εδαφική Συνεργασία. |
| --- | --- |

1.1.2.

| 1.1.3. | Προσθετικότητα – Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για τους νέους κανόνες που ενδέχεται να μειώσουν στο 70 %, αντί του 85 %, το μέγιστο ποσοστό χρηματοδότησης της ΕΕ. Ζητεί να διατηρηθεί το ποσοστό 85 % για τα μικρά έργα, τις πιο ευάλωτες περιοχές, καθώς και τις δράσεις της κοινωνίας των πολιτών. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης τη διεύρυνση της προσφυγής στη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα και στην ευρωπαϊκή χρηματοοικονομική τεχνική InvestEUfund όσον αφορά τα μέτρα υπέρ του παραγωγικού τομέα. |
| --- | --- |

1.1.3.

| 1.1.4. | Ενσωμάτωση των χρηματοδοτικών μέσων – Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να θεσπίσει μια πραγματική στρατηγική για τον συντονισμό και την ενσωμάτωση των διαφόρων χρηματοδοτικών μέσων που είναι διαθέσιμα στο πλαίσιο του ΠΔΠ 2021-2027. Ζητεί από την Επιτροπή να υποβάλει σύντομα ανακοίνωση για τον σκοπό αυτό. Η ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία πρέπει να αποτελεί το κατ’ εξοχήν πλαίσιο για την υλοποίηση αυτού του αναγκαίου συντονισμού. |
| --- | --- |

1.1.4.

| 1.1.5. | Για μια πραγματική εταιρική σχέση με την κοινωνία των πολιτών — Η Επιτροπή πρέπει να επιβάλει την υποχρέωση της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, τόσο κατά τη διαδικασία διαβούλευσης όσο και κατά την υλοποίηση των δράσεων, δεδομένου ότι τα καλύτερα αποτελέσματα από τα έργα έχουν παρατηρηθεί όταν υπάρχει συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών. Η ΕΟΚΕ προτείνει να υποχρεώνεται κάθε επιχειρησιακή διοίκηση να υποβάλλει ένα πρόγραμμα εταιρικής σχέσης για τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών, με μηχανισμό προειδοποίησης. |
| --- | --- |

1.1.5.

| 1.1.6. | Συνεχής και μεγαλύτερη θεματική συγκέντρωση. Η διαπίστωση της τάσης προς τη θεματική συγκέντρωση των προτεραιοτήτων παρέμβασης και επένδυσης αξιολογείται θετικά από την ΕΟΚΕ, αλλά απομένει να διευκρινιστεί το πώς:






  — | θα λαμβάνονται υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά των περιοχών που αναφέρονται στο άρθρο 174 της ΣΛΕΕ (νησιά, ορεινές περιοχές, αγροτικές περιοχές, αστικά κέντρα κ.λπ.), χωρίς να παραβλέπεται η ανάγκη συγκέντρωσης, προβολής και αποτελεσματικότητας, ώστε να αποφευχθεί η διασπορά· |
| --- | --- | --- |

1.1.6.

—

θα λαμβάνονται υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά των περιοχών που αναφέρονται στο άρθρο 174 της ΣΛΕΕ (νησιά, ορεινές περιοχές, αγροτικές περιοχές, αστικά κέντρα κ.λπ.), χωρίς να παραβλέπεται η ανάγκη συγκέντρωσης, προβολής και αποτελεσματικότητας, ώστε να αποφευχθεί η διασπορά·

| — | θα τεθεί στο επίκεντρο όλων των ζητημάτων η βιώσιμη ανάπτυξη και οι δράσεις για το κλίμα· |
| --- | --- |

—

θα τεθεί στο επίκεντρο όλων των ζητημάτων η βιώσιμη ανάπτυξη και οι δράσεις για το κλίμα·

| — | θα έρθει πραγματικά η Ευρώπη κοντά στους πολίτες, με δράσεις σε τοπικό επίπεδο. |
| --- | --- |

—

θα έρθει πραγματικά η Ευρώπη κοντά στους πολίτες, με δράσεις σε τοπικό επίπεδο.

| 1.1.7. | Θαλάσσιος τομέας και νησιωτικές περιοχές – Δεδομένου ότι ο θαλάσσιος τομέας είναι το μοναδικό περιβάλλον των νησιωτικών περιοχών, η ΕΟΚΕ ζητεί αυτές οι τελευταίες να μπορούν να εξακολουθήσουν να παρουσιάζουν έργα στο πλαίσιο τόσο της διασυνοριακής όσο και της εδαφικής συνεργασίας. Ενδεχομένως, θα πρέπει να προσδιοριστεί μια ξεχωριστή νέα προτεραιότητα «νησιωτικές περιοχές» με συγκεκριμένο προϋπολογισμό. |
| --- | --- |

1.1.7.

| 1.1.8. | Μακροπεριφερειακές στρατηγικές (ΜΠΣ) – Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι σημαντικό να επεκταθεί η ανάπτυξη των ΜΠΣ στις νέες περιοχές (Μεσόγειος, Βαλκάνια, Καρπάθια κ.λπ.) και να εξασφαλιστεί προς όφελός τους μεγαλύτερη ενσωμάτωση των νέων ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών μέσων. |
| --- | --- |

1.1.8.

| 1.1.9. | Συνεργασία με τις γειτονικές χώρες – Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη σύσταση ενός πλαισίου εφαρμογής ενιαίου με τις γειτονικές/τρίτες χώρες. Υπογραμμίζει επίσης τα πλεονεκτήματα της προσέγγισης βάσει της οποίας περιλαμβάνονται ταυτόχρονα οι πιστώσεις της ΕΕΣ και των εξωτερικών ευρωπαϊκών ταμείων. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να ανοίξει, στο πλαίσιο αυτό, τα προγράμματα εδαφικής συνεργασίας και στις περιοχές των γειτονικών χωρών, ακόμη και αν αυτές δεν είναι παραμεθόριες περιοχές της ΕΕ, προκειμένου να αποφευχθεί η πρόκληση ρήξεων εντός των αντίστοιχων χωρών. |
| --- | --- |

1.1.9.

| 1.1.10. | Καινοτομία — Η ΕΟΚΕ στηρίζει την πρόταση για έναν άξονα προτεραιότητας για την καινοτομία, με αυτόνομο προϋπολογισμό και διαδικασίες που θα επιτρέπουν την άμεση πρόσβαση στους μη κρατικούς φορείς. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ωστόσο ότι η καινοτομία πρέπει να νοείται επίσης και στο κοινωνιακό και στο κοινωνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.1.10.

| 1.1.11. | Η ψηφιακή συνιστώσα της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας – Σήμερα πλέον, μια από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τους φορείς της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας είναι να είναι κανείς συνδεδεμένος. Είναι αναγκαίο να προβλεφθούν τα μέσα και οι πρωτοβουλίες για τη μείωση του ψηφιακού χάσματος μεταξύ των εδαφών, καθώς και μεταξύ των αγροτικών περιοχών και των αστικών κέντρων των περιφερειών: να αναπτυχθεί η ανταλλαγή εμπειριών, να μειωθεί το ψηφιακό χάσμα, αφενός μεταξύ των περιφερειών και αφετέρου μεταξύ αστικών κέντρων και αγροτικών περιοχών. |
| --- | --- |

1.1.11.

| 1.1.11.1. | Για τον λόγο αυτόν, η ΕΟΚΕ συνιστά, για την περίοδο 2021-2027, να ενσωματωθεί στην αρχιτεκτονική του συνόλου των προγραμμάτων της ΕΕΣ ο υπολογισμός του ψηφιακού μετασχηματισμού και των απαιτήσεων για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων. |
| --- | --- |

1.1.11.1.

| 1.1.12. | Η συνεκτίμηση της νεολαίας – Η συνεκτίμηση της νεολαίας στην Ευρώπη αποτελεί πρωταρχικό στοιχείο. Η ΕΟΚΕ προτείνει τη χρήση των μεθόδων Erasmus+ για τις ανταλλαγές νέων: σπουδαστών, μαθητευόμενων, αιτούντων εργασία, ατόμων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, έτσι ώστε η εδαφική συνεργασία να συμπεριλάβει τη νεολαία με ειδικά προγράμματα κινητικότητας, την επαγγελματική κατάρτιση και την εκμάθηση γλωσσών. Η ΕΟΚΕ προτείνει να εγγραφούν στα προγράμματα συνεργασίας, είτε τα διασυνοριακά είτε τα διακρατικά, ειδικοί άξονες προτάσεων και παρέμβασης που να ευνοούν τους νέους και να πραγματοποιούνται από τους νέους. |
| --- | --- |

1.1.12.

| 1.1.13. | Δράσεις υπέρ των ευάλωτων πληθυσμών και εξέταση των οριζόντιων κριτηρίων — Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της θέσπισης συγκεκριμένων κανόνων όσον αφορά τα επίπεδα των υποχρεώσεων που πρέπει να τηρούνται –στο πλαίσιο της τήρησης των οριζόντιων κοινοτικών αρχών — και του καθορισμού ενός ελάχιστου ορίου (10 % των ενισχύσεων της δράσης). |
| --- | --- |

1.1.13.

| 1.1.14. | Προστασία των πολιτών και καταπολέμηση μειζόνων κινδύνων – Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εξετάσει την ενσωμάτωση της συνιστώσας αυτής ως κύριου άξονα της εδαφικής συνεργασίας και τη διασύνδεσή της με το νέο Ταμείο «Άμυνα και πολιτική προστασία» που προτείνει η Επιτροπή για το ΠΔΠ 2021-2027. |
| --- | --- |

1.1.14.

| 1.1.15. | Διαφήμιση – Λαμβανομένης υπόψη της σημασίας των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο της ΕΕΣ, η ΕΟΚΕ θα υποστηρίξει κάθε πρωτοβουλία που επιτρέπει τη βελτίωση της προβολής για την ενίσχυση του πνεύματος της ευρωπαϊκής ιθαγένειας και της συνειδητοποίησης των συγκεκριμένων δράσεων που υλοποιούνται με την υποστήριξη της ΕΕ. Συνιστά μάλιστα την καθιέρωση κέντρων πληροφοριών στις περιφέρειες δικαιούχους των προγραμμάτων συνεργασίας, τα οποία θα αναλάβουν αυτή την αποστολή, κατά προτίμηση με οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

1.1.15.

2.   Εισαγωγή

2.1.   Η εδαφική και συνοριακή συνεργασία, πυρήνας του ευρωπαϊκού πνεύματος

| 2.1.1. | Στο επίκεντρο της οικοδόμησης ενός κοινού ευρωπαϊκού χώρου, η ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία (ΕΕΣ) (Interreg), με όλες τις συνιστώσες της, διασυνοριακές, διακρατικές, διαπεριφερειακές, αλλά και ανοίγματος προς τις γειτονικές χώρες, αποτελεί τη βάση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης: συμβάλλει ώστε να μην μετατραπούν τα σύνορα σε εμπόδια, φέρνει τους Ευρωπαίους κοντά, βοηθά στην επίλυση κοινών προβλημάτων, διευκολύνει την ανταλλαγή ιδεών και δυνατοτήτων και ενθαρρύνει στρατηγικές πρωτοβουλίες για την επίτευξη κοινών στόχων. |
| --- | --- |

2.1.1.

| 2.1.2. | Το άρθρο 174 και το άρθρο 24 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) αποτελούν το νομικό πλαίσιο που επιτρέπει την επίτευξη της πολιτικής, οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής, με στόχο τη μείωση των ανισοτήτων μεταξύ των επιπέδων περιφερειακής ανάπτυξης και, συνεπώς, την ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία. |
| --- | --- |

2.1.2.

| 2.1.2.1. | Σύμφωνα με το άρθρο 174: «Μεταξύ των εν λόγω περιοχών, δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στις αγροτικές περιοχές, τις περιοχές που συντελείται βιομηχανική μετάβαση και τις περιοχές που πλήττονται από σοβαρά και μόνιμα φυσικά ή δημογραφικά προβλήματα, όπως οι υπερβόρειες περιοχές που είναι ιδιαίτερα αραιοκατοικημένες και οι νησιωτικές, διασυνοριακές και ορεινές περιοχές.». Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το άρθρο αυτό δικαιολογεί πλήρως το ότι η ΕΕΣ δίνει ιδιαίτερη προσοχή στις περιοχές αυτές και καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να μεριμνήσουν σχετικά. |
| --- | --- |

2.1.2.1.

| 2.1.3. | Ως πρωταρχικός στόχος της πολιτικής συνοχής, η ΕΕΣ (Interreg) αποτελεί το πλαίσιο εντός του οποίου οι δημόσιοι και ιδιωτικοί φορείς, σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο στα κράτη μέλη διεξάγουν συλλογικές πρωτοβουλίες, ανταλλάσσουν βέλτιστες πρακτικές και δομούν αναπτυξιακές πολιτικές εντός και εκτός των συνόρων της Ευρώπης. Ωστόσο, παρά τις πολλές περιπτώσεις και τα παραδείγματα προστιθέμενης αξίας και αναπτυξιακών επενδύσεων των έργων που έχουν υλοποιηθεί μέχρι σήμερα, ορισμένες ατέλειες που συνδέονται με ανεπάρκειες των διαφόρων προγραμμάτων έχουν σαφείς επιπτώσεις και χρήζουν περαιτέρω ανάλυσης στο πλαίσιο των νέων δημοσιονομικών προοπτικών 2021-2027. |
| --- | --- |

2.1.3.

| 2.1.4. | Από τα αποτελέσματα των εκ των υστέρων αξιολογήσεων προκύπτουν αρκετά στοιχεία:






  — | ανεπαρκής λειτουργικός ορισμός των περιοχών σε σχέση με το άρθρο 174 της ΣΛΕΕ· |
| --- | --- | --- |

2.1.4.

—

ανεπαρκής λειτουργικός ορισμός των περιοχών σε σχέση με το άρθρο 174 της ΣΛΕΕ·

| — | σημαντικές δυσκολίες στον καθορισμό και την εφαρμογή συνεκτικής στρατηγικής παρέμβασης, λόγω του ότι επιλέγεται μια προσέγγιση εκ των κάτω προς τα άνω (bottom-up) για τον προσδιορισμό των έργων που θα χρηματοδοτηθούν· |
| --- | --- |

—

σημαντικές δυσκολίες στον καθορισμό και την εφαρμογή συνεκτικής στρατηγικής παρέμβασης, λόγω του ότι επιλέγεται μια προσέγγιση εκ των κάτω προς τα άνω (bottom-up) για τον προσδιορισμό των έργων που θα χρηματοδοτηθούν·

| — | σχεδόν παντελής έλλειψη συνέργειας μεταξύ των προγραμμάτων Interreg και των άλλων κοινοτικών προγραμμάτων που θα μπορούσαν να ενισχύσουν τα αναπτυξιακά αποτελέσματα, ιδίως των προγραμμάτων Erasmus+, «Ορίζοντας 2020», Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ), Connect-Europe, COSME, και, σε γενικές γραμμές, υπερβολικά χαμηλός αντίκτυπος αυτών των δράσεων και της προβολής τους στην κοινωνία των πολιτών και σε όλες τις κατηγορίες πολιτών, ιδίως των γυναικών, των νέων, των οικογενειών, των ατόμων με αναπηρία και των ηλικιωμένων. |
| --- | --- |

—

σχεδόν παντελής έλλειψη συνέργειας μεταξύ των προγραμμάτων Interreg και των άλλων κοινοτικών προγραμμάτων που θα μπορούσαν να ενισχύσουν τα αναπτυξιακά αποτελέσματα, ιδίως των προγραμμάτων Erasmus+, «Ορίζοντας 2020», Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ), Connect-Europe, COSME, και, σε γενικές γραμμές, υπερβολικά χαμηλός αντίκτυπος αυτών των δράσεων και της προβολής τους στην κοινωνία των πολιτών και σε όλες τις κατηγορίες πολιτών, ιδίως των γυναικών, των νέων, των οικογενειών, των ατόμων με αναπηρία και των ηλικιωμένων.

| 2.1.5. | Ορισμένα από τα ζητήματα αυτά λαμβάνονται υπόψη στη νέα πρόταση κανονισμού που ενισχύει τις διαδικασίες ώστε να μειωθούν οι περιφερειακές προτεραιότητες σε όλες τις ευρωπαϊκές περιφέρειες, συμπεριλαμβανομένων των πλέον απομακρυσμένων, αναπτύσσει νέες μακροπεριφερειακές στρατηγικές και θεματικές συγκεντρώσεις, δίνει έμφαση στις πρωτοβουλίες για την προώθηση της καινοτομίας, καθώς και σε πολλές άλλες πρωτοβουλίες που, κατά συνέπεια, αποτελούν αντικείμενο αναλύσεων και ειδικών παρατηρήσεων. Ωστόσο, η πρόταση της Επιτροπής θα πρέπει να βελτιωθεί και να γίνει περισσότερο σαφής σε πολλά σημαντικά σημεία. |
| --- | --- |

2.1.5.

3.   Θέματα προτεραιότητας για τις συστάσεις της ΕΟΚΕ προς την Επιτροπή

| 3.1. | Απλοποίηση των διαδικασιών — Προς ένα «σοκ απλοποίησης» — Η Επιτροπή προτείνει ένα σημαντικό σύνολο ειδικών διατάξεων με στόχο την απλοποίηση των κανόνων περί τοποθέτησης και διαχείρισης των προγραμμάτων για όλα τα επίπεδα: δικαιούχοι, κράτη μέλη, διαχειριστικές αρχές, συμμετέχουσες τρίτες χώρες και Επιτροπή. Η ΕΟΚΕ δεν μπορεί παρά να συνταχθεί με την άποψη αυτή. Ωστόσο, πρόκειται για μια πρωτοβουλία που υποβάλλεται σε κάθε νέα περίοδο προγραμματισμού. Η Επιτροπή δεν ξεπέρασε την πεπατημένη στη διαδικασία αυτή. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.1.1. | Όσον αφορά την απλοποίηση και τις κατ’ αποκοπήν δαπάνες, ο κανονισμός θεσπίζει ότι ορισμένες δαπάνες θα ορίζονται κατ’ αποκοπήν, και αυτό θα αποτελεί κομβικό στοιχείο για την επόμενη περίοδο προγραμματισμού, ενώ εξελίσσει περαιτέρω ορισμένες μεταβλητές, όπως οι δαπάνες προσωπικού (για κάθε έργο κάτω των 200 000 EUR: κατ’ αποκοπήν και χωρίς προσκόμιση παραστατικών). Με τον τρόπο αυτό, η Επιτροπή αναγνωρίζει την ανάγκη απλοποίησης σε διοικητικό επίπεδο και υπογραμμίζει την ανάγκη για ευρεία συμφωνία. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Η συνεργασία αφορά κυρίως τις τοπικές δραστηριότητες. Χρειάζεται επομένως ένα πρόγραμμα πολύ πιο ανοικτό στην κοινωνία των πολιτών με ριζική απλοποίηση των διαδικασιών και τη δημιουργία μικρών μονάδων ενημέρωσης και υποστήριξης. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι θα επιδιωχθεί συνοχή όσον αφορά το μέγεθος των έργων ώστε να επέλθουν οι αναγκαίες απλοποιήσεις στα έντυπα και τις μεθόδους αξιολόγησης των σχεδίων, και να εφαρμόζονται διαδικασίες κατ’ αποκοπήν, τουλάχιστον για τις διοικητικές και διαχειριστικές δραστηριότητες. Το «σοκ απλοποίησης» είναι απαραίτητο προκειμένου να επιτραπεί στους φορείς υλοποίησης έργων να επικεντρωθούν στα αποτελέσματα των δράσεων και όχι στις χρονοβόρες διοικητικές δραστηριότητες. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Πράγματι, και όπως επιθυμεί η Επιτροπή, πρέπει να προχωρήσει η λογική της αξιολόγησης των έργων από τα «αποτελέσματα» και να απαλλαγούν οι φορείς από την υποχρέωση να υποβάλλουν συνεχώς εκθέσεις δραστηριοτήτων (κάθε 6 μήνες σήμερα). |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.2. | Δημοσιονομικό πλαίσιο — Η Επιτροπή θεωρεί ότι η πολιτική συνοχής και κατ’ επέκταση η ΕΕΣ πρέπει να παραμείνει το βασικό στοιχείο της επόμενης χρηματοδοτικής δέσμης. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη θέση αυτή. Η ισχνή χρηματοδότηση θα μπορούσε να θέσει υπό αμφισβήτηση την αποτελεσματικότητα, την προβολή, καθώς και το σημερινό κύρος του προγράμματος δράσης. Η προτιμώμενη μέχρι σήμερα επιλογή είναι η διατήρηση ενός σταθερού προϋπολογισμού σε σύγκριση με την τελευταία περίοδο, και αυτό σε ένα πλαίσιο δημοσιονομικής ύφεσης της τάξης του 10 % του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η κατάσταση αυτή θα έπρεπε να καθιστά δυνατό να διατηρηθεί τουλάχιστον αμετάβλητη η στήριξη των προγραμμάτων Interreg, αλλά η ΕΟΚΕ καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να προτείνει σημαντική αύξησή της, καθώς ο πολιτικός αντίκτυπος για τους πληθυσμούς αυτών των δράσεων μπορεί να είναι πολύ μεγάλος, υπό την προϋπόθεση ότι τους χορηγούνται σημαντικοί πόροι. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.2.1. | Στον νέο κανονισμό για την ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία, το ποσοστό συγχρηματοδότησης μειώνεται στο 70 % (έναντι του 85 % σήμερα). Κατά την Επιτροπή, η εξέλιξη αυτή θα πρέπει να οδηγήσει στην ενίσχυση της χρηματοδοτικής παρέμβασης των κρατών και την προώθηση καλύτερων συνθηκών οικειοποίησης των έργων. Η ΕΟΚΕ φοβάται μήπως το εν λόγω μέτρο, της προσθετικότητας όπως λέγεται, αποθαρρύνει τη συμμετοχή των ιδιωτών και των λιγότερο ευνοημένων περιφερειών. Ως εκ τούτου, ζητεί να διατηρηθεί το ποσοστό του 85 % για τις πιο ευαίσθητες περιοχές κατά την έννοια του άρθρου 174 της ΣΛΕΕ. Εξάλλου, το μεγαλύτερο ποσοστό παρέμβασης της Ευρώπης εξασφαλίζει πάντοτε μεγαλύτερη προβολή. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Νέοι κανόνες για τα «μικρά έργα» — Με τον νέο κανονισμό παρουσιάζεται ένας σαφής προσδιορισμός που συνοδεύεται από απλοποιημένα νέα μέτρα και κανόνες: επαναπροσδιορισμός της τεχνικής υποστήριξης, κατάργηση της απαίτησης για ετήσιες εκθέσεις, κατ’ αποκοπήν προσέγγιση για πολλές κατηγορίες δαπανών και προϋποθέσεις για γρηγορότερη έναρξη την προσεχή περίοδο. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αυτές οι πρωτοβουλίες κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Όσον αφορά τον διοικητικό φόρτο για τα «μικρά έργα», η προοπτική της δημιουργίας ενός διασυνοριακού οργανισμού που να έχει τη συνολική διαχείριση για όλα τα «μικρά έργα», ως συμπλήρωμα της σύμβασης, αντιμετωπίζεται πολύ θετικά από την ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά τη δέσμευση της Επιτροπής να μεγιστοποιήσει την ιδιωτική συμμετοχή στα προγράμματα εδαφικής συνεργασίας. Η ΕΟΚΕ ενισχύει τη θέση αυτή προτείνοντας να καθοριστεί ένα ελάχιστο όριο συμμετοχής των μη κρατικών φορέων (εκτός των περιφερειακών αρχών), όπως οι ιδιωτικές επιχειρήσεις, οι κοινωνικοί εταίροι, ο τομέας του εθελοντισμού, οι δομές της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας και τα εμπορικά επιμελητήρια. |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.3. | Εταιρική σχέση με την κοινωνία των πολιτών — Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η εταιρική σχέση συνιστά βασικό μέσο ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι οριζόντιες αρχές. Πρέπει να καθιερωθεί παντού με την κοινωνία των πολιτών, τους κοινωνικούς εταίρους, τις τοπικές αρχές και τους φορείς για την κοινωνική ένταξη. Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται από τον κανονισμό η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στις επιτροπές ελέγχου. Προβλέπεται επίσης, στους ιστότοπους που παρέχουν πληροφορίες για την εκτέλεση και τα αποτελέσματα των προγραμμάτων, να προστεθεί και ενημέρωση για την αποτυχία και για τα έργα που παραβλέπουν τις δεσμεύσεις τους. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.3.1. | Θα πρέπει να σημειωθεί ότι, μόλις λάβουν εντολή οι τοπικές αρχές, τείνουν να παραβλέπουν οτιδήποτε άλλο. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Η συμμετοχή των φορέων της κοινωνίας των πολιτών δεν πρέπει να περιορίζεται στη διαδικασία διαβούλευσης. Είναι σημαντικό να συμμετέχουν στην υλοποίηση των δράσεων και να τους ανατίθενται ευθύνες, ακόμα και να επιλέγονται οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών ως αρχές διαχείρισης. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Η ΕΟΚΕ προτείνει, για κάθε πρόγραμμα της ΕΕΣ, η Διαχειριστική Αρχή να υποβάλλει ένα σχέδιο εταιρικής σχέσης που να αποδεικνύει τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών σε κάθε στάδιο της προετοιμασίας, της εφαρμογής και της αξιολόγησης των δράσεων. Το σχέδιο αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει έναν μηχανισμό προειδοποίησης που θα επιτρέπει στους φορείς της κοινωνίας των πολιτών να μπορούν να προσφύγουν στην αρμόδια αρχή στην περίπτωση που δεν τηρείται η αρχή της εταιρικής σχέσης. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.4. | Νέα κατανομή των ενισχύσεων της εδαφικής συνεργασίας — Ο νέος κανονισμός ΕΕΣ/Interreg περιγράφει το μελλοντικό πρόγραμμα δράσης γύρω από πέντε άξονες συνεργασίας: διασυνοριακή, διακρατική, διαπεριφερειακή, θαλάσσια με τη συμμετοχή των εξόχως απόκεντρων περιοχών και νέες διαπεριφερειακές επενδύσεις στην καινοτομία. Αυτή η προσέγγιση είναι συνεκτική ακόμη και αν το γεγονός της ανάκλησης των διασυνοριακών συνεργασιών που περιλαμβάνουν τον θαλάσσιο τομέα προκαλεί προβληματισμό και εγείρει ανησυχίες στους φορείς των εν λόγω περιφερειών. Η Επιτροπή δικαιολογείται εξηγώντας ότι μπορεί να υπάρχουν, ιδίως στο πλαίσιο της θαλάσσιας συνεργασίας, επικαλύψεις μεταξύ διαφόρων διασυνοριακών προγραμμάτων και δεσμεύεται να αναπτύξει μια συνολική προσέγγιση για τα προγράμματα στις θαλάσσιες περιοχές, συμπεριλαμβανομένης της διμερούς συνεργασίας, που θα έχει μεγαλύτερο αντίκτυπο. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Το ζήτημα του θαλάσσιου τομέα και η περίπτωση των νησιωτικών περιοχών — Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο προσανατολισμός αυτός όσον αφορά τη θαλάσσια διάσταση μπορεί να γίνει κατανοητός όταν πρόκειται για ηπειρωτικά εδάφη, αλλά δεν δικαιολογείται όταν πρόκειται για νησιωτικά εδάφη για τα οποία, εξ ορισμού, δεν υπάρχουν παρά μόνον θαλάσσια σύνορα. Η ΕΟΚΕ άλλωστε έχει επανειλημμένως ζητήσει από την Επιτροπή να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στο ζήτημα των νησιών, τα οποία αντιμετωπίζουν εμφανή διαρθρωτικά μειονεκτήματα που αναγνωρίζονται από το άρθρο 174 της ΣΛΕΕ. Η ΕΟΚΕ προτείνει, συνεπώς, να επανενταχθούν οι δράσεις ευρωπαϊκής συνεργασίας μεταξύ νησιών στη διασυνοριακή συνεργασία ή/και σε μια 6η κατηγορία, με ειδικό προϋπολογισμό, ιδίως για νησιωτικά σύνολα που ανήκουν στην ίδια θαλάσσια λεκάνη, για την προώθηση της ανταλλαγής εμπειριών. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Ειδικό άνοιγμα στην καινοτομία — Προτείνεται μια νέα ειδική γραμμή, που θα λειτουργεί μέσω πρόσκλησης υποβολής προτάσεων, για την ανάπτυξη έργων σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή επικράτεια, προκειμένου να γίνει ένα βήμα πιο πέρα από την απλή πρακτική ανταλλαγής ορθών πρακτικών και να υπάρξει εξέλιξη προς πλήρεις μηχανισμούς ερευνητικής δράσης (11 % του προϋπολογισμού του Interreg). Η ΕΟΚΕ επικροτεί αυτήν την προσέγγιση, υπό την προϋπόθεση ότι θα ενσωματώνει και τις κοινωνιακές και κοινωνικές καινοτομίες, για τις οποίες οι συνεργασίες μεταξύ περιοχών μπορούν να έχουν τεράστιο αντίκτυπο στους πληθυσμούς και να δώσουν τη δυνατότητα άμεσης συμμετοχής των μη κρατικών φορέων (ερευνητές, επιχειρήσεις, κοινωνία των πολιτών). |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Άνοιγμα στις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες (ΕΑΠ) — Η Επιτροπή προτίθεται να θεσπίσει νέα μέτρα για να δώσει τη δυνατότητα στις εν λόγω περιφέρειες, λαμβάνοντας υπόψη την ειδική τους κατάσταση, να συνεργαστούν επί τη βάσει της ανακοίνωσης της Επιτροπής με τίτλο «Ισχυρότερη και ανανεωμένη στρατηγική εταιρική σχέση με τις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης» (1). Πρόκειται για μια πτυχή συνεργασίας για τις ΕΑΠ, συνεργασίας μεταξύ τους και με τους γείτονές τους (3,2 % του προϋπολογισμού του Interreg). Αυτή η πλήρως προσδιορισμένη διάταξη είναι ενδιαφέρουσα, αλλά θα πρέπει επίσης και τα μέσα της ΕΕ για τις τρίτες γειτονικές των ΕΑΠ χώρες (κυρίως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης ΕΤΑ) να μπορούν εύκολα να κινητοποιούνται για να συμπληρώνουν τις δράσεις αυτές, πράγμα που δεν συμβαίνει σήμερα. Η ΕΟΚΕ ζητεί να υπάρχει συντονισμένη αλληλεπίδραση μεταξύ Interreg και ΕΤΑ επικυρωμένη και προγραμματισμένη. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Συνεργασία με τις τρίτες χώρες — Η ΕΟΚΕ κρίνει θετικό το γεγονός ότι μέσα σε ένα πολυτάραχο διεθνές περιβάλλον θα υπάρχει πλέον ένα παρόμοιο πλαίσιο για δράσεις με τη συμμετοχή των γειτονικών χωρών που δεν ανήκουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Όσον αφορά τις γειτονικές χώρες, η υφιστάμενη δυνατότητα για τις μη παραμεθόριες περιοχές των χωρών αυτών να συμμετέχουν στις διακρατικές δράσεις συνεργασίας θα πρέπει να αξιοποιηθεί καλύτερα, ώστε να αποφευχθεί η όξυνση των διαφορών στις χώρες αυτές που ευνοούν τις παραμεθόριες περιοχές της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.8.

4.   Νέα πεδία προβληματισμού

| 4.1. | Ανάπτυξη της θεματικής συγκέντρωσης — Η ΕΟΚΕ συνιστά την επικέντρωση των προγραμμάτων στις δράσεις που συντονίζονται με τις προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως αυτές έχουν οριστεί στο σχέδιο ΠΔΠ 2021-2027 (καινοτομία, έρευνα, πιο πράσινη Ευρώπη —ενέργεια, κυκλική οικονομία κ.λπ.—, συνδεδεμένη Ευρώπη —μεταφορές, γεωργία κ.λπ.—, πιο κοινωνική Ευρώπη —ΕΚΤ, ΕΤΠΑ, παιδεία, υγεία κ.λπ.—, Ευρώπη πιο τοπική, μέσω στρατηγικών τοπικής ανάπτυξης σε τοπικό επίπεδο), καθώς και τους ειδικούς στόχους που καθορίζονται από τον κανονισμό για θέματα κοινωνικά, εκπαιδευτικά και υγειονομικής περίθαλψης. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στις στρατηγικές τοπικής ανάπτυξης με τη συμμετοχή όλων των παραγόντων της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.1.1. | Στο πλαίσιο της θεματικής συγκέντρωσης, είναι σημαντικό το ζήτημα της βιώσιμης ανάπτυξης και των δράσεων για το κλίμα, της κυκλικής οικονομίας και των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας να είναι στο επίκεντρο κάθε προβληματικής και να λαμβάνεται ρητά υπόψη. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.2. | Μακροπεριφερειακές στρατηγικές (ΜΠΣ) — Οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές (Βαλτική, Δούναβης, τόξο των Άλπεων, Αδριατική και Ιόνιο) θεωρούνται γενικά επιτυχημένες. Η ΕΕΣ έχει ιδιαίτερη αξία λόγω της ικανότητάς της να δημιουργεί τις κατάλληλες συνθήκες για την εφαρμογή μακροπεριφερειακών στρατηγικών ανάπτυξης με βάση:






  — | την ύπαρξη υψηλού βαθμού διασυνοριακών αλληλεπιδράσεων· |
| --- | --- | --- |

4.2.

—

την ύπαρξη υψηλού βαθμού διασυνοριακών αλληλεπιδράσεων·

| — | την αντιστοιχία μεταξύ των χρηματοδοτήσεων και των προτεραιοτήτων πολιτικής παρέμβασης. |
| --- | --- |

—

την αντιστοιχία μεταξύ των χρηματοδοτήσεων και των προτεραιοτήτων πολιτικής παρέμβασης.

| 4.2.1. | Τα μέσα αυτά θα ενισχύσουν τα προγράμματα συνεργασίας, κυρίως της διακρατικής και της θαλάσσιας. Θα μπορούσε να γίνει δοκιμή κατά τρόπο επωφελή στο πλαίσιο μιας ΜΠΣ για τη Μεσόγειο (Δυτική και Ανατολική) σε συνδυασμό με τις στρατηγικές για τις θαλάσσιες λεκάνες που θεσπίστηκαν στο πλαίσιο των δράσεων της ΕΕ για τη θάλασσα, καθώς και μία ΜΠΣ για τους ορεινούς όγκους της νότιας Ευρώπης (Καρπάθια και Βαλκάνια) που εκτείνονται, και στις δύο περιπτώσεις, σε τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.3. | Η ψηφιακή συνιστώσα της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας — Σήμερα πλέον, μια από τις σημαντικότερες προκλήσεις για την ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία είναι να είναι κανείς συνδεδεμένος. Είναι αναγκαίο να προβλεφθούν μέσα και πρωτοβουλίες για τη μείωση του ψηφιακού χάσματος μεταξύ των εδαφών, καθώς και μεταξύ των αστικών και αγροτικών εδαφικών συνιστωσών των περιφερειών. Η ψηφιακή ανάπτυξη αφορά διάφορες προκλήσεις: |
| --- | --- |

4.3.

| 4.3.1. | Τεχνική και οικονομική πρόκληση για την εδαφική ανάπτυξη. Οι ψηφιακές τεχνολογίες προσφέρουν μεγάλες δυνατότητες εδαφικής ανάπτυξης στο πλαίσιο των νέων βιομηχανικών εξελίξεων, της συνεργατικής κοινωνίας, της ανάδυσης νέων συνεργασιών στην εργασία, των νέων μηχανισμών αξιοποίησης των τοπικών πόρων. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Μείζον κοινωνικό ζήτημα που συμβάλλει στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων των λαών και των περιοχών. Να αυξηθούν οι επενδύσεις για την απόκτηση δεξιοτήτων και γνώσεων χρήσης και για να μην διευρυνθεί το ψηφιακό κοινωνικό χάσμα. Η ψηφιακή εξέλιξη βρίσκεται στη φάση της δημιουργίας νέων διακρίσεων, που οφείλονται κυρίως στο κατά πόσον έχουν δυνατότητα πρόσβασης στον εξοπλισμό οι φτωχοί, για λόγους βιοτικού και πολιτισμικού επιπέδου και σε συνδυασμό με το μορφωτικό επίπεδο και την ηλικία. |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.3. | Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η «ψηφιακή διάσταση» είναι ικανή να διευκολύνει την πρόσβαση στα δικαιώματα στον ίδιο βαθμό που, αντιστρόφως, μπορεί να αποτελέσει πρόσθετο παράγοντα αποκλεισμού για ορισμένες κατηγορίες πολιτών. Αυτή και μόνο η διαπίστωση οδηγεί την ΕΟΚΕ να ζητήσει από την Επιτροπή να λάβει υπόψη στις δράσεις της ΕΕΣ μια παιδαγωγική προσέγγιση σε συνεννόηση με τους φορείς της περιοχής. |
| --- | --- |

4.3.3.

| 4.3.4. | Εξάλλου, η ΕΟΚΕ προτείνει σημαντικό μέρος των καινοτόμων δράσεων να αφορά την ψηφιακή διάσταση, με ειδικές προσκλήσεις υποβολής προτάσεων, συμπεριλαμβανομένης της ανταλλαγής εμπειριών και της περιφερειακής συνεργασίας σε αυτούς τους τομείς, με πρώτη προτεραιότητα την ένταξη των φτωχότερων και πλέον ευάλωτων πληθυσμών. Είναι ζωτικής σημασίας για τα εδάφη στο πλαίσιο των νέων βιομηχανικών εξελίξεων, της συνεργατικής κοινωνίας, της εμφάνισης νέων συνεργασιών στην εργασία και των νέων μηχανισμών αξιοποίησης των τοπικών πόρων. Η Επιτροπή παρουσίασε το σχέδιο προϋπολογισμού για την περίοδο 2021-2027. Το σχέδιο αυτό περιλαμβάνει επαρκώς την πτυχή αυτή; Εάν όχι, δεν είναι επαρκές. |
| --- | --- |

4.3.4.

| 4.3.5. | Ψηφιακή διάσταση και τεχνητή νοημοσύνη — Είναι επιτακτική ανάγκη η Επιτροπή να διαθέτει τα ψηφιακά εργαλεία και τα μέσα της τεχνητής νοημοσύνης για την υλοποίηση και την αξιολόγηση των μελλοντικών προγραμμάτων (big data, νέες τεχνολογίες και επενδύσεις). |
| --- | --- |

4.3.5.

| 4.3.6. | Σύμφωνα με την ίδια την Επιτροπή, η εκτίμηση του αντίκτυπου των δράσεων και των προγραμμάτων της ΕΕ αποτελεί μια «νοοτροπία». Τα αποτελέσματα ενός έργου είναι ορισμένες φορές λιγότερο σημαντικά από τον τρόπο επίτευξης των αποτελεσμάτων αυτών και είναι δύσκολο να βρεθούν δείκτες (όχι μόνο ποσοτικοί αλλά και ποιοτικοί) για να εκτιμηθεί αυτό. |
| --- | --- |

4.3.6.

| 4.3.7. | Η ΕΟΚΕ παροτρύνει ένθερμα την Επιτροπή να αναζητήσει καλύτερους δείκτες για την εκτίμηση των άμεσων αποτελεσμάτων και του αντικτύπου των προγραμμάτων και των έργων. |
| --- | --- |

4.3.7.

| 4.4. | Η συνεκτίμηση του παράγοντα «νεολαία» — Η συνεκτίμηση της νεολαίας στην Ευρώπη αποτελεί πρωταρχικό στοιχείο. Η ΕΟΚΕ προτείνει τη χρήση των μεθόδων Erasmus+ για τις ανταλλαγές νέων –μαθητών λυκείου, σπουδαστών, μαθητευόμενων, αιτούντων εργασία, ατόμων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες– έτσι ώστε η εδαφική συνεργασία να συμπεριλάβει τη νεολαία μέσω ειδικών προγραμμάτων κινητικότητας, ειδικά για την επαγγελματική κατάρτιση και την εκμάθηση γλωσσών. Ο προβληματισμός της ΕΟΚΕ εκτείνεται σε διάφορες μη αντικρουόμενες δυνατότητες, ώστε να αποκτήσει νόημα για τους νέους ο τόπος. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.4.1. | Η ΕΟΚΕ προτείνει να διατεθεί ένα ποσοστό των κονδυλίων της ΕΕΣ σε δράσεις που να πραγματοποιούνται από τους νέους και για τους νέους. Παράλληλα, στο πλαίσιο του μελλοντικού Erasmus+ μετά το 2021, η Επιτροπή θα μπορούσε να επιλέξει να αφιερώσει ένα μέρος των προγραμμάτων Erasmus+ σε πρωτοβουλίες για οριοθετημένους εδαφικούς χώρους. |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | Αφετέρου, θα πρέπει να δαπανηθεί το 10 % μιας ή περισσοτέρων συνιστωσών Interreg για την κινητικότητα τύπου Erasmus και το ίδιο ποσοστό για τη χρηματοδότηση έργων του προγράμματος Erasmus+ που διοργανώνονται στους ευρωπαϊκούς χώρους. Μια προτεραιότητα θα μπορούσε να προορίζεται αποκλειστικά για τις περιοχές που αρχίζουν να έχουν πραγματική υπόσταση, μια μακροπεριφέρεια MED για παράδειγμα, και/ή πειραματικά για τις περιοχές που βρίσκονται στη φάση του έργου ζεύξης και ανάπτυξης, μια μακροπεριφέρεια East Med για παράδειγμα. |
| --- | --- |

4.4.2.

| 4.4.3. | Είναι συνεπώς αναγκαίο να εγγραφούν στα προγράμματα συνεργασίας, είτε τα διασυνοριακά είτε τα διακρατικά, ένας ή περισσότεροι άξονες ειδικών προτάσεων και παρεμβάσεων που να είναι υπέρ των νέων και να υλοποιούνται από τους νέους. Οι άξονες αυτοί πρέπει να επιτρέπουν και να στηρίζουν τη μετάβαση από τις απλές πολιτιστικές ανταλλαγές στην αξιοποίηση δράσεων που αφορούν άλλες κατηγορίες πέραν των παραδοσιακά δικαιούχων του Erasmus+: μετακινήσεις νέων και σύσταση ενώσεων για την καταπολέμηση του αποκλεισμού και των κοινωνικών ανισοτήτων, για την ένταξη των πλέον ευάλωτων ατόμων (αναπηρία), δράσεις για το κλίμα, πρωτοβουλίες που συμβάλλουν στην υποδοχή των προσφύγων και των μεταναστών, ή οποιοδήποτε άλλο θέμα των τομέων της εκπαίδευσης και της αλληλεγγύης. |
| --- | --- |

4.4.3.

| 4.5. | Δράσεις υπέρ των ευάλωτων πληθυσμών και συνυπολογισμός των οριζόντιων κριτηρίων — Όσον αφορά τον συνυπολογισμό των ευάλωτων πληθυσμών σε όλα τα επίπεδα σχεδιασμού και εφαρμογής των προγραμμάτων συνεργασίας, και κυρίως την επιλογή των έργων, η θέση της Επιτροπής είναι σαφής σχετικά με την υποχρεωτική τήρηση των οριζοντίων κοινοτικών αρχών. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.5.1. | Τίθεται ωστόσο ζήτημα σχετικά με τους κανόνες επί του θέματος, στο πλαίσιο της ΕΕΣ, η οποία δεν ορίζει ποσοστώσεις. Η ΕΟΚΕ προτείνει να καθοριστεί ένα κατώτατο όριο όσον αφορά τις διασυνοριακές συνεργασίες (10 %). |
| --- | --- |

4.5.1.

| 4.6. | Η πολιτική προστασία και η καταπολέμηση μειζόνων κινδύνων. Η παράμετρος αυτή, που αποτελεί μέρος του νέου Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας και Πολιτικής Προστασίας, που προτείνεται από την Επιτροπή για το ΠΔΠ 2021-2027, είναι βασικός άξονας που έχει επιπτώσεις στην εδαφική συνεργασία. Εδώ υπάγονται, για παράδειγμα, η πρόληψη και η καταπολέμηση των δασικών πυρκαγιών στη Μεσόγειο και οι πλημμύρες στις βορειότερες περιοχές. Πρόκειται για ένα ζήτημα στο πλαίσιο του οποίου η συνεργασία πέραν των εθνικών συνόρων είναι προφανής και επηρεάζει άμεσα τη ζωή των πολιτών. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.6.1. | Η ΕΟΚΕ συνιστά, συνεπώς, να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή επ’ αυτού από την ΕΕΣ, ώστε να υπάρχει δυνατότητα συντονισμού μεταξύ διαφορετικών ταμείων και να δοθούν συγκεκριμένες συστάσεις στις αρχές που είναι υπεύθυνες για τα προγράμματα, προκειμένου να τις ευαισθητοποιήσουν όσον αφορά τις σχετικές προκλήσεις και ευκαιρίες στα εδάφη τους. Προσκλήσεις υποβολής προτάσεων επίδειξης μπορούν να δρομολογηθούν για το συγκεκριμένο θέμα, προκειμένου να δημιουργηθεί άμιλλα μεταξύ των περιφερειών. |
| --- | --- |

4.6.1.

| 4.7. | Ενσωμάτωση των διαφόρων ευρωπαϊκών μέσων: η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η εν λόγω πρόταση δεν περιλαμβάνει επαρκώς τις ευκαιρίες για συνέργειες μεταξύ της ΕΕΣ και των άλλων υφιστάμενων ή μελλοντικών χρηματοδοτικών μέσων της ΕΕ, ιδίως όσον αφορά την ανταλλαγή νέων, τα δίκτυα και το ψηφιακό θεματολόγιο, την έρευνα και ανάπτυξη, τις επενδύσεις, την πολιτική προστασία και την καταπολέμηση μειζόνων κινδύνων. Καλεί την Επιτροπή να επανορθώσει. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.7.1. | Η ΕΕΣ αποτελεί το κατάλληλο πλαίσιο για να εξασφαλιστεί η συμπληρωματικότητα των διαφόρων ευρωπαϊκών μέσων με βάση τις πραγματικές ανάγκες:






  — | οι επενδύσεις των ΜΜΕ εάν επιτευχθεί ο αποτελεσματικός συνδυασμός των παρεμβάσεων του Interreg με εκείνες του νέου InvestEuFund που προτείνει η Επιτροπή στο πλαίσιο του ΠΔΠ 2021-2027· |
| --- | --- | --- |

4.7.1.

—

οι επενδύσεις των ΜΜΕ εάν επιτευχθεί ο αποτελεσματικός συνδυασμός των παρεμβάσεων του Interreg με εκείνες του νέου InvestEuFund που προτείνει η Επιτροπή στο πλαίσιο του ΠΔΠ 2021-2027·

| — | τα δίκτυα (υποδομές, ψηφιακό περιεχόμενο, ενέργεια) με το «Connect Europe Facility»· |
| --- | --- |

—

τα δίκτυα (υποδομές, ψηφιακό περιεχόμενο, ενέργεια) με το «Connect Europe Facility»·

| — | οι εξωτερικές δράσεις (ΕΤΑ, πολιτική γειτονίας)· |
| --- | --- |

—

οι εξωτερικές δράσεις (ΕΤΑ, πολιτική γειτονίας)·

| — | τα κονδύλια για την πολιτική προστασία· |
| --- | --- |

—

τα κονδύλια για την πολιτική προστασία·

| — | το Erasmus+· |
| --- | --- |

—

το Erasmus+·

| — | το Ορίζων Ευρώπη (σημερινό «Ορίζων 2020»)· |
| --- | --- |

—

το Ορίζων Ευρώπη (σημερινό «Ορίζων 2020»)·

| — | το LIFE (Περιβάλλον και δράση για το κλίμα)· |
| --- | --- |

—

το LIFE (Περιβάλλον και δράση για το κλίμα)·

| — | το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο· |
| --- | --- |

—

το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο·

...

| 4.7.2. | Οι προτάσεις της Επιτροπής παραμένουν ασαφείς ως προς αυτό το θέμα. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή, στο πλαίσιο των προτάσεων για το ΠΔΠ 2021-2027, να υποβάλει ανακοίνωση σχετικά με την ένταξη των χρηματοδοτικών της μέσων. |
| --- | --- |

4.7.2.

| 4.8. | Διαφήμιση — Το Interreg αποτελεί ένα από τα κυριότερα μέσα για την ενίσχυση του πνεύματος της ευρωπαϊκής ιθαγένειας. Είναι ευκαιρία τώρα να προβληθούν οι δράσεις της ΕΕ προκειμένου να γίνουν γνωστές. Η Επιτροπή πρέπει να προβεί σε δημοσιοποίηση και διαφημιστική προώθηση απλώς για τη χρήση και τα επιτεύγματα του προγράμματος Interreg. Και τούτο προκειμένου οι πολίτες να αντιληφθούν τις συγκεκριμένες δράσεις που υλοποιούνται με την υποστήριξη της ΕΕ. Δεδομένης της σημασίας του θέματος αυτού, η ΕΟΚΕ προτείνει τη δημιουργία κέντρων πληροφόρησης και διασυνοριακής ή εδαφικής συνεργασίας τα οποία θα αναλάβουν αυτή την αποστολή, κατά προτίμηση με οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

4.8.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  COM(2017) 623 final.

1

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/124 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/124

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση μηχανισμού αντιμετώπισης νομικών και διοικητικών εμποδίων σε διασυνοριακό πλαίσιο»

[COM(2018) 373 final — 2018/0198 (COD)]

(2018/C 440/20)

| Εισηγητής: | ο κ. Etele BARÁTH |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Etele BARÁTH

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 11.6.2018
  Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 19.6.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 175 και 304 της ΣΛΕΕ |
| | |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 7.9.2018 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 195/1/3 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 11.6.2018

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 19.6.2018

Νομική βάση

Άρθρα 175 και 304 της ΣΛΕΕ

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

7.9.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

195/1/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση κανονισμού που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για έναν μηχανισμό αντιμετώπισης νομικών και διοικητικών εμποδίων σε διασυνοριακό πλαίσιο (εφεξής ο «μηχανισμός»). Κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, η πρόταση αντικατοπτρίζει μια νέα προσέγγιση και είναι πιθανό να ενισχύσει τις δυνατότητες συνεργασίας με βάση την αρχή της επικουρικότητας μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών και να συμβάλει σε μια βιώσιμη και πιο ισορροπημένη κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη των παραμεθόριων περιοχών και στην αύξηση του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕγχΠ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

1.1.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση κανονισμού που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για έναν μηχανισμό αντιμετώπισης νομικών και διοικητικών εμποδίων σε διασυνοριακό πλαίσιο (εφεξής ο «μηχανισμός»). Κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, η πρόταση αντικατοπτρίζει μια νέα προσέγγιση και είναι πιθανό να ενισχύσει τις δυνατότητες συνεργασίας με βάση την αρχή της επικουρικότητας μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών και να συμβάλει σε μια βιώσιμη και πιο ισορροπημένη κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη των παραμεθόριων περιοχών και στην αύξηση του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕγχΠ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το θέμα της πρότασης είναι βάσιμο διότι, μολονότι υπάρχουν σήμερα αρκετοί θεσμικοί μηχανισμοί που υποστηρίζουν αυτά τα εδάφη [ιδίως το Interreg και ο ευρωπαϊκός όμιλος εδαφικής συνεργασίας (ΕΟΕΣ)], δεν διαθέτουν τις απαραίτητες εξουσίες για να λάβουν τέτοιου είδους νομικά μέτρα. |
| --- | --- |

1.2.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το θέμα της πρότασης είναι βάσιμο διότι, μολονότι υπάρχουν σήμερα αρκετοί θεσμικοί μηχανισμοί που υποστηρίζουν αυτά τα εδάφη [ιδίως το Interreg και ο ευρωπαϊκός όμιλος εδαφικής συνεργασίας (ΕΟΕΣ)], δεν διαθέτουν τις απαραίτητες εξουσίες για να λάβουν τέτοιου είδους νομικά μέτρα.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η εφαρμογή του σχεδίου κανονισμού μπορεί να συμβάλει στην εξάλειψη των ιστορικών εμποδίων, στην εξάπλωση της καθημερινής πρακτικής της ευρωπαϊκής ταυτότητας και στην ενίσχυση του αισθήματος της ευρωπαϊκής ιθαγένειας. |
| --- | --- |

1.3.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η εφαρμογή του σχεδίου κανονισμού μπορεί να συμβάλει στην εξάλειψη των ιστορικών εμποδίων, στην εξάπλωση της καθημερινής πρακτικής της ευρωπαϊκής ταυτότητας και στην ενίσχυση του αισθήματος της ευρωπαϊκής ιθαγένειας.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αποσαφηνίσει όλα τα ζητήματα που δημιουργούν έλλειψη ασφάλειας δικαίου, έτσι ώστε η διαδικασία —η οποία δημιουργεί την εντύπωση ότι είναι περίπλοκη και ότι συνοδεύεται σε μεγάλο βαθμό από υπερβολικές διασφαλίσεις— να μην αποτελεί αποτρεπτικό παράγοντα για τους δυνητικούς χρήστες της υπό εξέταση νομοθεσίας. Είναι απαραίτητο να καθοριστεί με σαφήνεια ο τρόπος με τον οποίο θα ενθαρρυνθούν δύο γειτονικά κράτη μέλη να συνεργαστούν όταν οι αντιλήψεις τους ως προς το έργο διαφέρουν ή όταν οι προσεγγίσεις τους αποκλίνουν γενικά μεταξύ τους. |
| --- | --- |

1.4.

Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αποσαφηνίσει όλα τα ζητήματα που δημιουργούν έλλειψη ασφάλειας δικαίου, έτσι ώστε η διαδικασία —η οποία δημιουργεί την εντύπωση ότι είναι περίπλοκη και ότι συνοδεύεται σε μεγάλο βαθμό από υπερβολικές διασφαλίσεις— να μην αποτελεί αποτρεπτικό παράγοντα για τους δυνητικούς χρήστες της υπό εξέταση νομοθεσίας. Είναι απαραίτητο να καθοριστεί με σαφήνεια ο τρόπος με τον οποίο θα ενθαρρυνθούν δύο γειτονικά κράτη μέλη να συνεργαστούν όταν οι αντιλήψεις τους ως προς το έργο διαφέρουν ή όταν οι προσεγγίσεις τους αποκλίνουν γενικά μεταξύ τους.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ επιμένει στη σημασία της συνεχούς παρακολούθησης της ορθής εφαρμογής του κανονισμού, δεδομένου ότι δεν διέπει τις λύσεις αλλά την ίδια τη διαδικασία και είναι σε θέση να παράσχει ένα πλαίσιο για αμέτρητες ευκαιρίες συνεργασίας. |
| --- | --- |

1.5.

Η ΕΟΚΕ επιμένει στη σημασία της συνεχούς παρακολούθησης της ορθής εφαρμογής του κανονισμού, δεδομένου ότι δεν διέπει τις λύσεις αλλά την ίδια τη διαδικασία και είναι σε θέση να παράσχει ένα πλαίσιο για αμέτρητες ευκαιρίες συνεργασίας.

| 1.6. | Το πλεονέκτημα του σχεδίου κανονισμού είναι ότι μάλλον εναρμονίζει παρά ενοποιεί, ο δε ορισμός του εδαφικού πεδίου εφαρμογής του αποτελεί, συνεπώς, σημαντικό στοιχείο της δυνατότητας εφαρμογής του (βλέπε σημείο 2.7.4). |
| --- | --- |

1.6.

Το πλεονέκτημα του σχεδίου κανονισμού είναι ότι μάλλον εναρμονίζει παρά ενοποιεί, ο δε ορισμός του εδαφικού πεδίου εφαρμογής του αποτελεί, συνεπώς, σημαντικό στοιχείο της δυνατότητας εφαρμογής του (βλέπε σημείο 2.7.4).

| 1.7. | Επιπλέον, η πρόταση κανονισμού βασίζεται στην αρχή ότι, προκειμένου να επιλυθεί ένα συγκεκριμένο πρόβλημα, μια λύση θα ήταν να εφαρμοστεί η ισχύουσα στην άλλη πλευρά των συνόρων νομοθεσία. Σε πολλές περιπτώσεις, ωστόσο, αυτή η προσέγγιση δεν είναι εφικτή: μπορεί να συμβεί να μην υπάρχει, ούτε στη μία πλευρά των συνόρων ούτε στην άλλη, νομοθεσία ικανή να συμβάλει στην επίλυση ενός συγκεκριμένου προβλήματος. Μπορεί τότε να αναζητηθεί λύση με βάση το πρότυπο μιας άλλης χώρας. Θα ήταν σκόπιμο να προταθεί μηχανισμός για την αντιμετώπιση αυτών των περιπτώσεων. |
| --- | --- |

1.7.

Επιπλέον, η πρόταση κανονισμού βασίζεται στην αρχή ότι, προκειμένου να επιλυθεί ένα συγκεκριμένο πρόβλημα, μια λύση θα ήταν να εφαρμοστεί η ισχύουσα στην άλλη πλευρά των συνόρων νομοθεσία. Σε πολλές περιπτώσεις, ωστόσο, αυτή η προσέγγιση δεν είναι εφικτή: μπορεί να συμβεί να μην υπάρχει, ούτε στη μία πλευρά των συνόρων ούτε στην άλλη, νομοθεσία ικανή να συμβάλει στην επίλυση ενός συγκεκριμένου προβλήματος. Μπορεί τότε να αναζητηθεί λύση με βάση το πρότυπο μιας άλλης χώρας. Θα ήταν σκόπιμο να προταθεί μηχανισμός για την αντιμετώπιση αυτών των περιπτώσεων.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τον συντονισμό που οργάνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και βασίζει τις ελπίδες της στα σημεία διασυνοριακού συντονισμού για τη διάδοση των παλαιών «ορθών πρακτικών» (διασυνοριακά προγράμματα κ.λπ.) και για την κατά τόπους προσαρμογή των πρωτοβουλιών (π.χ. συνεκτικότητα με ολοκληρωμένες μακροπεριφερειακές στρατηγικές για την αστική ανάπτυξη). Προς τούτο, η ΕΟΚΕ συνιστά να αξιοποιηθεί η εμπειρία και η ικανότητα συντονισμού των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών (βλέπε σημείο 2.14.2). |
| --- | --- |

1.8.

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τον συντονισμό που οργάνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και βασίζει τις ελπίδες της στα σημεία διασυνοριακού συντονισμού για τη διάδοση των παλαιών «ορθών πρακτικών» (διασυνοριακά προγράμματα κ.λπ.) και για την κατά τόπους προσαρμογή των πρωτοβουλιών (π.χ. συνεκτικότητα με ολοκληρωμένες μακροπεριφερειακές στρατηγικές για την αστική ανάπτυξη). Προς τούτο, η ΕΟΚΕ συνιστά να αξιοποιηθεί η εμπειρία και η ικανότητα συντονισμού των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών (βλέπε σημείο 2.14.2).

| 1.9. | Το σχέδιο κανονισμού μπορεί να συμβάλει στην περαιτέρω ενίσχυση μιας καινοτόμου και υπεύθυνης ευρωπαϊκής δημόσιας διοίκησης, όμως η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να επιβληθεί υποχρέωση πληροφόρησης των ενδιαφερομένων, προκειμένου να αναδειχθούν οι δυνατότητες διασυνοριακής συνεργασίας, προτείνει δε να διευκολυνθεί η συμμετοχή στις διαδικασίες χάρη στα μέσα που προσφέρει η ηλεκτρονική διακυβέρνηση και να καταστεί ελκυστικότερη η εν λόγω συμμετοχή. |
| --- | --- |

1.9.

Το σχέδιο κανονισμού μπορεί να συμβάλει στην περαιτέρω ενίσχυση μιας καινοτόμου και υπεύθυνης ευρωπαϊκής δημόσιας διοίκησης, όμως η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να επιβληθεί υποχρέωση πληροφόρησης των ενδιαφερομένων, προκειμένου να αναδειχθούν οι δυνατότητες διασυνοριακής συνεργασίας, προτείνει δε να διευκολυνθεί η συμμετοχή στις διαδικασίες χάρη στα μέσα που προσφέρει η ηλεκτρονική διακυβέρνηση και να καταστεί ελκυστικότερη η εν λόγω συμμετοχή.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να δοθεί προσοχή στη σημαντική ανισορροπία που θα μπορούσε να υπάρχει μεταξύ των δυνητικών αιτούντων ενεργοποίησης του μηχανισμού, η οποία θα πρέπει να αντισταθμίζεται με την παροχή στήριξης για τη διευκόλυνση της συμμετοχής των πλέον μειονεκτούντων εταίρων κατά την εκκίνηση. |
| --- | --- |

1.10.

Η ΕΟΚΕ συνιστά να δοθεί προσοχή στη σημαντική ανισορροπία που θα μπορούσε να υπάρχει μεταξύ των δυνητικών αιτούντων ενεργοποίησης του μηχανισμού, η οποία θα πρέπει να αντισταθμίζεται με την παροχή στήριξης για τη διευκόλυνση της συμμετοχής των πλέον μειονεκτούντων εταίρων κατά την εκκίνηση.

| 1.11. | Όσον αφορά τις διασυνοριακές πρωτοβουλίες και τις νομικές πρακτικές, είναι σημαντικό να αποτραπεί κάθε πιθανότητα οπισθοδρόμησης. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί ώστε κανένα από τα μέρη να μην ζημιωθεί από τη συνεργασία. |
| --- | --- |

1.11.

Όσον αφορά τις διασυνοριακές πρωτοβουλίες και τις νομικές πρακτικές, είναι σημαντικό να αποτραπεί κάθε πιθανότητα οπισθοδρόμησης. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί ώστε κανένα από τα μέρη να μην ζημιωθεί από τη συνεργασία.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις πρωτοβουλίες που αποβλέπουν στην άρση των εμποδίων στην ενιαία αγορά και συμβάλλουν στην επίτευξη των τεσσάρων θεμελιωδών ελευθεριών της (1). Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πρόταση για τη δημιουργία διασυνοριακού μηχανισμού, η οποία αντικατοπτρίζει το αποτελεσματικό έργο της Λουξεμβουργιανής Προεδρίας, αποτελεί ένα επιπλέον βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση. |
| --- | --- |

2.1.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις πρωτοβουλίες που αποβλέπουν στην άρση των εμποδίων στην ενιαία αγορά και συμβάλλουν στην επίτευξη των τεσσάρων θεμελιωδών ελευθεριών της (1

| 2.2. | Η Ευρωπαϊκή Ένωση περιλαμβάνει 40 περιοχές με εσωτερικά χερσαία σύνορα, οι οποίες καλύπτουν το 40 % του εδάφους της και αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 30 % του πληθυσμού της. 1,3 εκατομμύρια άτομα διασχίζουν τα σύνορα καθημερινά για να μεταβούν στην εργασία τους (2). |
| --- | --- |

2.2.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση περιλαμβάνει 40 περιοχές με εσωτερικά χερσαία σύνορα, οι οποίες καλύπτουν το 40 % του εδάφους της και αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 30 % του πληθυσμού της. 1,3 εκατομμύρια άτομα διασχίζουν τα σύνορα καθημερινά για να μεταβούν στην εργασία τους (2

| 2.3. | Αυτές οι διελεύσεις των συνόρων μπορούν να δημιουργήσουν δυσκολίες όσον αφορά την απασχόληση, τη βελτίωση της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, τη χρήση υπηρεσιών που προσφέρονται από κρατικούς φορείς ή την παροχή υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης. Η μη αναγνώριση των φορολογικών καθεστώτων, των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων και άλλων δικαιωμάτων και προτύπων, καθώς και η έλλειψη κοινών υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης, θα μπορούσαν να δημιουργήσουν σοβαρά προβλήματα. Τα περισσότερα από τα εμπόδια που εξακολουθούν να υπάρχουν οφείλονται σε αποκλίνουσες εθνικές νομοθεσίες από τις δύο πλευρές των συνόρων, σε ασύμβατες διοικητικές διαδικασίες ή, απλούστατα, στην απουσία κοινού χωροταξικού σχεδιασμού (3). |
| --- | --- |

2.3.

Αυτές οι διελεύσεις των συνόρων μπορούν να δημιουργήσουν δυσκολίες όσον αφορά την απασχόληση, τη βελτίωση της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, τη χρήση υπηρεσιών που προσφέρονται από κρατικούς φορείς ή την παροχή υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης. Η μη αναγνώριση των φορολογικών καθεστώτων, των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων και άλλων δικαιωμάτων και προτύπων, καθώς και η έλλειψη κοινών υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης, θα μπορούσαν να δημιουργήσουν σοβαρά προβλήματα. Τα περισσότερα από τα εμπόδια που εξακολουθούν να υπάρχουν οφείλονται σε αποκλίνουσες εθνικές νομοθεσίες από τις δύο πλευρές των συνόρων, σε ασύμβατες διοικητικές διαδικασίες ή, απλούστατα, στην απουσία κοινού χωροταξικού σχεδιασμού (3

| 2.4. | Σε γενικές γραμμές, ωστόσο, οι παραμεθόριες περιοχές έχουν κατά κανόνα λιγότερο καλές οικονομικές επιδόσεις απ’ ό,τι οι άλλες περιοχές του ίδιου κράτους μέλους. Η πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες, όπως τα νοσοκομεία και τα πανεπιστήμια, είναι γενικά δυσχερέστερη στις παραμεθόριες περιοχές. Οι ιδιώτες, οι επιχειρήσεις και οι δημόσιες αρχές στις παραμεθόριες περιοχές αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες δυσκολίες για να βρουν τον δρόμο τους μεταξύ δύο διαφορετικών διοικητικών και νομικών συστημάτων. Ερευνητές του Πολυτεχνείου του Μιλάνου κατέδειξαν ότι η άρση των σημερινών διοικητικών φραγμών θα μπορούσε να αυξήσει το ΑΕγχΠ της Ένωσης κατά 8 % περίπου (4). |
| --- | --- |

2.4.

Σε γενικές γραμμές, ωστόσο, οι παραμεθόριες περιοχές έχουν κατά κανόνα λιγότερο καλές οικονομικές επιδόσεις απ’ ό,τι οι άλλες περιοχές του ίδιου κράτους μέλους. Η πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες, όπως τα νοσοκομεία και τα πανεπιστήμια, είναι γενικά δυσχερέστερη στις παραμεθόριες περιοχές. Οι ιδιώτες, οι επιχειρήσεις και οι δημόσιες αρχές στις παραμεθόριες περιοχές αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες δυσκολίες για να βρουν τον δρόμο τους μεταξύ δύο διαφορετικών διοικητικών και νομικών συστημάτων. Ερευνητές του Πολυτεχνείου του Μιλάνου κατέδειξαν ότι η άρση των σημερινών διοικητικών φραγμών θα μπορούσε να αυξήσει το ΑΕγχΠ της Ένωσης κατά 8 % περίπου (4

| 2.5. | Δεδομένης της κοινωνικής διάστασης της εν λόγω πρόκλησης, η ΕΟΚΕ θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικό να δημιουργηθούν μηχανισμοί οι οποίοι, αίροντας τα διοικητικά εμπόδια, θα επιτρέπουν στους πολίτες να επιλέγουν ελεύθερα την εργασία τους και θα υποστηρίζουν την ανάπτυξη υποδομών και υπηρεσιών κοινής ωφέλειας. |
| --- | --- |

2.5.

Δεδομένης της κοινωνικής διάστασης της εν λόγω πρόκλησης, η ΕΟΚΕ θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικό να δημιουργηθούν μηχανισμοί οι οποίοι, αίροντας τα διοικητικά εμπόδια, θα επιτρέπουν στους πολίτες να επιλέγουν ελεύθερα την εργασία τους και θα υποστηρίζουν την ανάπτυξη υποδομών και υπηρεσιών κοινής ωφέλειας.

| 2.6. | Από οικονομικής άποψης, επίσης, πρέπει να επικροτήσουμε την προσέγγιση που υιοθετεί η πρόταση όσον αφορά την επίτευξη μεγαλύτερης μείωσης του διοικητικού φόρτου, προς όφελος τόσο των εργοδοτών όσο και των εργαζομένων. |
| --- | --- |

2.6.

Από οικονομικής άποψης, επίσης, πρέπει να επικροτήσουμε την προσέγγιση που υιοθετεί η πρόταση όσον αφορά την επίτευξη μεγαλύτερης μείωσης του διοικητικού φόρτου, προς όφελος τόσο των εργοδοτών όσο και των εργαζομένων.

| 2.7. | Λόγω της απόκεντρης θέσης τους, οι παραμεθόριες περιοχές είναι, συχνά, λιγότερο ευνοημένες, τόσο από οικονομική όσο και από κοινωνική άποψη (5). Μια τέτοια πρωτοβουλία θα μπορούσε να συμβάλει αποτελεσματικά στην ενίσχυση της εδαφικής συνοχής, η οποία αποσκοπεί στη διασφάλιση της αρμονικής ανάπτυξης όλων των περιοχών και στην παροχή, στους κατοίκους τους, της δυνατότητας να αξιοποιήσουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τα περιφερειακά πλεονεκτήματα. Σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λισαβόνας (6), η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι αυτό το είδος διαφορετικότητας μπορεί να μετατραπεί σε πλεονέκτημα που θα συμβάλει στην αειφόρο ανάπτυξη ολόκληρης της Ένωσης. |
| --- | --- |

2.7.

Λόγω της απόκεντρης θέσης τους, οι παραμεθόριες περιοχές είναι, συχνά, λιγότερο ευνοημένες, τόσο από οικονομική όσο και από κοινωνική άποψη (5

6

| 2.7.1. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν έχει δρομολογήσει συμμετοχική διαδικασία για τη θέσπιση συνολικής και ολοκληρωμένης στρατηγικής για μια βιώσιμη Ευρώπη με ορίζοντα το 2030 και πέραν αυτού (7). Η συνεκτίμηση του γενικότερου πλαισίου του νέου μηχανισμού είναι, συνεπώς, ιδιαίτερα σημαντική: η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα νέα σημεία διασυνοριακής συνεργασίας, πέραν της νομοθετικής εναρμόνισης, πρέπει να διασφαλίζουν επίσης την ενσωμάτωση των πρωτοβουλιών στις διάφορες εδαφικές διαδικασίες. |
| --- | --- |

2.7.1.

Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν έχει δρομολογήσει συμμετοχική διαδικασία για τη θέσπιση συνολικής και ολοκληρωμένης στρατηγικής για μια βιώσιμη Ευρώπη με ορίζοντα το 2030 και πέραν αυτού (7

| 2.7.2. | Αυτές οι εδαφικές διαδικασίες περιλαμβάνουν κυρίως τις εδαφικές στρατηγικές σε διάφορα επίπεδα (π.χ. τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές ή τις ολοκληρωμένες στρατηγικές αστικής ανάπτυξης), καθώς και την ενσωμάτωση της εμπειρίας που συνδέεται με τα ευρωπαϊκά προγράμματα εδαφικής συνεργασίας, ιδίως όσον αφορά τις εμπειρίες και τα αποτελέσματα των διασυνοριακών προγραμμάτων. |
| --- | --- |

2.7.2.

Αυτές οι εδαφικές διαδικασίες περιλαμβάνουν κυρίως τις εδαφικές στρατηγικές σε διάφορα επίπεδα (π.χ. τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές ή τις ολοκληρωμένες στρατηγικές αστικής ανάπτυξης), καθώς και την ενσωμάτωση της εμπειρίας που συνδέεται με τα ευρωπαϊκά προγράμματα εδαφικής συνεργασίας, ιδίως όσον αφορά τις εμπειρίες και τα αποτελέσματα των διασυνοριακών προγραμμάτων.

| 2.7.3. | Η αξία του κειμένου στην τρέχουσα διατύπωσή του, σε σύγκριση με τις απόψεις που είχαν προηγουμένως διατυπωθεί, έγκειται στο ότι δεν αποκλείει τη δυνατότητα θαλάσσιας συνεργασίας (πράγμα που καθιστά δυνατή την εφαρμογή του μηχανισμού σε δυναμικές θαλάσσιες συνεργασίες, όπως στην ευρύτερη περιοχή της Κοπεγχάγης και μεταξύ του Ελσίνκι και του Ταλίν, ή στις ιταλο-κροατικές σχέσεις που βρίσκονται σε πλήρη ανάπτυξη). |
| --- | --- |

2.7.3.

Η αξία του κειμένου στην τρέχουσα διατύπωσή του, σε σύγκριση με τις απόψεις που είχαν προηγουμένως διατυπωθεί, έγκειται στο ότι δεν αποκλείει τη δυνατότητα θαλάσσιας συνεργασίας (πράγμα που καθιστά δυνατή την εφαρμογή του μηχανισμού σε δυναμικές θαλάσσιες συνεργασίες, όπως στην ευρύτερη περιοχή της Κοπεγχάγης και μεταξύ του Ελσίνκι και του Ταλίν, ή στις ιταλο-κροατικές σχέσεις που βρίσκονται σε πλήρη ανάπτυξη).

| 2.7.4. | Μολονότι το εδαφικό πεδίο εφαρμογής τοποθετείται στο επίπεδο NUTS 3, σύμφωνα με την ερμηνεία της νομοθετικής πρότασης, η συγκεκριμένη πρόταση προβλέπει την εφαρμογή του μηχανισμού στη μικρότερη εδαφική μονάδα που μπορεί να δικαιολογηθεί, γεγονός το οποίο πρέπει να επικροτηθεί. Ωστόσο, είναι σημαντικό ο κανονισμός να προσαρμόζεται σε περιπτώσεις κατά τις οποίες το εδαφικό πεδίο εφαρμογής πρέπει να εκτείνεται πέραν των προτεινόμενων διοικητικών ορίων (για παράδειγμα, η ραδιοσυχνότητα των ασθενοφόρων πρέπει να λειτουργεί σε μια ευρύτερη περιοχή, όταν χρειάζεται). |
| --- | --- |

2.7.4.

Μολονότι το εδαφικό πεδίο εφαρμογής τοποθετείται στο επίπεδο NUTS 3, σύμφωνα με την ερμηνεία της νομοθετικής πρότασης, η συγκεκριμένη πρόταση προβλέπει την εφαρμογή του μηχανισμού στη μικρότερη εδαφική μονάδα που μπορεί να δικαιολογηθεί, γεγονός το οποίο πρέπει να επικροτηθεί. Ωστόσο, είναι σημαντικό ο κανονισμός να προσαρμόζεται σε περιπτώσεις κατά τις οποίες το εδαφικό πεδίο εφαρμογής πρέπει να εκτείνεται πέραν των προτεινόμενων διοικητικών ορίων (για παράδειγμα, η ραδιοσυχνότητα των ασθενοφόρων πρέπει να λειτουργεί σε μια ευρύτερη περιοχή, όταν χρειάζεται).

| 2.8. | Όπως διαφαίνεται και στον προτεινόμενο νέο προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η προστασία του περιβάλλοντος καθίσταται πλέον αδιαμφισβήτητη προτεραιότητα: η Επιτροπή προτείνει να αυξηθεί η χρηματοδότηση για το περιβάλλον και τη δράση για το κλίμα (8). Είναι σαφές ότι πρέπει να επαινείται κάθε προσπάθεια συνεκτικής προσέγγισης του ευρωπαϊκού οικοσυστήματος που προσφέρει τη δυνατότητα προστασίας της φύσης. |
| --- | --- |

2.8.

Όπως διαφαίνεται και στον προτεινόμενο νέο προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η προστασία του περιβάλλοντος καθίσταται πλέον αδιαμφισβήτητη προτεραιότητα: η Επιτροπή προτείνει να αυξηθεί η χρηματοδότηση για το περιβάλλον και τη δράση για το κλίμα (8

| 2.9. | Όπως και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην ανακοίνωσή της με τίτλο «Ώθηση της ανάπτυξης και της συνοχής σε παραμεθόριες περιφέρειες της ΕΕ» (9) (η οποία, μέσα από 10 προτάσεις, επισημαίνει τρόπους με τους οποίους η ΕΕ και τα κράτη μέλη της μπορούν να μειώσουν την πολυπλοκότητα, τη χρονική διάρκεια και το κόστος της διασυνοριακής αλληλεπίδρασης και να προωθήσουν την κοινή χρήση των υπηρεσιών κατά μήκος των εσωτερικών συνόρων), η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η συνεργασία πρέπει να υπερβαίνει τη νομική εναρμόνιση (υποστήριξη της πολυγλωσσίας κ.λπ.). |
| --- | --- |

2.9.

Όπως και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην ανακοίνωσή της με τίτλο «Ώθηση της ανάπτυξης και της συνοχής σε παραμεθόριες περιφέρειες της ΕΕ»

9

| 2.10. | Παρ’ όλα αυτά, υπάρχει φόβος η δημιουργία του μηχανισμού σε εθελοντική βάση να οδηγήσει σε περαιτέρω κατακερματισμό των νομικών πρακτικών και της διοικητικής διαμόρφωσης στην Ευρώπη, αλλά και επιπλέον να εμφανιστούν σημαντικές διαφορές μεταξύ των πρακτικών των περισσότερο ανεπτυγμένων και των λιγότερο ανεπτυγμένων κρατών. Στην ουσία, τα λιγότερο ανεπτυγμένα κράτη αντιμετωπίζουν όχι μόνο διαφορετικά νομικά εμπόδια, αλλά και επαχθέστερες προκλήσεις, για παράδειγμα από οικονομικής άποψης. |
| --- | --- |

2.10.

Παρ’ όλα αυτά, υπάρχει φόβος η δημιουργία του μηχανισμού σε εθελοντική βάση να οδηγήσει σε περαιτέρω κατακερματισμό των νομικών πρακτικών και της διοικητικής διαμόρφωσης στην Ευρώπη, αλλά και επιπλέον να εμφανιστούν σημαντικές διαφορές μεταξύ των πρακτικών των περισσότερο ανεπτυγμένων και των λιγότερο ανεπτυγμένων κρατών. Στην ουσία, τα λιγότερο ανεπτυγμένα κράτη αντιμετωπίζουν όχι μόνο διαφορετικά νομικά εμπόδια, αλλά και επαχθέστερες προκλήσεις, για παράδειγμα από οικονομικής άποψης.

| 2.11. | Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του χρονοβόρου χαρακτήρα της νομοθετικής εναρμόνισης, ενθαρρύνει όμως τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν μια όσο το δυνατόν πιο ομοιογενή δομή. Συνολικά, φαίνεται ότι η πρόταση κανονισμού αποσκοπεί στη συντόμευση των διαδικαστικών προθεσμιών για την προστασία των τοπικών παραγόντων. Ωστόσο, δεδομένης της πολυπλοκότητας του μηχανισμού και της διάρκειας των γραφειοκρατικών διαδικασιών, θα πρέπει να υπάρχει ισχυρή βούληση συνεργασίας ώστε να μπορούν να τηρούνται οι προθεσμίες. |
| --- | --- |

2.11.

Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του χρονοβόρου χαρακτήρα της νομοθετικής εναρμόνισης, ενθαρρύνει όμως τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν μια όσο το δυνατόν πιο ομοιογενή δομή. Συνολικά, φαίνεται ότι η πρόταση κανονισμού αποσκοπεί στη συντόμευση των διαδικαστικών προθεσμιών για την προστασία των τοπικών παραγόντων. Ωστόσο, δεδομένης της πολυπλοκότητας του μηχανισμού και της διάρκειας των γραφειοκρατικών διαδικασιών, θα πρέπει να υπάρχει ισχυρή βούληση συνεργασίας ώστε να μπορούν να τηρούνται οι προθεσμίες.

| 2.12. | Η διαμόρφωση του νέου πολυεπίπεδου θεσμικού συστήματος θέτει επίσης ορισμένα ζητήματα. Είναι σημαντικό να καθοριστεί το πλαίσιο λειτουργίας των θεσμών αυτών ώστε τα εμπόδια που προκύπτουν να μην έχουν επιπτώσεις στις αρχές (ανεπαρκής ικανότητα κ.λπ.). |
| --- | --- |

2.12.

Η διαμόρφωση του νέου πολυεπίπεδου θεσμικού συστήματος θέτει επίσης ορισμένα ζητήματα. Είναι σημαντικό να καθοριστεί το πλαίσιο λειτουργίας των θεσμών αυτών ώστε τα εμπόδια που προκύπτουν να μην έχουν επιπτώσεις στις αρχές (ανεπαρκής ικανότητα κ.λπ.).

| 2.13. | Από την άποψη αυτή, η ΕΟΚΕ επικροτεί τον συντονιστικό ρόλο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο οποίος κατέστη δυνατός με τη δημιουργία, τον Σεπτέμβριο του 2017, των σημείων επαφής για τα σύνορα (10) (Border Focal Points). |
| --- | --- |

2.13.

Από την άποψη αυτή, η ΕΟΚΕ επικροτεί τον συντονιστικό ρόλο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο οποίος κατέστη δυνατός με τη δημιουργία, τον Σεπτέμβριο του 2017, των σημείων επαφής για τα σύνορα (10

Border Focal Points

| 2.13.1. | Ανησυχεί, ωστόσο, για την έλλειψη ευρωπαϊκής χρηματοδότησης, η οποία ενδέχεται να δημιουργήσει προβλήματα, ειδικά για τα λιγότερο ανεπτυγμένα κράτη μέλη. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να προβλέπεται δυνατότητα σύνδεσης μεταξύ των διαφόρων ταμείων χρηματοδότησης και του προτεινόμενου μηχανισμού. |
| --- | --- |

2.13.1.

Ανησυχεί, ωστόσο, για την έλλειψη ευρωπαϊκής χρηματοδότησης, η οποία ενδέχεται να δημιουργήσει προβλήματα, ειδικά για τα λιγότερο ανεπτυγμένα κράτη μέλη. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να προβλέπεται δυνατότητα σύνδεσης μεταξύ των διαφόρων ταμείων χρηματοδότησης και του προτεινόμενου μηχανισμού.

| 2.14. | Εγκρίνει ιδιαίτερα την εκ των κάτω προς τα άνω φύση της πρωτοβουλίας, στο μέτρο που εφαλτήριο για τη διαδικασία εναρμόνισης αποτελούν οι τοπικοί παράγοντες — εκείνοι, δηλαδή, που βιώνουν πραγματικά τα προαναφερθέντα εμπόδια και τα αντιμετωπίζουν. |
| --- | --- |

2.14.

Εγκρίνει ιδιαίτερα την εκ των κάτω προς τα άνω φύση της πρωτοβουλίας, στο μέτρο που εφαλτήριο για τη διαδικασία εναρμόνισης αποτελούν οι τοπικοί παράγοντες — εκείνοι, δηλαδή, που βιώνουν πραγματικά τα προαναφερθέντα εμπόδια και τα αντιμετωπίζουν.

| 2.14.1. | Καθώς κινητοποιούν τους ενδιαφερόμενους τοπικούς παράγοντες, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών είναι ιδιαίτερα κατάλληλες για να εντοπίζουν τα τοπικά προβλήματα και να διατυπώνουν προτάσεις. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ θεωρεί άκρως σημαντική τη συμμετοχή τους και συνιστά να αξιοποιηθεί η εμπειρία τους και η ικανότητα συντονισμού (π.χ. με βάση τους διαπεριφερειακούς δείκτες των εμπορικών επιμελητηρίων ή τις συνεργασίες που έχουν ήδη αναπτυχθεί μεταξύ συνδικαλιστικών φορέων ή οργανώσεων συμφερόντων). Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης σημαντικό να ληφθούν υπόψη οι εργασίες των εθνικών και των περιφερειακών οικονομικών και κοινωνικών επιτροπών. |
| --- | --- |

2.14.1.

Καθώς κινητοποιούν τους ενδιαφερόμενους τοπικούς παράγοντες, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών είναι ιδιαίτερα κατάλληλες για να εντοπίζουν τα τοπικά προβλήματα και να διατυπώνουν προτάσεις. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ θεωρεί άκρως σημαντική τη συμμετοχή τους και συνιστά να αξιοποιηθεί η εμπειρία τους και η ικανότητα συντονισμού (π.χ. με βάση τους διαπεριφερειακούς δείκτες των εμπορικών επιμελητηρίων ή τις συνεργασίες που έχουν ήδη αναπτυχθεί μεταξύ συνδικαλιστικών φορέων ή οργανώσεων συμφερόντων). Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης σημαντικό να ληφθούν υπόψη οι εργασίες των εθνικών και των περιφερειακών οικονομικών και κοινωνικών επιτροπών.

| 2.14.2. | Επιπλέον, είναι σημαντικό τα κράτη μέλη να υποστηρίξουν σε μεγάλο βαθμό την κοινωνία των πολιτών, ώστε να μπορούν και οι οικονομικά μειονεκτούντες φορείς να ενημερώνονται για τις ευκαιρίες και να επωφελούνται. |
| --- | --- |

2.14.2.

Επιπλέον, είναι σημαντικό τα κράτη μέλη να υποστηρίξουν σε μεγάλο βαθμό την κοινωνία των πολιτών, ώστε να μπορούν και οι οικονομικά μειονεκτούντες φορείς να ενημερώνονται για τις ευκαιρίες και να επωφελούνται.

| 2.14.3. | Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ προτείνει να υποστηριχθεί το έργο των οργανώσεων που δημιουργούνται από τις παραμεθόριες περιοχές [όπως η Ένωση των Ευρωπαϊκών Παραμεθόριων Περιοχών, η Mission Opérationnelle Transfrontalière (MOT/Διασυνοριακή Επιχειρησιακή Αποστολή) ή η Κεντροευρωπαϊκή Υπηρεσία Διασυνοριακών Πρωτοβουλιών/Central European Service for Cross-border Initiatives] με στόχο να προωθούνται τα συμφέροντα των παραμεθόριων περιοχών, η δημιουργία επαφών και η ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των διαφόρων φορέων, καθώς και οι δυνατότητες συνεργασίας. |
| --- | --- |

2.14.3.

Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ προτείνει να υποστηριχθεί το έργο των οργανώσεων που δημιουργούνται από τις παραμεθόριες περιοχές [όπως η Ένωση των Ευρωπαϊκών Παραμεθόριων Περιοχών, η Mission Opérationnelle Transfrontalière

Central European Service for Cross-border Initiatives

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  ΕΕ C 125 της 21.4.2017, σ. 1.

1

(2)  http://ec.europa.eu/regional_policy/el/information/publications/communications/2017/boosting-growth-and-cohesion-in-eu-border-regions

2

(3)  http://ec.europa.eu/regional_policy/en/policy/cooperation/european-territorial/cross-border/review/

3

(4)  Camagni et al., Quantification of the effects of legal and administrative border obstacles in land border regions, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Βρυξέλλες, 2017.

4

Quantification of the effects of legal and administrative border obstacles in land border regions

(5)  http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docoffic/official/reports/cohesion7/7cr_el.pdf.

5

(6)  EE C 306 της 17.12.2007.

6

(7)  ΕΕ C 345 της 13.10.2017, σ. 91.

7

(8)  http://europa.eu/rapid/press-release_IP-18-4002_el.htm

8

(9)  http://ec.europa.eu/regional_policy/el/information/publications/communications/2017/boosting-growth-and-cohesion-in-eu-border-regions

9

(10)  http://europa.eu/rapid/press-release_IP-17-3270_el.htm

10

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/128 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/128

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ίδρυση Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας»

[COM(2018) 131 final — 2018/0064 (COD)]

(2018/C 440/21)

| Εισηγητής: ο κ. | Carlos Manuel TRINDADE |
| --- | --- |

Εισηγητής: ο κ.

Carlos Manuel TRINDADE

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο, 6.4.2018
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 16.4.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 46, 91 παράγραφος 1 και 304 της ΣΛΕΕ. |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 19.7.2018 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 20.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 189/16/29 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο, 6.4.2018

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 16.4.2018

Νομική βάση

Άρθρα 46, 91 παράγραφος 1 και 304 της ΣΛΕΕ.

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

19.7.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

20.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

189/16/29

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η κατάσταση της διασυνοριακής αγοράς εργασίας παρουσιάζει σημαντικά προβλήματα για τις επιχειρήσεις, για τους εργαζομένους και για τα κράτη μέλη, ειδικότερα δε αθέμιτο ανταγωνισμό, κοινωνικό ντάμπινγκ και διάφορες παρανομίες και απάτες σε επίπεδο φορολογίας και κοινωνικής ασφάλισης. Επίσης, η ανεπαρκής ενημέρωση επιχειρήσεων και εργαζομένων, η ελλιπής συνεργασία μεταξύ κρατών μελών και η περιορισμένη ικανότητα των περισσότερων επιθεωρήσεων εργασίας οξύνουν τα υφιστάμενα προβλήματα και συγκρούσεις. Παρότι έχουν ληφθεί ορισμένα μέτρα, τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), η ΕΟΚΕ, οι κοινωνικοί εταίροι και ορισμένες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών έχουν ταχθεί υπέρ της ανάγκης περαιτέρω και καλύτερων ενεργειών ώστε να εξομαλυνθεί η κατάσταση αυτή. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η πρόταση κανονισμού που υποβάλλει η Επιτροπή για την ίδρυση Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας (στο εξής «η Αρχή»), εάν εφαρμοστεί καταλλήλως, αποτελεί σημαντικό βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση για τη βελτίωση της διασυνοριακής κινητικότητας, την τήρηση της ευρωπαϊκής και εθνικής νομοθεσίας, την καλλιέργεια της συνεργασίας μεταξύ των εθνικών αρχών της αγοράς εργασίας και τη βελτίωση της πρόσβασης σε επαρκή και επίκαιρη πληροφόρηση, την καταπολέμηση των ανισοτήτων και την ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς, αρκεί η Αρχή να σέβεται τις εθνικές αρμοδιότητες και τις αρμοδιότητες της ΕΕ και να υπάρξει συνεργασία και στήριξη εκ μέρους των κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υποστηρίζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής να συμβάλει στην επίλυση των προβλημάτων της διασυνοριακής κινητικότητας. Σημειώνει ότι η Επιτροπή προτείνει κανονισμό για τη σύσταση Ευρωπαϊκής Αρχής εργασίας και τονίζει ότι η διαρθρωμένη συνεργασία μεταξύ κρατών μελών εδραιώνεται ισορροπημένα για να προσφέρει καινοτόμες λύσεις, με προστιθέμενη αξία για τις επιχειρήσεις, τους εργαζομένους και τις εθνικές αρχές και επιθεωρήσεις εργασίας, με τήρηση της αρχής της επικουρικότητας. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί εν γένει με την προσπάθεια της Επιτροπής για τη βελτίωση της διασυνοριακής συνεργασίας και την αποφυγή παράνομων πρακτικών. Πιο συγκεκριμένα, η ΕΟΚΕ διευκρινίζει τα σημεία συμφωνίας (βλ. σημείο 4.1), εκφράζει παρατηρήσεις (βλ. σημείο 4.2) και διατυπώνει ορισμένες προτάσεις (βλ. σημείο 4.3), οι οποίες ευελπιστεί ότι θα ληφθούν υπόψη ώστε να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα της δράσης της προτεινόμενης Αρχής. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ συνιστά η Επιτροπή να είναι ιδιαίτερα προσεκτική κατά την ενσωμάτωση των διαφόρων οργανισμών στην Αρχή, ώστε η συγκεντρωμένη εμπειρία και τεχνογνωσία να αξιοποιηθούν ωφέλιμα προκειμένου να εξασφαλιστεί η απουσία επικαλύψεων με άλλα μέσα και δομές, με απώτερο στόχο την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της Αρχής. Έχει καίρια σημασία να κατοχυρωθεί η ανεξαρτησία της Αρχής με βάση την εκχώρηση ίδιων πόρων που να αναλογούν στα καθήκοντά της. Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί, όμως, ότι οι πόροι της Αρχής ίσως είναι ανεπαρκείς, πράγμα που ενδέχεται να υπονομεύσει την απόδοσή της. Συνεπώς, ενώ επισημαίνονται αυτοί οι προβληματισμοί και υφίστανται επίσης κάποιες ανησυχίες όσον αφορά την απόδοσή της από πλευράς κόστους, είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί η χρηστή διαχείριση των πόρων της Αρχής. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Από τις διάφορες προτάσεις που παρουσιάζονται, η ΕΟΚΕ εφιστά ιδιαίτερα την προσοχή στην πρόταση που αφορά τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων (βλ. σημείο 4.3.3). Οι λύσεις για το ζήτημα της διασυνοριακής κινητικότητας θα βρεθούν πιο εύκολα εάν υπάρξει πιο ενεργός συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων σε ευρωπαϊκό, σε εθνικό και σε κλαδικό επίπεδο, αυτό δε συνιστά τον στόχο της παρούσας πρότασης της ΕΟΚΕ. Η ΕΟΚΕ προτείνει η «ομάδα ενδιαφερομένων» της Αρχής να μετατραπεί σε «συμβουλευτικό συμβούλιο», καθώς και να ενισχυθεί η παρουσία των κοινωνικών εταίρων στους κόλπους του οργάνου αυτού. |
| --- | --- |

1.6.

2.   Ιστορικό

| 2.1. | Η εργασιακή κινητικότητα έχει γνωρίσει πολύ σημαντική αύξηση τα τελευταία χρόνια: μεταξύ 2010 και 2017, ο αριθμός των πολιτών που ζούσαν ή εργάζονταν σε άλλο κράτος μέλος από αυτό όπου γεννήθηκαν αυξήθηκε από 8 σε 17 εκατομμύρια, ενώ ο αριθμός των αποσπασμένων εργαζομένων αυξήθηκε κατά 68 % από το 2010, φτάνοντας το 2016 στα 2,3 εκατομμύρια. Υπάρχουν επίσης περισσότεροι από 2 εκατομμύρια εργαζόμενοι στον τομέα των οδικών μεταφορών οι οποίοι διασχίζουν ενδοενωσιακά σύνορα καθημερινά για να μεταφέρουν εμπορεύματα ή επιβάτες (1). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Μια σημαντική πτυχή της κοινωνικής πραγματικότητας της Ευρώπης αφορά το ποσοστό φτώχειας, το οποίο δεν έχει μειωθεί ουσιαστικά και πλήττει το 23,5 % του πληθυσμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2). Ορισμένα από τα άτομα αυτά είναι οικονομικά μη ενεργά άτομα που έχουν αποθαρρυνθεί, πολίτες με αναπηρίες, μετανάστες από τρίτες χώρες, Ρομά και άστεγοι, ένα μέρος δε από αυτά ζουν σε άλλο κράτος μέλος από το κράτος καταγωγής τους και θα μπορούσαν να βρεθούν ευκολότερα λύσεις γι’ αυτά εάν οι διασυνοριακές αγορές εργασίας λειτουργούσαν πιο αποτελεσματικά, καθώς θα διανοίγονταν περισσότερες δυνατότητες απασχόλησης. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ως προς το ζήτημα της εργασιακής κινητικότητας, τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα έχουν διατυπώσει τις απόψεις τους. Η Επιτροπή δηλώνει ότι «εξακολουθούν, όμως, να υπάρχουν ανησυχίες όσον αφορά τη συμμόρφωση και την αποτελεσματική και αποδοτική επιβολή των κανόνων της ΕΕ που ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο την εμπιστοσύνη και τη δικαιοσύνη στην εσωτερική αγορά. Συγκεκριμένα, έχουν διατυπωθεί ανησυχίες ως προς το ότι οι μετακινούμενοι εργαζόμενοι είναι ευάλωτοι στην εκμετάλλευση ή ότι στερούνται τα δικαιώματά τους, καθώς και ως προς το ότι οι επιχειρήσεις λειτουργούν σε αβέβαιο και ασαφές επιχειρηματικό περιβάλλον με ανισότητες» (3). Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπογραμμίζει «την ανάγκη τόσο για ενίσχυση των ελέγχων όσο και για συντονισμό μεταξύ και από τα κράτη μέλη, με ακόμα μεγαλύτερη ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των επιθεωρήσεων εργασίας, και για ενεργή υποστήριξη της άσκησης των δικαιωμάτων ελεύθερης κυκλοφορίας» (4). Το Συμβούλιο τονίζει «την ανάγκη να βελτιωθεί η διοικητική συνεργασία και να αναπτυχθούν δομές βοήθειας και ανταλλαγές πληροφοριών στο πλαίσιο της καταπολέμησης της απάτης που συνδέεται με την απόσπαση εργαζομένων, δίνοντας έμφαση στη σημασία της σαφούς και διαφανούς πληροφόρησης για τους παρόχους υπηρεσιών και τους εργαζομένους» (5). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η ομιλία για την Κατάσταση της Ένωσης που έδωσε ο πρόεδρος κ. Jean-Claude Juncker στις 13 Σεπτεμβρίου 2017 συνοψίζει τη θέση των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων: «Θα πρέπει να διασφαλίσουμε τη δίκαιη, απλή και αποτελεσματική επιβολή των κανόνων της ΕΕ για την κινητικότητα του εργατικού δυναμικού από έναν νέο φορέα εποπτείας και επιβολής. Φαντάζει παράλογο να υπάρχει μια Τραπεζική Αρχή για την εποπτεία των τραπεζικών προτύπων, αλλά όχι μια κοινή Αρχή Εργασίας που να διασφαλίζει τη δικαιοσύνη στην ενιαία αγορά» (6). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η ίδια η ΕΟΚΕ έχει επίσης εκδώσει διάφορες γνωμοδοτήσεις (7) σχετικά με το ζήτημα. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Τα τελευταία χρόνια έχουν υιοθετηθεί μια σειρά πρωτοβουλίες και προτάσεις για την προώθηση μιας δίκαιης κινητικότητας των εργαζομένων, όμως η εφαρμογή τους και ο έλεγχός της δεν είναι ακόμη επαρκείς. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η σημερινή κατάσταση, η οποία χαρακτηρίζεται από καταχρήσεις και παράνομες πρακτικές σε ορισμένα κράτη μέλη, σχετίζεται με τον λαϊκισμό και έχει τονώσει τα αντιευρωπαϊκά αισθήματα και τον αυξανόμενο προστατευτισμό που αναπτύχθηκαν τα τελευταία χρόνια σε πολλά κράτη μέλη. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Οι διαπιστώσεις αυτές καθιστούν σαφές ότι τα δικαιώματα που αναφέρονται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν τηρούνται, ιδίως δε τα άρθρα 15, 16, 21, 29, 31, 34, 35 και 45. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Εξάλλου, η αναγνώριση αυτής της πραγματικότητας αποτέλεσε ένα από τα κύρια επιχειρήματα για τη διακήρυξη του Ευρωπαϊκού Πυλώνα Κοινωνικών Δικαιωμάτων, προκειμένου να εξασφαλιστούν στους πολίτες «ισότητα ευκαιριών και πρόσβαση στην αγορά εργασίας, δίκαιες συνθήκες εργασίας και κοινωνική προστασία και ένταξη» (8). |
| --- | --- |

2.9.

| 2.9.1. | Οι παρατηρήσεις αυτές των θεσμικών οργάνων της ΕΕ συνάδουν με τις προειδοποιήσεις και τις καταγγελίες που έχουν διατυπώσει οι ευρωπαϊκοί κοινωνικοί εταίροι, τα συνδικάτα και οι επιχειρήσεις, καθώς και διάφορες εθνικές αρχές με την πάροδο του χρόνου, ζητώντας πολιτικές που να επιλύουν το συγκεκριμένο φαινόμενο. |
| --- | --- |

2.9.1.

| 2.9.2. | Οι σημαντικές διαφορές μεταξύ κρατών μελών ως προς τις αρμοδιότητες και τους πόρους των αρχών επιθεώρησης εργασίας έχουν αναγνωριστεί, σε πολλές περιπτώσεις μάλιστα η στελέχωση με επιθεωρητές είναι κατώτερη από τις συστάσεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) (9). Από την άλλη πλευρά, η έλλειψη των μέσων που διατίθενται στην επιθεώρηση εργασίας, οι γλωσσικές δυσχέρειες και τα διαφορετικά επίπεδα ψηφιοποίησης ανέδειξαν πόσο ελλιπής είναι η γνώση του τι συμβαίνει με τη διασυνοριακή κινητικότητα των εργαζομένων, καθιστώντας σαφή την ανάγκη συνδρομής και δράσης σε επίπεδο ΕΕ προκειμένου τα κράτη μέλη να υπερβούν αυτές τις ανεπάρκειες και να είναι πιο αποτελεσματικά και προορατικά στη συνεργασία και την οικειοθελή τους προσχώρηση σε κοινές πρωτοβουλίες. |
| --- | --- |

2.9.2.

| 2.9.3. | Τα αποτελέσματα των δημόσιων διαβουλεύσεων (10) στο διαδίκτυο και των εσωτερικών διαβουλεύσεων δείχνουν ότι υπάρχουν ελλείψεις, ιδίως ως προς την ανεπάρκεια υποστήριξης και καθοδήγησης για τους εργαζόμενους και τις επιχειρήσεις σε διασυνοριακό περιβάλλον, η οποία συμπεριλαμβάνει: τον ελλιπή και διάσπαρτο χαρακτήρα της διαθέσιμης για το κοινό πληροφόρησης για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του, τον ανεπαρκή βαθμό συνεργασίας και συντονισμού μεταξύ εθνικών δημόσιων αρχών, καθώς και την αναποτελεσματική εφαρμογή και τήρηση των κανόνων. Οι στοχευμένες διαβουλεύσεις απέφεραν ποικίλα αποτελέσματα. Οι περισσότεροι από τους απαντήσαντες υποστηρίζουν τη δημιουργία μιας νέας Αρχής, η οποία θα αποβλέπει στη βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών, διευκολύνοντας την ανταλλαγή πληροφοριών και ορθών πρακτικών. Παράλληλα, υπογραμμίζουν ότι η νέα Αρχή θα πρέπει να σέβεται πλήρως τις εθνικές αρμοδιότητες που κατοχυρώνει η Συνθήκη και δεν πρέπει να επιβάλλει πρόσθετες απαιτήσεις κοινοποίησης πληροφοριών. Υπήρξαν επίσης επικρίσεις σχετικά με τις ενδεχόμενες επικαλύψεις με υφιστάμενες διοικητικές δομές. |
| --- | --- |

2.9.3.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προσπάθειες της Επιτροπής για την καταπολέμηση των παρανομιών και της απάτης κατά τη διασυνοριακή κινητικότητα. H σύσταση Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας, ως συνέχεια των πολιτικών προσανατολισμών του Ιουλίου του 2014 για την οικοδόμηση μιας πιο κοινωνικής Ευρώπης, αποτελεί σημαντικό βήμα για την υλοποίηση αυτού του στόχου. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την άποψη της Επιτροπής ότι απαιτείται αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών, καθώς και συντονισμένη διοικητική δράση, για τη διαχείριση μιας αγοράς εργασίας ολοένα και περισσότερο «ευρωπαϊκής» και για την δίκαιη, απλή και αποτελεσματική αντιμετώπιση, μέσω της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας εάν αυτή συσταθεί, σημαντικών προκλήσεων σε σχέση με τη διασυνοριακή κινητικότητα, με σαφή εντολή που θα σέβεται την επικουρικότητα και την αναλογικότητα (11). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι «[η] διασυνοριακή κινητικότητα του εργατικού δυναμικού στην ΕΕ παρέχει πλεονεκτήματα στους ιδιώτες, τις οικονομίες και τις κοινωνίες στο σύνολό τους» και ότι τα πλεονεκτήματα αυτά «βασίζονται σε σαφείς, δίκαιους κανόνες σχετικά με τη διασυνοριακή κινητικότητα του εργατικού δυναμικού και τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, καθώς και στην αποτελεσματική επιβολή των κανόνων αυτών» (12). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ εξέτασε την πρόταση της Επιτροπής για να διαπιστώσει εάν συνάδει με την αρχή της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, με τη συμφωνία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τον εξορθολογισμό των αποκεντρωμένων ευρωπαϊκών οργανισμών, με την αρχή της βελτίωσης της νομοθεσίας, καθώς και με την πλατφόρμα σχετικά με την αδήλωτη εργασία, και εκτιμά ότι η πρόταση ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις αυτές. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι η επιλογή της Επιτροπής, μεταξύ των διαφόρων περιπτώσεων που εξετάστηκαν (13), να προκρίνει επιχειρησιακό ρόλο και τη σύσταση νέου οργανισμού με βάση τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και με αξιοποίηση των υφιστάμενων δομών, είναι όντως η κατάλληλη και ανταποκρίνεται, την παρούσα στιγμή, στις υφιστάμενες ανάγκες. Συμφωνεί με την Επιτροπή ότι ο προτεινόμενος τρόπος σύστασης της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας —μέσω κανονισμού— θα παρέχει μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου και, επομένως, είναι ο πλέον πρόσφορος. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ίδρυση της Αρχής, εάν υπάρξει συνεργασία και στήριξη εκ μέρους όλων των κρατών μελών, μπορεί να καλύψει τις προαναφερθείσες σημαντικές ελλείψεις. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η Αρχή θα πρέπει να επικεντρωθεί στη βελτίωση της κινητικότητας των εργαζομένων, στην εφαρμογή των κανόνων, στην καταπολέμηση των παρανομιών και στην ενδυνάμωση της εσωτερικής αγοράς μέσω της ενίσχυσης της διασυνοριακής συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών. Όσο περισσότερο επικεντρωθεί η Αρχή στην αποστολή της, χωρίς να παρεκκλίνει από τους στόχους της, τόσο ευκολότερα θα εξαλείψει τυχόν στρεβλές ή δυσμενείς ερμηνείες ως προς τη σκοπιμότητα της ύπαρξής της. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει γενικά την πρόταση κανονισμού της Επιτροπής, ιδίως δε τους στόχους (άρθρο 2), τα καθήκοντα (άρθρο 5), τις πληροφορίες σχετικά με τη διασυνοριακή κινητικότητα του εργατικού δυναμικού (άρθρο 6), την πρόσβαση σε υπηρεσίες διασυνοριακής κινητικότητας του εργατικού δυναμικού (άρθρο 7), τη συνεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών (άρθρο 8) και τη συνεργασία σε περίπτωση διαταράξεων της διασυνοριακής αγοράς εργασίας (άρθρο 14), επειδή προσδιορίζουν αρμοδιότητες της Αρχής που θα μπορέσουν να συντελέσουν στην εξασφάλιση της τήρησης των εργασιακών και κοινωνικών δικαιωμάτων επί ίσοις όροις στη χώρα υποδοχής, στην καταπολέμηση του κοινωνικού ντάμπινγκ, στην ύπαρξη υγιούς ανταγωνισμού μεταξύ επιχειρήσεων και στην καταπολέμηση της απάτης σε διασυνοριακό περιβάλλον, προβλήματα τα οποία δεν κατορθώνουν να επιλύσουν τα κράτη μέλη από μόνα τους. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι εν λόγω στόχοι και καθήκοντα διασαφηνίζουν τις θεμιτές αμφιβολίες σχετικά με τα πραγματικά καθήκοντα και τον ρόλο της Αρχής. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις ώστε η δράση της Αρχής να είναι θετική, στο μέτρο που θα συμβάλλει στην παροχή αποτελεσματικής επιχειρησιακής και τεχνικής υποστήριξης στα κράτη μέλη και στους κοινωνικούς εταίρους για την καταπολέμηση των παρανομιών, των καταχρήσεων και της απάτης κατά την κινητικότητα των εργαζομένων. Η τήρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων και των πολιτών σε ισότιμη μεταχείριση, σε πρόσβαση σε ευκαιρίες απασχόλησης και σε κοινωνική ασφάλιση κατοχυρώνεται χάρη στην παροχή κατάλληλων πληροφοριών και υπηρεσιών στους εργαζομένους και στους εργοδότες, στη συνεργασία και την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ εθνικών αρχών, στην πραγματοποίηση κοινών και συντονισμένων επιθεωρήσεων, καθώς και στη συνεργασία σε περίπτωση διαφορών και διαταραχής της αγοράς εργασίας με επιπτώσεις πέραν των συνόρων, όπως είναι η περίπτωση αναδιάρθρωσης επιχειρήσεων που πλήττει περισσότερα του ενός κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.9.1. | Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι η Αρχή θα αποτελέσει έμπνευση και κίνητρο για την αύξηση της ικανότητας των εθνικών αρχών, ειδικότερα δε όσον αφορά τις επιθεωρήσεις εργασίας και το προσωπικό τους, αλλά και την παροχή πληροφοριών και συμβουλών στις επιχειρήσεις και τους εργαζομένους της Ευρώπης, ώστε να γνωρίζουν ποιοι είναι οι εφαρμοστέοι κανόνες σε διασυνοριακό περιβάλλον. |
| --- | --- |

3.9.1.

| 3.9.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τη σημασία των νέων μορφών εργασίας που απορρέουν από τις τεχνολογικές και ψηφιακές καινοτομίες στις επιχειρήσεις και στην αγορά εργασίας, και αντικατοπτρίζονται βεβαίως στο περιβάλλον της διασυνοριακής κινητικότητας — συνεπώς η Αρχή θα πρέπει να λάβει υπόψη τη νέα αυτή πραγματικότητα. |
| --- | --- |

3.9.2.

| 3.9.3. | Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι οι συνέργειες που μπορούν να προκύψουν από την συγκέντρωση εμπειριών, ικανοτήτων και καθηκόντων και από την προβλεπόμενη για την Αρχή συνεργασία θα είναι αποδοτικές, αποφεύγοντας αλληλεπικαλύψεις και έλλειψη σαφήνειας, δεδομένου ότι: |
| --- | --- |

3.9.3.

| 3.9.4. | Η Αρχή θα ενσωματώσει διάφορες υφιστάμενες δομές, ειδικότερα δε: το ευρωπαϊκό δίκτυο υπηρεσιών απασχόλησης (δίκτυο EURES)· την Τεχνική επιτροπή για την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων· την επιτροπή εμπειρογνωμόνων για την απόσπαση εργαζομένων· την τεχνική επιτροπή, την επιτροπή λογαριασμών και την επιτροπή συνδιαλλαγής της διοικητικής επιτροπής για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης· την ευρωπαϊκή πλατφόρμα με σκοπό την ενίσχυση της συνεργασίας προς την αντιμετώπιση της αδήλωτης εργασίας. |
| --- | --- |

3.9.4.

| 3.9.5. | Θα συνεργάζεται με τους υφιστάμενους ευρωπαϊκούς οργανισμούς στον τομέα της εργασίας: το Cedefop (14), το ETF (15), τον EU-OSHA (16), το Eurofound (17), τη διοικητική επιτροπή για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, τη συμβουλευτική επιτροπή για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης και τη συμβουλευτική επιτροπή για την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων. |
| --- | --- |

3.9.5.

| 3.9.6. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εύχεται και ευελπιστεί η ενισχυμένη αυτή ενσωμάτωση και συνεργασία να οδηγήσει σε πραγματική πρόοδο σε επίπεδο αποδοτικότητας και να μην θιγούν οι ορθές πρακτικές και το έργο που έχει υλοποιηθεί στα διάφορα αυτά πεδία. Η ΕΟΚΕ σημειώνει τα καλά παραδείγματα των χωρών της Mπενελούξ, της πλατφόρμας για την καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας, της δημιουργίας ευρωπαϊκού δελτίου ταυτότητας στον κλάδο της οικοδομής, τα οποία θα πρέπει να διαφυλαχθούν και να αναπαραχθούν στο μέτρο του δυνατού και, χάρη στις ικανότητες αυτές, να δρομολογηθούν και άλλες ανάλογες καινοτόμες πρωτοβουλίες. Ένα παράδειγμα τέτοιου είδους καινοτόμων πρωτοβουλιών είναι η καθιέρωση του ευρωπαϊκού αριθμού κοινωνικής ασφάλισης, που αναμένεται να υλοποιηθεί μετά την υπό εξέλιξη αναθεώρηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004 για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας (18) και την ολοκλήρωση των εργασιών σχετικά με την ηλεκτρονική ανταλλαγή πληροφοριών για την κοινωνική ασφάλιση (EESSI). |
| --- | --- |

3.9.6.

| 3.9.7. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι είναι σημαντικό που προβλέπεται η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στη λειτουργία και τη διοίκηση της Αρχής (άρθρο 24). Ωστόσο, υπογραμμίζει ότι ο τρόπος με τον οποίο προβλέπεται η συμμετοχή αυτή είναι καταφανώς ανεπαρκής. Η ΕΟΚΕ ελπίζει να εξασφαλιστούν στη συμμετοχή αυτή οι πραγματικές προϋποθέσεις ώστε να αποτελέσει πραγματική προστιθέμενη αξία για την επίλυση των συγκεκριμένων προβλημάτων της κινητικότητας του εργατικού δυναμικού. |
| --- | --- |

3.9.7.

| 3.10. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η Αρχή θα πρέπει να υπόκειται στην αρχή της επικουρικότητας και να μην μπορεί να παρεμβαίνει στη λειτουργία των αγορών εργασίας των κρατών μελών, ειδικότερα δε στα συστήματα εργασιακών σχέσεων και στα συστήματα συλλογικής διαπραγμάτευσης σε όλα τα επίπεδα, στην αυτονομία των κοινωνικών εταίρων και στις υπηρεσίες επιθεώρησης εργασίας. |
| --- | --- |

3.10.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει και υποστηρίζει τα εξής: |
| --- | --- |

4.1

| 4.1.1. | Τη διενέργεια συντονισμένων επιθεωρήσεων από κοινού με τις εθνικές αρχές όποτε προκύπτουν περιπτώσεις παράβασης, απάτης ή κατάχρησης, σύμφωνα όμως με τη νομοθεσία των ενδιαφερόμενων κρατών μελών. Οι κοινές επιθεωρήσεις θα πρέπει να γίνονται σε προαιρετική βάση, ώστε να γίνονται σεβαστές οι αρμοδιότητες των κρατών μελών. Παρόλα αυτά, εφιστάται η προσοχή στο ότι η τυχόν μη συμμετοχή ενός κράτους μέλους —που θα πρέπει πάντοτε να είναι αιτιολογημένη— μπορεί να υπονομεύσει την αποτελεσματικότητα της δράσης της Αρχής. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Το γεγονός ότι η Αρχή δεν διαθέτει δικαίωμα πρωτοβουλίας για τη διενέργεια κοινών και συντονισμένων επιθεωρήσεων —δικαίωμα που εμπίπτει στην αρμοδιότητα των εθνικών αρχών—, διαθέτει όμως τη δυνατότητα να προτείνει στα κράτη μέλη τη διενέργεια κοινής επιθεώρησης όταν εντοπίζει περιπτώσεις παράβασης της νομοθεσίας, κατάχρησης ή απάτης σε διασυνοριακό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.1.3. | Την ανάληψη από την Αρχή της ευθύνης της ευρωπαϊκής πύλης για την επαγγελματική κινητικότητα, σε συνεργασία με την ενιαία ψηφιακή πύλη, στα πλαίσια του συστήματος πληροφόρησης για την εσωτερική αγορά (IMI) και της ηλεκτρονικής ανταλλαγής πληροφοριών για την κοινωνική ασφάλιση (EESSI). |
| --- | --- |

4.1.3.

| 4.1.4. | Το γεγονός ότι η Αρχή αναγνωρίζει και αξιοποιεί την αυτονομία των κοινωνικών εταίρων και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις, ειδικότερα δε τη σημασία της ενεργού συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων για την υλοποίηση των στόχων που η ίδια επιδιώκει. |
| --- | --- |

4.1.4.

| 4.1.5. | Τη σημασία της υποστήριξης εκ μέρους της Αρχής, ιδίως στο πεδίο της ενημέρωσης και της τεχνικής συνδρομής προς συνδικάτα και επιχειρήσεις, καθώς επίσης και σε περιπτώσεις διασυνοριακών εργατικών διαφορών, η οποία αποδεικνύει την αναγνώριση του καίριου ρόλου τους στην τήρηση της νομοθεσίας. |
| --- | --- |

4.1.5.

| 4.1.6. | Την ανάληψη από την Αρχή ρόλου διαμεσολάβησης σε διαφορές μεταξύ των εθνικών αρχών, ιδίως για θέματα κοινωνικής ασφάλισης, διαδικασία η οποία θα πρέπει να διασαφηνιστεί. |
| --- | --- |

4.1.6.

| 4.1.7. | Το ότι οι εθνικοί υπάλληλοι-σύνδεσμοι, ως συνδετικοί κρίκοι με τα κράτη μέλη, θα προσδώσουν ασφαλώς μεγαλύτερη αποδοτικότητα στην Αρχή. Ωστόσο, πρέπει να διασαφηνιστούν οι λειτουργικοί τους δεσμοί με τα κράτη μέλη από τα οποία προέρχονται, όχι δε μόνο με τη δημόσια διοίκηση, αλλά και με τους εθνικούς κοινωνικούς εταίρους. |
| --- | --- |

4.1.7.

| 4.1.8. | Έχει καίρια σημασία να κατοχυρωθεί η ανεξαρτησία της Αρχής με βάση την εκχώρηση ίδιων πόρων που να αναλογούν στις αποστολές της. Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί, όμως, ότι οι πόροι της Αρχής ίσως είναι ανεπαρκείς, πράγμα που ενδέχεται να υπονομεύσει την απόδοσή της. Υφίστανται επίσης προβληματισμοί όσον αφορά την απόδοσή της από πλευράς κόστους, για αυτό είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί η χρηστή διαχείριση των πόρων της. |
| --- | --- |

4.1.8.

| 4.2. | Λαμβάνοντας υπόψη τα καθήκοντα που ανατίθενται στην Αρχή, η ΕΟΚΕ διατυπώνει τα εξής σχόλια: |
| --- | --- |

4.2.

| 4.2.1. | Οι διαφορές μεταξύ εθνικών αρχών σε θέματα κινητικότητας των εργαζομένων και συντονισμού της κοινωνικής ασφάλισης θα μπορούν να επιλύονται με διαμεσολάβηση της Αρχής κατόπιν αίτησης και με τη σύμφωνη γνώμη των εθνικών αρχών των κρατών μελών. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Η ύπαρξη της ως άνω διαμεσολάβησης δεν μπορεί να υπονομεύει τη δυνατότητα προσφυγής ενώπιον των αρμόδιων δικαιοδοτικών οργάνων εκ μέρους οποιουδήποτε από τα ενδιαφερόμενα μέρη. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Πρέπει να διασαφηνιστούν οι σχέσεις και η συνεργασία της Αρχής με τους οργανισμούς και λοιπούς φορείς της ΕΕ που σχετίζονται με εργασιακά θέματα ή με την τήρηση και εφαρμογή της νομοθεσίας. |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.2.4. | Η ίδρυση της Αρχής δεν πρέπει να συνεπάγεται πρόσθετες διοικητικές δαπάνες για επιχειρήσεις και εργαζομένους. |
| --- | --- |

4.2.4.

| 4.3. | Λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη υλοποίησης των στόχων που υπαγορεύουν την ίδρυση της Αρχής, η ΕΟΚΕ προτείνει να συμπεριληφθούν τα εξής στην πρόταση κανονισμού που υποβάλλει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή: |
| --- | --- |

4.3.

| 4.3.1. | Πρέπει να καταστεί σαφέστερη η υποχρέωση των κρατών μελών να συνεργάζονται με την Αρχή, παρέχοντάς της πληροφορίες και συνδρομή, καθώς και πρόσβαση στις εθνικές βάσεις δεδομένων στον τομέα της νομοθεσίας, της κοινωνικής ασφάλισης και της φορολογίας. Ομοίως, θα πρέπει να διευκρινιστεί πώς θα κατανέμονται οι δαπάνες ανάμεσα στα διάφορα κράτη μέλη, ιδίως για τις κοινές επιθεωρήσεις. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Να οριστεί ότι η Αρχή, με τη δράση της και, όλως ιδιαιτέρως, με τη στενή συνεργασία με την Ευρωπόλ και τη Eurojust, θα πρέπει να συμβάλλει στην καταπολέμηση της απάτης. |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.3. | Να τροποποιηθεί το άρθρο 24 του κανονισμού —που αφορά τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων—, το οποίο είναι καταφανώς ανεπαρκές, σύμφωνα με τις εξής προτάσεις:






  — | Να συσταθεί συμβουλευτικό συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας, σε αντικατάσταση της επονομαζόμενης «ομάδας ενδιαφερομένων». |
| --- | --- | --- |

4.3.3.

—

Να συσταθεί συμβουλευτικό συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας, σε αντικατάσταση της επονομαζόμενης «ομάδας ενδιαφερομένων».

| — | Το εν λόγω συμβούλιο να είναι αρμόδιο —πέραν αυτών που θεσπίζονται στο προαναφερόμενο άρθρο— να γνωμοδοτεί σχετικά με το ετήσιο και το ανά θητεία σχέδιο δράσης, με την έκθεση δραστηριοτήτων και με την πρόταση του διοικητικού συμβουλίου για τον διορισμό του εκτελεστικού διευθυντή. |
| --- | --- |

—

Το εν λόγω συμβούλιο να είναι αρμόδιο —πέραν αυτών που θεσπίζονται στο προαναφερόμενο άρθρο— να γνωμοδοτεί σχετικά με το ετήσιο και το ανά θητεία σχέδιο δράσης, με την έκθεση δραστηριοτήτων και με την πρόταση του διοικητικού συμβουλίου για τον διορισμό του εκτελεστικού διευθυντή.

| — | Το εν λόγω συμβούλιο να απαρτίζεται από 17 μέλη: 12 από τους ευρωπαϊκούς κοινωνικούς εταίρους (συμπεριλαμβανομένων των κλάδων της οικοδομής, της γεωργίας και των μεταφορών), 3 από την Επιτροπή, τον πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου (που θα προεδρεύει του συμβουλευτικού συμβουλίου) και τον εκτελεστικό διευθυντή. |
| --- | --- |

—

Το εν λόγω συμβούλιο να απαρτίζεται από 17 μέλη: 12 από τους ευρωπαϊκούς κοινωνικούς εταίρους (συμπεριλαμβανομένων των κλάδων της οικοδομής, της γεωργίας και των μεταφορών), 3 από την Επιτροπή, τον πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου (που θα προεδρεύει του συμβουλευτικού συμβουλίου) και τον εκτελεστικό διευθυντή.

| — | Το συμβούλιο αυτό να συνέρχεται τουλάχιστον τρεις φορές ετησίως. |
| --- | --- |

—

Το συμβούλιο αυτό να συνέρχεται τουλάχιστον τρεις φορές ετησίως.

| 4.3.4. | Να δημιουργήσει η Αρχή μια βάση δεδομένων με τις επιχειρήσεις που θα διαπράττουν παρανομίες κατά τη διασυνοριακή κινητικότητα, σύμφωνα με τις πληροφορίες που θα της παρέχουν τα κράτη μέλη, και να την τηρεί ενήμερη. |
| --- | --- |

4.3.4.

| 4.3.5. | Να μεριμνήσει η Αρχή για τη δημιουργία του ευρωπαϊκού αριθμού κοινωνικής ασφάλισης, παρότι η εξουσία πρωτοβουλίας για το θέμα αυτό ανήκει στην Επιτροπή. |
| --- | --- |

4.3.5.

| 4.3.6. | Η Αρχή να καταρτίζει ετήσια έκθεση σχετικά με τη διασυνοριακή κινητικότητα, με αξιολόγηση των κινδύνων και των δυνατοτήτων, ιδίως για τις πιο ευάλωτες περιοχές και/ή τους πιο ευάλωτους κλάδους. |
| --- | --- |

4.3.6.

Βρυξέλλες, 20 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  SWD(2018) 68 final, σ. 7.

1

(2)  Πληθυσμός σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, 2016 (EUROSTAT, 2018).

2

(3)  COM(2018) 131 final, σ. 1.

3

(4)  COM(2018) 131 final, σ. 1 και 2, 2015/2255(INI), 2013/2112(INI), 2016/2095(INI).

4

(5)  COM(2018) 131 final, σ. 2.

5

(6)  Η ομιλία για την Κατάσταση της Ένωσης το 2017 είναι διαθέσιμη στη διεύθυνση: https://ec.europa.eu/commission/state-union-2017_el.

6

(7)  ΕΕ C 75 της 10.3.2017, σ. 81, ΕΕC 264 της 20.7.2016, σ. 11, ΕΕ C 345 της 13.10.2017, σ. 85, ΕΕ C 197 της 8.6.2018, σ. 45.

7

(8)  COM(2017) 250, σ. 4.

8

(9)  Σύμφωνα με τη Σύμβαση αριθ. 81 της ΔΟΕ, η συνιστώμενη στελέχωση είναι 1 επιθεωρητής ανά 10 χιλιάδες εργαζομένους στις βιομηχανοποιημένες οικονομίες της αγοράς (ΔΟΕ, 297η συνεδρίαση, Νοέμβριος 2006).

9

(10)  COM(2018) 131 final.

10

(11)  Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απαριθμεί τις προκλήσεις αυτές, τις οποίες εντοπίζει ως εξής: η ύπαρξη περιπτώσεων κοινωνικού ντάμπινγκ, η μη τήρηση της ισχύουσας νομοθεσίας και οι δόλιες πρακτικές σε διασυνοριακό περιβάλλον· η ανεπαρκής πληροφόρηση, υποστήριξη και καθοδήγηση εργαζομένων και εργοδοτών σε διασυνοριακό περιβάλλον όσον αφορά τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις· η ανεπαρκής πρόσβαση στις πληροφορίες και η ανεπαρκής ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των εθνικών αρχών που είναι αρμόδιες για διαφορετικούς τομείς της κινητικότητας του εργατικού δυναμικού και για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης· η ανεπαρκής ικανότητα των εθνικών αρχών για την οργάνωση της συνεργασίας με τις αρχές άλλων κρατών μελών· η ανεπάρκεια ή απουσία μηχανισμών διασυνοριακής δράσης για την εφαρμογή και την επιβολή της νομοθεσίας· η έλλειψη ειδικού διασυνοριακού μηχανισμού διαμεσολάβησης μεταξύ κρατών μελών σε όλους τους τομείς της κινητικότητας του εργατικού δυναμικού και του συντονισμού των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης.

11

(12)  COM(2018) 131 final.

12

(13)  SWD(2018) 68 final και SWD (2018) 69 final, Κεφάλαιο Β.

13

(14)  Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης.

14

(15)  Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης.

15

(16)  Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία.

16

(17)  Ευρωπαϊκό 'Ίδρυμα για τη Βελτίωση των Συνθηκών Διαβιώσεως και Εργασίας, 5η έκθεση,

17

(18)  ΕΕ L 166 της 30.4.2004, σ.1, διορθωτικό στην ΕΕ L 200 της 7.6.2004, σ. 1.

18

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Οι ακόλουθες τροπολογίες, οι οποίες υπερψηφίστηκαν από το ένα τέταρτο τουλάχιστον των ψηφισάντων, απορρίφθηκαν στην πορεία των συζητήσεων (άρθρο 39, παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού):

Σημείο 1.1

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| 1.1. | Η κατάσταση της διασυνοριακής αγοράς εργασίας παρουσιάζει σημαντικά προβλήματα για τις επιχειρήσεις, για τους εργαζομένους και για τα κράτη μέλη, ειδικότερα δε αθέμιτο ανταγωνισμό, κοινωνικό ντάμπινγκ και διάφορες παρανομίες και απάτες σε επίπεδο φορολογίας και κοινωνικής ασφάλισης. Επίσης, η ανεπαρκής ενημέρωση επιχειρήσεων και εργαζομένων, η ελλιπής συνεργασία μεταξύ κρατών μελών και η περιορισμένη ικανότητα των περισσότερων επιθεωρήσεων εργασίας οξύνουν τα υφιστάμενα προβλήματα και συγκρούσεις. Παρότι έχουν ληφθεί ορισμένα μέτρα, τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), η ΕΟΚΕ, οι κοινωνικοί εταίροι και ορισμένες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών έχουν ταχθεί υπέρ της ανάγκης περαιτέρω και καλύτερων ενεργειών ώστε να εξομαλυνθεί η κατάσταση αυτή. |
| --- | --- |

1.1.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 93 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 124 |
| Αποχές: | 13 |

Ψήφοι υπέρ:

93

Ψήφοι κατά:

124

Αποχές:

13

Σημείο 3.7

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει γενικά την πρόταση κανονισμού της Επιτροπής, ιδίως δε τους στόχους (άρθρο 2), τα καθήκοντα (άρθρο 5), τις πληροφορίες σχετικά με τη διασυνοριακή κινητικότητα του εργατικού δυναμικού (άρθρο 6), την πρόσβαση σε υπηρεσίες διασυνοριακής κινητικότητας του εργατικού δυναμικού (άρθρο 7), τη συνεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών (άρθρο 8) και τη συνεργασία σε περίπτωση διαταράξεων της διασυνοριακής αγοράς εργασίας που επηρεάζουν τους διασυνοριακούς εργαζομένους (άρθρο 14), επειδή προσδιορίζουν αρμοδιότητες της Αρχής που θα μπορέσουν να συντελέσουν στην εξασφάλιση της τήρησης των εργασιακών και κοινωνικών δικαιωμάτων επί ίσοις όροις στη χώρα υποδοχής, στην καταπολέμηση παρανόμων πρακτικών
  του κοινωνικού ντάμπινγκ, στην ύπαρξη υγιούς ανταγωνισμού μεταξύ επιχειρήσεων και στην καταπολέμηση της απάτης σε διασυνοριακό περιβάλλον, προβλήματα τα οποία δεν κατορθώνουν να επιλύσουν τα κράτη μέλη από μόνα τους. |
| --- | --- |

3.7.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 96 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 121 |
| Αποχές: | 11 |

Ψήφοι υπέρ:

96

Ψήφοι κατά:

121

Αποχές:

11

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/135 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/135

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία για τους εργαζομένους και τους αυτοαπασχολούμενους»

[COM(2018) 132 final]

(2018/C 440/22)

| Εισηγήτρια: | η κ. Giulia BARBUCCI |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ. Giulia BARBUCCI

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 14.5.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 292 σε συνδυασμό με τα άρθρα 153 παράγραφος 1 στοιχείο γ), 153 παράγραφος 2 εδάφιο 3 και 352 της ΣΛΕΕ |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 19.7.2018 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 20.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ / κατά / αποχές) | 148/39/32 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 14.5.2018

Νομική βάση

Άρθρο 292 σε συνδυασμό με τα άρθρα 153 παράγραφος 1 στοιχείο γ), 153 παράγραφος 2 εδάφιο 3 και 352 της ΣΛΕΕ

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

19.7.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

20.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ / κατά / αποχές)

148/39/32

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ, σύμφωνα με τα θεμελιώδη διεθνή μέσα, πιστεύει ότι κάθε πρόσωπο θα πρέπει να έχει το δικαίωμα σε αξιοπρεπή ζωή, κοινωνική προστασία και προστασία από όλους τους σημαντικούς κινδύνους στην εργασία και καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής, συμπεριλαμβανομένης της υγειονομικής περίθαλψης και του δικαιώματος για αξιοπρεπή συνταξιοδότηση κατά το γήρας. Μια κατάλληλη κάλυψη των εργαζομένων σε άτυπες μορφές απασχόλησης και των αυτοαπασχολούμενων θα συμβάλει στην επίτευξη αυτού του στόχου, σύμφωνα με τις αρχές που περιγράφονται από τον Ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, οι οποίες πλέον πρέπει να υλοποιηθούν. Πρέπει να διασφαλίζεται η πρόσβαση και η συμβολή στις παροχές υγειονομικής περίθαλψης, μητρότητας και γονικής μέριμνας, αναπηρίας και γήρατος. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η πρόσβαση στα συστήματα κοινωνικής προστασίας αποτελεί βασικό στοιχείο για δικαιότερες κοινωνίες και θεμελιώδες συστατικό ενός παραγωγικού, υγιούς και ενεργού εργατικού δυναμικού. Η αποκατάσταση της κοινωνικής βιωσιμότητας (1) ως αρχής κατά τον καθορισμό και την εφαρμογή πολιτικών της ΕΕ, με ευρύτερο στόχο τη δημιουργία ισότιμων όρων στο κοινωνικό επίπεδο όπου κάθε άτομο θα μπορεί να έχει πρόσβαση στην κοινωνική προστασία σύμφωνα με τους ίδιους κανόνες και συγκρίσιμες συνθήκες, θα πρέπει να αποτελεί κοινό στόχο των θεσμικών οργάνων σε όλα τα επίπεδα, της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στα κράτη μέλη να εφαρμόσουν τη σύσταση όπου χρειάζεται και να προβαίνουν σε αναφορές, μέσω ειδικών σχεδίων δράσης, βασιζόμενα, μεταξύ άλλων, στα κενά που περιγράφονται στην εκτίμηση αντικτύπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που συνοδεύει τη σύσταση· επίσης, καλούνται να προβλέπουν την πλήρη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τα βασικά αναμενόμενα αποτελέσματα από την εφαρμογή της σύστασης, δεδομένου ότι θα είναι επωφελή για τους πολίτες, τους εργαζομένους και τις επιχειρήσεις, μεταξύ άλλων με την αύξηση του επιμερισμού των κινδύνων, την ασφάλεια εισοδήματος, τον δυναμισμό της αγοράς εργασίας, την υψηλότερη παραγωγικότητα, την καλύτερη κατανομή των πόρων και τη μείωση της ανασφάλειας και της φτώχειας για τα άτομα. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | «Όσον αφορά τους εργαζόμενους που απασχολούνται με βάση τις νέες μορφές εργασίας που προσιδιάζουν στην ψηφιακή εποχή, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα ήταν δυνατό να επιτευχθεί συνολική λύση για τα προβλήματα που σχετίζονται με την αναγνώριση των δικαιωμάτων τους όσον αφορά την κοινωνική ασφάλιση, προβαίνοντας σε συνολική μεταρρύθμιση του τρόπου χρηματοδότησης του συστήματος. Ζητά από τα κράτη μέλη να αναζητήσουν λύσεις που θα επιτρέπουν τη χρηματοδότηση των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης με τη χρήση μέσων τα οποία θα εξασφαλίζουν τη βιωσιμότητα και, παράλληλα, θα ανταποκρίνονται στην ανάγκη παροχής πρόσβασης σε όσους ασκούν τη δραστηριότητά τους με βάση τις νέες μορφές εργασίας» (2). |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ συνιστά οι πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο της σύστασης να προσφέρουν επαρκείς παροχές και μέριμνα, όπως δίχτυα ασφαλείας για όσους δεν προσεγγίζουν τα κατώτατα όρια για να καταστούν δικαιούχοι επιδομάτων, ιδίως για εκείνους που δεν είναι σε θέση να εργαστούν και τις οικογένειές τους. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι το βασικό εισόδημα δεν περιλαμβάνεται στη σύσταση, όπως αναφέρεται στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής — Εκτίμηση επιπτώσεων (3). Ήδη από το 2013, η ΕΟΚΕ είχε ζητήσει την υποβολή ευρωπαϊκής οδηγίας για τη θέσπιση ενός ευρωπαϊκού ελάχιστου εισοδήματος, θεωρώντας ότι τούτο «... θα διασφαλίσει την οικονομική και εδαφική συνοχή, θα προστατεύσει τα θεμελιώδη δικαιώματα του ατόμου, θα εγγυηθεί την ισορροπία μεταξύ των οικονομικών και κοινωνικών στόχων και θα αναδιανείμει δίκαια τον πλούτο και το εισόδημα» (4). |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ηλικία και το φύλο διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο για τον αποκλεισμό των ανθρώπων από τα συστήματα κοινωνικής προστασίας: οι παράγοντες αυτοί πρέπει να λαμβάνονται ιδιαιτέρως υπόψη κατά τον καθορισμό του φάσματος δράσεων της σύστασης. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι πρέπει να προβλεφθεί και να επιδιωχθεί η αποτελεσματικότητα της κάλυψης και της πρόσβασης στα συστήματα, κυρίως όταν ορίζεται και εφαρμόζεται δράση σε εθνικό επίπεδο. Η δυνατότητα μεταφοράς των κοινωνικών δικαιωμάτων θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όταν τα άτομα μετακινούνται μεταξύ διαφορετικών εργασιακών σχέσεων στην αγορά εργασίας, αλλά και μεταξύ συστημάτων και συνολικών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να αντιμετωπιστούν η πολυπλοκότητα της κανονιστικής ρύθμισης και άλλες διοικητικές πτυχές προκειμένου να διασφαλιστεί πλήρης διαφάνεια ώστε να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση και η γνώση των ευθυνών και των δικαιωμάτων εκ μέρους των ατόμων. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να γίνει και με τη βελτίωση της ποιότητας των στατιστικών στοιχείων (κατανεμημένων ανά είδος σχέσης εργασίας, ηλικία, φύλο, κατάσταση αναπηρίας, εθνικότητα κλπ.). |
| --- | --- |

1.9.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Η σύσταση για την κοινωνική προστασία αποτελεί μία από τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνει η Επιτροπή στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η σύσταση και οι βασικές της αρχές είναι ευθυγραμμισμένες και συνεπείς με πολλές από τις είκοσι βασικές αρχές του πυλώνα και του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής. Ειδικότερα, η αρχή αριθ. δώδεκα αναφέρει ότι «[α]νεξάρτητα από το είδος και τη διάρκεια της σχέσης απασχόλησης, οι εργαζόμενοι και, υπό συγκρίσιμες συνθήκες, οι αυτοαπασχολούμενοι έχουν δικαίωμα σε επαρκή κοινωνική προστασία» (5). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Κύριος στόχος της πρωτοβουλίας είναι να δοθεί σε όλους τους εργαζομένους, ιδίως σε όσους απασχολούνται σε άτυπες μορφές εργασίας και στους αυτοαπασχολουμένους, συγκεκριμένη και αποτελεσματική πρόσβαση σε μέτρα κοινωνικής προστασίας. Αποσκοπεί επίσης στη στήριξη και στη συμπλήρωση των δράσεων των κρατών μελών όσον αφορά την κάλυψη κενών και την παροχή δίκαιης και αναλογικής πρόσβασης στην κοινωνική προστασία σε όλους τους εργαζομένους, ανεξάρτητα από το καθεστώς απασχόλησής τους (6). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Καταρχάς, η σύσταση στοχεύει στην «εξάλειψη ή τη μείωση των εμποδίων που παρεμποδίζουν τα συστήματα κοινωνικής προστασίας από τον εφοδιασμό του πληθυσμού με επαρκή κοινωνική προστασία, ανεξαρτήτως εργασιακών σχέσεων ή εργασιακών καθεστώτων, ενώ παράλληλα σέβεται τις αρμοδιότητες των κρατών μελών στον σχεδιασμό των συστημάτων κοινωνικής προστασίας» (7). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η σύσταση αποσκοπεί επίσης στη διασφάλιση πρόσβασης σε επαρκές επίπεδο κοινωνικής προστασίας για όλους: «τα κατώτατα όρια εισοδήματος και χρόνου (περίοδοι κατοχύρωσης, περίοδοι αναμονής, ελάχιστες περίοδοι εργασίας, διάρκεια παροχών) ενδέχεται να αποτελέσουν σημαντική τροχοπέδη στην πρόσβαση στην κοινωνική προστασία για ορισμένες ομάδες εργαζομένων με άτυπη απασχόληση και αυτοαπασχολουμένων» (8). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι το βασικό εισόδημα δεν περιλαμβάνεται στη σύσταση του Συμβουλίου. Πρόσφατη μελέτη του ΟΟΣΑ (9) αναφέρει ότι: «Λόγω των ταχύτατων μεταβολών στην αγορά εργασίας, οι συνεχιζόμενες συζητήσεις για το βασικό εισόδημα παρέχουν πολύτιμη ώθηση σχετικά με το είδος κοινωνικής προστασίας που επιζητούν οι κοινωνίες». Η ΕΟΚΕ έχει ήδη αναφέρει (10) ότι «ένα ελάχιστο ευρωπαϊκό εισόδημα θα συμβάλει στην οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή, στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου, στην εξισορρόπηση οικονομικών και κοινωνικών στόχων και στη δίκαιη ανακατανομή των πόρων και του εισοδήματος». Επίσης, έχει ζητήσει να θεσπιστεί οδηγία πλαίσιο και «να εξεταστούν οι δυνατότητες χρηματοδότησης για ένα ευρωπαϊκό ελάχιστο εισόδημα». |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Τα μέτρα και οι αρχές που περιγράφονται στη σύσταση αποσκοπούν, αφενός, στη διασφάλιση της πρόσβασης στην κοινωνική προστασία για όλους τους εργαζομένους (κυρίως για τους εργαζομένους σε άτυπες μορφές απασχόλησης και τους αυτοαπασχολουμένους) και, αφετέρου, διασφαλίζουν την εγγύηση επαρκούς κοινωνικής προστασίας σε κάθε περίπτωση. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Οι ευρωπαίοι και οι εθνικοί κοινωνικοί εταίροι έχουν εξετάσει εκτενώς το ζήτημα της διασφάλισης επαρκούς πρόσβασης σε κοινωνική προστασία για όλους τους εργαζομένους σε προηγούμενες συμφωνίες, κοινές δηλώσεις και εθνικές συλλογικές διαπραγματεύσεις. Για παράδειγμα, τα προοίμια ευρωπαϊκών συμφωνιών των κοινωνικών εταίρων για τις συμβάσεις ορισμένου χρόνου και την εργασία μερικής απασχόλησης επισημαίνουν την ανάγκη να «διασφαλιστεί ότι οι ρυθμίσεις κοινωνικής προστασίας προσαρμόζονται ώστε να ανταποκρίνονται στις εξελισσόμενες ευέλικτες μορφές απασχόλησης». Στο πρόγραμμα εργασίας τους για την περίοδο 2015-2016 (11), οι ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι σημείωναν την ανάγκη να «διασφαλιστεί η βιωσιμότητα και η προσβασιμότητα των συστημάτων κοινωνικής προστασίας για όλους τους πολίτες». |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Οι ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι εξέφρασαν τις ανησυχίες τους στην «Εμπεριστατωμένη ανάλυση της απασχόλησης», η οποία αποτέλεσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης το 2015 (12)· στο έγγραφο συνιστούσαν «στα κράτη μέλη και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συνεργάζονται καλύτερα για την αντιμετώπιση της διαφθοράς, της φοροδιαφυγής και της φοροαποφυγής, οι οποίες έχουν επιζήμια αποτελέσματα για τα συστήματα κοινωνικής πρόνοιας, τις υπεύθυνες επιχειρήσεις και τα άτομα». Επιπλέον, συνιστούσαν στα κράτη μέλη «να επανεξετάσουν τα σημεία όπου υπάρχουν ελλείψεις ως προς τη βιωσιμότητα και την επάρκεια των συστημάτων κοινωνικής προστασίας τους σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους και να προσπαθήσουν να διασφαλίσουν ότι τα συστήματα αυτά θα συνεχίσουν να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των ανθρώπων στο μέλλον, ιδίως όσων είναι περισσότερο ευάλωτοι και διατρέχουν κίνδυνο κοινωνικού αποκλεισμού» (13). |
| --- | --- |

2.8.

3.   Γενικές παρατηρήσεις: Πλαίσιο

| 3.1. | Ο μεταβαλλόμενος κόσμος της εργασίας: η ψηφιοποίηση, η δημογραφική αλλαγή, η ενεργειακή μετάβαση, η παγκοσμιοποίηση και οι νέες μορφές εργασίας αποτελούν ταυτόχρονα ευκαιρίες και πρόκληση για τις κυβερνήσεις, την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών και τους κοινωνικούς εταίρους. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Μεταβολές στις αγορές εργασίας: οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας έχουν διαφοροποιήσει τις αγορές εργασίας και ορισμένες συμβατικές ρυθμίσεις αποκλείονται επί του παρόντος από τα βασικά μέτρα κοινωνικής προστασίας σε ορισμένα κράτη μέλη. Διαπιστώνονται αυξανόμενη ποικιλία συμβατικών ρυθμίσεων και σημαντικές εθνικές διαφορές όσον αφορά το πλαίσιο και τα συστήματα: το 2016 στην ΕΕ το 14 % των εργαζομένων ήταν αυτοαπασχολούμενοι, το 8 % προσωρινοί υπάλληλοι πλήρους απασχόλησης, το 4 % προσωρινοί υπάλληλοι μερικής απασχόλησης, το 13 % μόνιμοι υπάλληλοι μερικής απασχόλησης (14). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Υπάρχουν διαφορετικά συστήματα κοινωνικής προστασίας σε διάφορες χώρες, όλες όμως αντιμετωπίζουν παρόμοιες προκλήσεις: μετασχηματισμό της αγοράς εργασίας και αλλαγές στη νομοθεσία, γήρανση του εργατικού δυναμικού και τάση αύξησης της υποχρεωτικής ηλικίας συνταξιοδότησης, χαμηλή συμμετοχή των νέων και των γυναικών στις αγορές εργασίας όσον αφορά την ποιότητα και την ποσότητα, ένταξη των πλέον απομακρυσμένων ατόμων/όσων είναι πιθανότερο να παραμείνουν αποκλεισμένοι από τις αγορές εργασίας, ψηφιοποίηση και νέες μορφές εργασίας. Ορισμένα συστήματα κοινωνικής προστασίας έχουν δομηθεί κατά τρόπον ώστε οι εισφορές κοινωνικής προστασίας να αποτελούν μέρος του μισθού του εργαζομένου. Αυτό πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την αντιμετώπιση των νέων αυτών προκλήσεων. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Ο αντίκτυπος του φύλου στην πρόσβαση και την παραμονή στην αγορά εργασίας, καθώς και στην ένταξη και τον αποκλεισμό ως προς την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία πρέπει να εξεταστούν. Μαζί με τους νέους και τους μετανάστες, οι γυναίκες συχνά υπερεκπροσωπούνται στις νέες μορφές εργασίας (15) με αρνητικές συνέπειες για τα δικαιώματα κοινωνικής προστασίας. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ηλικία αποτελεί επίσης έναν σημαντικό παράγοντα όσον αφορά την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία: οι νεότερες γενιές τείνουν να υπόκεινται περισσότερο σε άτυπες μορφές εργασίας («Το ποσοστό των νεότερων εργαζομένων ηλικίας από 20 έως 30 ετών με προσωρινές συμβάσεις ή με “άλλου είδους ή και καθόλου σύμβαση” είναι διπλάσιο από αυτό των άλλων ηλικιακών ομάδων» (16)). Οι μεγαλύτεροι χρόνοι μετάβασης από την εκπαίδευση σε τυπικές μορφές απασχόλησης μπορεί να προκαλέσουν επώδυνες συνέπειες τόσο όσον αφορά την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία όσο και τα μελλοντικά συνταξιοδοτικά δικαιώματα, μεταξύ άλλων εξαιτίας του ακραίου κατακερματισμού της επαγγελματικής σταδιοδρομίας (17). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Τα κενά στην πρόσβαση στην κοινωνική προστασία λόγω εργασιακού καθεστώτος και εργασιακής σχέσης μπορούν ενδεχομένως να εμποδίσουν τις ευκαιρίες μετάβασης από ένα εργασιακό καθεστώς σε άλλο, εάν αυτό συνεπάγεται την απώλεια δικαιωμάτων και τελικά μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερη ανάπτυξη της παραγωγικότητας της εργασίας. Συνεπώς, μπορούν επίσης να μην στηρίζουν την επιχειρηματικότητα και να παρεμποδίζουν την ανταγωνιστικότητα και τη διατηρήσιμη ανάπτυξη. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Ενδεχομένως, τα κενά μπορούν να οδηγήσουν και σε κατάχρηση εργασιακών καθεστώτων και να δημιουργήσουν αθέμιτο ανταγωνισμό μεταξύ εταιρειών που εξακολουθούν να συνεισφέρουν στην κοινωνική προστασία και εκείνων που δεν συνεισφέρουν. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Μακροπρόθεσμα, διακυβεύεται η κοινωνική και οικονομική βιωσιμότητα των εθνικών συστημάτων κοινωνικής προστασίας, ιδίως εξαιτίας των σημερινών δημογραφικών τάσεων και των ποσοστών ανεργίας. |
| --- | --- |

3.8.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις: Κύρια σημεία της σύστασης

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η προηγούμενη νομοθεσία σε ευρωπαϊκό επίπεδο (μεταξύ άλλων οι οδηγίες 2010/41/ΕΕ, 2014/50/ΕΕ, (ΕΕ) 2016/2341) προσπάθησε να καλύψει τα κενά των συστημάτων κοινωνικής προστασίας, όμως τα προκαταρκτικά πορίσματα -για παράδειγμα σχετικά με την οδηγία 2010/41/ΕΕ- καταδεικνύουν ότι δεν έχει καταφέρει να διασφαλίσει αποτελεσματική πρόσβαση στην κοινωνική προστασία από τους αυτοαπασχολουμένους (18). |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει επίσης ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιμένει στην ΕΕΑ του 2018 ότι η αντικατάσταση του εισοδήματος μέσω της κοινωνικής προστασίας είναι ζωτικής σημασίας για την εξάλειψη των χασμάτων σε θέματα ανισοτήτων και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και της χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης (19). |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Σε γενικές γραμμές, ο αριθμός των αυτοαπασχολουμένων στην Ευρώπη έχει μειωθεί ελαφρώς (20) τα τελευταία χρόνια. Ένας από τους λόγους για το γεγονός αυτό είναι το ανεπαρκές ή ανύπαρκτο επίπεδο προστασίας των εργαζομένων αυτών σε περίπτωση ασθένειας, αλλά και άλλες περιστάσεις που συνδέονται με την προσωπική ζωή (μητρότητα, πατρότητα, οικογενειακή φροντίδα κλπ.). Συνεπώς, το κατάλληλο επίπεδο προστασίας θα μπορούσε να οδηγήσει σε περισσότερη και καλύτερη αυτοαπασχόληση. Παρά ταύτα, είναι εξαιρετικά σημαντικό τα θεσμικά όργανα σε όλα τα επίπεδα να καταπολεμήσουν όλες τις μορφές ψευδούς αυτοαπασχόλησης, μεταξύ άλλων σε διακρατικό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει και υποστηρίζει, εν προκειμένω, την απόφαση που περιλαμβάνεται στη σύσταση για περαιτέρω πρόοδο σε σχέση με ό, τι είχε αρχικά προταθεί στην εκτίμηση επιπτώσεων, δηλαδή να προταθεί «η επέκταση της επίσημης κάλυψης σε υποχρεωτική βάση για όλους τους εργαζομένους και να διασφαλιστεί ότι οι αυτοαπασχολούμενοι έχουν πρόσβαση στην κοινωνική προστασία με την επέκταση της επίσημης κάλυψης σε υποχρεωτική βάση για παροχές ασθένειας και υγειονομικής περίθαλψης, παροχές μητρότητας/πατρότητας, παροχές γήρατος και αναπηρίας, καθώς και για παροχές για εργατικά ατυχήματα και επαγγελματικές ασθένειες, και σε προαιρετική βάση μόνο για τις παροχές ανεργίας». Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα χαμηλά ποσοστά εγγραφής αυτοαπασχολουμένων σε προαιρετικά συστήματα (κάτω του 1 % έως 20 %), όπου υπάρχουν, δικαιολογούν την ανάληψη ενισχυμένης δράσης για την προώθηση ευρύτερης κάλυψης και προστασίας. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Συνεπώς, είναι ευπρόσδεκτα τα μέτρα που αποσκοπούν στην πλήρη κάλυψη των εν αυτοαπασχολούμενων. Συμπεριλαμβάνονται -όπου χρειάζεται- οι συμβοηθούντες σύζυγοι, δηλαδή ο/η σύζυγος ή σύντροφος που εργάζεται ως αυτοαπασχολούμενος όταν ο συμβοηθών σύζυγος συμβάλλει τακτικά και ενεργά στη δραστηριότητα του αυτοαπασχολουμένου κατά τρόπο που μπορεί να θεωρηθεί ως η κύρια δραστηριότητα του συμβοηθούντος συζύγου. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Όλοι οι πολίτες θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε συστήματα κοινωνικής προστασίας που είναι σε θέση να προσφέρουν επαρκείς παροχές. Τα συστήματα μπορούν να βασίζονται στις φορολογικές και/ή στις ασφαλιστικές εισφορές και οι πολίτες να συμβάλλουν ισότιμα και αναλογικά με την ικανότητά τους (ή να εξαιρούνται από τέτοιες συνεισφορές) και να επωφελούνται σύμφωνα με τις ανάγκες τους, τουλάχιστον όσον αφορά τις επαρκείς ελάχιστες παροχές και τα εναλλακτικά δίχτυα ασφαλείας. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Πρέπει να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα και η χρηματοδότηση της πρόσβασης στην κατάλληλη κοινωνική προστασία που θα συνοδεύει τις αλλαγές στις αγορές εργασίας (21) με στόχο την εξυπηρέτηση της ένταξης, της επάρκειας, της δικαιοσύνης και της ισότητας σε μια ευρύτερη προοπτική κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Οι δράσεις σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο θα πρέπει να σχεδιάζονται εκ των προτέρων ώστε να επιτυγχάνεται ισότητα μεταχείρισης και ευκαιριών: οι κοινωνικές δημόσιες δαπάνες στην Ευρώπη αποτελούν «αναπόσπαστο μέρος του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου». Η Ευρώπη ήταν πάντα μια ιδιαίτερα ελκυστική ήπειρος χάρη στο υψηλό επίπεδο κοινωνικής ασφάλισης σε σύγκριση με άλλες περιοχές του κόσμου. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Τα συστήματα κοινωνικής προστασίας θα πρέπει να βασίζονται στην αλληλεγγύη και την ισότητα, χωρίς να υφίσταται πιθανότητα διακρίσεων λόγω διαφορετικών προσωπικών συνθηκών/υποβάθρων ή/και καθεστώτων απασχόλησης. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Κατά τον καθορισμό των μέτρων κοινωνικής προστασίας για τα άτομα με αναπηρία, βάση θα πρέπει να αποτελεί η προσέγγιση για τα ανθρώπινα δικαιώματα υπό το πρίσμα της Σύμβασης για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία των Ηνωμένων Εθνών. Τα άτομα με αναπηρίες που δεν μπορούν να εργαστούν και οι οικογένειές τους θα πρέπει να προστατεύονται «από τον κίνδυνο της φτώχειας και να διασφαλίζεται κατάλληλο βιοτικό επίπεδο για αυτούς» (22). |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να εφαρμοστεί πλήρως η σύσταση από τα κράτη μέλη έτσι ώστε οι εργαζόμενοι σε άτυπες μορφές απασχόλησης και οι αυτοαπασχολούμενοι να τυγχάνουν καλύτερης προστασίας. Τα συστήματα κοινωνικής προστασίας θα πρέπει να (επανα)σχεδιαστούν ώστε να περιορίζουν συνεχώς τους αποκλεισμούς, και πάλι σύμφωνα με τις συστάσεις της ΕΕΑ του 2018: «Η βελτίωση της συμπληρωματικότητας μεταξύ της αγοράς εργασίας και των συστημάτων κοινωνικής ένταξης θα βοηθήσει όλες τις ευάλωτες ομάδες, θα δημιουργήσει αυξημένη ευημερία για όλους και θα δημιουργήσει ισχυρότερη κοινωνική συνοχή». |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Η καταπολέμηση του αθέμιτου ανταγωνισμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση και οι συντονισμένες ενέργειες κατά της αδήλωτης εργασίας (επίσης σύμφωνα με τις δράσεις της Ευρωπαϊκής πλατφόρμας κατά της αδήλωτης εργασίας) θα ωφελήσουν τις επιχειρήσεις, δεδομένου ότι η αυξημένη κοινωνική προστασία και η μείωση του αθέμιτου ανταγωνισμού θα μπορούσε να έχει θετικό αντίκτυπο στην παραγωγικότητα. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Η καθολική πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη αποτελεί ένα ακόμη βασικό στοιχείο της σύστασης, σύμφωνα με την αρχή 16 του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων (23). Όπως καταδεικνύεται από την εκτίμηση επιπτώσεων της Επιτροπής, σε μερικές χώρες, λόγω συμβατικών ρυθμίσεων ή ρυθμίσεων για την αγορά εργασίας, οι εργαζόμενοι σε άτυπες μορφές απασχόλησης και οι αυτοαπασχολούμενοι ενδέχεται να διαθέτουν περιορισμένη πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη. Η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη για όλους τους εργαζομένους και τους αυτοαπασχολουμένους πρέπει να είναι υποχρεωτική. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης την ικανοποίησή της για την ανακοινωθείσα αυξημένη συνεργασία με τη Eurostat όσον αφορά τη δημιουργία κατάλληλων δεικτών για την καταγραφή της προόδου προς την κατεύθυνση της επίσημης κάλυψης, της αποτελεσματικής κάλυψης και της διαφάνειας κλπ., καθώς και για το έργο που θα αναλάβει η Επιτροπή στην Επιτροπή Κοινωνικής Προστασίας με στόχο τη θέσπιση πλαισίου συγκριτικής αξιολόγησης για την κοινωνική προστασία. Αυτό θα βοηθήσει να ξεπεραστεί η έλλειψη ποιοτικής βάσης δεδομένων και θα συμβάλει στην ακριβέστερη αξιολόγηση του αντικτύπου των πολιτικών που εφαρμόζονται σε σχέση με τη σύσταση. |
| --- | --- |

4.14.

Βρυξέλλες, 20 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  ΕΕ C 237 της 6.7.2018, σ. 1.

1

(2)  ΕΕ C 129 της 11.4.2018, σ. 7.

2

(3)  Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής — Εκτίμηση επιπτώσεων που συνοδεύει το έγγραφο.

3

(4)  ΕΕ C 170 της 5.6.2014, σ. 23.

4

(5)  ΕΕ C 125 της 21.4.2017, σ. 10.

5

(6)  Βλ. επίσης τη Σύσταση αριθ. 202 της ΔΟΕ, η οποία παρέχει οδηγίες για τη δημιουργία και τη διατήρηση κατώτατων ορίων κοινωνικής προστασίας ως βασικού στοιχείου των εθνικών συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης.

6

(7)  Βλ. σύσταση για την κοινωνική προστασία, σελίδες 8, 14, § 10, 15 § 4, 23 § 8, 10.

7

(8)  Βλ. σύσταση για την κοινωνική προστασία, σελίδα 17 § 18.

8

(9)  Basic income as a policy option: Technical Background Note Illustrating costs and distributional implications for selected countries, OECD, 2017. (Το βασικό εισόδημα ως πολιτική επιλογή: Τεχνικό σημείωμα για το κόστος και τον διανεμητικό αντίκτυπο σε επιλεγμένες χώρες, ΟΟΣΑ, 2017).

9

(10)  ΕΕ C 170 της 5.6.2014, σ. 23.

10

(11)  http://resourcecentre.etuc.org/EU-social-dialogue-5.html.

11

(12)  2015 In-depth employment analysis — ETUC, BUSINESSEUROPE, CEEP, UEAPME.

12

(13)  Βλ. υποσημείωση 12.

13

(14)  EUROSTAT 2016.

14

(15)  ΔΟΕ: INWORK Συνοπτικό σημείωμα στο τεύχος αριθ. 9, Μάιος 2017.

15

(16)  Βλ. Σύσταση για την κοινωνική προστασία, σ. 2και 3.

16

(17)  ΕΕ C 367 της 10.10. 2018, σ. 15.

17

(18)  Βλ. Barnard C. και Blackham A. (2015), The implementation of Directive 2010/41 on the application of the principle of equal treatment between men and women engaged in an activity in a self-employed capacity (Υλοποίηση της οδηγίας 2010/41 σχετικά με την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης αυτοαπασχολούμενων ανδρών και γυναικών), έκθεση του Ευρωπαϊκού δικτύου νομικών εμπειρογνωμόνων στον τομέα της ισότητας των φύλων που εκπονήθηκε για λογαριασμό της Γενικής Διεύθυνσης Δικαιοσύνης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Βλ. πρόταση σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία για τους εργαζομένους και τους αυτοαπασχολουμένους, σελίδα 9.

18

(19)  Ευρωπαϊκό Εξάμηνο 2018: Ετήσια επισκόπηση της ανάπτυξης

19

(20)  Βλ. Eurofound: «The many faces of self-employment in Europe (Οι πολυάριθμες πτυχές της αυτοαπασχόλησης στην Ευρώπη)».

20

(21)  Βλ. το έγγραφο θέσης της BUSINESSEUROPE με θέμα τη «Σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία», σελίδα 1, παράγραφος 1 (19 Απριλίου 2018).

21

«Σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία»

(22)  Βλ. EDF, «Ψήφισμα για την προώθηση της απασχόλησης και της κοινωνικής ένταξης των ατόμων με αναπηρίες», 6 Νοεμβρίου 2017, http://www.edf-feph.org/newsroom/news/social-pillar-edf-adopts-resolution-promote-employment-social-inclusion-persons.

22

(23)  Ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων, Αρχή 16: «Κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα έγκαιρης πρόσβασης σε οικονομικά προσιτή, καλής ποιότητας προληπτική και θεραπευτική υγειονομική περίθαλψη».

23

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Οι ακόλουθες τροπολογίες στα σημεία 1.6 και 2.5, οι οποίες έλαβαν τουλάχιστον το ένα τέταρτο των εκπεφρασμένων ψήφων, απορρίφθηκαν κατά τη διάρκεια της συζήτησης:

Σημείο 1.6

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ συνιστά οι πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο της σύστασης να προσφέρουν

  επαρκείς παροχές και μέριμνα

  , όπως δίχτυα ασφαλείας για όσους δεν προσεγγίζουν τα κατώτατα όρια για να καταστούν δικαιούχοι επιδομάτων, ιδίως για εκείνους που δεν είναι σε θέση να εργαστούν και τις οικογένειές τους. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι
  εκφράζει τη λύπη της διότι το βασικό εισόδημα δεν περιλαμβάνεται στη σύσταση, όπως αναφέρεται στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής — Εκτίμηση επιπτώσεων (1)

  , για πολλούς λόγους, όπως τα κριτήρια κάλυψης και η προτίμηση στην αντιμετώπιση των προβλημάτων στο πλαίσιο των υφιστάμενων συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης των κρατών μελών. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επικροτεί τις τρέχουσες συζητήσεις που διεξάγονται στα κράτη μέλη σχετικά με το βασικό εισόδημα και άλλα δίχτυα ασφαλείας που αποσκοπούν στην ενεργό συμμετοχή στις αγορές εργασίας και στην κοινωνία εν γένει. Ήδη από το 2013, η ΕΟΚΕ είχε ζητήσει την υποβολή ευρωπαϊκής οδηγίας για τη θέσπιση ενός ευρωπαϊκού ελάχιστου εισοδήματος, θεωρώντας ότι τούτο «... θα διασφαλίσει την οικονομική και εδαφική συνοχή, θα προστατεύσει τα θεμελιώδη δικαιώματα του ατόμου, θα εγγυηθεί την ισορροπία μεταξύ των οικονομικών και κοινωνικών στόχων και θα αναδιανείμει δίκαια τον πλούτο και το εισόδημα» (2). |
| --- | --- |

1.6.

Αιτιολογία

Θα εκτεθεί προφορικά.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

| Ψήφοι υπέρ | 91 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά | 112 |
| Αποχές | 10 |

Ψήφοι υπέρ

91

Ψήφοι κατά

112

Αποχές

10

Σημείο 2.5

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| 2.5. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι το βασικό εισόδημα δεν συμπεριλαμβάνεται στη σύσταση, όπως αναφέρεται στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής — Εκτίμηση επιπτώσεων-, για πολλούς λόγους, όπως τα κριτήρια κάλυψης και η προτίμηση στην αντιμετώπιση των προβλημάτων στο πλαίσιο των υφιστάμενων συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης των κρατών μελών.
  Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι το βασικό εισόδημα δεν περιλαμβάνεται στη σύσταση του Συμβουλίου. Πρόσφατη μελέτη του ΟΟΣΑ αναφέρει ότι: «Λόγω των ταχύτατων μεταβολών στην αγορά εργασίας, οι συνεχιζόμενες συζητήσεις για το βασικό εισόδημα παρέχουν πολύτιμη ώθηση σχετικά με το είδος κοινωνικής προστασίας που επιζητούν οι κοινωνίες». Η ΕΟΚΕ έχει ήδη αναφέρει ότι «ένα ελάχιστο ευρωπαϊκό εισόδημα θα συμβάλει στην οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή, στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου, στην εξισορρόπηση οικονομικών και κοινωνικών στόχων και στη δίκαιη ανακατανομή των πόρων και του εισοδήματος». Επίσης, έχει ζητήσει να θεσπιστεί οδηγία πλαίσιο και «να εξεταστούν οι δυνατότητες χρηματοδότησης για ένα ευρωπαϊκό ελάχιστο εισόδημα». |
| --- | --- |

2.5.

Αιτιολογία

Το πεδίο εφαρμογής της προτεινόμενης σύστασης δεν καλύπτει τις παροχές για το ελάχιστο επίπεδο διαβίωσης. Κύριος στόχος είναι η διευκόλυνση της πρόσβασης στην κοινωνική ασφάλιση για τις ομάδες εργαζομένων που είναι πιθανό να μην καλύπτονται από τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης στα κράτη μέλη. Άρα, δεν υπάρχει λόγος να εκφραστεί λύπη για το γεγονός ότι η έννοια του βασικού εισοδήματος δεν περιλαμβάνεται στην πρόταση της Επιτροπής. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θα μπορούσε να λάβει υπό σημείωση τις τρέχουσες συζητήσεις που διεξάγονται στα κράτη μέλη και σε άλλα φόρουμ, όπως ο ΟΟΣΑ. Όσον αφορά την προηγούμενη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για το ελάχιστο εισόδημα, κρίνεται σκόπιμο να συμπεριληφθεί επίσης ένας σύνδεσμος στη δήλωση της Ομάδας Εργοδοτών, ώστε να αναδειχθεί σαφώς η απόκλιση απόψεων επί του συγκεκριμένου ζητήματος. Η αναφορά στη δήλωση της Ομάδας Εργοδοτών έχει χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν, π.χ., στις γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ SOC/542 (Ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων) και SOC/564 (Αντίκτυπος της κοινωνικής διάστασης και του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων στο μέλλον της ΕΕ).

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

| Ψήφοι υπέρ | 92 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά | 113 |
| Αποχές | 13 |

Ψήφοι υπέρ

92

Ψήφοι κατά

113

Αποχές

13

---

(1)  Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής — Εκτίμηση επιπτώσεων που συνοδεύει το έγγραφο

(2)  ΕΕ C 170 της 5.6.2014, σ. 23.

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/142 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/142

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — Προσαρμογή της κοινής πολιτικής για τις θεωρήσεις στις νέες προκλήσεις»

[COM(2018) 251 — final]

και «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 810/2009 για τη θέσπιση κοινοτικού κώδικα θεωρήσεων (κώδικας θεωρήσεων)»

[COM(2018) 252 final — 2018/0061 (COD)]

(2018/C 440/23)

| Εισηγητής: | ο κ. Ionuț SIBIAN |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Ionuț SIBIAN

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 16.4.2018
  Συμβούλιο, 2.5.2018
  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 18.6.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της ΣΛΕΕ |
| | |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 19.7.2018 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 168/0/1 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 16.4.2018

Συμβούλιο, 2.5.2018

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 18.6.2018

Νομική βάση

Άρθρο 304 της ΣΛΕΕ

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

19.7.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

168/0/1

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι ο κώδικας θεωρήσεων αποτελεί βασικό στοιχείο της κοινής πολιτικής θεωρήσεων, διότι θεσπίζει ένα κοινό σύνολο νομικών διατάξεων και επιχειρησιακών οδηγιών. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προτεινόμενες εναρμονισμένες διαδικασίες και προϋποθέσεις που θεσπίζει ο κώδικας θεωρήσεων, οι οποίες επιτρέπουν την εξάλειψη καταστάσεων κατά τις οποίες τα κράτη μέλη της ΕΕ αντιμετωπίζουν παρόμοιες περιπτώσεις με διαφορετικό τρόπο, δίνοντας ταυτόχρονα τη δυνατότητα διαφοροποιημένης μεταχείρισης με βάση το «ιστορικό των θεωρήσεων». Επίσης, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για τον καθορισμό εναρμονισμένων διαδικασιών προσφυγής σε περίπτωση απόρριψης της θεώρησης. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη λύση εναρμόνισης των θεωρήσεων πολλαπλών εισόδων, οι οποίες επιτρέπουν στους κατόχους τους να ταξιδεύουν επανειλημμένα στην ΕΕ κατά τη διάρκεια ισχύος της θεώρησης, καθώς αυτό θα μπορούσε να συμβάλει στην οικονομική εξέλιξη, την πολιτιστική και κοινωνική ανάπτυξη και τις ανταλλαγές, καθώς και στην ενίσχυση της στήριξης και της κατανόησης μεταξύ των ανθρώπων. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Οι θεωρήσεις μίας μόνο εισόδου που εκδίδονται στα εξωτερικά σύνορα, σύστημα το οποίο εισήχθη στον κώδικα θεωρήσεων προκειμένου να προωθηθεί ο τουρισμός βραχείας διάρκειας, καταδεικνύουν την ευελιξία και τη ρεαλιστική προσέγγιση που υιοθετούν τα κράτη μέλη· η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την υιοθέτηση της προσέγγισης αυτής κατά την εξέταση πολλών άλλων πτυχών που σχετίζονται με την έκδοση θεωρήσεων προκειμένου να διασφαλιστεί ότι προσφέρονται υπηρεσίες one-stop shop. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Δεδομένου ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να προωθήσει με ενεργό τρόπο την πλήρη αμοιβαιότητα των θεωρήσεων στις σχέσεις της με τρίτες χώρες, η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να διεξαγάγει ταχεία διαβούλευση και να προτείνει μια σαφή δέσμη προτάσεων με δυνατότητα προσφυγής, οι οποίες θα αφορούν τόσο τη διευκόλυνση όσο και την ασφάλεια. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως την πρόταση σύμφωνα με την οποία, πριν λάβει οποιαδήποτε απόφαση για την προσωρινή αναστολή της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης για τους υπηκόους τρίτης χώρας, η Επιτροπή θα πρέπει να λάβει υπόψη της την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην εν λόγω τρίτη χώρα, καθώς και τις πιθανές συνέπειες της αναστολής της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης για αυτήν την κατάσταση. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ συνιστά να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια για τη συλλογή αξιόπιστων, σχετικών και ενιαίων/συγκρίσιμων (κατά το δυνατόν) δεδομένων όσον αφορά τις τρίτες χώρες, αλλά και όσον αφορά τις καταστάσεις που επιτρέπουν στα κράτη μέλη να αποφασίζουν την προσωρινή αναστολή των απαλλαγών από την υποχρέωση θεώρησης για τους υπηκόους τρίτης χώρας που απαριθμείται στο παράρτημα II του κανονισμού, όπου κατονομάζονται οι τρίτες χώρες οι υπήκοοι των οποίων πρέπει να διαθέτουν θεώρηση κατά τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων και οι τρίτες χώρες οι υπήκοοι των οποίων απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ συνιστά σύνεση κατά τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τη σταθερή (ανά διετία) αναθεώρηση προς τα πάνω των προτεινόμενων τελών θεώρησης. Η εν λόγω αναθεώρηση δεν θα πρέπει να είναι αυτόματη αλλά να λαμβάνει υπόψη ότι οι προτεινόμενες δαπάνες είναι ήδη υψηλές σε σύγκριση με το επίπεδο μεγέθυνσης/ανάπτυξης σε ορισμένες από τις ενδιαφερόμενες τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις αλλαγές στον κώδικα θεωρήσεων που αφορούν την πρόσθετη δυνατότητα συμπλήρωσης και υπογραφής του εντύπου της αίτησης σε ηλεκτρονική μορφή προκειμένου να ευθυγραμμιστεί με την τεχνολογική ανάπτυξη. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ απαιτεί από όλα τα κράτη μέλη να διάκεινται θετικά στην ηλεκτρονική υποβολή αιτήσεων θεώρησης και να προβούν στις απαιτούμενες βελτιώσεις/αλλαγές για τη στήριξη της επιγραμμικής αυτής διαδικασίας· επίσης, καλεί την Επιτροπή να συμπεριλάβει/υποβάλει μια ρεαλιστική προθεσμία με στόχο τη γενικευμένη υιοθέτηση της ηλεκτρονικής υποβολής θεωρήσεων από τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής για την κατάργηση της αρχής της «κατάθεσης αυτοπροσώπως» και υποστηρίζει και, επιπλέον, ζητεί κανόνες και κανονισμούς που θα επιτρέπουν την ηλεκτρονική υποβολή αιτήσεων θεώρησης. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να επιδιώκεται η υποβολή αιτήσεων θεώρησης με τον πιο άνετο και ταχύτερο τρόπο από τον τόπο διαμονής του αιτούντος θεώρηση, συμπεριλαμβανομένης της ευρύτερης χρήσης των εξωτερικών παρόχων υπηρεσιών, εφόσον χρειάζεται, της παροχής καλύτερων υπηρεσιών εκπροσώπησης, καθώς και της ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ των διπλωματικών αποστολών των κρατών μελών της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να αναθεωρήσει τις τρέχουσες κατηγορίες αιτούντων που απολαύουν απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης και να τις καθορίσει με μεγαλύτερη σαφήνεια. Επίσης, η ΕΟΚΕ συνιστά να εξετασθεί το ενδεχόμενο απαλλαγής από τα τέλη για τους ηλικιωμένους και τους εκπροσώπους μη κερδοσκοπικών οργανώσεων που συμμετέχουν σε σεμινάρια, συνέδρια και σε αθλητικές, πολιτιστικές ή εκπαιδευτικές εκδηλώσεις που διοργανώνονται από μη κερδοσκοπικές οργανώσεις, χωρίς αναφορά στην ηλικία ή, τουλάχιστον, να εξετασθεί το ενδεχόμενο αύξησης του ορίου ηλικίας. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Δεδομένου ότι «οι διατάξεις του κανονισμού εφαρμόζονται σε κάθε υπήκοο τρίτης χώρας ο οποίος υπόκειται στην υποχρέωση θεώρησης για τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων των κρατών μελών [...], με την επιφύλαξη των δικαιωμάτων ελεύθερης κυκλοφορίας που απολαμβάνουν οι υπήκοοι τρίτων χωρών οι οποίοι είναι μέλη της οικογένειας πολιτών της Ένωσης», η ΕΟΚΕ θα ήθελε να τονίσει τη σημασία θέσπισης κοινής πρακτικής για την αποφυγή διακρίσεων όσον αφορά τον ορισμό των «οικογενειακών δεσμών», λαμβάνοντας υπόψη τις πρόσφατες εξελίξεις στα κράτη μέλη της ΕΕ όσον αφορά τον ορισμό της οικογένειας. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την ανάγκη προσαρμογής της κοινής πολιτικής θεωρήσεων στις νέες προκλήσεις και, υπό το πρίσμα αυτό, υποστηρίζει τις δύο προτάσεις κανονισμού σχετικά με τον κοινοτικό κώδικα για τις θεωρήσεις και τον κατάλογο των τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων πρέπει να διαθέτουν θεώρηση κατά τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων και των τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι ο κώδικας θεωρήσεων έχει επιπτώσεις που υπερβαίνουν τον στόχο της θέσπισης κοινών νομικών διατάξεων και διαδικασιών εφαρμογής και, εκτός από τη διευκόλυνση των νόμιμων μετακινήσεων και την αντιμετώπιση της παράνομης μετανάστευσης, έχει επιπτώσεις στην οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας, παρά το γεγονός ότι ο στόχος αυτός δεν έχει αναγνωρισθεί από την αρχή όσον αφορά τον κώδικα θεωρήσεων. Στα προξενεία των κρατών Σένγκεν υποβλήθηκαν 16,1 εκατομμύρια αιτήσεις ομοιόμορφων θεωρήσεων το 2017 και η τάση είναι αυξητική. Από τον συνολικό αυτό αριθμό αιτήσεων, σε περισσότερες από το 50 % των περιπτώσεων, εκδόθηκαν θεωρήσεις πολλαπλών εισόδων, ενώ ο αριθμός των θεωρήσεων που δεν εκδόθηκαν ήταν 1,3 εκατομμύρια, ποσό που αντιστοιχεί στο 8 % του συνόλου των αιτήσεων (1). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τις προτεινόμενες αλλαγές που αποσκοπούν στη διευκόλυνση της επεξεργασίας των θεωρήσεων τόσο για τους αιτούντες όσο και για τα προξενεία, και συγκεκριμένα: τη δυνατότητα υποβολής αίτησης έξι μήνες πριν από το προβλεπόμενο ταξίδι (και 9 μήνες στην περίπτωση των ναυτικών), τις διευκρινήσεις και την επέκταση των κατηγοριών προσώπων που μπορούν να υποβάλλουν αίτηση εξ ονόματος του αιτούντος και την εναρμόνιση των δικαιολογητικών. Επιπλέον, είναι ευπρόσδεκτη η τήρηση της αρχής σύμφωνα με την οποία ο αιτών πρέπει να μεταβεί σε μία μόνο τοποθεσία για να υποβάλει αίτηση. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει επίσης ότι η πρόσβαση στα προξενεία εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση, ιδίως σε τρίτες χώρες όπου τα περισσότερα κράτη μέλη είναι παρόντα μόνο στην πρωτεύουσα και, ως εκ τούτου, οι αιτούντες πρέπει να επωμιστούν το κόστος (τόσο σε χρόνο όσο και σε χρήμα) της μετακίνησης σε μεγάλη απόσταση για να φτάσουν ως το προξενείο. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση για την κατάργηση της αρχής της «κατάθεσης αυτοπροσώπως» και ζητεί από τα κράτη μέλη να προβούν στις αναγκαίες προσαρμογές για την ηλεκτρονική υποβολή αιτήσεων θεώρησης. Παράλληλα, η ΕΟΚΕ επικροτεί κάθε μέτρο που επιδιώκει την υποβολή αιτήσεων θεώρησης με τον πιο άνετο και ταχύτερο τρόπο από τον τόπο διαμονής του αιτούντος θεώρηση, συμπεριλαμβανομένης της ευρύτερης χρήσης των εξωτερικών παρόχων υπηρεσιών, εφόσον χρειάζεται, της παροχής καλύτερων υπηρεσιών εκπροσώπησης, καθώς και της ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ των διπλωματικών αποστολών των κρατών μελών της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Λαμβάνοντας υπόψη την πρόσφατη θέση σε ισχύ των νέων κανόνων σχετικά με την προστασία των δεδομένων και την ιδιωτική ζωή (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων), η ΕΟΚΕ επιβεβαιώνει την ανάγκη να διαθέτουν οι εξωτερικοί πάροχοι υπηρεσιών την ικανότητα να σέβονται/διασφαλίζουν την ασφάλεια των συλλεγόμενων προσωπικών δεδομένων. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα ώστε να διασφαλίζεται ότι οι εταιρείες που προσφέρουν υπηρεσίες θεώρησης (σε ευρωπαίους υπηκόους, ή σε μη Ευρωπαίους για τις ευρωπαϊκές θεωρήσεις) θα προβούν σε αλλαγές στην πολιτική προστασίας των δεδομένων τους ώστε να πληρούν τον κανονισμό. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Οι νέες μικρότερης διάρκειας προθεσμίες για την υποβολή αιτήσεων θεώρησης και τη λήψη αποφάσεων επί των αιτήσεων θεώρησης, καθώς και η εναρμόνιση της δυνατότητας χορήγησης ομοιόμορφων θεωρήσεων (ιδίως σε ό, τι αφορά την απόφαση για την έκδοση θεωρήσεων πολλαπλών εισόδων) αποτιμώνται και οι δύο θετικά από την ΕΟΚΕ, όπως και το νέο προτεινόμενο άρθρο 25α σχετικά με τη συνεργασία για την επανεισδοχή, το οποίο αποσκοπεί στην αύξηση της συνεργασίας των τρίτων χωρών στην επανεισδοχή των παράνομων μεταναστών με την εισαγωγή της δυνατότητας θέσπισης περιοριστικής και προσωρινής εφαρμογής σαφώς καθορισμένων μέτρων. Πρέπει να εκπονηθεί εναρμονισμένη προσέγγιση όσον αφορά τον τρόπο διευκόλυνσης της διαδικασίας αίτησης θεώρησης για τους αιτούντες που έχουν ήδη ταξιδέψει στην ΕΕ. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι πρέπει να διασφαλίζεται η συνάφεια μεταξύ της πολιτικής για τις θεωρήσεις και των δεσμεύσεων που έχουν αναληφθεί σε άλλους τομείς πολιτικής (π.χ. εμπορικές συμφωνίες) και να είναι βιώσιμη. Πρέπει να υιοθετηθεί η γενικά αποδεκτή λύση όσον αφορά τις συμφωνίες απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης που έχουν συναφθεί από τα κράτη μέλη με ορισμένες τρίτες χώρες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να επιδιώξει με προληπτικό τρόπο την τήρηση της πλήρους αμοιβαιότητας των θεωρήσεων στις σχέσεις της με τις τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Παρότι κατανοεί το σκεπτικό για την προτεινόμενη αναθεώρηση του άρθρο 16 του κώδικα θεωρήσεων, δηλαδή την αύξηση του τέλους θεώρησης κατά 1/3, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για τα πιθανά εμπόδια που προκύπτουν από αυτή την αύξηση των τελών στην περίπτωση ορισμένων υπηκόων τρίτων χωρών των οποίων το επίπεδο ανάπτυξης/πλούτου είναι σημαντικά χαμηλότερο από εκείνο των κρατών μελών της ΕΕ. Η σύγκριση του επιπέδου του τέλους θεώρησης με το κόστος ταξιδίου και άλλα έξοδα που πρέπει να καλύψουν οι αιτούντες θεώρηση δεν είναι ευνοϊκή, εφόσον οι ευρέως διαδεδομένες στις ημέρες μας λύσεις χαμηλού κόστους μετακίνησης και διαμονής θα μπορούσαν να οδηγήσουν στο φαινόμενο το κόστος του συνόλου του ταξιδίου να είναι μικρότερο ή ίσο με το τέλος θεώρησης. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πρόταση για την αναθεώρηση του ύψους του τέλους θεώρησης ανά διετία θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη δυνατότητα μείωσης του τέλους αυτού με βάση την πιθανή εφαρμογή των διαδικασιών ηλεκτρονικής υποβολής αίτησης θεώρησης (γεγονός το οποίο θα μπορούσε να συνεπάγεται χαμηλότερο κόστος προσωπικού και διοικητικό κόστος για τα κράτη μέλη). Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής για την προσαρμογή της κοινής πολιτικής θεωρήσεων στις νέες προκλήσεις, τα περισσότερα κράτη μέλη λαμβάνουν υπόψη τα πλεονεκτήματα της χρήσης ψηφιακών θεωρήσεων (το χαμηλότερο κόστος για τα προξενεία είναι ένα από αυτά τα πλεονεκτήματα, σε συνδυασμό με την αποτελεσματική και πιο φιλική προς τον πελάτη διαδικασία υποβολής αιτήσεων σε σύγκριση με το σύστημα υποβολής έντυπης αίτησης). |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Λαμβάνοντας υπόψη το σημερινό ύψος του τέλους θεώρησης σε συνδυασμό με το προτεινόμενο ύψος, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να εξετασθεί η δυνατότητα προσφοράς απαλλαγών από τα τέλη στους εκπροσώπους μη κερδοσκοπικών οργανώσεων που συμμετέχουν σε σεμινάρια, συνέδρια και σε αθλητικές, πολιτιστικές ή εκπαιδευτικές εκδηλώσεις που διοργανώνονται από μη κερδοσκοπικές οργανώσεις, χωρίς αναφορά στην ηλικία τους ή, τουλάχιστον, εξετάζοντας το ενδεχόμενο αύξησης του ορίου ηλικίας (η ισχύουσα νομοθεσία λαμβάνει υπόψη την ηλικία —δηλαδή έως και 25 ετών). Επίσης, παρόμοιες απαλλαγές θα πρέπει να προσφέρονται και στους ηλικιωμένους ώστε να υποστηρίζεται η ενεργός ένταξή τους στην κοινωνία και να επικουρείται η βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. |
| --- | --- |

2.10.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Στατιστικά στοιχεία για τις θεωρήσεις στα προξενεία, 2017 (https://ec.europa.eu/home-affairs/what-we-do/policies/borders-and-visas/visa-policy#stats).

1

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/145 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/145

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2004/37/ΕΚ σχετικά με την προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε καρκινογόνους ή μεταλλαξιογόνους παράγοντες κατά την εργασία»

[COM(2018) 171 final — 2018/0081 (COD)]

(2018/C 440/24)

| Εισηγητής: | ο κ. János WELTNER |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. János WELTNER

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 16.4.2018
  Συμβούλιο, 23.4.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση: | Άρθρα 153, παράγραφοι 1 και 2 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Απόφαση του Προεδρείου | 17.4.2018 |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη» |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 19.7.2018 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 191/4/11 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 16.4.2018

Συμβούλιο, 23.4.2018

Νομική βάση:

Άρθρα 153, παράγραφοι 1 και 2 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Απόφαση του Προεδρείου

17.4.2018

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη»

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

19.7.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

191/4/11

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την προτεινόμενη τροποποίηση της οδηγίας για τους καρκινογόνους και μεταλλαξιογόνους παράγοντες δεδομένου ότι παρουσιάζει αντικειμενικά δεδομένα για λόγους ασφαλέστερων συνθηκών εργασίας. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Όπως έκανε σε προηγούμενη γνωμοδότηση που εξέδωσε (1), η ΕΟΚΕ προτρέπει εκ νέου την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προβεί σε εκτίμηση αντικτύπου της ενδεχόμενης επέκτασης της οδηγίας για τους καρκινογόνους και μεταλλαξιογόνους παράγοντες στις ουσίες που είναι επιβλαβείς για την αναπαραγωγή. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό, λαμβάνοντας υπόψη τις τοξικές για την αναπαραγωγή επιδράσεις πολλών καρκινογόνων και μεταλλαξιογόνων παραγόντων, οι αναθεωρήσεις και τροποποιήσεις της οδηγίας για τους καρκινογόνους και μεταλλαξιογόνους παράγοντες στο εγγύς μέλλον να αποδίδουν μεγαλύτερη προσοχή στην επαγγελματική έκθεση που αφορά τις αναπαραγωγικές πτυχές των γυναικών και των ανδρών, και —όσον αφορά ιδιαίτερα τις γυναίκες— κατά τη διάρκεια του πρώτου τριμήνου της εγκυμοσύνης. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι, στην τροπολογία αυτή, οι δεσμευτικές οριακές τιμές επαγγελματικής έκθεσης καθορίζονται βάσει επιστημονικών και στατιστικών στοιχείων. Η προσέγγιση με βάση τον κίνδυνο, όπως φαίνεται στα συνοδευτικά έγγραφα, μπορεί εύκολα να γίνει κατανοητή από τα ενδιαφερόμενα μέρη και, ως εκ τούτου, παρέχει καλή βάση για κοινωνικό συμβιβασμό. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την τεκμηριωμένη διαδικασία, στο πλαίσιο της οποίας η Επιτροπή ζήτησε συμβουλές τόσο από την επιστημονική επιτροπή για τα όρια επαγγελματικής έκθεσης (SCOEL) (2) όσο και από την Επιτροπή Αξιολόγησης Κινδύνων (RAC) (3) του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων (ECHA) (4). |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι αναγκαίο να συσταθούν πιλοτικά ερευνητικά προγράμματα και, σε δεύτερη φάση, προγράμματα σε επίπεδο ΕΕ για την ανάπτυξη διά βίου ιατρικής παρακολούθησης στο πλαίσιο των εθνικών συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας ή δημόσιας υγείας για όλους όσοι έχουν εκτεθεί σε καρκινογόνες, μεταλλαξιογόνες και τοξικές για την αναπαραγωγή ενώσεις. Σύμφωνα με τον ΓΚΠΔ (5), η εν λόγω παρακολούθηση θα πρέπει να διεξάγεται με ανώνυμο τρόπο. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, για τη βελτίωση της προστασίας των εργαζομένων από την έκθεση σε καρκινογόνες, μεταλλαξιογόνες και τοξικές για την αναπαραγωγή ουσίες κατά την εργασία, τα κράτη μέλη θα πρέπει να μεριμνήσουν ώστε οι επιθεωρήσεις εργασίας να διαθέτουν επαρκή οικονομικά μέσα και προσωπικό για την εκτέλεση των καθηκόντων τους. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ συνιστά όλες οι ενώσεις για τις οποίες υπάρχουν υπόνοιες ότι είναι καρκινογόνες, μεταλλαξιογόνες ή/και τοξικές για την αναπαραγωγή να υποβάλλονται σε σχετική επιστημονική ανάλυση και να συμπεριλαμβάνονται στην οδηγία για τους καρκινογόνους και μεταλλαξιογόνους παράγοντες, εφόσον κρίνεται σκόπιμο. |
| --- | --- |

1.8.

2.   Ιστορικό

| 2.1. | Η παρούσα γνωμοδότηση συνδέεται με τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε καρκινογόνους ή μεταλλαξιογόνους παράγοντες κατά την εργασία» (6), η οποία καταρτίστηκε σε συνδυασμό με την τροποποίηση της οδηγίας για τους καρκινογόνους και μεταλλαξιογόνους παράγοντες το 2017 (7). Όλες οι συστάσεις της ΕΟΚΕ, εκτός από όσες συμπεριλαμβάνονται στην παρούσα τροπολογία, εξακολουθούν να ισχύουν (8). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Οι στόχοι της πρότασης συνάδουν με το άρθρο 2 (Δικαίωμα στη ζωή) και το άρθρο 31 (Δίκαιες και πρόσφορες συνθήκες εργασίας) του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η διασφάλιση ασφαλούς και υγιούς περιβάλλοντος εργασίας αποτελεί στρατηγικό στόχο για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όπως αναφέρεται στο «Στρατηγικό πλαίσιο της ΕΕ για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία κατά την περίοδο 2014-2020» (9). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ο καρκίνος αποτελεί το κύριο πρόβλημα υγείας που συνδέεται με την εργασία στην ΕΕ των 28, καθώς προκαλεί σχεδόν το ίδιο επίπεδο βλάβης στη ζωή και την υγεία των εργαζομένων όσο και οι δύο επόμενες ομάδες παθήσεων μαζί (μυοσκελετικές διαταραχές και νόσοι του κυκλοφορικού συστήματος). Οι αρνητικές επιπτώσεις του είναι επίσης πολύ μεγαλύτερες από αυτές των εργατικών ατυχημάτων (10). Συνεπάγεται ταλαιπωρία των εργαζομένων και των οικείων τους, προκαλεί υποβαθμισμένη ποιότητα ζωής, υπονομεύει την ευημερία και, στη χειρότερη περίπτωση, οδηγεί στον θάνατο (11). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η Επιτροπή έχει δρομολογήσει μια συνεχή διαδικασία επικαιροποίησης της οδηγίας για τους καρκινογόνους και μεταλλαξιογόνους παράγοντες (12) ώστε να ενημερώνεται για τις νέες επιστημονικές και τεχνικές εξελίξεις. Η διαδικασία αυτή συνάδει με τη στρατηγική της ΕΕ για την αειφόρο ανάπτυξη, η οποία περιλαμβάνει τον στόχο της διασφάλισης ότι, έως το 2020, οι χημικές ουσίες θα παράγονται, θα διακινούνται και θα χρησιμοποιούνται κατά τρόπο ώστε να μην απειλούν σοβαρά την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον. Στόχος είναι να αντικατασταθούν τελικά οι ουσίες που προκαλούν μεγάλη ανησυχία με κατάλληλες εναλλακτικές ουσίες ή τεχνολογίες (13). |
| --- | --- |

2.5.

3.   Πρόταση της Επιτροπής

| 3.1. | Σύμφωνα με αυτήν τη διαδικασία και με βάση τα έγγραφα SWD (2018) 87 και 88, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε την επόμενη τροποποίηση της «οδηγίας 2004/37/ΕΚ σχετικά με την προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε καρκινογόνους ή μεταλλαξιογόνους παράγοντες κατά την εργασία» στο έγγραφο COM (2018) 171 (14). Νωρίτερα το 2017, η ΕΟΚΕ υποστήριξε την τροποποίηση της εν λόγω οδηγίας, με πέντε ουσίες να περιλαμβάνονται στην παρούσα τροπολογία (15): |
| --- | --- |

3.1.

| 3.1.1. | το κάδμιο και οι ανόργανες ενώσεις του στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για τους καρκινογόνους και μεταλλαξιογόνους παράγοντες: Στις μορφές εργασίας όπου σημειώνονται εκθέσεις περιλαμβάνονται η παραγωγή και ο καθαρισμός καδμίου, η κατασκευή συσσωρευτών νικελίου-καδμίου, η παραγωγή και η σύνθεση χρωμάτων καδμίου, η παραγωγή κραμάτων καδμίου, η μηχανική επίστρωση, η χύτευση ψευδαργύρου και χαλκού, η εξόρυξη μεταλλευμάτων μη σιδηρούχων μετάλλων, η συγκόλληση με συγκολλητικό από κράμα αργύρου-καδμίου-αργύρου, η ανάμειξη πολυβινυλοχλωριδίου και η ανακύκλωση μεταλλικών απορριμμάτων και μπαταριών Ni-Cd. Η Επιτροπή εκτιμά ότι περίπου 10 000 εργαζόμενοι βρίσκονται σε κίνδυνο. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | το βηρύλλιο και οι ανόργανες ενώσεις βηρυλλίου στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για τους καρκινογόνους και μεταλλαξιογόνους παράγοντες: Εντοπίστηκαν δέκα βιομηχανικοί τομείς, όπως χυτήρια, υαλουργεία και εργαστήρια, στους οποίους οι εργαζόμενοι κινδυνεύουν να εκτεθούν στο βηρύλλιο. Ο χαλκός, το αλουμίνιο, το μαγνήσιο και το νικέλιο συνδυάζονται ευρέως σε κράματα με το βηρύλλιο. Περίπου το 80 % του συνόλου του βηρυλλίου χρησιμοποιείται σε κράματα χαλκού. Η έκθεση στο βηρύλλιο προκαλεί καρκίνο του πνεύμονα και ανίατη χρόνια βηρυλλίωση. Η Επιτροπή εκτιμά ότι 54 000 εργαζόμενοι βρίσκονται σε κίνδυνο. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | το αρσενικικό οξύ και τα άλατά αυτού, καθώς και οι ανόργανες ενώσεις αρσενικού στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για τους καρκινογόνους και μεταλλαξιογόνους παράγοντες: Έκθεση σε ενώσεις αρσενικού παρατηρείται, για παράδειγμα, στην παραγωγή χαλκού και ψευδαργύρου, καθώς και στους τομείς του γυαλιού, των ηλεκτρονικών και των χημικών. Η Επιτροπή εκτιμά ότι 7 900-15 300 εργαζόμενοι βρίσκονται σε κίνδυνο. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | η φορμαλδεΰδη: Εμφανίζεται στην παρασκευή φορμαλδεΰδης και σε μια μεγάλη ποικιλία προϊόντων (κόλλες και στεγανωτικά υλικά, προϊόντα επικάλυψης, πολυμερή, βιοκτόνα και εργαστηριακές χημικές ουσίες). Έκθεση μπορεί επίσης να συμβεί κατά τη διάρκεια δραστηριοτήτων όπως οι οικοδομικές και κατασκευαστικές εργασίες, αλλά και η παραγωγή δέρματος και γούνας, χαρτοπολτού, χαρτιού και προϊόντων χάρτου, κλωστοϋφαντουργικών και ξύλου και προϊόντων ξύλου. Η φορμαλδεΰδη χρησιμοποιείται επίσης για τη συντήρηση ιστών και ως απολυμαντικό σε τμήματα παθολογίας και σε αίθουσες αυτοψίας. Η Επιτροπή εκτιμά ότι περίπου 1 εκατομμύριο εργαζόμενοι βρίσκονται σε κίνδυνο. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | η 4,4'-μεθυλενο-δις(2-χλωροανιλίνη) («MOCA»): Οι εκτιθέμενοι εργαζόμενοι απασχολούνται στον τομέα των πλαστικών, όπου η MOCA χρησιμοποιείται για τη χύτευση ελαστομερών πολυουρεθάνης σε 89 τοποθεσίες στην ΕΕ. Η Επιτροπή εκτιμά ότι 350 εργαζόμενοι βρίσκονται σε κίνδυνο. |
| --- | --- |

3.1.5.

| 3.2. | Τα κράτη μέλη έχουν διαφορετικές προσεγγίσεις. Ορισμένα από αυτά έχουν καθορίσει δεσμευτικές οριακές τιμές επαγγελματικής έκθεσης για μεγάλο αριθμό καρκινογόνων, μεταλλαξιογόνων και τοξικών για την αναπαραγωγή χημικών ουσιών, ενώ άλλα μόνο για λίγες. Στην παρούσα πρόταση αναφέρονται πέντε ουσίες, δεν υπάρχει όμως οριακή τιμή επαγγελματικής έκθεσης στην ΕΕ για καμία από αυτές. Δώδεκα κράτη μέλη (BE, BG, CY, CZ, DE, EE, ES, HU, LT, LV, NL, SE) δεν έχουν οριακή τιμή επαγγελματικής έκθεσης για μία από τις πέντε ουσίες. Τρία κράτη μέλη δεν έχουν οριακή τιμή επαγγελματικής έκθεσης για τις πέντε ουσίες (IT, LU, MT). Το επίπεδο των εν λόγω τιμών ενίοτε ποικίλλει μεταξύ των χωρών. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την πρόταση για την τροποποίηση της οδηγίας 2004/37/ΕΚ, η οποία ορίζει ελάχιστες οριακές τιμές επαγγελματικής έκθεσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο και, όταν τεθεί σε ισχύ, θα εξασφαλίσει ισότιμες συνθήκες εργασίας για όλους τους εργαζομένους των κρατών μελών που εκτίθενται σε αυτές τις επιβλαβείς ουσίες. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Εκτιμήσεις που βασίζονται σε μελέτη της Risk & Policy Analysts Limited (RPA 2018) καταδεικνύουν ότι η πρόταση αυτή, εάν εγκριθεί, θα βελτιώσει μακροπρόθεσμα τις συνθήκες εργασίας για πάνω από 1 εκατομμύριο εργαζομένους της ΕΕ και θα προλάβει πάνω από 22 000 περιπτώσεις ασθενειών που σχετίζονται με την εργασία (16). Η τρέχουσα επιβάρυνση λόγω ασθενειών υπολογίζεται για τα τελευταία 40 χρόνια και περιλαμβάνει 24 770 περιπτώσεις ασθενειών που σχετίζονται με την εργασία. Εάν δεν ληφθούν μέτρα, η μελλοντική επιβάρυνση από ασθένειες κατά τα επόμενα 60 έτη θα περιλαμβάνει 24 689 νέες περιπτώσεις. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Συνεπώς, σύμφωνα με το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, είναι σκόπιμο να εξετασθεί το ενδεχόμενο επικαιροποίησης της οδηγίας για τους καρκινογόνους και μεταλλαξιογόνους παράγοντες βάσει των ανωτέρω πληροφοριών. Οι αρχές είναι οι ίδιες με της παραπάνω οδηγίας και της προηγούμενης τροποποίησης. Η παρούσα τροποποίηση επεκτείνει τον προηγούμενο κατάλογο του παραρτήματος της οδηγίας για τους καρκινογόνους και μεταλλαξιογόνους παράγοντες προσθέτοντας τις πέντε προαναφερθείσες ενώσεις. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Έχουν παρασχεθεί επιστημονικές συμβουλές από τη SCOEL για το κάδμιο, το βηρύλλιο και τη φορμαλδεΰδη, καθώς και από τη RAC για το αρσενικικό οξύ και τη MOCA. Η τριμερής Συμβουλευτική Επιτροπή για την Ασφάλεια και την Υγεία στον Χώρο Εργασίας (ACSH) έχει εκδώσει γνωμοδοτήσεις και για τις πέντε. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Οι οριακές τιμές επαγγελματικής έκθεσης για τους πέντε αυτούς καρκινογόνους και μεταλλαξιογόνους παράγοντες καθορίζονται βάσει επιστημονικών δεδομένων και με αναφορά στις μελλοντικές συνέπειες για την υγεία. Λαμβάνονται επίσης υπόψη διαφορετικές οικονομικές συνέπειες. |
| --- | --- |

3.6.

4.   Γενικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Ο κύριος στόχος και το πεδίο εφαρμογής της παρούσας τροπολογίας είναι η επέκταση του καταλόγου στην οδηγία για τους καρκινογόνους και μεταλλαξιογόνους παράγοντες, η οποία επί του παρόντος περιορίζεται σε καρκινογόνες και μεταλλαξιογόνες ουσίες. Αργότερα πρέπει να εξεταστεί ενδεχόμενη επέκταση ώστε να συμπεριληφθούν ουσίες που είναι τοξικές για την αναπαραγωγή ή άλλες σωματικές λειτουργίες, όπως αναφέρεται στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ (17). |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η άποψη αυτή υποστηρίζεται από την έκθεση της Eurostat του 2017 «Παρακολούθηση της προόδου προς τους ΣΒΑ στην ΕΕ» (18): Το 2015 καταναλώθηκαν 350 εκατομμύρια τόνοι χημικών ουσιών στην ΕΕ. Εξ αυτών, 127 εκατ. τόνοι είχαν ταξινομηθεί ως επικίνδυνες για το περιβάλλον και 221 εκατομμύρια τόνοι ως ουσίες που ενδέχεται να βλάπτουν την ανθρώπινη υγεία. Αν και η κατανάλωση τοξικών χημικών ουσιών μειώθηκε βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, το μερίδιο των πλέον τοξικών χημικών ουσιών στη συνολική κατανάλωση χημικών παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο. (Το μερίδιο των «καρκινογόνων, μεταλλαξιογόνων και τοξικών για την αναπαραγωγή» (CMR) ουσιών στη συνολική κατανάλωση χημικών ουσιών στην ΕΕ ήταν 10,7 % το 2014 και 10,3 % το 2015.) |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Όσον αφορά τη στρατηγική της ΕΕ για την καταπολέμηση του συνδεόμενου με την εργασία καρκίνου, θα πρέπει να δίνεται μεγαλύτερη προσοχή στις γυναίκες. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.3.1. | Τόσο η μορφή έκθεσης όσο και η μορφή εκδήλωσης καρκινικών εστιών ενδέχεται να ποικίλλουν μεταξύ των ανδρών και των γυναικών. Ο καρκίνος του μαστού, για παράδειγμα, συνιστά εξαιρετικά σπάνια ασθένεια για τους άνδρες, ενώ αποτελεί τη συνηθέστερη μορφή καρκίνου για τις γυναίκες. Οι αιτίες της εμφάνισης καρκίνου του μαστού είναι πιθανό να οφείλονται σε ευρύ φάσμα παραγόντων επαγγελματικής έκθεσης. Για την απόκτηση σχετικών δεδομένων με σκοπό τη λήψη αποφάσεων, η συχνότητα εμφάνισης καρκίνων που συνδέονται κατ’ εξοχήν με το φύλο θα πρέπει να αναλύεται χωριστά για τις γυναίκες και τους άνδρες, και όχι για τον συνολικό πληθυσμό των εργαζομένων. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει συστηματικότερα την επαγγελματική έκθεση των γυναικών σε καρκινογόνους παράγοντες στο πλαίσιο περαιτέρω αναθεωρήσεων της οδηγίας. Πολλοί κλάδοι εργασίας με εκτεταμένη παρουσία γυναικών (υγεία, καθαριότητα, κομμωτική κ.λπ.) ενέχουν κινδύνους έκθεσης σε καρκινογόνες ουσίες. Από την άποψη αυτή θα πρέπει να καθοριστούν δεσμευτικά μέτρα πρόληψης (π.χ. θάλαμοι υποπίεσης για την προετοιμασία κυτταροστατικών προϊόντων για ένεση από το προσωπικό στα ιδρύματα υγειονομικής περίθαλψης). |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.4. | Όσον αφορά την ενιαία αγορά, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι σημαντικό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ορίσει μεθοδολογία για τη θέσπιση δεσμευτικών οριακών τιμών επαγγελματικής έκθεσης στο πλαίσιο της οδηγίας για τους καρκινογόνους και μεταλλαξιογόνους παράγοντες. Η εν λόγω διαδικασία θα πρέπει να περιλαμβάνει ευρεία διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους, τα κράτη μέλη και άλλους συναρμοδίους, μεταξύ των οποίων και οι ΜΚΟ. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, δύο στοιχεία απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή: πρώτον, η συνάφεια των δεσμευτικών οριακών τιμών επαγγελματικής έκθεσης όσον αφορά το επίπεδο κινδύνου των διαφόρων ενώσεων και, δεύτερον, η ανάγκη να καθοριστούν δεσμευτικές οριακές τιμές επαγγελματικής έκθεσης βάσει επιστημονικών στοιχείων, συμπεριλαμβανομένης της παρακολούθησης των αλλαγών στη συχνότητα εμφάνισης ασθενειών που σχετίζονται με την εργασία. Τα στοιχεία αυτά πρέπει να λαμβάνουν υπόψη διάφορους παράγοντες, όπως η εφικτότητα και η δυνατότητα μέτρησης των επιπέδων έκθεσης. Για να διευκολυνθεί η προσπάθεια των εργοδοτών να ιεραρχούν τα προληπτικά μέτρα τους, πρέπει στις εν λόγω τιμές να αναφέρεται ρητά το επίπεδο κινδύνου που συνδέεται με το επίπεδο έκθεσης. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Για τις περισσότερες από τις ενώσεις, υπάρχει μια μακρά λανθάνουσα περίοδος μεταξύ της πρώτης έκθεσης και της εκδήλωσης του καρκίνου. Η ΕΟΚΕ κρίνει αναγκαία την προστασία των εργαζομένων με την παροχή της δυνατότητας διά βίου ιατρικής παρακολούθησης όλων των εκτιθέμενων εργαζομένων ως μέρος της κοινωνικής ασφάλισης ή των εθνικών συστημάτων υγείας. Αυτά τα στοιχεία μπορούν να προσφέρονται από την Eurostat ώστε να συμβάλλουν στη βελτίωση της στρατηγικής για την αειφόρο ανάπτυξη. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η διαχείριση της δημόσιας υγείας πρέπει να στηρίζεται αποκλειστικά σε τεκμηριωμένες ρυθμίσεις. Στοιχεία μπορούν να αποκτηθούν από επιστημονικές αναλύσεις με βάση ποιοτικά και αξιολογήσιμα στατιστικά δεδομένα. Η απαίτηση αυτή υποστηρίζεται από τον ΓΚΠΔ (19) στο άρθρο 9, το οποίο αφορά την επεξεργασία ειδικών κατηγοριών δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (20). Σύμφωνα με την οδηγία 2011/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (21), πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη περαιτέρω νομικές πτυχές. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ συνιστά και πάλι να ενταθούν περισσότερο οι προσπάθειες που επικεντρώνονται στις επιστημονικές και στατιστικές μελέτες. Ο επαγγελματικός καρκίνος μπορεί να οφείλεται σε πολλαπλά αίτια. Θα πρέπει να αφιερωθεί περισσότερη προσοχή και χρηματοδότηση στη διερεύνηση των συνεπειών και των πιθανών αλληλεπιδράσεων της συνδυασμένης έκθεσης σε διάφορους παράγοντες. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι ένας από τους κυριότερους στόχους που πρέπει να επιτευχθούν όσον αφορά την προστασία των εργαζομένων από καρκινογόνες, μεταλλαξιογόνες και τοξικές για την αναπαραγωγή ουσίες στον χώρο εργασίας συνίσταται στην ενίσχυση του ελέγχου της ενεργοποίησης και εφαρμογής της οδηγίας για τους καρκινογόνους και μεταλλαξιογόνους παράγοντες. Τα κράτη μέλη πρέπει να μεριμνήσουν έτσι ώστε οι επιθεωρήσεις εργασίας να έχουν στη διάθεσή τους επαρκή οικονομικά μέσα και προσωπικό για την εκτέλεση των καθηκόντων τους, βοηθώντας παράλληλα τις επιχειρήσεις, και ιδίως τις ΜΜΕ, να συμμορφώνονται προς αυτές τις διατάξεις. Θα πρέπει να ενισχύσουν τη συνεργασία τους με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία. Η ευρεία χρήση της διαδικτυακής πλατφόρμας OiRA (επιγραμμικού διαδραστικού εργαλείου εκτίμησης επικινδυνότητας) μπορεί να βοηθήσει στην εκτίμηση κινδύνων στον τομέα αυτό. |
| --- | --- |

4.8.

5.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 5.1. | Πέραν της απαίτησης πρόληψης και προστασίας της υγείας στον χώρο εργασίας και πέραν της αναγκαιότητας προσαρμογής της εργασίας στον άνθρωπο, όπως αυτές ορίζονται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στον κίνδυνο η αναποτελεσματική πρόληψη της έκθεσης σε καρκινογόνους, μεταλλαξιογόνους και τοξικούς παράγοντες να έχει αρνητικές συνέπειες για τις επιχειρήσεις, όπως υψηλότερο κόστος και μειωμένη παραγωγικότητα λόγω απουσιών, κόστος αποζημίωσης για τους ενάγοντες, απώλεια εμπειρογνωμοσύνης και στρέβλωση του ανταγωνισμού, αλλά και για τα κράτη μέλη λόγω αυξημένου κόστους κοινωνικής ασφάλισης και απώλειας φορολογικών εσόδων. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Οι αρχές των κρατών μελών και τα αντιπροσωπευτικά όργανα των εργοδοτών και των εργαζομένων στο πλαίσιο της τριμερούς Συμβουλευτικής Επιτροπής για την Ασφάλεια και την Υγεία στον Χώρο Εργασίας επικροτούν θερμά τη νομική σαφήνεια και την αυξημένη προστασία που θα προκύψουν από τη μείωση των οριακών τιμών επαγγελματικής έκθεσης για τις ουσίες αυτές. |
| --- | --- |

5.2.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  ΕΕ C 288 της 31.8.2017, σ. 56

1

(2)  Υγεία και ασφάλεια στην εργασία — SCOEL, Ευρωπαϊκή Επιτροπή 30.6.2018

2

(3)  Committee for Risk Assessment (RAC), 30.6.2018

3

(4)  Ευρωπαϊκός Οργανισμός Χημικών Προϊόντων (ECHA)

4

(5)  ΕΕ L 119 της 4.5.2016, σ. 33, άρθρο 4, βλέπε επίσης παράγραφος 35, 45, 52, 53 και 155.

5

(6)  ΕΕ C 288 της 31.8.2017, σ. 56.

6

(7)  COM(2017) 11 final

7

(8)  ΕΕ C 288 της 31.8.2017, σ. 56.

8

(9)  COM(2014) 332 final

9

(10)  EU-OSHA (2017).

10

(11)  SWD(2018) 88, COM(2017) 11 final.

11

(12)  Οδηγία 2004/37/ΕΚ.

12

(13)  Eurostat «Αειφόρος ανάπτυξη στην ΕΕ», σ. 189.

13

(14)  Διαδικασία 2018/0081 (COD)

14

(15)  ΕΕ C 288 της 31.8.2017, σ. 56.

15

(16)  Τρίτη τροποποίηση της οδηγίας για τους καρκινογόνους και μεταλλαξιογόνους παράγοντες, CMD

16

(17)  ΕΕ C 288 της 31.8.2017, σ. 56.

17

(18)  Eurostat 2017: «Η βιώσιμη ανάπτυξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση: επισκόπηση της προόδου προς την επίτευξη των ΣΒΑ στην ΕΕ», σ. 246.

18

(19)  EE L 119 της 4.5.2016, σ. 1.

19

(20)  EE L 119 της 4.5.2016, άρθρο 9 (η) «η επεξεργασία είναι απαραίτητη για σκοπούς προληπτικής ή επαγγελματικής ιατρικής, εκτίμησης της ικανότητας προς εργασία του εργαζομένου [...] βάσει της νομοθεσίας της Ένωσης ή του δικαίου κράτους μέλους ή...».

20

(21)  EE L 88 της 4.4. 2011, σ. 45. Βλέπε επίσης, ΕΕ L 354 της 31.12.2008, σ. 70, άρθρο 2.

21

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/150 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/150

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την ενίσχυση της συνεργασίας για την καταπολέμηση των νόσων που προλαμβάνονται με εμβολιασμό»

[COM(2018) 244 final — SWD(2018) 149 final]

(2018/C 440/25)

| Εισηγήτρια: | η κ. Renate HEINISCH |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ. Renate HEINISCH

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 17.4.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 29 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 17.4.2018 |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 19.7.2018 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 136/1/3 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 17.4.2018

Νομική βάση

Άρθρο 29 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

17.4.2018

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

19.7.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

136/1/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1.   Σε ευρωπαϊκό επίπεδο

| 1.1.1. | Η συνεργασία των κρατών μελών σε θέματα εμβολιασμού θα πρέπει να αφορά την εξέταση του ρόλου των εμβολίων σε όλη τη ζωή του ατόμου και να ασχολείται συγκεκριμένα με τα εμβόλια για παιδιά, εφήβους, ενήλικες και ηλικιωμένους σε διασυνοριακό επίπεδο. Από τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) προκύπτει ότι ασθένειες όπως η ιλαρά, που ήταν στο παρελθόν παιδικές ασθένειες, πλήττουν πλέον και εφήβους και νέους ενήλικες εξαιτίας της εξασθένησης της ανοσίας. Το γεγονός αυτό, μαζί με τις διασυνοριακές μεταναστευτικές ροές και τη διαθεσιμότητα νέων εμβολίων που απευθύνονται σε συγκεκριμένες ηλικιακές ομάδες (π.χ. HPV, μηνιγγιτιδοκοκκική νόσος, έρπης ζωστήρας) απαιτεί προσέγγιση κύκλου ζωής για τον εμβολιασμό. |
| --- | --- |

1.1.1.

| 1.1.2. | Για τα σημερινά παιδιά, η διστακτικότητα των γονέων τους απέναντι στα εμβόλια αντιπροσωπεύει έναν από τους μεγαλύτερους κινδύνους για την ευημερία τους, με τα πορίσματα μακροχρόνιων επιστημονικών στοιχείων να υπονομεύονται ώστε να προωθηθεί η ατζέντα κατά του εμβολιασμού. Αυτή η ευρύτερη τάση καχυποψίας για τους εμπειρογνώμονες και την επιστημονική συναίνεση πρέπει να αντιμετωπιστεί με την επικοινωνία βάσει στοιχείων, την αύξηση της διαφάνειας και την ευαισθητοποίηση ώστε να αποφύγουμε τις επιδημίες ιλαράς που σαρώνουν την ΕΕ και τα πρόσφατα θανατηφόρα κρούσματα διφθερίτιδας. Η συμμετοχή του κοινού σε προγράμματα έρευνας και καινοτομίας, όπως το πρόγραμμα «Επιστήμη με την κοινωνία και για την κοινωνία», συνιστά ένα από τα μέσα που θα πρέπει να χρησιμοποιήσει η Επιτροπή στη διαπαιδαγώγηση σχετικά με τα οφέλη του εμβολιασμού. |
| --- | --- |

1.1.2.

| 1.1.3. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να ευαισθητοποιήσει το κοινό όσον αφορά τον ρόλο που διαδραματίζουν τα εμβόλια στην προστασία των ανθρώπων από παθήσεις προοδευτικής εξασθένησης με τον εορτασμό ευρωπαϊκής ημέρας ανοσοποίησης. Το εν λόγω φόρουμ θα πρέπει να χρησιμοποιεί ειδικά προσαρμοσμένη επικοινωνία για τη διαπαιδαγώγηση των Ευρωπαίων, ιδιαίτερα γονέων, παιδιών, επαγγελματιών υγείας, μεταναστών, μειονοτήτων και άλλων ομάδων πληθυσμού που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρών συνεπειών από νόσους που προλαμβάνονται με εμβολιασμό. Όλοι οι δίαυλοι επικοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων των συμβατικών μέσων και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για την παροχή επιστημονικά τεκμηριωμένων και προσβάσιμων πληροφοριών στους πολίτες και τις οργανώσεις. Η διαγενεακή προσέγγιση μάθησης όσον αφορά την ενημέρωση που σχετίζεται με τα εμβόλια θα συμβάλει επίσης στην προώθηση του εμβολιασμού σε όλες τις γενιές και στην αντιμετώπιση της καχυποψίας. |
| --- | --- |

1.1.3.

| 1.1.4. | Σε μια εποχή κατά την οποία η ενημέρωση και η επικοινωνία γίνονται όλο και περισσότερο ψηφιακά και οι νέες τεχνολογίες παρέχουν πολλαπλές δυνατότητες βελτίωσης της πρόσβασης σε εμβολιασμούς, η Ένωση πρέπει να εργαστεί για τη βελτίωση της παιδείας των Ευρωπαίων σχετικά με τα εμβόλια ώστε να αντιμετωπιστεί η διστακτικότητα, ο δε ψηφιακός αλφαβητισμός σε θέματα υγείας πρέπει να βελτιωθεί προκειμένου να καταστεί δυνατή η πρόσβαση και επεξεργασία ψηφιακών πληροφοριών σχετικά με τα εμβόλια. |
| --- | --- |

1.1.4.

| 1.1.5. | Δεν θα πρέπει ποτέ να λησμονείται ότι η υγεία των ανθρώπων και των ζώων είναι άρρηκτα συνδεδεμένες. Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων εκτιμά ότι το 75 % (1) των μολυσματικών ασθενειών που πλήττουν τους ανθρώπους έχουν την προέλευσή τους στα ζώα. Η συνεχώς αυξανόμενη απειλή της μικροβιακής αντοχής συνδέει επίσης την υγεία των ανθρώπων και των ζώων. Στο πλαίσιο αυτό, τα εμβόλια δεν αποτρέπουν μόνο τις ασθένειες, αλλά συμβάλλουν και στην καταπολέμηση της μικροβιακής αντοχής μειώνοντας την περιττή χρήση αντιμικροβιακών ουσιών. Ωστόσο, αυτή η κοινωνική αξία δεν αντικατοπτρίζεται στους μηχανισμούς στήριξης της ΕΕ, ούτε και υπάρχει κίνητρο αγοράς ώστε οι αγρότες να χρησιμοποιούν εμβόλια αντί για φθηνότερα προϊόντα που επιδεινώνουν τη μικροβιακή αντοχή. Η ΕΟΚΕ συνιστά, στην επόμενη αναθεώρηση της ΚΓΠ, η Επιτροπή να συμπεριλάβει επιδοτήσεις για τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις που επιδεικνύουν το υψηλό ποσοστό εμβολιαστικής κάλυψης που απαιτείται για την άμβλυνση των οικονομικών και υγειονομικών απειλών της μικροβιακής αντοχής. |
| --- | --- |

1.1.5.

1.2.   Σε εθνικό επίπεδο

| 1.2.1. | Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι οι ασθένειες του μακρινού παρελθόντος μας που μπορούν να προληφθούν, ή όσες μπορούν να προληφθούν από νέες γενεές εμβολίων, δεν θα επανεμφανιστούν ποτέ ξανά στο μέλλον μας. Οι επαγγελματίες υγείας, συμπεριλαμβανομένων των φαρμακοποιών, των νοσηλευτών, των ιατρών, καθώς και των ιατρικών υπηρεσιών στο σχολείο και στον χώρο εργασίας, αποτελούν ακρογωνιαίο λίθο για την αντιμετώπιση της διστακτικότητας απέναντι στον εμβολιασμό, καθώς διαδραματίζουν βασικό ρόλο στην καθοδήγηση και την παροχή συμβουλών προς τους ασθενείς. Η ΕΟΚΕ προτρέπει τα κράτη μέλη να επενδύσουν στην παροχή συνεχούς κατάρτισης, ώστε να μπορέσουν ειδικότερα οι επαγγελματίες του τομέα της υγείας και οι φαρμακοποιοί να καταστούν πρεσβευτές του εμβολιασμού και προπύργιο κατά των τρομακτικών συνεπειών για τη δημόσια υγεία του κινήματος κατά του εμβολιασμού. Εμβολιασμός θα μπορούσε να διενεργείται και από γιατρούς ώστε να είναι εγγυημένη η ασφαλής διαχείριση πιθανών οξειών ή αναφυλακτικών αντιδράσεων. |
| --- | --- |

1.2.1.

| 1.2.2. | Οι επαγγελματίες της υγείας διατρέχουν επίσης κίνδυνο έκθεσης σε ένα ευρύ φάσμα ασθενειών. Ως συμβουλευτικό όργανο που εκπροσωπεί τους εργαζομένους, τους εργοδότες και άλλες ομάδες συμφερόντων, η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν πλήρη και αποτελεσματική εφαρμογή της οδηγίας 2000/54/ΕΚ προβλέποντας ότι, εάν υπάρχει κίνδυνος για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων λόγω έκθεσής τους σε βιολογικούς παράγοντες για τους οποίους υπάρχουν αποτελεσματικά εμβόλια, οι εργοδότες τους θα πρέπει να τους προσφέρουν εμβολιασμό. |
| --- | --- |

1.2.2.

| 1.2.3. | Πέρα από τους επαγγελματίες του τομέα της υγείας, πρέπει να ενισχυθούν οι προσπάθειες των κρατών μελών να προσεγγίσουν ομάδες πληθυσμού που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρών συνεπειών λόγω συγκεκριμένων νόσων που προλαμβάνονται με εμβολιασμό όπως είναι τα παιδιά, οι έγκυοι, οι ηλικιωμένοι, οι μειονότητες και οι ομάδες πληθυσμού με συγκεκριμένες υποκείμενες συνθήκες υγείας ή που εκτίθενται σε σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα όπως ο ανθρώπινος θηλωματοϊός (HPV) και η ηπατίτιδα Α και Β. Ο συνδυασμός ελέγχων ρουτίνας, όπως οι παιδιατρικοί ή οι έλεγχοι επαγγελματικής υγείας, με προγράμματα ανοσοποίησης, θα μπορούσε να συμβάλει στην αντιμετώπιση των μη βέλτιστων ποσοστών κάλυψης. |
| --- | --- |

1.2.3.

| 1.2.4. | Η Ευρώπη αντιμετωπίζει σήμερα μια ιστορική και δύσκολη κατάσταση καθώς η ηλικιακή δομή του ευρωπαϊκού πληθυσμού έχει αρχίσει να αντιστρέφεται. Θα πρέπει να εξετασθούν προληπτικά μέτρα, όπως ο εμβολιασμός ενηλίκων, ως εργαλείο για την αντιμετώπιση της εν λόγω πρόκλησης, κάτι το οποίο συμβάλλει παράλληλα στον ευρωπαϊκό στόχο της ενεργού και υγιούς γήρανσης. |
| --- | --- |

1.2.4.

| 1.2.5. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ σημειώνει με ανησυχία το γεγονός ότι, παρά τον στόχο που έθεσε το Συμβούλιο το 2009 ο εμβολιασμός κατά της γρίπης για τις ομάδες ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας να φτάσει το 75 %, μόνον ένα κράτος μέλος επέτυχε αυτόν τον στόχο. Δεδομένου ότι η γρίπη στους ηλικιωμένους επιφέρει στην καλύτερη περίπτωση προοδευτική εξασθένηση και, στη χειρότερη περίπτωση, τον θάνατο, τα κράτη μέλη θα πρέπει να προσπαθήσουν να διπλασιάσουν τις προσπάθειές τους για την επίτευξη αυτού του στόχου. |
| --- | --- |

1.2.5.

| 1.2.6. | Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν επί του παρόντος τα κράτη μέλη κυμαίνονται από διστακτικότητα απέναντι στον εμβολιασμό έως δημογραφικές αλλαγές σε σχέση με τη γήρανση του πληθυσμού και την αυξημένη μετακίνηση ανθρώπων, φαινόμενα τα οποία έχουν αντίκτυπο στους κινδύνους έκθεσης σε παθογόνα στο σύνολο της Ένωσης. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να ανταλλάξουν βέλτιστες πρακτικές και τεχνογνωσία για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων. |
| --- | --- |

1.2.6.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την προσέγγιση τριών πυλώνων της Επιτροπής προς την κατεύθυνση της ενισχυμένης συνεργασίας κατά των νόσων που προλαμβάνονται με εμβολιασμό ως έγκαιρη απάντηση στις επείγουσες απειλές για την υγεία που αντιμετωπίζει σήμερα η ΕΕ, δηλαδή τη διστακτικότητα απέναντι στον εμβολιασμό, τη μείωση της κάλυψης για συγκεκριμένες ασθένειες, τις άνευ προηγουμένου εκδηλώσεις εστιών νόσων που προλαμβάνονται με εμβολιασμό, τις διαφορές μεταξύ των εθνικών προγραμμάτων εμβολιασμού και τις ελλείψεις εμβολίων. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τις προτεινόμενες δραστηριότητες προς αύξηση των συνεργειών μεταξύ των πολιτικών εμβολιασμού και συναφών πολιτικών, συμπεριλαμβανομένων όσων αφορούν την ετοιμότητα έναντι κρίσεων, την ηλεκτρονική υγεία, την αξιολόγηση των τεχνολογιών υγείας, την Ε & Α και τη φαρμακευτική βιομηχανία σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο. Είναι ζωτικής σημασίας να αναληφθεί μια συντονισμένη προσπάθεια για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που παρεμποδίζουν επί του παρόντος την αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων εμβολιασμού σε ολόκληρη την Ένωση. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ο εμβολιασμός, το κύριο εργαλείο πρωταρχικής πρόληψης, έχει καταφέρει να απαλλάξει την Ευρώπη από την πολιομυελίτιδα και να εξαλείψει άλλες ασθένειες όπως η ευλογιά, προλαμβάνοντας την ασθένεια στα άτομα και ταυτόχρονα διακόπτοντας την κυκλοφορία των ιών. Εκτός Ευρώπης, η παγκοσμιοποίηση έχει οδηγήσει σε αύξηση των διασυνοριακών ροών ιών, παθογόνων παραγόντων και ασθενειών, καθώς και προσώπων. Οι πρόσφατες μεταναστευτικές ροές έχουν επιταχύνει την τάση αυτή. Ο εμβολιασμός συμβάλλει σημαντικά στην παγκόσμια υγεία, καθώς οι ασθένειες δεν περιορίζονται εντός των εθνικών ή περιφερειακών συνόρων. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τα προγράμματα εμβολιασμού εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των κρατών μελών. Ως εκ τούτου, στο εσωτερικό της ΕΕ συνυπάρχουν διάφορες στρατηγικές ανοσοποίησης, με ορισμένα κράτη μέλη να έχουν εφαρμόσει προηγμένα προγράμματα που αφορούν συγκεκριμένες ασθένειες σε όλο τον κύκλο ζωής ή/και αντιμετωπίζουν τις γεωγραφικές ιδιαιτερότητες. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η εξάπλωση των ασθενειών δεν γνωρίζει σύνορα, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής να αναπτυχθούν κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με ένα κοινό πρόγραμμα εμβολιασμού της ΕΕ προς διευκόλυνση της συμβατότητας των εθνικών προγραμμάτων. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η έλλειψη εναρμόνισης των προγραμμάτων εμβολιασμού εντός της Ένωσης αποτελεί επίσης εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία και διαμονή, που συνιστά ένα από τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών της ΕΕ και των μελών των οικογενειών τους. Μάλιστα, όπως σκιαγραφείται στην ανακοίνωση της Επιτροπής, μπορεί να είναι δύσκολο για τους πολίτες, ιδίως για τα παιδιά, να ξαναρχίσουν τον εμβολιασμό όταν μετακινούνται πέρα από τα σύνορα. Η εναρμόνιση αυτή δεν θα πρέπει, ωστόσο, να έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση του εύρους των διαθέσιμων εμβολίων. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Στα συμπεράσματά του τον Δεκέμβριο του 2014 (2), το Συμβούλιο αναγνώρισε ότι, παρά το γεγονός ότι οι εμβολιασμοί αποτελούν αποτελεσματικό εργαλείο στη δημόσια υγεία, οι εκ νέου αναδυόμενες μεταδοτικές ασθένειες όπως η φυματίωση, η ιλαρά, ο κοκκύτης και η ερυθρά, που μπορούν να προκαλέσουν μεγάλο αριθμό μολύνσεων και θανάτων, εξακολουθούν να αποτελούν πρόκληση για τη δημόσια υγεία. Οι πρόσφατες αυτές εξελίξεις καθιστούν ακόμη πιο πιεστική την ανάγκη συνεργασίας των κρατών μελών κατά των νόσων που προλαμβάνονται με εμβολιασμό. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών, της βιομηχανίας και των ενδιαφερομένων σε επίπεδο ΕΕ αποτελεί βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως την ενισχυμένη δράση στον τομέα του εμβολιασμού. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την άποψη της Επιτροπής ότι τα ψηφιακά εργαλεία, όπως η κοινή κάρτα εμβολιασμού της ΕΕ που μπορεί να ανακτηθεί μέσω ηλεκτρονικών συστημάτων πληροφόρησης για την ανοσοποίηση, και η δικτυακή πύλη για την ευαισθητοποίηση ως προς τα οφέλη και την ασφάλεια των εμβολιασμών, θα μπορούσαν να συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων που περιγράφονται στην ανακοίνωση. Από την άποψη αυτή, η Επιτροπή θα πρέπει να συνεργαστεί με τα κράτη μέλη για τη βελτίωση του ψηφιακού αλφαβητισμού σε θέματα υγείας των Ευρωπαίων, ώστε να μεγιστοποιηθούν τα οφέλη των εν λόγω ψηφιακών εργαλείων. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Λαμβάνοντας υπόψη τη μετατόπιση του βάρους παραδοσιακών παιδιατρικών ασθενειών σε μεταγενέστερα στάδια ζωής, καθώς και τη διαθεσιμότητα νέων εμβολίων που μπορούν να προλάβουν ασθένειες σε ενήλικες και σε ομάδες μεγαλύτερων σε ηλικία ατόμων, τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να εξετάσουν το ενδεχόμενο υιοθέτησης προγραμμάτων εμβολιασμού καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής, λαμβάνοντας υπόψη τις πλέον αποτελεσματικές στρατηγικές εμβολιασμού για την πρόληψη ασθενειών ανάλογα με τις ανάγκες διαφόρων ηλικιακών ομάδων (π.χ. εφήβων, εγκύων, ατόμων με χρόνιες παθήσεις, μειονοτήτων και ομάδων ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Όπως τόνισε ο κ. Juncker κατά την ομιλία του για την κατάσταση της Ένωσης το 2017, εξακολουθούν να πεθαίνουν παιδιά από νόσους που προλαμβάνονται με εμβολιασμό, όπως η ιλαρά. Ο κίνδυνος για τα παιδιά από μη εμβολιασμένους συμμαθητές αποτελεί σημαντική απειλή. Η τοποθέτηση σε σχολείο ενδέχεται να πρέπει να εξαρτάται από την προσκόμιση πιστοποιητικού εμβολιασμού προκειμένου να εξασφαλιστεί υψηλή εμβολιαστική κάλυψη. Σε αυτό το πλαίσιο, τα σχολεία και οι εκπαιδευτικοί πρέπει να ενημερώνονται καλύτερα σχετικά με τον ρόλο των εμβολίων, ώστε να είναι σε θέση να επικοινωνούν με τους γονείς και τα παιδιά για θέματα που αφορούν τον εμβολιασμό. Αυτή η εκπαιδευτική πτυχή αποτελεί κρίσιμο παράγοντα, καθώς τα σχολεία διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων εκ μέρους των γονέων. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Καρκίνοι που προλαμβάνονται με εμβολιασμό απειλούν να επιβαρύνουν τους σημερινούς εφήβους με θανατηφόρους καρκίνους όταν γεράσουν. Αντιμετωπίζοντας αυξανόμενη επιβάρυνση λόγω του καρκίνου, τα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν αναγάγει την καταπολέμηση του καρκίνου σε κορυφαία προτεραιότητα στο πολιτικό τους πρόγραμμα. Η εμπειρία δείχνει ότι οι σωστά εφαρμοζόμενες πολιτικές εμβολιασμού μπορούν να επιτύχουν σχεδόν πλήρη εξάλειψη ασθενειών όπως οι λοιμώξεις που σχετίζονται με τον ανθρώπινο θηλωματοϊό (HPV). Η πρόβλεψη εμβολιασμού κατά του ιού HPV σε εφήβους θα πρέπει να θεωρείται σημαντική πτυχή των προγραμμάτων ελέγχου του καρκίνου, καθώς αποτελούν μοναδική κατηγορία καρκίνων που προλαμβάνονται με εμβολιασμό. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Ο εμβολιασμός των ενηλίκων είναι μερικές φορές η μόνη διαθέσιμη προληπτική λύση για την αντιμετώπιση μιας συγκεκριμένης νόσου, όπως η γρίπη ή ο έρπης ζωστήρας, είτε για να αποφευχθεί εξολοκλήρου είτε για να μειωθεί η σοβαρότητά της. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ένας στους τέσσερις πολίτες θα υποφέρει από έρπητα ζωστήρα κατά τη διάρκεια της ζωής του, ενώ σχεδόν 40 000 άτομα πεθαίνουν πρόωρα κάθε χρόνο λόγω αιτιών που σχετίζονται με τη γρίπη. Αυτοί οι αριθμοί μπορούν να μειωθούν μόνο μέσω του εμβολιασμού. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Λαμβανομένης υπόψη της αναφερθείσας διστακτικότητας όσον αφορά τους ίδιους τους εργαζομένους στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης, καθώς και των περιπτώσεων και κρουσμάτων νόσων που προλαμβάνονται με εμβολιασμό λόγω μετάδοσης από το προσωπικό υγειονομικής περίθαλψης, η εφαρμογή και η συμμόρφωση με προγράμματα εμβολιασμού για τους εργαζομένους στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης πρέπει να παρακολουθείται προσεκτικά και να διατηρείται με επαρκή κατάρτιση προς όφελος της ασφάλειας των ασθενών, καθώς και για την ίδια την προστασία της υγείας των εργαζομένων, σύμφωνα με την οδηγία 2000/54/ΕΚ. |
| --- | --- |

3.6.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων, «Πώς οι ασθένειες των ζώων επηρεάζουν τον άνθρωπο;»

1

(2)  Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με τον εμβολιασμό ως αποτελεσματικό μέσο για τη δημόσια υγεία, 1 Δεκεμβρίου 2014.

2

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/154 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/154

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 767/2008, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 810/2009, του κανονισμού (ΕΕ) 2017/2226, του κανονισμού (ΕΕ) 2016/399, του κανονισμού (ΕΕ) 2018/... (κανονισμός για τη διαλειτουργικότητα) και της απόφασης 2004/512/ΕΚ, και για την κατάργηση της απόφασης 2008/633/ΔΕΥ του Συμβουλίου»

[COM(2018) 302 final]

(2018/C 440/26)

| Γενικός εισηγητής: | ο κ. Ionuţ SIBIAN |
| --- | --- |

Γενικός εισηγητής:

ο κ. Ionuţ SIBIAN

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 2.7.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Απόφαση του Προεδρείου | 10.7.2018 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας υπ’ αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 97/3/0 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 2.7.2018

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Απόφαση του Προεδρείου

10.7.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας υπ’ αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

97/3/0

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υποστηρίζει μια πολιτική θεωρήσεων η οποία αποτελεί και θα πρέπει να παραμείνει ένα εργαλείο για τη διευκόλυνση του τουρισμού και των επιχειρήσεων, ενώ παράλληλα συμβάλλει στην πρόληψη κινδύνων για την ασφάλεια και του κινδύνου παράτυπης μετανάστευσης προς την ΕΕ. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της περαιτέρω ανάπτυξης του Συστήματος Πληροφοριών για τις Θεωρήσεις (VIS) ως βέλτιστης τεχνολογικής λύσης που διευκολύνει τη διαδικασία χορήγησης θεωρήσεων βραχείας διάρκειας και βοηθά τις αρχές θεώρησης, τις συνοριακές αρχές και τις αρχές ασύλου και μετανάστευσης να ελέγχουν ταχέως και αποτελεσματικά τις απαραίτητες πληροφορίες σχετικά με υπηκόους τρίτων χωρών που χρειάζονται θεώρηση για να ταξιδέψουν στην ΕΕ. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι βασικός στόχος της δράσης σε αυτόν τον τομέα θα πρέπει να είναι η εναρμόνιση των διαδικασιών, των πρακτικών και των αποτελεσμάτων των κρατών μελών της ΕΕ στο πλαίσιο της πολιτικής θεωρήσεων. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Όσον αφορά την εκπόνηση συγκεκριμένων δεικτών κινδύνου για τη διεκπεραίωση των θεωρήσεων, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι υπάρχει πιθανότητα να περιορίσει τα δικαιώματα των αιτούντων. Η ΕΟΚΕ προτρέπει τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τις αρχές των κρατών μελών να ενημερώνουν και να εκπαιδεύουν δεόντως το προσωπικό πρώτης γραμμής και το διοικητικό προσωπικό, με στόχο την αποτροπή της ενδεχόμενης κατάρτισης προφίλ βάσει της φυλής, του φύλου, της εθνότητας, της θρησκείας, του σεξουαλικού προσανατολισμού και οποιουδήποτε άλλου προσωπικού χαρακτηριστικού. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον στόχο με τον οποίο επιδιώκεται να καταστεί ευκολότερη η ταυτοποίηση αγνοούμενων προσώπων. Ωστόσο, η μείωση της ηλικίας συλλογής δακτυλικών αποτυπωμάτων για τα παιδιά αιτούντες από τα 12 στα 6 έτη ενδέχεται να αποδειχθεί προβληματική. Η πρόταση δεν περιλαμβάνει συνεισφορές και απόψεις οργανισμών και οργανώσεων παιδικής μέριμνας, πράγμα το οποίο δεν παρέχει στην ΕΟΚΕ τη δυνατότητα να αξιολογήσει πλήρως τις επιπτώσεις της πρότασης για τα παιδιά και την προστασία τους. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Όσον αφορά τον ίδιο στόχο, ενώ η αποθήκευση αντιγράφου της σελίδας του ταξιδιωτικού εγγράφου με τα προσωπικά στοιχεία του αιτούντος στο VIS είναι αποδεκτή και αναγκαία, η χρήση αυτού του νέου εργαλείου συλλογής δεδομένων με σκοπό την υποστήριξη των διαδικασιών επιστροφής, όπως αναφέρεται στην πρόταση, είναι αμφισβητήσιμη. Η ΕΟΚΕ δεν θεωρεί ότι οι προτεινόμενες αλλαγές θα έχουν κατ’ ανάγκη ως αποτέλεσμα την επιστροφή των υπηκόων τρίτων χωρών. Αντιθέτως, θα πρέπει να αποτελεί εργαλείο το οποίο θα προτρέπει τα κράτη μέλη να ενεργούν με γνώμονα τόσο τη νομιμότητα της διαμονής όσο και το συμφέρον και την ευημερία των ενδιαφερόμενων ατόμων. Οι υπήκοοι τρίτων χωρών θα πρέπει να ενθαρρύνονται και να επικουρούνται από τις αρχές για την τακτοποίηση της διαμονής τους και την εξέταση του ενδεχόμενου επιστροφής στον τόπο καταγωγής τους. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Όσον αφορά τον δευτερεύοντα στόχο της παρούσας πρότασης —να επιτρέπεται, υπό αυστηρές προϋποθέσεις, στις εθνικές αρχές επιβολής του νόμου και στην Ευρωπόλ η πρόσβαση στα δεδομένα του VIS για σκοπούς επιβολής του νόμου— η ΕΟΚΕ εμμένει στη σημασία των αυστηρών προϋποθέσεων πρόσβασης. Η πρόσβαση θα πρέπει, ιδεωδώς, να εξαρτάται από δικαστικές αποφάσεις οι οποίες θα διασφαλίζουν ότι η εν λόγω πρόσβαση αποτελεί αναγκαίο περιορισμό της αρχής της προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το εύρος των διαβουλεύσεων που διοργανώθηκαν σχετικά με την παρούσα πρόταση. Συγχρόνως, όμως, η ΕΟΚΕ, τα άλλα θεσμικά όργανα και το ευρύ κοινό θα μπορούσαν να είχαν επωφεληθεί σε μεγάλο βαθμό εάν στην πρόταση είχαν συμπεριληφθεί περισσότερες συνεισφορές και πληροφορίες παρεχόμενες από τα ενδιαφερόμενα μέρη που συμμετείχαν στις διαβουλεύσεις. Δεν είναι σαφές ούτε τι είδους συνεισφορά παρασχέθηκε ούτε σε ποιο βαθμό αυτή επηρέασε την τελική μορφή της πρότασης. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Όσον αφορά την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την εστίαση της Επιτροπής στο εν λόγω ζήτημα. Η ΕΟΚΕ συνιστά την επίδειξη μεγαλύτερης προσοχής στον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη χρησιμοποιούν τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα των αιτούντων θεώρηση. Όπως προαναφέρθηκε, απαιτούνται πρόσθετες διασφαλίσεις για την αποτροπή πρακτικών οι οποίες εισάγουν διακρίσεις εις βάρος των υπηκόων τρίτων χωρών που υποβάλλουν αίτηση βραχείας ή μακράς παραμονής και διαμονής. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η εξασφάλιση αναλυτικότερων και πιο συγκεκριμένων στοιχείων σχετικά με τις θεωρήσεις βραχείας και μακράς διάρκειας και τις άδειες διαμονής ανά χώρα, προερχόμενων τόσο από τα κράτη μέλη της ΕΕ όσο και από τρίτες χώρες, θα ήταν προς όφελος της πρότασης. Η απόκτηση περισσότερων πληροφοριών σχετικά με τις υπερβάσεις της επιτρεπόμενης διάρκειας παραμονής θα ήταν επίσης εξαιρετικά χρήσιμη όσον αφορά την εμπορία παιδιών. Πρόκειται για στοιχεία τα οποία είναι απολύτως απαραίτητα για την αξιολόγηση της φύσης και της δομής της κινητικότητας, καθώς και της καταλληλότητας των μέσων που χρησιμοποιήθηκαν. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ συνιστά, επίσης, την ανάληψη ισχυρότερης δέσμευσης για συνεργασία με τις κυβερνήσεις και την κοινωνία των πολιτών των τρίτων χωρών, με σκοπό την ενημέρωση, την προετοιμασία και την αρωγή των υπηκόων τους καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας υποβολής αίτησης θεώρησης. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει μια πολιτική θεωρήσεων η οποία αποτελεί και θα πρέπει να παραμείνει ένα εργαλείο για τη διευκόλυνση του τουρισμού και των επιχειρήσεων, ενώ παράλληλα συμβάλλει στην πρόληψη κινδύνων για την ασφάλεια και του κινδύνου παράτυπης μετανάστευσης προς την ΕΕ. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Μολονότι αναγνωρίζει τις προκλήσεις που ανέκυψαν όσον αφορά τη μετανάστευση και την ασφάλεια κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, η ΕΟΚΕ παροτρύνει τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να υιοθετήσουν μια συναινετική, ισόρροπη και αναλογική προσέγγιση με στόχο να παραμείνει η ΕΕ όσο το δυνατόν περισσότερο ανοικτή, υπεύθυνη, προσηλωμένη και πρωτοπόρος. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της περαιτέρω ανάπτυξης του Συστήματος Πληροφοριών για τις Θεωρήσεις (VIS) ως βέλτιστης τεχνολογικής λύσης που διευκολύνει τη διαδικασία χορήγησης θεωρήσεων βραχείας διάρκειας και βοηθά τις αρχές θεώρησης, τις συνοριακές αρχές και τις αρχές ασύλου και μετανάστευσης να ελέγχουν ταχέως και αποτελεσματικά τις απαραίτητες πληροφορίες σχετικά με υπηκόους τρίτων χωρών που χρειάζονται θεώρηση για να ταξιδέψουν στην ΕΕ. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τους γενικούς στόχους της παρούσας πρωτοβουλίας που συνίστανται στα εξής: βελτίωση της ασφάλειας εντός της ΕΕ και στα σύνορά της· διευκόλυνση της άσκησης του δικαιώματος των νόμιμων ταξιδιωτών να διέρχονται τα εξωτερικά σύνορα και να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στον χώρο χωρίς ελέγχους στα εσωτερικά σύνορα· και διευκόλυνση της διαχείρισης των εξωτερικών συνόρων του χώρου Σένγκεν. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τους ακόλουθους ειδικούς στόχους της παρούσας πρωτοβουλίας: να διευκολυνθεί η διαδικασία υποβολής αιτήσεων θεώρησης· να διευκολυνθούν και να ενισχυθούν οι έλεγχοι στα σημεία διέλευσης των εξωτερικών συνόρων των κρατών μελών και στο έδαφος των κρατών μελών· και να ενισχυθεί η εσωτερική ασφάλεια του χώρου Σένγκεν μέσω της διευκόλυνσης της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με υπηκόους τρίτων χωρών που είναι κάτοχοι θεωρήσεων μακράς διάρκειας και αδειών διαμονής. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται επίσης υπέρ της κάλυψης των υπολειπόμενων κενών πληροφόρησης για τα σύνορα και την ασφάλεια, ειδικότερα όσον αφορά την καταχώριση θεωρήσεων μακράς διάρκειας και εγγράφων διαμονής στο VIS. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Όσον αφορά τόσο τη βελτίωση των ελέγχων κατά τη διεκπεραίωση θεωρήσεων, μέσω της διαλειτουργικότητας, της επαλήθευσης και της αξιολόγησης των πληροφοριών που υποβάλλονται από τους αιτούντες, όσο και την πραγματοποίηση αυτόματης αναζήτησης στο VIS για κάθε αίτηση σε καθένα από τα διαθέσιμα συστήματα, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρόκειται για ευπρόσδεκτη διαδικαστική και τεχνολογική εξέλιξη. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Όσον αφορά την εκπόνηση συγκεκριμένων δεικτών κινδύνου για τη διεκπεραίωση των θεωρήσεων, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι υπάρχει πιθανότητα να περιορίσει τα δικαιώματα των αιτούντων. Παρότι οι δείκτες κινδύνου δεν θα περιέχουν δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, θα βασίζονται σε στατιστικά στοιχεία και πληροφορίες που παρέχονται από τα κράτη μέλη σχετικά με απειλές, ασυνήθιστα ποσοστά άρνησης εισόδου ή υπέρβασης της επιτρεπόμενης διάρκειας παραμονής από ορισμένες κατηγορίες υπηκόων τρίτων χωρών και κινδύνους για τη δημόσια υγεία. Υπάρχει σημαντικός κίνδυνος χρησιμοποίησης των εν λόγω δεδομένων και δεικτών από τις αρχές διεκπεραίωσης θεωρήσεων για την απόρριψη αιτήσεων θεώρησης με βάση τα προφίλ που είναι ενσωματωμένα στο σύστημα και όχι την ατομική κατάσταση του αιτούντος. Η ΕΟΚΕ προτρέπει τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τις αρχές των κρατών μελών να ενημερώνουν και να εκπαιδεύουν δεόντως το προσωπικό πρώτης γραμμής και το διοικητικό προσωπικό, με στόχο την αποτροπή της ενδεχόμενης κατάρτισης προφίλ βάσει της φυλής, του φύλου, της εθνότητας, της θρησκείας, του σεξουαλικού προσανατολισμού και οποιουδήποτε άλλου προσωπικού χαρακτηριστικού. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον στόχο με τον οποίο επιδιώκεται να καταστεί ευκολότερη η ταυτοποίηση αγνοούμενων προσώπων. Ωστόσο, η μείωση της ηλικίας συλλογής δακτυλικών αποτυπωμάτων για τα παιδιά αιτούντες από τα 12 στα 6 έτη ενδέχεται να αποδειχθεί προβληματική. Η πρόταση δεν περιλαμβάνει συνεισφορές και απόψεις οργανισμών και οργανώσεων παιδικής μέριμνας, πράγμα το οποίο δεν παρέχει στην ΕΟΚΕ τη δυνατότητα να αξιολογήσει πλήρως τις επιπτώσεις της πρότασης για τα παιδιά και την προστασία τους. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Όσον αφορά τον ίδιο στόχο, ενώ η αποθήκευση αντιγράφου της σελίδας του ταξιδιωτικού εγγράφου με τα προσωπικά στοιχεία του αιτούντος στο VIS είναι αποδεκτή και αναγκαία, η χρήση αυτού του νέου εργαλείου συλλογής δεδομένων με σκοπό την υποστήριξη των διαδικασιών επιστροφής, όπως αναφέρεται στην πρόταση, είναι αμφισβητήσιμη. Η ΕΟΚΕ δεν θεωρεί ότι οι προτεινόμενες αλλαγές θα έχουν κατ’ ανάγκη ως αποτέλεσμα την επιστροφή των υπηκόων τρίτων χωρών. Αντιθέτως, θα πρέπει να αποτελεί εργαλείο το οποίο θα προτρέπει τα κράτη μέλη να ενεργούν με γνώμονα τόσο τη νομιμότητα της διαμονής όσο και το συμφέρον και την ευημερία των ενδιαφερόμενων ατόμων. Οι υπήκοοι τρίτων χωρών θα πρέπει να ενθαρρύνονται και να επικουρούνται από τις αρχές για την τακτοποίηση της διαμονής τους και την εξέταση του ενδεχόμενου επιστροφής στον τόπο καταγωγής τους. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Όσον αφορά τον δευτερεύοντα στόχο της παρούσας πρότασης —να επιτρέπεται, υπό αυστηρές προϋποθέσεις, στις εθνικές αρχές επιβολής του νόμου και στην Ευρωπόλ η πρόσβαση στα δεδομένα του VIS για σκοπούς επιβολής του νόμου— η ΕΟΚΕ εμμένει στη σημασία των αυστηρών προϋποθέσεων πρόσβασης. Η πρόσβαση θα πρέπει, ιδεωδώς, να εξαρτάται από δικαστικές αποφάσεις οι οποίες θα διασφαλίζουν ότι η εν λόγω πρόσβαση αποτελεί αναγκαίο περιορισμό της αρχής της προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τις προσπάθειες της Επιτροπής όσον αφορά την ανάθεση της εκπόνησης τριών ανεξάρτητων μελετών: η μία αφορούσε τη σκοπιμότητα, αναγκαιότητα και αναλογικότητα της μείωσης της ηλικίας συλλογής δακτυλικών αποτυπωμάτων για τα παιδιά στο πλαίσιο της διαδικασίας χορήγησης θεωρήσεων και την αποθήκευση αντιγράφου του ταξιδιωτικού εγγράφου των αιτούντων θεώρηση στο VIS, ενώ οι δύο άλλες μελέτες αφορούσαν τη σκοπιμότητα και την αναγκαιότητα και αναλογικότητα της επέκτασης του VIS ώστε να περιλαμβάνει δεδομένα σχετικά με θεωρήσεις μακράς διάρκειας και έγγραφα διαμονής. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το εύρος των διαβουλεύσεων στις οποίες συμμετείχαν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένων των εθνικών αρχών που είναι αρμόδιες για τη μετανάστευση και την επιστροφή, των αρχών προστασίας των παιδιών, των αστυνομικών αρχών και των αρχών καταπολέμησης της εμπορίας ανθρώπων, των αρχών που είναι αρμόδιες για προξενικές υποθέσεις και των εθνικών αρχών που είναι αρμόδιες για την πραγματοποίηση ελέγχων στα σημεία διέλευσης των εξωτερικών συνόρων. Ζητήθηκε επίσης η γνώμη διαφόρων αρχών τρίτων χωρών και μη κυβερνητικών οργανώσεων που ασχολούνται με τα δικαιώματα των παιδιών. Συγχρόνως, όμως, η ΕΟΚΕ, τα άλλα θεσμικά όργανα και το ευρύ κοινό θα μπορούσαν να είχαν επωφεληθεί σε μεγάλο βαθμό εάν στην πρόταση είχαν συμπεριληφθεί περισσότερες συνεισφορές και πληροφορίες παρεχόμενες από τα ενδιαφερόμενα μέρη που συμμετείχαν στις διαβουλεύσεις. Δεν είναι σαφές ούτε τι είδους συνεισφορά παρασχέθηκε ούτε σε ποιο βαθμό αυτή επηρέασε την τελική μορφή της πρότασης. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Όσον αφορά την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την εστίαση της Επιτροπής στο εν λόγω ζήτημα. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τις πρόσθετες διασφαλίσεις που θεσπίζονται με την παρούσα πρόταση για την κάλυψη των συγκεκριμένων αναγκών των νέων κατηγοριών δεδομένων, της επεξεργασίας δεδομένων και των υποκειμένων των δεδομένων που θα καλύπτονται από το VIS, ως τμήμα της ευρύτερης προσπάθειας προστασίας των ατομικών δικαιωμάτων πρόσβασης, διόρθωσης, διαγραφής και προσφυγής στο πλαίσιο των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Η ΕΟΚΕ συνιστά την επίδειξη μεγαλύτερης προσοχής στον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη χρησιμοποιούν τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα των αιτούντων θεώρηση. Όπως προαναφέρθηκε, απαιτούνται πρόσθετες διασφαλίσεις για την αποτροπή πρακτικών οι οποίες εισάγουν διακρίσεις εις βάρος των υπηκόων τρίτων χωρών που υποβάλλουν αίτηση βραχείας ή μακράς παραμονής και διαμονής. |
| --- | --- |

2.14.

| 2.15. | Η εξασφάλιση αναλυτικότερων και πιο συγκεκριμένων στοιχείων σχετικά με τις θεωρήσεις βραχείας και μακράς διάρκειας και τις άδειες διαμονής ανά χώρα, προερχόμενων τόσο από τα κράτη μέλη της ΕΕ όσο και από τρίτες χώρες θα ήταν προς όφελος της πρότασης. Η απόκτηση περισσότερων πληροφοριών σχετικά με τις υπερβάσεις της επιτρεπόμενης διάρκειας παραμονής θα ήταν επίσης εξαιρετικά χρήσιμη όσον αφορά την εμπορία παιδιών. Πρόκειται για στοιχεία τα οποία είναι απολύτως απαραίτητα για την αξιολόγηση της φύσης και της δομής της κινητικότητας, καθώς και της καταλληλότητας των μέσων που χρησιμοποιήθηκαν. |
| --- | --- |

2.15.

| 2.16. | Η ΕΟΚΕ συνιστά, επίσης, την ανάληψη ισχυρότερης δέσμευσης για συνεργασία με τις κυβερνήσεις και την κοινωνία των πολιτών των τρίτων χωρών, με σκοπό την ενημέρωση, την προετοιμασία και την αρωγή των υπηκόων τους κατά τη διαδικασία υποβολής αίτησης θεώρησης. |
| --- | --- |

2.16.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/158 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/158

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη διαφάνεια και τη βιωσιμότητα της αξιολόγησης κινδύνου στην αλυσίδα τροφίμων στην ΕΕ και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 178/2002 (σχετικά με τη γενική νομοθεσία για τα τρόφιμα), της οδηγίας 2001/18/ΕΚ (για τη σκόπιμη ελευθέρωση ΓΤΟ στο περιβάλλον), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 (για τα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα και ζωοτροφές), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1831/2003 (για τις πρόσθετες ύλες στις ζωοτροφές), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2065/2003 (για τα αρτύματα καπνιστών τροφίμων), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1935/2004 (σχετικά με τα υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1331/2008 (για την ενιαία διαδικασία έγκρισης για τα πρόσθετα τροφίμων, τα ένζυμα τροφίμων και τις αρωματικές ύλες τροφίμων), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1107/2009 (σχετικά με τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα) και του κανονισμού (ΕΕ) 2015/2283 (σχετικά με τα νέα τρόφιμα)»

[COM(2018) 179 final — 2018/0088 (COD)]

(2018/C 440/27)

| Εισηγητής: | ο κ. Antonello PEZZINI |
| --- | --- |
| Συνεισηγήτρια: | η κ. Ester VITALE |

Εισηγητής:

ο κ. Antonello PEZZINI

Συνεισηγήτρια:

η κ. Ester VITALE

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο, 22.5.2018
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 28.5.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 43, 114, 168 παράγραφος 4, στοιχείο β) και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Απόφαση του Προεδρείου | 13.2.2018 |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθέτηση από το τμήμα | 5.9.2018 |
| Υιοθέτηση από την Ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 176/2/2 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο, 22.5.2018

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 28.5.2018

Νομική βάση

Άρθρα 43, 114, 168 παράγραφος 4, στοιχείο β) και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Απόφαση του Προεδρείου

13.2.2018

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθέτηση από το τμήμα

5.9.2018

Υιοθέτηση από την Ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

176/2/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ υπήρξε ανέκαθεν υπέρμαχος μιας πολιτικής της ΕΕ για την προστασία της υγείας σε όλη την αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων και σε κάθε στάδιο της διαδικασίας παραγωγής, από τον αγρότη έως τον καταναλωτή, αποφεύγοντας μολύνσεις και κινδύνους που συνδέονται με τα τρόφιμα, ενισχύοντας έτσι την ασφάλεια και την υγιεινή των τροφίμων και τη σαφή, διαφανή και ασφαλή ενημέρωση για τα προϊόντα. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις πρωτοβουλίες της Επιτροπής για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της διαφάνειας, της βιωσιμότητας και της αποτελεσματικότητας ολόκληρου του συστήματος ελέγχου της τροφικής αλυσίδας, προκειμένου να ενισχυθεί η αίσθηση αξιοπιστίας και ασφάλειας των πολιτών, των μέσων ενημέρωσης και του συνόλου της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά την ανάγκη ενίσχυσης της EFSA, προκειμένου να εξασφαλίζονται οι καλύτερες δυνατές επιστημονικές συμβουλές στους υπεύθυνους διαχείρισης του κινδύνου μέσω σαφών και διαφανών κοινοποιήσεων και μιας στενότερης συνεργασίας με τα κράτη μέλη και τους άλλους οργανισμούς που δρουν στον κοινωνικό τομέα, προκειμένου να διασφαλίζεται ένα συνεκτικό, ασφαλές και αξιόπιστο σύστημα ασφάλειας των τροφίμων. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ έχει επισημάνει ότι, από την ίδρυσή της έως σήμερα, «η EFSA έχει αποδείξει τις ικανότητές της και τον σημαντικότατο ρόλο της στον τομέα της πρόληψης των κινδύνων για την υγεία στην Ευρώπη» (1). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να διασφαλιστεί η διατήρηση υψηλού επιπέδου ανεξαρτησίας από εξωτερικές επιρροές και η καλύτερη επιστημονική εμπειρογνωσία της EFSA, μεγιστοποιώντας την ικανότητα ανάλυσης του κινδύνου, προκειμένου να διασφαλίζεται η βιωσιμότητα του συστήματος αξιολόγησης του κινδύνου της ΕΕ, το οποίο θεωρείται από τα ασφαλέστερα σε παγκόσμιο επίπεδο. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η EFSA και τα κράτη μέλη πρέπει να αποκτήσουν την ικανότητα να αναπτύξουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την αποτελεσματική ενημέρωση σχετικά με τον κίνδυνο —κατά τρόπο ανεξάρτητο, αλλά συνεπή μεταξύ τους και συντονισμένο μεταξύ αξιολογητών και διαχειριστών του κινδύνου— έτσι ώστε οι χρήστες να μπορούν να αντιλαμβάνονται τα αποτελέσματα και τα συμπεράσματα με σαφή και διαδραστικό τρόπο, εξασφαλίζοντας παράλληλα επαρκή επίπεδα τήρησης του απορρήτου και προστασίας των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται με αποφασιστικότητα υπέρ της δημιουργίας ενός μητρώου μελετών εύκολα προσβάσιμου με ηλεκτρονικό τρόπο, το οποίο θα περιλαμβάνει τα στοιχεία των διαπιστευμένων ειδικών επιστημόνων και των εργαστηρίων, τις ένορκες βεβαιώσεις περί μη ύπαρξης σύγκρουσης συμφερόντων, την περιγραφή των σκοπών και των ειδικών τεχνικών και οικονομικών και των πηγών. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, θα πρέπει να βελτιωθεί ουσιαστικά η εικόνα των καταναλωτών για τον κίνδυνο που διατρέχουν στη σχέση τους με τα τρόφιμα, μέσω της επισιτιστικής και διατροφικής εκπαίδευσης και της ικανότητας επιλεκτικής αξιολόγησης σε σχέση με τον κίνδυνο. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, το μελλοντικό γενικό ευρωπαϊκό στρατηγικό σχέδιο ενημέρωσης σχετικά με τον κίνδυνο —αν εκπονηθεί με πλήρη συνεργασία και με σεβασμό στην ανεξαρτησία της EFSA— αντιπροσωπεύει το καθοριστικό στοιχείο στο οποίο πρέπει να στραφούν οι προσπάθειες όσων είναι υπεύθυνοι να παρέχουν αποτελεσματικές, σαφείς, έγκαιρες, διαδραστικές και επαρκείς απαντήσεις για τις ανάγκες των πολιτών από άποψη ασφάλειας, διαφάνειας και αξιοπιστίας της αλυσίδας τροφίμων. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ συνιστά την ενίσχυση ενός διαρθρωμένου και συστηματικού διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών, στο πλαίσιο του οποίου η ΕΟΚΕ θα μπορούσε να συμβάλει θετικά και έμπρακτα, με τις ειδικές της δομές για τα Βιώσιμα συστήματα τροφίμων. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Όσον αφορά τη διακυβέρνηση της EFSA, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει θερμά την πρόταση για μεγαλύτερη συμμετοχή των κρατών μελών και της κοινωνίας των πολιτών στη δομή διοίκησης και στις επιστημονικές ομάδες, εναρμονίζοντας τη σύνθεση του Διοικητικού Συμβουλίου με τα πρότυπα που προβλέπονται στην κοινή προσέγγιση για τους αποκεντρωμένους οργανισμούς. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να τηρηθεί η συμφωνία μεταξύ της EFSA και του Κοινού Κέντρου Ερευνών, ιδίως όσον αφορά τις κοινές δραστηριότητες για τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές, και να αναπτυχθεί μια επιστημονική μεθοδολογία εναρμονισμένης ανάλυσης της ποιότητας, διασφαλίζοντας τη διαφάνεια, τη συγκρισιμότητα, την αποφυγή αποκλεισμών και τη δικαιοσύνη έναντι όλων των ενδιαφερομένων μερών. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Η γενική νομοθεσία για τα τρόφιμα (η νομοθεσία της ΕΕ για την ασφάλεια των τροφίμων και των ζωοτροφών σε όλα τα στάδια της παραγωγικής αλυσίδας) αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο του νομοθετικού πλαισίου της ΕΕ για το σύνολο της διατροφικής αλυσίδας, «από τον παραγωγό έως τον καταναλωτή». |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ο νόμος προβλέπει ότι οι κανονισμοί σχετικά με τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα πρέπει να έχουν επιστημονική βάση. Τούτο είναι γνωστό ως αρχή αξιολόγησης του κινδύνου που περιλαμβάνει τρία ξεχωριστά, αλλά αλληλοσυνδεόμενα, στοιχεία: αξιολόγηση, διαχείριση και ενημέρωση σχετικά με τον κίνδυνο. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 178/2002 συστάθηκε η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), που είναι ένας ανεξάρτητος επιστημονικός οργανισμός για την παροχή επιστημονικών συμβουλών που αποτελούν τη βάση των μέτρων της ΕΕ για τη διατροφική αλυσίδα. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Στις 6 Οκτωβρίου 2017 υπεβλήθη επισήμως στην Επιτροπή μια Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών με συνολικά 1 070 865 δηλώσεις υποστήριξης από 22 κράτη μέλη. Η πρωτοβουλία «Ban Glyphosate and Protect People and the Environment from Toxic Pesticides» (2) καλούσε την Επιτροπή να προτείνει σειρά μέτρων προς τα κράτη μέλη της ΕΕ. Μεταξύ των οποίων τη «Διασφάλιση ότι η επιστημονική αξιολόγηση των φυτοφαρμάκων τα οποία υποβάλλονται προς έγκριση στις ρυθμιστικές αρχές της ΕΕ βασίζεται αποκλειστικά σε δημοσιευμένες μελέτες, οι οποίες έχουν ανατεθεί από τις αρμόδιες δημόσιες αρχές και όχι από τον βιομηχανικό κλάδο των φυτοφαρμάκων». Η Επιτροπή δεσμεύθηκε να καταθέσει τη νομοθετική πρόταση έως τον Μάιο του 2018, προκειμένου να βελτιωθεί η διαφάνεια των επιστημονικών αξιολογήσεων, καθώς και η ποιότητα και η αξιοπιστία των επιστημονικών μελετών. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Ο έλεγχος της καταλληλότητας του κανονισμού σχετικά με τη γενική νομοθεσία για τα τρόφιμα (GFL) αριθ. 178/2002 (3), ολοκληρώθηκε στις 15 Ιανουαρίου 2018. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Από την αξιολόγηση προκύπτει ότι ο κανονισμός GFL εξακολουθεί να είναι σημαντικός και επαρκής για την αντιμετώπιση της πλειονότητας των σημερινών τάσεων. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.6.1. | Σε γενικές γραμμές, έχουν επιτευχθεί οι βασικοί στόχοι της γενικής νομοθεσίας για τα τρόφιμα, ήτοι υψηλό επίπεδο προστασίας της ανθρώπινης υγείας, των συμφερόντων των καταναλωτών σε σχέση με τα τρόφιμα και της αποτελεσματικής λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς. |
| --- | --- |

2.6.1.

| 2.6.2. | Η σύσταση της EFSA βελτίωσε την επιστημονική βάση των μέτρων της ΕΕ. Σημαντικές βελτιώσεις έχουν σημειωθεί στην ενίσχυση της επιστημονικής ικανότητας της EFSA, στην ποιότητα των επιστημονικών της αποτελεσμάτων, στη συγκέντρωση επιστημονικών στοιχείων και στην ανάπτυξη και στην εναρμόνιση των μεθόδων αξιολόγησης του κινδύνου. |
| --- | --- |

2.6.2.

| 2.6.3. | Η EFSA έχει ενισχύσει τη συνεργασία της με εθνικούς και διεθνείς οργανισμούς, καθώς και την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

2.6.3.

| 2.6.4. | Σε επίπεδο ΕΕ δεν διαπιστώθηκε καμία συστηματική αναντιστοιχία στην εφαρμογή της αρχής αξιολόγησης του κινδύνου. |
| --- | --- |

2.6.4.

| 2.6.5. | Οι αυστηρές πολιτικές της EFSA όσον αφορά την ανεξαρτησία και τη διαφάνεια βελτιώθηκαν και ενισχύθηκαν συστηματικά. Ωστόσο, επειδή όλα τα κράτη μέλη δεν εκπροσωπούνται στο Διοικητικό Συμβούλιο της EFSA, η διακυβέρνηση της EFSA δεν φαίνεται να εναρμονίζεται με την κοινή προσέγγιση για τους αποκεντρωμένους οργανισμούς της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.6.5.

| 2.6.6. | Το πλαίσιο για τη διατροφική ασφάλεια που δημιουργήθηκε με τον κανονισμό σχετικά με τη γενική νομοθεσία για τα τρόφιμα χρησίμευσε, σε ορισμένες περιπτώσεις, και ως βάση για χώρες εκτός της ΕΕ που αναπτύσσουν την εθνική τους νομοθεσία. |
| --- | --- |

2.6.6.

| 2.6.7. | Όσον αφορά την αξιολόγηση των κινδύνων, η EFSA είναι δεσμευμένη στο πλαίσιο των φακέλων χορήγησης έγκρισης από κανόνες τήρησης του απορρήτου και διαδικασίες ανάλυσης όπου συνιστάται να συνεκτιμάται κάθε διαθέσιμη μελέτη ή στοιχείο. Κατά συνέπεια, στις γνωμοδοτήσεις της, η EFSA δεν λαμβάνει μόνο υπόψη μελέτες της βιομηχανίας, αλλά στηρίζει τα επιστημονικά της πορίσματα στην όσο το δυνατόν πληρέστερη εξέταση της βιβλιογραφίας. Η βιομηχανία, από την άλλη πλευρά, έχει την υποχρέωση να υποβάλλει τις μελέτες της, ως μέρος του φακέλου, όταν ζητεί τη χορήγηση έγκρισης. |
| --- | --- |

2.6.7.

| 2.6.8. | Σύμφωνα με πρόσφατες εκτιμήσεις (4), διαπιστώνονται ορισμένες αδυναμίες στο υφιστάμενο σύστημα της EFSA:






  — | δυσκολία στην προσέλκυση νέων μελών στην ομάδα· |
| --- | --- | --- |

2.6.8.

—

δυσκολία στην προσέλκυση νέων μελών στην ομάδα·

| — | το επιστημονικό δυναμικό προέρχεται από λίγα μόνο κράτη μέλη· |
| --- | --- |

—

το επιστημονικό δυναμικό προέρχεται από λίγα μόνο κράτη μέλη·

| — | η υφιστάμενη τάση μείωσης του προϋπολογισμού της δημόσιας διοίκησης· |
| --- | --- |

—

η υφιστάμενη τάση μείωσης του προϋπολογισμού της δημόσιας διοίκησης·

| — | οι χαμηλές χρηματοδοτήσεις για την ανάθεση των καθηκόντων της EFSA σε εξωτερικούς συνεργάτες. |
| --- | --- |

—

οι χαμηλές χρηματοδοτήσεις για την ανάθεση των καθηκόντων της EFSA σε εξωτερικούς συνεργάτες.

| 2.6.9. | Επίσης, οι χρονοβόρες διαδικασίες έγκρισης σε ορισμένους τομείς επιβραδύνουν τη διαδικασία εισόδου νέων προϊόντων στην αγορά. Μολαταύτα, από άποψη αποτελεσματικότητας, το κεντρικό σύστημα χορήγησης εγκρίσεων παρέχει ακόμη πλεονεκτήματα σε σχέση με τη χρήση περισσότερων εθνικών συστημάτων εγκρίσεως για τα τρόφιμα. |
| --- | --- |

2.6.9.

| 2.7. | Η ΕΟΚΕ έχει επισημάνει ότι «από την ίδρυσή της έως σήμερα, η EFSA έχει αποδείξει τις ικανότητές της και ότι ο ρόλος της είναι αναμφίβολα σημαντικότατος στον τομέα της πρόληψης των κινδύνων για την υγεία στην Ευρώπη» (5). |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Σε προηγούμενη γνωμοδότησή της η ΕΟΚΕ —λόγω και της επίδρασης των επιστημονικών εισηγήσεων που δεν είναι πάντα συμπίπτουσες ή ομόφωνες— συνέστησε στην EFSA «να επιδεικνύει ιδιαίτερη προσοχή στο φαινόμενο αυτό, δεδομένου ότι η επιστημονική βιβλιογραφία συνιστά σημαντικό σημείο αναφοράς της διαδικασίας αξιολόγησης» (6) και ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δημοσιεύει συστηματικά τις προβλεπόμενες από τη νομοθεσία μελέτες, καθώς και τα ανεπεξέργαστα δεδομένα τους, βάσει των οποίων έχουν συναχθεί τα πορίσματα, στον δικτυακό τόπο της EFSA. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η ΕΟΚΕ έχει επισημάνει επίσης (7) ότι η αξιολόγηση της EFSA βασίζεται σε επιστημονική μελέτη με σκοπό την απόδειξη της ασφάλειας ενός προϊόντος. Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, αυτή η μελέτη αναφοράς υποβάλλεται από την εταιρεία που σκοπεύει να εισαγάγει το προϊόν στην αγορά. Πρόκειται για την πλέον κρίσιμη πτυχή, καθότι, ανάλογα με την πηγή προέλευσης της χρηματοδότησης των επιστημονικών μελετών και τις μεθόδους που έχουν χρησιμοποιηθεί, τα αποτελέσματά τους μπορεί ενίοτε να διαφέρουν. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Σε ένα γενικότερο επίπεδο, η ΕΟΚΕ ζήτησε πρόσφατα μια πολιτική για τα τρόφιμα κατάλληλη για τον 21ο αιώνα που να ικανοποιεί πολλαπλά κριτήρια: «ποιότητα των τροφίμων· υγεία· περιβάλλον· κοινωνικές και πολιτιστικές αξίες· υγιή οικονομικά· αξιοπρεπείς θέσεις εργασίας· πλήρως εσωτερικευμένο κόστος και χρηστή διοίκηση» (8). |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής προέβη σε έρευνες και ανέλαβε δράσεις σχετικά με το μοντέλο της ΕΕ για την αξιολόγηση του κινδύνου στη διατροφική αλυσίδα, επισημαίνοντας σε επιστολή του της 15ης Μαρτίου 2018 προς την Επιτροπή ορισμένες βασικές αρχές για τη βελτίωσή του και συγκεκριμένα:






  — | ανεξαρτησία και διαφάνεια· |
| --- | --- | --- |

2.11.

—

ανεξαρτησία και διαφάνεια·

| — | δέσμευση δημοσίευσης «κατευθυντήριων μελετών» για τη διενέργεια των επιστημονικών αξιολογήσεων· |
| --- | --- |

—

δέσμευση δημοσίευσης «κατευθυντήριων μελετών» για τη διενέργεια των επιστημονικών αξιολογήσεων·

| — | περισσότερο δημόσιο έλεγχο στις δραστηριότητες αξιολόγησης του κινδύνου, σε πρώιμο στάδιο της διαδικασίας· |
| --- | --- |

—

περισσότερο δημόσιο έλεγχο στις δραστηριότητες αξιολόγησης του κινδύνου, σε πρώιμο στάδιο της διαδικασίας·

| — | δυνατότητα συμμετοχής του κοινού και των ενδιαφερόμενων μερών στη διαδικασία αξιολόγησης του κινδύνου (9)· |
| --- | --- |

—

δυνατότητα συμμετοχής του κοινού και των ενδιαφερόμενων μερών στη διαδικασία αξιολόγησης του κινδύνου (9)·

| — | δυνατότητα των ενδιαφερόμενων μερών να συμμετέχουν στις συνεδριάσεις όχι μόνο, όπως συμβαίνει σήμερα, μέσω των «ανοιχτών ολομελειών», με τήρηση ασφαλώς του απορρήτου. |
| --- | --- |

—

δυνατότητα των ενδιαφερόμενων μερών να συμμετέχουν στις συνεδριάσεις όχι μόνο, όπως συμβαίνει σήμερα, μέσω των «ανοιχτών ολομελειών», με τήρηση ασφαλώς του απορρήτου.

| 2.12. | Ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής επισημαίνει επίσης ότι «τα εργαλεία ενημέρωσης του κοινού που χρησιμοποιεί η EFSA για να γνωστοποιήσει τους κινδύνους που συνδέονται με συγκεκριμένες ουσίες ή προϊόντα πρέπει να είναι διαθέσιμα στις 24 επίσημες γλώσσες της ΕΕ... να γίνονται σεβαστά τα δικαιώματα των ανθρώπων με αναπηρία και κατά την ενημέρωση για τον κίνδυνο να λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες τους» (10). |
| --- | --- |

2.12.

3.   Οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

| 3.1. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει την αναθεώρηση της γενικής νομοθεσίας για τα τρόφιμα σε συνδυασμό με την αναθεώρηση οκτώ τομεακών νομοθεσιών, προκειμένου να ευθυγραμμιστούν με τους γενικούς κανόνες και να ενισχυθούν η διαφάνεια και οι εγγυήσεις αξιοπιστίας, αντικειμενικότητας και ανεξαρτησίας των μελετών. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Για να διασφαλιστεί η καλύτερη διακυβέρνηση, προτείνεται η αύξηση της συμμετοχής των κρατών μελών στη δομή διακυβέρνησης και στις επιστημονικές ομάδες της EFSA και η μεγαλύτερη συμβολή των εθνικών επιστημονικών οργανώσεων στην παροχή επιστημονικών δεδομένων και στις μελέτες. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Τέλος, η θέσπιση ενός γενικού σχεδίου ενημέρωσης αποσκοπεί σε καλύτερη και περισσότερη ενημέρωση των πολιτών για τους κινδύνους, με κοινές δράσεις για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών και την προώθηση της καλύτερης κατανόησης και γνώσης από το κοινό. |
| --- | --- |

3.3.

4.   Γενικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ υπήρξε ανέκαθεν υπέρμαχος μιας πολιτικής της ΕΕ για την προστασία της υγείας σε όλη την αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων και σε κάθε στάδιο της διαδικασίας παραγωγής, από τον αγρότη έως τον καταναλωτή, αποφεύγοντας μολύνσεις και κινδύνους που συνδέονται με τα τρόφιμα, ενισχύοντας έτσι την ασφάλεια και την υγιεινή των τροφίμων και τη σαφή, διαφανή και ασφαλή ενημέρωση για τα προϊόντα, την υγεία των φυτών και την καλή μεταχείριση των ζώων. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.1.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει απόλυτα την ανάγκη να εξασφαλίσει η ΕΕ τη μέγιστη ασφάλεια της ευρωπαϊκής διατροφικής αλυσίδας παρέχοντας μέσω της EFSA την καλύτερη δυνατή επιστημονική υποστήριξη στους υπεύθυνους αξιολόγησης του κινδύνου, ενημερώνοντας το κοινό με σαφήνεια και με διαφάνεια για τους κινδύνους και ενισχύοντας τη συνεργασία με τα κράτη μέλη και άλλους φορείς προκειμένου να εξασφαλιστεί ένα συνεκτικό και αξιόπιστο σύστημα ασφάλειας των τροφίμων. Κρίνεται σκόπιμο:






  — | να επανεξεταστούν οι μέθοδοι των διαδικασιών έγκρισης, για να βελτιωθεί η συνεκτικότητα και η αποτελεσματικότητά τους και για να επιταχυνθεί η πρόσβαση στην αγορά· |
| --- | --- | --- |

4.1.1.

—

να επανεξεταστούν οι μέθοδοι των διαδικασιών έγκρισης, για να βελτιωθεί η συνεκτικότητα και η αποτελεσματικότητά τους και για να επιταχυνθεί η πρόσβαση στην αγορά·

| — | να επανεξεταστούν απαλλαγές και απλοποιημένοι κανόνες για τις μικρές επιχειρήσεις, σε συνδυασμό με το υψηλό επίπεδο προστασίας της δημόσιας υγείας· |
| --- | --- |

—

να επανεξεταστούν απαλλαγές και απλοποιημένοι κανόνες για τις μικρές επιχειρήσεις, σε συνδυασμό με το υψηλό επίπεδο προστασίας της δημόσιας υγείας·

| — | να επανεκτιμηθούν οι επιπτώσεις των υφιστάμενων εγκρίσεων που επιβαρύνουν τον φόρτο εργασίας της EFSA· |
| --- | --- |

—

να επανεκτιμηθούν οι επιπτώσεις των υφιστάμενων εγκρίσεων που επιβαρύνουν τον φόρτο εργασίας της EFSA·

| — | να απλοποιηθούν οι διαδικασίες ώστε να διασφαλίζεται μεγαλύτερη διαφάνεια. |
| --- | --- |

—

να απλοποιηθούν οι διαδικασίες ώστε να διασφαλίζεται μεγαλύτερη διαφάνεια.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να εξασφαλιστεί η διατήρηση υψηλού επιπέδου ανεξαρτησίας από εξωτερικές επιρροές και η καλύτερη επιστημονική εμπειρογνωσία της EFSA, μεγιστοποιώντας την ικανότητα ανάλυσης του κινδύνου, προκειμένου να διασφαλίζεται η βιωσιμότητα του συστήματος αξιολόγησης του κινδύνου της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, χάρη στη νομοθεσία της ΕΕ, οι Ευρωπαίοι πολίτες διαθέτουν ένα από τα υψηλότερα πρότυπα διατροφικής ασφάλειας σε παγκόσμιο επίπεδο. Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι απολύτως αναγκαίο όχι μόνο να διασφαλίζονται υψηλά και αξιόπιστα επίπεδα ανεξάρτητων επιστημονικών αναλύσεων, πλήρης διαφάνεια και διαδραστική επικοινωνία σε όλη τη διαδικασία αξιολόγησης του κινδύνου με πλήρη συμμετοχή και κοινή ανάληψη ευθυνών από όλα τα κράτη μέλη, αλλά κυρίως και προπαντός αποφασιστική και δυναμική επέμβαση στους μηχανισμούς αντίληψης του κινδύνου από την κοινωνία των πολιτών. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι απαραίτητο να παρέχεται στους καταναλωτές ασφαλής τροφή και να διατηρείται η εμπιστοσύνη τους, προκειμένου να διασφαλίζεται μια θετική και αξιόπιστη σχέση με τους πολίτες, με θετική επίδραση στην αγορά των τροφίμων. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η επιστημονική κοινότητα πρέπει να έχει εμπιστοσύνη στον ρόλο της EFSA όσον αφορά την ασφάλεια των τροφίμων και οι γνωμοδοτήσεις πρέπει να συνιστούν βασικά σημεία αναφοράς προκειμένου να διασφαλίζεται ότι τα τρόφιμα που διατίθενται στην αγορά είναι ασφαλή. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η EFSA είναι η πλέον αρμόδια για να αναπτύξει τη δέουσα επικοινωνία όσον αφορά τον κίνδυνο, με ανακοινώσεις που θα είναι εύκολα κατανοητές, προκειμένου οι χρήστες να μπορούν να αντιλαμβάνονται τα αποτελέσματα και τα συμπεράσματα με σαφήνεια και διαφάνεια, διατηρώντας παράλληλα επαρκή επίπεδα εμπιστευτικότητας και προστασίας των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας, ώστε να μην τίθενται εμπόδια στην καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Αναγκαία, αλλά όχι και ικανή, συνθήκη για να διασφαλίζεται ότι η ενημέρωση σχετικά με τον κίνδυνο συγκεκριμένων τροφίμων θα είναι κατανοητή, επαρκής, έγκαιρη και συνεκτική για τους ποικίλους αποδέκτες, είναι η ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ του αξιολογητή του κινδύνου, του διαχειριστή του κινδύνου, των κρατών μελών και των ενδιαφερομένων μερών με βάση τις αρχές επικοινωνίας που έχουν συμφωνηθεί. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.7.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να βελτιωθεί ουσιαστικά η εικόνα που έχουν οι καταναλωτές για τον κίνδυνο που αντιμετωπίζουν κατά την κατανάλωση ενός προϊόντος διατροφής, όσον αφορά το μέγεθος της βλάβης, τις κατευθυντήριες γραμμές για τη διατροφή και τα πρότυπα κατανάλωσης τροφίμων. |
| --- | --- |

4.7.1.

| 4.7.2. | Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, το μελλοντικό γενικό ευρωπαϊκό στρατηγικό σχέδιο ενημέρωσης σχετικά με τον κίνδυνο —αν συνοδεύεται από μια δέσμη επιχειρησιακών μέτρων κατάλληλων για το εκάστοτε πλαίσιο— αντιπροσωπεύει το καθοριστικό στοιχείο αξιολόγησης της ικανότητας όλων των φορέων που είναι υπεύθυνοι σε διάφορα επίπεδα να ανταποκρίνονται αποτελεσματικά, έγκαιρα και επαρκώς στις προσδοκίες των πολιτών, όσον αφορά την ασφάλεια, τη διαφάνεια και την αξιοπιστία της διατροφικής αλυσίδας. |
| --- | --- |

4.7.2.

| 4.7.3. | Οι ασάφειες θα πρέπει να αναγνωρίζονται και να περιγράφονται, επισημαίνοντας ενδεχόμενα κενά στα δεδομένα ή στα ζητήματα που αφορούν τη μη εναρμονισμένη μέθοδο ανάλυσης. Για τον σκοπό αυτό, είναι αναγκαίο τα μηνύματα των υπευθύνων επικοινωνίας να είναι συνεκτικά μεταξύ τους και οι δίαυλοι επικοινωνίας διαδραστικοί και ελεγχόμενοι με συνεχή παρακολούθηση της αποτελεσματικότητάς τους. |
| --- | --- |

4.7.3.

| 4.7.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης αναγκαίο τα μέτρα επικοινωνίας να συνοδεύονται από εκστρατείες καταπολέμησης της παραπληροφόρησης και των ψευδών πεποιθήσεων, προκειμένου οι ορθές αναλύσεις των κινδύνων να μην χρησιμοποιούνται δολίως για να παρεμποδίσουν τις καινοτομίες, ιδίως των ΜΜΕ. |
| --- | --- |

4.7.4.

| 4.7.5. | Είναι σημαντικό να ενισχυθεί ο συντονισμός με τις εθνικές αρχές και τους οργανισμούς για ένα αποτελεσματικό σύστημα συναγερμού και για να διασφαλίζεται συνεκτική ενημέρωση, ξεκινώντας έναν διαρθρωμένο και συστηματικό διάλογο με την κοινωνία των πολιτών, στο πλαίσιο του οποίου η ΕΟΚΕ θα μπορούσε να συμβάλει θετικά και έμπρακτα με τις ειδικές της δομές για τα Βιώσιμα συστήματα τροφίμων. |
| --- | --- |

4.7.5.

| 4.7.6. | Τέλος, θα πρέπει να ενισχυθεί ο συντονισμός και η συνεργασία σε διεθνές επίπεδο με τους μεγαλύτερους εμπορικούς μας εταίρους, ιδίως στο πλαίσιο των Συμφωνιών Ελεύθερων Συναλλαγών, προκειμένου να δημιουργηθούν κοινές κατευθυντήριες γραμμές εκτίμησης του κινδύνου και να αναπτυχθούν μεθοδολογικά εναρμονισμένα κριτήρια αξιολόγησης σύμφωνα με την κάλυψη των παγκόσμιων κινδύνων μέσω του Codex Alimentarius. |
| --- | --- |

4.7.6.

| 4.8. | Εξίσου αναγκαίο είναι να αναλάβει η EFSA την παροχή σαφών οδηγιών και πληροφοριών που να κατευθύνουν με σαφήνεια και αξιοπιστία τις επιχειρήσεις που υποβάλλουν τα αιτήματα. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Για τον σκοπό αυτό, προκειμένου να συγκεντρωθούν όλα τα βασικά στοιχεία ενός συγκεκριμένου φακέλου, η EFSA θα πρέπει να ενισχύσει περαιτέρω τον διάλογο με τις επιχειρήσεις κατά την εξέταση κάθε φακέλου, παρέχοντας τα αρχικά δεδομένα που έχει στη διάθεσή της, τα οποία θα συμπληρώνονται με τις υποδείξεις των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να ενισχυθεί η ανεξαρτησία των ρυθμιστικών αρχών που πλαισιώνουν το έργο της EFSA για να υπενθυμίζεται στους φορείς λήψης των αποφάσεων και στο κοινό η σημασία των δεδομένων καλής ποιότητας, ανεξαρτήτως της πηγής προέλευσης. Ο αυξημένος δημόσιος έλεγχος των καθηκόντων αξιολόγησης του κινδύνου από την EFSA, από το πρώιμο κιόλας στάδιο της διαδικασίας (όπως συμβαίνει με τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών στη διαδικασία), εγγυάται επί του παρόντος μια καλύτερη σχέση με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Η ΕΟΚΕ ζητά ολοένα και περισσότερο ευέλικτες και διαφανείς διαδικασίες, διασφαλίζοντας παράλληλα τη σωστή ισορροπία με τις προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν όσον αφορά τις απαιτήσεις δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας των κατόχων δεδομένων. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το πρόσφατο αίτημα του συμβουλευτικού φόρουμ της EFSA για μεγαλύτερες δημόσιες επενδύσεις στην έρευνα για την ασφάλεια των τροφίμων, έτσι ώστε να μην μπορεί η επιχορηγούμενη από τη βιομηχανία έρευνα να προάγει συμφέροντα διαφορετικά από το δημόσιο και να εξασφαλιστεί η πλήρης εμπιστοσύνη των καταναλωτών στην αξιολόγηση του διατροφικού κινδύνου από την ΕΕ. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Όσον αφορά τη διακυβέρνηση της EFSA, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση για μεγαλύτερη συμμετοχή των κρατών μελών στη δομή διοίκησης και στις επιστημονικές ομάδες της EFSA, εναρμονίζοντας τη σύνθεση του Διοικητικού Συμβουλίου με τα πρότυπα που προβλέπονται στην κοινή προσέγγιση για τους αποκεντρωμένους οργανισμούς, παράλληλα με την ενίσχυση ενός διαρθρωμένου διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών. |
| --- | --- |

4.13.

5.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 5.1. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόταση για ένα μητρώο μελετών, αρκεί να είναι εύκολα προσβάσιμο με ηλεκτρονικό τρόπο και να περιλαμβάνει τα στοιχεία των ενδιαφερόμενων διαπιστευμένων ειδικών επιστημόνων και εργαστηρίων, τις ένορκες βεβαιώσεις περί μη ύπαρξης σύγκρουσης συμφερόντων, την περιγραφή των σκοπών και του συνόλου της μελέτης, τους ειδικούς τεχνικούς και οικονομικούς πόρους και τις πηγές τους, το χρονοδιάγραμμα και τις εφαρμοζόμενες μεθόδους διαδραστικής επικοινωνίας, καθώς και τις απαιτούμενες ενδεχόμενες μελέτες επαλήθευσης. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Ο κανονισμός αναφοράς για τα εργαστηριακά πρότυπα είναι ο 2004/10/ΕΚ σύμφωνα με τα πρότυπα ορθής εργαστηριακής πρακτικής (Good Laboratory Practice-GLP) του ΟΟΣΑ (11). Ο κανονισμός και η λειτουργία των εργαστηρίων ασφάλειας των τροφίμων (12) θα πρέπει να συνοδεύονται από συστήματα ελέγχου της επεξεργασίας των δεδομένων, για να διασφαλίζεται ότι οι μελέτες ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να τηρηθεί η συμφωνία μεταξύ της EFSA και του Κοινού Κέντρου Ερευνών, ιδίως όσον αφορά τις κοινές δραστηριότητες για τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές, τις εναλλακτικές μεθόδους για την προστασία των ζώων, τη συνδυασμένη έκθεση σε χημικές ουσίες και μείγματα και τη συλλογή βασικών δεδομένων για αξιολογήσεις κινδύνου. Ειδικότερα, η EFSA και το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ) θα πρέπει να αναπτύξουν εναρμονισμένες επιστημονικές μεθοδολογίες ανάλυσης, οι οποίες να εγγυώνται την ποιότητα, τη διαφάνεια, τη συγκρισιμότητα, την ισότητα και την αποφυγή αποκλεισμών έναντι όλων των ενδιαφερομένων μερών. |
| --- | --- |

5.3.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  ΕΕ C 268 της 14.8.2015, σ. 1.

1

(2)  Βλέπε http://ec.europa.eu/citizens-initiative/public/initiatives/successful/details/2017/000002

2

(3)  Βλέπε Executive Summary of the Refit Evaluation of the General Food Law (Regulation (EC) No 178/2002){SWD(2018) 38 final}.

3

(4)  Βλέπε SWD (2018) 37 final της 15.1.2018.

4

(5)  ΕΕ C 268 της 14.8.2015, σ. 1.

5

(6)  ΕΕ C 268 της 14.8.2015, σ. 1.

6

(7)  Ό.π.

7

(8)  ΕΕ C 129 της 11.4. 2018, σ. 18.

8

(9)  Letter of the European Ombudsman

9

(10)  Ό.π.

10

(11)  OECD Principles of Good Laboratory Practice (Αρχές ορθής εργαστηριακής πρακτικής του ΟΟΣΑ).

11

(12)  Βλέπε κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 882/2004.

12

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/165 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/165

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές στις σχέσεις μεταξύ επιχειρήσεων στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων»

[COM(2018) 173 final]

(2018/C 440/28)

| Εισηγητής: | ο κ. Peter SCHMIDT |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Peter SCHMIDT

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 30.4.2018
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 2.5.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 43 παρ. 2 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Απόφαση του Προεδρείου | 22.5.2018 |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 5.9.2018 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 172/1/3 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 30.4.2018

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 2.5.2018

Νομική βάση

Άρθρα 43 παρ. 2 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Απόφαση του Προεδρείου

22.5.2018

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

5.9.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

172/1/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Οι αθέμιτες εμπορικές πρακτικές (ΑθΕΠ) στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων οφείλονται σε ανισορροπία ισχύος μεταξύ των φορέων σε ολόκληρη την αλυσίδα και οδηγούν σε αρνητικές οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής για τη μείωση της εμφάνισης αθέμιτων εμπορικών πρακτικών ως απαραίτητο πρώτο βήμα για την προστασία των πιο ευάλωτων φορέων, ιδίως των γεωργών, των εργαζομένων και ορισμένων φορέων, καθώς και για τη βελτίωση της διακυβέρνησης στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων. Η κανονιστική προσέγγιση και ένα νομοθετικό πλαίσιο με αποτελεσματικούς και ισχυρούς μηχανισμούς επιβολής είναι ο μόνος τρόπος αποτελεσματικής αντιμετώπισης των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών σε επίπεδο ΕΕ. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν θέσπισε παρά ένα ελάχιστο κοινό πρότυπο προστασίας στην ΕΕ, απαγορεύοντας μόνο έναν συγκεκριμένο αριθμό αθέμιτων εμπορικών πρακτικών. Απαιτείται απαγόρευση όλων των καταχρηστικών πρακτικών. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Σχετικά με τον περιορισμό της προστασίας έναντι των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών αποκλειστικά στους προμηθευτές που είναι ΜΜΕ όσον αφορά τις πωλήσεις τους προς αγοραστές που δεν είναι ΜΜΕ, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι δεν αρκεί για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος της ανισορροπίας ισχύος και ότι δεν πρόκειται να έχει ουσιαστικό αντίκτυπο. Η προστασία θα πρέπει να επεκταθεί σε όλους τους φορείς, μεγάλους και μικρούς, εντός και εκτός της ΕΕ. Ακόμη και όταν οι μεγάλοι φορείς πέφτουν θύματα αθέμιτων εμπορικών πρακτικών, ο οικονομικός αντίκτυπος μετακυλίεται συχνά στους πιο ευάλωτους φορείς της αλυσίδας. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Όσον αφορά την επιβολή της νομοθεσίας, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόταση της Επιτροπής ως προς τη δημιουργία εναρμονισμένου ευρωπαϊκού πλαισίου αρχών επιβολής. Ωστόσο, θα πρέπει επίσης να ενισχυθούν οι μηχανισμοί επιβολής, όπως για παράδειγμα με ειδική διαδικασία διαμεσολαβητή, συλλογική αγωγή και επιβολή του νόμου από τις αρχές, προκειμένου να προστατευθεί η ανωνυμία του καταγγέλλοντος. Οι μηχανισμοί αυτοί θα πρέπει επίσης να συνοδεύονται από τη δυνατότητα επιβολής κυρώσεων. Για να διευκολυνθεί η διαδικασία υποβολής καταγγελιών, θα πρέπει να είναι υποχρεωτικές οι γραπτές συμβάσεις, κάτι που θα αποφέρει μεγαλύτερη δικαιοσύνη στις διαπραγματεύσεις. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Εκτός από την αντιμετώπιση των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών, η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να ενθαρρύνει και να υποστηρίξει επιχειρηματικά πρότυπα που συμβάλλουν στη βιωσιμότητα της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων (π.χ. στη σύντμησή της, στην αύξηση της διαφάνειας κλπ.), καθώς και στην επανεξισορρόπηση και στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της εν λόγω αλυσίδας, προκειμένου να ενισχυθεί η ισορροπία δυνάμεων. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Τέλος, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι η προώθηση δίκαιων εμπορικών πρακτικών θα πρέπει να αποτελεί μέρος μιας συνολικής πολιτικής της ΕΕ για τα τρόφιμα, η οποία θα διασφαλίζει ότι η αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων είναι περισσότερο βιώσιμη οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά, προκειμένου να υλοποιηθούν οι Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

1.6.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Οι αθέμιτες εμπορικές πρακτικές ορίζονται ως «πρακτικές μεταξύ επιχειρήσεων που παρεκκλίνουν σε μεγάλο βαθμό από την ορθή εμπορική συμπεριφορά, αντιβαίνουν στην καλή πίστη και στα χρηστά συναλλακτικά ήθη και επιβάλλονται μονομερώς από έναν εμπορικό εταίρο σε έναν άλλο» (1). Η αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων είναι ιδιαιτέρως ευάλωτη στις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές λόγω των ισχυρών ανισορροπιών μεταξύ μικρών και μεγάλων φορέων. Αθέμιτες εμπορικές πρακτικές μπορούν να εμφανιστούν σε όλα τα στάδια της αλυσίδας εφοδιασμού, εκείνες δε που αναδύονται σε ένα επίπεδο της αλυσίδας μπορεί να έχουν επιπτώσεις και σε άλλα τμήματά της, ανάλογα με την ισχύ που διαθέτουν στην αγορά οι ενδιαφερόμενοι φορείς (2). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Όπως περιγράφεται λεπτομερώς στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Μια πιο δίκαιη αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων» που εγκρίθηκε τον Οκτώβριο του 2016 (3), η συγκέντρωση της διαπραγματευτικής ισχύος έχει οδηγήσει σε κατάχρηση της κυρίαρχης θέσης, καθιστώντας τους πιο ευάλωτους φορείς της αγοράς ολοένα και πιο τρωτούς σε αθέμιτες εμπορικές πρακτικές. Με τον τρόπο αυτό, ο οικονομικός κίνδυνος μεταφέρεται από την αγορά προς την κορυφή της αλυσίδας εφοδιασμού και έχει ιδιαίτερα αρνητικό αντίκτυπο στους καταναλωτές και σε ορισμένους φορείς, π.χ. στους γεωργούς, τους εργαζομένους και τις ΜΜΕ. Το πρόβλημα των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών έχει αναγνωριστεί από όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων και έχει αναφερθεί ότι η πλειονότητα των φορέων έχει υποστεί τέτοιου είδους πρακτικές (4). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ειδικότερα, πρέπει να τονιστεί ο αντίκτυπος στους καταναλωτές. Οι πιέσεις στις τιμές υποχρεώνουν τις επιχειρήσεις επεξεργασίας τροφίμων να παράγουν όσο το δυνατόν φθηνότερα προϊόντα· τούτο όμως μπορεί να έχει αντίκτυπο στην ποιότητα των τροφίμων που διατίθενται στους καταναλωτές, καθώς και στην ασφάλεια των τροφίμων. Με σκοπό τη μείωση του κόστους, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι εταιρείες χρησιμοποιούν φθηνότερες πρώτες ύλες οι οποίες επηρεάζουν την ποιότητα και την αξία των τροφίμων, π.χ. χρησιμοποιούν trans-λιπαρά σε πολλά προϊόντα, αντικαθιστώντας τα πιο υγιεινά έλαια και τις λιπαρές ουσίες από την Ευρώπη (5). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η πίεση που ασκείται στους πιο ευάλωτους φορείς της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων αυξάνεται. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της Eurostat, το ποσοστό ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας των εμπόρων λιανικής πώλησης εξακολουθεί να αυξάνεται. Αυτό προκύπτει λόγω υψηλότερης συγκέντρωσης του τομέα λιανικής πώλησης και επεξεργασίας στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων, εξαιτίας εσφαλμένης ερμηνείας του δικαίου περί συμπράξεων. Ως εκ τούτου, η λειτουργία της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων πρέπει να βελτιωθεί ώστε να διασφαλίζεται δίκαιο μερίδιο εσόδων σε όλη την αλυσίδα εφοδιασμού. Η αξία των εμπόρων λιανικής πώλησης δεν μπορεί να υποτιμάται, δεδομένου του ρόλου τους όσον αφορά την προμήθεια ειδών καθημερινής κατανάλωσης. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η αντιμετώπιση των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών αποτελεί ένα από τα βασικά στοιχεία προκειμένου να διασφαλιστεί καλύτερη λειτουργία της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων, παράλληλα με τη μείωση των διακυμάνσεων των τιμών στις αγορές και την ενίσχυση του ρόλου των οργανώσεων παραγωγών. Τον Ιούνιο του 2016, ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (6) καλούσε την Επιτροπή να υποβάλει νομικό πλαίσιο σχετικά με τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές — έκκληση η οποία επαναλήφθηκε τον Οκτώβριο του 2016 από την ΕΟΚΕ και τον Νοέμβριο του 2016 από την ειδική ομάδα εργασίας για τις γεωργικές αγορές. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Σε 20 κράτη μέλη, υφίστανται ήδη διάφορες νομοθετικές πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών. Από κοινού με την υφιστάμενη Πρωτοβουλία για την Αλυσίδα Εφοδιασμού, οι εν λόγω πρωτοβουλίες αύξησαν την ευαισθητοποίηση σχετικά με τον άνισο συσχετισμό δυνάμεων στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων. Ωστόσο, πολύ λίγες από τις υφιστάμενες εθνικές ή εθελοντικές προσεγγίσεις δεν έχει επιλύσει μέχρι τώρα το ζήτημα των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών. Η Επιτροπή αποφάσισε να υποβάλει ειδική νομοθετική πρόταση τον Απρίλιο του 2018, αναγνωρίζοντας ότι το συνονθύλευμα κανόνων για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές στα κράτη μέλη ή η απουσία τέτοιων κανόνων μπορεί να υπονομεύσει τον στόχο της Συνθήκης όσον αφορά την εξασφάλιση ενός δίκαιου βιοτικού επιπέδου για τον γεωργικό πληθυσμό (7). |
| --- | --- |

2.6.

3.   Πρόταση της Επιτροπής

| 3.1. | Με την προτεινόμενη οδηγία, η Επιτροπή αποσκοπεί στη μείωση της εμφάνισης αθέμιτων εμπορικών πρακτικών στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων μέσω της θέσπισης ενός ελάχιστου κοινού προτύπου προστασίας σε ολόκληρη την ΕΕ, το οποίο περιλαμβάνει έναν κατάλογο απαγορευμένων αθέμιτων εμπορικών πρακτικών, και συγκεκριμένα: καθυστερημένες πληρωμές για αλλοιώσιμα προϊόντα διατροφής, ακυρώσεις παραγγελίας την τελευταία στιγμή, μονομερείς ή αναδρομικές αλλαγές στις συμβάσεις και οι προμηθευτές να αναγκάζονται να πληρώσουν για προϊόντα που κατασπαταλήθηκαν. Άλλες πρακτικές θα επιτρέπονται μόνο εάν υπόκεινται σε σαφή και ακριβή εκ των προτέρων συμφωνία μεταξύ των μερών: ο αγοραστής επιστρέφει απούλητα τρόφιμα στον προμηθευτή· ο αγοραστής χρεώνει κάποιο ποσό στον προμηθευτή προκειμένου να εξασφαλίσει ή να διατηρήσει μια συμφωνία προμήθειας τροφίμων· ο προμηθευτής πληρώνει για την εμπορική προώθηση των τροφίμων που πωλούνται από τον αγοραστή. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η προστασία έναντι των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών ισχύει μόνο για τις πωλήσεις προϊόντων διατροφής από προμηθευτή που είναι μικρή και μεσαία επιχείρηση (ΜΜΕ) προς αγοραστή που δεν είναι ΜΜΕ (8). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Επιπλέον, η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής απαιτεί από τα κράτη μέλη να ορίσουν μια δημόσια αρχή ως αρμόδια για την επιβολή των νέων κανόνων. Σε περίπτωση αποδεδειγμένης παράβασης των κανόνων, ο αρμόδιος φορέας θα δύναται να επιβάλλει μια αναλογική και αποτρεπτική κύρωση. Αυτή η αρχή επιβολής του νόμου θα είναι σε θέση να κινεί διαδικασία έρευνας ιδία πρωτοβουλία ή βάσει καταγγελίας. Στην περίπτωση αυτή, τα μέρη που υποβάλλουν καταγγελία θα δύνανται να ζητούν εμπιστευτικότητα και ανωνυμία, προκειμένου να προστατεύουν τη θέση τους έναντι των εμπορικών τους εταίρων. Θα δημιουργηθεί και θα διευκολυνθεί επίσης από την Επιτροπή μηχανισμός συντονισμού μεταξύ των αρχών επιβολής του νόμου ώστε να καταστεί δυνατή η ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών. |
| --- | --- |

3.3.

4.   Γενικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής ως κρίσιμο πρώτο βήμα προκειμένου να ξεκινήσει η νομοθετική διαδικασία για τη ρύθμιση των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών σε ολόκληρη την ΕΕ, όπως συνιστούσε θερμά στη σχετική γνωμοδότησή της του 2016. Πρόκειται για αναγκαία εξέλιξη με στόχο να προστατευθούν οι πιο ευάλωτοι φορείς της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων, δηλαδή οι γεωργοί και οι εργαζόμενοι, και να καταστεί το εισόδημά τους λιγότερο ευμετάβλητο και περισσότερο σταθερό. Ειδικότερα, η πρόταση συμβάλλει στην αντιμετώπιση της έλλειψης διαπραγματευτικής ισχύος εκ μέρους τους, βελτιώνοντας έτσι τη διακυβέρνηση της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Στο έγγραφό της, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η εθελοντική πρωτοβουλία για την αλυσίδα εφοδιασμού (SCI) στην ΕΕ είναι απίθανο να εξελιχθεί σε ολοκληρωμένο πλαίσιο διακυβέρνησης που θα καθιστούσε τα νομοθετικά μέτρα, συμπεριλαμβανομένης της επιβολής, περιττά (9). Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η SCI και άλλα εθνικά εθελοντικά συστήματα μπορούν να χρησιμεύσουν λειτουργώντας μόνον συμπληρωματικά και όχι αντικαθιστώντας αποτελεσματικούς και ισχυρούς μηχανισμούς επιβολής της νομοθεσίας σε επίπεδο κρατών μελών (10). |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης την προώθηση ενός εναρμονισμένου ευρωπαϊκού δικτύου αρχών επιβολής του νόμου, όπως συνιστάται σε προηγούμενη γνωμοδότησή της. Η διασφάλιση αποτελεσματικής συνεργασίας μεταξύ των αρχών επιβολής του νόμου είναι ζωτικής σημασίας για την αντιμετώπιση διακρατικών αθέμιτων εμπορικών πρακτικών που διαφορετικά θα μπορούσαν να περάσουν απαρατήρητες. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η Επιτροπή υιοθέτησε μια προσέγγιση ελάχιστης εναρμόνισης, η οποία δεν επαρκεί για την αντιμετώπιση όλων των καταχρηστικών πρακτικών που παρατηρούνται στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ εκφράζει την απογοήτευσή της για το γεγονός ότι οι αγοραστές είναι οι μόνοι που μπορούν να προβαίνουν σε καταχρηστικές πρακτικές, αλλά και για το γεγονός ότι, σε αυτό το πλαίσιο, απαγορεύεται μόνον ένας περιορισμένος αριθμός αθέμιτων εμπορικών πρακτικών, όπως εξηγείται περαιτέρω στο κεφάλαιο 5. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ θέτει υπό αμφισβήτηση επίσης την πρόταση της Επιτροπής να περιοριστεί η προστασία έναντι των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών μόνο σε προμηθευτές που είναι ΜΜΕ όσον αφορά τις πωλήσεις τους προς αγοραστές που δεν είναι ΜΜΕ. Για να είναι αποτελεσματική και επιτυχημένη, η προστασία έναντι των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών θα πρέπει να ισχύει για όλους τους φορείς της αλυσίδας εφοδιασμού, ανεξάρτητα από το μέγεθός τους, προκειμένου να επηρεάζει όλες τις εμπορικές σχέσεις. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τον ευάλωτο χαρακτήρα των ΜΜΕ. Επιπλέον, στην πρόταση δεν εξετάζεται το ζήτημα της άνισης διαπραγματευτικής ισχύος και της οικονομικής εξάρτησης, το οποίο δεν συμπίπτει κατ’ ανάγκη με την οικονομική διάσταση των φορέων. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Το πεδίο εφαρμογής της πρότασης δεν είναι αρκετά ευρύ και θα ήταν σκόπιμο να καλύπτει επίσης τα γεωργικά προϊόντα που δεν προορίζονται για τη διατροφή, όπως τα κηπευτικά προϊόντα, καθώς και τις ζωοτροφές. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η αντιμετώπιση των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών αποτελεί βασική συνιστώσα (μαζί με τη μείωση της αστάθειας της αγοράς και την ενίσχυση του ρόλου των οργανώσεων παραγωγών) ώστε να καταστεί η αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων περισσότερο βιώσιμη οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι η προώθηση δικαιότερων εμπορικών πρακτικών θα πρέπει να αποτελεί μέρος μιας συνολικής πολιτικής της ΕΕ για τα τρόφιμα, με σκοπό την εφαρμογή των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. Ειδικότερα, η σφαιρική αυτή πολιτική θα πρέπει να διασφαλίζει δίκαιες τιμές για τους παραγωγούς, ώστε η γεωργία να παραμείνει βιώσιμη δραστηριότητα (11). |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Παρότι αυτό υπερβαίνει το πεδίο εφαρμογής της πρότασης της Επιτροπής, η ΕΟΚΕ τονίζει εκ νέου την ανάγκη να προαχθεί η μεγαλύτερη εκτίμηση της αξίας των τροφίμων από την κοινωνία στο σύνολό της και τάσσεται υπέρ της δρομολόγησης μιας πανευρωπαϊκής εκστρατείας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης σχετικά με την «αξία των τροφίμων» (12) και τον περιορισμό της σπατάλης τροφίμων, σε συνεργασία με ενδιαφερόμενες οργανώσεις. |
| --- | --- |

4.8.

5.   Ειδικές παρατηρήσεις

Κατάλογος απαγορευμένων αθέμιτων εμπορικών πρακτικών

| 5.1. | Ως αθέμιτες εμπορικές πρακτικές νοούνται, με την ευρεία έννοια, οι πρακτικές που παρεκκλίνουν σε μεγάλο βαθμό από την ορθή εμπορική συμπεριφορά και αντιβαίνουν στην καλή πίστη και τα χρηστά συναλλακτικά ήθη (13). Εδώ περιλαμβάνονται επίσης όλες οι πρακτικές που επιφέρουν αδικαιολόγητη ή δυσανάλογη μεταφορά κινδύνου σε ένα συμβαλλόμενο μέρος. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Η Επιτροπή απαγόρευσε μόνον έναν συγκεκριμένο αριθμό αθέμιτων εμπορικών πρακτικών. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι είναι απαραίτητη η απαγόρευση όλων των αθέμιτων πρακτικών, για παράδειγμα (αλλά όχι αποκλειστικά) όσον αφορά τα ακόλουθα, όπως έχει ήδη συστήσει στην προηγούμενη γνωμοδότησή της:






  — | αθέμιτη μετακύλιση εμπορικού κινδύνου· |
| --- | --- | --- |

5.2.

—

αθέμιτη μετακύλιση εμπορικού κινδύνου·

| — | ασαφείς ή αόριστοι συμβατικοί όροι· |
| --- | --- |

—

ασαφείς ή αόριστοι συμβατικοί όροι·

| — | μονομερείς και αναδρομικές τροποποιήσεις των συμβατικών όρων, συμπεριλαμβανομένων των τιμών· |
| --- | --- |

—

μονομερείς και αναδρομικές τροποποιήσεις των συμβατικών όρων, συμπεριλαμβανομένων των τιμών·

| — | επιδείνωση της ποιότητας των προϊόντων ή των πληροφοριών για τους καταναλωτές χωρίς την παραμικρή ενημέρωση, διαβούλευση ή συμφωνία με τους αγοραστές· |
| --- | --- |

—

επιδείνωση της ποιότητας των προϊόντων ή των πληροφοριών για τους καταναλωτές χωρίς την παραμικρή ενημέρωση, διαβούλευση ή συμφωνία με τους αγοραστές·

| — | συμμετοχή σε δαπάνες διαφήμισης ή μάρκετινγκ· |
| --- | --- |

—

συμμετοχή σε δαπάνες διαφήμισης ή μάρκετινγκ·

| — | καθυστερημένες πληρωμές· |
| --- | --- |

—

καθυστερημένες πληρωμές·

| — | τέλη για εγγραφή σε κατάλογο προμηθευτών ή για προτιμησιακή μεταχείριση· |
| --- | --- |

—

τέλη για εγγραφή σε κατάλογο προμηθευτών ή για προτιμησιακή μεταχείριση·

| — | επιβαρύνσεις για την τοποθέτηση σε συγκεκριμένα ράφια· |
| --- | --- |

—

επιβαρύνσεις για την τοποθέτηση σε συγκεκριμένα ράφια·

| — | αξιώσεις πληρωμής για χαλασμένα ή απούλητα προϊόντα· |
| --- | --- |

—

αξιώσεις πληρωμής για χαλασμένα ή απούλητα προϊόντα·

| — | επίκληση των εμφανισιακών προδιαγραφών ως πρόφαση για την απόρριψη φορτίων τροφίμων ή για τη μείωση του καταβληθέντος τιμήματος· |
| --- | --- |

—

επίκληση των εμφανισιακών προδιαγραφών ως πρόφαση για την απόρριψη φορτίων τροφίμων ή για τη μείωση του καταβληθέντος τιμήματος·

| — | πίεση για μείωση των τιμών· |
| --- | --- |

—

πίεση για μείωση των τιμών·

| — | χρεώσεις για εικονικές υπηρεσίες· |
| --- | --- |

—

χρεώσεις για εικονικές υπηρεσίες·

| — | ακυρώσεις και μείωση του προβλεπόμενου όγκου των παραγγελιών, την τελευταία στιγμή· |
| --- | --- |

—

ακυρώσεις και μείωση του προβλεπόμενου όγκου των παραγγελιών, την τελευταία στιγμή·

| — | απειλές διαγραφής από τους καταλόγους προμηθευτών· |
| --- | --- |

—

απειλές διαγραφής από τους καταλόγους προμηθευτών·

| — | κατ’ αποκοπήν επιβάρυνση των προμηθευτών από τις επιχειρήσεις ως προϋπόθεση για την εγγραφή σε κατάλογο προμηθευτών («τέλη διαμονής»). |
| --- | --- |

—

κατ’ αποκοπήν επιβάρυνση των προμηθευτών από τις επιχειρήσεις ως προϋπόθεση για την εγγραφή σε κατάλογο προμηθευτών («τέλη διαμονής»).

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να επεκτείνουν τον κατάλογο σύμφωνα με την ειδική κατάσταση στη χώρα τους.

| 5.3. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να απαγορευθεί ουσιαστικά στους λιανεμπόρους τροφίμων η πώληση σε τιμή κάτω του κόστους (14). Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ συνιστά να καταβάλλεται στους προμηθευτές, όπως οι γεωργοί, μια δίκαιη τιμή που θα επιτρέπει στους προμηθευτές να εξασφαλίζουν ένα επαρκές εισόδημα για επενδύσεις, καινοτομία και βιώσιμη παραγωγή. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Οι αθέμιτες εμπορικές πρακτικές που απαγορεύονται ρητά στην πρόταση της Επιτροπής αφορούν όλες περιπτώσεις με προϋπάρχουσα σύμβαση. Ωστόσο, είναι πολύ συχνότερο το φαινόμενο περιπτώσεις όπως η πίεση στους φορείς να εμφανίζονται πριν από τη σύναψη σύμβασης. Τα παραδείγματα πρέπει επομένως να επεκταθούν ώστε να συμπεριλαμβάνεται η περίπτωση μια επιχείρηση (με ισχύ στην αγορά) να απαιτεί από άλλη επιχείρηση να της παράσχει πλεονεκτήματα χωρίς κανέναν αντικειμενικά αιτιολογημένο λόγο (βλ. επίσης παράγραφο 19(2) σημείο 5 του γερμανικού νόμου για τους περιορισμούς του ανταγωνισμού (GWB)). Αυτή η διάταξη του γερμανικού αντιμονοπωλιακού νόμου έχει αποδειχθεί κατάλληλο μέσο για την καταπολέμηση της κατάχρησης αγοραστικής δύναμης. Η απόφαση του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου (BGH-Bundesgerichtshof) στην υπόθεση «Hochzeitsrabatte» (εκπτώσεις γάμου) δίνει μια ανάγλυφη εικόνα του γεγονότος αυτού στο πλαίσιο της σχέσης μεταξύ ενός ισχυρού Γερμανού λιανοπωλητή τροφίμων και των προμηθευτών του (15). |
| --- | --- |

5.4.

Ορισμός των ΜΜΕ

| 5.5. | Ο περιορισμός της προστασίας έναντι των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών μόνο στους προμηθευτές που είναι ΜΜΕ δεν επαρκεί για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος των ανισορροπιών στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων. Η ΕΟΚΕ τονίζει τα πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα που μπορούν να δημιουργηθούν όταν μεγάλοι φορείς πέφτουν θύματα αθέμιτων εμπορικών πρακτικών. Οι αθέμιτες εμπορικές πρακτικές έχουν σαφή αρνητικό αντίκτυπο ανεξαρτήτως του ποιος είναι υπεύθυνος. Αναπόφευκτα, ο οικονομικός αντίκτυπος μετακυλίεται στους πιο ευάλωτους φορείς της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων, δηλαδή στους γεωργούς, στους εργαζομένους, σε ορισμένους φορείς και, επίσης, στους καταναλωτές. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Ένα άλλο επιχείρημα για την επέκταση της προστασίας είναι ότι οι μεγάλοι φορείς, ειδικότερα, μπορεί να εισαγάγουν διακρίσεις κατά των ΜΜΕ και να τις αποκλείσουν από την αλυσίδα εφοδιασμού λόγω του κινδύνου καταγγελιών. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τον ευάλωτο χαρακτήρα των ΜΜΕ. |
| --- | --- |

5.6.

Επιβολή του νόμου

| 5.7. | Για την αποτελεσματική επιβολή του νόμου, πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ της επιβολής του ιδιωτικού δικαίου (δεν προβλέπεται ακόμη στην πρόταση της Επιτροπής) και της επιβολής του νόμου από τις αρχές. Θα πρέπει να τονιστεί από την αρχή ότι οφείλει να λαμβάνεται επαρκώς υπόψη το δικαίωμα ανωνυμίας του εκάστοτε μέρους δεδομένου ότι πολλές επιχειρήσεις διστάζουν να λάβουν μέτρα κατά των καταχρήσεων για τον φόβο αντιποίνων, όπως η διαγραφή από τους καταλόγους προμηθευτών (ο «παράγοντας του φόβου»). |
| --- | --- |

5.7.

| 5.7.1. | Επιβολή του ιδιωτικού δικαίου
  Όσον αφορά την επιβολή του ιδιωτικού δικαίου, το εκάστοτε μέρος θα πρέπει να έχει πρόσβαση σε αξιώσεις παραλείψεως και άρσης και σε απαιτήσεις αποζημίωσης. Όμως λόγω του «παράγοντα του φόβου», τα ένδικα αυτά μέσα είναι μάλλον δευτερεύουσας σημασίας. Επιπλέον, όλες οι ενδιαφερόμενες ενώσεις θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να προβάλλουν αξιώσεις παραλείψεως και άρσης. Με τον τρόπο αυτό θα διασφαλιστεί η ειδική προστασία του εκάστοτε μέρους όσον αφορά την ανωνυμία σε περίπτωση που η αθέμιτη εμπορική πρακτική αφορά πολλές επιχειρήσεις (π.χ. μια επιχείρηση τροφίμων απαιτεί από όλους τους προμηθευτές/αγοραστές της να συμβάλουν σε κάθε πρόσθετο κόστος.
  Το εκάστοτε μέρος ή η ενδιαφερόμενη ένωση θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να εγείρουν τις εν λόγω απαιτήσεις είτε ενώπιον δικαστηρίου είτε με τη βοήθεια διαμεσολαβητή. Η διαδικασία του διαμεσολαβητή έχει το πλεονέκτημα ότι η επίλυση της διαφοράς δεν απαιτείται να διεξαχθεί δημοσίως. Πρέπει να θεσπιστεί ειδική διαδικασία διαμεσολαβητή. Ο διαμεσολαβητής θα πρέπει επίσης να λαμβάνει ειδικές εξουσίες λήψης αποφάσεων. Οι εθελοντικές διαδικασίες σε πολλές περιπτώσεις δεν είναι αποτελεσματικές ούτε παρέχουν πραγματικά ένδικα μέσα.
  Επιπλέον, η ΕΟΚΕ προτρέπει τους φορείς να αναπτύξουν πρωτοβουλίες με σκοπό την προώθηση μιας αλλαγής νοοτροπίας και την επικράτηση περισσότερης δικαιοσύνης στην αλυσίδα εφοδιασμού. |
| --- | --- |

5.7.1.

Όσον αφορά την επιβολή του ιδιωτικού δικαίου, το εκάστοτε μέρος θα πρέπει να έχει πρόσβαση σε αξιώσεις παραλείψεως και άρσης και σε απαιτήσεις αποζημίωσης. Όμως λόγω του «παράγοντα του φόβου», τα ένδικα αυτά μέσα είναι μάλλον δευτερεύουσας σημασίας. Επιπλέον, όλες οι ενδιαφερόμενες ενώσεις θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να προβάλλουν αξιώσεις παραλείψεως και άρσης. Με τον τρόπο αυτό θα διασφαλιστεί η ειδική προστασία του εκάστοτε μέρους όσον αφορά την ανωνυμία σε περίπτωση που η αθέμιτη εμπορική πρακτική αφορά πολλές επιχειρήσεις (π.χ. μια επιχείρηση τροφίμων απαιτεί από όλους τους προμηθευτές/αγοραστές της να συμβάλουν σε κάθε πρόσθετο κόστος.

Το εκάστοτε μέρος ή η ενδιαφερόμενη ένωση θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να εγείρουν τις εν λόγω απαιτήσεις είτε ενώπιον δικαστηρίου είτε με τη βοήθεια διαμεσολαβητή. Η διαδικασία του διαμεσολαβητή έχει το πλεονέκτημα ότι η επίλυση της διαφοράς δεν απαιτείται να διεξαχθεί δημοσίως. Πρέπει να θεσπιστεί ειδική διαδικασία διαμεσολαβητή. Ο διαμεσολαβητής θα πρέπει επίσης να λαμβάνει ειδικές εξουσίες λήψης αποφάσεων. Οι εθελοντικές διαδικασίες σε πολλές περιπτώσεις δεν είναι αποτελεσματικές ούτε παρέχουν πραγματικά ένδικα μέσα.

Επιπλέον, η ΕΟΚΕ προτρέπει τους φορείς να αναπτύξουν πρωτοβουλίες με σκοπό την προώθηση μιας αλλαγής νοοτροπίας και την επικράτηση περισσότερης δικαιοσύνης στην αλυσίδα εφοδιασμού.

| 5.7.2. | Επιβολή του νόμου από τις αρχές
  Λόγω του «παράγοντα του φόβου», η επιβολή από τις αρχές διαδραματίζει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο σε αυτόν τον τομέα, απαιτώντας ως εκ τούτου ρύθμιση. Αρχές όπως η Επιτροπή και οι εθνικές αρχές ανταγωνισμού θα πρέπει επομένως να διαθέτουν εκτεταμένες εξουσίες έρευνας και επιβολής του νόμου. Ως παράδειγμα στο σημείο αυτό θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν οι κανόνες περί ανταγωνισμού που προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1/2003 του Συμβουλίου για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που προβλέπονται στα άρθρα 81 (τώρα 101) και 82 (τώρα 102) της συνθήκης. (Το άρθρο 6 της πρότασης οδηγίας είναι συγκριτικά πολύ ασθενέστερο.) Το άρθρο 17 του κανονισμού προβλέπει ιδίως τη διεξαγωγή ερευνών σε κλάδους της οικονομίας και σε τύπους συμφωνιών. Εάν οι αρχές είχαν την εξουσία να επιβάλλουν εισφορές επί των κερδών, αυτό θα μπορούσε να έχει περαιτέρω αποτρεπτικό αποτέλεσμα. |
| --- | --- |

5.7.2.

Λόγω του «παράγοντα του φόβου», η επιβολή από τις αρχές διαδραματίζει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο σε αυτόν τον τομέα, απαιτώντας ως εκ τούτου ρύθμιση. Αρχές όπως η Επιτροπή και οι εθνικές αρχές ανταγωνισμού θα πρέπει επομένως να διαθέτουν εκτεταμένες εξουσίες έρευνας και επιβολής του νόμου. Ως παράδειγμα στο σημείο αυτό θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν οι κανόνες περί ανταγωνισμού που προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1/2003 του Συμβουλίου για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που προβλέπονται στα άρθρα 81 (τώρα 101) και 82 (τώρα 102) της συνθήκης. (Το άρθρο 6 της πρότασης οδηγίας είναι συγκριτικά πολύ ασθενέστερο.) Το άρθρο 17 του κανονισμού προβλέπει ιδίως τη διεξαγωγή ερευνών σε κλάδους της οικονομίας και σε τύπους συμφωνιών. Εάν οι αρχές είχαν την εξουσία να επιβάλλουν εισφορές επί των κερδών, αυτό θα μπορούσε να έχει περαιτέρω αποτρεπτικό αποτέλεσμα.

Εναλλακτικές αλυσίδες εφοδιασμού τροφίμων

| 5.8. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι τα εναλλακτικά επιχειρηματικά πρότυπα που συμβάλλουν στη συντόμευση της αλυσίδας εφοδιασμού μεταξύ παραγωγών τροφίμων και τελικού καταναλωτή —συμπεριλαμβανομένων των ψηφιακών διαύλων— θα πρέπει να ενθαρρύνονται και να υποστηρίζονται και, παράλληλα, θα πρέπει να ενισχυθεί ο ρόλος και η θέση των συνεταιρισμών και των οργανώσεων παραγωγών, προκειμένου να αποκατασταθεί η ισορροπία ισχύος (16). Το θέμα αυτό θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο μελλοντικής γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

5.8.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2014.

1

(2)  Έκθεση της ειδικής ομάδας εργασίας για τις γεωργικές αγορές, Νοέμβριος 2016: https://ec.europa.eu/agriculture/sites/agriculture/files/agri-markets-task-force/improving-markets-outcomes_en.pdf

2

(3)  ΕΕ C 34 της 2.2.2017, σ. 130.

3

(4)  Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, 15 Ιουλίου 2014, Αντιμετώπιση των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών (ΑθΕΠ) στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων από επιχείρηση σε επιχείρηση.

4

(5)  ΕΕ C 34 της 2.2.2017, σ. 130.

5

(6)  Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 7ης Ιουνίου 2016, για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων (2015/2065 (INI))

6

(7)  COM(2018) 173 final.

7

(8)  Ορισμός των ΜΜΕ βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013.

8

(9)  COM(2018) 173 final.

9

(10)  ΕΕ C 34 της 2.2.2017, σ. 130.

10

(11)  ΕΕ C 129 της 11.4.2018, σ. 18.

11

(12)  ΕΕ C 34 της 2.2.2017, σ. 130.

12

(13)  COM(2014) 472 final.

13

(14)  ΕΕ C 34 της 2.2.2017, σ. 130.

14

(15)  Βλ.: Bundesgerichtshof (BGH), 23.01.2018, KVR 3/17, Wirtschaft und Wettbewerb (WuW) 2018, 209 — Hochzeitsrabatte.

15

(16)  ΕΕ C 34 της 2.2.2017, σ. 130.

16

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/171 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/171

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση πολυετούς σχεδίου για τα αποθέματα ιχθύων στα Δυτικά Ύδατα και στα παρακείμενα ύδατα, και τις αλιευτικές δραστηριότητες εκμετάλλευσης των εν λόγω αποθεμάτων, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1139 για τη θέσπιση πολυετούς σχεδίου για τη Βαλτική Θάλασσα και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 811/2004, (ΕΚ) αριθ. 2166/2005, (ΕΚ) αριθ. 388/2006, (ΕΚ) αριθ. 509/2007 και (ΕΚ) αριθ. 1300/2008»

[COM(2018) 149 final — 2018/0074 (COD)]

(2018/C 440/29)

| Μόνος Εισηγητής: ο κ. | Gabriel SARRÓ IPARRAGUIRRE |
| --- | --- |

Μόνος Εισηγητής: ο κ.

Gabriel SARRÓ IPARRAGUIRRE

| Αίτηση γνωμοδότησης του Συμβουλίου | 12.4.2018 |
| --- | --- |
| Αίτηση γνωμοδότησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου | 16.4.2018 |
| Νομική βάση | Άρθρα 43 παράγραφος 2 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| Απόφαση του Προεδρείου της ΕΟΚΕ | 17.4.2018 |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 5.9.2018 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας υπ’ αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 182/1/2 |

Αίτηση γνωμοδότησης του Συμβουλίου

12.4.2018

Αίτηση γνωμοδότησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

16.4.2018

Νομική βάση

Άρθρα 43 παράγραφος 2 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Απόφαση του Προεδρείου της ΕΟΚΕ

17.4.2018

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

5.9.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας υπ’ αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

182/1/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η θέσπιση πολυετούς σχεδίου αποτελεί κατάλληλο μέτρο διαχείρισης των δυτικών υδάτων, αν και πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες της αλιείας στα βορειοδυτικά και νοτιοδυτικά ύδατα. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο υπό εξέταση κανονισμός πρέπει να ευθυγραμμιστεί με τους στόχους της κοινής αλιευτικής πολιτικής (ΚΑλΠ) και θα πρέπει επομένως να αναφέρεται η σημασία του κοινωνικοοικονομικού στοιχείου για την κατανομή των αλιευτικών δυνατοτήτων. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ ζητεί, μέσω της διαδικασίας της περιφερειοποίησης, να ανανεωθούν οι κατάλογοι των ειδών που επηρεάζονται από την πρόταση κανονισμού, δεδομένου ότι ορισμένα από αυτά δυσχεραίνουν τη διαχείριση της μεικτής αλιείας λόγω των χαμηλών αλιευμάτων, λόγω του γεγονότος ότι θεωρούνται παρεμπίπτοντα αλιεύματα ή ακόμη και εξαιτίας της απουσίας ποσοστώσεων σε ορισμένα κράτη μέλη. Το σημείο αυτό είναι ακόμα πιο σημαντικό με δεδομένη την επικείμενη έναρξη ισχύος της υποχρέωσης εκφόρτωσης και την εμφάνιση του φαινομένου των ειδών με περιοριστική ποσόστωση («choke species»), η οποία μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να οδηγήσει στην παύση των αλιευτικών δραστηριοτήτων. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να ενταθεί, μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Θάλασσας και Αλιείας (ΕΤΘΑ), η επιστημονική έρευνα για την καλύτερη γνώση της πραγματικής κατάστασης των αποθεμάτων ιχθύων, έτσι ώστε να αποφεύγεται, στο μέτρο του δυνατού, η εφαρμογή της προληπτικής προσέγγισης και να επιτυγχάνεται μακροπρόθεσμα η βιώσιμη αξιοποίηση των πόρων. |
| --- | --- |

1.4.

2.   Κύρια σημεία της πρότασης της Επιτροπής

| 2.1. | Με την πρόταση κανονισμού που εξετάζεται στην παρούσα γνωμοδότηση επιδιώκεται η θέσπιση ενός ενιαίου σχεδίου διαχείρισης για τα αποθέματα βενθοπελαγικών ιχθύων, συμπεριλαμβανομένων αυτών των βαθέων υδάτων, η αλιεία των οποίων πραγματοποιείται στα δυτικά ύδατα |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Με το εν λόγω σχέδιο εξασφαλίζεται ότι τα εν λόγω αποθέματα θα αλιεύονται σύμφωνα με τις αρχές της μέγιστης βιώσιμης απόδοσης (ΜΒΑ), με γνώμονα την οικοσυστημική προσέγγιση της διαχείρισης της αλιείας, καθώς και την προληπτική προσέγγιση. Μέσω αυτών επιδιώκεται τόσο η ύπαρξη σταθερών αλιευτικών δυνατοτήτων με βάση τις τελευταίες επιστημονικές πληροφορίες όσο και η διευκόλυνση της εφαρμογής της υποχρέωσης εκφόρτωσης. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η διαχείριση των αποθεμάτων θα πρέπει να γίνεται σύμφωνα με το εύρος τιμών της μέγιστης βιώσιμης απόδοσης (FMSY, όπου F η θνησιμότητα λόγω αλιείας) που συνιστά το Διεθνές Συμβούλιο για την Εξερεύνηση των Θαλασσών (ICES). Κατ’ αυτόν τον τρόπο οι αλιευτικές δυνατότητες για ένα συγκεκριμένο είδος θα είναι εντός του χαμηλότερου δυνατού εύρους τιμών μέγιστης βιώσιμης απόδοσης (FMSY). Πάντως, θα είναι επίσης δυνατόν να ορίζονται αλιευτικές δυνατότητες σε χαμηλότερα επίπεδα από το εν λόγω εύρος τιμών ή —υπό ορισμένους όρους και υπό την προϋπόθεση ότι το σχετικό απόθεμα υπερβαίνει το όριο MSY Btrigger (σημείο αναφοράς για τη βιομάζα αποθέματος αναπαραγωγής)— σύμφωνα με τον υψηλότερο διαθέσιμο δείκτη FMSY τη δεδομένη χρονική στιγμή. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Σε κάθε περίπτωση οι αλιευτικές δυνατότητες ορίζονται κατά τρόπο ώστε οι πιθανότητες να μειωθεί η βιομάζα αποθέματος αναπαραγωγής κάτω από το οριακό σημείο αναφοράς για τη βιομάζα αποθέματος αναπαραγωγής (Blim) να μην υπερβαίνει το 5 %. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Κατά την κατανομή των εν λόγω αλιευτικών δυνατοτήτων, τα κράτη μέλη θα συνεκτιμούν την πιθανή σύνθεση των αλιευμάτων των σκαφών που συμμετέχουν στην αλιεία. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Ανατίθεται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή η αρμοδιότητα να λαμβάνει τεχνικά μέτρα, μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, σχετικά με τα χαρακτηριστικά ή τους περιορισμούς των αλιευτικών εργαλείων, με σκοπό τη βελτίωση της επιλεκτικότητας, τη μείωση των ανεπιθύμητων αλιευμάτων ή τη μείωση των επιπτώσεών τους στο οικοσύστημα, καθώς και σχετικά με τη θέσπιση ελάχιστων μεγεθών αναφοράς για τους σκοπούς της διατήρησης των αποθεμάτων και την υποχρέωση εκφόρτωσης. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η θέσπιση πολυετούς σχεδίου αποτελεί κατάλληλο μέτρο για την εξασφάλιση της εκμετάλλευσης των αλιευτικών πόρων σε μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα στα δυτικά ύδατα. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, κατά την επεξεργασία του σχεδίου, πρέπει να δοθεί προσοχή στις ιδιαιτερότητες και τις διαφορές μεταξύ των ζωνών αλιείας στα βορειοδυτικά και στα νοτιοδυτικά ύδατα, σύμφωνα με τα διαφορετικά χαρακτηριστικά των στόλων, με τις αλιευτικές τους δραστηριότητες (μέθοδοι και πρακτικές) και με τη διάρκεια των αλιευτικών ταξιδιών. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ οφείλει να εμμείνει στη θέση ότι το σχέδιο θα πρέπει να συμβάλλει στην επίτευξη όλων των στόχων της ΚΑλΠ. Ως εκ τούτου, κατά τον καθορισμό των αλιευτικών δυνατοτήτων πρέπει να συνεκτιμώνται οι μελέτες κοινωνικοοικονομικού αντικτύπου και το όριο οικονομικής βιωσιμότητας για κάθε στοιχείο που καλύπτει ο κανονισμός, πτυχή που απουσιάζει από το κείμενο της πρότασης κανονισμού. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για τις συνέπειες της εφαρμογής της προληπτικής προσέγγισης σε περιπτώσεις έλλειψης επιστημονικών δεδομένων σχετικών με την αλιεία ορισμένων ειδών, και για τις επιπτώσεις της στην άμεση μείωση των αλιευτικών δυνατοτήτων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ προτρέπει τα κράτη μέλη και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενισχύσουν τις προσπάθειές τους για την έρευνα με σκοπό την αύξηση των γνώσεων όσον αφορά τα εν λόγω αποθέματα Επιπλέον, πιστεύει ότι, σε περίπτωση που δεν είναι αναλυτικές οι επιστημονικές αξιολογήσεις για τα αλιευτικά αποθέματα, δεν θα πρέπει να μειωθεί σημαντικά το σύνολο των επιτρεπόμενων αλιευμάτων μέχρι να βελτιωθούν οι αξιολογήσεις. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Στις περιπτώσεις μεικτής αλιείας όπου εντοπίζονται προβλήματα ειδών με περιοριστική ποσόστωση, που περιλαμβάνονται στο σχέδιο, και τα οποία ενέχουν τον κίνδυνο να παραλύσει η αλιεία των κύριων στοχευόμενων ειδών, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να εξεταστεί η δυνατότητα να αποκλειστούν τα είδη με περιοριστική ποσόστωση από το σύστημα του συνόλου επιτρεπόμενων αλιευμάτων, με τη λήψη εναλλακτικών μέτρων διαχείρισης, μέσω της περιφερειοποίησης, για τη διασφάλιση της καλής κατάστασης των πληθυσμών τους. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Οι ιδιαιτερότητες που σχετίζονται με ορισμένα είδη και περιοχές προϋποθέτουν μια διαχείριση της αλιείας, η οποία, για να είναι αποτελεσματική, θα πρέπει να διευκολύνει την καθιέρωση υποπεριοχών διαχείρισης εντός της ίδιας διαίρεσης του Διεθνούς Συμβουλίου για την Εξερεύνηση των Θαλασσών. Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συμπεριλάβει αυτήν τη δυνατότητα στον κανονισμό. |
| --- | --- |

3.6.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Στο άρθρο 1 παρατίθεται κατάλογος ειδών που δυσχεραίνει τη διαχείριση της μεικτής αλιείας, καθότι συμπεριλαμβάνει είδη βαθέων υδάτων που υπόκεινται στον δικό τους διαφοροποιημένο κανονισμό συνολικών επιτρεπόμενων αλιευμάτων και ποσοστώσεων, η διαχείριση των οποίων εξάλλου καθορίζεται για δύο έτη. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η συμπερίληψη ειδών αυτών προκαλεί σύγχυση. Η αλίευση των ειδών αυτών είναι χαμηλή ή μηδενική σε ορισμένα κράτη μέλη, και θεωρούνται παρεμπίπτοντα αλιεύματα, όπως συμβαίνει στην περίπτωση των μπερυτσίδων (Beryx spp). Επιπλέον, το πελαγίσιο λυθρίνι (Pagellus bogaraveo) της διαίρεσης 9a παρουσιάζει ορισμένες ιδιαιτερότητες που σχετίζονται με τις αλιευτικές ζώνες (περιοχές του Ατλαντικού και της Μεσογείου, όπου δεν υπάρχει σύνολο επιτρεπόμενων αλιευμάτων ούτε ποσοστώσεις) και τη συμμετοχή αλιευτικών σκαφών από τρίτες χώρες. Επομένως, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι δεν έχει νόημα να συμπεριληφθεί στον κατάλογο εφόσον δεν είναι γνωστό σε ποιο βαθμό οι εν λόγω χώρες είναι έτοιμες να εναρμονίσουν τον τρόπο διαχείρισής τους με τις αρχές και τα συμφέροντα της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Υπάρχουν επίσης είδη, όπως το λαυράκι (Dicentrarchus labrax) και το νταούκι Ατλαντικού (Merlangius merlangus) στη διαίρεση 9a, τα οποία δεν υπόκεινται σε σύστημα συνόλου επιτρεπόμενων αλιευμάτων ή ποσοστώσεις και ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να απαλειφθούν από τον κατάλογο. Σε άλλα είδη όπως ο γάδος (Gadus morhua), το νταούκι Ατλαντικού (Merlangius merlangus) στην περιοχή 7 ή ο μπακαλιάρος εγκλεφίνος (Melanogrammus aeglefinus) ορισμένα κράτη μέλη έχουν πολύ μικρή ποσόστωση και άρα, ως θεωρούμενα είδη με περιοριστική ποσόστωση, ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα περιοριστικά για ορισμένους στόλους. Η ΕΟΚΕ κρίνει επίσης αναγκαία τη διαγραφή τους από τον κατάλογο. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Παρατηρούνται επίσης ορισμένα σφάλματα στον ορισμό και το πεδίο εφαρμογής των λειτουργικών μονάδων καραβίδας (Nephrops norvegicus) και για τον λόγο αυτόν η ΕΟΚΕ κρίνει αναγκαία την αναθεώρησή τους. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η εκτίμηση των αλιευτικών δυνατοτήτων σε συνάρτηση με τη μέγιστη βιώσιμη απόδοση, όπως προβλέπεται στα άρθρα 3, 4 και 5, προϋποθέτει ότι λαμβάνονται υπόψη μόνο οι μεταβλητές που συνδέονται με τη διατήρηση των αποθεμάτων ιχθύων. Το σχέδιο αυτό πρέπει να συμβάλει στην επίτευξη όλων των στόχων της ΚΑλΠ, σύμφωνα με το άρθρο 2 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1380/2013, χωρίς να επικεντρώνεται αποκλειστικά στις περιβαλλοντικές μεταβλητές και με τη συνεκτίμηση των αντίστοιχων κοινωνικών και οικονομικών, προς αποφυγή απότομων αλλαγών στις αλιευτικές δυνατότητες μεταξύ διαδοχικών ετών. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Με το σκεπτικό η ετήσια διαχείριση των αλιευτικών δυνατοτήτων να μην εμποδίζει την έναρξη της πολυετούς διαχείρισης, αλλά και να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών στη λήψη αποφάσεων, οι συννομοθέτες θα πρέπει να τροποποιήσουν το άρθρο 4 του προτεινόμενου σχεδίου διαχείρισης έτσι ώστε να προβλεφθεί μια νομική βάση για την έγκριση κανόνων εκμετάλλευσης που να συνάδουν με τις αρχές της ΚΑλΠ, μέσω της περιφερειοποίησης. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Το άρθρο 5 παράγραφος 2 ορίζει ότι εφαρμόζεται η προληπτική προσέγγιση στη διαχείριση της αλιείας στις περιπτώσεις εκείνες στις οποίες δεν υπάρχουν επαρκείς επιστημονικές πληροφορίες. Η ΕΟΚΕ συνιστά να θεσπιστούν αποτελεσματικοί μηχανισμοί στο πλαίσιο του σχεδίου, μέσω του ΕΤΘΑ, χάρη στους οποίους θα είναι δυνατόν να συγκεντρώνονται περισσότερες επιστημονικές πληροφορίες εμπρόθεσμα και με τη συχνότητα που απαιτείται για να αποφεύγεται η παύση των αλιευτικών δραστηριοτήτων. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Το άρθρο 9 προβλέπει ότι κατά την κατανομή των αλιευτικών δυνατοτήτων, τα κράτη μέλη θα συνεκτιμούν την πιθανή σύνθεση των αλιευμάτων των σκαφών που συμμετέχουν σε αλιεία μεικτού τύπου. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η αρχή αυτή εκτείνεται πολύ πέραν των όσων προβλέπονται στο άρθρο 17 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1380/2013 σχετικά με τα κριτήρια για την κατανομή των αλιευτικών δυνατοτήτων μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

4.7.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/174 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/174

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με πολυετές σχέδιο αποκατάστασης για τον ξιφία της Μεσογείου και την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 1967/2006 και (ΕΕ) 2017/2107»

[COM(2018) 229 final — 2018/0109 (COD)]

(2018/C 440/30)

| Μόνος εισηγητής: | ο κ. Gabriel SARRÓ IPARRAGUIRRE |
| --- | --- |

Μόνος εισηγητής:

ο κ. Gabriel SARRÓ IPARRAGUIRRE

| Αίτηση γνωμοδότησης Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, | 2.5.2018 |
| --- | --- |
| Συμβούλιο, | 14.5.2018 |
| Νομική βάση | Άρθρα 43 παράγραφος 2 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 22.5.2018 |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 5.9.2018 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 181/1/3 |

Αίτηση γνωμοδότησης Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

2.5.2018

Συμβούλιο,

14.5.2018

Νομική βάση

Άρθρα 43 παράγραφος 2 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

22.5.2018

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

5.9.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

181/1/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υποστηρίζει, σε γενικές γραμμές, την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με την οποία επιδιώκεται να μεταφερθεί στην έννομη τάξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) η σύσταση 16-05 της Διεθνούς Επιτροπής για τη Διατήρηση των Θυννοειδών του Ατλαντικού (ICCAT), στην οποία θεσπίζεται πολυετές σχέδιο αποκατάστασης για τον ξιφία της Μεσογείου, με στόχο τα συγκεκριμένα ιχθυαποθέματα να ανέλθουν σε βιομάζα που να αντιστοιχεί στη μέγιστη βιώσιμη απόδοση (ΜΒΑ) έως το 2031 το αργότερο, με πιθανότητα τουλάχιστον 60 % για την επίτευξη του εν λόγω στόχου. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ διαπίστωσε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν περιορίστηκε στη μεταφορά της εν λόγω σύστασης της ICCAT, αλλά εισήγαγε στην πρότασή της διάφορα στοιχεία που δεν περιλαμβάνονται σε αυτήν και που ενδέχεται να αποτελέσουν ανταγωνιστικό μειονέκτημα για τον ευρωπαϊκό στόλο έναντι των στόλων τρίτων χωρών που βρέχονται από τη Μεσόγειο —όπως το Μαρόκο, η Αλγερία, η Τυνησία και η Τουρκία—, οι οποίοι αλιεύουν επίσης το συγκεκριμένο είδος. Ως εκ τούτου, προκειμένου να αποτραπούν τυχόν κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις για τους Ευρωπαίους επιχειρηματίες και εργαζόμενους σοβαρότερες απ’ ό,τι για τις λοιπές χώρες, η ΕΟΚΕ καλεί τους συννομοθέτες να λάβουν υπόψη τις ειδικές παρατηρήσεις που εκτίθενται παρακάτω. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από τα κράτη μέλη και από τις παράκτιες χώρες της Μεσογείου να εφαρμόσουν όλα τα αναγκαία μέτρα για την επίτευξη της πλήρους εξάλειψης των παρασυρόμενων απλαδιών —η χρήση των οποίων απαγορεύεται από το 1998—, προκειμένου να αποτρέπεται η παράνομη αλιεία και πώληση του ξιφία της Μεσογείου, ο αντίκτυπός της στην αγορά, και ο αθέμιτος ανταγωνισμός που αυτή συνεπάγεται για τον στόλο που τηρεί τη νομοθεσία. |
| --- | --- |

1.3.

2.   Κύρια σημεία της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

| 2.1. | Λόγω της ανησυχητικής κατάστασης όσον αφορά τον ξιφία της Μεσογείου (Xiphias gladius), κατά την ετήσια συνεδρίασή της του 2016, η ICCAT υιοθέτησε τη σύσταση 16-05, με την οποία θεσπίζεται δεκαπενταετές σχέδιο αποκατάστασης για το συγκεκριμένο είδος. Με τη σύσταση θεσπίζονται κανόνες για τη διατήρηση, τη διαχείριση και τον έλεγχο των αποθεμάτων ξιφία της Μεσογείου, με στόχο να εξασφαλιστεί βιομάζα αντίστοιχη προς τη ΜΒΑ έως το 2031 το αργότερο, με πιθανότητα τουλάχιστον 60 % για την επίτευξη του εν λόγω στόχου. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η υπό εξέταση πρόταση κανονισμού μεταφέρει στο δίκαιο της Ένωσης την εν λόγω σύσταση, η οποία είναι άμεσα εφαρμοστέα από το 2017, προκειμένου να μπορεί η ΕΕ να τηρεί τις διεθνείς υποχρεώσεις της και να παρασχεθεί ασφάλεια δικαίου στους φορείς του κλάδου όσον αφορά τους κανόνες και τις υποχρεώσεις στους οποίους υπόκεινται. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Τα κυριότερα στοιχεία του σχεδίου αποκατάστασης είναι τα εξής: ορισμός του συνολικού επιτρεπόμενου αλιεύματος στους 10 500 τόνους, το οποίο σταδιακά θα μειωθεί· ορισμός του ελάχιστου μεγέθους αναφοράς διατήρησης στο μήκος των 100 εκ. από την κάτω σιαγόνα μέχρι τη διχάλα της ουράς ή στα 11,4 κιλά ζώντος βάρους ή 10,2 κιλά βάρους χωρίς βράγχια και εντόσθια· ορισμός στα 2 500 του μέγιστου ορίου των αγκιστριών που επιτρέπεται να ποντίζουν ή να φέρουν τα σκάφη· θέσπιση περιόδου απαγόρευσης αλιείας τριών μηνών, από την 1η Ιανουαρίου έως τις 31 Μαρτίου κάθε έτους· περιορισμός του αριθμού επιτρεπόμενων σκαφών, καθώς και μέτρα ελέγχου ανάλογα με αυτά που ισχύουν για τον ερυθρό τόνο. |
| --- | --- |

2.3.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι απαιτείται η μεταφορά της σύστασης 16-05 της ICCAT στο δίκαιο της Ένωσης, και συνεπώς υποστηρίζει την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ διαπίστωσε ότι η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υπερβαίνει την ίδια τη σύσταση της ICCAT και εισάγει νέες απαιτήσεις που δεν περιλαμβάνονται σε αυτήν. Δεδομένου ότι τα συγκεκριμένα αποθέματα δεν τα εκμεταλλεύεται μόνον ο στόλος της ΕΕ, αλλά και όλες οι λοιπές παράκτιες χώρες της Μεσογείου, είτε με αλιεία που στοχεύει ειδικά το είδος αυτό (Μαρόκο, Αλγερία, Τυνησία και Τουρκία) είτε ως τυχαία αλιεύματα, η ΕΟΚΕ δεν θεωρεί σκόπιμη τη μονομερή επιβολή των εν λόγω πρόσθετων μέτρων, εφόσον ενδέχεται να προκαλέσουν διακρίσεις εις βάρος του αλιευτικού στόλου της ΕΕ και να επιφέρουν κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις για τους επαγγελματίες της ΕΕ διαφορετικές από εκείνες των άλλων χωρών που συμμετέχουν στην αλιεία αυτή. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.2.1. | Ενόψει μελλοντικών διαπραγματεύσεων, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναπτύξει εντατικότερη συνεργασία με τις τρίτες χώρες στους κόλπους της ICCAT, έως ότου επιτευχθούν συμφωνίες που, χωρίς να στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό μεταξύ των αλιέων, θα επιταχύνουν την αποκατάσταση της βιομάζας και την πρόοδό της προς το επίπεδο της ΜΒΑ. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι η χρήση παρασυρόμενων απλαδιών για την αλιεία ξιφία στη Μεσόγειο απαγορεύεται από το 1998. Λαμβάνοντας υπόψη την επίπτωση που έχει στα αποθέματα ξιφία της Μεσογείου η παράνομη χρήση του απαγορευμένου αυτού εργαλείου εκ μέρους ορισμένων αλιέων, καθώς και τον αθέμιτο ανταγωνισμό που συνεπάγεται αυτή εις βάρος των επιχειρήσεων που τηρούν τη νομοθεσία, η ΕΟΚΕ ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από τα κράτη μέλη και από τις παράκτιες χώρες της Μεσογείου να εφαρμόσουν όλα τα αναγκαία μέτρα για την πλήρη εξάλειψή του. |
| --- | --- |

3.3.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Το άρθρο 8, το οποίο θεσπίζει περιορισμό της αλιευτικής ικανότητας ανά τύπο αλιευτικού εργαλείου, δεν αρκείται στη μεταφορά των διατάξεων της παραγράφου 6 της σύστασης της ICCAT, η οποία ορίζει ότι «κατά τη διάρκεια του σχεδίου αποκατάστασης θα εφαρμοστεί περιορισμός της ικανότητας. Το 2017 τα CPC (1) θα περιορίσουν τον αριθμό των αλιευτικών σκαφών τους που επιτρέπεται να αλιεύουν ξιφία της Μεσογείου στον μέσο ετήσιο αριθμό σκαφών τους που αλίευσαν, διατήρησαν επί του σκάφους, μεταφόρτωσαν, μετέφεραν ή εκφόρτωσαν ξιφία της Μεσογείου την περίοδο 2013-2016. Ωστόσο, τα CPC θα μπορούν να αποφασίσουν να κάνουν χρήση του αριθμού των σκαφών τους που αλίευσαν, διατήρησαν επί του σκάφους, μεταφόρτωσαν, μετέφεραν ή εκφόρτωσαν ξιφία της Μεσογείου το 2016, εάν ο αριθμός αυτός είναι κατώτερος από τον μέσο ετήσιο αριθμό σκαφών της περιόδου 2013-2016. Ο περιορισμός αυτός θα εφαρμόζεται ανά τύπο εργαλείου για τα σκάφη αλίευσης». Αντ’ αυτού, περιορίζει την αλιευτική ικανότητα στην επιλογή που επιτρέπει τον μικρότερο αριθμό σκαφών. Γι’ αυτό, η ΕΟΚΕ συνιστά να χρησιμοποιηθεί κατά λέξη η διατύπωση της παραγράφου 6 της σύστασης 16-05 της ICCAT. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η διατύπωση του άρθρου 10 παράγραφος 2 μπορεί να δημιουργήσει σύγχυση, καθώς μπορεί να ερμηνευθεί ως πρόταση πλήρους απαγόρευσης των παραγαδιών, ενώ στην πραγματικότητα αυτό που επιδιώκεται με τη σύσταση της ICCAT είναι να αποφευχθεί η αλίευση ιχθυδίων ξιφία που θα μπορούσαν να αλιευθούν με τα μικρά αγκίστρια που χρησιμοποιούν τα σκάφη που αλιεύουν μακρύπτερο τόνο της Μεσογείου. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ προτείνει την ακόλουθη διατύπωση: «Με σκοπό την προστασία του ξιφία της Μεσογείου, εφαρμόζεται περίοδος απαγόρευσης της αλιείας που στοχεύει τον μακρύπτερο τόνο (Thunnus alalunga) στη Μεσόγειο, από την 1η Οκτωβρίου έως τις 30 Νοεμβρίου κάθε έτους». |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Το άρθρο 14 παράγραφος 2 είναι ένα από τα άρθρα όπου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι πιο αυστηρή από την ίδια τη σύσταση της ICCAT, καθώς ορίζει ότι «επιτρέπονται επιπλέον 2 500 εφεδρικά μη αρματωμένα αγκίστρια επί του αλιευτικού σκάφους για ταξίδια διάρκειας άνω των δύο ημερών». Αντιθέτως, σύμφωνα με την παράγραφο 18 της σύστασης, επιτρέπεται να είναι αρματωμένα. Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα προκαλούσε λειτουργικό πρόβλημα στα πληρώματα των σκαφών, τα οποία επιφορτίζονται με όλο και περισσότερες υποχρεώσεις. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ συνιστά να διαγραφεί η διευκρίνιση «μη αρματωμένα» στο εν λόγω άρθρο και να υιοθετηθεί αυτό που ορίζεται στην ίδια τη σύσταση: «Μια δεύτερη σειρά από αρματωμένα αγκίστρια μπορεί να επιτρέπεται επί του σκάφους για ταξίδια διάρκειας άνω των 2 ημερών, υπό τον όρο ότι θα είναι σταθερά προσδεδεμένα και στοιβαγμένα σε καταστρώματα σε χαμηλότερο επίπεδο, έτσι ώστε να μην είναι δυνατή η άμεση χρήση τους». |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Το άρθρο 18 παράγραφος 2 ορίζει ότι «για λόγους ελέγχου, η διαβίβαση στοιχείων του ΣΠΣ (2)
  από αλιευτικά σκάφη τα οποία επιτρέπεται να αλιεύουν ξιφία της Μεσογείου δεν διακόπτεται όταν τα σκάφη είναι στον λιμένα». Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η πρόταση αυτή ενδέχεται να προκαλέσει περιττές πρόσθετες δαπάνες για τους αλιείς, και συνεπώς, με βάση το άρθρο 18 παράγραφος 2 του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 404/2011 της Επιτροπής, της 8ης Απριλίου 2011, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1224/2009 περί της θέσπισης κοινοτικού συστήματος ελέγχου για την εξασφάλιση της τήρησης των κανόνων της κοινής αλιευτικής πολιτικής, προτείνει να επιτρέπεται η διακοπή της λειτουργίας του ΣΠΣ στον λιμένα, υπό τον όρο να εξασφαλίζεται ότι κατά τη διακοπή και κατά την επαναλειτουργία του συστήματος το σκάφος θα βρίσκεται στην ίδια θέση. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Στο άρθρο 20 παράγραφος 2, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπερθεματίζει και πάλι σε σχέση τις διατάξεις της σύστασης 16-05 της ICCAT. Πράγματι, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει να τοποθετούνται επιστημονικοί παρατηρητές στο 20 % τουλάχιστον των πελαγικών παραγαδιάρικων σκαφών που αλιεύουν ξιφία της Μεσογείου. Αντιθέτως, στην παράγραφο 44 της σύστασης της ICCAT ορίζονται τα εξής: «Κάθε συμβαλλόμενο μέρος της σύμβασης ICCAT μεριμνά για την παρουσία εθνικών επιστημονικών παρατηρητών στο 5 % τουλάχιστον των πελαγικών παραγαδιάρικων σκαφών του άνω των 15 μέτρων που αλιεύουν ξιφία της Μεσογείου». Η ΕΟΚΕ θεωρεί αδικαιολόγητη και δυσανάλογη την αύξηση της κάλυψης στο 20 %, δεδομένου ότι πρόκειται για σκάφη μικρών διαστάσεων, με περιορισμούς χώρου και κόστους, για τα οποία η τήρηση της απαίτησης αυτής θα συνεπάγετο σοβαρό πρόβλημα. Επιπροσθέτως, οι στόλοι τρίτων χωρών θα εξακολουθούσαν να υπόκεινται σε απαίτηση κάλυψης ποσοστού μόνο 5 %. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά να διατηρηθεί η υποχρέωση στο 5 % που απαιτείται από την ICCAT. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Στο άρθρο 24 παράγραφος 2 ορίζεται ότι οι καπετάνιοι ενωσιακών αλιευτικών σκαφών συνολικού μήκους κάτω των 12 μέτρων οφείλουν να γνωστοποιούν, τουλάχιστον τέσσερις ώρες πριν από την προβλεπόμενη ώρα άφιξης στον λιμένα, στην αρμόδια αρχή του κράτους μέλους μια σειρά πληροφορίες. Λόγω των προβλημάτων που ενδέχεται να προκύψουν για τον στόλο μικρής κλίμακας από την απαίτηση αυτή σε μεμονωμένες χρονικές στιγμές, η ΕΟΚΕ προτείνει να προστεθεί μια φράση που θα εξουσιοδοτεί το κράτος μέλος να τροποποιεί την προειδοποίηση αυτή των τεσσάρων ωρών σε εξαιρετικές περιπτώσεις. Για παράδειγμα, θα μπορούσε να υιοθετηθεί μια διατύπωση ανάλογη με του άρθρου 31 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1627, που αφορά το σχέδιο αποκατάστασης του ερυθρού τόνου: «Όταν τα κράτη μέλη εξουσιοδοτούνται, βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας της Ένωσης, να εφαρμόσουν συντομότερη προθεσμία κοινοποίησης από την αναφερόμενη στις παραγράφους 1 και 2, οι εκτιμώμενες ποσότητες τόνου που διατηρείται επί του σκάφους μπορούν να κοινοποιηθούν κατά την ως εκ τούτου ισχύουσα ώρα κοινοποίησης πριν από την άφιξη. Εάν οι περιοχές αλιείας απέχουν λιγότερο από τέσσερις ώρες από τον λιμένα, οι εκτιμώμενες ποσότητες τόνου που διατηρούνται επί του σκάφους είναι δυνατόν να τροποποιηθούν οποιαδήποτε στιγμή πριν από την άφιξη». |
| --- | --- |

4.6.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Συμβαλλόμενα μέρη της σύμβασης ICCAT.

1

(2)  Σύστημα παρακολούθησης σκαφών.

2

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/177 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/177

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την προώθηση της δίκαιης μεταχείρισης και της διαφάνειας για τους επιχειρηματικούς χρήστες επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης»

[COM(2018) 238 final — 2018/0112 (COD)]

(2018/C 440/31)

| Εισηγητής: ο κ. | Marco VEZZANI |
| --- | --- |

Εισηγητής: ο κ.

Marco VEZZANI

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 28.5.2018
  Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 22.5.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 6.9.2018 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 190/0/3 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 28.5.2018

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 22.5.2018

Νομική βάση

Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

6.9.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

190/0/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την πρόταση κανονισμού της Επιτροπής και τη θεωρεί ένα σημαντικό πρώτο βήμα για την προώθηση της δίκαιης μεταχείρισης και της διαφάνειας για τους επιχειρηματικούς χρήστες επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ θεωρεί την πρόταση αυτή πολύ σημαντική καθώς για πρώτη φορά ρυθμίζει τις σχέσεις μεταξύ επιχειρήσεων (B2B) για το ηλεκτρονικό εμπόριο και προτείνει την ταχεία έγκρισή της προκειμένου να καλυφθεί ένα εμφανές κανονιστικό κενό. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ωστόσο ότι ο εν λόγω κανονισμός δεν αρκεί από μόνος του για την επίλυση όλων των προβλημάτων της Ψηφιακής ενιαίας αγοράς και ότι «δεν κλείνει τον κύκλο». Ο κεντρικός άξονας του κανονισμού είναι η διαφάνεια, αλλά από μόνη της δεν αρκεί για τη ρύθμιση μιας εξαιρετικά δυναμικής και περίπλοκης αγοράς, όπως η ψηφιακή, στην οποία η δυσαναλογία δυνάμεων μεταξύ παγκόσμιων παραγόντων και επαγγελματιών χρηστών (κυρίως μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων/ΜΜΕ) μπορεί να διορθωθεί μόνο με τον ορισμό σαφέστερων ορίων και σχέσεων μεταξύ των μερών και με την αντιμετώπιση καταχρήσεων δεσπόζουσας θέσης. Η ΕΟΚΕ συνιστά επίσης να αντιμετωπιστεί πρωτίστως το θέμα της κοινωνικής διάστασης της ψηφιοποίησης μέσω της ενεργοποίησης των διαδικασιών κοινωνικού διαλόγου. Της ίδιας προσοχής χρήζουν τα θέματα που αφορούν το φορολογικό ντάμπινγκ, την οικονομία και την ιδιοκτησία δεδομένων μέσω μιας συνολικής προσέγγισης, όπως άλλωστε πράττει ήδη η Επιτροπή σε άλλους φακέλους. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ συνιστά την εισαγωγή στον κανονισμό της απαγόρευσης ρητρών ισοδυναμίας τιμών, οι οποίες εμποδίζουν σήμερα τον ανταγωνισμό, ζημιώνουν τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές και ενέχουν τον κίνδυνο δημιουργίας θέσεων ολιγοπωλίου ή μονοπωλίου των μεγάλων επιγραμμικών πλατφορμών. Πράγματι, είναι πολύ σημαντικό να δημιουργηθούν οι συνθήκες ώστε οι καταναλωτές να μπορούν να αγοράζουν προϊόντα και υπηρεσίες σε χαμηλότερες τιμές, οι επιχειρήσεις να μπορούν να αναπτύσσουν με αποτελεσματικότητα τις δραστηριότητές τους μέσω του ιστότοπού τους και οι νέες επιγραμμικές πλατφόρμες να μπορούν να αναπτυχθούν και να ενταχθούν σε ένα καθεστώς θεμιτού ανταγωνισμού με τις ήδη υπάρχουσες. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητο η τυχόν διακριτική μεταχείριση (π.χ. κατάταξη) υπέρ συγκεκριμένων επιχειρήσεων (ιδίως επί πληρωμή) να μην αναφέρεται ρητώς μόνο στις συμβάσεις των επιχειρηματικών χρηστών, αλλά και να αναγνωρίζεται με σαφήνεια από τους καταναλωτές κατά την επιγραμμική αναζήτηση προϊόντων ή υπηρεσιών με την ένδειξη «διαφημιστική καταχώριση», «καταχώριση επί πληρωμή» ή άλλη παρόμοια. Εξίσου σημαντικό είναι να ενημερώνονται οι επιχειρηματικοί χρήστες και οι καταναλωτές για τις παραμέτρους δημιουργίας των κατατάξεων που καθορίζουν τη θέση των επιχειρηματικών χρηστών. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη θέσπιση μηχανισμών εξωδικαστικής επίλυσης των διαφορών, συνιστώντας τον ορισμό εναρμονισμένων κριτηρίων που να εγγυώνται την ανεξαρτησία των διαμεσολαβητών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα εμπορικά επιμελητήρια, τα οποία ασκούν ήδη αποτελεσματικά τη δραστηριότητα αυτή σε εθνικό επίπεδο, μπορούν να αποτελέσουν μια αξιόπιστη επιλογή. Εξίσου σημαντικό είναι οι μηχανισμοί για την άσκηση αγωγής παράλειψης —που αποσκοπούν στην πρόληψη ή την αποτροπή των διακρίσεων εις βάρος των επιχειρηματικών χρηστών— να είναι απλοί, σαφείς και χαμηλού κόστους. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το Ευρωπαϊκό παρατηρητήριο της οικονομίας των επιγραμμικών πλατφορμών θα συμβάλει δραστικά τόσο στην υλοποίηση του υπό εξέταση κανονισμού όσο και όλων των άλλων νομοθετικών πρωτοβουλιών που συνδέονται με αυτόν. Αυτό, εκτός από την τεχνική, προσδίδει στον εν λόγω οργανισμό και μια πολιτική αξία υψηλού επιπέδου. Η ΕΟΚΕ, έχοντας διανύσει μια μακρά διαδρομή προβληματισμού που βασίζεται σε πολυάριθμες γνωμοδοτήσεις επί του θέματος, δηλώνει πρόθυμη να υποστηρίξει τις εργασίες της ομάδας εμπειρογνωμόνων μέσω εκπροσώπου της με την ιδιότητα του παρατηρητή, ο οποίος θα συνεισφέρει μεταφέροντας τις απόψεις της οργανωμένης κοινωνίας πολιτών. |
| --- | --- |

1.6.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Οι επιγραμμικές πλατφόρμες και οι μηχανές αναζήτησης αποτελούν θεμελιώδες στοιχείο του ψηφιακού οικοσυστήματος και επηρεάζουν σε σημαντικό βαθμό την οργάνωση και τη λειτουργία του. Τα τελευταία χρόνια οι πλατφόρμες αυτές έχουν αποκτήσει καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη του δικτύου, προτείνοντας νέα κοινωνικά και οικονομικά πρότυπα με τα οποία κατευθύνουν τις επιλογές και τις ενέργειες πολιτών και επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Το ηλεκτρονικό εμπόριο αναπτύσσεται θεαματικά στην Ευρώπη. Ο όγκος συναλλαγών στις πωλήσεις λιανικής το 2017 εκτιμάται ότι ανήλθε στα 602 δισεκατ. EUR (ήτοι αύξηση της τάξης του 14 % σε σχέση με το 2016). Το στοιχείο αυτό επιβεβαιώνει απόλυτα την τάση ανάπτυξης του προηγούμενου έτους, με πωλήσεις ύψους 530 δισεκατ. EUR (αύξηση της τάξης του 15 % σε σχέση με το 2015) (1). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Σύμφωνα με την Eurostat (2), το 2016 το 20 % των επιχειρήσεων στην ΕΕ των 28 ανέπτυσσαν δραστηριότητες ηλεκτρονικού εμπορίου. Το στοιχείο αυτό αποκρύπτει μεγάλες διαφορές αναλόγως με το μέγεθος της επιχείρησης. Μάλιστα, στο ηλεκτρονικό εμπόριο δραστηριοποιείται το 44 % των μεγάλων επιχειρήσεων, το 29 % των μεσαίων και μόλις το 18 % των μικρών. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Το 85 % των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στο ηλεκτρονικό εμπόριο χρησιμοποιούν τον δικό τους ιστότοπο, αλλά αυξάνεται διαρκώς η χρήση των επιγραμμικών πλατφορμών, τις οποίες χρησιμοποιεί το 39 % των επιχειρήσεων (επιχειρηματικοί χρήστες) (3). Αυτό οφείλεται σε δύο παράγοντες: στο αυξανόμενο ενδιαφέρον για το ηλεκτρονικό εμπόριο από τις ΜΜΕ, για τις οποίες οι επιγραμμικές πλατφόρμες αποτελούν ένα στρατηγικό μέσο διείσδυσης στην ψηφιακή αγορά, και στην αλματώδη ανάπτυξη των συνεργατικών πλατφορμών (κοινωνικά δίκτυα) ανάλογα με τον χρόνο που αφιερώνουν οι χρήστες στην πραγματική και εικονική τους ζωή. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Μολονότι πάνω από ένα εκατομμύριο ευρωπαϊκές ΜΜΕ χρησιμοποιούν επιγραμμικές υπηρεσίες διαμεσολάβησης, οι πλατφόρμες που παρέχουν τις υπηρεσίες αυτές είναι σχετικά λίγες. Το γεγονός αυτό, αφενός, καθιστά τις ΜΜΕ απολύτως εξαρτώμενες από επιγραμμικές πλατφόρμες και μηχανές αναζήτησης και, αφετέρου, παρέχει στις πλατφόρμες αυτές τη δυνατότητα να προβαίνουν σε μονομερείς ενέργειες που βλάπτουν τα νόμιμα συμφέροντα επιχειρήσεων και καταναλωτών. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Σύμφωνα με μια άλλη μελέτη της Επιτροπής, σχεδόν το 50 % των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε επιγραμμικές πλατφόρμες αντιμετωπίζει προβλήματα. Επίσης, στο 38 % των περιπτώσεων, τα προβλήματα που αφορούν τις συμβατικές σχέσεις παραμένουν ανεπίλυτα, ενώ στο 26 % των περιπτώσεων επιλύονται, αλλά με δυσκολίες (4). |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Οι καταναλωτές, ειδικότερα, υφίστανται έμμεσα τις συνέπειες του περιορισμού του πλήρους και θεμιτού ανταγωνισμού. Ο περιορισμός αυτός εκδηλώνεται σε πλήθος περιπτώσεων: από τη δυσδιάκριτη τοποθέτηση προϊόντων και υπηρεσιών έως την απουσία επιλογής λόγω της χαμηλής εμπιστοσύνης των επιχειρήσεων προς την ψηφιακή αγορά. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Οι μηχανισμοί προσφυγής για τις επιχειρήσεις είναι περιορισμένοι, δυσπρόσιτοι και, συχνά, αναποτελεσματικοί. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι η συντριπτική πλειονότητα των επιχειρήσεων επικεντρώνεται στις επιγραμμικές πωλήσεις των προϊόντων εντός της εθνικής επικράτειας (93 %), κυρίως εξαιτίας του νομοθετικού κατακερματισμού που καθιστά χρονοβόρα και δύσκολη την επίλυση των διασυνοριακών διαφορών (5). |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Μέχρι σήμερα, η ευρωπαϊκή νομοθεσία έχει επικεντρωθεί στον καθορισμό της σχέσης μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών στο ηλεκτρονικό εμπόριο (B2C), ενώ δεν αντιμετωπίστηκε ποτέ με αποφασιστικότητα η σχέση μεταξύ επιχειρήσεων και επιγραμμικών πλατφορμών (B2B). |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή εισήγαγε στην πρόταση αναθεώρησης της στρατηγικής για την ψηφιακή ενιαία αγορά (6) την πρωτοβουλία ολοκλήρωσης αυτής της πτυχής της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, προκειμένου να διασφαλίζεται η δίκαιη μεταχείριση και η διαφάνεια, με την αποφυγή των καταχρηστικών συμπεριφορών που οφείλονται στο κανονιστικό κενό ή στον κατακερματισμό που προκαλούν οι ποικίλες εθνικές νομοθεσίες. |
| --- | --- |

2.10.

3.   Κύρια σημεία της πρότασης

| 3.1. | Στόχος της πρότασης είναι η ρύθμιση των υπηρεσιών διαμεσολάβησης που παρέχουν στις επιχειρήσεις οι επιγραμμικές πλατφόρμες και οι μηχανές αναζήτησης. Περιλαμβάνονται επίσης οι επιγραμμικές υπηρεσίες εφαρμογών λογισμικού (app store) και οι επιγραμμικές υπηρεσίες των πλατφορμών συνεργασίας (social network). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Ο κανονισμός εφαρμόζεται σε όλους τους παρόχους επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης (με έδρα εντός ή εκτός ΕΕ), υπό τον όρο ότι οι επιχειρηματικοί χρήστες ή οι χρήστες εταιρικών ιστότοπων έχουν έδρα στην ΕΕ και προσφέρουν τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες τους σε Ευρωπαίους καταναλωτές τουλάχιστον για μέρος της συναλλαγής. Ειδικότερα, οι καταναλωτές θα πρέπει να είναι εγκατεστημένοι στην ΕΕ, αλλά δεν είναι αναγκαίο να έχουν τόπο διαμονής στην Ένωση ή την ευρωπαϊκή ιθαγένεια. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Προκειμένου να διασφαλίζεται η δίκαιη μεταχείριση και η διαφάνεια, οι πλατφόρμες πρέπει να ενημερώνουν τις επιχειρήσεις με απλότητα και σαφήνεια σχετικά με τους όρους και τις προϋποθέσεις της σύμβασης. Ενδεχόμενες τροποποιήσεις θα πρέπει να κοινοποιούνται με ελάχιστη προθεσμία προειδοποίησης 15 ημερών. Ειδικότερα, θα πρέπει να κοινοποιούνται οι μέθοδοι δημοσίευσης των καταχωρίσεων και τα κριτήρια που προβλέπονται για την αναστολή και τη διακοπή της υπηρεσίας. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η πρόταση προβλέπει επίσης ότι οι παράμετροι που καθορίζουν την κατάταξη των καταχωρίσεων ή των ιστότοπων πρέπει να γνωστοποιούνται στις επιχειρήσεις, ακόμη και αν είναι επί πληρωμή. Ενδεχόμενη διακριτική μεταχείριση, η οποία ευνοεί προϊόντα ή υπηρεσίες που προσφέρονται στους καταναλωτές από τον ίδιο τον πάροχο των υπηρεσιών ή από επιχειρηματικούς χρήστες που ελέγχει αυτός, θα πρέπει να αναφέρονται ρητά στους όρους και στις προϋποθέσεις της σύμβασης. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Για την καλύτερη προστασία των δικαιωμάτων των μικρών επιχειρήσεων, η Επιτροπή προβλέπει τη δημιουργία ενός εσωτερικού συστήματος διεκπεραίωσης καταγγελιών από τους παρόχους επιγραμμικών υπηρεσιών. Οι καταγγελίες θα πρέπει να διεκπεραιώνονται σε σύντομο χρονικό διάστημα και να γνωστοποιούνται με σαφή διατύπωση. Επίσης, οι πάροχοι υποχρεούνται να δημοσιεύουν περιοδικές εκθέσεις σχετικά με τον αριθμό, το αντικείμενο και τον χρόνο διεκπεραίωσης των καταγγελιών, καθώς και τις ληφθείσες αποφάσεις. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Προβλέπεται επίσης ένα σύστημα εξωδικαστικής επίλυσης των διαφορών. Με τον τρόπο αυτό, μια επιχείρηση μπορεί να προσφύγει σε έναν διαμεσολαβητή που υποδεικνύεται εκ των προτέρων από τον πάροχο των υπηρεσιών στους όρους και στις προϋποθέσεις της σύμβασης. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Οι διαμεσολαβητές θα πρέπει να είναι αμερόληπτοι και ανεξάρτητοι. Οι πάροχοι ενθαρρύνονται να προωθήσουν τον σχηματισμό ενώσεων διαμεσολαβητών, κυρίως για την επίλυση διαφορών διασυνοριακού χαρακτήρα. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Το κόστος συμμόρφωσης θα επηρεάσει κυρίως τους παρόχους των υπηρεσιών, ενώ οι ΜΜΕ απαλλάσσονται (7). Τα παραπάνω μέτρα δεν εμποδίζουν τη δικαστική προσφυγή, αλλά έχουν σκοπό την αντιμετώπιση και την επίλυση των διαφορών με αποτελεσματικότητα και σε συγκεκριμένη προθεσμία. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Ο νέος κανονισμός θα τεθεί υπό παρακολούθηση. Για τον σκοπό αυτό προβλέπεται η δημιουργία ενός Παρατηρητηρίου της ΕΕ για την οικονομία των επιγραμμικών πλατφορμών (8) που θα παρέχει υποστήριξη στην Επιτροπή τόσο στην ανάλυση των εξελίξεων της ψηφιακής αγοράς, όσο και στην εκτίμηση της κατάστασης υλοποίησης και των επιπτώσεων του κανονισμού. Τα αποτελέσματα που θα συγκεντρώνονται θα συμβάλλουν στην αναθεώρηση του προτεινόμενου κανονισμού ανά τριετία. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Με την πρόταση θεσπίζεται το δικαίωμα των αντιπροσωπευτικών οργανώσεων, ενώσεων ή δημόσιων φορέων να ασκούν αγωγή παράλειψης για τη διακοπή ή την απαγόρευση τυχόν μη συμμορφούμενων με τις απαιτήσεις του κανονισμού παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η Επιτροπή καλεί τους παρόχους επιγραμμικών υπηρεσιών και τις οργανώσεις που τους εκπροσωπούν να καταρτίσουν κώδικες δεοντολογίας για να συμβάλλουν στην ορθή εφαρμογή του κανονισμού, λαμβάνοντας ιδιαιτέρως υπόψη τις ανάγκες των ΜΜΕ. |
| --- | --- |

3.11.

4.   Γενικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ ήταν ένας από τους πρώτους υποστηρικτές της ψηφιακής ανάπτυξης και των οικονομικών και κοινωνικών διαδικασιών που συνδέονται με αυτή. Ειδικότερα, έχοντας επίγνωση των κινδύνων και των ευκαιριών που συνδέονται με την ψηφιοποίηση, η ΕΟΚΕ παρότρυνε πάντα την Επιτροπή να θεσπίσει ένα ασφαλές, σαφές, διαφανές και δίκαιο πλαίσιο για την Ψηφιακή ενιαία αγορά. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Σύμφωνα με τις προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της (9), η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής για την προώθηση της δίκαιης μεταχείρισης και της διαφάνειας στις επιγραμμικές υπηρεσίες διαμεσολάβησης. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ κρίνει θετικά την ευέλικτη προσέγγιση της πρότασης που πρέπει να ορίζει ένα σαφές πλαίσιο αναφοράς για έναν συνεχώς εξελισσόμενο τομέα, διασφαλίζοντας παράλληλα τον θεμιτό ανταγωνισμό. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί πολύ σημαντική την πρωτοβουλία αυτή για την προστασία των ΜΜΕ, οι οποίες αποτελούν τους πρώτους χρήστες αυτών των υπηρεσιών (10), καθώς και για τη δημιουργία ενός νομοθετικού πλαισίου που να διασφαλίζει τον θεμιτό και πραγματικό ανταγωνισμό. Εξίσου σημαντικό είναι να τεθούν οι ΜΜΕ σε θέση να αξιοποιήσουν στο έπακρο τις ευκαιρίες για την ανάπτυξή τους στην ψηφιακή ενιαία αγορά, τόσο μέσω του δικού τους ιστότοπου όσο και μέσω επιγραμμικών πλατφορμών. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Για τον σκοπό αυτό, είναι σημαντικό να ληφθεί υπόψη ότι η είσοδος στην ψηφιακή αγορά είναι μια εξαιρετικά περίπλοκη πρόκληση για τις ΜΜΕ. Πράγματι, οι επιχειρήσεις αυτές πρέπει να τροποποιήσουν το σύστημα παραγωγής και διανομής τους, να αποκτήσουν νέες επαγγελματικές και εξειδικευμένες δεξιότητες, πραγματοποιώντας κατάλληλες επενδύσεις, χωρίς τις οποίες θα αποβάλλονταν αυτομάτως από την αγορά αυτή, με αρνητικές επιπτώσεις και για τη φήμη τους. Για τον λόγο αυτό είναι αναγκαίο να δημιουργηθούν νέα μέσα, συμπεριλαμβανομένων των χρηματοδοτικών, για να υποστηριχθεί αυτή τη μετάβαση. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι «ρήτρες ισοδυναμίας των τιμών» (γνωστές και ως «ρήτρες ευνοούμενου πελάτη») αντιπροσωπεύουν μέχρι σήμερα ένα σοβαρό εμπόδιο στην ανάπτυξη του θεμιτού και ανοιχτού ανταγωνισμού στην Ψηφιακή ενιαία αγορά. Πράγματι, οι ρήτρες αυτές υποχρεώνουν τον επιχειρηματικό χρήστη να ορίζει σε μια συγκεκριμένη επιγραμμική πλατφόρμα τη χαμηλότερη τιμή του, τόσο σε σχέση με τις άλλες επιγραμμικές πλατφόρμες, όσο και με τον ιστότοπό του. Αυτό προκαλεί μια σοβαρή στρέβλωση της αγοράς, καθώς διευκολύνει την ενίσχυση των λιγοστών υφιστάμενων επιγραμμικών πλατφορμών (εμποδίζοντας την ανάπτυξη νέων πλατφορμών), περιορίζει τις ευκαιρίες των καταναλωτών να βρίσκουν χαμηλότερες τιμές και δεσμεύει τον επιχειρηματικό χρήστη στην πλατφόρμα, χωρίς να μπορεί να αναπτύξει ένα δικό του δίκτυο άμεσης διανομής με τους καταναλωτές. Η πρακτική αυτή απαγορεύτηκε σε πολλές χώρες της Ένωσης (11) με πρωτοβουλία των αντίστοιχων αρχών ανταγωνισμού, με θετικά αποτελέσματα για τη λειτουργία της αγοράς προς όφελος τόσο των επιχειρήσεων, όσο και των καταναλωτών. Για τους λόγους αυτούς, η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι θα καταργηθούν τάχιστα οι ρήτρες αυτές σε ολόκληρη την ΕΕ, στο πλαίσιο ενδεχομένως του εν λόγω κανονισμού. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι σήμερα το μεγαλύτερο μέρος της αγοράς των επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης βρίσκεται στα χέρια λίγων μεγάλων εταιρειών, πολλές εκ των οποίων δεν είναι ευρωπαϊκές. Είναι συνεπώς σημαντικό κατά την εφαρμογή του κανονισμού να παρακολουθείται και να διασφαλίζεται και ο θεμιτός ανταγωνισμός μεταξύ των επιγραμμικών πλατφορμών, καθώς και η δυνατότητα νέων πλατφορμών, ιδίως ευρωπαϊκών, να αποκτήσουν μερίδιο στην αγορά. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι πολλά αιτήματα και συστάσεις που κατέθεσε σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της έχουν ενσωματωθεί στον κανονισμό. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει σημαντικές αναλογίες και συνέχεια όσον αφορά τη διαφάνεια και τη σαφήνεια των συμβατικών όρων και προϋποθέσεων, την παρουσίαση των παραμέτρων κατάταξης και ενδεχόμενης διακριτικής μεταχείρισης, τον καθορισμό ασφαλών μηχανισμών καταγγελίας και εξωδικαστικής επίλυσης των διαφορών, την ενίσχυση της ευθύνης των επιγραμμικών πλατφορμών (κώδικες δεοντολογίας) και την παρακολούθηση των διαδικασιών (12). Ειδικότερα, επισημαίνεται ότι τυχόν διακριτική μεταχείριση που ευνοεί προσφερόμενα προϊόντα ή υπηρεσίες (συχνά επί πληρωμή) θα γνωστοποιείται στους καταναλωτές με σαφή και αναγνωρίσιμο τρόπο. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πρόταση εντάσσεται σωστά στο ευρύτερο νομοθετικό πλαίσιο της ψηφιακής ενιαίας αγοράς, το οποίο απέχει ωστόσο πολύ από την ολοκλήρωσή του. Πράγματι, από άποψη αριθμού χρηστών, επιχειρήσεων και επιγραμμικών συναλλαγών, η ΕΕ έχει χαμηλότερα επίπεδα επιδόσεων από εκείνα των σημαντικότερων παγκόσμιων ανταγωνιστών. Η ΕΟΚΕ καλεί συνεπώς την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να καταβάλλουν περαιτέρω προσπάθειες για τη συμπλήρωση του κανονισμού ολόκληρου του τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου και, με την ευρεία έννοια, της ηλεκτρονικής δημοκρατίας, προκειμένου να καταστούν το Διαδίκτυο και η ψηφιακή αγορά ένας ασφαλής χώρος δημιουργός ευκαιριών για όλους. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η οικονομία δεδομένων αντιπροσωπεύει ένα καίριο στοιχείο της ψηφιακής αγοράς. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ιδιοκτησία δεδομένων δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο σε μία συμφωνία που έχει λυθεί συμβατικά μεταξύ των δύο μερών. Επίσης, η διαφάνεια της ενημέρωσης που προβλέπεται στην πρόταση που αποτελεί αντικείμενο της γνωμοδότησης, δεν δίνει λύση σε ένα καίριο ζήτημα που αφορά τον τρόπο χρήσης των δεδομένων αυτών από έναν ιδιώτη από τη στιγμή που περιέρχονται στην κατοχή του. Για τους λόγους αυτούς, η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να αντιμετωπίσει επειγόντως το ζήτημα αυτό και να το ρυθμίσει, καταρχάς προς όφελος των χρηστών και της ίδιας της έννοιας της οικονομίας δεδομένων (13). |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Ψηφιακή ενιαία αγορά πρέπει να διασφαλίζει ισότιμους όρους σε όλους τους συμμετέχοντες οικονομικούς παράγοντες, Ευρωπαίους και μη. Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να καταπολεμήσει όλες τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, όπως το ψηφιακό φορολογικό ντάμπινγκ, ορίζοντας ότι ο φόρος επί των κερδών πρέπει να καταβάλλεται στην περιοχή δικαιοδοσίας στην οποία ασκείται η αντίστοιχη οικονομική δραστηριότητα (14) και πρέπει να είναι αντίστοιχος του πραγματικού όγκου των συναλλαγών (15). Επί παραδείγματι, επισημαίνεται ότι η πλατφόρμα «Airbnb» κατέβαλε για το έτος 2015 στη Γαλλία φόρο μόλις 69 000 EUR, έναντι των περίπου 5 δισεκατ. EUR του συνολικού ξενοδοχειακού τομέα (16). |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να συμπληρωθεί το ταχύτερο δυνατόν το νομοθετικό πλαίσιο ολόκληρου του τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου, προκειμένου να δημιουργηθούν οι κατάλληλες εγγυήσεις και μορφές προστασίας για όλους όσοι συμμετέχουν στην Ψηφιακή ενιαία αγορά (17). Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη την αντιμετώπιση των πλέον αμφιλεγόμενων πτυχών της κοινωνικής διάστασης της ψηφιοποίησης, μεταξύ των οποίων: οι μισθοί, οι συμβάσεις, οι όροι και ο χρόνος εργασίας όσων απασχολούνται σε ψηφιακές πλατφόρμες (18) ή στην παροχή υπηρεσιών που συνδέονται με αυτές (19). Για τον σκοπό αυτό, συνιστάται η άμεση ενεργοποίηση των διαδικασιών του ευρωπαϊκού κοινωνικού διαλόγου (20). Τέλος, δεδομένου του αυξανόμενου όγκου των νομοθετικών πράξεων για τη ρύθμιση του τομέα, συνιστάται η κατάρτιση ενός κώδικα επιγραμμικών δικαιωμάτων των πολιτών (21). |
| --- | --- |

4.11.

5.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 5.1. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ ενός ευρέως ορισμού της έννοιας πάροχοι επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης. Η αρχή αυτή αιτιολογείται από την ταχύτατη και απρόβλεπτη ανάπτυξη του Διαδικτύου και του ηλεκτρονικού εμπορίου. Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία τη ρύθμιση των διαδικασιών και των χρόνων διαχείρισης αυτών των υπηρεσιών και όχι των ψηφιακών επιχειρήσεων που τις παρέχουν, καθώς αυτές μπορούν να αλλάξουν σύντομα χαρακτήρα ή λειτουργίες λόγω της ταχείας και απρόβλεπτης εξέλιξης του δικτύου (22). |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η υπό εξέταση πρόταση καλύπτει ένα σημαντικό κανονιστικό κενό και είναι αναγκαία για να ξεπεραστεί ο κατακερματισμός που δημιουργούν οι εθνικές νομοθεσίες, ο οποίος αποτελεί σήμερα μια από τις πρώτες αιτίες των προβλημάτων στις διασυνοριακές διαφορές. Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι η πρόταση εντάσσεται ορθώς στο ήδη υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο της ψηφιακής ενιαίας αγοράς και των λιγοστών κανόνων που ρυθμίζουν σήμερα, με περισσότερο ή λιγότερο άμεσο τρόπο, τις σχέσεις μεταξύ των επιχειρήσεων. Το ευρύ νομικό πλαίσιο που στηρίζεται στις θεμελιώδεις αξίες της ΕΕ φαίνεται να είναι το ενδεδειγμένο για να εξασφαλίζει μεγάλη ελευθερία ελιγμών στις αρχές που καλούνται να μεριμνούν για τη συμμόρφωση με τους κανόνες, και τούτο διότι το εν λόγω πλαίσιο τους παρέχει την ικανότητα αποτελεσματικής παρέμβασης. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη δημοσίευση των παραμέτρων για την κατάταξη των κύριων καταχωρίσεων και των ιστότοπων από τους παρόχους επιγραμμικών υπηρεσιών. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ωστόσο ότι η διαχείριση της πρωτοβουλίας αυτής απαιτεί προσοχή, καθώς θα μπορούσε να ευνοήσει απάτες εκ μέρους των επιχειρηματικών χρηστών εις βάρος άλλων επιχειρήσεων ή καταναλωτών, προκαλώντας στρεβλώσεις της αγοράς. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Οι διαμεσολαβητές θα διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην επίλυση των εξωδικαστικών διαφορών. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι δεν είναι απολύτως σαφή τα χαρακτηριστικά των διαμεσολαβητών και ο τρόπος πρόσληψής τους, υπογραμμίζοντας τις διαφορές μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών και συνιστά τη θέσπιση εναρμονισμένων κριτηρίων για την εξασφάλιση της ανεξαρτησίας τους. Η ΕΟΚΕ προτείνει να εξεταστεί η δυνατότητα δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού μητρώου επαγγελματιών για να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη των επιχειρηματικών χρηστών. Παράλληλα, προτείνεται η αξιοποίηση της πείρας των εμπορικών επιμελητηρίων και της δραστηριότητας που αναπτύσσουν ήδη επιτυχώς σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την άσκηση αγωγής παράλειψης για την προστασία των επιχειρηματικών χρηστών. Το μέσο αυτό είναι καθοριστικής σημασίας για να ξεπεραστεί ο «παράγων φόβος» που συχνά λειτουργεί ως τροχοπέδη για τις μικρές επιχειρήσεις έναντι των μεγάλων πολυεθνικών του τομέα. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι μηχανισμοί που θεσπίζονται για τις αγωγές αυτές πρέπει να είναι σαφείς, απλοί και χαμηλού κόστους. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Το παρατηρητήριο θα είναι πολύ σημαντικό για την παρακολούθηση των εξελίξεων της ψηφιακής αγοράς και της ορθής και πλήρους εφαρμογής του κανονισμού. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι εμπειρογνώμονες πρέπει να επιλέγονται με ιδιαίτερη προσοχή, διασφαλίζοντας την ανεξαρτησία και την αμεροληψία τους. Η ΕΟΚΕ δηλώνει επίσης πρόθυμη να υποστηρίξει τις εργασίες της ομάδας εμπειρογνωμόνων μέσω εκπροσώπου της με την ιδιότητα του παρατηρητή, ο οποίος θα συνεισφέρει μεταφέροντας τις απόψεις της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών (23). |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Μολονότι ο κανονισμός, που συνοδεύεται από ένα εναρμονισμένο σύστημα κυρώσεων, θεωρείται το καταλληλότερο νομικό μέσο, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόσκληση προς τους παρόχους επιγραμμικών υπηρεσιών να καταρτίσουν έναν κώδικα δεοντολογίας που θα διασφαλίζει την πλήρη και ορθή εφαρμογή της νομοθεσίας. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι σήμερα, κυρίως στις ΗΠΑ, μεγάλες πλατφόρμες εφαρμόζουν εμπορικές πρακτικές με σκοπό να θέσουν εκτός αγοράς άλλες επιχειρήσεις, όπως στην περίπτωση των αποστολών μηδενικού κόστους εις βάρος των εταιρειών παράδοσης δεμάτων. Προβλήματα όπως αυτό, θα μπορούσαν μεσοπρόθεσμα να δημιουργήσουν καταστάσεις ολιγοπωλίου εις βάρος των επιχειρήσεων και των καταναλωτών. Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να παρακολουθεί στενά τις διαδικασίες αυτές. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πρόταση αυτή θα έχει πολύ σημαντική επίδραση τόσο στους καταναλωτές, προσφέροντάς τους μεγαλύτερη ποικιλία προϊόντων και αυξάνοντας τον ανταγωνισμό μεταξύ των επιχειρήσεων, όσο και στην απασχόληση που παράγεται από τον μεγαλύτερο αριθμό επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην ψηφιακή αγορά. Για τον σκοπό αυτό, είναι σημαντικό να μπορούν να αποκτήσουν το δικό τους μερίδιο στην επιγραμμική αγορά και οι μικρές ψηφιακές πλατφόρμες (π.χ. οι συνεταιριστικές πλατφόρμες). |
| --- | --- |

5.9.

| 5.10. | Η ΕΟΚΕ ανανεώνει την πρόσκληση προς την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να υποστηρίξουν τις διαδικασίες ψηφιακής καινοτομίας με πρόσφορες στρατηγικές ψηφιακού γραμματισμού που θα συνοδεύονται από στοχευμένα προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, με ιδιαίτερη έμφαση στους ανηλίκους και στις πλέον ευπαθείς ομάδες (24). Επίσης, προκειμένου να ενισχυθεί η ευαισθητοποίηση των επιχειρηματικών χρηστών, θεωρεί πολύ σημαντική τη συμμετοχή των επιχειρηματικών οργανώσεων στην προώθηση και την υποστήριξη των ειδικών δράσεων κατάρτισης, κυρίως για τις ΜΜΕ, προκειμένου να εκμεταλλευτούν πλήρως τις ευκαιρίες που παρέχει η ψηφιακή ενιαία αγορά. |
| --- | --- |

5.10.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  European E-commerce Report 2017.

1

(2)  Eurostat, Digital economy and society statistics — enterprises, 2018.

2

(3)  Eurostat, Web sales of EU enterprises, 2018.

3

(4)  europa.eu/rapid/press-release_IP-18-3372_el.htm

4

(5)  Eurostat, E-commerce statistics, 2017.

5

(6)  COM(2017) 228 final.

6

(7)  Σύσταση 2003/361/ΕΚ.

7

(8)  Το παρατηρητήριο θα συσταθεί σύμφωνα με την απόφαση C(2018)2393 της Επιτροπής. Θα αποτελείται από 10 έως 15 ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες που θα επιλέγονται με δημόσιο διαγωνισμό. Η θητεία των εμπειρογνωμόνων θα είναι διετής και θα παρέχουν τις υπηρεσίες τους αμισθί.

8

(9)  ΕΕ C 75 της 10.3.2017, σ. 119· ΕΕ C 81 της 2.3.2018, σ. 102· ΕΕ C 12 της 15.1.2015, σ. 1 και ΕΕ C 271 της 19.9.2013, σ. 61.

9

(10)  ΕΕ C 389 της 21.10.2016, σ. 50.

10

(11)  Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Σουηδία, Βέλγιο, Αυστρία.

11

(12)  ΕΕ C 75 της 10.3.2017, σ. 119· ΕΕ C 81 της 2.3.2017, σ. 102.

12

(13)  ΕΕ C 345 της 13.10.2017, σ. 130 — TEN/630· ΕΕ C 345 της 13.10.2017, σ. 138.

13

(14)  ΕΕ C 75 της 10.3.2017, σ. 119.

14

(15)  Βλέπε ΕΕ C 367 της 10.10.2018, σ. 25.

15

(16)  http://www.lastampa.it/2016/08/11/esteri/airbnb-in-francia-riscoppia-il-caso-tasse-KfgawDjefZxFdSNydZs8XP/pagina.html

16

(17)  INT/845, Τεχνητή νοημοσύνη/αντίκτυπός της στην εργασία, εισηγητές: κα Salis Madinier και κ. Samm, 2018 (βλέπε σελίδα 1 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας).

17

(18)  ΕΕ C 125 της 21.4. 2017, σ. 10.

18

(19)  ΕΕ C 75 της 10.3.2017, σ. 119.

19

(20)  ΕΕ C 434 της 15.12.2013, σ. 30.

20

(21)  ΕΕ C 271 της 19.9. 2013, σ. 127.

21

(22)  ΕΕ C 75 της 10.3.2017, σ. 119.

22

(23)  Απόφαση C(2018)2393 της Επιτροπής, άρθρο 10.

23

(24)  ΕΕ C 173 της 31.5.2017, σ. 45· ΕΕ C 173 της 31.5.2017, σ. 1.

24

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/183 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/183

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης στο διαδίκτυο: μια Ευρωπαϊκή Προσέγγιση»

[COM(2018) 236 final]

(2018/C 440/32)

| Εισηγητής: ο κ. | Martin SIECKER |
| --- | --- |

Εισηγητής: ο κ.

Martin SIECKER

| Αίτηση διαβούλευσης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 18.6.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της ΣΛΕΕ |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 6.9.2018 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ / κατά / αποχές) | 121/16/34 |

Αίτηση διαβούλευσης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 18.6.2018

Νομική βάση

Άρθρο 304 της ΣΛΕΕ

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

6.9.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ / κατά / αποχές)

121/16/34

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Μολονότι η ελευθερία της έκφρασης και της ενημέρωσης είναι απαραβίαστες αρχές στην ΕΕ, η ελευθερία αυτή όμως μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως επιθετικό μέσο ακύρωσης αυτών των αρχών και, κατ’ επέκταση, του διαλόγου και του κριτικού πνεύματος, και όχι ως μέσο ενημέρωσης ή πειθούς. Η παραπληροφόρηση αποτελεί ακραία μορφή κατάχρησης των μέσων μαζικής ενημέρωσης (ΜΜΕ) με σκοπό την άσκηση επιρροής στις κοινωνικές και πολιτικές διεργασίες· γίνεται δε ακόμη πιο ισχυρή όταν χρηματοδοτείται από κυβερνήσεις και χρησιμοποιείται στις διεθνείς σχέσεις. Οι σημερινές ακραίες περιπτώσεις είναι (μεταξύ πολλών άλλων) η χρηματοδοτούμενη από το ρωσικό κράτος παραπληροφόρηση, η εκστρατεία υπέρ του Brexit που μπορεί να χαρακτηριστεί μόνο ως μετωπική επίθεση στην ΕΕ και η παρέμβαση στις εκλογές των ΗΠΑ. Όλες αυτές οι αποσταθεροποιητικές ενέργειες προκαλούν σοβαρές ανησυχίες στην ευρωπαϊκή κοινωνία των πολιτών. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Στις ημέρες μας χρησιμοποιείται ένα σύνολο μέσων και μεθόδων υπονόμευσης των ευρωπαϊκών αξιών και της εξωτερικής δράσης της ΕΕ. Οι μέθοδοι αυτές εφαρμόζονται για την πρόκληση και την ανάπτυξη αποσχιστικών και εθνικιστικών τάσεων, τη χειραγώγηση του κοινού και την άμεση παρέμβαση στα εσωτερικά κυρίαρχων κρατών και, εν γένει, της ΕΕ. Επιπλέον, διαπιστώνεται η αυξανόμενη επιρροή των επιθετικών ικανοτήτων στον κυβερνοχώρο και η ολοένα και πιο συχνή χρήση της τεχνολογίας εν είδει όπλου για την επίτευξη πολιτικών επιδιώξεων· η επίπτωση δε των δράσεων αυτών συχνά υποτιμάται (1). |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με το αίτημα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για να καταστούν οι πλατφόρμες μέσων κοινωνικής δικτύωσης πιο υπεύθυνες. Ωστόσο, παρά την ύπαρξη αρκετών μελετών και εγγράφων πολιτικής που εκπόνησαν Ευρωπαίοι ειδικοί τα τελευταία χρόνια, η ανακοίνωση στερείται πρακτικών υποχρεωτικών μέτρων για τη διασφάλιση αυτής της επιδίωξης. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Βάσει των διαθέσιμων μελετών η ΕΕ πρέπει να συνεχίσει να εξετάζει τον αντίκτυπο της παραπληροφόρησης στην Ευρώπη, μεριμνώντας και για την εποπτεία της αντοχής των Ευρωπαίων στο εν λόγω φαινόμενο στις μελλοντικές έρευνες του Ευρωβαρομέτρου. Οι εν λόγω έρευνες πρέπει να περιλαμβάνουν όχι μόνο τα γενικά δεδομένα σχετικά με τις ψευδείς ειδήσεις, αλλά και τον προσδιορισμό του πραγματικού βαθμού ανοσίας των Ευρωπαίων στην παραπληροφόρηση. Η έλλειψη επείγουσας ανάγκης και φιλοδοξίας της Επιτροπής συμβάλει στο να μην αντιμετωπίζονται ορισμένα θεμελιώδη ζητήματα, όπως η εφαρμογή προγραμμάτων υποστήριξης των παραδοσιακών μέσων ενημέρωσης με σκοπό την κατοχύρωση του θεμελιώδους δικαιώματος του πολίτη στην ποιοτική και αξιόπιστη ενημέρωση, η διερεύνηση της δυνατότητας δημιουργίας συμπράξεων δημοσίου-ιδιωτικού τομέα να εγκαθιδρύσει διαδικτυακές πλατφόρμες επί πληρωμή που θα προσφέρουν ασφαλείς και οικονομικά προσιτές υπηρεσίες, η διερεύνηση των ευκαιριών για την εμπέδωση μεγαλύτερης διαφάνειας και εποπτείας των βασικών αλγορίθμων αυτών των ηλεκτρονικών συστημάτων, καθώς και η εξέταση του ενδεχομένου κατάργησης των μονοπωλίων για την αποκατάσταση ίσων όρων θεμιτού ανταγωνισμού προς αποφυγή της σταδιακής διαφθοράς της κοινωνίας. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι ούτε η ανακοίνωση ούτε η έκθεση της ομάδας εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου δεν αναφέρουν τη Ρωσία ως την κύρια πηγή εχθρικής παραπληροφόρησης κατά της ΕΕ. Ωστόσο, το πρώτο βήμα για την επίλυση οιουδήποτε προβλήματος είναι η παραδοχή της ύπαρξής του. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Βάσει του ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 15ης Ιουνίου 2017 σχετικά με τις επιγραμμικές πλατφόρμες και την ψηφιακή ενιαία αγορά (2), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραπέμπει στις εκκλήσεις της ΕΟΚΕ υπέρ της δέουσας επιβολής των υφιστάμενων νομικών διατάξεων ως προς τις διαδικτυακές πλατφόρμες. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ολοκληρώσει την εξέταση του νομικού καθεστώς ευθύνης για τις διαδικτυακές πλατφόρμες και να εφαρμόσει ειδικές ρυθμίσεις των διαδικτυακών πλατφορμών όσον αφορά τον ορισμό και τον χαρακτήρα τους. Οι διαδικτυακές πλατφόρμες και τα κοινωνικά δίκτυα πρέπει να προάγουν τέτοια μέτρα διαφάνειας, εξηγώντας πώς σταχυολογούνται οι ειδήσεις βάσει αλγορίθμων. Επίσης, πρέπει να τους παρέχονται κίνητρα ώστε να λαμβάνουν μέτρα υπέρ της προβολής έγκυρων και αξιόπιστων ειδήσεων και της διευκόλυνσης της προσπέλασής τους από τους χρήστες. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Ένα από τα προβλήματα όσον αφορά την παραπληροφόρηση είναι το γεγονός ότι είναι αδύνατο να ελεγχθεί η ταυτότητα των πηγών της στο διαδίκτυο. Είναι πολύ εύκολη η δραστηριοποίηση στον κυβερνοχώρο με ψεύτικη ταυτότητα και, γενικά, αυτό ακριβώς πράττουν όσοι δραστηριοποιούνται στο διαδίκτυο με κακόβουλη πρόθεση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσιάζει διάφορες προτάσεις, οι οποίες εκτίθενται στην κοινή ανακοίνωση για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο που δημοσιεύτηκε τον Σεπτέμβριο του 2017. Το πρόβλημα είναι ότι οι προτάσεις αυτές δεν είναι υποχρεωτικές. Για να κάνουμε όμως πραγματικά τη διαφορά στην καταπολέμηση της παραπληροφόρησης, ενδέχεται να χρειαστούμε αυστηρότερα μέτρα όσον αφορά την ταυτοποίηση, όταν οι πολίτες δραστηριοποιούνται ενεργά στο διαδίκτυο. Εξάλλου, έτσι λειτουργούν τα ποιοτικά μέσα ενημέρωσης σύμφωνα με τον Κώδικα του Μπορντό του 1954, ο οποίος καταρτίστηκε από τη Διεθνή Ομοσπονδία Δημοσιογράφων και καθορίζει σαφείς και αυστηρές αρχές για τον τρόπο επεξεργασίας των πηγών. Τα ονόματα και οι διευθύνσεις των πηγών πρέπει πάντοτε να είναι γνωστές στο προσωπικό σύνταξης. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι η κοινότητα ελέγχου γεγονότων θα πρέπει να συνεργάζεται στενά. Παρόμοια δίκτυα υπάρχουν ήδη, συμπεριλαμβανομένου ενός υπό την αιγίδα της ειδικής ομάδας «East StratCom». Το πρόβλημα είναι ότι χρειάζονται επαρκή χρηματοδότηση, στοιχείο το οποίο σήμερα ελλείπει. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να υποστηρίξουν πλήρως τις προσπάθειες της ειδικής ομάδας «Εast StratCom.» Αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει, όχι μόνο επαρκή προϋπολογισμό, αλλά και ενεργό συμμετοχή όλων των κρατών μελών στις εργασίες της, με την αποστολή αποσπασμένων εμπειρογνωμόνων στην «East StratCom» και τη δημιουργία σημείων επαφής. Ο δικτυακός τόπος που παρουσιάζει τα αποτελέσματα των προσπαθειών της εν λόγω ομάδας εργασίας (3) θα πρέπει να προβάλλεται πιο ενεργά με σκοπό να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση του κοινού στην ΕΕ όσον αφορά τις απειλές. |
| --- | --- |

1.8.

2.   Κύρια σημεία της ανακοίνωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

| 2.1. | Προϋπόθεση για την υγιή δημοκρατική συζήτηση είναι ένα εύρυθμο, ελεύθερο και πλουραλιστικό ενημερωτικό οικοσύστημα που βασίζεται σε υψηλά επαγγελματικά πρότυπα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι προσεκτική ως προς τις απειλές που ενέχει η παραπληροφόρηση για τις ανοικτές και δημοκρατικές μας κοινωνίες. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σκοπεύει να παρουσιάσει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση που αποσκοπεί στην αντιμετώπιση των εν λόγω σοβαρών απειλών με την προώθηση ψηφιακών οικοσυστημάτων (4) που βασίζονται στη διαφάνεια και δίνουν προτεραιότητα στην προβολή αξιόπιστων πληροφοριών, καθιστώντας τους πολίτες ικανούς να αντιταχθούν στην παραπληροφόρηση και προστατεύοντας τη δημοκρατία μας και τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτρέπει όλους τους αρμοδίους φορείς να εντείνουν σημαντικά τις προσπάθειές τους για την επαρκή αντιμετώπιση του προβλήματος της παραπληροφόρησης. Θεωρεί ότι οι προτεινόμενες δράσεις, εάν υλοποιηθούν αποτελεσματικά, θα συμβάλουν ουσιαστικά στην αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης στο διαδίκτυο. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εντοπίζει τρεις κύριες αιτίες του προβλήματος [α) δημιουργία της παραπληροφόρησης, β) ενίσχυση μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και άλλων μέσων του διαδικτύου και γ) διάδοση από τους χρήστες των διαδικτυακών πλατφορμών] και παρουσιάζει ορισμένες προτάσεις για την αντιμετώπισή του σε πέντε τομείς πολιτικής:






  — | δημιουργία ενός περισσότερο διαφανούς, αξιόπιστου και υπεύθυνου διαδικτυακού οικοσυστήματος· |
| --- | --- | --- |

2.4.

—

δημιουργία ενός περισσότερο διαφανούς, αξιόπιστου και υπεύθυνου διαδικτυακού οικοσυστήματος·

| — | κατοχυρωμένες και στέρεες εκλογικές διαδικασίες· |
| --- | --- |

—

κατοχυρωμένες και στέρεες εκλογικές διαδικασίες·

| — | προώθηση της εκπαίδευσης και της παιδείας στα μέσα ενημέρωσης· |
| --- | --- |

—

προώθηση της εκπαίδευσης και της παιδείας στα μέσα ενημέρωσης·

| — | υποστήριξη της ποιοτικής δημοσιογραφίας ως αναγκαίου στοιχείου της δημοκρατικής κοινωνίας· |
| --- | --- |

—

υποστήριξη της ποιοτικής δημοσιογραφίας ως αναγκαίου στοιχείου της δημοκρατικής κοινωνίας·

| — | καταπολέμηση των εσωτερικών και εξωτερικών απειλών παραπληροφόρησης μέσω στρατηγικής επικοινωνίας. |
| --- | --- |

—

καταπολέμηση των εσωτερικών και εξωτερικών απειλών παραπληροφόρησης μέσω στρατηγικής επικοινωνίας.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η αύξηση της οργανωμένης παραπληροφόρησης από διάφορους κρατικούς και μη φορείς αποτελεί πραγματική απειλή για τη δημοκρατία. Αυτές οι αποσταθεροποιητικές δυνάμεις περιλαμβάνουν κυβερνήσεις εθνών μεγαλύτερων από οποιοδήποτε κράτος μέλος της ΕΕ. Η ΕΕ είναι ο κατάλληλος εταίρος να δράσει προκειμένου να αντιμετωπιστεί η απειλή αυτή διότι, σε αντίθεση με οποιοδήποτε κράτος μέλος, έχει την κρίσιμη μάζα και τα απαραίτητα μέσα, χάρη στα οποία είναι σε μοναδική θέση να αναπτύσσει και να εφαρμόζει στρατηγικές και πολιτικές για την αντιμετώπιση του περίπλοκου αυτού ζητήματος. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η εύρυθμη λειτουργία της δημοκρατίας εξαρτάται από τους καλά πληροφορημένους πολίτες που μπορούν να κάνουν ενημερωμένες επιλογές βάσει αξιόπιστων γεγονότων και απόψεων εμπιστοσύνης. Βασική προϋπόθεση για αυτό είναι ένα σύστημα ανεξάρτητων, αξιόπιστων και ηθικά ακέραιων επιχειρήσεων μέσων μαζικής ενημέρωσης, στο οποίο τα δημόσια ραδιοτηλεοπτικά μέσα θα έχουν ειδική θέση, και όπου θα απασχολείται πολυάριθμο επαγγελματικό προσωπικό με σκοπό τη συλλογή, τον έλεγχο, την αξιολόγηση, την ανάλυση και την ερμηνεία πηγών ειδήσεων προκειμένου να διασφαλίζεται ένα ορισμένο επίπεδο ποιότητας και αξιοπιστίας των άρθρων που δημοσιεύονται. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Υπάρχει διαφορά μεταξύ ψευδών ειδήσεων και παραπληροφόρησης. Ψευδείς ειδήσεις υπήρχαν πάντοτε στην ιστορία: πρόκειται για έναν γενικό όρο που περιλαμβάνει τις φήμες, την πολεμική προπαγάνδα, τη ρητορική του μίσους, τη δημιουργία εντυπώσεων, την ψευδολογία, την επιλεκτική χρήση γεγονότων κ.τ.λ. Η εφεύρεση της τυπογραφίας τον 15ο αιώνα επέτρεψε τη διάδοση (ψευδών) ειδήσεων σε μεγαλύτερη κλίμακα, η δε γεωγραφική της εμβέλεια αυξήθηκε περαιτέρω μετά την εμφάνιση του γραμματοσήμου το 1840. Η ψηφιακή τεχνολογία και το διαδίκτυο απομάκρυναν και τα τελευταία εμπόδια για απεριόριστη διάδοση. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η παραπληροφόρηση ορίζεται ως η επαληθεύσιμα ψευδής ή παραπλανητική πληροφορία που παράγεται, παρουσιάζεται και διαδίδεται για οικονομικό όφελος ή για την εσκεμμένη εξαπάτηση του κοινού, γεγονός το οποίο μπορεί να βλάψει τις δημοκρατικές διαδικασίες, να επηρεάσει τις εκλογές και αποτελεί σοβαρή απειλή για την κοινωνία (5). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Υπάρχουν πολλαπλοί κρίκοι στην αλυσίδα παραπληροφόρησης: εκείνοι που τη δημιουργούν, εκείνοι που την καταναλώνουν, καθώς και οι διαδικτυακές πλατφόρμες που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διαδικασία εν γένει, διευκολύνοντας τη διάδοση αυτών των ειδήσεων.
  Εκείνοι που τις παράγουν (κυβερνήσεις, θρησκευτικά ιδρύματα, επιχειρηματικοί όμιλοι, πολιτικά κόμματα, ιδεολογικές οργανώσεις) το πράττουν για διάφορους λόγους (να επηρεάσουν και να χειραγωγήσουν την κοινή γνώμη, να επιβεβαιώσουν την υποτιθέμενη ανωτερότητά τους, να αποκομίσουν όφελος ή να το αυξήσουν, να κερδίσουν δύναμη, να προκαλέσουν μίσος, να δικαιολογήσουν τον αποκλεισμό κ.τ.λ.).
  Όσοι αναπαράγουν τέτοιες ειδήσεις (ιδίως οι διαδικτυακές πλατφόρμες, αλλά και τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης) έχουν διαφορετικά κίνητρα, όπως οικονομικά οφέλη ή τη χειραγώγηση.
  Όσοι τις καταναλώνουν (χρήστες του διαδικτύου) συχνά δεν έχουν αρκετά κριτικό πνεύμα ως καταναλωτές με συνέπεια να χειραγωγούνται σκοπίμως από τις διαδικτυακές πλατφόρμες. Οι διαμεσολαβήτριες εταιρείες υψηλής τεχνολογίας όπως π.χ. το Twitter, η Google και το Facebook διευκολύνουν την απεριόριστη και ανεξέλεγκτη ανταλλαγή περιεχομένου στις διαδικτυακές πλατφόρμες ως αντάλλαγμα για τη συλλογή προσωπικών δεδομένων και έτσι οι πλατφόρμες αυτές αποκομίζουν τεράστια κέρδη με εξειδικευμένη διαφήμιση και εξατομικευμένα εμπορικά μηνύματα προς αυστηρά καθορισμένες ομάδες-στόχους. Η άγνοια των καταναλωτών όσον αφορά την ψηφιακή αυτοπροστασία επιτείνουν το πρόβλημα. |
| --- | --- |

3.5.

Εκείνοι που τις παράγουν (κυβερνήσεις, θρησκευτικά ιδρύματα, επιχειρηματικοί όμιλοι, πολιτικά κόμματα, ιδεολογικές οργανώσεις) το πράττουν για διάφορους λόγους (να επηρεάσουν και να χειραγωγήσουν την κοινή γνώμη, να επιβεβαιώσουν την υποτιθέμενη ανωτερότητά τους, να αποκομίσουν όφελος ή να το αυξήσουν, να κερδίσουν δύναμη, να προκαλέσουν μίσος, να δικαιολογήσουν τον αποκλεισμό κ.τ.λ.).

Όσοι αναπαράγουν τέτοιες ειδήσεις (ιδίως οι διαδικτυακές πλατφόρμες, αλλά και τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης) έχουν διαφορετικά κίνητρα, όπως οικονομικά οφέλη ή τη χειραγώγηση.

Όσοι τις καταναλώνουν (χρήστες του διαδικτύου) συχνά δεν έχουν αρκετά κριτικό πνεύμα ως καταναλωτές με συνέπεια να χειραγωγούνται σκοπίμως από τις διαδικτυακές πλατφόρμες. Οι διαμεσολαβήτριες εταιρείες υψηλής τεχνολογίας όπως π.χ. το Twitter, η Google και το Facebook διευκολύνουν την απεριόριστη και ανεξέλεγκτη ανταλλαγή περιεχομένου στις διαδικτυακές πλατφόρμες ως αντάλλαγμα για τη συλλογή προσωπικών δεδομένων και έτσι οι πλατφόρμες αυτές αποκομίζουν τεράστια κέρδη με εξειδικευμένη διαφήμιση και εξατομικευμένα εμπορικά μηνύματα προς αυστηρά καθορισμένες ομάδες-στόχους. Η άγνοια των καταναλωτών όσον αφορά την ψηφιακή αυτοπροστασία επιτείνουν το πρόβλημα.

| 3.6. | Οι εν λόγω τεχνολογικές εταιρείες έχουν μερίδιο ευθύνης, δεδομένου ότι διαδραματίζουν πρωταρχικό ρόλο στη διεργασία. Δεν αυτοπροσδιορίζονται ως εκδότες, αλλά «απλώς» ως διαδικτυακές πλατφόρμες που διανέμουν πληροφορίες και άλλο περιεχόμενο που παράγεται από τα καθιερωμένα μέσα ενημέρωσης χωρίς να χρειάζεται να καταβάλλουν το αντίτιμο για την παραγωγή περιεχομένου υπό μορφή συντακτικού προσωπικού. Το περιεχόμενο διανέμεται από άλλες πηγές χωρίς έλεγχο, αξιολόγηση, ανάλυση ή ερμηνεία του υλικού που δημοσιεύουν. «Η Google δεν είναι “απλώς” μια πλατφόρμα· καθορίζει, διαμορφώνει και παραμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τον κόσμο.» Τούτο είναι ένα από τα συμπεράσματα άρθρου με τίτλο «The great British Brexit robbery: how our democracy was hijacked» («Η μεγάλη ληστεία του Brexit: πώς καπηλεύτηκαν τη δημοκρατία μας») που δημοσίευσε ο Guardian. Σε αυτό αναλύεται με ποιον τρόπο η «σκοτεινή, παγκόσμιας εμβέλειας επιχείρηση των [...] διαφόρων δυνάμεων της εκστρατείας υπέρ της αποχώρησης επηρέασε το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος για τη ΕΕ». Επειδή η παραπληροφόρηση και οι αξιόπιστες ειδήσεις παρουσιάζονται αδιακρίτως, οι χρήστες δυσκολεύονται να διαχωρίσουν τη μεν από τις δε. Έτσι, οι εταιρείες υψηλής τεχνολογίας πρέπει να δίνουν προτεραιότητα στην ενίσχυση του καθεστώτος διαφάνειας των κανόνων και των δεδομένων τους. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό το πόσο διαφανείς πρέπει να είναι οι δεσμοί προσπορισμού εσόδων διαφήμισης της εκάστοτε πλατφόρμας και της διάδοσης της παραπληροφόρησης. (Με αυτά κατά νου, πρέπει οι τρέχουσες διαπραγματεύσεις με θέμα τον Κώδικα δεοντολογίας —που αναμενόταν να έχει δημοσιευτεί έως τα τέλη του Ιουλίου 2018— να παρακολουθούνται στενά.) |
| --- | --- |

3.6.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Παρά την ποικιλία των μηνυμάτων, διαύλων, μέσων, επιπέδων, φιλοδοξιών, τακτικών στόχων και παρά τον ταχέως προσαρμοστικό τους χαρακτήρα, ο στρατηγικός σκοπός των εκστρατειών παραπληροφόρησης είναι να υπονομεύουν τη φιλελεύθερη δημοκρατία να διασπείρουν και να διαδίδουν τη δυσπιστία έναντι αξιόπιστων πηγών ενημέρωσης, του γεωπολιτικού προσανατολισμού μιας χώρας και του έργου διακυβερνητικών οργανώσεων. Η παραπληροφόρηση χρησιμοποιείται για την εκμετάλλευση και διεύρυνση του διχασμού μεταξύ διάφορων κοινωνικοοικονομικών ομάδων βάσει της χώρας, της φυλής, του εισοδήματος, της ηλικίας, της εκπαίδευσης και του επαγγέλματός τους. Πέραν των γνωστών μορφών των πρακτορείων ειδήσεων, της χρήσης διαδικτυακών πλατφορμών, της μαζικής αποστολής ηλεκτρονικών μηνυμάτων κ.λπ., η παραπληροφόρηση εκδηλώνεται με ποικίλους τρόπους, λ.χ. εταιρείες δημόσιων σχέσεων, ομάδες συμφερόντων, εργαστήρια ιδεών (think tanks), μη κυβερνητικές οργανώσεις, ομάδες επιρροής, πολιτικά κόμματα, ειδήμονες, πολιτιστικές δραστηριότητες και ευρωπαϊκά ακροδεξιά και ακροαριστερά κινήματα, που με τη σειρά τους χρηματοδοτούνται μέσω διαφόρων «ανεξάρτητων» δημόσιων ιδρυμάτων, υπεράκτιων λογαριασμών κ.λπ. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ρωσική κυβέρνηση χρησιμοποιεί ευρύ φάσμα εργαλείων και μέσων στις εκστρατείες παραπληροφόρησης όπως έχουν ήδη επισημάνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (6), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (7) και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (8). Η εκστρατεία παραπληροφόρησης πρέπει να αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερη σοβαρότητα καθότι αποτελεί μέρος του ρωσικού στρατιωτικού δόγματος και τυγχάνει της αποδοχής της ανώτερης ιεραρχίας των σημαντικότερων ρωσικών κρατικών μέσων ενημέρωσης. Η εκστρατεία αποσκοπεί ευθέως στην υποβάθμιση της φιλελεύθερης δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς και στη φίμωση όσων ιδρυμάτων, διακυβερνητικών οργανώσεων, πολιτικών και ιδιωτών τα υπερασπίζονται (9). |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Ζούμε σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από έντονα πολωμένες πολιτικές και δημοκρατικές σχέσεις. Σύμφωνα με ομάδες προβληματισμού όπως η Freedom House και η Economist Intelligence Unit, η δημοκρατία βρίσκεται υπό αυξανόμενη πίεση μετά την παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008. Ένα από τα επακόλουθα είναι μια νέα μορφή πολιτικής ηγεσίας με χαρακτηριστικά ριζικά διαφορετικά από αυτά της δημοκρατικής παράδοσης που δημιουργήσαμε στην Ευρώπη κατά τα τελευταία 70 έτη. Αντί μιας δημοκρατικά αναδειχθείσας φιλελεύθερης ηγεσίας, βλέπουμε ολοένα και περισσότερους «ισχυρούς άνδρες», των οποίων η εκλογή συνοδεύεται από καίρια ερωτήματα ως προς το αδιάτρητο της διαδικασίας. Είμαστε εξοικειωμένοι με αυτό το είδος ηγεσίας εκτός της σφαίρας επιρροής της ΕΕ, για παράδειγμα στη Ρωσία και την Κίνα. Αλλά με εκπροσώπους όπως Τραμπ ή ο Ερντογάν και αιρετούς «ανελεύθερους δημοκράτες» σε ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ —που έχουν όλοι τους γίνει διάσημοι χάρη στην ροπή τους προς την παραπληροφόρηση, την περιφρόνησή τους για τη δημοκρατία και την προβληματική τους σχέση με το κράτος δικαίου— το φαινόμενο έχει γίνει υπερβολικά έντονο και κοντινό. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η εύρυθμη λειτουργία της δημοκρατίας εξαρτάται από τους καλά πληροφορημένους πολίτες που προβαίνουν σε τεκμηριωμένες επιλογές βάσει αξιόπιστων γεγονότων και απόψεων. Εντούτοις η αξιοπιστία και η εμπιστοσύνη αποτελούν έννοιες που δεν είναι πλέον αυτονόητες στη σημερινή κοινωνία μας. Σε αυτό το ιδιαίτερα πολωμένο κοινωνικό κλίμα με την υπερπληθώρα πληροφοριών οι άνθρωποι είναι πολύ ευάλωτοι στην παραπληροφόρηση, γεγονός που καθιστά σχετικά εύκολη τη χειραγώγηση της συμπεριφοράς τους. Υπάρχουν παραδείγματα τέτοιου είδους αποσταθεροποιητικών επιχειρήσεων με υψηλά ποσοστά επιτυχίας στις γενικές εκλογές σε διάφορα κράτη μέλη, αλλά και σε άλλες εκδηλώσεις, όπως η εκστρατεία για το Brexit, εκστρατείες παραπληροφόρησης σχετικά με τις επιθέσεις στην Κριμαία και την Ουκρανία, αλλά και η επίθεση του 2014 με ρωσικό στρατιωτικό πυραυλικό σύστημα BUK στην πτήση MH-17 των Μαλαισιανών Αερογραμμών, κατά την οποία σκοτώθηκαν και οι 298 επιβάτες και μέλη του πληρώματος. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενθαρρύνεται να αναζητήσει πιο προορατικούς τρόπους εκπαίδευσης του κοινού τόσο ως προς τις απειλές που συνιστούν οι εκστρατείες παραπληροφόρησης, οι κυβερνοεπιθέσεις, όσο και αναφορικά με τον συνολικό αντίκτυπο της εξωτερικής επιρροής στην κοινωνία. Τέτοιοι τρόποι είναι, για παράδειγμα, η παρακολούθηση της επικαιρότητας σε άλλες χώρες και η εύκολη και ενδιαφέρουσα ενημέρωση των πολιτών για επείγοντα ζητήματα κυβερνοασφάλειας με συμβουλές και βέλτιστες πρακτικές για την καλύτερη προστασία του καθημερινού τους ψηφιακού περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι, δεδομένης της πολυπλοκότητας του θέματος και του ταχύτατου ρυθμού ανάπτυξης στο ψηφιακό περιβάλλον, κάθε πολιτική απάντηση θα πρέπει να είναι ολοκληρωμένη, να αξιολογεί συνεχώς το φαινόμενο της παραπληροφόρησης και να προσαρμόζει τους στόχους πολιτικής υπό το πρίσμα της εξέλιξής της. Δεν υπάρχει ενιαία λύση για την αντιμετώπιση όλων των προκλήσεων, όμως το να μην πράττουμε τίποτα δεν αποτελεί επιλογή. Οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτελούν βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, πρέπει όμως να πράξουμε περισσότερα και καλύτερα. Τη δράση για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης θα πρέπει να κατευθύνουν η διαφάνεια, η ποικιλομορφία, η αξιοπιστία και η συμμετοχικότητα, προστατεύοντας παράλληλα την ελευθερία του λόγου και άλλα θεμελιώδη δικαιώματα. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η Ρωσία φαίνεται ότι δραστηριοποιείται ιδιαίτερα στον τομέα της παραπληροφόρησης και της υβριδικής εχθροπραξίας με στόχο τη Δύση και δη την ΕΕ. Για να αντιμετωπίσουμε το γεγονός αυτό, χρειαζόμαστε επειγόντως ένα πιο διαφανές, αξιόπιστο και υπεύθυνο διαδικτυακό οικοσύστημα. Η ΕΟΚΕ εισηγείται τη χρήση του Εγχειριδίου της Πράγας, μιας μελέτης που χρηματοδοτήθηκε από το Υπουργείο Εξωτερικών των Κάτω Χωρών και από το Διεθνές Ταμείο του Βίζεγκραντ και στην οποία δίνεται μια σαφή εικόνα της εχθρικής ρωσικής ανατρεπτικής τάσης στην ΕΕ και της απειλής που αντιπροσωπεύει για τη δημοκρατία. Αν και υπάρχουν κράτη μέλη που εξακολουθούν να αμφιβάλλουν για την ύπαρξη μιας τέτοιας απειλής, ή και που συντείνουν στην εξάπλωσή της, στη μελέτη συνάγεται το σαφές συμπέρασμα ότι είναι απολύτως απαραίτητο να αναλάβει δράση η ΕΕ. Η μελέτη παρουσιάζει συγκεκριμένες προτάσεις για τον τρόπο σχεδιασμού και εφαρμογής στρατηγικών ενάντια στις εχθρικές και ανατρεπτικές επιρροές. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Ο ρόλος των διαδικτυακών πλατφορμών είναι ηθικά μεμπτός λόγω της παραπληροφόρησης. Σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα, οι πλατφόρμες αυτές έχουν ουσιαστικά αναπτύξει ένα είδος λειτουργίας κοινής ωφέλειας παρόμοιας με των εταιρειών τηλεφωνίας, των ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών και των εφημερίδων στο παρελθόν. Το αντίτιμο που καταβάλλουν οι χρήστες για τη «δωρεάν» χρήση των υπηρεσιών μιας διαδικτυακής πλατφόρμας είναι τα προσωπικά τους δεδομένα που επιτρέπουν στις πλατφόρμες αυτές να πωλούν τεράστιο όγκο ειδικά στοχευμένης διαφήμισης, όπως καταδεικνύει και το παράδειγμα της υπόθεσης της Cambridge Analytica. Αυτό το διαστρεβλωμένο (από την άποψη της ιδιωτικής ζωής) μοντέλο εσόδων είναι υπερβολικά προσοδοφόρο για τις εν λόγω πλατφόρμες για να το καταργήσουν σε εθελοντική βάση. Έχουν εκφραστεί απόψεις που προτείνουν πλατφόρμες όπως το Facebook να προσφέρουν και μια αξιόπιστη και εύρυθμη υπηρεσία τύπου Facebook για την οποία οι χρήστες θα πρέπει να καταβάλλουν ένα μικρό χρηματικό ποσό με αντάλλαγμα την εγγύηση του σεβασμού των προσωπικών τους δεδομένων. Ανακύπτει το ερώτημα κατά πόσον οι πιθανοί χρήστες εξακολουθούν να έχουν αρκετή πίστη και εμπιστοσύνη στην αξιοπιστία και την ακεραιότητα διαδικτυακών πυλών όπως το Facebook μετά τον τρόπο με τον οποίο η εταιρεία πίσω από αυτό λογοδότησε για τη συμπεριφορά της ενώπιον της Γερουσίας των ΗΠΑ. Για να αυξηθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών στις διαδικτυακές πλατφόρμες και για την προστασία τους από αυτή τη μορφής κατάχρησης —συμπεριλαμβανομένης της κακοδιαχείρισης και της ανταλλαγής δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα—, οι πλατφόρμες αυτές πρέπει να υπόκεινται σε ρύθμιση, όπως και έχει ήδη καταδειχθεί στον «Κώδικα συμπεριφοράς για την καταπολέμηση της παράνομης ρητορικής μίσους στο διαδίκτυο» (από το 2016), στον Γενικό κανονισμό για την προστασία δεδομένων και στην οδηγία για την ασφάλεια δικτύων και πληροφοριών. Ωστόσο, η αυτορρύθμιση, όπως προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεν είναι παρά το πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση και πρέπει να συνοδευτεί από περαιτέρω μέτρα που θα λάβει η ίδια. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Ο Andrew Keen, Βρετανός επιχειρηματίας και συγγραφέας, ο οποίος είναι γνωστός και ως ο «Αντίχριστος του διαδικτύου», έχει συγγράψει τέσσερα πολύ επικριτικά βιβλία με θέμα την ανάπτυξη του διαδικτύου. Χωρίς να είναι κατά του διαδικτύου ή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, θεωρεί ότι οι δραστηριότητες των μεγαλύτερων τεχνολογικών εταιρειών —που αποσκοπούν στη συλλογή εμπιστευτικών πληροφοριών για τους ανθρώπους— είναι ο πυρήνας του προβλήματος. Η προστασία της ιδιωτικής ζωής αποτελεί ένα ιδιαίτερα πολύτιμο αγαθό καθότι καθορίζει ποιοι είμαστε. Το λεγόμενο «δωρεάν επιχειρηματικό υπόδειγμα» —βάσει του οποίου το αντίτιμο που καταβάλλουμε δεν είναι χρηματικό, αλλά η ιδιωτική μας ζωή— θα αποδειχθεί καταστροφικό γι’ αυτήν. Ο Keen προβαίνει σε ένα παραλληλισμό με τον 19ο αιώνα, όταν η Βιομηχανική Επανάσταση προκάλεσε αλλαγές σε κλίμακα που μπορεί να συγκριθεί με το μέγεθος των αλλαγών που γεννά σήμερα η Ψηφιακή Επανάσταση. Όταν η αλλαγή ορίζεται ως μια επανάσταση, συνήθως συνοδεύεται από τεράστια προβλήματα. Τον 19ο αιώνα καταφέραμε να επιλύσουμε τα προβλήματα αυτά με μέσα όπως η καινοτομία, η νομοθεσία, οι επιλογές των καταναλωτών, η δράση των πολιτών και η εκπαίδευση. Το μήνυμά του είναι ότι η ανθρώπινη —και όχι η τεχνητή— νοημοσύνη μπορεί να τα καταφέρει και πάλι, αρκεί να μετέλθουμε όλων τα μέσων που χρησιμοποιήσαμε για να χαλιναγωγήσουμε την προηγούμενη επανάσταση, να ελέγξουμε την Ψηφιακή Επανάσταση και να αποτρέψουμε το ενδεχόμενο να καθυποτάξει αυτή εμάς. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Βάσει των διαθέσιμων μελετών η ΕΕ πρέπει να συνεχίσει να εξετάζει τον αντίκτυπο της παραπληροφόρησης στην Ευρώπη, μεριμνώντας και για την εποπτεία της αντοχής των Ευρωπαίων στο εν λόγω φαινόμενο στις μελλοντικές έρευνες του Ευρωβαρομέτρου. Οι εν λόγω έρευνες πρέπει να περιλαμβάνουν όχι μόνο τα γενικά δεδομένα σχετικά με τις ψευδείς ειδήσεις, αλλά και τον προσδιορισμό του πραγματικού βαθμού ανοσίας των Ευρωπαίων στην παραπληροφόρηση. Η έλλειψη επείγουσας ανάγκης και φιλοδοξίας της Επιτροπής συμβάλει στο να μην αντιμετωπίζονται ορισμένα θεμελιώδη ζητήματα, όπως η εφαρμογή προγραμμάτων υποστήριξης των παραδοσιακών μέσων ενημέρωσης με σκοπό την κατοχύρωση του θεμελιώδους δικαιώματος του πολίτη στην ποιοτική και αξιόπιστη ενημέρωση, η διερεύνηση της δυνατότητας δημιουργίας συμπράξεων δημοσίου-ιδιωτικού τομέα να εγκαθιδρύσει διαδικτυακές πλατφόρμες επί πληρωμή που θα προσφέρουν ασφαλείς και οικονομικά προσιτές υπηρεσίες, η διερεύνηση των ευκαιριών για την εμπέδωση μεγαλύτερης διαφάνειας και εποπτείας των βασικών αλγορίθμων αυτών των ηλεκτρονικών συστημάτων, καθώς και η εξέταση του ενδεχομένου κατάργησης των μονοπωλίων για την αποκατάσταση ίσων όρων θεμιτού ανταγωνισμού προς αποφυγή της σταδιακής διαφθοράς της κοινωνίας. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Θα ήταν λ.χ. επωφελές να εξεταστεί η δυνατότητα δημιουργίας μιας διαδικτυακής πλατφόρμας βασισμένης σε μια σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα που θα εγγυάται την προστασία της ιδιωτικής ζωής των χρηστών. Μια ευρωπαϊκή πλατφόρμα αυτού του είδους, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως συγχρηματοδότη δημόσιο εταίρο, θα μπορούσε να αποτελέσει μια πολύ ελκυστική και ελπιδοφόρα πρόταση ως εναλλακτική λύση στον μηχανισμό χειραγώγησης του Mark Zuckerberg και στα άλλα μεγάλα ιδιωτικά και εμπορικά μονοπώλια από τις ΗΠΑ και την Κίνα. Μια τέτοια πλατφόρμα θα πρέπει να εγγυάται τον σεβασμό της ιδιωτικότητας των χρηστών της. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Σε μια οικονομία της αγοράς πρέπει να καταβάλλεται αντίτιμο για τα πάντα, αλλά με αυτήν την εναλλακτική το τίμημα θα είναι χρηματικό και όχι η ιδιωτική μας ζωή. Το μεγαλύτερο μέρος του απαιτούμενου προϋπολογισμού για την εν λόγω ημιδημόσια υπηρεσία θα μπορούσε να χρηματοδοτείται με χρήματα των φορολογουμένων, όπως άλλωστε και όλες οι δημόσιες υπηρεσίες. Για το υπόλοιπο του προϋπολογισμού οι χρήστες όφειλαν να πληρώνουν ένα σχετικά μικρό χρηματικό ποσό για την προστασία της ιδιωτικής τους ζωής από την ακόρεστη πείνα για δεδομένα ιδιωτικού χαρακτήρα των σημερινών πλατφορμών «κοινωνικής δικτύωσης». Εάν η ΕΕ και οι εθνικές κυβερνήσεις των κρατών μελών ανήγαγαν επισήμως την εν λόγω πλατφόρμα σε προτιμώμενο εταίρο και τη χρησιμοποιούσαν ως εναλλακτική λύση έναντι των σημερινών αρπακτικών που καταβροχθίζουν τα δεδομένα μας, θα είχε την οικονομία κλίμακας που απαιτείται ώστε να έχει ελπίδα να ανταγωνιστεί τους σημερινούς παράγοντες της αγοράς. Η ΕΕ θα μπορούσε επίσης να χρησιμοποιεί τις υφιστάμενες μηχανές αναζήτησης οι οποίες εγγυώνται απόλυτη προστασία της ιδιωτικής ζωής ως προτιμώμενους εταίρους τους και να τις εγκαθιστούν ως προεπιλεγμένες εφαρμογές σε όλους τους υπολογιστές που χρησιμοποιούνται από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και να προτείνει στα εθνικά θεσμικά όργανα των κρατών μελών να τις χρησιμοποιούν επίσης ως προεπιλεγμένες εφαρμογές. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορούσε επίσης να διαδραματίσει πιο ενεργό ρόλο και να εξετάσει ρυθμιστικές δυνατότητες σχετικές με αλγορίθμους και τη διάλυση των μονοπωλίων. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Αν και ο έλεγχος των γεγονότων δεν είναι η λύση του προβλήματος, είναι ωστόσο μεγάλης σημασίας. Χρησιμεύει ως πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση της κατανόησης, της έκθεσης και της ανάλυσης της παραπληροφόρησης, κάτι το οποίο είναι απαραίτητο ώστε να μπορέσουν να σχεδιαστούν περαιτέρω μέτρα αντιμετώπισης. Απαιτείται επίσης μεγάλη προσπάθεια ώστε να προσελκυστεί η προσοχή ευρύτερων ακροατηρίων, καθώς δεν χρησιμοποιούν όλοι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, ή ακόμη και το διαδίκτυο. Ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα δύσκολη η επαφή με κατοίκους απομακρυσμένων περιοχών. Η προβολή στα μέσα ενημέρωσης είναι σημαντική. Η τηλεόραση εξακολουθεί να αποτελεί τη συνηθέστερη πηγή πληροφόρησης για τους ανθρώπους και η τακτική μετάδοση προγραμμάτων που εξηγούν περιπτώσεις παραπληροφόρησης στις εθνικές γλώσσες μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην ευαισθητοποίηση του κοινού. Είναι σημαντικό η διαδικασία ελέγχου γεγονότων να διεξάγεται από επαγγελματίες προκειμένου να αποφευχθούν τα λάθη που σημάδεψαν πρόσφατα την πρώτη προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η συνεργασία με εκδοτικούς οίκους και τα μέσα ενημέρωσης, οι δημοσιογράφοι των οποίων συμμετέχουν στην επαλήθευση των γεγονότων, μπορεί να αποτρέψει τέτοιου είδους προβλήματα. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Ένα από τα προβλήματα όσον αφορά την παραπληροφόρηση είναι το γεγονός ότι είναι αδύνατο να ελεγχθεί η ταυτότητα των πηγών της μέσω του διαδικτύου. Είναι πολύ εύκολη η δραστηριοποίηση στον κυβερνοχώρο με ψεύτικη ταυτότητα και, γενικά, αυτό ακριβώς πράττουν όσοι δραστηριοποιούνται στο διαδίκτυο με κακόβουλη πρόθεση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσιάζει διάφορες προτάσεις, οι οποίες εκτίθενται στην κοινή ανακοίνωση για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο που δημοσιεύτηκε τον Σεπτέμβριο του 2017. Το πρόβλημα είναι ότι οι προτάσεις αυτές δεν είναι υποχρεωτικές: οι χρήστες θα μπορούσαν να επιλέξουν να επικοινωνούν σε διαδικτυακές πλατφόρμες μόνο με ταυτοποιημένους χρήστες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα προωθήσει τη χρήση εθελοντικών διαδικτυακών συστημάτων που επιτρέπουν την ταυτοποίηση των παρόχων πληροφοριών κλπ. Φυσικά, υπάρχει πιθανή σύγκρουση συμφερόντων μεταξύ της ιδιωτικής ζωής και του πλήρους ελέγχου, θα πρέπει δε να είναι δυνατή η διατήρηση της ανωνυμίας κατά την παθητική πλοήγηση στο διαδίκτυο. Ωστόσο, για να κάνουμε όμως πραγματικά τη διαφορά στην καταπολέμηση της παραπληροφόρησης, ενδέχεται να χρειαστούμε αυστηρότερα μέτρα όσον αφορά την ταυτοποίηση, όταν οι πολίτες δραστηριοποιούνται ενεργά στο διαδίκτυο. Εξάλλου, έτσι λειτουργούν τα ποιοτικά μέσα ενημέρωσης σύμφωνα με τον Κώδικα του Μπορντό του 1954, που κατήρτισε η Διεθνής Ομοσπονδία Δημοσιογράφων και καθορίζει σαφείς και αυστηρές αρχές για τον τρόπο επεξεργασίας των πηγών. Υπάρχουν μερικές φορές βάσιμοι λόγοι για τους οποίους οι παραδοσιακοί ποιοτικοί ειδησεογραφικοί οργανισμοί δημοσιεύουν άρθρα με ανώνυμες πηγές, πάντοτε όμως περιλαμβάνεται η ένδειξη ότι το όνομα και η διεύθυνση της πηγής είναι γνωστά στο συντακτικό προσωπικό. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Οι τεχνολογίες δεν είναι ούτε «καλές» ούτε «κακές»· είναι ουδέτερες. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν με καλό ή κακό τρόπο, όμως αυτό εξαρτάται από τις επιλογές των ανθρώπων που τις χρησιμοποιούν. Οι νέες, αναδυόμενες τεχνολογίες, όπως αυτές που χρησιμοποιούνται σήμερα στην τέχνη της παραπληροφόρησης, έχουν επίσης τη δυνατότητα να συμβάλουν ουσιωδώς στην αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αξιοποιήσει πλήρως το πρόγραμμα εργασίας του «Ορίζοντα 2020» και του διαδόχου του «Ορίζοντας Ευρώπη» για την ενεργοποίηση τεχνολογιών όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η τεχνολογία αλυσίδας συστοιχιών (blockchain) και οι αλγόριθμοι, για τον καλύτερο προσδιορισμό των πηγών, την επαλήθευση της αξιοπιστίας των πληροφοριών και την εκτίμηση της ποιότητας και της ακρίβειας των πηγών δεδομένων στο μέλλον. Ωστόσο, είναι ζωτικής σημασίας η λεπτομερής ανάλυση άλλων δυνατοτήτων χρηματοδότησης για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης, δεδομένου ότι οι περισσότερες πρωτοβουλίες δεν έχουν εφαρμογή στα προγράμματα Ορίζοντας. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Οι κατοχυρωμένες και στέρεες εκλογικές διαδικασίες αποτελούν τη βάση για τη δημοκρατία στην ΕΕ, όμως η προστασία και η αρτιότητα αυτών των διαδικασιών δεν είναι πλέον εγγυημένες. Τα τελευταία χρόνια εντοπίστηκαν τακτικές ηλεκτρονικής χειραγώγησης και παραπληροφόρησης κατά τη διάρκεια εκλογών σε τουλάχιστον 18 χώρες, οι δε τακτικές παραπληροφόρησης συνεπέφεραν την —για έβδομο συναπτό έτος— γενική περιστολή της ελευθερίας στο διαδίκτυο. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τις πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τον εντοπισμό των βέλτιστων πρακτικών με σκοπό τον καθορισμό, τον μετριασμό και τη διαχείριση των κινδύνων που ενέχουν για την εκλογική διαδικασία οι επιθέσεις στον κυβερνοχώρο και η παραπληροφόρηση, ενόψει των ευρωεκλογών του 2019. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Η εξοικείωση με τα μέσα ενημέρωσης, οι ψηφιακές δεξιότητες και η αγωγή του πολίτη είναι στοιχεία ζωτικής σημασίας για την αύξηση της αντίστασης της κοινωνίας, δεδομένου μάλιστα ότι οι νέοι, οι οποίοι έχουν υψηλή παρουσία στις ηλεκτρονικές πλατφόρμες, είναι πολύ ευεπίφοροι στην παραπληροφόρηση. Η εκπαιδευτική πολιτική αποτελεί κρατική ευθύνη και, επομένως, η οργάνωση της σε όλα τα επίπεδα των εθνικών εκπαιδευτικών συστημάτων και η κατάρτιση των εκπαιδευτικών ως προς το θέμα αυτό αποτελεί καθήκον των εθνικών κυβερνήσεων. Δυστυχώς, οι κυβερνήσεις συχνά παραμελούν να επιφυλάξουν στην παιδεία για τα μέσα ενημέρωσης και τις πληροφορίες περίοπτη θέση στο πολιτικό τους θεματολόγιο εντός των εθνικών εκπαιδευτικών τους συστημάτων. Το ζήτημα αυτό θα πρέπει σε πρώτη φάση να βελτιωθεί, όμως ο γραμματισμός στα μέσα ενημέρωσης και τις πληροφορίες υπερβαίνει τα εκπαιδευτικά συστήματα. Πρέπει να προωθηθεί και να βελτιωθεί σε όλες τις κοινωνικές ομάδες, ανεξαρτήτως ηλικίας. Σε αυτούς τους τομείς θα πρέπει να συμβάλλουν οι ΜΚΟ. Πολλές από αυτές τις οργανώσεις δραστηριοποιούνται ήδη σε ολόκληρη την Ευρώπη, οι περισσότερες όμως από αυτές λειτουργούν σε μικρή κλίμακα και δεν έχουν την απαραίτητη απήχηση. Το κενό αυτό θα μπορούσαν να καλύψουν εθνικές πρωτοβουλίες συνεργασίας μεταξύ ΜΚΟ και εθνικών κυβερνήσεων. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | Τα ποιοτικά μέσα ενημέρωσης και η αξιόπιστη δημοσιογραφία διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο στην παροχή στους πολίτες βάσιμων και ποικίλων πληροφοριών. Τα παραδοσιακά αυτά μέσα βιώνουν οικονομικά προβλήματα, καθώς οι πλατφόρμες διανέμουν περιεχόμενο που παράγεται από τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης χωρίς να τα αποζημιώνουν για τα έξοδα που προέκυψαν και στη συνέχεια οικειοποιούνται τα έσοδα από τα εν λόγω μέσα με την πώληση διαφημίσεων. Για να βελτιωθεί η θέση των εκδοτών και να κατοχυρώνεται η αποζημίωση των κατόχων των πνευματικών δικαιωμάτων για την εργασία τους, όταν ο καρπός της χρησιμοποιείται από άλλους για εμπορικούς σκοπούς, θα ήταν ευκταία η ταχεία σύναψη συμφωνίας με θέμα τη μεταρρύθμιση του καθεστώτος πνευματικής ιδιοκτησίας στην ΕΕ. Επιπλέον, συνιστάται η αναζήτηση λύσεων για να επεκταθεί η πρωτοβουλία που ανακοίνωσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τον Σεπτέμβριο του 2018 με θέμα την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση ειδικά για τη στήριξη της δημοσιογραφικής έρευνας στην ΕΕ. Ένας ισχυρός και αξιόπιστος Τύπος οδηγεί σε μια ανθεκτική δημοκρατία με καλά εδραιωμένες τις αρχές της αλήθειας και λογοδοσίας. Η χρηματοδότηση είναι ιδιαίτερα σημαντική για τα μικρότερα πρακτορεία ειδήσεων που συχνά αντιμετωπίζουν μηνύσεις και ψευδείς αξιώσεις που αποσκοπούν στο κλείσιμό τους. |
| --- | --- |

4.17.

| 4.18. | Για την αντιμετώπιση των εσωτερικών και εξωτερικών απειλών της παραπληροφόρησης, η Επιτροπή σύστησε το 2015 την ειδική ομάδα East StratCom με σκοπό να επικεντρωθεί στην προληπτική στρατηγική επικοινωνία για τις πολιτικές της ΕΕ προκειμένου να αντιμετωπιστούν αποσταθεροποιητικές προσπάθειες από τη Ρωσία. Η ΕΟΚΕ θα επικροτούσε την πρωτοβουλία αυτή εάν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορούσε να προάγει ενεργητικότερα το έργο της East StratCom στο ευρύ κοινό και να το παραπέμπει στις πληροφορίες στον ιστότοπο της ειδικής ομάδας με στόχο την ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με τις απειλές κατά της δημοκρατίας μας και την ενίσχυση της αντίστασης έναντι των απειλών αυτών. Είναι επίσης αναγκαίο να αυξηθεί ο προϋπολογισμός της εν λόγω ειδικής ομάδας. Ένας προϋπολογισμός ύψους 1 εκατ. ευρώ εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τον Οκτώβριο 2017. Ο προϋπολογισμός αυτός πόρρω απέχει από τα οικονομικά μέσα που διαθέτουν άλλοι παράγοντες, όπως η Ρωσική Ομοσπονδία. (το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ εκτιμά ότι το Κρεμλίνο διαθέτει ετησίως 1,4 δισ. δολάρια ΗΠΑ στον μηχανισμό εσωτερικής και εξωτερικής προπαγάνδας ως μέρος της εξελιγμένης εκστρατείας του επιρροής, η οποία —σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του— έχει ως αποδέκτες 600 εκατομμύρια άτομα από 130 χώρες και σε 30 γλώσσες). |
| --- | --- |

4.18.

| 4.19. | Εκτός των άλλων μέτρων, η προσοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εφιστάται στο γεγονός ότι τα αρμόδια για την ασφάλεια των πληροφοριών εθνικά θεσμικά όργανα και οι συναφείς κανονισμοί των κρατών μελών είναι συχνά ανεπαρκείς. Το κανονιστικό πλαίσιο είναι παρωχημένο με συνέπεια να αδυνατούν οι αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές να ελέγχουν δεόντως τους διαύλους παραπληροφόρησης ως προς την τήρηση του νομικού πλαισίου. Η διοργανική συνεργασία είναι ελλιπής, και υπάρχει σαφής έλλειψη εθνικών μακροπρόθεσμων στρατηγικών που αποσκοπούν στην καταπολέμηση των ξένης προέλευσης εκστρατειών παραπληροφόρησης και στη διαμόρφωση ενός άρτιου αντιλόγου με αποδέκτριες τις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού. Επίσης είναι καθοριστικής σημασίας μια εις βάθος αναθεώρηση της οδηγίας για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων, βάσει της οποίας επί του παρόντος προβλέπεται ένα πρακτορείο ειδήσεων να καταχωρίζεται σε οποιοδήποτε κράτος μέλος της ΕΕ, εφόσον ένα από τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου της εν λόγω εταιρείας κατοικεί στη χώρα αυτή, καθότι τους επιτρέπεται έτσι να απευθύνονται σε νέο κοινό στα κράτη μέλη με την εκμετάλλευση των νομικών κενών στους κανονισμούς της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.19.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Ενημερωτική έκθεση REX/432 — Η χρησιμοποίηση των μέσων μαζικής ενημέρωσης με σκοπό την άσκηση επιρροής στις κοινωνικές και πολιτικές διαδικασίες στην ΕΕ και στις ανατολικές γειτονικές χώρες.

1

(2)  2016/2276 (INI).

2

(3)  https://euvsdisinfo.eu.

3

(4)  Η Επιτροπή χρησιμοποιεί τη λέξη «οικοσυστήματα» στο έγγραφο. Η λέξη «υποδομές» ίσως ταιριάζει καλύτερα σε αυτό το πλαίσιο.

4

(5)  Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής COM(2018) 236 final.

5

(6)  http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//NONSGML+TA+P8-TA-2017-0272+0+DOC+PDF+V0//EL

6

(7)  http://ec.europa.eu/newsroom/dae/document.cfm?doc_id=50271.

7

(8)  http://www.consilium.europa.eu/en/meetings/european-council/2015/03/19-20/; http://www.consilium.europa.eu/media/33457/22-euco-final-conclusions-en.pdf; https://www.consilium.europa.eu/media/35936/28-euco-final-conclusions-en.pdf.

8

(9)  «The Strategy and Tactics of the Pro-Kremlin Disinformation Campaign» (Η στρατηγική και οι μεθοδεύσεις της φίλα προσκείμενης στο Κρεμλίνο εκστρατείας παραπληροφόρησης), EEAS.

9

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Η ακόλουθη τροπολογία, η οποία έλαβε τουλάχιστον το ένα τέταρτο των εκπεφρασμένων ψήφων, απορρίφθηκε κατά τη διάρκεια των συζητήσεων:

Σημείο 4.3

| 4.3. | Ζούμε σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από έντονα πολωμένες πολιτικές και δημοκρατικές σχέσεις. Σύμφωνα με ομάδες προβληματισμού όπως η Freedom House και η Economist Intelligence Unit, η δημοκρατία βρίσκεται υπό αυξανόμενη πίεση μετά την παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008. Ένα από τα επακόλουθα είναι μια νέα μορφή πολιτικής ηγεσίας με χαρακτηριστικά ριζικά διαφορετικά από αυτά της δημοκρατικής παράδοσης που δημιουργήσαμε στην Ευρώπη κατά τα τελευταία 70 έτη. Αντί μιας δημοκρατικά αναδειχθείσας φιλελεύθερης ηγεσίας, βλέπουμε ολοένα και περισσότερους «ισχυρούς άνδρες», των οποίων η εκλογή συνοδεύεται από καίρια ερωτήματα ως προς το αδιάτρητο της διαδικασίας. Είμαστε εξοικειωμένοι με αυτό το είδος ηγεσίας εκτός της σφαίρας επιρροής της ΕΕ, για παράδειγμα στη Ρωσία και την Κίνα. Αλλά με εκπροσώπους όπως Τραμπ ή ο Ερντογάν και αιρετούς «ανελεύθερους δημοκράτες» σε ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ —που έχουν όλοι τους γίνει διάσημοι χάρη στην ροπή τους προς την παραπληροφόρηση, την περιφρόνησή τους για τη δημοκρατία και την προβληματική τους σχέση με το κράτος δικαίου— το φαινόμενο έχει γίνει υπερβολικά έντονο και κοντινό. |
| --- | --- |

4.3.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

| Ψήφοι υπέρ: | 68 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 82 |
| Αποχές: | 24 |

Ψήφοι υπέρ:

68

Ψήφοι κατά:

82

Αποχές:

24

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/191 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/191

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη σύσταση της διευκόλυνσης “Συνδέοντας την Ευρώπη” και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1316/2013 και (ΕΕ) αριθ. 283/2014»

[COM(2018) 438 final — 2018/0228 (COD)]

(2018/C 440/33)

| Εισηγητής: ο κ. | Aurel Laurenţiu PLOSCEANU |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: ο κ. | Graham WATSON |

Εισηγητής: ο κ.

Aurel Laurenţiu PLOSCEANU

Συνεισηγητής: ο κ.

Graham WATSON

| Αιτήσεις γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 14.6.2018
  Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 3.7.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 172, 194 και 304 της ΣΛΕΕ |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 6.9.2018 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 144/0/1 |

Αιτήσεις γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 14.6.2018

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 3.7.2018

Νομική βάση

Άρθρα 172, 194 και 304 της ΣΛΕΕ

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

6.9.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

144/0/1

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή (ΕΟΚΕ) τάσσεται υπέρ της αύξησης του προϋπολογισμού για τη διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη» για την περίοδο μετά το 2020, με τις επιχορηγήσεις να παραμένουν η σημαντικότερη συνιστώσα. Πολλά είναι τα έργα μεταφορών, ενέργειας και ψηφιακών υποδομών που έχουν μεν ζωτική σημασία για την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ, αλλά δεν επιτυγχάνουν την απόδοση επένδυσης που απαιτείται προκειμένου να προσελκύσουν ιδιώτες επενδυτές. Στο πλαίσιο αυτό, απαιτείται ισχυρή δέσμευση από την ΕΕ και τις εθνικές δημόσιες αρχές. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ συνιστά η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη να ενθαρρύνουν περαιτέρω τις συνέργειες σε επίπεδο έργου μεταξύ των τριών τομέων, οι οποίες είναι περιορισμένες επί του παρόντος, λόγω της αυστηρότητας του δημοσιονομικού πλαισίου όσον αφορά την επιλεξιμότητα των έργων και των δαπανών. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ προτείνει η Επιτροπή να συνεχίσει να παρέχει τεχνική υποστήριξη (δράση στήριξης του προγράμματος ΔΣΕ/Διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη») με στόχο την προώθηση της επιλεξιμότητας ώριμων και υψηλής ποιότητας έργων και να στηρίξει τη συνέχιση της παροχής τέτοιου είδους βοήθειας, σε συνδυασμό με μια επικαιροποίηση των κριτηρίων αξιολόγησης, ώστε να διευκολυνθεί ο προσδιορισμός της προστιθέμενης αξίας των έργων. Θα πρέπει επίσης να ληφθούν περαιτέρω μέτρα για την απλούστευση των διοικητικών απαιτήσεων, όχι μόνο για τις μικρές επιχορηγήσεις. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ καλεί επιτακτικά τους συννομοθέτες να διατηρήσουν τη δέσμευση που περιλαμβάνεται στον προηγούμενο κανονισμό για τη ΔΣΕ να δαπανηθεί το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού για την ενέργεια σε έργα ηλεκτρικής ενέργειας. Κάτι τέτοιο είναι απαραίτητο προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η ΔΣΕ συνάδει με την πολιτική της ΕΕ για το κλίμα και την ενέργεια και για να αποφευχθεί να καταστεί η ΔΣΕ σημαντική πηγή χρηματοδότησης για έργα στον τομέα της ενέργειας από ορυκτές πηγές στο πλαίσιο του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ). Είναι σημαντικό να ενισχυθεί η δέσμευση αυτή στη ΔΣΕ κατά την περίοδο 2021-2027, παρά να αποδυναμωθεί. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα κριτήρια ανάθεσης για τα έργα που παρατίθενται στο άρθρο 13 θα πρέπει να επεκταθούν, ούτως ώστε να καλύπτουν την ασφάλεια του εφοδιασμού για κάθε τύπο ενέργειας (ηλεκτρική ενέργεια, φυσικό αέριο, θερμότητα κ.λπ.) και τους συγκεκριμένους στόχους μείωσης των εκπομπών άνθρακα ανά έργο. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η ΔΣΕ πρέπει να στοχεύει σε ενεργειακά έργα που μπορούν να εξασφαλίσουν μεγαλύτερη ενεργειακή ανεξαρτησία και ασφάλεια για την ΕΕ. Πρέπει επίσης να δημιουργηθούν νέες εγκαταστάσεις αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας με τη στήριξη της ΔΣΕ. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να αυξηθεί η οικονομική ικανότητα του προγράμματος ΔΣΕ στο πλαίσιο του επόμενου ΠΔΠ. Σχετικά με την κατανομή των επιχορηγήσεων μεταξύ των τριών τομέων, η ΕΟΚΕ συνιστά να εξεταστούν οι χρηματοδοτικές απαιτήσεις του κάθε τομέα, όπως η ένταση κεφαλαίου και η απόδοση των επενδύσεων, και να προτιμηθούν οι επενδύσεις που δεν μπορούν να χρηματοδοτηθούν από την αγορά, προκειμένου να διατηρηθεί υψηλό επίπεδο αξιοπιστίας και ελκυστικότητας για τους επενδυτές. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ προτείνει, συνεπώς, να αυξηθεί η συνολική κατανομή του προϋπολογισμού για τη ΔΣΕ, δεδομένης της καίριας σημασίας αυτών των δύο τομέων για την εσωτερική αγορά. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι τόσο η Επιτροπή όσο και τα κράτη μέλη πρέπει να εξακολουθήσουν να δεσμεύονται για την επίτευξη των βασικών στόχων της ΔΣΕ για την πολιτική μεταφορών: ολοκλήρωση του κεντρικού δικτύου του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών (ΔΕΔ-Μ) μέχρι το 2030 και μετάβαση σε καθαρή, ανταγωνιστική, καινοτόμο και συνδεδεμένη κινητικότητα, συμπεριλαμβανομένης μιας κεντρικής υποδομής φόρτισης εναλλακτικών καυσίμων στην ΕΕ έως το 2025. Οι πολυτροπικές και οι διασυνοριακές συνδέσεις είναι εξαιρετικά σημαντικές εν προκειμένω. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ παρακινεί τους συννομοθέτες να διασφαλίσουν ευρύ και θεμιτό ανταγωνισμό για τα έργα που χρηματοδοτούνται με πόρους της ΔΣΕ, τηρώντας την αμοιβαιότητα στην πράξη και χρησιμοποιώντας συμβατικούς όρους που συνδυάζουν την αποδοτικότητα με τη δίκαιη κατανομή των κινδύνων. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στους συννομοθέτες να διασφαλίσουν ότι η συμμετοχή στους αντίστοιχους διαγωνισμούς είναι ανοικτή μόνο για εταιρείες που προέρχονται από χώρες στις οποίες οι αντίστοιχες αγορές είναι ανοικτές, τηρώντας πραγματικά την αρχή της αμοιβαιότητας, και ότι η τυπική μορφή της σύμβασης ενδείκνυται για τους στόχους και τις συνθήκες του έργου. Οι όροι της σύμβασης θα πρέπει να διατυπώνονται κατά τρόπο που να διασφαλίζει τη δίκαιη κατανομή των κινδύνων που συνδέονται με αυτήν, με πρωταρχικό στόχο την επίτευξη της οικονομικότερης τιμής και της αποδοτικότερης εκτέλεσης της σύμβασης. Η αρχή αυτή θα πρέπει να εφαρμόζεται ανεξαρτήτως του αν χρησιμοποιείται εθνικό ή διεθνές συμβατικό πρότυπο (βάσει του άρθρου 3.21 των πολιτικών και των κανόνων της ΕΤΑΑ περί δημοσίων συμβάσεων (EBRD Procurement Policies and Rules) της 1ης Νοεμβρίου 2017). |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά την πρόταση να συμπεριληφθεί στο πρόγραμμα ΔΣΕ για την περίοδο 2021-2027 η διασυνοριακή συνεργασία στον τομέα της ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η ΕΟΚΕ προτείνει απώτερος στόχος των δράσεων για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στο πλαίσιο της ΔΣΕ να είναι η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού δικτύου ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας που θα καθιστά δυνατή την αποτελεσματικότερη ολοκλήρωση τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και η καλύτερη αποτύπωση του διαθέσιμου δυναμικού των τεχνολογιών σε ολόκληρη την ήπειρο. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη συμπερίληψη των εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στα επιλέξιμα έργα του τομέα της ΔΣΕ για την ενέργεια και συνιστά το τμήμα που αφορά τα έργα αυτά να τροποποιηθεί ώστε να περιλαμβάνει τόσο έργα μεγάλης κλίμακας όσο και χαρτοφυλάκια έργων μικρής κλίμακας, ούτως ώστε να καταστεί δυνατός ο θεμιτός ανταγωνισμός όλων των τεχνολογιών για την εξασφάλιση χρηματοδοτικών κονδυλίων. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να επεκταθούν οι στόχοι της ΔΣΕ που παρατίθενται στο άρθρο 3 ούτως ώστε να καλύπτουν όχι μόνο τη διευκόλυνση της διασυνοριακής συνεργασίας στους τομείς των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αλλά να αναφέρουν ρητά και την εγκατάσταση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η αγορά γης εξαιρείται από τις επιλέξιμες δαπάνες στο άρθρο 15 στοιχείο γ) και καλεί τους συννομοθέτες να εξετάσουν κατά πόσον αυτό θα μπορούσε να θέσει σε πλεονεκτική ή μειονεκτική θέση ορισμένα έργα και τεχνολογίες. Για τομείς όπως οι μεταφορές και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η αγορά γης αποτελεί σημαντικό μέρος της επένδυσης. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει στην Επιτροπή ότι οι διασυνοριακές ενεργειακές διασυνδέσεις αποτελούν βασικούς παράγοντες για την ολοκλήρωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όχι μόνο επειδή επιτρέπουν τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές σε μεγάλες αποστάσεις, ενθαρρύνοντας τη χρήση καθαρότερων και φθηνότερων πηγών ηλεκτρικής ενέργειας ανά την Ευρώπη, αλλά και επειδή λειτουργούν ως πηγή απαραίτητης ευελιξίας για το σύστημα. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Η ΕΟΚΕ προτείνει να αξιοποιηθούν στο έπακρο οι ευκαιρίες που προκύπτουν από την ψηφιοποίηση των ενεργειακών δικτύων και τη δημιουργία έξυπνων δικτύων για την ενοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και συνιστά στην Επιτροπή να εξετάσει πώς μπορούν να εκμεταλλευτούν σε αυτό το σημείο οι νέες συνέργειες μεταξύ των τομέων των ψηφιακών υποδομών και της ενέργειας της ΔΣΕ. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την έλλειψη έργων με αντικείμενο τα έξυπνα δίκτυα στη ΔΣΕ για την περίοδο 2014-2020 εξαιτίας, εν μέρει, φραγμών στη χρηματοδότηση έργων διανομής χαμηλότερου επιπέδου, σε αντίθεση με τα έργα δικτύου διαμετακόμισης υψηλής τάσης. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | Η ΕΟΚΕ προτείνει η ΔΣΕ να διασφαλίζει επίσης ότι έχουν θεσπιστεί μηχανισμοί που πιστοποιούν σε ποιους τομείς χρησιμοποιείται ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές στις εφαρμογές μεταφορών, παραδείγματος χάρη, με τη χρήση των ανανεώσιμων πιστοποιητικών εγγυήσεων προέλευσης. |
| --- | --- |

1.18.

| 1.19. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την ανάγκη να δοθεί προτεραιότητα σε ενωσιακά έργα μεγάλης κλίμακας για την ψηφιοποίηση των μεταφορών όπως το ERTMS (ευρωπαϊκό σύστημα διαχείρισης της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας/European Railway Traffic Management System), το SESAR (ερευνητικό σχέδιο ΑΤΜ του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Ουρανού/Single European Sky Air Traffic Management Research) και η αυτόνομη οδήγηση. Για να εξοπλιστεί το κύριο δίκτυο με ERTMS, πρέπει να επενδυθούν 15 δισεκατ. ευρώ έως το 2030. Ένα μεγάλης κλίμακας πανευρωπαϊκό έργο θα χρηματοδοτηθεί με επιχορηγήσεις από τους διάφορους συνεργατικούς σχηματισμούς του ΜΣΕ, με ιδιωτικούς πόρους και με ανάμειξη στοιχείων του InvestEU. |
| --- | --- |

1.19.

| 1.20. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της κάλυψης του ΔΕΔ-Μ με συστήματα 5G, στοιχείο το οποίο είναι θεμελιώδους σημασίας. |
| --- | --- |

1.20.

| 1.21. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να ληφθούν μέτρα, όπως αποτελεσματικοί έλεγχοι, σύγχρονες εγκαταστάσεις διανυκτέρευσης, επαρκείς χώροι στάθμευσης που να διαθέτουν τον κατάλληλο εξοπλισμό. |
| --- | --- |

1.21.

| 1.22. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει επίσης ότι θα πρέπει να εξεταστούν καλύτερες μέθοδοι επικοινωνίας όσον αφορά τα επιτεύγματα της ΔΣΕ. Ένας προϋπολογισμός για δράσεις επικοινωνίας μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο εν προκειμένω. Θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη μια ενισχυμένη προβλεψιμότητα. |
| --- | --- |

1.22.

| 1.23. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να εξεταστούν περαιτέρω ενέργειες για την αποδέσμευση του πλήρους δυναμικού του προγράμματος, λαμβάνοντας υπόψη ότι η παρέμβαση της ΔΣΕ ήταν αποφασιστικής σημασίας για τη δρομολόγηση των περισσότερων έργων και αποδείχθηκε σημαντικός καταλύτης τόσο για τις δημόσιες όσο και για τις ιδιωτικές επενδύσεις. Πρέπει να ενισχυθεί ένας βελτιωμένος συμπληρωματικός σύνδεσμος μεταξύ της ΔΣΕ και άλλων προγραμμάτων (όπως ο «Ορίζων Ευρώπη», το InvestEU και το Ταμείο Συνοχής), προκειμένου να αποφευχθούν οι αλληλεπικαλύψεις και να βελτιστοποιηθούν οι δημοσιονομικοί πόροι. |
| --- | --- |

1.23.

| 1.24. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το κονδύλι για τη συνοχή είναι καίριας σημασίας για την ολοκλήρωση όλων των τμημάτων των κεντρικών δικτύων στα κράτη μέλη συνοχής και συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στα κράτη μέλη να διατηρήσουν το μερίδιο του Ταμείου Συνοχής υπό την άμεση διαχείριση της ΔΣΕ κατά το επόμενο ΠΔΠ. Οι προτεραιότητες της ΔΣΕ για τις μεταφορές πρέπει να υποστηριχθούν από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης. Σε κάθε περίπτωση, τα κεφάλαια παραμένουν εντός του επιλέξιμου κράτους μέλους. |
| --- | --- |

1.24.

| 1.25. | Η ΕΟΚΕ προτείνει να προσαρμοστεί η μεθοδολογία αξιολόγησης, καθώς η επιτυχία της ΔΣΕ δεν εξασφαλίζεται μόνο από το χρηματικό ποσό που κατανέμεται και τον αριθμό των έργων που υποστηρίζονται.
  Η ΕΟΚΕ προτείνει βελτιώσεις στη μεθοδολογία αξιολόγησης της ΔΣΕ. Θα πρέπει να διενεργηθεί πραγματική ποσοτική/ποιοτική εκτίμηση στα τέλη της περιόδου 2014-2020 για τα περατωμένα έργα και για τα έργα που βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο κατασκευής. Η ΕΟΚΕ ζητεί να επανεξεταστούν, μεταξύ άλλων, η πρόοδος που έχει επιτευχθεί σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη του ΔΕΔ-Μ, καθώς και οι μεταβολές των ροών μεταφορών επιβατών και εμπορευμάτων που έχουν συντελεστεί. Απευθύνει επίσης έκκληση για τη διενέργεια μιας κοινωνικοοικονομικής ανάλυσης κόστους-οφέλους των έργων ΔΕΔ-Μ στην οποία να συνυπολογίζονται τα συναφή κοινωνικά, οικονομικά, κλιματικά και περιβαλλοντικά οφέλη, καθώς και το σχετικό κόστος. |
| --- | --- |

1.25.

Η ΕΟΚΕ προτείνει βελτιώσεις στη μεθοδολογία αξιολόγησης της ΔΣΕ. Θα πρέπει να διενεργηθεί πραγματική ποσοτική/ποιοτική εκτίμηση στα τέλη της περιόδου 2014-2020 για τα περατωμένα έργα και για τα έργα που βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο κατασκευής. Η ΕΟΚΕ ζητεί να επανεξεταστούν, μεταξύ άλλων, η πρόοδος που έχει επιτευχθεί σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη του ΔΕΔ-Μ, καθώς και οι μεταβολές των ροών μεταφορών επιβατών και εμπορευμάτων που έχουν συντελεστεί. Απευθύνει επίσης έκκληση για τη διενέργεια μιας κοινωνικοοικονομικής ανάλυσης κόστους-οφέλους των έργων ΔΕΔ-Μ στην οποία να συνυπολογίζονται τα συναφή κοινωνικά, οικονομικά, κλιματικά και περιβαλλοντικά οφέλη, καθώς και το σχετικό κόστος.

| 1.26. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να ληφθούν ειδικά μέτρα σχετικά με τους γενικούς στόχους για την προστασία του κλίματος. |
| --- | --- |

1.26.

| 1.27. | Η ΕΟΚΕ ζητεί οι μητροπολιτικές περιοχές να συνεκτιμούνται στα βασικά έργα υποδομής, ανεξάρτητα από το εάν μπορούν ή όχι να λαμβάνουν χρηματοδότηση από το Ταμείο Συνοχής. |
| --- | --- |

1.27.

| 1.28. | Η ΕΟΚΕ προτείνει συγκεκριμένα μέτρα για να διασφαλιστεί η ελκυστικότητα της μετασκευής, της αντικατάστασης του εξοπλισμού ή της αναβάθμισης των υφιστάμενων υποδομών, που εξακολουθούν να αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του υφιστάμενου δικτύου και της εγκατεστημένης παραγωγικής ικανότητας. |
| --- | --- |

1.28.

| 1.29. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ανάπτυξη υποδομών διττής χρήσης, πολιτικής και στρατιωτικής τόσο σε φυσικές όσο και τεχνολογικές υποδομές (όπως το ERTMS και το SESAR), στο πλαίσιο της ΔΣΕ και συνιστά μια ανοικτή και προορατική προσέγγιση στο νέο διεθνές γεωπολιτικό πλαίσιο (πρωτοβουλία «Τρεις Θάλασσες» [«Three Seas Initiative»] κ.λπ.). |
| --- | --- |

1.29.

| 1.30. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να δοθεί προτεραιότητα από τη ΔΣΕ σε επενδύσεις σε διασυνοριακές υποδομές του ΔΕΔ-Μ, έτσι ώστε να επιτευχθεί συνεπής ικανότητα και να αποφευχθεί η συμφόρηση σε όλα τα μέσα μεταφοράς, προκειμένου να επιτευχθεί ένα πλήρως ολοκληρωμένο δίκτυο μεταφορών. |
| --- | --- |

1.30.

2.   Παρουσίαση της πρότασης της Επιτροπής

| 2.1. | Η πρόταση αποσκοπεί στη θέσπιση της νομικής βάσης για τη ΔΣΕ για την περίοδο μετά το 2020 και παρουσιάζεται για μια Ένωση των 27 κρατών μελών. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η πρόταση της Επιτροπής (1) της 2ας Μαΐου 2018 για το ΠΔΠ μετά το 2020 περιλαμβάνει ένα ποσό ύψους 42 265 εκατ. ευρώ για τη ΔΣΕ, όπως παρατίθεται παρακάτω:







  ΔΣΕ 2021-2027 | Ποσά σε τρέχουσες τιμές — σε ευρώ |
| --- | --- | --- |
| Μεταφορές,
  περιλαμβάνονται: | 30 615 493 000 |
| — | Γενικό κονδύλι |

2.2.

ΔΣΕ 2021-2027

Ποσά σε τρέχουσες τιμές — σε ευρώ

Μεταφορές,

περιλαμβάνονται:

30 615 493 000

—

Γενικό κονδύλι

| — | Συνεισφορά από το Ταμείο Συνοχής |
| --- | --- |

—

Συνεισφορά από το Ταμείο Συνοχής

| — | Στήριξη της στρατιωτικής κινητικότητας |
| --- | --- |

—

Στήριξη της στρατιωτικής κινητικότητας

12 830 000 000

11 285 493 000

6 500 000 000

Ενέργεια

8 650 000 000

Ψηφιακές υποδομές

3 000 000 000

ΣΥΝΟΛΟ

42 265 493 000

| 2.3. | Το όραμα για την Ευρώπη είναι να πορευθεί προς κινητικότητα με μηδέν νεκρούς, μηδέν εκπομπές και μηδέν χαρτί, να καταστεί παγκόσμια ηγετική δύναμη στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και να είναι πρωτοπόρα στην ψηφιακή οικονομία. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Με τη ΔΣΕ υποστηρίζονται επενδύσεις στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας και των ψηφιακών υποδομών με την ανάπτυξη των διευρωπαϊκών δικτύων (ΔΕΔ), καθώς και η προώθηση της διασυνοριακής συνεργασίας στον τομέα της ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Τα εν λόγω δίκτυα και η διασυνοριακή συνεργασία έχουν κρίσιμη σημασία για τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς και στρατηγική σημασία για την υλοποίηση της Ενεργειακής Ένωσης και της ψηφιακής ενιαίας αγοράς, καθώς και για την ανάπτυξη βιώσιμων τρόπων μεταφοράς. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Το ΠΔΠ 2021-2027 θέτει έναν πιο φιλόδοξο στόχο για την ενσωμάτωση του κλίματος σε όλα τα προγράμματα της ΕΕ, με στόχο το 25 % των δαπανών της ΕΕ να συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων για το κλίμα. Σημαντική συμβολή αναμένεται να προέλθει από τη ΔΣΕ, με στόχο το 60 % των κονδυλίων να συντελέσουν στους στόχους για το κλίμα. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Οι μελλοντικές ανάγκες απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές και ψηφιοποίησης συνεπάγονται ενισχυμένη σύγκλιση στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας και των ψηφιακών τεχνολογιών. Οι συνέργειες μεταξύ και των τριών τομέων θα πρέπει, επομένως, να αξιοποιηθούν στο έπακρο, ώστε να μεγιστοποιηθούν η αποτελεσματικότητα και η αποδοτικότητα της στήριξης της ΕΕ. Για να δοθούν κίνητρα και να ιεραρχηθούν οι εγκάρσιες προτάσεις, η διάσταση της συνέργειας μιας προτεινόμενης δράσης θα αξιολογηθεί σύμφωνα με τα κριτήρια ανάθεσης. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Στον τομέα των μεταφορών, σκοπός της ΔΣΕ είναι να συμβάλει στην ολοκλήρωση των δύο επιπέδων του ΔΕΔ-Μ (του κεντρικού δικτύου μέχρι το 2030 και του πιο εκτεταμένου επιπέδου μέχρι το 2050). Εκτιμάται ότι η ολοκλήρωση του κεντρικού δικτύου ΔΕΔ-Μ θα δημιουργήσει 7,5 εκατομμύρια θέσεις εργασίας από το 2017 έως το 2030 και πρόσθετη αύξηση 1,6 % του ΑΕγχΠ το 2030. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Για πρώτη φορά στα χρονικά, η χρηματοδότηση της Ένωσης για την εκτέλεση έργων στον τομέα των μεταφορών διττής χρήσης, πολιτικής και στρατιωτικής, πρέπει να εφαρμοσθεί μέσω της ΔΣΕ. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Όσον αφορά την ενέργεια, στο επίκεντρο βρίσκεται η ολοκλήρωση των διευρωπαϊκών ενεργειακών δικτύων με την κατασκευή έργων κοινού ενδιαφέροντος που αφορούν την περαιτέρω ενοποίηση της εσωτερικής αγοράς ενέργειας και τη διαλειτουργικότητα των δικτύων ανεξαρτήτως συνόρων και τομέα· η βιώσιμη ανάπτυξη που θα επιτρέψει την απαλλαγή από ανθρακούχες εκπομπές, ιδίως με την ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας· και η ασφάλεια εφοδιασμού, μεταξύ άλλων, με τη δημιουργία υποδομών έξυπνων και ψηφιοποιημένων. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Όσον αφορά τον ψηφιακό τομέα, η ΔΣΕ μεγιστοποιεί τα οφέλη που μπορούν να αποκομίσουν όλοι οι πολίτες, οι επιχειρήσεις και οι δημόσιες διοικήσεις από την ψηφιακή ενιαία αγορά. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Οι τομείς των μεταφορών, της ενέργειας και των ψηφιακών υποδομών θα υποστηριχθούν σε ποικίλο βαθμό με σειρά χρηματοδοτικών προγραμμάτων και μέσων της ΕΕ, μεταξύ των οποίων είναι η διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη», το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) και το Ταμείο Συνοχής, ο Ορίζων Ευρώπη, το InvestEU και το LIFE. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Οι δράσεις του προγράμματος θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση ανεπαρκειών της αγοράς ή για καταστάσεις μη ικανοποιητικής αξιοποίησης των επενδύσεων, κατά τρόπο αναλογικό, χωρίς να επικαλυφθεί ή να παραγκωνισθεί η ιδιωτική χρηματοδότηση, και με στόχο να αποφέρουν σαφή ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Τα αποτελέσματα των εκ των υστέρων αξιολογήσεων εγκρίθηκαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 13 Φεβρουαρίου 2018 (2) σύμφωνα με πέντε κριτήρια: αποτελεσματικότητα, αποδοτικότητα, συνάφεια, συνοχή και προστιθέμενη αξία της ΕΕ. Ακολουθούν ορισμένα αποσπάσματα:






  — | Η ΔΣΕ είναι ένα αποτελεσματικό και στοχοθετημένο μέσο για επενδύσεις σε ΔΕΔ, στις μεταφορές, την ενέργεια και τον ψηφιακό τομέα. Από το 2014, έχει επενδύσει 25 δισεκατ. ευρώ, τα οποία είχαν ως αποτέλεσμα την υλοποίηση περίπου 50 δισεκατ. ευρώ επενδύσεων σε υποδομές στην ΕΕ. |
| --- | --- | --- |

2.13.

—

Η ΔΣΕ είναι ένα αποτελεσματικό και στοχοθετημένο μέσο για επενδύσεις σε ΔΕΔ, στις μεταφορές, την ενέργεια και τον ψηφιακό τομέα. Από το 2014, έχει επενδύσει 25 δισεκατ. ευρώ, τα οποία είχαν ως αποτέλεσμα την υλοποίηση περίπου 50 δισεκατ. ευρώ επενδύσεων σε υποδομές στην ΕΕ.

| — | Η ΔΣΕ αποφέρει υψηλή ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία σε όλα τα κράτη μέλη, στηρίζοντας έργα συνδεσιμότητας με διασυνοριακή διάσταση. |
| --- | --- |

—

Η ΔΣΕ αποφέρει υψηλή ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία σε όλα τα κράτη μέλη, στηρίζοντας έργα συνδεσιμότητας με διασυνοριακή διάσταση.

| — | Για πρώτη φορά, ένα τμήμα του προϋπολογισμού συνοχής (11,3 δισεκατ. ευρώ για τον τομέα των μεταφορών) εκτελέστηκε υπό άμεση διαχείριση στο πλαίσιο της ΔΣΕ. |
| --- | --- |

—

Για πρώτη φορά, ένα τμήμα του προϋπολογισμού συνοχής (11,3 δισεκατ. ευρώ για τον τομέα των μεταφορών) εκτελέστηκε υπό άμεση διαχείριση στο πλαίσιο της ΔΣΕ.

| — | Η ΔΣΕ εξακολούθησε να χρησιμοποιεί και να αναπτύσσει καινοτόμα χρηματοδοτικά μέσα. Ωστόσο, η ανάπτυξή τους περιορίστηκε λόγω των νέων δυνατοτήτων που προσέφερε το ΕΤΣΕ. |
| --- | --- |

—

Η ΔΣΕ εξακολούθησε να χρησιμοποιεί και να αναπτύσσει καινοτόμα χρηματοδοτικά μέσα. Ωστόσο, η ανάπτυξή τους περιορίστηκε λόγω των νέων δυνατοτήτων που προσέφερε το ΕΤΣΕ.

| — | Η ΔΣΕ επιχείρησε επίσης διατομεακές συνέργειες, οι οποίες όμως υπήρξαν περιορισμένες λόγω του υφιστάμενου νομικού/δημοσιονομικού πλαισίου. Οι κατευθυντήριες γραμμές τομεακής πολιτικής και η ΔΣΕ θα πρέπει να αποκτήσουν μεγαλύτερη ευελιξία στην προώθηση συνεργειών και να ανταποκρίνονται καλύτερα σε νέες τεχνολογικές εξελίξεις και προτεραιότητες όπως η ψηφιοποίηση, επισπεύδοντας παράλληλα την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές και αντιμετωπίζοντας κοινές κοινωνικές προκλήσεις όπως η κυβερνοασφάλεια. |
| --- | --- |

—

Η ΔΣΕ επιχείρησε επίσης διατομεακές συνέργειες, οι οποίες όμως υπήρξαν περιορισμένες λόγω του υφιστάμενου νομικού/δημοσιονομικού πλαισίου. Οι κατευθυντήριες γραμμές τομεακής πολιτικής και η ΔΣΕ θα πρέπει να αποκτήσουν μεγαλύτερη ευελιξία στην προώθηση συνεργειών και να ανταποκρίνονται καλύτερα σε νέες τεχνολογικές εξελίξεις και προτεραιότητες όπως η ψηφιοποίηση, επισπεύδοντας παράλληλα την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές και αντιμετωπίζοντας κοινές κοινωνικές προκλήσεις όπως η κυβερνοασφάλεια.

| 2.14. | Η Επιτροπή προτείνει να συνεχιστεί η εκτέλεση του νέου προγράμματος, στους τρεις τομείς της ΔΣΕ, με απευθείας διαχείριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τον Εκτελεστικό Οργανισμό Καινοτομίας και Δικτύων (INEA/Innovation and Networks Executive Agency). |
| --- | --- |

2.14.

| 2.15. | Ο προτεινόμενος προϋπολογισμός θα καλύψει όλες τις απαραίτητες επιχειρησιακές δαπάνες για την εκτέλεση του προγράμματος, καθώς και το κόστος των ανθρώπινων πόρων και άλλες διοικητικές δαπάνες που συνδέονται με τη διαχείριση του προγράμματος. |
| --- | --- |

2.15.

| 2.16. | Σε σύγκριση με τη ΔΣΕ για την περίοδο 2014-2020, θα τεθεί σε εφαρμογή ένα απλούστερο αλλά πιο αυστηρό πλαίσιο επιδόσεων για την παρακολούθηση της επίτευξης των στόχων και τη συμβολή στην επίτευξη των στόχων πολιτικής της ΕΕ. Οι δείκτες παρακολούθησης της εκτέλεσης και της προόδου θα αφορούν ιδίως:






  — | αποτελεσματικά και διασυνδεδεμένα δίκτυα και υποδομές για έξυπνη, βιώσιμη, ασφαλή, προστατευμένη και χωρίς αποκλεισμούς κινητικότητα, καθώς και προσαρμογή στις απαιτήσεις στρατιωτικής κινητικότητας· |
| --- | --- | --- |

2.16.

—

αποτελεσματικά και διασυνδεδεμένα δίκτυα και υποδομές για έξυπνη, βιώσιμη, ασφαλή, προστατευμένη και χωρίς αποκλεισμούς κινητικότητα, καθώς και προσαρμογή στις απαιτήσεις στρατιωτικής κινητικότητας·

| — | συμβολή στη διασύνδεση και την ενοποίηση των αγορών, στην ασφάλεια ενεργειακού εφοδιασμού, και στη βιώσιμη ανάπτυξη μέσω της δυνατότητας απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές· συμβολή στη διασυνοριακή συνεργασία στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας· |
| --- | --- |

—

συμβολή στη διασύνδεση και την ενοποίηση των αγορών, στην ασφάλεια ενεργειακού εφοδιασμού, και στη βιώσιμη ανάπτυξη μέσω της δυνατότητας απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές· συμβολή στη διασυνοριακή συνεργασία στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας·

| — | συμβολή στην εγκατάσταση υποδομών ψηφιακής συνδεσιμότητας ανά την ΕΕ. |
| --- | --- |

—

συμβολή στην εγκατάσταση υποδομών ψηφιακής συνδεσιμότητας ανά την ΕΕ.

3.   Γενικές και ειδικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη στρατηγική σημασία του προγράμματος ΔΣΕ ως προς την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς, την έξυπνη κινητικότητα και την ευκαιρία παροχής απτής προστιθέμενης αξίας για τους πολίτες, την κοινωνική συνοχή και τις επιχειρήσεις μέσω αυτού του προγράμματος, καθώς και ευημερίας και προστιθέμενης αξίας για την ΕΕ ως σύνολο.
  Μέχρι το τέλος του 2017, η ΔΣΕ-Μεταφορές είχε ήδη διαθέσει 21,3 δισεκατ. ευρώ υπό τη μορφή επιχορηγήσεων για έργα ΔΕΔ-Μ, με αποτέλεσμα να κινητοποιηθούν συνολικές επενδύσεις ύψους 41,6 δισεκατ. ευρώ. |
| --- | --- |

3.1.

Μέχρι το τέλος του 2017, η ΔΣΕ-Μεταφορές είχε ήδη διαθέσει 21,3 δισεκατ. ευρώ υπό τη μορφή επιχορηγήσεων για έργα ΔΕΔ-Μ, με αποτέλεσμα να κινητοποιηθούν συνολικές επενδύσεις ύψους 41,6 δισεκατ. ευρώ.

| 3.2. | Κατά τη διάρκεια του 2018, θα υπογραφούν επιπρόσθετες συμφωνίες επιχορήγησης στο πλαίσιο πρόσκλησης υποβολής προτάσεων συνδυασμού που θα συνδυάζουν επιχορηγήσεις της ΔΣΕ με ιδιωτική χρηματοδότηση, μεταξύ άλλων από το ΕΤΣΕ (Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων). Εκτιμάται ότι για κάθε 1 δισεκατ. ευρώ που επενδύεται στο κεντρικό δίκτυο ΔΕΔ-Μ θα δημιουργηθούν 20 000 θέσεις εργασίας. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η (ΕΟΚΕ) επικροτεί, σε γενικές γραμμές, την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη θέσπιση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη σύσταση της διευκόλυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη» και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1316/2013 και (ΕΕ) αριθ. 283/2014 για την περίοδο 2021-2027. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η ΔΣΕ συνιστά ένα από τα πιο επιτυχημένα προγράμματα της ΕΕ και υπογραμμίζει τη στρατηγική σημασία της ΔΣΕ ως προς την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς, την ολοκλήρωση της Ενεργειακής Ένωσης, την έξυπνη κινητικότητα και την ευκαιρία της ΕΕ να προσφέρει απτή προστιθέμενη αξία για τους πολίτες, την κοινωνική συνοχή και τις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να αυξηθεί η οικονομική ικανότητα του προγράμματος ΔΣΕ στο πλαίσιο του επόμενου ΠΔΠ και να εξισορροπηθεί καλύτερα, προκειμένου να διατηρηθεί η υψηλή αξιοπιστία και η ελκυστικότητα για τους επενδυτές. Ένας ανεπαρκής προϋπολογισμός θα έθετε την ολοκλήρωση των δικτύων ΔΕΔ-Μ και ΔΕΔ-Ε σε κίνδυνο, υποβαθμίζοντας, μάλιστα, την αξία των επενδύσεων που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί με κρατική χρηματοδότηση. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι πρέπει να επισπευσθούν οι επενδύσεις σε ψηφιακά, καινοτόμα και βιώσιμα έργα στον τομέα των μεταφορών, ώστε να μεταβούμε σε ένα πιο οικολογικό, πραγματικά ολοκληρωμένο, σύγχρονο, προσιτό σε όλους, ασφαλέστερο και αποτελεσματικό σύστημα μεταφορών. Κρίνεται σκόπιμο να ενισχυθεί η κοινωνική συνοχή σε επίπεδο ΕΕ αυξάνοντας τις δημόσιες επενδύσεις σε ενωσιακά και σε περιφερειακά έργα προστιθέμενης αξίας. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι συνέργειες σε επίπεδο έργου μεταξύ των τριών τομέων είναι περιορισμένες επί του παρόντος, λόγω της αυστηρότητας του δημοσιονομικού πλαισίου όσον αφορά την επιλεξιμότητα των έργων και των δαπανών. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την τεχνική υποστήριξη που παρέχεται για την προώθηση της επιλεξιμότητας ώριμων και υψηλής ποιότητας έργων και στηρίζει τη συνέχιση της παροχής τέτοιου είδους βοήθειας, σε συνδυασμό με μια ενημέρωση των κριτηρίων αξιολόγησης, ώστε να διευκολυνθεί ο προσδιορισμός της προστιθέμενης αξίας των έργων. Πρέπει επίσης να ληφθούν περαιτέρω μέτρα για την απλούστευση των διοικητικών απαιτήσεων, όχι μόνο για τις μικρές επιχορηγήσεις. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι τόσο η Επιτροπή όσο και τα κράτη μέλη πρέπει να εξακολουθήσουν να δεσμεύονται για την επίτευξη των βασικών στόχων πολιτικής της ΔΣΕ: ολοκλήρωση του κεντρικού δικτύου ΔΕΔ-Μ μέχρι το 2030 και μετάβαση σε καθαρή, ανταγωνιστική, καινοτόμο και συνδεδεμένη κινητικότητα, συμπεριλαμβανομένης μιας κεντρικής υποδομής φόρτισης εναλλακτικών καυσίμων στην ΕΕ έως το 2025. Οι πολυτροπικές και οι διασυνοριακές συνδέσεις είναι εξαιρετικά σημαντικές εν προκειμένω. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η ΔΣΕ πρέπει να στοχεύει σε ενεργειακά έργα που μπορούν να εξασφαλίσουν μεγαλύτερη ενεργειακή ανεξαρτησία και ασφάλεια για την ΕΕ. Πρέπει επίσης να δημιουργηθούν εγκαταστάσεις αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας με τη στήριξη της ΔΣΕ. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι διασυνοριακές ενεργειακές διασυνδέσεις αποτελούν βασικούς παράγοντες για την ολοκλήρωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όχι μόνο επειδή επιτρέπουν τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές σε μεγάλες αποστάσεις, αλλά και επειδή λειτουργούν ως πηγή απαραίτητης ευελιξίας για το σύστημα. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Πρέπει να ενισχυθεί ο ρόλος των Ευρωπαίων συντονιστών προκειμένου να διενεργηθεί ενδελεχής αξιολόγηση των έργων που έχουν περατωθεί ή βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο κατασκευής, των πραγματικών επιτευγμάτων και των σημείων συμφόρησης που εξακολουθούν να υπάρχουν. Η Επιτροπή πρέπει να διασφαλίζει ότι η προτεραιότητα των προσκλήσεων αντικατοπτρίζει την αξιολόγησή τους. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο τομέας των μεταφορών θα πρέπει να επωφεληθεί πλήρως από τις ευκαιρίες που προσφέρουν οι ψηφιακές και οι καινοτόμες τεχνολογίες και αναγνωρίζει ότι η νέα, καινοτόμος υποδομή μεταφορών είναι περισσότερο ελκυστική για τους επενδυτές, ιδίως από τον ιδιωτικό τομέα. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η πραγματοποίηση επενδύσεων στις μεταφορές, και ιδίως στο διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών (ΔΕΔ-Μ), είναι καίριας σημασίας για την ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας στην Ευρώπη. Για αυτό τάσσεται υπέρ της αύξησης του προϋπολογισμού για τη διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη» για την περίοδο μετά το 2020, με τις επιχορηγήσεις να παραμένουν η σημαντικότερη συνιστώσα. Πολλά είναι, μάλιστα, τα έργα υποδομών στον τομέα των μεταφορών που έχουν μεν ζωτική σημασία για την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ, αλλά δεν έχουν την απόδοση επένδυσης που απαιτείται προκειμένου να προσελκύσουν ιδιώτες επενδυτές. Απαιτείται, συνεπώς, ισχυρή δέσμευση από την ΕΕ και τις εθνικές δημόσιες αρχές εν προκειμένω. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να διατηρήσει την ακεραιότητα της οικονομικής ικανότητας της ΔΣΕ και να μην κάνει πια περικοπές υπέρ άλλων προγραμμάτων (ΕΤΣΕ, EDIDP — ευρωπαϊκό πρόγραμμα βιομηχανικής ανάπτυξης στον τομέα της άμυνας/European Defence Industrial Development Programme). |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την ανάγκη να δοθεί προτεραιότητα σε ενωσιακά έργα μεγάλης κλίμακας για την ψηφιοποίηση των μεταφορών όπως το ERTMS, το SESAR και η αυτόνομη οδήγηση. Για να υλοποιηθούν τα έργα αυτά, απαιτείται συνδυασμός πόρων: δημόσιοι πόροι από τη ΔΣΕ και ιδιωτικοί πόροι, εξασφαλισμένοι από το InvestEU. Εξίσου θεμελιώδης θα ήταν η κάλυψη του ΔΕΔ-Μ με συστήματα 5G. Μόνο το 8 % των 51 000 km των διαδρόμων του κεντρικού δικτύου εξοπλίστηκε με ERTMS μεταξύ 1995 και 2016. Με τον σημερινό ρυθμό θα χρειαστούν περισσότερα από 200 χρόνια για τον εξοπλισμό ολόκληρου του κεντρικού δικτύου. Η ολοκλήρωση μέχρι το 2030 θα απαιτήσει επενδύσεις ύψους 15 δισεκατομμυρίων ευρώ και μια τεράστια επιτάχυνση του προγράμματος και, στη συνέχεια, θα προσφέρει απρόσκοπτη σιδηροδρομική κυκλοφορία στην Ευρώπη με αύξηση της χωρητικότητας, της ασφάλειας και της ακρίβειας. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Η ηλεκτρική κινητικότητα αποτελεί βασικό κομμάτι της μετάβασης προς βιώσιμες μεταφορές και δίνει επίσης τη δυνατότητα για ανταλλαγές τύπου όχημα-προς-δίκτυο, όπου η χωρητικότητα της μπαταρίας των ηλεκτρικών οχημάτων χρησιμοποιείται ως πηγή ευελιξίας του δικτύου. Η διαλειτουργικότητα στις διεπαφές όχημα-προς-δίκτυο θα πρέπει να αποτελεί βασική προτεραιότητα σε ολόκληρη την ΕΕ. Η ΔΣΕ θα πρέπει να διασφαλίσει επίσης ότι έχουν θεσπιστεί μηχανισμοί που πιστοποιούν πού χρησιμοποιείται ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές στις εφαρμογές μεταφορών, παραδείγματος χάρη με τη χρήση των ανανεώσιμων πιστοποιητικών εγγυήσεων προέλευσης. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Οι συνέργειες είναι καίριας σημασίας για την υλοποίηση της ΔΣΕ. Σχετικά παραδείγματα είναι τα σημεία φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων με ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, οι κλειστοί χώροι στάθμευσης που τροφοδοτούνται με φωτοβολταϊκά και η ανάπτυξη τεχνολογίας όχημα-προς-δίκτυο. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Θα πρέπει επίσης να εξεταστεί η ηλεκτροδότηση των οδικών μεταφορών. Για τα φορτηγά και τα λεωφορεία, απαιτούνται 10 δισεκατ. ευρώ για την ηλεκτροδότηση περίπου 7 000 χιλιομέτρων αυτοκινητοδρόμων για την περίοδο αναφοράς. |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | Η ανάπτυξη και η αποκατάσταση των υποδομών μεταφορών στην ΕΕ εξακολουθεί να είναι αρκετά κατακερματισμένη και αποτελεί μείζονα πρόκληση από άποψη δυναμικότητας και χρηματοδότησης. Είναι στρατηγικής σημασίας να διασφαλιστεί τόσο η βιώσιμη ανάπτυξη, όσο και οι θέσεις εργασίας και η ανταγωνιστικότητα, καθώς και η κοινωνική/εδαφική συνοχή στην ΕΕ. |
| --- | --- |

3.20.

| 3.21. | Στις υποδομές μεταφορών απασχολούνται 11,2 εκατομμύρια εργαζόμενοι. Σε γενικές γραμμές, οι ανάγκες και οι συνθήκες εργασίας πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη στο πλαίσιο της ΔΣΕ. Η ΕΟΚΕ ζητεί να ληφθούν μέτρα, όπως αποτελεσματικοί έλεγχοι, σύγχρονες εγκαταστάσεις διανυκτέρευσης, επαρκείς χώροι στάθμευσης που να διαθέτουν τον κατάλληλο εξοπλισμό. |
| --- | --- |

3.21.

| 3.22. | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι η πρόταση της Επιτροπής, ως έχει, αντιπροσωπεύει μια αποδυνάμωση της προηγούμενης δέσμευσης να δαπανηθεί το μεγαλύτερο μέρος του τομέα ενέργειας σε έργα ηλεκτρικής ενέργειας. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τις προσδοκίες της Επιτροπής ότι θα επιτευχθεί αυτό στο πλαίσιο της τρέχουσας ΔΣΕ μέχρι το τέλος της περιόδου προγραμματισμού. Η εκπλήρωση αυτής της δέσμευσης είναι ουσιώδους σημασίας προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η ΔΣΕ συνάδει με την πολιτική της ΕΕ για το κλίμα και την ενέργεια. |
| --- | --- |

3.22.

| 3.23. | Όσον αφορά τη συμπερίληψη των εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στα επιλέξιμα έργα του τομέα της ΔΣΕ για την ενέργεια, το τμήμα που αφορά τα έργα αυτά θα τροποποιηθεί ώστε να περιλαμβάνει τόσο έργα μεγάλης κλίμακας όσο και χαρτοφυλάκια έργων μικρής κλίμακας. Αυτό είναι το κλειδί για να αξιοποιηθούν περισσότερο οι πόροι της ΕΕ για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως περιγράφεται στην αναδιατύπωση της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. |
| --- | --- |

3.23.

| 3.24. | Αναγνωρίζουμε ότι, σε σταθερές τιμές, το κονδύλι της ΔΣΕ για την περίοδο 2021-2027 και η συνεισφορά από το Ταμείο Συνοχής αντιπροσωπεύουν περικοπές της τάξης του 12-13 %. Αυτή η πτυχή χρήζει επανεξέτασης. Ταυτόχρονα, είναι σημαντικό να υλοποιηθούν οι προτεραιότητες της ΔΣΕ για τις μεταφορές. Το μερίδιο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης που δεν δεσμεύεται από τα δικαιούχα κράτη μέλη τα πρώτα τρία χρόνια θα διατίθεται στην ίδια χώρα σύμφωνα με τις εν λόγω προτεραιότητες. |
| --- | --- |

3.24.

| 3.25. | Η ενδιάμεση αξιολόγηση της ΔΣΕ επικεντρώθηκε κυρίως σε ποσοτικές πτυχές, παρά την πολύ απτή φύση των περισσότερων έργων. |
| --- | --- |

3.25.

| 3.26. | Θα πρέπει να διενεργηθεί πραγματική ποσοτική/ποιοτική εκτίμηση στα τέλη της περιόδου 2014-2020 για τα περατωμένα έργα και για τα έργα που βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο κατασκευής. |
| --- | --- |

3.26.

| 3.27. | Στο προτεινόμενο σχέδιο δεν συμπεριλαμβάνεται αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των έργων, παράμετρος η οποία επικρίνεται από το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ) στην έκθεσή του για το 2018. Η ΕΟΚΕ ζητεί να επανεξεταστούν, μεταξύ άλλων, η πρόοδος που έχει επιτευχθεί σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη του ΔΕΔ-Μ, καθώς και οι μεταβολές των ροών μεταφορών επιβατών και εμπορευμάτων που έχουν συντελεστεί. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ απευθύνει έκκληση για μια κοινωνικοοικονομική ανάλυση κόστους-οφέλους των έργων ΔΕΔ-Μ στην οποία να συνυπολογίζονται τα συναφή κοινωνικά, οικονομικά, κλιματικά και περιβαλλοντικά οφέλη καθώς και το σχετικό κόστος. |
| --- | --- |

3.27.

| 3.28. | Η ΕΟΚΕ εισηγείται πως η επιτυχία της ΔΣΕ δεν εξασφαλίζεται μόνο από το χρηματικό ποσό που κατανέμεται και τον αριθμό των έργων που υποστηρίζονται. Πρέπει να προσαρμοστεί η μεθοδολογία αξιολόγησης. |
| --- | --- |

3.28.

| 3.29. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει επίσης ότι θα πρέπει να εξεταστούν καλύτερες μέθοδοι επικοινωνίας όσον αφορά τα επιτεύγματα της ΔΣΕ. Θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη μια ενισχυμένη προβλεψιμότητα. |
| --- | --- |

3.29.

| 3.30. | Ως μητροπολιτικές περιοχές της Ευρώπης χαρακτηρίζονται οι περιοχές εντός της ΕΕ οι οποίες παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη κυκλοφοριακή συμφόρηση: ουσιαστικά, σχεδόν όλες οι μεταφορές έχουν τον τόπο προέλευσης ή προορισμού τους σε μία μητροπολιτική περιοχή. Η ΕΟΚΕ ζητεί οι μητροπολιτικές περιοχές να συνεκτιμούνται στα βασικά έργα υποδομής, ανεξάρτητα από το εάν μπορούν ή όχι να λαμβάνουν χρηματοδότηση από το Ταμείο Συνοχής. |
| --- | --- |

3.30.

| 3.31. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το γεγονός ότι η ΔΣΕ θα στηρίξει υποδομές μεταφορών διττής χρήσης, πολιτικής και στρατιωτικής, με 6,5 δισεκατ. ευρώ για πρώτη φορά στα χρονικά, προκειμένου να βελτιωθεί η στρατιωτική κινητικότητα στην ΕΕ, σύμφωνα με την κοινή ανακοίνωση του Νοεμβρίου 2017 (3) και το σχέδιο δράσης του Μαρτίου 2018 (4). |
| --- | --- |

3.31.

| 3.32. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τους στόχους που τίθενται στο έγγραφο «Σχέδιο δράσης για τη στρατιωτική κινητικότητα» και υποστηρίζει μια Αμυντική Ένωση, από την άποψη της βελτίωσης των υποδομών όσο και από την άποψη των συνεργειών. Πρέπει να αναπτυχθούν υποδομές διττής χρήσης, πολιτικής και στρατιωτικής, κατά μήκος του δικτύου ΔΕΔ-Μ, όπως και στις περιφέρειες που είναι περισσότερο εκτεθειμένες σε στρατιωτικούς κινδύνους. |
| --- | --- |

3.32.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  COM(2018) 321 final.

1

(2)  COM(2018) 66 final.

2

(3)  Βρυξέλλες, 10.11.2017 JOIN(2017) 41 final, ΚΟΙΝΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ — Βελτίωση της στρατιωτικής κινητικότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

3

(4)  Βρυξέλλες, 28.3.2018 JOIN(2018) 5 final, ΚΟΙΝΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ σχετικά με το σχέδιο δράσης για τη στρατιωτική κινητικότητα.

4

---

| 6.12.2018 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 440/199 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2018

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 440/199

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί προγράμματος ανταλλαγών, συνδρομής και κατάρτισης για την προστασία του ευρώ από την παραχάραξη και την κιβδηλεία για την περίοδο 2021-2027 (πρόγραμμα “Pericles IV”)»

[COM(2018) 369 final — 2018/0194(CNS)]

(2018/C 440/34)

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 18.6.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 133 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.9.2018 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 537 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 207/0/1 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 18.6.2018

Νομική βάση

Άρθρα 133 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.9.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

537

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

207/0/1

Επειδή θεωρεί ότι η πρόταση είναι ικανοποιητική και δεν χρήζει περαιτέρω σχολίων εκ μέρους της, η ΕΟΚΕ, κατά την 537η σύνοδο ολομέλειας, της 19ης και 20ής Σεπτεμβρίου 2018 (συνεδρίαση της 19ης Σεπτεμβρίου), αποφάσισε, με 207 ψήφους υπέρ και 1 αποχή, να εκδώσει θετική γνωμοδότηση για το προτεινόμενο κείμενο.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---