# Publicatieblad C 369/11 o

| | ISSN 1977-0995 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 369 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 61e jaargang11 oktober 2018 |

ISSN 1977-0995

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 369

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

61e jaargang11 oktober 2018

---

| Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- |
| | |
| | EUROPEES PARLEMENT
  ZITTING 2017-2018Vergaderingen van 11 t/m 14 december 2017
  De notulen van deze zitting zijn gepubliceerd in PB C 178 van 24.5.2018 .
  AANGENOMEN TEKSTEN | 1 |

Inhoud

Bladzijde

EUROPEES PARLEMENT
  ZITTING 2017-2018Vergaderingen van 11 t/m 14 december 2017
  De notulen van deze zitting zijn gepubliceerd in PB C 178 van 24.5.2018 .
  AANGENOMEN TEKSTEN

EUROPEES PARLEMENT

De notulen van deze zitting zijn gepubliceerd in PB C 178 van 24.5.2018 .

1

---

| | I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen |
| --- | --- |
| | RESOLUTIES |
| | Europees Parlement |
| | Dinsdag 12 december 2017 |
| 2018/C 369/01 | Niet-wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 over het ontwerp van besluit van de Raad betreffende de sluiting, namens de Unie, van de versterkte partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek Kazachstan, anderzijds (12409/2016 — C8-0469/2016 — 2016/0166(NLE) — 2017/2035(INI)) | 2 |
| 2018/C 369/02 | Resolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 over het verslag over het EU-burgerschap 2017: versterking van de rechten van de burgers in een Unie van democratische verandering (2017/2069(INI)) | 11 |
| 2018/C 369/03 | Resolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 over Naar een digitale handelsstrategie (2017/2065(INI)) | 22 |
| | Woensdag 13 december 2017 |
| 2018/C 369/04 | Resolutie van het Europees Parlement van 13 december 2017 over de stand van de onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk (2017/2964(RSP)) | 32 |
| 2018/C 369/05 | Resolutie van het Europees Parlement van 13 december 2017 over het jaarverslag over de uitvoering van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (2017/2123(INI)) | 36 |
| 2018/C 369/06 | Resolutie van het Europees Parlement van 13 december 2017 over het jaarverslag over de uitvoering van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (2017/2121(INI)) | 47 |
| 2018/C 369/07 | Resolutie van het Europees Parlement van 13 december 2017 over het jaarverslag over mensenrechten en democratie in de wereld 2016 en het beleid van de Europese Unie ter zake (2017/2122(INI)) | 56 |
| | Woensdag 14 december 2017 |
| 2018/C 369/08 | Resolutie van het Europees Parlement van 14 december 2017 over de vrijheid van meningsuiting in Vietnam, met name de zaak van Nguyen Van Hoa (2017/3001(RSP)) | 73 |
| 2018/C 369/09 | Resolutie van het Europees Parlement van 14 december 2017 over Cambodja: naar aanleiding van de ontbinding van de CNRP-partij (2017/3002(RSP)) | 76 |
| 2018/C 369/10 | Resolutie van het Europees Parlement van 14 december 2017 over El Salvador: de gevallen van vrouwen die vervolgd worden voor een miskraam (2017/3003(RSP)) | 79 |
| 2018/C 369/11 | Resolutie van het Europees Parlement van 14 december 2017 over de situatie in Afghanistan (2017/2932(RSP)) | 85 |
| 2018/C 369/12 | Resolutie van het Europees Parlement van 14 december 2017 over de situatie van de Rohingya (2017/2973(RSP)) | 91 |
| 2018/C 369/13 | Resolutie van het Europees Parlement van 14 december 2017 over de tenuitvoerlegging van Richtlijn 2011/93/EU van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 2011 ter bestrijding van seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie (2015/2129(INI)) | 96 |
| 2018/C 369/14 | Resolutie van het Europees Parlement van 14 december 2017 over de beraadslagingen van de Commissie verzoekschriften in 2016 (2017/2222(INI)) | 105 |
| 2018/C 369/15 | Resolutie van het Europees Parlement van 14 december 2017 over een Europese strategie voor emissiearme mobiliteit (2016/2327(INI)) | 114 |
| | AANBEVELINGEN |
| | Europees Parlement |
| | Woensdag 13 december 2017 |
| 2018/C 369/16 | Aanbeveling van het Europees Parlement van 13 december 2017 aan de Raad en de Commissie na de enquête witwaspraktijken, belastingontwijking en belastingontduiking (2016/3044(RSP)) | 132 |
| 2018/C 369/17 | Aanbeveling van het Europees Parlement van 13 december 2017 aan de Raad, de Commissie en de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid over Hongkong, 20 jaar na de machtsoverdracht (2017/2204(INI)) | 156 |

I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen

RESOLUTIES

Europees Parlement

Dinsdag 12 december 2017

2018/C 369/01

Niet-wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 over het ontwerp van besluit van de Raad betreffende de sluiting, namens de Unie, van de versterkte partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek Kazachstan, anderzijds (12409/2016 — C8-0469/2016 — 2016/0166(NLE) — 2017/2035(INI))

2

2018/C 369/02

Resolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 over het verslag over het EU-burgerschap 2017: versterking van de rechten van de burgers in een Unie van democratische verandering (2017/2069(INI))

11

2018/C 369/03

Resolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 over Naar een digitale handelsstrategie (2017/2065(INI))

22

Woensdag 13 december 2017

2018/C 369/04

Resolutie van het Europees Parlement van 13 december 2017 over de stand van de onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk (2017/2964(RSP))

32

2018/C 369/05

Resolutie van het Europees Parlement van 13 december 2017 over het jaarverslag over de uitvoering van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (2017/2123(INI))

36

2018/C 369/06

Resolutie van het Europees Parlement van 13 december 2017 over het jaarverslag over de uitvoering van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (2017/2121(INI))

47

2018/C 369/07

Resolutie van het Europees Parlement van 13 december 2017 over het jaarverslag over mensenrechten en democratie in de wereld 2016 en het beleid van de Europese Unie ter zake (2017/2122(INI))

56

Woensdag 14 december 2017

2018/C 369/08

Resolutie van het Europees Parlement van 14 december 2017 over de vrijheid van meningsuiting in Vietnam, met name de zaak van Nguyen Van Hoa (2017/3001(RSP))

73

2018/C 369/09

Resolutie van het Europees Parlement van 14 december 2017 over Cambodja: naar aanleiding van de ontbinding van de CNRP-partij (2017/3002(RSP))

76

2018/C 369/10

Resolutie van het Europees Parlement van 14 december 2017 over El Salvador: de gevallen van vrouwen die vervolgd worden voor een miskraam (2017/3003(RSP))

79

2018/C 369/11

Resolutie van het Europees Parlement van 14 december 2017 over de situatie in Afghanistan (2017/2932(RSP))

85

2018/C 369/12

Resolutie van het Europees Parlement van 14 december 2017 over de situatie van de Rohingya (2017/2973(RSP))

91

2018/C 369/13

Resolutie van het Europees Parlement van 14 december 2017 over de tenuitvoerlegging van Richtlijn 2011/93/EU van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 2011 ter bestrijding van seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie (2015/2129(INI))

96

2018/C 369/14

Resolutie van het Europees Parlement van 14 december 2017 over de beraadslagingen van de Commissie verzoekschriften in 2016 (2017/2222(INI))

105

2018/C 369/15

Resolutie van het Europees Parlement van 14 december 2017 over een Europese strategie voor emissiearme mobiliteit (2016/2327(INI))

114

AANBEVELINGEN

Europees Parlement

Woensdag 13 december 2017

2018/C 369/16

Aanbeveling van het Europees Parlement van 13 december 2017 aan de Raad en de Commissie na de enquête witwaspraktijken, belastingontwijking en belastingontduiking (2016/3044(RSP))

132

2018/C 369/17

Aanbeveling van het Europees Parlement van 13 december 2017 aan de Raad, de Commissie en de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid over Hongkong, 20 jaar na de machtsoverdracht (2017/2204(INI))

156

---

| | II   Mededelingen |
| --- | --- |
| | MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Europees Parlement |
| | Dinsdag 12 december 2017 |
| 2018/C 369/18 | Besluit van het Europees Parlement van 12 december 2017 over het verzoek om verdediging van de voorrechten en immuniteiten van Eleonora Forenza (2017/2199(IMM)) | 162 |
| 2018/C 369/19 | Besluit van het Europees Parlement van 12 december 2017 over het verzoek om opheffing van de immuniteit van Ingeborg Gräßle (2017/2220(IMM)) | 164 |

II   Mededelingen

MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europees Parlement

Dinsdag 12 december 2017

2018/C 369/18

Besluit van het Europees Parlement van 12 december 2017 over het verzoek om verdediging van de voorrechten en immuniteiten van Eleonora Forenza (2017/2199(IMM))

162

2018/C 369/19

Besluit van het Europees Parlement van 12 december 2017 over het verzoek om opheffing van de immuniteit van Ingeborg Gräßle (2017/2220(IMM))

164

---

| | III   Voorbereidende handelingen |
| --- | --- |
| | EUROPEES PARLEMENT |
| | Dinsdag 12 december 2017 |
| 2018/C 369/20 | Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 betreffende het standpunt van de Raad in eerste lezing met het oog op de vaststelling van de verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake het duurzame beheer van externe vissersvloten, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1006/2008 van de Raad (11382/2/2017 — C8-0358/2017 — 2015/0289(COD)) | 166 |
| 2018/C 369/21 | P8_TA(2017)0476Amendementen op verschillende verordeningen betreffende landbouw en plattelandsontwikkeling ***IWetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie en tot wijziging van de Verordeningen (EU) nr. 1305/2013, (EU) nr. 1306/2013, (EU) nr. 1307/2013, (EU) nr. 1308/2013 en (EU) nr. 652/2014 van het Europees Parlement en de Raad (COM(2016)0605 — C8-0404/2017 — 2016/0282B(COD))P8_TC1-COD(2016)0282BStandpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 12 december 2017 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) .../... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1305/2013 inzake steun voor plattelandsontwikkeling uit het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo), (EU) nr. 1306/2013 inzake de financiering, het beheer en de monitoring van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, (EU) nr. 1307/2013 tot vaststelling van voorschriften voor rechtstreekse betalingen aan landbouwers in het kader van de steunregelingen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, (EU) nr. 1308/2013 tot vaststelling van een gemeenschappelijke ordening van de markten voor landbouwproducten en (EU) nr. 652/2014 tot vaststelling van bepalingen betreffende het beheer van de uitgaven in verband met de voedselketen, diergezondheid en dierenwelzijn, alsmede in verband met plantgezondheid en teeltmateriaal | 167 |
| 2018/C 369/22 | P8_TA(2017)0477Emissiehandelssysteem van de EU (EU-ETS): voorzetting van de huidige beperkingen van het toepassingsgebied voor luchtvaartactiviteiten en voorbereiding van de tenuitvoerlegging van een wereldwijde marktgebaseerde maatregel vanaf 2021 ***IWetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 over een voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2003/87/EG om de huidige beperkingen van het toepassingsgebied voor luchtvaartactiviteiten voort te zetten en de tenuitvoerlegging van een wereldwijde marktgebaseerde maatregel vanaf 2021 voor te bereiden (COM(2017)0054 — C8-0028/2017 — 2017/0017(COD))P8_TC1-COD(2017)0017Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 12 december 2017 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2017/... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2003/87/EG om de huidige beperkingen van het toepassingsgebied voor luchtvaartactiviteiten voort te zetten en de tenuitvoerlegging van een wereldwijde marktgebaseerde maatregel vanaf 2021 voor te bereiden | 172 |
| 2018/C 369/23 | P8_TA(2017)0478Verlenging van de looptijd van het Europees Fonds voor strategische investeringen ***IWetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van de Verordeningen (EU) nr. 1316/2013 en (EU) 2015/1017 wat betreft de verlenging van de looptijd van het Europees Fonds voor strategische investeringen en wat betreft de invoering van technische versterkingen voor dat fonds en de Europese investeringsadvieshub (COM(2016)0597 — C8-0375/2016 — 2016/0276(COD))P8_TC1-COD(2016)0276Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 12 december 2017 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2017/... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EU) nr. 1316/2013 en Verordening (EU) 2015/1017 wat betreft de verlenging van de looptijd van het Europees Fonds voor strategische investeringen en wat betreft de invoering van technische versterkingen voor dat fonds en de Europese investeringsadvieshub | 174 |
| 2018/C 369/24 | P8_TA(2017)0481Douanerechten op de invoer van bepaalde producten van oorsprong uit de VS ***IWetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 over het gewijzigd voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende aanvullende douanerechten op de invoer van bepaalde producten van oorsprong uit de Verenigde Staten van Amerika (codificatie) (COM(2017)0361 — C8-0226/2017 — 2014/0175(COD))P8_TC1-COD(2014)0175Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 12 december 2017 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) .../... van het Europees Parlement en de Raad betreffende aanvullende douanerechten op de invoer van bepaalde producten van oorsprong uit de Verenigde Staten van Amerika (codificatie) | 176 |
| 2018/C 369/25 | Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 betreffende het ontwerpbesluit van de Raad inzake de sluiting, namens de Europese Unie, van de Overeenkomst inzake luchtvervoer tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten enerzijds en de Verenigde Staten van Amerika anderzijds (13419/2016 — C8-0100/2017 — 2006/0058(NLE)) | 177 |
| 2018/C 369/26 | Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 over het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de sluiting van de overeenkomst tussen de Europese Unie en de Zwitserse Bondsstaat inzake de koppeling van hun regelingen voor de handel in broeikasgasemissierechten (13076/2017 — C8-0415/2017 — 2017/0193(NLE)) | 178 |
| 2018/C 369/27 | Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 betreffende het ontwerp van besluit van de Raad betreffende de sluiting, namens de Unie, van de versterkte partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek Kazachstan, anderzijds (12409/2016 — C8-0469/2016 — 2016/0166(NLE)) | 179 |
| 2018/C 369/28 | Besluit van het Europees Parlement van 12 december 2017 over het voorstel van de Commissie tot verlenging van het mandaat van de voorzitter van het bestuur van de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad (N8-0092/2017 — C8-0425/2017 — 2017/0901(NLE)) | 180 |
| | Woensdag 13 december 2017 |
| 2018/C 369/29 | Besluit van het Europees Parlement om geen bezwaar te maken tegen de gedelegeerde verordening van de Commissie van 17 november 2017 tot aanvulling van Verordening (EU) nr. 600/2014 van het Europees Parlement en de Raad betreffende markten in financiële instrumenten met technische reguleringsnormen betreffende de handelsverplichting voor bepaalde derivaten (C(2017)07684 — 2017/2979(DEA)) | 181 |

III   Voorbereidende handelingen

EUROPEES PARLEMENT

Dinsdag 12 december 2017

2018/C 369/20

Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 betreffende het standpunt van de Raad in eerste lezing met het oog op de vaststelling van de verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake het duurzame beheer van externe vissersvloten, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1006/2008 van de Raad (11382/2/2017 — C8-0358/2017 — 2015/0289(COD))

166

2018/C 369/21

P8_TA(2017)0476Amendementen op verschillende verordeningen betreffende landbouw en plattelandsontwikkeling ***IWetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie en tot wijziging van de Verordeningen (EU) nr. 1305/2013, (EU) nr. 1306/2013, (EU) nr. 1307/2013, (EU) nr. 1308/2013 en (EU) nr. 652/2014 van het Europees Parlement en de Raad (COM(2016)0605 — C8-0404/2017 — 2016/0282B(COD))P8_TC1-COD(2016)0282BStandpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 12 december 2017 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) .../... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1305/2013 inzake steun voor plattelandsontwikkeling uit het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo), (EU) nr. 1306/2013 inzake de financiering, het beheer en de monitoring van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, (EU) nr. 1307/2013 tot vaststelling van voorschriften voor rechtstreekse betalingen aan landbouwers in het kader van de steunregelingen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, (EU) nr. 1308/2013 tot vaststelling van een gemeenschappelijke ordening van de markten voor landbouwproducten en (EU) nr. 652/2014 tot vaststelling van bepalingen betreffende het beheer van de uitgaven in verband met de voedselketen, diergezondheid en dierenwelzijn, alsmede in verband met plantgezondheid en teeltmateriaal

167

2018/C 369/22

P8_TA(2017)0477Emissiehandelssysteem van de EU (EU-ETS): voorzetting van de huidige beperkingen van het toepassingsgebied voor luchtvaartactiviteiten en voorbereiding van de tenuitvoerlegging van een wereldwijde marktgebaseerde maatregel vanaf 2021 ***IWetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 over een voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2003/87/EG om de huidige beperkingen van het toepassingsgebied voor luchtvaartactiviteiten voort te zetten en de tenuitvoerlegging van een wereldwijde marktgebaseerde maatregel vanaf 2021 voor te bereiden (COM(2017)0054 — C8-0028/2017 — 2017/0017(COD))P8_TC1-COD(2017)0017Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 12 december 2017 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2017/... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2003/87/EG om de huidige beperkingen van het toepassingsgebied voor luchtvaartactiviteiten voort te zetten en de tenuitvoerlegging van een wereldwijde marktgebaseerde maatregel vanaf 2021 voor te bereiden

172

2018/C 369/23

P8_TA(2017)0478Verlenging van de looptijd van het Europees Fonds voor strategische investeringen ***IWetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van de Verordeningen (EU) nr. 1316/2013 en (EU) 2015/1017 wat betreft de verlenging van de looptijd van het Europees Fonds voor strategische investeringen en wat betreft de invoering van technische versterkingen voor dat fonds en de Europese investeringsadvieshub (COM(2016)0597 — C8-0375/2016 — 2016/0276(COD))P8_TC1-COD(2016)0276Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 12 december 2017 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2017/... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EU) nr. 1316/2013 en Verordening (EU) 2015/1017 wat betreft de verlenging van de looptijd van het Europees Fonds voor strategische investeringen en wat betreft de invoering van technische versterkingen voor dat fonds en de Europese investeringsadvieshub

174

2018/C 369/24

P8_TA(2017)0481Douanerechten op de invoer van bepaalde producten van oorsprong uit de VS ***IWetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 over het gewijzigd voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende aanvullende douanerechten op de invoer van bepaalde producten van oorsprong uit de Verenigde Staten van Amerika (codificatie) (COM(2017)0361 — C8-0226/2017 — 2014/0175(COD))P8_TC1-COD(2014)0175Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 12 december 2017 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) .../... van het Europees Parlement en de Raad betreffende aanvullende douanerechten op de invoer van bepaalde producten van oorsprong uit de Verenigde Staten van Amerika (codificatie)

176

2018/C 369/25

Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 betreffende het ontwerpbesluit van de Raad inzake de sluiting, namens de Europese Unie, van de Overeenkomst inzake luchtvervoer tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten enerzijds en de Verenigde Staten van Amerika anderzijds (13419/2016 — C8-0100/2017 — 2006/0058(NLE))

177

2018/C 369/26

Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 over het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de sluiting van de overeenkomst tussen de Europese Unie en de Zwitserse Bondsstaat inzake de koppeling van hun regelingen voor de handel in broeikasgasemissierechten (13076/2017 — C8-0415/2017 — 2017/0193(NLE))

178

2018/C 369/27

Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 betreffende het ontwerp van besluit van de Raad betreffende de sluiting, namens de Unie, van de versterkte partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek Kazachstan, anderzijds (12409/2016 — C8-0469/2016 — 2016/0166(NLE))

179

2018/C 369/28

Besluit van het Europees Parlement van 12 december 2017 over het voorstel van de Commissie tot verlenging van het mandaat van de voorzitter van het bestuur van de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad (N8-0092/2017 — C8-0425/2017 — 2017/0901(NLE))

180

Woensdag 13 december 2017

2018/C 369/29

Besluit van het Europees Parlement om geen bezwaar te maken tegen de gedelegeerde verordening van de Commissie van 17 november 2017 tot aanvulling van Verordening (EU) nr. 600/2014 van het Europees Parlement en de Raad betreffende markten in financiële instrumenten met technische reguleringsnormen betreffende de handelsverplichting voor bepaalde derivaten (C(2017)07684 — 2017/2979(DEA))

181

---

| Verklaring van de gebruikte tekens






  - | Raadplegingsprocedure |
| --- | --- |
| *** | Goedkeuringsprocedure |
| ***I | Gewone wetgevingsprocedure, eerste lezing |
| ***II | Gewone wetgevingsprocedure, tweede lezing |
| ***III | Gewone wetgevingsprocedure, derde lezing |

Verklaring van de gebruikte tekens

*

Raadplegingsprocedure

***

Goedkeuringsprocedure

***I

Gewone wetgevingsprocedure, eerste lezing

***II

Gewone wetgevingsprocedure, tweede lezing

***III

Gewone wetgevingsprocedure, derde lezing

(De aangeduide procedure is gebaseerd op de in de ontwerptekst voorgestelde rechtsgrond)

Amendementen van het Parlement:

Nieuwe tekstdelen worden in
  vet cursief
  aangegeven. Geschrapte tekstdelen worden aangegeven met het symbool ▌of worden doorgestreept. Waar tekstdelen worden vervangen, wordt de nieuwe tekst in
  vet cursief
  aangegeven, terwijl de vervangen tekst wordt geschrapt of doorgestreept.

vet cursief

vet cursief

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

11.10.2018

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/1 |
| --- | --- | --- | --- |

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/1

---

EUROPEES PARLEMENT

ZITTING 2017-2018

Vergaderingen van 11 t/m 14 december 2017

De notulen van deze zitting zijn gepubliceerd in PB C 178 van 24.5.2018.

AANGENOMEN TEKSTEN

---

I Resoluties, aanbevelingen en adviezen

RESOLUTIES

Europees Parlement

Dinsdag 12 december 2017

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/2 |
| --- | --- | --- | --- |

11.10.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/2

---

P8_TA(2017)0485

Versterkte partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en Kazachstan (resolutie)

Niet-wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 over het ontwerp van besluit van de Raad betreffende de sluiting, namens de Unie, van de versterkte partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek Kazachstan, anderzijds (12409/2016 — C8-0469/2016 — 2016/0166(NLE) — 2017/2035(INI))

(2018/C 369/01)

Het Europees Parlement,

| — | gezien het ontwerp van besluit van de Raad (12409/2016), |
| --- | --- |

—

gezien het ontwerp van besluit van de Raad (12409/2016),

| — | gezien het ontwerp van de versterkte partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek Kazachstan, anderzijds (09452/2015), |
| --- | --- |

—

gezien het ontwerp van de versterkte partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek Kazachstan, anderzijds (09452/2015),

| — | gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 31, lid 1, en artikel 37 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, en artikel 91, artikel 100, lid 2, en de artikelen 207 en 209 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 218, lid 6, onder a) (C8-0469/2016), |
| --- | --- |

—

gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 31, lid 1, en artikel 37 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, en artikel 91, artikel 100, lid 2, en de artikelen 207 en 209 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 218, lid 6, onder a) (C8-0469/2016),

| — | gezien de ondertekening van de versterkte partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst (EPCA) op 21 december 2015 in Astana, in aanwezigheid van de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV), Federica Mogherini, |
| --- | --- |

—

gezien de ondertekening van de versterkte partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst (EPCA) op 21 december 2015 in Astana, in aanwezigheid van de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV), Federica Mogherini,

| — | gezien de voorlopige toepassing, met ingang van 1 mei 2016, van de delen van de EPCA die onder de exclusieve bevoegdheid van de EU vallen, |
| --- | --- |

—

gezien de voorlopige toepassing, met ingang van 1 mei 2016, van de delen van de EPCA die onder de exclusieve bevoegdheid van de EU vallen,

| — | gezien de lopende uitvoering, sinds de inwerkingtreding ervan op 1 juli 1999, van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst (PSO) tussen de EU en Kazachstan, die op 23 januari 1995 werd ondertekend, |
| --- | --- |

—

gezien de lopende uitvoering, sinds de inwerkingtreding ervan op 1 juli 1999, van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst (PSO) tussen de EU en Kazachstan, die op 23 januari 1995 werd ondertekend,

| — | gezien zijn resolutie van 22 november 2012 met de aanbevelingen van het Europees Parlement aan de Raad, de Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden over de onderhandelingen voor een versterkte partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en Kazachstan (1), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 22 november 2012 met de aanbevelingen van het Europees Parlement aan de Raad, de Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden over de onderhandelingen voor een versterkte partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en Kazachstan (1),

| — | gezien zijn eerdere resoluties over Kazachstan, waaronder die van 10 maart 2016 (2), 18 april 2013 (3), 15 maart 2012 (4) en 17 september 2009 over de zaak Yevgeny Zhovtis in Kazachstan (5), |
| --- | --- |

—

gezien zijn eerdere resoluties over Kazachstan, waaronder die van 10 maart 2016 (2), 18 april 2013 (3), 15 maart 2012 (4) en 17 september 2009 over de zaak Yevgeny Zhovtis in Kazachstan (5),

| — | gezien zijn resoluties van 15 december 2011 over de staat van de uitvoering van de EU-strategie voor Centraal-Azië (6) en van 13 april 2016 over de tenuitvoerlegging en herziening van de EU-strategie voor Centraal-Azië (7), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resoluties van 15 december 2011 over de staat van de uitvoering van de EU-strategie voor Centraal-Azië (6) en van 13 april 2016 over de tenuitvoerlegging en herziening van de EU-strategie voor Centraal-Azië (7),

| — | gezien zijn wetgevingsresolutie van 19 januari 2017 over het ontwerp van besluit van de Raad betreffende de sluiting van de overeenkomst tot voortzetting van het Internationaal Centrum voor wetenschap en technologie (8), gevestigd in Astana, Kazachstan, |
| --- | --- |

—

gezien zijn wetgevingsresolutie van 19 januari 2017 over het ontwerp van besluit van de Raad betreffende de sluiting van de overeenkomst tot voortzetting van het Internationaal Centrum voor wetenschap en technologie (8), gevestigd in Astana, Kazachstan,

| — | gezien zijn wetgevingsresolutie van 12 december 2017 over het ontwerp van besluit (9), |
| --- | --- |

—

gezien zijn wetgevingsresolutie van 12 december 2017 over het ontwerp van besluit (9),

| — | gezien de conclusies van de Raad van 22 juni 2015 en 19 juni 2017 over de EU-strategie voor Centraal-Azië, |
| --- | --- |

—

gezien de conclusies van de Raad van 22 juni 2015 en 19 juni 2017 over de EU-strategie voor Centraal-Azië,

| — | gezien het vierde voortgangsverslag van de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) en de diensten van de Commissie van 13 januari 2015 over de tenuitvoerlegging van de in 2007 aangenomen EU-strategie voor Centraal-Azië, |
| --- | --- |

—

gezien het vierde voortgangsverslag van de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) en de diensten van de Commissie van 13 januari 2015 over de tenuitvoerlegging van de in 2007 aangenomen EU-strategie voor Centraal-Azië,

| — | gezien de jaarlijkse mensenrechtendialogen tussen de EU en Kazachstan, |
| --- | --- |

—

gezien de jaarlijkse mensenrechtendialogen tussen de EU en Kazachstan,

| — | gezien de diverse vergaderingen tussen de EU en Centraal-Azië, |
| --- | --- |

—

gezien de diverse vergaderingen tussen de EU en Centraal-Azië,

| — | gezien artikel 99, lid 2, van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 99, lid 2, van zijn Reglement,

| — | gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken en het advies van de Commissie internationale handel (A8-0335/2017), |
| --- | --- |

—

gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken en het advies van de Commissie internationale handel (A8-0335/2017),

| A. | overwegende dat de EPCA moet leiden tot een waarneembare verdieping en versterking van de politieke en economische banden tussen beide partijen, waarbij de bestaande verschillen en de specifieke politieke, economische en sociale omstandigheden van de partijen in overweging moeten worden genomen en moeten worden geëerbiedigd, ten behoeve van de inwoners van Kazachstan en de EU; |
| --- | --- |

A.

overwegende dat de EPCA moet leiden tot een waarneembare verdieping en versterking van de politieke en economische banden tussen beide partijen, waarbij de bestaande verschillen en de specifieke politieke, economische en sociale omstandigheden van de partijen in overweging moeten worden genomen en moeten worden geëerbiedigd, ten behoeve van de inwoners van Kazachstan en de EU;

| B. | overwegende dat de EPCA (artikel 1) het kader voor de naleving van een aantal reeds in de PSO genoemde essentiële elementen, zoals de eerbiediging van de democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten en de beginselen van de markteconomie, zou kunnen versterken, mits de tenuitvoerlegging van alle bepalingen wordt onderworpen aan een strikt en effectief toezichtsmechanisme gebaseerd op duidelijke criteria en termijnen; overwegende dat de bestrijding van de verspreiding van massavernietigingswapens is toegevoegd als nieuw essentieel element (artikel 11); |
| --- | --- |

B.

overwegende dat de EPCA (artikel 1) het kader voor de naleving van een aantal reeds in de PSO genoemde essentiële elementen, zoals de eerbiediging van de democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten en de beginselen van de markteconomie, zou kunnen versterken, mits de tenuitvoerlegging van alle bepalingen wordt onderworpen aan een strikt en effectief toezichtsmechanisme gebaseerd op duidelijke criteria en termijnen; overwegende dat de bestrijding van de verspreiding van massavernietigingswapens is toegevoegd als nieuw essentieel element (artikel 11);

| C. | overwegende dat Kazachstan het eerste Centraal-Aziatische land is dat een EPCA met de EU heeft ondertekend; overwegende dat de EPCA, zodra ze is geratificeerd door alle lidstaten en het Europees Parlement, de PSO van 1999 zal vervangen, en dat de tekst van de EPCA op 15 juli 2015 openbaar werd gemaakt; |
| --- | --- |

C.

overwegende dat Kazachstan het eerste Centraal-Aziatische land is dat een EPCA met de EU heeft ondertekend; overwegende dat de EPCA, zodra ze is geratificeerd door alle lidstaten en het Europees Parlement, de PSO van 1999 zal vervangen, en dat de tekst van de EPCA op 15 juli 2015 openbaar werd gemaakt;

| D. | overwegende dat in de EPCA een brede reeks aan nieuwe samenwerkingsterreinen is vastgelegd, hetgeen niet alleen in het politieke en economische belang van de EU is, doch ook ten goede komt aan de ondersteuning van Kazachstan gedurende de volgende moderniseringsfase die het land nastreeft, terwijl tegelijkertijd wordt gezorgd voor samenwerking op het gebied van de aanpak van mondiale uitdagingen, in het bijzonder wat betreft duurzame sociale en economische ontwikkeling voor alle burgers, behoud van culturele diversiteit, milieubeheer en beheersing van de gevolgen van de klimaatverandering, overeenkomstig de vereisten van de Overeenkomst van Parijs, en de waarborging van vrede en regionale samenwerking; |
| --- | --- |

D.

overwegende dat in de EPCA een brede reeks aan nieuwe samenwerkingsterreinen is vastgelegd, hetgeen niet alleen in het politieke en economische belang van de EU is, doch ook ten goede komt aan de ondersteuning van Kazachstan gedurende de volgende moderniseringsfase die het land nastreeft, terwijl tegelijkertijd wordt gezorgd voor samenwerking op het gebied van de aanpak van mondiale uitdagingen, in het bijzonder wat betreft duurzame sociale en economische ontwikkeling voor alle burgers, behoud van culturele diversiteit, milieubeheer en beheersing van de gevolgen van de klimaatverandering, overeenkomstig de vereisten van de Overeenkomst van Parijs, en de waarborging van vrede en regionale samenwerking;

| E. | overwegende dat twee derde van de EPCA sinds mei 2016 voorlopig wordt toegepast; |
| --- | --- |

E.

overwegende dat twee derde van de EPCA sinds mei 2016 voorlopig wordt toegepast;

| F. | overwegende dat het Europees Parlement bereid is om, binnen het kader van zijn bevoegdheden, actief mee te werken aan de ontwikkeling en uitwerking van de specifieke samenwerkingsterreinen met Kazachstan, inclusief parlementaire samenwerking; |
| --- | --- |

F.

overwegende dat het Europees Parlement bereid is om, binnen het kader van zijn bevoegdheden, actief mee te werken aan de ontwikkeling en uitwerking van de specifieke samenwerkingsterreinen met Kazachstan, inclusief parlementaire samenwerking;

| G. | overwegende dat Kazachstan op 1 januari 2016 is toegetreden tot de WTO; |
| --- | --- |

G.

overwegende dat Kazachstan op 1 januari 2016 is toegetreden tot de WTO;

| H. | overwegende dat Kazachstan in maart 2012 is toegetreden tot de Europese Commissie voor democratie middels het recht (Commissie van Venetië); |
| --- | --- |

H.

overwegende dat Kazachstan in maart 2012 is toegetreden tot de Europese Commissie voor democratie middels het recht (Commissie van Venetië);

Algemene bepalingen inzake de betrekkingen tussen de EU en Kazachstan en inzake de EPCA

| 1. | benadrukt dat de versterking van de politieke, economische en culturele betrekkingen tussen de EU en Kazachstan gebaseerd moet zijn op gemeenschappelijke inzet voor universele waarden, in het bijzonder met betrekking tot democratie, de rechtsstaat, goed bestuur en de eerbiediging van mensenrechten, en geleid moet worden door wederzijds belangen; |
| --- | --- |

1.

| 2. | merkt op dat Kazachstan een consistente strategie van toenadering tot de EU hanteert; wijst op de essentiële bijdrage van het land aan de uitvoering van de EU-strategie voor Centraal-Azië, die in 2019 aan een grondige herziening zal worden onderworpen; |
| --- | --- |

2.

| 3. | is ingenomen met het feit dat met de EPCA een solide basis wordt gelegd voor een verdieping van de betrekkingen; merkt op dat Kazachstan het eerste Centraal-Aziatische partnerland is waarmee de EU over een EPCA heeft onderhandeld en waarmee de EU een EPCA heeft ondertekend; is van mening dat deze overeenkomst van een nieuwe generatie een goed model is dat in de toekomst ook in andere landen in de regio kan worden toegepast; |
| --- | --- |

3.

| 4. | is ingenomen met het in de EPCA verwoorde streven naar intensivering van de samenwerking en naar een aanzienlijke versterking van de economische betrekkingen tussen de EU en Kazakstan op diverse gebieden van zorg en gemeenschappelijk belang, zoals democratie en de rechtsstaat, de mensenrechten en fundamentele vrijheden, duurzame ontwikkeling, buitenlands en veiligheidsbeleid, handel, justitie, vrijheid en veiligheid, alsook 29 andere belangrijke sectorale beleidsgebieden, zoals economische en financiële samenwerking, energie, vervoer, milieu en klimaatverandering, werkgelegenheid en sociale zaken, cultuur, onderwijs en onderzoek; spoort beide zijden aan hun afspraken actief na te komen; |
| --- | --- |

4.

| 5. | verwacht dat de EPCA zal bijdragen tot versterking van de rechtsstaat, democratische participatie door alle burgers, een diverser politiek landschap, een beter functionerende, onafhankelijke en onpartijdige rechterlijke macht, meer transparantie en verantwoordingsplicht van de regering, verbetering van de arbeidswetgeving in overeenstemming met de IAO-vereisten, meer bedrijfskansen voor kleine en middelgrote ondernemingen en duurzame ontwikkeling van het milieu, het waterbeheer en andere hulpbronnen, zoals efficiënt energiegebruik en de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen; |
| --- | --- |

5.

| 6. | benadrukt het belang en de blijvende geldigheid van de aanbevelingen van het Parlement van 22 november 2012 voor de onderhandelingen over een EPCA tussen de EU en Kazachstan; |
| --- | --- |

6.

| 7. | herinnert eraan dat het Parlement heeft benadrukt dat de vorderingen van de onderhandelingen over de EPCA moeten worden gekoppeld aan de vooruitgang die met de politieke hervormingen wordt geboekt en aan de werkelijke vooruitgang met betrekking tot de eerbiediging van de mensenrechten, de rechtsstaat, goed bestuur en democratisering, waarbij de tenuitvoerlegging van de aanbevelingen van de Commissie van Venetië een bevorderende rol zou kunnen spelen; vindt het zeer zorgwekkend dat de rechten op vrijheid van meningsuiting, vreedzame vergadering en vereniging nog altijd beperkt zijn; dringt er bij het land op aan volledige uitvoering te geven aan de aanbevelingen die de speciale rapporteur van de VN voor de vrijheid van vreedzame vergadering en vereniging heeft gedaan in het slotverslag van zijn bezoek aan Kazachstan in januari 2015; |
| --- | --- |

7.

| 8. | benadrukt dat verdere stappen moeten worden gebaseerd op de toepassing van een „meer-voor-meer”-beginsel; |
| --- | --- |

8.

| 9. | is verheugd dat met de EPCA de mogelijkheid is geïntroduceerd om onderhandelingen te voeren over een visumversoepelingsovereenkomst tussen de EU en Kazachstan, parallel met de mogelijke onderhandelingen over een overeenkomst inzake de specifieke verplichtingen met betrekking tot terug- en overname; wijst erop dat het met name van belang is uitwisselingen, in het bijzonder tussen jongeren en op academisch niveau, te intensiveren, en dringt in dit verband aan op een wezenlijke uitbreiding van het Erasmus+-programma voor Kazachstan; |
| --- | --- |

9.

| 10. | herhaalt zijn oproep aan de Raad, de Commissie en de VV/HV:






  — | om ervoor te zorgen dat beide zijden de essentiële elementen van de EPCA eerbiedigen, aangezien niet-eerbiediging ervan zou leiden tot geschillenbeslechting (artikel 278) of zelfs schorsing in het geval van ernstige schendingen (artikel 279); |
| --- | --- | --- |

10.

—

om ervoor te zorgen dat beide zijden de essentiële elementen van de EPCA eerbiedigen, aangezien niet-eerbiediging ervan zou leiden tot geschillenbeslechting (artikel 278) of zelfs schorsing in het geval van ernstige schendingen (artikel 279);

| — | om benchmarks en termijnen voor de uitvoering van de EPCA te ontwikkelen; |
| --- | --- |

—

om benchmarks en termijnen voor de uitvoering van de EPCA te ontwikkelen;

| — | om, zodra de EPCA volledig in werking treedt, te voorzien in een omvattend controlemechanisme waarbinnen het Parlement en de EDEO samenwerken, met inbegrip van de in zijn resolutie van 22 november 2012 vermelde elementen; |
| --- | --- |

—

om, zodra de EPCA volledig in werking treedt, te voorzien in een omvattend controlemechanisme waarbinnen het Parlement en de EDEO samenwerken, met inbegrip van de in zijn resolutie van 22 november 2012 vermelde elementen;

| 11. | wijst er nogmaals op dat artikel 218, lid 10, VWEU en de relevante arresten van het Hof van Justitie met betrekking tot de onmiddellijke en volledige toegang van het Parlement tot alle onderhandelingsdocumenten en daarmee verband houdende informatie nog steeds maar ten dele worden geëerbiedigd door de VV/HV, de Raad en de Commissie; |
| --- | --- |

11.

| 12. | verzoekt de parlementaire samenwerkingscommissie (PSC) EU-Kazachstan haar reglement te actualiseren om te zorgen voor democratische controle van de voorlopige toepassing op de gebieden die reeds in werking zijn getreden, haar bevoegdheden aan te wenden om aanbevelingen aan te nemen en de controle van de volledige EPCA voor te bereiden zodra deze ten volle in werking treedt; |
| --- | --- |

12.

Politieke dialoog en samenwerking, democratie, de rechtsstaat, goed bestuur en fundamentele vrijheden

| 13. | dringt er bij de EU op aan in haar politieke dialoog met Kazachstan consequent prioriteit te geven aan de problemen met betrekking tot de rechtsstaat en de democratie, de fundamentele vrijheden en de mensenrechten; |
| --- | --- |

13.

| 14. | vraagt Kazachstan om, in het licht van de soms gewelddadige sociale protesten, bij de tenuitvoerlegging van het „Kazachstan 2050”-programma proactieve en concrete stappen te nemen op het gebied van politieke, democratische en sociale hervormingen, onder meer in de vorm van een duidelijke scheiding van bevoegdheden tussen de uitvoerende en de wetgevende macht en de invoering van meer checks-and-balances in het constitutionele bestel, in overeenstemming met de internationale verbintenissen van het land in het kader van diverse instrumenten van de VN, de OVSE en de Raad van Europa; benadrukt opnieuw dat de transitie die Kazachstan nastreeft, naar een nieuw soort groei met een intensief wetenschappelijk element, niet mogelijk lijkt te zijn zonder kwalitatief hoogwaardig onderwijs, toegang voor het merendeel van de bevolking tot essentiële moderne diensten, een inclusief sociaal beleid en een systeem van gereguleerde sociale betrekkingen, met name in de economie; is ingenomen met het honderdstappenprogramma, waarmee getracht wordt in te spelen op de dringende noodzaak om hervormingen door te voeren in het land; |
| --- | --- |

14.

| 15. | is ingenomen met een aantal recente positieve ontwikkelingen op het gebied van constitutionele en bestuurlijke hervormingen en met de oprichting van een raadgevingsplatform voor het maatschappelijk middenveld; is evenwel ernstig bezorgd over de beperkende gevolgen van het wetboek van strafrecht en het wetboek bestuursrecht, die in 2015 in werking zijn getreden, voor maatschappelijke organisaties en hun activiteiten; |
| --- | --- |

15.

| 16. | dringt er bij Kazachstan op aan volledig uitvoering te geven aan de aanbevelingen van de internationale OVSE/ODIHR-waarnemingsmissie bij de verkiezingen van 20 maart 2016, volgens welke het land nog een lange weg te gaan heeft bij het nakomen van zijn OVSE-verbintenissen ten aanzien van democratische verkiezingen; dringt er bij de Kazachse autoriteiten op aan te voorkomen dat de activiteiten van onafhankelijke kandidaten worden ingeperkt; verlangt voorts dat de kiesrechten van burgers worden geëerbiedigd; |
| --- | --- |

16.

| 17. | is verheugd over de Kazachse samenwerking met de Commissie van Venetië en verzoekt om volledige tenuitvoerlegging van de relevante door haar gedane aanbevelingen, met name op het gebied van democratische hervormingen en hervormingen van het gerechtelijk apparaat; |
| --- | --- |

17.

| 18. | is ingenomen met de lopende bestuurlijke hervormingen en pleit voor verdere hervormingen om te zorgen voor een daadwerkelijk onafhankelijke en onpartijdige rechterlijke macht en efficiëntere inspanningen in de strijd tegen corruptie op alle niveaus; dringt niettemin aan op een sterker bestuur en hervormingen, met een daadwerkelijk onafhankelijke rechterlijke macht die vrij is van corruptie en die het recht op een eerlijk proces en verdedigingsrechten waarborgt, en op meer en efficiëntere inspanningen om corruptie, georganiseerde misdaad en drugshandel te bestrijden; dringt aan op de verbetering en modernisering van en investeringen in belangrijke sociale sectoren; wijst erop dat meer aandacht voor de economische en sociale ontwikkeling in de perifere regio's buiten de belangrijkste steden van belang zal zijn voor de stabiliteit van het land op de lange termijn; |
| --- | --- |

18.

| 19. | wijst op het bestaan van dialoogplatforms van het maatschappelijk middenveld; spreekt nogmaals zijn bezorgdheid uit over de wetgeving inzake ngo's, waardoor hun onafhankelijkheid en capaciteit om activiteiten te ontplooien worden ondermijnd; benadrukt nogmaals hoe belangrijk een actief en onafhankelijk maatschappelijk middenveld is voor de duurzame toekomst van Kazachstan; dringt er bij de Kazachse overheid op aan in alle omstandigheden te waarborgen dat alle mensenrechtenactivisten en ngo's in Kazachstan hun legitieme mensenrechtenactiviteiten kunnen uitvoeren zonder wraakacties te moeten vrezen en vrij van alle beperkingen, en aldus kunnen bijdragen aan de duurzame ontwikkeling van de samenleving en de versterking van de democratie; is van mening dat de EPCA eveneens meer steun inhoudt voor de ontwikkeling van een daadwerkelijk maatschappelijk middenveld en roept de Kazachse autoriteiten op dienovereenkomstig te handelen; verzoekt de Commissie haar programma's gericht op de versterking en consolidering van het optreden van onafhankelijke ngo's te intensifiëren; |
| --- | --- |

19.

| 20. | merkt op dat de gerechtelijke vervolging, intimidatie en gevangenneming van onafhankelijke journalisten, maatschappelijke activisten, vakbondsleiders, verdedigers van de mensenrechten, politici die tot de oppositie behoren en andere uitgesproken personen als vergelding voor hun uitoefening van de vrijheid van meningsuiting en andere fundamentele vrijheden, de afgelopen jaren zijn toegenomen, en dringt erop aan deze praktijken een halt toe te roepen; dringt aan op volledig eerherstel en onmiddellijke vrijlating van alle activisten en politieke gevangenen die momenteel vastzitten alsook op de opheffing van de beperkingen van de bewegingsvrijheid van anderen; verlangt dat er een einde komt aan het misbruik van de uitwijzingsprocedures van Interpol en aan de intimidatie van leden van de politieke oppositie in het buitenland; |
| --- | --- |

20.

| 21. | is ingenomen met de voorwaardelijke vrijlating van de prominente Kazachse activist en leider van oppositiepartij Alga!, Vladimir Kozlov, in augustus 2016; |
| --- | --- |

21.

| 22. | is bezorgd over de inperking van de vrijheid van de media, de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van vergadering en vereniging en de vrijheid van godsdienst, die onder meer tot uiting komt in restrictieve wetgeving, druk, censuur en strafrechtelijke vervolging van activisten; wijst erop dat vrijheid van meningsuiting voor onafhankelijke media, bloggers en individuele burgers een universele waarde is die moet worden geëerbiedigd; beveelt Kazachstan aan de normen van de Raad van Europa toe te passen in zijn rechtsstelsel; neemt kennis van de inspanningen van Kazachstan om het internationale imago van het land te verbeteren, zoals bleek tijdens de recente opening van de EXPO-2017 in Astana; wijst er niettemin op dat deze inspanningen teniet worden gedaan door de onderdrukking van dissidente geluiden en de druk op het maatschappelijk middenveld die de afgelopen maanden onverminderd zijn voortgegaan; |
| --- | --- |

22.

| 23. | vreest dat een aantal bepalingen van het onlangs hervormde wetboek van strafrecht en wetboek van strafvordering de vrijheid van meningsuiting inperken; spoort Kazachstan aan deze bepalingen te herzien, met name voor wat de strafbaarstelling van smaad betreft; |
| --- | --- |

23.

| 24. | benadrukt dat de vrijheid van de media en de vrijheid van meningsuiting van essentieel belang zijn voor de totstandbrenging en consolidatie van democratie, de rechtstaat en mensenrechten; betreurt dat het klimaat voor de onafhankelijke mediakanalen nog vijandiger is geworden; spreekt zijn zorgen uit over de ontwerpmediawetgeving die uitvoeringsvoorschriften bevat op grond waarvan journalisten hun informatie bij overheidsautoriteiten moeten verifiëren; dringt er bij de Kazachse autoriteiten op aan dergelijke wijzigingen uit de ontwerpwetgeving te schrappen en te waarborgen dat journalisten volledig onafhankelijk onderzoek kunnen doen en onafhankelijk kunnen berichten; dringt er voorts bij de Kazachse autoriteiten op aan de toegang tot overheidskritische online- en offlinemedia in het land zelf en in het buitenland, niet te beperken; betreurt het dat smaad eveneens strafbaar blijft in Kazachstan, en onderstreept dat dit een probleem is geworden gezien de vrijheid van meningsuiting in het land; is bezorgd over het grote aantal smaadrechtszaken dat tegen een paar nieuwsmedia en andere websites — die op ongunstige wijze over overheidsbeleid berichten en routinematig worden geblokkeerd — is aangespannen door overheidsfunctionarissen en andere publieke persoonlijkheden die bijzondere bescherming genieten en die, wegens artikelen inzake aantijgingen van corruptie, vermeend wangedrag of andere zaken die hen onwelgevallig zijn, grote sommen geld eisen voor morele genoegdoening; |
| --- | --- |

24.

| 25. | dringt aan op ombuiging van de negatieve tendensen op het gebied van de vrijheid van de media, de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van vergadering en vereniging en de vrijheid van godsdienst; beveelt Kazachstan aan de normen van de Raad van Europa toe te passen in zijn wetgeving; neemt in dit verband kennis van het feit dat alle Kazachse ngo's sinds 2016 wettelijk verplicht zijn zich bij de autoriteiten te registreren en jaarlijks informatie over hun activiteiten te verstrekken, die wordt opgenomen in een databank van de regering inzake ngo's; onderstreept dat deze stap wellicht kan leiden tot meer transparantie in de sector; vindt het echter zorgwekkend dat de nieuwe bepalingen bovenop de reeds uitgebreide rapportageverplichtingen van de non-gouvernementele sector aan de staat komen, en dat terwijl het transparantiebeleid disproportioneel wordt toegepast op de non-profitsector en de non-gouvernementele sector, en niet van toepassing is op andere wettelijke entiteiten; is bezorgd over het feit dat betrokkenheid bij niet-geregistreerde verenigingen strafbaar is en dat het niet-verstrekken van informatie voor de nieuwe databank of het verstrekken van „incorrecte” informatie kan leiden tot sancties voor organisaties; betreurt dat de activiteiten van geregistreerde publieke verenigingen wegens een schending van de nationale wetgeving, hoe klein ook, door de rechter kunnen worden opgeschort of beëindigd; |
| --- | --- |

25.

| 26. | stelt bezorgd vast dat de goedkeuring van recente antiterrorismewetten, met inbegrip van een wetsvoorstel tot intrekking van het burgerschap van terreurverdachten, kan leiden tot het verdwijnen van de vreedzame en legitieme politieke oppositie; vraagt de Kazachse autoriteiten met klem om uit te sluiten dat deze wetgeving wordt gebruikt om de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van godsdienst of overtuiging of de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht te beperken of de activiteiten van de oppositie te verbieden; |
| --- | --- |

26.

| 27. | neemt kennis van het feit dat de VN-Mensenrechtenraad in zijn in de zomer van 2016 aangenomen concluderende opmerkingen over Kazachstan uiting gaf aan zijn bezorgdheid over breed geformuleerde bepalingen in artikel 174 van het Wetboek van Strafrecht, waarin „het aanzetten” tot sociale, nationale of andersoortige verdeeldheid wordt verboden, en over artikel 274, dat „de verspreiding van informatie waarvan het bekend is dat zij vals is” verbiedt, alsook over het gebruik van deze artikelen om de vrijheid van meningsuiting en andere krachtens het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (IVBPR) beschermde rechten op ongeoorloofde wijze te beperken; betreurt dat verschillende maatschappelijke activisten en journalisten in staat van beschuldiging zijn gesteld en gevangen zijn gezet op grond van bovengenoemde artikelen van het Wetboek van Strafrecht; merkt op dat het onder meer Maks Bokayev en Talgat Ayan betreft, die een gevangenisstraf van vijf jaar uitzitten wegens hun rol in de vreedzame landhervormingsprotesten die in de lente van 2016 in Kazachstan plaatsvonden; dringt er bij de regering van Kazachstan op aan hen allemaal vrij te laten en de aanklachten tegen hen te laten vallen; |
| --- | --- |

27.

| 28. | verzoekt Kazachstan zijn vakbondswet van 2014 en de arbeidswet van 2015 te herzien om deze in overeenstemming te brengen met de IAO-normen; herinnert Kazachstan aan zijn verplichting om volledig te voldoen aan de (in 2017, 2016 en 2015) door het IAO-comité inzake de toepassing van normen aangenomen conclusies; |
| --- | --- |

28.

| 29. | keurt het af dat de Confederatie van Onafhankelijke Vakbonden van Kazachstan (CITUK) op bevel van de rechter in januari 2017 haar activiteiten moest staken omdat zij haar status niet zou hebben bevestigd, terwijl dit verplicht is op grond van de restrictieve wet van het land inzake vakbonden uit 2014; herinnert de Kazachse autoriteiten aan de noodzaak om te zorgen voor een onafhankelijk en onpartijdig gerechtelijk apparaat en om een daadwerkelijke sociale dialoog mogelijk te maken, onder meer door het bestaan en het functioneren van onafhankelijke vakbonden, zoals de CITUK en daaraan gelieerde organisaties, te stimuleren; verwijst naar de conclusies van het IAO-comité inzake de toepassing van normen over de situatie in Kazachstan in juni 2017; betreurt dat Larisa Kharkova, voorzitter van de CITUK, op 25 juli 2017 door een rechtbank schuldig werd bevonden aan verduistering en fraude in verband met het gebruik van middelen van de vakbond, een aanklacht die naar verluidt op politieke motieven berustte; betreurt dat zij willekeurig werd veroordeeld tot vier jaar door de rechtbank opgelegde beperkingen van haar bewegingsvrijheid, naast een taakstraf van 100 uur en een verbod op het bekleden van leidende functies in openbare verenigingen voor de duur van vijf jaar; dringt er bij Kazachstan op aan de veroordeling jegens haar nietig te verklaren en de aanklachten te laten vallen; |
| --- | --- |

29.

| 30. | betreurt dat in april en mei 2017 twee andere vakbondsleiders, Nurbek Kushakbayev en Amin Yeleusinov, tot twee jaar en tweeënhalf jaar gevangenisstraf zijn veroordeeld op grond van beschuldigingen die eveneens als politiek gemotiveerd worden beschouwd; wijst erop dat de veroordeling van de drie vakbondsleiders een zware klap is voor de onafhankelijke vakbondsactiviteiten in het land; |
| --- | --- |

30.

| 31. | wijst op het multi-etnische en multireligieuze karakter van Kazachstan en benadrukt dat minderheden en hun rechten moeten worden beschermd, met name wat betreft het gebruik van talen, vrijheid van godsdienst en levensovertuiging, non-discriminatie en gelijke kansen; is verheugd over de vreedzame co-existentie van verschillende gemeenschappen in Kazachstan; |
| --- | --- |

31.

| 32. | dringt aan op een wezenlijke herziening van de jaarlijkse mensenrechtendialoog tussen de EU en Kazachstan teneinde deze effectiever en resultaatgerichter te maken; verzoekt de Kazachse autoriteiten volledig deel te nemen aan deze mensenrechtendialogen en alle andere fora teneinde concrete vooruitgang te boeken met betrekking tot de mensenrechtensituatie in het land, waarbij speciale aandacht moet worden besteed aan individuele gevallen; herinnert eraan dat de betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld bij deze dialogen en raadplegingen moet worden gewaarborgd; |
| --- | --- |

32.

| 33. | wijst op de noodzaak van voortdurende inzet voor de cyclus van het universeel periodiek herzieningsmechanisme van de Mensenrechtenraad van de VN (UNHRC), met name ten aanzien van de daadwerkelijke uitvoeringen van de aanbevelingen ervan; |
| --- | --- |

33.

| 34. | dringt er bij Kazachstan op aan te voldoen aan de aanbevelingen van het VN-Comité tegen foltering en de aanbevelingen uit 2009 van de speciale VN-rapporteur voor foltering; |
| --- | --- |

34.

| 35. | betreurt dat Kazachstan tot dusver heeft geweigerd een onafhankelijk internationaal onderzoek in te stellen naar de gebeurtenissen in Zjanaozen van 2011, ondanks de oproepen van de UNHRC; |
| --- | --- |

35.

| 36. | is verheugd over het verzoek van het land om toetreding tot diverse verdragen van de Raad van Europa; |
| --- | --- |

36.

| 37. | betreurt dat Kazachstan geen partij is bij noch zijn handtekening heeft gezet onder het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof, en roept het land op dit statuut alsnog te ondertekenen en toe te treden; |
| --- | --- |

37.

Internationale betrekkingen, regionale samenwerking en mondiale uitdagingen

| 38. | is ingenomen met de constructieve houding van Kazachstan als het gaat om samenwerking op het gebied van internationale betrekkingen en is van mening dat het land op zowel regionaal als mondiaal niveau een belangrijke bijdrage levert aan vrede en stabiliteit, bijvoorbeeld door de onderhandelingen over een nucleair akkoord met Iran in goede banen te leiden, evenals de onderhandelingen in Astana om een alomvattende oplossing voor de oorlog in Syrië te vinden, door diplomatieke inspanningen te leveren met betrekking tot het conflict in Oekraïne en door het initiatief te nemen voor de conferentie inzake interactie en vertrouwenwekkende maatregelen in Azië; spoort Kazachstan aan op internationaal vlak een constructieve rol te blijven spelen; is in dit verband ingenomen met zijn oproep tot de geleidelijke uitbanning van gewapende conflicten door middel van nucleaire non-proliferatie en ontwapening en tot de opstelling van een Universele Verklaring voor een atoomwapenvrije wereld; is in het bijzonder verheugd over het besluit van Kazachstan niet mee te doen aan de Russische boycot van landbouwproducten uit de EU, en ziet dit als een concreet en bemoedigend teken van de bereidheid van dit land om zijn dialoog en samenwerking met de EU te intensifiëren; |
| --- | --- |

38.

| 39. | wijst op het geostrategisch belang van Kazachstan en uit begrip voor het veelzijdige buitenlandse beleid van het land, dat gericht is op de bevordering van vriendschappelijke en voorspelbare betrekkingen, met inbegrip van de ontwikkeling en het in balans brengen, als prioriteit, van goede nabuurschapsbetrekkingen met Rusland, China, de Centraal-Aziatische landen waarmee het een grens deelt en andere partners, waaronder de VS en de EU; |
| --- | --- |

39.

| 40. | erkent dat Kazachstan een belangrijke speler is op het gebied van buitenlands en veiligheidsbeleid, niet in de laatste plaats vanwege de grote rol die het land speelt bij wereldwijde nucleaire ontwapening en veiligheid, en vanwege zijn niet-permanente lidmaatschap van de VN-Veiligheidsraad in 2017-2018; |
| --- | --- |

40.

| 41. | erkent dat Kazachstan zich voor een veiligheidsprobleem gesteld ziet als gevolg van Da'esh en andere door de VN-Veiligheidsraad als zodanig aangeduide terreurorganisaties; merkt op dat een groot aantal Kazachse burgers is gerekruteerd als buitenlandse strijders in het Midden-Oosten; erkent dat het voortdurende conflict in Afghanistan tot verdere destabilisering van Kazachstan zou kunnen leiden, onder meer via religieus extremisme, drugshandel en terrorisme; dringt aan op nauwere samenwerking in de strijd tegen gewelddadig extremisme en terrorisme, en onderstreept dat voorrang moet worden gegeven aan de aanpak van de onderliggende oorzaken van radicalisering; wijst erop dat artikel 13 van de EPCA betrekking heeft op terreurbestrijdingsmaatregelen en een belangrijke rol speelt, met name gezien het huidige internationale klimaat; |
| --- | --- |

41.

| 42. | wijst erop dat Kazachstan deel uitmaakt van alle belangrijke regionale organisaties; beschouwt de internationale reputatie die Kazachstan zeer recent heeft opgebouwd als voorzitter van internationale organisaties variërend van de OVSE, de Organisatie van Islamitische Samenwerking (OIS), het Gemenebest van Onafhankelijke Staten (GOS), de Shanghai-samenwerkingsorganisatie en de Organisatie van het verdrag voor collectieve veiligheid, als een goed uitgangspunt voor gezamenlijke activiteiten met het oog op de stabilisatie van de veiligheidssituatie in de Centraal-Aziatische regio en de totstandbrenging van multilaterale oplossingen voor mondiale problemen; is in dit verband ingenomen met de duidelijke boodschap van Kazachstan dat zijn lidmaatschap van de Euraziatische Economische Unie (EEU) de versterking van de betrekkingen met de EU niet in de weg zal staan; |
| --- | --- |

42.

| 43. | beveelt de EU aan haar steun voor de regionale samenwerking in Centraal-Azië voort te zetten, met name wat betreft de rechtsstaat, vertrouwenwekkende maatregelen, water- en hulpbronnenbeheer, grensbeheer, stabiliteit en veiligheid; steunt in dit verband de inspanningen van Kazachstan om goede betrekkingen met de buurlanden te bevorderen en zich te ontwikkelen tot hoeder van de stabiliteit in de regio; dringt aan op een duurzame Centraal-Aziatische regeling inzake waterbeheer en energie- en veiligheidsvraagstukken, waarin alle belangen tot uitdrukking komen; |
| --- | --- |

43.

| 44. | erkent dat Kazachstan een toonaangevende mogendheid in de Centraal-Aziatische regio is; dringt er bij Kazachstan op aan deze positie aan te wenden als basis om op een positieve manier met de buurlanden in de regio samen te werken en stappen te zetten op het gebied van verdere regionale samenwerking; |
| --- | --- |

44.

Duurzame ontwikkeling, energie en milieu

| 45. | is verheugd over de derde moderniseringsstrategie van Kazachstan die in januari 2017 is aangekondigd en die ten doel heeft van Kazachstan een van de 30 meest ontwikkelde landen ter wereld te maken; |
| --- | --- |

45.

| 46. | is ingenomen met het uitgebreide hoofdstuk over samenwerking op het gebied van grondstoffen en energie, dat in grote mate kan bijdragen aan de energiezekerheid van de EU; herinnert eraan dat Kazachstan een belangrijke rol speelt als energieleverancier van de EU; wenst dat de EU op het gebied van energie actiever gaat samenwerken met Kazachstan en andere Centraal-Aziatische landen en haar dialoog met deze landen versterkt, teneinde de energiezekerheid van de EU te verbeteren; |
| --- | --- |

46.

| 47. | is verheugd dat in de EPCA een hoofdstuk over samenwerking op het gebied van klimaatverandering is opgenomen; verzoekt de EU met de regering van Kazachstan te blijven samenwerken en haar bij te staan bij het afbakenen en ontwikkelen van innoverend en duurzaam ecologisch en milieubeleid; herinnert eraan dat Kazachstan zwaar is getroffen door de gevolgen van twee van de meest vernietigende door de mens veroorzaakte milieurampen ter wereld, namelijk het opdrogen van het Aralmeer en de nucleaire testlocatie van Semey/Semipalatinsk die uit de Sovjettijd dateert; dringt er bij de Commissie op aan de Kazachse autoriteiten meer technische en financiële steun te bieden teneinde het waterbeheer en waterbehoud met betrekking tot het Aralmeer aanzienlijk te verbeteren in het kader van het actieprogramma van het Internationale Fonds voor het behoud van het Aralmeer, en een effectief actieplan op te stellen om het voormalige nucleaire testgebied op te ruimen; is verheugd over de deelname van Kazachstan aan het vrijwillige partnerschapsprogramma „Green Bridge”; is van mening dat dit programma een stabiele langetermijnbasis kan bieden voor groene investeringen, de overdracht van nieuwe technologieën en innovaties en de totstandbrenging van een koolstofvrije samenleving; |
| --- | --- |

47.

| 48. | benadrukt dat de beginselen van ecologisch duurzame ontwikkeling in Kazachstan met betrekking tot de winning en verwerking van zijn omvangrijke natuurlijke rijkdommen moeten worden toegepast; juicht het in dit verband toe dat het land voldoet aan de normen van het initiatief inzake transparantie van winningsindustrieën (EITI); |
| --- | --- |

48.

Handel en economie

| 49. | herinnert eraan dat de EU de belangrijkste handels- en investeringspartner van het land is en dat Kazachstan de belangrijkste handelspartner van de EU in Centraal-Azië is; wenst te dien einde dat deze betrekkingen verder worden ondersteund; wijst erop dat 80 % van de Kazachse export naar de EU olie en gas betreft; herinnert aan het belang van meer diversificatie van de handel van het land met de EU; benadrukt dat handel en mensenrechten elkaar op een positieve manier kunnen versterken mits de rechtsstaat wordt gewaarborgd; herinnert eraan dat het bedrijfsleven een belangrijke rol heeft te vervullen waar het gaat om het bieden van positieve prikkels om mensenrechten, democratie en maatschappelijk verantwoord ondernemen te bevorderen; wijst erop dat de mondiale waardeketens bijdragen aan de versterking van de fundamentele internationale arbeids-, milieu-, sociale en mensenrechtennormen, en de vaststelling en handhaving van maatregelen op het gebied van gezondheid en veiligheid op het werk, onderwijskansen, onpartijdige instellingen en bestrijding van corruptie; |
| --- | --- |

49.

| 50. | is verheugd dat Kazachstan op 1 januari 2016 is toegetreden tot de WTO, hetgeen de economische en bestuurlijke modernisering van het land heeft bevorderd; wijst erop dat de economie van Kazachstan grotendeels is gebaseerd op de exploitatie en uitvoer van grondstoffen en koolwaterstoffen; wenst dat het ambitieuze programma inzake de diversificatie van de economie en de hervorming van het land, dat onder andere voorziet in de professionalisering van het openbaar bestuur en de invoering van maatregelen ter bestrijding van de corruptie, en waarin de EU een belangrijke rol zou kunnen vervullen, volledig en daadwerkelijk wordt uitgevoerd; dringt er in het bijzonder bij de Commissie op aan Kazachstan te ondersteunen bij het milieuvriendelijk en duurzaam maken van zijn economie; |
| --- | --- |

50.

| 51. | wijst op de inzet van Kazachstan om het verkeer van kapitaal in de vorm van directe investeringen volledig te liberaliseren, en betreurt dat het Handel en Bedrijven-deel van de EPCA geen anticorruptiebepalingen bevat; is van mening dat bij het toezicht op de tenuitvoerlegging van de overeenkomst met name aandacht moet worden besteed aan ondernemingsbestuur en corruptie, teneinde het groeiende risico op witwaspraktijken te voorkomen; |
| --- | --- |

51.

| 52. | is verheugd dat Kazachstan, zoals tijdens het eerste jaar van de toepassing van de EPCA is gebleken, vastberaden is om zijn verbintenissen in het kader van de EPCA en de WTO na te komen; vraagt Kazachstan zijn verbintenissen in het kader van de EPCA met betrekking tot intellectuele-eigendomsrechten (IER) na te komen op basis van een regionale-uitputtingsregeling; |
| --- | --- |

52.

| 53. | vraagt Kazachstan zijn invoerrechten volledig af te stemmen op zijn verplichtingen uit hoofde van de WTO en de EPCA, ongeacht zijn deelname aan de Euraziatische Economische Unie (EEU), teneinde dure compensatiebetalingen aan zijn WTO-handelspartners te vermijden; |
| --- | --- |

53.

| 54. | verzoekt Kazachstan zich bij het geïntegreerd veterinair computersysteem (Traces) aan te sluiten om doeltreffende sanitaire en fytosanitaire controles mogelijk te maken, en de bilaterale sanitaire en fytosanitaire certificaten van de EU en Kazachstan te gebruiken; |
| --- | --- |

54.

| 55. | neemt kennis van de algemene overgangsperiode van vijf jaar voor overheidsopdrachten en de overgangsperiode van acht jaar voor de bouwsector waarin de EPCA voorziet, en kijkt uit naar een intensievere handel na afloop van deze perioden; wijst erop dat overheidsopdrachten in Kazachstan een belangrijk beleidsinstrument van de overheid vormen; |
| --- | --- |

55.

o

o o

| 56. | verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de speciale vertegenwoordiger van de EU voor Centraal-Azië, de regeringen en parlementen van de lidstaten, en de regering en het parlement van Kazachstan. |
| --- | --- |

56.

---

(1)  PB C 419 van 16.12.2015, blz. 159.

(2)  Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0083.

(3)  PB C 45 van 5.2.2016, blz. 85.

(4)  PB C 251 E van 31.8.2013, blz. 93.

(5)  PB C 224 E van 19.8.2010, blz. 30.

(6)  PB C 168 E van 14.6.2013, blz. 91.

(7)  Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0121.

(8)  Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0007.

(9)  Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0484.

---

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/11 |
| --- | --- | --- | --- |

11.10.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/11

---

P8_TA(2017)0487

Verslag over het EU-burgerschap 2017: Versterking van de rechten van de burgers in een Unie van democratische verandering

Resolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 over het verslag over het EU-burgerschap 2017: versterking van de rechten van de burgers in een Unie van democratische verandering (2017/2069(INI))

(2018/C 369/02)

Het Europees Parlement,

| — | gezien het verslag van de Commissie van 24 januari 2017 getiteld „Versterking van de rechten van de burgers in een Unie van democratische verandering — Verslag over het EU-burgerschap 2017” (COM(2017)0030), |
| --- | --- |

—

gezien het verslag van de Commissie van 24 januari 2017 getiteld „Versterking van de rechten van de burgers in een Unie van democratische verandering — Verslag over het EU-burgerschap 2017” (COM(2017)0030),

| — | gezien het overeenkomstig artikel 25 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) door de Commissie opgestelde verslag van 24 januari 2017 over vorderingen op weg naar een echt EU-burgerschap 2013-2016 (COM(2017)0032), |
| --- | --- |

—

gezien het overeenkomstig artikel 25 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) door de Commissie opgestelde verslag van 24 januari 2017 over vorderingen op weg naar een echt EU-burgerschap 2013-2016 (COM(2017)0032),

| — | gezien de resultaten van de door de Commissie uitgevoerde openbare raadpleging van 2015 inzake EU-burgerschap, en de resultaten van de Eurobarometer-enquêtes van 2015 inzake kiesrecht en burgerschap, |
| --- | --- |

—

gezien de resultaten van de door de Commissie uitgevoerde openbare raadpleging van 2015 inzake EU-burgerschap, en de resultaten van de Eurobarometer-enquêtes van 2015 inzake kiesrecht en burgerschap,

| — | gezien de Universele Verklaring van de rechten van de mens, |
| --- | --- |

—

gezien de Universele Verklaring van de rechten van de mens,

| — | gezien de artikelen 2, 6 en 9 t/m 12 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), de artikelen 18 t/m 25 van het VWEU en de artikelen 11, 21 en 39 t/m 46 van het Handvest van de grondrechten van de EU, |
| --- | --- |

—

gezien de artikelen 2, 6 en 9 t/m 12 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), de artikelen 18 t/m 25 van het VWEU en de artikelen 11, 21 en 39 t/m 46 van het Handvest van de grondrechten van de EU,

| — | gezien de eerbied voor de rechtsstaat, verankerd in artikel 2 van het VEU, |
| --- | --- |

—

gezien de eerbied voor de rechtsstaat, verankerd in artikel 2 van het VEU,

| — | gezien artikel 3, lid 2, van het VEU, waarin het recht op het vrije verkeer van personen is verankerd, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 3, lid 2, van het VEU, waarin het recht op het vrije verkeer van personen is verankerd,

| — | gezien het petitierecht, verankerd in artikel 44 van het Handvest van de grondrechten van de EU, |
| --- | --- |

—

gezien het petitierecht, verankerd in artikel 44 van het Handvest van de grondrechten van de EU,

| — | gezien artikel 165 van het VWEU, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 165 van het VWEU,

| — | gezien het petitierecht, verankerd in artikel 227 van het VWEU, |
| --- | --- |

—

gezien het petitierecht, verankerd in artikel 227 van het VWEU,

| — | gezien Protocol nr. 1 betreffende de rol van de nationale parlementen in de Europese Unie, |
| --- | --- |

—

gezien Protocol nr. 1 betreffende de rol van de nationale parlementen in de Europese Unie,

| — | gezien Protocol nr. 2 betreffende de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid, |
| --- | --- |

—

gezien Protocol nr. 2 betreffende de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid,

| — | gezien de conclusies van de Raad van 29 februari 2016 over de strategie voor de eengemaakte markt (1) en met name het document over de uitkomsten van de informele bijeenkomst van de Solvit-centra in Lissabon op 18 september 2015 (2), |
| --- | --- |

—

gezien de conclusies van de Raad van 29 februari 2016 over de strategie voor de eengemaakte markt (1) en met name het document over de uitkomsten van de informele bijeenkomst van de Solvit-centra in Lissabon op 18 september 2015 (2),

| — | gezien zijn resolutie van 12 maart 2014 betreffende het „Verslag over het EU-burgerschap 2013. EU-burgers: uw rechten, uw toekomst” (3), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 12 maart 2014 betreffende het „Verslag over het EU-burgerschap 2013. EU-burgers: uw rechten, uw toekomst” (3),

| — | gezien zijn resolutie van 12 april 2016 over het leren over de EU op school (4), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 12 april 2016 over het leren over de EU op school (4),

| — | gezien zijn resolutie van 6 oktober 2016 inzake de controle op de toepassing van het Unierecht: jaarverslag 2014 (5), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 6 oktober 2016 inzake de controle op de toepassing van het Unierecht: jaarverslag 2014 (5),

| — | gezien zijn resolutie van 2 februari 2017 over aanbevelingen aan de Commissie over grensoverschrijdende aspecten van adopties (6), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 2 februari 2017 over aanbevelingen aan de Commissie over grensoverschrijdende aspecten van adopties (6),

| — | gezien zijn resolutie van 2 maart 2017 (7) over de uitvoering van het programma „Europa voor de burger”, |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 2 maart 2017 (7) over de uitvoering van het programma „Europa voor de burger”,

| — | gezien het voorstel van de Commissie voor een verordening van de Raad betreffende de bevoegdheid, de erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen in huwelijkszaken en inzake de ouderlijke verantwoordelijkheid, en betreffende internationale kinderontvoering (herschikking) (COM(2016)0411), |
| --- | --- |

—

gezien het voorstel van de Commissie voor een verordening van de Raad betreffende de bevoegdheid, de erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen in huwelijkszaken en inzake de ouderlijke verantwoordelijkheid, en betreffende internationale kinderontvoering (herschikking) (COM(2016)0411),

| — | gezien het verslag van de Commissie verzoekschriften over de activiteiten van de Werkgroep van de commissie over kwesties in verband met kinderwelzijn (8), en in het bijzonder haar conclusies, |
| --- | --- |

—

gezien het verslag van de Commissie verzoekschriften over de activiteiten van de Werkgroep van de commissie over kwesties in verband met kinderwelzijn (8), en in het bijzonder haar conclusies,

| — | gezien zijn resolutie van 15 december 2016 over de activiteiten van de Commissie verzoekschriften in 2015 (9), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 15 december 2016 over de activiteiten van de Commissie verzoekschriften in 2015 (9),

| — | gezien het advies van de Commissie verzoekschriften van 23 maart 2017 (10) en het advies van de Commissie constitutionele zaken van 1 juni 2017 (11) over het verslag van de Commissie inzake de controle op de toepassing van het EU-recht 2015, |
| --- | --- |

—

gezien het advies van de Commissie verzoekschriften van 23 maart 2017 (10) en het advies van de Commissie constitutionele zaken van 1 juni 2017 (11) over het verslag van de Commissie inzake de controle op de toepassing van het EU-recht 2015,

| — | gezien de hoorzittingen die de Commissie verzoekschriften in 2016 en 2017 heeft gehouden, en in het bijzonder gezien de gezamenlijke openbare hoorzitting van 11 mei 2017, mede georganiseerd door LIBE, PETI en EMPL, getiteld „De situatie en rechten van EU-burgers in het Verenigd Koninkrijk”; de openbare hoorzitting van 11 oktober 2016 getiteld „Belemmeringen voor het vrij verkeer van EU-burgers en voor hun recht te werken in de interne markt”; de openbare hoorzitting van 4 mei 2017 getiteld „Bestrijding van discriminatie en bescherming van minderheden”; de gezamenlijke openbare hoorzitting van 15 maart 2016, georganiseerd door het directoraat-generaal Justitie en Consumenten van de Commissie en de Commissies LIBE, PETI, AFCO en JURI van het Europees Parlement, getiteld „Burgerschap van de Unie in de praktijk”; en de gezamenlijke hoorzitting over staatloosheid die op 29 juni 2017 werd georganiseerd door de Commissies LIBE en PETI, |
| --- | --- |

—

gezien de hoorzittingen die de Commissie verzoekschriften in 2016 en 2017 heeft gehouden, en in het bijzonder gezien de gezamenlijke openbare hoorzitting van 11 mei 2017, mede georganiseerd door LIBE, PETI en EMPL, getiteld „De situatie en rechten van EU-burgers in het Verenigd Koninkrijk”; de openbare hoorzitting van 11 oktober 2016 getiteld „Belemmeringen voor het vrij verkeer van EU-burgers en voor hun recht te werken in de interne markt”; de openbare hoorzitting van 4 mei 2017 getiteld „Bestrijding van discriminatie en bescherming van minderheden”; de gezamenlijke openbare hoorzitting van 15 maart 2016, georganiseerd door het directoraat-generaal Justitie en Consumenten van de Commissie en de Commissies LIBE, PETI, AFCO en JURI van het Europees Parlement, getiteld „Burgerschap van de Unie in de praktijk”; en de gezamenlijke hoorzitting over staatloosheid die op 29 juni 2017 werd georganiseerd door de Commissies LIBE en PETI,

| — | gezien de hoorzitting van de Commissie PETI van 23 februari 2016 getiteld „het toepassingsgebied van het Handvest van de grondrechten van de EU (artikel 51) verruimen”, de hoorzitting van 21 juni 2016 getiteld „Transparantie en vrijheid van informatie binnen de EU-instellingen” en de hoorzitting van 22 juni 2017 getiteld „Herstellen van het vertrouwen van de burger in het Europees project”, tezamen met de eerdere hoorzittingen tijdens deze zittingsperiode, te weten „Het recht van petitie”" (23 juni 2015) en „Het Europees burgerinitiatief” (26 februari 2015), |
| --- | --- |

—

gezien de hoorzitting van de Commissie PETI van 23 februari 2016 getiteld „het toepassingsgebied van het Handvest van de grondrechten van de EU (artikel 51) verruimen”, de hoorzitting van 21 juni 2016 getiteld „Transparantie en vrijheid van informatie binnen de EU-instellingen” en de hoorzitting van 22 juni 2017 getiteld „Herstellen van het vertrouwen van de burger in het Europees project”, tezamen met de eerdere hoorzittingen tijdens deze zittingsperiode, te weten „Het recht van petitie”" (23 juni 2015) en „Het Europees burgerinitiatief” (26 februari 2015),

| — | gezien de studies die door de Beleidsafdeling C van het Parlement in 2016 en 2017 op verzoek van de Commissie verzoekschriften zijn aangevraagd, getiteld „Obstacles to the right of free movement and residence for EU citizens and their families”, „Discrimination(s) as emerging from the petitions received”, „The impact of Brexit in relation to the right to petition and on the competences, responsibilities and activities of the Committee on Petitions” en „The protection role of the Committee on Petitions in the context of the implementation of the UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities”, |
| --- | --- |

—

gezien de studies die door de Beleidsafdeling C van het Parlement in 2016 en 2017 op verzoek van de Commissie verzoekschriften zijn aangevraagd, getiteld „Obstacles to the right of free movement and residence for EU citizens and their families”, „Discrimination(s) as emerging from the petitions received”, „The impact of Brexit in relation to the right to petition and on the competences, responsibilities and activities of the Committee on Petitions” en „The protection role of the Committee on Petitions in the context of the implementation of the UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities”,

| — | gezien artikel 52 van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 52 van zijn Reglement,

| — | gezien het verslag van de Commissie verzoekschriften en de adviezen van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie constitutionele zaken en de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid (A8-0385/2017), |
| --- | --- |

—

gezien het verslag van de Commissie verzoekschriften en de adviezen van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie constitutionele zaken en de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid (A8-0385/2017),

| A. | overwegende dat het EU-burgerschap en de daarmee verband houdende rechten aanvankelijk in 1992 door het Verdrag van Maastricht werden geïntroduceerd en verder werden versterkt door het Verdrag van Lissabon, dat in december 2009 in werking trad, alsmede door het Handvest van de grondrechten van de EU; |
| --- | --- |

A.

overwegende dat het EU-burgerschap en de daarmee verband houdende rechten aanvankelijk in 1992 door het Verdrag van Maastricht werden geïntroduceerd en verder werden versterkt door het Verdrag van Lissabon, dat in december 2009 in werking trad, alsmede door het Handvest van de grondrechten van de EU;

| B. | overwegende dat de uitoefening van het burgerschap vereist dat eerst alle mensenrechten worden gewaarborgd en geëerbiedigd, met name de economische, sociale en culturele rechten; |
| --- | --- |

B.

overwegende dat de uitoefening van het burgerschap vereist dat eerst alle mensenrechten worden gewaarborgd en geëerbiedigd, met name de economische, sociale en culturele rechten;

| C. | overwegende dat een holistische aanpak gericht op de verwezenlijking van de in de EU-Verdragen vastgestelde doelstellingen, zoals volledige werkgelegenheid en sociale vooruitgang, essentieel is om ervoor te zorgen dat daadwerkelijk van de rechten en vrijheden in verband met het EU-burgerschap gebruik kan worden gemaakt; |
| --- | --- |

C.

overwegende dat een holistische aanpak gericht op de verwezenlijking van de in de EU-Verdragen vastgestelde doelstellingen, zoals volledige werkgelegenheid en sociale vooruitgang, essentieel is om ervoor te zorgen dat daadwerkelijk van de rechten en vrijheden in verband met het EU-burgerschap gebruik kan worden gemaakt;

| D. | overwegende dat toegang tot EU-burgerschap wordt verkregen middels de nationaliteit van een lidstaat, hetgeen geregeld is door nationale wetgeving; overwegende dat tegelijkertijd rechten en plichten uit deze institutie voortvloeien die door EU-wetgeving zijn vastgesteld en niet afhankelijk zijn van de lidstaten; overwegende dat om bovengenoemde reden het evenzeer waar is dat deze rechten en verplichtingen niet op ongerechtvaardigde wijze door de lidstaten kunnen worden beperkt, ook niet door de lagere overheden; overwegende dat de lidstaten in verband met de toegang tot nationaal burgerschap moeten uitgaan van de beginselen van het Unierecht, zoals evenredigheid en non-discriminatie, die beide goed zijn uitgewerkt in de jurisprudentie van het HvJ; overwegende dat volgens de Verdragen elke EU-burger gelijke aandacht moet genieten van de EU-instellingen; |
| --- | --- |

D.

overwegende dat toegang tot EU-burgerschap wordt verkregen middels de nationaliteit van een lidstaat, hetgeen geregeld is door nationale wetgeving; overwegende dat tegelijkertijd rechten en plichten uit deze institutie voortvloeien die door EU-wetgeving zijn vastgesteld en niet afhankelijk zijn van de lidstaten; overwegende dat om bovengenoemde reden het evenzeer waar is dat deze rechten en verplichtingen niet op ongerechtvaardigde wijze door de lidstaten kunnen worden beperkt, ook niet door de lagere overheden; overwegende dat de lidstaten in verband met de toegang tot nationaal burgerschap moeten uitgaan van de beginselen van het Unierecht, zoals evenredigheid en non-discriminatie, die beide goed zijn uitgewerkt in de jurisprudentie van het HvJ; overwegende dat volgens de Verdragen elke EU-burger gelijke aandacht moet genieten van de EU-instellingen;

| E. | overwegende dat de burgers van de Unie erop vertrouwen dat de lidstaten, inclusief de lagere overheden, zowel het communautaire recht als hun nationale wetgeving toepassen, wat een noodzakelijke voorwaarde is voor de doeltreffende uitoefening van alle rechten die voortvloeien uit hun Europese burgerschap; |
| --- | --- |

E.

overwegende dat de burgers van de Unie erop vertrouwen dat de lidstaten, inclusief de lagere overheden, zowel het communautaire recht als hun nationale wetgeving toepassen, wat een noodzakelijke voorwaarde is voor de doeltreffende uitoefening van alle rechten die voortvloeien uit hun Europese burgerschap;

| F. | overwegende dat de benutting van het EU-burgerschap verband houdt met de verbetering van de kwaliteit van de democratie op Unieniveau, het daadwerkelijke genot van de grondrechten en de fundamentele vrijheden en de mogelijkheid van iedere burger om deel te nemen aan het democratische leven van de Unie; |
| --- | --- |

F.

overwegende dat de benutting van het EU-burgerschap verband houdt met de verbetering van de kwaliteit van de democratie op Unieniveau, het daadwerkelijke genot van de grondrechten en de fundamentele vrijheden en de mogelijkheid van iedere burger om deel te nemen aan het democratische leven van de Unie;

| G. | overwegende dat iedere eenzijdige wijziging van de grenzen van een lidstaat op zijn minst een schending vormt van artikel 2, artikel 3, lid 2, en artikel 4, lid 2, van het VEU, alsook de uitoefening in gevaar brengt van de rechten die voortvloeien uit het burgerschap van de Europese Unie; |
| --- | --- |

G.

overwegende dat iedere eenzijdige wijziging van de grenzen van een lidstaat op zijn minst een schending vormt van artikel 2, artikel 3, lid 2, en artikel 4, lid 2, van het VEU, alsook de uitoefening in gevaar brengt van de rechten die voortvloeien uit het burgerschap van de Europese Unie;

| H. | overwegende dat het Verdrag van Lissabon de onvervreemdbare rechten en garanties van EU-burgerschap heeft geconsolideerd, waaronder de vrijheid om in andere EU-landen te reizen, werken en studeren, om deel te nemen aan het Europese politieke leven, om gelijkheid en respect voor diversiteit te bevorderen en om beschermd te worden tegen discriminatie, met name discriminatie op grond van nationaliteit; overwegende dat het toenemende gebruik van het recht op vrij verkeer binnen de EU de afgelopen decennia heeft geleid tot het ontstaan van gezinnen met verschillende nationaliteiten, vaak met kinderen; overwegende dat hoewel deze tendens gunstig is voor de consolidatie van het EU-burgerschap als op zichzelf staande institutie, zij ook specifieke behoeften en uitdagingen inhoudt op verschillende gebieden, inclusief juridische aspecten; |
| --- | --- |

H.

overwegende dat het Verdrag van Lissabon de onvervreemdbare rechten en garanties van EU-burgerschap heeft geconsolideerd, waaronder de vrijheid om in andere EU-landen te reizen, werken en studeren, om deel te nemen aan het Europese politieke leven, om gelijkheid en respect voor diversiteit te bevorderen en om beschermd te worden tegen discriminatie, met name discriminatie op grond van nationaliteit; overwegende dat het toenemende gebruik van het recht op vrij verkeer binnen de EU de afgelopen decennia heeft geleid tot het ontstaan van gezinnen met verschillende nationaliteiten, vaak met kinderen; overwegende dat hoewel deze tendens gunstig is voor de consolidatie van het EU-burgerschap als op zichzelf staande institutie, zij ook specifieke behoeften en uitdagingen inhoudt op verschillende gebieden, inclusief juridische aspecten;

| I. | overwegende dat het vooruitzicht van de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de EU (brexit) het belang van EU-burgerschapsrechten en hun cruciale rol in het dagelijks leven van miljoenen EU-burgers heeft benadrukt, en het bewustzijn in de EU heeft vergroot met betrekking tot het mogelijke verlies van rechten als gevolg van de brexit aan beide kanten, met name voor de 3 miljoen EU-burgers die in het Verenigd Koninkrijk leven en de 1,2 miljoen burgers van het Verenigd Koninkrijk die in de EU wonen; |
| --- | --- |

I.

overwegende dat het vooruitzicht van de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de EU (brexit) het belang van EU-burgerschapsrechten en hun cruciale rol in het dagelijks leven van miljoenen EU-burgers heeft benadrukt, en het bewustzijn in de EU heeft vergroot met betrekking tot het mogelijke verlies van rechten als gevolg van de brexit aan beide kanten, met name voor de 3 miljoen EU-burgers die in het Verenigd Koninkrijk leven en de 1,2 miljoen burgers van het Verenigd Koninkrijk die in de EU wonen;

| J. | overwegende dat de laatste ontwikkelingen in het Verenigd Koninkrijk, alsook de humanitaire gevolgen van de vluchtelingencrisis, de hoge werkloosheids- en armoedepercentages, en de toename van vreemdelingenhaat en racisme in de Europese Unie het vertrouwen in het EU-systeem en het Europese project in zijn geheel hebben ondergraven; |
| --- | --- |

J.

overwegende dat de laatste ontwikkelingen in het Verenigd Koninkrijk, alsook de humanitaire gevolgen van de vluchtelingencrisis, de hoge werkloosheids- en armoedepercentages, en de toename van vreemdelingenhaat en racisme in de Europese Unie het vertrouwen in het EU-systeem en het Europese project in zijn geheel hebben ondergraven;

| K. | overwegende dat het recht op vrij verkeer en de uitvoering ervan centraal staan in het EU-burgerschap en een aanvulling vormen op de andere vrijheden van de interne markt van de EU; overwegende dat jonge Europeanen met name veel waarde hechten aan vrij verkeer, dat door EU-burgers, wat betreft erkenning en populariteit, als de meest positieve prestatie van de EU wordt beschouwd, na waarborging van vrede; |
| --- | --- |

K.

overwegende dat het recht op vrij verkeer en de uitvoering ervan centraal staan in het EU-burgerschap en een aanvulling vormen op de andere vrijheden van de interne markt van de EU; overwegende dat jonge Europeanen met name veel waarde hechten aan vrij verkeer, dat door EU-burgers, wat betreft erkenning en populariteit, als de meest positieve prestatie van de EU wordt beschouwd, na waarborging van vrede;

| L. | overwegende dat, zoals is gebleken uit diverse ingediende verzoekschriften, het recht op vrij verkeer en de uitoefening daarvan zijn geschonden door verschillende lidstaten, die Europese burgers hebben uitgezet of gedreigd hebben dit te zullen doen; |
| --- | --- |

L.

overwegende dat, zoals is gebleken uit diverse ingediende verzoekschriften, het recht op vrij verkeer en de uitoefening daarvan zijn geschonden door verschillende lidstaten, die Europese burgers hebben uitgezet of gedreigd hebben dit te zullen doen;

| M. | overwegende dat, zoals uit aan de Commissie en Solvit gerichte verzoekschriften en klachten is gebleken, EU-burgers geconfronteerd worden met aanzienlijke moeilijkheden bij de uitoefening van hun grondrechten en fundamentele vrijheden vanwege aanzienlijke economische problemen en werkloosheid, vanwege de administratieve lasten en bureaucratie in lidstaten, en verkeerde informatie en/of een gebrek aan samenwerking van de zijde van de autoriteiten van een lidstaat; |
| --- | --- |

M.

overwegende dat, zoals uit aan de Commissie en Solvit gerichte verzoekschriften en klachten is gebleken, EU-burgers geconfronteerd worden met aanzienlijke moeilijkheden bij de uitoefening van hun grondrechten en fundamentele vrijheden vanwege aanzienlijke economische problemen en werkloosheid, vanwege de administratieve lasten en bureaucratie in lidstaten, en verkeerde informatie en/of een gebrek aan samenwerking van de zijde van de autoriteiten van een lidstaat;

| N. | overwegende dat het beginsel van non-discriminatie op grond van geslacht, ras, huidskleur, etnische of sociale afkomst, genetische kenmerken, taal, godsdienst of overtuiging, politieke of andere denkbeelden, het behoren tot een nationale minderheid, vermogen, geboorte, handicap, leeftijd of seksuele geaardheid, als verankerd in artikel 21 van het Handvest van de grondrechten van de EU, de primaire uiting is van EU-burgerschap; overwegende dat het eveneens een cruciaal onderdeel vormt van de succesvolle uitoefening van het vrij verkeer, zoals uit verzoekschriften is gebleken; |
| --- | --- |

N.

overwegende dat het beginsel van non-discriminatie op grond van geslacht, ras, huidskleur, etnische of sociale afkomst, genetische kenmerken, taal, godsdienst of overtuiging, politieke of andere denkbeelden, het behoren tot een nationale minderheid, vermogen, geboorte, handicap, leeftijd of seksuele geaardheid, als verankerd in artikel 21 van het Handvest van de grondrechten van de EU, de primaire uiting is van EU-burgerschap; overwegende dat het eveneens een cruciaal onderdeel vormt van de succesvolle uitoefening van het vrij verkeer, zoals uit verzoekschriften is gebleken;

| O. | overwegende dat eerbiediging van de rechten van personen die tot minderheden behoren een van de fundamentele waarden van de EU is die in de Verdragen verankerd zijn; overwegende dat ongeveer 8 % van alle EU-burgers tot een nationale minderheid behoort en dat ongeveer 10 % een regionale of minderheidstaal spreekt; overwegende dat de doeltreffende bescherming van minderheden versterkt moet worden; |
| --- | --- |

O.

overwegende dat eerbiediging van de rechten van personen die tot minderheden behoren een van de fundamentele waarden van de EU is die in de Verdragen verankerd zijn; overwegende dat ongeveer 8 % van alle EU-burgers tot een nationale minderheid behoort en dat ongeveer 10 % een regionale of minderheidstaal spreekt; overwegende dat de doeltreffende bescherming van minderheden versterkt moet worden;

| P. | overwegende dat de versterking van de rechten van de burgers en democratische instituties de bestrijding van discriminatie en genderongelijkheid omvat, in overeenstemming met de doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling; |
| --- | --- |

P.

overwegende dat de versterking van de rechten van de burgers en democratische instituties de bestrijding van discriminatie en genderongelijkheid omvat, in overeenstemming met de doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling;

| Q. | overwegende dat de ondervertegenwoordiging van vrouwen in besluitvormingsfuncties, met name op politiek vlak en op bestuursniveau bij bedrijven, de ontwikkeling van capaciteiten belemmert en de deelname van vrouwen aan het democratische leven van de EU verzwakt; |
| --- | --- |

Q.

overwegende dat de ondervertegenwoordiging van vrouwen in besluitvormingsfuncties, met name op politiek vlak en op bestuursniveau bij bedrijven, de ontwikkeling van capaciteiten belemmert en de deelname van vrouwen aan het democratische leven van de EU verzwakt;

| R. | overwegende dat de deelname en het leiderschap van vrouwen bij politieke besluitvorming nog steeds worden gehinderd door diverse obstakels, zoals hardnekkige genderstereotypen en de effecten van de recente economische crisis en de negatieve gevolgen daarvan voor gendergelijkheidskwesties; |
| --- | --- |

R.

overwegende dat de deelname en het leiderschap van vrouwen bij politieke besluitvorming nog steeds worden gehinderd door diverse obstakels, zoals hardnekkige genderstereotypen en de effecten van de recente economische crisis en de negatieve gevolgen daarvan voor gendergelijkheidskwesties;

| S. | overwegende dat er nog steeds sprake is van grote leemten wat betreft de bescherming van slachtoffers van gendergerelateerd geweld en huiselijk geweld in de EU in gevallen van grensoverschrijdende gezinsconflicten; |
| --- | --- |

S.

overwegende dat er nog steeds sprake is van grote leemten wat betreft de bescherming van slachtoffers van gendergerelateerd geweld en huiselijk geweld in de EU in gevallen van grensoverschrijdende gezinsconflicten;

| T. | overwegende dat de discriminatie van vrouwen in de hele EU een obstakel is voor gelijkheid; overwegende dat vrouwen nog altijd ondervertegenwoordigd zijn als kiezers en in leidinggevende functies, zowel in verkozen ambten als bij de overheid en in de academische wereld, de media of de particuliere sector; overwegende dat de wijdverbreide meervoudige discriminatie van vrouwen en het onevenredige aantal vrouwen dat met armoede en sociale uitsluiting wordt geconfronteerd belemmeringen vormen voor de volledige uitoefening van hun burgerschapsrechten; |
| --- | --- |

T.

overwegende dat de discriminatie van vrouwen in de hele EU een obstakel is voor gelijkheid; overwegende dat vrouwen nog altijd ondervertegenwoordigd zijn als kiezers en in leidinggevende functies, zowel in verkozen ambten als bij de overheid en in de academische wereld, de media of de particuliere sector; overwegende dat de wijdverbreide meervoudige discriminatie van vrouwen en het onevenredige aantal vrouwen dat met armoede en sociale uitsluiting wordt geconfronteerd belemmeringen vormen voor de volledige uitoefening van hun burgerschapsrechten;

| U. | overwegende dat het recht om verzoekschriften tot het Europees Parlement te richten, zoals bepaald in de artikelen 20 en 227 van het VWEU en in artikel 44 van het Handvest van grondrechten van de Europese Unie, een van de pijlers van EU-burgerschap en het op een na bekendste recht van EU-burgers is, en een verbinding moet creëren tussen burgers en de Europese instellingen via een open, democratisch en transparant proces; |
| --- | --- |

U.

overwegende dat het recht om verzoekschriften tot het Europees Parlement te richten, zoals bepaald in de artikelen 20 en 227 van het VWEU en in artikel 44 van het Handvest van grondrechten van de Europese Unie, een van de pijlers van EU-burgerschap en het op een na bekendste recht van EU-burgers is, en een verbinding moet creëren tussen burgers en de Europese instellingen via een open, democratisch en transparant proces;

| V. | overwegende dat de grondrechten van EU-burgers kunnen worden gewaarborgd middels een nieuwe benadering ten aanzien van de uitlegging van artikel 51 van het Handvest van de grondrechten; |
| --- | --- |

V.

overwegende dat de grondrechten van EU-burgers kunnen worden gewaarborgd middels een nieuwe benadering ten aanzien van de uitlegging van artikel 51 van het Handvest van de grondrechten;

| W. | overwegende dat Europese burgers rechtstreeks vertegenwoordigd worden in het Europees Parlement en een democratisch recht hebben om actief en passief aan de Europese verkiezingen deel te nemen, zelfs als zij in een andere lidstaat wonen; overwegende dat het stemrecht bij Europese en gemeenteraadsverkiezingen voor Europese burgers die hun recht op vrij verkeer hebben uitgeoefend, niet in alle lidstaten in dezelfde mate wordt gefaciliteerd en bevorderd; overwegende dat in diverse verzoekschriften is gewezen op het bestaan van bureaucratische belemmeringen en tekortkomingen van administratieve of andere aard ten aanzien van de uitoefening van het stemrecht bij nationale of regionale verkiezingen in de lidstaat van herkomst door personen die in een andere lidstaat wonen; overwegende dat sommige burgers bij de uitoefening van dit democratische recht worden gehinderd, zoals personen met een handicap in lidstaten die het Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (UNCRPD) hebben geratificeerd, maar niet aan de verplichting hebben voldaan om hun verkiezingswetgeving te herzien om zo de uitoefening van het stemrecht door personen met een handicap mogelijk te maken; |
| --- | --- |

W.

overwegende dat Europese burgers rechtstreeks vertegenwoordigd worden in het Europees Parlement en een democratisch recht hebben om actief en passief aan de Europese verkiezingen deel te nemen, zelfs als zij in een andere lidstaat wonen; overwegende dat het stemrecht bij Europese en gemeenteraadsverkiezingen voor Europese burgers die hun recht op vrij verkeer hebben uitgeoefend, niet in alle lidstaten in dezelfde mate wordt gefaciliteerd en bevorderd; overwegende dat in diverse verzoekschriften is gewezen op het bestaan van bureaucratische belemmeringen en tekortkomingen van administratieve of andere aard ten aanzien van de uitoefening van het stemrecht bij nationale of regionale verkiezingen in de lidstaat van herkomst door personen die in een andere lidstaat wonen; overwegende dat sommige burgers bij de uitoefening van dit democratische recht worden gehinderd, zoals personen met een handicap in lidstaten die het Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (UNCRPD) hebben geratificeerd, maar niet aan de verplichting hebben voldaan om hun verkiezingswetgeving te herzien om zo de uitoefening van het stemrecht door personen met een handicap mogelijk te maken;

| X. | overwegende dat burgers het recht hebben om, samen met andere EU-burgers uit alle lidstaten, een Europees burgerinitiatief (EBI) te organiseren of te ondersteunen, hetgeen hen in staat zou moeten stellen te helpen de wetgevingsagenda van de EU te bepalen; overwegende dat het EBI een belangrijk instrument van directe democratie is, dat burgers de mogelijkheid biedt actief betrokken te zijn bij de ontwikkeling van EU-beleid en -wetgeving; overwegende dat dit instrument transparant en doeltreffend moet zijn; overwegende dat de uitoefening van dit recht tot nu toe niet bevredigend is geweest; |
| --- | --- |

X.

overwegende dat burgers het recht hebben om, samen met andere EU-burgers uit alle lidstaten, een Europees burgerinitiatief (EBI) te organiseren of te ondersteunen, hetgeen hen in staat zou moeten stellen te helpen de wetgevingsagenda van de EU te bepalen; overwegende dat het EBI een belangrijk instrument van directe democratie is, dat burgers de mogelijkheid biedt actief betrokken te zijn bij de ontwikkeling van EU-beleid en -wetgeving; overwegende dat dit instrument transparant en doeltreffend moet zijn; overwegende dat de uitoefening van dit recht tot nu toe niet bevredigend is geweest;

| Y. | overwegende dat de totstandbrenging van het Schengengebied en de integratie van het Schengenacquis in het EU-kader de bewegingsvrijheid binnen de EU sterk hebben vergroot en een van de grootste verworvenheden van het Europese integratieproces vormen; overwegende dat de Raad van de Europese Unie in zijn conclusies nrs. 9166/3/11 en 9167/3/11 van 9 juni 2011 de geslaagde voltooiing van het evaluatieproces en de technische paraatheid van Bulgarije en Roemenië voor de toetreding tot het Schengengebied heeft bevestigd; |
| --- | --- |

Y.

overwegende dat de totstandbrenging van het Schengengebied en de integratie van het Schengenacquis in het EU-kader de bewegingsvrijheid binnen de EU sterk hebben vergroot en een van de grootste verworvenheden van het Europese integratieproces vormen; overwegende dat de Raad van de Europese Unie in zijn conclusies nrs. 9166/3/11 en 9167/3/11 van 9 juni 2011 de geslaagde voltooiing van het evaluatieproces en de technische paraatheid van Bulgarije en Roemenië voor de toetreding tot het Schengengebied heeft bevestigd;

| Z. | overwegende dat veiligheid een van de grootste zorgen van de EU-burgers is; overwegende dat de Unie ervoor moet zorgen dat haar burgers het gevoel hebben dat hun vrijheid wordt beschermd en hun veiligheid op het hele grondgebied van de Unie wordt gewaarborgd, waarbij tegelijkertijd wordt gegarandeerd dat hun vrijheden, rechten en privacy eveneens worden geëerbiedigd en beschermd; overwegende dat terrorisme een mondiale bedreiging vormt die op lokaal, nationaal en EU-niveau doeltreffend moet worden aangepakt om de veiligheid van Europese burgers te waarborgen; |
| --- | --- |

Z.

overwegende dat veiligheid een van de grootste zorgen van de EU-burgers is; overwegende dat de Unie ervoor moet zorgen dat haar burgers het gevoel hebben dat hun vrijheid wordt beschermd en hun veiligheid op het hele grondgebied van de Unie wordt gewaarborgd, waarbij tegelijkertijd wordt gegarandeerd dat hun vrijheden, rechten en privacy eveneens worden geëerbiedigd en beschermd; overwegende dat terrorisme een mondiale bedreiging vormt die op lokaal, nationaal en EU-niveau doeltreffend moet worden aangepakt om de veiligheid van Europese burgers te waarborgen;

| AA. | overwegende dat volgens de effectbeoordeling van de Commissie (SEC(2011)1556) bij het voorstel dat tot de vaststelling van Richtlijn (EU) 2015/637 van 20 april 2015 heeft geleid betreffende de coördinatie- en samenwerkingsmaatregelen ter vergemakkelijking van de consulaire bescherming van niet-vertegenwoordigde burgers van de Unie in derde landen (12), bijna 7 miljoen EU-burgers reizen naar of wonen in plaatsen buiten de EU waar hun eigen land geen ambassade of consulaat heeft; overwegende dat het aantal niet-vertegenwoordigde EU-burgers tegen 2020 naar verwachting zal stijgen tot minstens 10 miljoen; overwegende dat EU-burgers die op het grondgebied van een niet-EU-land wonen waar hun lidstaat van herkomst niet is vertegenwoordigd, recht hebben op de bescherming van de diplomatieke en consulaire autoriteiten van elke andere lidstaat en onder dezelfde voorwaarden als de onderdanen van die staat; |
| --- | --- |

AA.

overwegende dat volgens de effectbeoordeling van de Commissie (SEC(2011)1556) bij het voorstel dat tot de vaststelling van Richtlijn (EU) 2015/637 van 20 april 2015 heeft geleid betreffende de coördinatie- en samenwerkingsmaatregelen ter vergemakkelijking van de consulaire bescherming van niet-vertegenwoordigde burgers van de Unie in derde landen (12), bijna 7 miljoen EU-burgers reizen naar of wonen in plaatsen buiten de EU waar hun eigen land geen ambassade of consulaat heeft; overwegende dat het aantal niet-vertegenwoordigde EU-burgers tegen 2020 naar verwachting zal stijgen tot minstens 10 miljoen; overwegende dat EU-burgers die op het grondgebied van een niet-EU-land wonen waar hun lidstaat van herkomst niet is vertegenwoordigd, recht hebben op de bescherming van de diplomatieke en consulaire autoriteiten van elke andere lidstaat en onder dezelfde voorwaarden als de onderdanen van die staat;

| 1. | neemt kennis van het verslag over het EU-burgerschap 2017 van de Commissie, waarin per activiteitsgebied nieuwe prioriteiten voor komende jaren worden opgesomd; herinnert eraan dat de juiste toepassing van het EU-recht een verantwoordelijkheid is die de lidstaten en de EU-instellingen delen; benadrukt in dit verband de doorslaggevende rol van de Commissie als hoedster van de Verdragen bij de tenuitvoerlegging van de artikelen 258 t/m 260 van het VWEU; benadrukt dat het noodzakelijk is prioriteiten te stellen om doeltreffend in te springen op zorgen van burgers en om met goed gedefinieerde, concrete toezeggingen en maatregelen voor de komende drie jaar te komen; dringt er bij de Commissie op aan haast te maken met haar EU-rechtshandhavingsbeleid door gebruik te maken van alle beschikbare instrumenten en mechanismen; |
| --- | --- |

1.

| 2. | merkt op dat het petitierecht, het recht zich tot de Europese Ombudsman te wenden en het recht op toegang tot documenten en registers fundamentele en concrete onderdelen van het EU-burgerschap vormen en de transparantie van de besluitvorming vergroten; spreekt in dit verband de wens uit dat in het verslag van de Commissie over het EU-burgerschap terdege aandacht aan deze rechten wordt besteed en dat zij als essentiële onderdelen worden bevorderd en benadrukt; |
| --- | --- |

2.

| 3. | benadrukt het feit dat de doeltreffende uitoefening van het petitierecht is bevorderd dankzij de verbeterde verwerking van verzoekschriften in het Europees Parlement en de lancering van het portaal van de Commissie verzoekschriften eind 2014, waardoor verzoekschriften op een eenvoudige manier kunnen worden ingediend en efficiënter beheerd kunnen worden, zoals elders blijkt uit de respectieve jaarverslagen van de Commissie verzoekschriften; dringt aan op de onverwijlde voltooiing van de tenuitvoerlegging van de volgende geplande stappen van het project, aangezien dit het mogelijk maakt indieners en hun medestanders op een veel interactievere manier te betrekken bij de follow-up van het verzoekschriftenproces; |
| --- | --- |

3.

| 4. | onderstreept dat de succesvolle uitoefening van burgerschapsrechten pas kan plaatsvinden wanneer alle in het EU-Handvest van de grondrechten vastgelegde rechten en vrijheden door de lidstaten worden gewaarborgd; benadrukt dat de instelling van een democratisch en participatief bestuursmodel, de grootst mogelijke transparantie en de rechtstreekse betrokkenheid van alle burgers in het besluitvormingsproces het EU-burgerschap uiteindelijk versterken; roept de lidstaten op de Europese burgers beter te informeren over hun rechten en plichten, en een gelijke toegang tot en een gelijke eerbiediging van deze rechten in zowel hun land van herkomst als in een andere lidstaat te bevorderen; wijst op de bestaande opt-outs van sommige lidstaten ten aanzien van onderdelen van de EU-verdragen die de facto leiden tot verschillen in de rechten van burgers; |
| --- | --- |

4.

| 5. | betreurt ten zeerste dat er nu bijna tien jaar lang geen noemenswaardige vooruitgang is geboekt bij de aanneming van de EU-brede antidiscriminatierichtlijn; dringt er bij alle EU-instellingen en de lidstaten op aan absolute prioriteit te geven aan de hervatting van de desbetreffende onderhandelingen; wijst op de toezegging van de Commissie om de voltooiing van deze onderhandelingen actief te ondersteunen; |
| --- | --- |

5.

| 6. | is van oordeel dat de doeltreffendheid van het EU-beleid op antidiscriminatiegebied dient te worden vergroot en dat de resterende belemmeringen moeten worden weggenomen; beveelt aan dat de Commissie de eerste twee antidiscriminatierichtlijnen bijwerkt, te weten Richtlijn 2000/43/EG van de Raad en Richtlijn 2000/78/EG van de Raad, om deze in overeenstemming te brengen met de huidige versie van de Verdragen en het Handvest van de grondrechten van de EU; |
| --- | --- |

6.

| 7. | dringt erop aan dat op EU- en lidstaatniveau een doeltreffend regelgevingskader en coördinatiemaatregelen worden vastgesteld om te zorgen voor een hoog niveau van sociale bescherming en voor stabiele banen met een passende beloning; is van mening dat deze aanpak van doorslaggevend belang is om de grondrechten en de fundamentele vrijheden in verband met het EU-burgerschap te versterken; |
| --- | --- |

7.

| 8. | onderstreept dat de op EU- en lidstaatniveau vastgestelde bezuinigingsmaatregelen de economische en sociale verschillen hebben verergerd, waardoor de daadwerkelijke uitoefening van de grondrechten en de fundamentele vrijheden in verband met het EU-burgerschap ernstig is beperkt; |
| --- | --- |

8.

| 9. | herinnert aan zijn amendementen aangenomen op 14 september 2017 (13) en het voorstel van de Commissie inzake een alomvattende richtlijn betreffende de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten wat betreft de toegankelijkheidseisen voor producten en diensten (COM(2015)0615), waaronder verschillende vervoerswijzen; roept wetgevers op om hun werkzaamheden met betrekking tot de aanneming van een Europese toegankelijkheidswet te bespoedigen; is verheugd over de bereikte interinstitutionele overeenkomst inzake de tenuitvoerlegging van het Verdrag van Marrakesh inzake het auteursrecht van de EU, waar de Commissie verzoekschriften sinds 2011 op heeft aangedrongen, en herhaalt zijn oproep aan de EU en de lidstaten om het Verdrag van Marrakesh spoedig te ratificeren; roept alle lidstaten op het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (UNCRPD) te ratificeren en het protocol hierbij te ondertekenen; ondersteunt de verspreiding van het gebruik van de wederzijds erkende EU-gehandicaptenkaart naar zo veel mogelijk lidstaten; spoort de lidstaten aan de mobiliteit van personen met een handicap en functionele beperkingen in de EU te verbeteren; onderstreept de noodzaak om EU-websites toegankelijker te maken voor personen met een handicap; |
| --- | --- |

9.

| 10. | verzoekt de Commissie om actiever maatregelen te nemen tegen LGBTI-discriminatie en om homofobie te bestrijden door op nationaal en Europees niveau concrete acties vast te stellen; roept de EU-instellingen tegelijkertijd op om LGBTI-rechten nauwlettend te volgen en om de erkenning van grensoverschrijdende rechten voor LGBTI-personen en hun families in de EU te bevorderen; |
| --- | --- |

10.

| 11. | herinnert eraan dat het beginsel van gelijkheid tussen vrouwen en mannen alleen ten uitvoer kan worden gelegd via strategische integratie van de genderdimensie op alle EU-beleidsterreinen, onder meer via het „Strategisch engagement voor gendergelijkheid 2016-2019” van de Commissie; dringt er bij de Commissie op aan volledige toegang tot seksuele en reproductieve gezondheidsdiensten in alle lidstaten te bevorderen; verzoekt de Commissie doeltreffende maatregelen te treffen om een einde te maken aan de discriminatie van vrouwen in de Unie en aan discriminerende uitlatingen jegens vrouwen, die genderstereotypen in de hand werken; wijst opnieuw op de noodzaak van investeringen in burgerschapseducatie en -vorming en onderwijs inzake gendergelijkheid in heel Europa; wijst op de loon- en pensioenkloof tussen mannen en vrouwen in de EU die de mogelijkheid van echte economische autonomie voor miljoenen vrouwen ondermijnen; benadrukt het belang van politieke participatie van jongeren, met name vrouwen en meisjes, en dring aan op meer maatregelen van de zijde van de Commissie en de lidstaten om hun participatie te bevorderen; |
| --- | --- |

11.

| 12. | is ingenomen met het voorstel van de Commissie voor toetreding van de EU tot en ondertekening van het Verdrag van Istanbul; betreurt echter dat de beperking tot twee gebieden — namelijk kwesties in verband met justitiële samenwerking in strafzaken, en asiel en non-refoulement — zorgt voor rechtsonzekerheid met betrekking tot de reikwijdte van de toetreding van de EU; dringt er bij de lidstaten op aan om de onderhandelingen over de ratificering en tenuitvoerlegging van het Verdrag van Istanbul te versnellen; dringt er bij de lidstaten die dit nog niet hebben gedaan op aan dit verdrag met spoed te ratificeren, en verzoekt de Commissie met een voorstel te komen voor een richtlijn betreffende de bestrijding van geweld tegen vrouwen; is ingenomen met de indiening door de Commissie van het pakket inzake het combineren van werk en privéleven en roept alle instellingen op deze maatregelen zo snel mogelijk ten uitvoer te leggen; verzoekt de Commissie en de lidstaten de toetreding en vertegenwoordiging van vrouwen in leidinggevende functies te bevorderen en specifieke maatregelen te nemen om te voorzien in de behoeften van kwetsbare burgers die worden geconfronteerd met intersectionele meervoudige discriminatie die het hen belet hun rechten uit te oefenen, bijvoorbeeld via passende strategieën; verzoekt de Raad zijn inspanningen te intensiveren om de richtlijn vrouwelijke bestuurders te deblokkeren; herhaalt zijn oproep aan de Commissie om haar „Strategisch engagement voor gendergelijkheid 2016-2019” in de vorm van een mededeling vast te stellen; |
| --- | --- |

12.

| 13. | herinnert eraan dat traditionele minderheden op het Europese continent eeuwenlang hebben samengeleefd met de meerderheidsculturen; benadrukt dat de EU-instellingen een actievere rol moeten spelen bij de bescherming van minderheden, bijvoorbeeld door het bevorderen van voorlichtingsbijeenkomsten, seminars en resoluties alsook door middel van concrete administratieve maatregelen binnen de EU-instellingen; is van mening dat de EU strenge normen ter bescherming van minderheden moet vaststellen, te beginnen met de normen die in internationale rechtsinstrumenten, zoals die van de Raad van Europa, zijn gecodificeerd, en dat deze normen stevig moeten worden verankerd in een wettelijk kader dat de democratie, de rechtsstaat en grondrechten in de hele EU garandeert; moedigt alle lidstaten aan om het Kaderverdrag inzake de bescherming van nationale minderheden en het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden onverwijld volledig te ratificeren en de Verdragen te goeder trouw ten uitvoer te leggen; herinnert voorts aan de noodzaak om de beginselen die in het kader van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) zijn ontwikkeld, ten uitvoer te leggen; betreurt iedere vorm van retoriek die aanzet tot discriminatie op grond van nationaliteit; moedigt nationale regeringen aan om duurzame oplossingen te vinden en de cultuur van taaldiversiteit in de lidstaten en de EU als geheel te bevorderen, ook wanneer het niet-officiële talen van de EU betreft, aangezien zowel de Verdragen als het Handvest van de grondrechten van de EU verwijzingen bevatten naar de bescherming van nationale minderheden en discriminatie op grond van taal; |
| --- | --- |

13.

| 14. | uit zijn ernstige bezorgdheid over de aantallen Roma in Europa, die slachtoffer zijn van discriminerende geboorteregistratie en derhalve geen identiteitspapieren hebben en geen toegang hebben tot essentiële diensten in het land van verblijf, hetgeen ook leidt tot de ontzegging van toegang tot hun rechten in de EU; roept de lidstaten op onmiddellijk corrigerende maatregelen te treffen in dit verband teneinde de uitoefening van hun fundamentele mensenrechten en alle rechten uit hoofde van het EU-burgerschap te waarborgen; verzoekt de Commissie de situatie in de lidstaten te beoordelen en te monitoren, en de identificatie en bescherming te initiëren van personen wier nationaliteit niet is erkend en die geen toegang tot identiteitsdocumenten hebben; |
| --- | --- |

14.

| 15. | verzoekt de Commissie en de lidstaten specifieke maatregelen voor te stellen om belemmeringen van het vrije verkeer weg te nemen naar aanleiding van de resolutie van het Europees Parlement van 15 maart 2017 over belemmeringen voor het vrij verkeer van EU-burgers en voor hun recht te werken in de interne markt (14) en de resolutie van het Europees Parlement van 28 april 2016 over het veiligstellen van de belangen van het kind in de gehele EU op basis van verzoekschriften die gericht zijn aan het Europees Parlement (15); |
| --- | --- |

15.

| 16. | verzoekt de Commissie stelselmatig toezicht te houden op de toepassing van Richtlijn 2004/38/EG in de lidstaten en passende maatregelen te treffen om potentiële belemmeringen van het vrije verkeer weg te nemen; is ingenomen met het e-leermiddel over het recht van EU-burgers op vrij verkeer, dat lokale overheden helpt om de rechten en plichten die met vrij verkeer gepaard gaan, beter te begrijpen; |
| --- | --- |

16.

| 17. | prijst de inspanningen van de Commissie om diverse informatie- en bijstandscentra over de EU en de rechten die zij haar burgers verleent, zoals het netwerk Europe Direct, de portaalsite Uw Europa en het e-justitieportaal, beschikbaar en toegankelijker te maken, teneinde burgers beter te informeren over de uitoefening van hun rechten als EU-burgers; neemt nota van het voorstel van de Commissie voor één digitale toegangspoort om burgers online eenvoudige toegang tot informatie, bijstand en probleemoplossende diensten te verschaffen met betrekking tot de uitoefening van rechten op de interne markt; |
| --- | --- |

17.

| 18. | verzoekt de Commissie het Solvit-netwerk te versterken door de interactie tussen zijn diensten en nationale centra te verbeteren teneinde de kwaliteit van de follow-up in verband met onopgeloste en vaker voorkomende zaken te vergroten en de verschillende rechtshandhavingsinstrumenten van de EU, zoals EU Pilot en CHAP, beter op elkaar te laten aansluiten; verzoekt de lidstaten tegelijkertijd het Solvit-netwerk en zijn diensten, evenals andere verhaal- en inspraakmechanismen onder EU-burgers te bevorderen, zowel op Unie-niveau (bv. via de Commissie verzoekschriften van het Parlement, de Europese Ombudsman of het Europese burgerinitiatief) als op nationaal niveau (bv. via de regionale of lokale ombudsman, verzoekschriftencommissies en wetgevingsinitiatieven van burgers); |
| --- | --- |

18.

| 19. | ondersteunt de toezegging van de Commissie in het verslag over het EU-burgerschap 2017 om een EU-brede informatie- en bewustmakingscampagne over de rechten van EU-burgerschap te organiseren teneinde ervoor te helpen zorgen dat burgers beter begrijpen wat hun rechten inhouden; wijst erop dat burgers toegang moeten krijgen tot alle noodzakelijke informatie teneinde het Europese burgerschap daadwerkelijk te versterken, en dat dergelijke informatie op duidelijke en begrijpelijke wijze moet worden verstrekt, zodat burgers op informatie berustende beslissingen kunnen nemen over de uitoefening van hun uit het Verdrag en het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie voortvloeiende rechten; pleit voor de bevordering van transparantie en proactieve consulaire bijstand als de meest geschikte instrumenten daarvoor, evenals openbaarmaking van de informatie die noodzakelijk is om nieuwkomers op weg te helpen; |
| --- | --- |

19.

| 20. | wijst erop dat EU-burgers vaak moeilijkheden ondervinden op het gebied van toegang tot gezondheidsdiensten, coördinatie van de socialezekerheidsstelsels en erkenning van beroepskwalificaties in andere lidstaten en pleit voor een krachtige handhaving door de Commissie om dergelijke situaties recht te zetten; |
| --- | --- |

20.

| 21. | toont zich bezorgd over de toenemende politieke onverschilligheid van burgers; benadrukt dat voorrang moet worden gegeven aan de bestrijding van vreemdelingenhaat, racisme, discriminatie en haatzaaiende uitlatingen; |
| --- | --- |

21.

| 22. | erkent dat het verhogen van de opkomst van kiezers bij Europese verkiezingen een gedeelde verantwoordelijkheid is van de EU en de lidstaten; moedigt de lidstaten aan democratische participatie te bevorderen door burgers via verschillende kanalen en in een toegankelijke taal beter te informeren over hun recht om actief en passief aan lokale en Europese verkiezingen deel te nemen, en door alle belemmeringen voor hun deelname, zoals economische, sociale en taalkundige discriminatie, oneerlijke praktijken of corruptie, weg te nemen; dringt er bij de lidstaten op aan om toegankelijkheidsbelemmeringen weg te nemen voor burgers met een handicap en stemmen bij alle verkiezingen voor burgers die niet op hun gebruikelijke stemlocatie verblijven, werken of studeren mogelijk te maken door middel van elektronische identificatie en stemoplossingen; |
| --- | --- |

22.

| 23. | is van mening dat de hervorming van de Verkiezingsakte een kans kan zijn voor de Unie om democratischer te worden; wijst erop dat duizenden Europeanen dit standpunt delen; herhaalt dat de participatie in Europese verkiezingen moet worden vergroot door meer zichtbaarheid te geven aan politieke partijen op Europees niveau, en dat de EU en de lidstaten samen verantwoordelijk zijn voor het versterken van het Europese karakter van de verkiezingen voor het Europees Parlement; spoort de Raad aan om genderbewuste en genderevenwichtige lijsten op te nemen in de herziening van bovengenoemde akte; verzoekt de Commissie maatregelen te nemen naar aanleiding van klachten betreffende de uitoefening van het recht om te stemmen bij de Europese en gemeenteraadsverkiezingen, zo snel mogelijk een concreet actieplan op te stellen voor de invoering van elektronisch stemmen bij de verkiezingen van het Europees Parlement en dat systeem open te stellen voor alle burgers; dringt er bij de lidstaten op aan er alles aan te doen om personen die geen nationaliteit bezitten en die permanent in de EU-lidstaten verblijven, aan te moedigen de nationaliteit van de gastlidstaat aan te nemen, zodat zij volledig gebruik kunnen maken van hun EU-burgerschapsrechten; is van mening dat EU-burgers die verhuizen naar en wonen in een andere lidstaat, de mogelijkheid moeten hebben om hun stemrecht uit te oefenen bij de nationale verkiezingen in hun land van herkomst; vraagt de lidstaten die hun onderdanen hun stemrecht ontnemen als zij ervoor kiezen om voor een langere tijd in een andere lidstaat te gaan wonen, de voorwaarden voor deze onderdanen te versoepelen en hen hun stemrecht bij nationale verkiezingen te laten behouden; verzoekt de Commissie de nodige maatregelen te treffen om personen met een handicap in staat te stellen hun stemrecht uit te oefenen, zonder enige vorm van discriminatie; is voorstander van de mogelijkheid om een Europese identiteitskaart in te voeren in aanvulling op nationale identiteitsdocumenten; |
| --- | --- |

23.

| 24. | neemt kennis van de recentste mededeling van de Commissie (COM(2017)0482) betreffende het Europees burgerinitiatief waarin zij een herziening voorstelt van Verordening (EU) nr. 211/2011 van 16 februari 2011 teneinde de werking van het burgerinitiatief te verbeteren; heeft de hoop dat de herziening van de verordening zal leiden tot een transparanter, doeltreffender en gebruiksvriendelijker EBI-instrument en tegelijkertijd zal zorgen voor een democratische en bredere deelname van burgers aan het Europees debat en de vaststelling van de agenda; benadrukt de aanzienlijke wetgevende rol die het Parlement zal spelen en de noodzaak van goede samenwerking met de Commissie bij de herziening van de verordening; dringt er bij de Commissie op aan ook bepalingen voor te stellen ter herziening van de voorwaarden inzake juridische ontvankelijkheid, de vereisten voor registratie en de behandelingsprocedures van een EBI; |
| --- | --- |

24.

| 25. | is van mening dat de Commissie in het belang van het burgerschap van de Unie maatregelen moet treffen om de Europese culturele dimensie te versterken; roept op om het programma „Europa voor de burger” te gebruiken voor de financiering van projecten die innovatiever zijn en mogelijk systemische effecten hebben; stelt voor om het programma „Ontdek Europa” op te zetten, naast en als aanvulling op „Europa van de burger”; |
| --- | --- |

25.

| 26. | stelt met het oog op de versterking van het burgerschap van de Unie en de uitoefening daarvan voor dat de Commissie gemeenten aanspoort om wethouders aan te wijzen die verantwoordelijk zijn voor Europese aangelegenheden, aangezien dit het bestuursniveau is dat het dichtst bij de burgers staat; |
| --- | --- |

26.

| 27. | adviseert de Commissie een register voor het indienen van verzoekschriften op te zetten bij al haar vestigingen, inclusief haar vertegenwoordigingen in de lidstaten, zodat burgers zich schriftelijk, in persoon en met de nodige garanties tot iedere willekeurige instelling van de Unie kunnen wenden; |
| --- | --- |

27.

| 28. | adviseert de Commissie om in samenwerking met de postbedrijven die verantwoordelijk zijn voor de universele postdienst een berichtensysteem in te voeren waarbij zowel de inhoud als de datum en de afzender gecertificeerd worden, om burgers de mogelijkheid te bieden zich schriftelijk, niet in persoon en met de nodige garanties tot de Europese instellingen te wenden; |
| --- | --- |

28.

| 29. | spreekt zijn overtuiging uit dat het grondrecht op vrijheid van meningsuiting en informatie, als vastgelegd in artikel 11 van het EU-Handvest van de grondrechten, vrije media en toegang tot een verscheidenheid van stemmen in de maatschappij en in de media een onmisbaar onderdeel zijn van een gezonde democratie en derhalve een grondwettelijke grondslag vormen voor EU-lidmaatschap zoals neergelegd in de artikelen 2 en 6 VEU; onderstreept de noodzaak van een duidelijk gedefinieerd EU-beleid om anti-Europese propaganda en valse informatie aan te pakken, en om de onafhankelijkheid van de openbare media ten opzichte van de overheid te bevorderen; stelt voor dat er een minimale tijdsduur wordt vastgesteld waarbinnen de openbare omroepmedia van alle lidstaten aandacht besteden aan zaken die samenhangen met de EU; pleit ervoor dat dat EU-instellingen van start gaan met de oprichting van een Europese televisiezender die in alle lidstaten en in alle officiële talen van de EU uitzendt, alsook met het van jongs af aan bevorderen van mediageletterdheid; ondersteunt de verspreiding van pers- en multimediaproducties in alle officiële EU-talen; wijst in dit verband op de noodzaak van verdere bewustmaking van Europese journalisten; |
| --- | --- |

29.

| 30. | herhaalt dat taalkundige diversiteit en transparantie belangrijke instrumenten zijn om burgers dichter bij de EU te brengen en hen bij haar activiteiten te betrekken; merkt op dat 30 % van de onderzoeken die de Europese Ombudsman in 2016 heeft afgesloten toegang tot documenten betrof, en pleit daarom voor de bevordering van het recht op toegang tot documenten en de vertaling van zoveel mogelijk documenten in alle officiële EU-talen; steunt de intensivering van de dialoog met burgers en pleit voor publieke debatten om het begrip onder EU-burgers van het effect dat de EU op hun dagelijks leven heeft te verbeteren en om hen in staat te stellen deel te nemen aan gedachtewisselingen, via speciale zendtijd in televisieprogramma's voor gerichte doelgroepen; pleit voor een horizontale richtlijn inzake klokkenluiden waarin passende kanalen en procedures voor de melding van gevallen worden vastgesteld; |
| --- | --- |

30.

| 31. | steunt de bevordering van een dienstverleningscultuur onder EU- en nationale instellingen en is van oordeel dat de EU het goede voorbeeld moet geven door de hoogste administratieve en transparantienormen te stellen, overeenkomstig artikel 41 van het Handvest van de grondrechten van de EU; stelt voor dat lokale EU-kantoren in de lidstaten worden omgezet in „one-stop shops” die uitgebreide diensten bieden voor EU-burgers, teneinde bureaucratie te verminderen en de belemmeringen voor de uitoefening van EU-burgerschapsrechten te beperken; onderstreept het belang van het „eenmalige” project, dat onnodige lasten wegneemt voor Europese bedrijven die gevraagd worden om herhaaldelijk dezelfde gegevens en documenten te tonen in hun grensoverschrijdende activiteiten; |
| --- | --- |

31.

| 32. | benadrukt dat toegankelijk onderwijs een cruciale rol vervult in de voorlichting van toekomstige EU-burgers over hun rechten; benadrukt hoe belangrijk het is dat via het Erasmus+-programma de ontwikkeling van overdraagbare vaardigheden wordt bevorderd die voor meer intercultureel begrip en actieve participatie in een diverse samenleving zorgen; moedigt de lidstaten aan in hun schoolcurricula meer ruimte te geven aan burgerschapsvorming, met name gericht op EU-burgerschap, alsook aan EU-zaken, en om de opleiding van leraren dienovereenkomstig aan te passen; herinnert aan de noodzaak om docenten en ander onderwijspersoneel te helpen informatie over EU-rechten en -burgerschap in hun onderwijs op te nemen; onderstreept in dit verband de noodzaak om onlineplatforms te promoten en te ontwikkelen, zodat onderwijspersoneel toegang krijgt tot innoverend meertalig onderwijsmateriaal dat kan helpen om scholieren en studenten te inspireren en te motiveren kennis over de EU te vergaren; dringt er bij de Commissie op aan een strategie te ontwikkelen voor het onderwijzen van Europees burgerschap, inclusief richtsnoeren om een curriculum te ontwikkelen dat bezoeken van scholen aan EU-instellingen omvat; |
| --- | --- |

32.

| 33. | herinnert eraan dat overeenkomstig de huidige EU-wetgeving vertrek van een lidstaat uit de Unie voor de burgers van die lidstaat gelijk staat aan het verlies van het Europees burgerschap; betreurt dat met de uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de EU burgers voor het eerst in de geschiedenis van de EU de rechten die zij krachtens de EU-Verdragen hebben verworven, zullen verliezen; onderstreept dat dit verlies van rechten naar verwachting ernstige gevolgen zal hebben voor hun dagelijks leven; benadrukt dat iedere eventuele overeenkomst moet zijn gebaseerd op de beginselen van gelijkheid, symmetrie, eerlijke behandeling, wederkerigheid en non-discriminatie, alsook op de volledige eerbiediging van de integriteit van de EU-wetgeving, waaronder het Handvest van de grondrechten en het handhavingskader daarvan. spoort beide onderhandelende partijen aan om prioriteit te geven aan alle burgers die het betreft en hun rechten te waarborgen; dringt er bij de onderhandelende partijen op aan alle afgeleide sociale, economische en familierechten, en met name de rechten op het gebied van gezondheidszorg, na de uittreding van het Verenigd Koninkrijk zoveel mogelijk te handhaven; |
| --- | --- |

33.

| 34. | pleit voor de invoering van een Europese feestdag op 9 mei om het gevoel in Europa te versterken tot de Europese familie te behoren; |
| --- | --- |

34.

| 35. | dringt er bij de lidstaten op te garanderen dat hun nationale wetgeving voldoende duidelijk en gedetailleerd is om te waarborgen dat het recht op vrij verkeer van burgers en hun gezinnen wordt geëerbiedigd, de bevoegde nationale instanties in dit verband adequaat op te leiden en op zorgvuldige wijze nauwkeurige informatie te verstrekken aan de belanghebbende partijen, en daarnaast goede samenwerking en een snelle uitwisseling van informatie met andere nationale instanties te bevorderen, met name wanneer het grensoverschrijdende verzekeringen en ouderdomspensioenen betreft; pleit voor een betere samenwerking tussen de ontvangende lidstaten en de desbetreffende consulaten om te zorgen voor een netwerk dat passende bijstand verleent en een eerlijke behandeling in grensoverschrijdende gevallen te waarborgen, met name wanneer de voogdij over kinderen in het geding is; vraagt de Commissie met klem een wetgevingsvoorstel in te dienen betreffende de grensoverschrijdende erkenning van adoptiebeschikkingen; |
| --- | --- |

35.

| 36. | verzoekt de Raad van de Europese Unie en de Europese Raad alle landen die aan de noodzakelijke technische criteria voldoen, de mogelijkheid te bieden lid te worden van het Schengengebied, zodat alle EU-burgers van hun recht op vrij verkeer gebruik kunnen maken, niet gehinderd door grenscontroles; |
| --- | --- |

36.

| 37. | wijst erop dat de EU-wetgeving inzake veiligheid actueel en efficiënt moet zijn en op doeltreffende wijze moet kunnen bijdragen aan het voorkomen en opsporen van en het inspelen op de steeds veranderende veiligheidsdreigingen; dringt aan op een spoedige uitvoering van de Europese veiligheidsagenda, een betere handhaving van de bestaande EU-rechtsinstrumenten op dit gebied en een betere informatie-uitwisseling en coördinatie tussen de lidstaten en met EU-agentschappen; is ingenomen met de initiatieven van de Commissie om de veiligheidssamenwerking tussen de lidstaten te versterken; benadrukt dat het van belang is om bij terrorismebestrijding de grondrechten ten volle te eerbiedigen; benadrukt dat de harmonisering van het interne en externe optreden van de EU op het vlak van veiligheid essentieel is voor een doeltreffende bescherming van de EU-burgers; |
| --- | --- |

37.

| 38. | verzoekt de EU-instellingen en de lidstaten meer inspanningen te leveren om een effectieve en daadwerkelijke veiligheidsunie te ontwikkelen die alle aspecten van de terroristische dreiging aanpakt; |
| --- | --- |

38.

| 39. | is van oordeel dat deradicalisering en het voorkomen van radicalisering voor de EU absolute prioriteiten zijn en pleit met klem voor een versterking van specifieke sectoroverschrijdende programma's die zich richten op onderwijs, vrijwilligerswerk, culturele activiteiten, jeugdwerk en deradicaliseringsprogramma's in instellingen, lokale gemeenschappen, het maatschappelijk middenveld, religieuze gemeenschappen en regionale overheden; is van mening dat een alomvattend beleid op dit gebied gepaard moet gaan met proactieve deradicaliseringsprocessen op de lange termijn in de justitiële sfeer; benadrukt dat er strategieën met betrekking tot sociale insluiting en beleid tegen discriminatie moeten worden ontwikkeld; verzoekt de lidstaten radicalisering op een holistische manier aan te pakken en gebruik te maken van de deskundigheid van het netwerk voor voorlichting over radicalisering dat op initiatief van de Commissie is opgericht; onderstreept dat het voorkomen van radicalisering eveneens kan worden ondersteund door acties die worden gefinancierd door EU-programma's zoals de Europese structuur- en investeringsfondsen, Horizon 2020 en Europa voor de burger; |
| --- | --- |

39.

| 40. | dringt erop aan dat Richtlijn (EU) 2015/637 volledig en effectief wordt uitgevoerd teneinde consulaire bescherming te waarborgen voor EU-burgers in derde landen waar hun lidstaat niet vertegenwoordigd is; |
| --- | --- |

40.

| 41. | verzoekt de Commissie een voorstel in te dienen voor een nieuw, veiliger uniform EU-noodreisdocument voor niet-vertegenwoordigde EU-burgers buiten de EU, wier paspoort gestolen, verloren, vernietigd of tijdelijk niet beschikbaar is, teneinde ervoor te zorgen dat zij veilig naar huis kunnen terugkeren; |
| --- | --- |

41.

| 42. | wijst erop dat voor de slachtoffers van criminaliteit en terrorisme in de hele EU een passend niveau van rechten moet worden gewaarborgd en dat ervoor moet worden gezorgd dat deze personen niet worden gediscrimineerd, dat zij met respect en waardigheid worden behandeld en dat zij op passende wijze en in overeenstemming met hun individuele behoeften en die van hun gezinsleden worden ondersteund; benadrukt dat een toenemend aantal Europese burgers is geconfronteerd met terreuraanslagen in een land dat niet hun eigen land is, en dringt er daarom op aan dat in de lidstaten protocollen worden vastgesteld om niet-Europese onderdanen te helpen in geval van een terreuraanslag, overeenkomstig Richtlijn (EU) 2017/541 inzake terrorismebestrijding; benadrukt dat er een specifieke richtlijn ter bescherming van slachtoffers van terrorisme moet komen; |
| --- | --- |

42.

| 43. | betreurt het bestaan van grensoverschrijdende obstakels in burger- en sociale zaken, zoals familierecht en pensioenen, waardoor veel burgers hun EU-burgerschap niet volledig kunnen uitoefenen; |
| --- | --- |

43.

| 44. | betreurt dat ouders en kinderen niet in alle lidstaten over dezelfde rechtsmiddelen beschikken in geval van een scheiding of echtscheiding, als gevolg waarvan honderden ouders in Europa de Commissie verzoekschriften hebben verzocht hierin een actievere rol te spelen ondanks haar beperkte bevoegdheden ter zake; |
| --- | --- |

44.

| 45. | pleit voor nauwere samenwerking tussen de lidstaten om de bescherming van slachtoffers van gendergerelateerd geweld te waarborgen en ervoor te zorgen dat het belang van het kind in acht wordt genomen in geval van grensoverschrijdende gezinsconflicten; |
| --- | --- |

45.

| 46. | is ingenomen met de oprichting van het Europees Solidariteitskorps voor jonge Europese burgers en dringt erop aan dat het initiatief naar behoren wordt gefinancierd zodat hoogwaardige banen niet worden ingevuld door onbetaalde vrijwilligers; |
| --- | --- |

46.

| 47. | roept de lidstaten op maatregelen te treffen om hun werkzaamheden te coördineren en samen te werken teneinde de problemen van dubbele belastingheffing en belastingdiscriminatie in een grensoverschrijdende context doeltreffend aan te pakken, en om beter rekening te houden met de realiteit van grensoverschrijdende arbeidsmobiliteit; is van mening dat kwesties van dubbele belastingheffing momenteel onvoldoende worden aangepakt, voor zover zij worden aangepakt in het kader van de bestaande bilaterale belastingovereenkomsten of eenzijdige maatregelen van lidstaten, en dat er behoefte is aan een gecoördineerd en tijdig optreden op EU-niveau; |
| --- | --- |

47.

| 48. | verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, de Europese Ombudsman en de regeringen en parlementen van de lidstaten. |
| --- | --- |

48.

---

(1)  Raadsdocument 6622/16

(2)  Raadsdocument 14268/15

(3)  PB C 378 van 9.11.2017, blz. 146.

(4)  Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0106.

(5)  Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0385.

(6)  Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0013.

(7)  Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0063.

(8)  PE 601.177v04-00.

(9)  Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0512.

(10)  Zie ook verslag A8-0265/2017.

(11)  Zie ook verslag A8-0265/2017.

(12)  PB L 106 van 24.4.2015, blz. 1.

(13)  Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0347.

(14)  Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0083.

(15)  Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0142.

---

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/22 |
| --- | --- | --- | --- |

11.10.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/22

---

P8_TA(2017)0488

Naar een digitale handelsstrategie

Resolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 over „Naar een digitale handelsstrategie” (2017/2065(INI))

(2018/C 369/03)

Het Europees Parlement,

| — | gezien artikel 207, lid 3, en artikel 218 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), |
| --- | --- |

—

gezien artikel 207, lid 3, en artikel 218 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU),

| — | gezien de Algemene Overeenkomst betreffende de handel in diensten (GATS), |
| --- | --- |

—

gezien de Algemene Overeenkomst betreffende de handel in diensten (GATS),

| — | gezien de informatietechnologieovereenkomst (ITA) van de Wereldhandelsorganisatie (WTO), |
| --- | --- |

—

gezien de informatietechnologieovereenkomst (ITA) van de Wereldhandelsorganisatie (WTO),

| — | gezien het WTO-werkprogramma betreffende e-commerce, |
| --- | --- |

—

gezien het WTO-werkprogramma betreffende e-commerce,

| — | gezien de gemeenschappelijke verklaring die de ministers van ICT van de G7 hebben afgelegd tijdens de bijeenkomst in Takamatsu, Kagawa, van 29 en 30 april 2016, |
| --- | --- |

—

gezien de gemeenschappelijke verklaring die de ministers van ICT van de G7 hebben afgelegd tijdens de bijeenkomst in Takamatsu, Kagawa, van 29 en 30 april 2016,

| — | gezien de ministeriële verklaring van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) betreffende de digitale economie in Cancun in 2016, |
| --- | --- |

—

gezien de ministeriële verklaring van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) betreffende de digitale economie in Cancun in 2016,

| — | gezien de dynamische coalitie betreffende handel op het Forum voor internetbeheer, |
| --- | --- |

—

gezien de dynamische coalitie betreffende handel op het Forum voor internetbeheer,

| — | gezien de lopende handelsbesprekingen tussen de EU en derde landen, |
| --- | --- |

—

gezien de lopende handelsbesprekingen tussen de EU en derde landen,

| — | gezien het door de Commissie op 6 juli 2017 aangekondigde beginselakkoord over de economische partnerschapsovereenkomst tussen de EU en Japan, |
| --- | --- |

—

gezien het door de Commissie op 6 juli 2017 aangekondigde beginselakkoord over de economische partnerschapsovereenkomst tussen de EU en Japan,

| — | gezien Richtlijn 2000/31/EG van het Europees Parlement en de Raad van 8 juni 2000 betreffende bepaalde juridische aspecten van de diensten van de informatiemaatschappij, met name de elektronische handel, in de interne markt („richtlijn inzake elektronische handel”) (1), |
| --- | --- |

—

gezien Richtlijn 2000/31/EG van het Europees Parlement en de Raad van 8 juni 2000 betreffende bepaalde juridische aspecten van de diensten van de informatiemaatschappij, met name de elektronische handel, in de interne markt („richtlijn inzake elektronische handel”) (1),

| — | gezien Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG (algemene verordening gegevensbescherming) (2), |
| --- | --- |

—

gezien Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG (algemene verordening gegevensbescherming) (2),

| — | gezien de mededeling van de Commissie van 14 oktober 2015 getiteld „Handel voor iedereen: Naar een meer verantwoord handels- en investeringsbeleid” (COM(2015)0497), |
| --- | --- |

—

gezien de mededeling van de Commissie van 14 oktober 2015 getiteld „Handel voor iedereen: Naar een meer verantwoord handels- en investeringsbeleid” (COM(2015)0497),

| — | gezien de mededeling van de Commissie van 19 april 2016 getiteld „De digitalisering van het Europese bedrijfsleven” (COM(2016)0180), |
| --- | --- |

—

gezien de mededeling van de Commissie van 19 april 2016 getiteld „De digitalisering van het Europese bedrijfsleven” (COM(2016)0180),

| — | gezien de mededeling van de Commissie van 19 april 2016 getiteld „Europees cloudinitiatief — Bouwen aan een concurrentiële data- en kenniseconomie in Europa” (COM(2016)0178), |
| --- | --- |

—

gezien de mededeling van de Commissie van 19 april 2016 getiteld „Europees cloudinitiatief — Bouwen aan een concurrentiële data- en kenniseconomie in Europa” (COM(2016)0178),

| — | gezien het verslag van de Commissie van 23 juni 2017 over handels- en investeringsbelemmeringen (COM(2017)0338), |
| --- | --- |

—

gezien het verslag van de Commissie van 23 juni 2017 over handels- en investeringsbelemmeringen (COM(2017)0338),

| — | gezien de mededeling van de Commissie van 10 januari 2017 getiteld „Bouwen aan een Europese data-economie” (COM(2017)0009), |
| --- | --- |

—

gezien de mededeling van de Commissie van 10 januari 2017 getiteld „Bouwen aan een Europese data-economie” (COM(2017)0009),

| — | gezien het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad met betrekking tot de eerbiediging van het privéleven en de bescherming van persoonsgegevens in elektronische communicatie, en tot intrekking van Richtlijn 2002/58/EG (verordening inzake privacy en elektronische communicatie) (COM(2017)0010), |
| --- | --- |

—

gezien het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad met betrekking tot de eerbiediging van het privéleven en de bescherming van persoonsgegevens in elektronische communicatie, en tot intrekking van Richtlijn 2002/58/EG (verordening inzake privacy en elektronische communicatie) (COM(2017)0010),

| — | gezien het voorstel van de Commissie van 13 september 2017 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake een kader voor het vrije verkeer van niet-persoonsgebonden gegevens in de Europese Unie (COM(2017)0495), |
| --- | --- |

—

gezien het voorstel van de Commissie van 13 september 2017 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake een kader voor het vrije verkeer van niet-persoonsgebonden gegevens in de Europese Unie (COM(2017)0495),

| — | gezien het werkdocument van de diensten van de Commissie van 2 mei 2017 getiteld „Digital4Development: de mainstreaming van digitale technologieën en diensten in het EU-ontwikkelingsbeleid” (SWD(2017)0157), |
| --- | --- |

—

gezien het werkdocument van de diensten van de Commissie van 2 mei 2017 getiteld „Digital4Development: de mainstreaming van digitale technologieën en diensten in het EU-ontwikkelingsbeleid” (SWD(2017)0157),

| — | gezien zijn resolutie van 5 juli 2016 over een nieuw op te stellen toekomstgerichte en innovatieve strategie voor handel en investeringen (3), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 5 juli 2016 over een nieuw op te stellen toekomstgerichte en innovatieve strategie voor handel en investeringen (3),

| — | gezien zijn resolutie van 3 februari 2016 houdende aanbevelingen van het Europees Parlement aan de Commissie voor de onderhandelingen over de Overeenkomst betreffende de handel in diensten (TiSA) (4), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 3 februari 2016 houdende aanbevelingen van het Europees Parlement aan de Commissie voor de onderhandelingen over de Overeenkomst betreffende de handel in diensten (TiSA) (4),

| — | gezien zijn resolutie van 8 juli 2015 met de aanbevelingen van het Europees Parlement aan de Commissie betreffende de onderhandelingen over het trans-Atlantisch handels- en investeringspartnerschap (TTIP) (5), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 8 juli 2015 met de aanbevelingen van het Europees Parlement aan de Commissie betreffende de onderhandelingen over het trans-Atlantisch handels- en investeringspartnerschap (TTIP) (5),

| — | gezien de VN-top inzake duurzame ontwikkeling en het op 25 september 2015 door de Algemene Vergadering goedgekeurde slotdocument getiteld „Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development”, en de 17 doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling (SDG's), |
| --- | --- |

—

gezien de VN-top inzake duurzame ontwikkeling en het op 25 september 2015 door de Algemene Vergadering goedgekeurde slotdocument getiteld „Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development”, en de 17 doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling (SDG's),

| — | gezien de komende elfde ministeriële conferentie van de WTO, die van 10 tot en met 13 december 2017 in Buenos Aires, Argentinië, zal worden gehouden en waar e-handel waarschijnlijk aan de orde zal komen, |
| --- | --- |

—

gezien de komende elfde ministeriële conferentie van de WTO, die van 10 tot en met 13 december 2017 in Buenos Aires, Argentinië, zal worden gehouden en waar e-handel waarschijnlijk aan de orde zal komen,

| — | gezien de initiatieven van de Internationale Telecommunicatie-unie van de VN ter ondersteuning van ontwikkelingslanden (ITU-D), |
| --- | --- |

—

gezien de initiatieven van de Internationale Telecommunicatie-unie van de VN ter ondersteuning van ontwikkelingslanden (ITU-D),

| — | gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, |
| --- | --- |

—

gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie,

| — | gezien artikel 8, lid 1, van het EU-Handvest van de grondrechten en artikel 16, lid 1, van het VWEU, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 8, lid 1, van het EU-Handvest van de grondrechten en artikel 16, lid 1, van het VWEU,

| — | gezien het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, |
| --- | --- |

—

gezien het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten,

| — | gezien de verslagen van de speciale rapporteur van de Verenigde Naties voor de bescherming van de vrijheid van meningsuiting inzake de vrijheid van meningsuiting en de particuliere sector in het digitale tijdperk (A/HRC/32/38) en de rol van telecomproviders (A/HRC/35/22), |
| --- | --- |

—

gezien de verslagen van de speciale rapporteur van de Verenigde Naties voor de bescherming van de vrijheid van meningsuiting inzake de vrijheid van meningsuiting en de particuliere sector in het digitale tijdperk (A/HRC/32/38) en de rol van telecomproviders (A/HRC/35/22),

| — | gezien de EU-mensenrechtenrichtsnoeren inzake de vrijheid van meningsuiting online en offline, die op 12 mei 2014 door de Raad Buitenlandse Zaken zijn vastgesteld, |
| --- | --- |

—

gezien de EU-mensenrechtenrichtsnoeren inzake de vrijheid van meningsuiting online en offline, die op 12 mei 2014 door de Raad Buitenlandse Zaken zijn vastgesteld,

| — | gezien het Verdrag tot bescherming van personen met betrekking tot de geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens van de Raad van Europa (European Treaty Series nr. 108) en het aanvullende protocol daarbij, |
| --- | --- |

—

gezien het Verdrag tot bescherming van personen met betrekking tot de geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens van de Raad van Europa (European Treaty Series nr. 108) en het aanvullende protocol daarbij,

| — | gezien zijn resolutie van 26 mei 2016 over trans-Atlantische gegevensstromen (6), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 26 mei 2016 over trans-Atlantische gegevensstromen (6),

| — | gezien het verslag van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over de uitvoering van de strategie voor handelsbeleid Handel voor iedereen — Zorgen voor een vooruitstrevend handelsbeleid om de mondialisering in goede banen te leiden (COM(2017)0491), |
| --- | --- |

—

gezien het verslag van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over de uitvoering van de strategie voor handelsbeleid Handel voor iedereen — Zorgen voor een vooruitstrevend handelsbeleid om de mondialisering in goede banen te leiden (COM(2017)0491),

| — | gezien artikel 52 van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 52 van zijn Reglement,

| — | gezien het verslag van de Commissie internationale handel en de adviezen van de Commissie industrie, onderzoek en energie, de Commissie interne markt en consumentenbescherming en de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken (A8-0384/2017), |
| --- | --- |

—

gezien het verslag van de Commissie internationale handel en de adviezen van de Commissie industrie, onderzoek en energie, de Commissie interne markt en consumentenbescherming en de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken (A8-0384/2017),

| A. | overwegende dat ondernemingen, met name startende ondernemingen, micro-ondernemingen en kmo's, dankzij technologische ontwikkelingen, toegang tot het open internet en de digitalisering van de economie, die een drijvende kracht zijn voor groei, nieuwe kansen kunnen creëren voor wat betreft het ontwikkelen, bestellen, produceren, in de handel brengen of leveren van producten en diensten, en sneller en goedkoper dan ooit tevoren overal ter wereld klanten kunnen bereiken; overwegende dat opkomende technologieën, zoals de „distributed ledger”-technologie, het potentieel hebben om digitale handel te bevorderen door de transparantie van internationale contracten te vergroten en de waardeoverdracht te versnellen; overwegende dat de handel in fysieke goederen is vervangen door een toenemende mate van grensoverschrijdende overdracht van digitale inhoud, waarbij het onderscheid tussen goederen en diensten soms vervaagt; |
| --- | --- |

A.

overwegende dat ondernemingen, met name startende ondernemingen, micro-ondernemingen en kmo's, dankzij technologische ontwikkelingen, toegang tot het open internet en de digitalisering van de economie, die een drijvende kracht zijn voor groei, nieuwe kansen kunnen creëren voor wat betreft het ontwikkelen, bestellen, produceren, in de handel brengen of leveren van producten en diensten, en sneller en goedkoper dan ooit tevoren overal ter wereld klanten kunnen bereiken; overwegende dat opkomende technologieën, zoals de „distributed ledger”-technologie, het potentieel hebben om digitale handel te bevorderen door de transparantie van internationale contracten te vergroten en de waardeoverdracht te versnellen; overwegende dat de handel in fysieke goederen is vervangen door een toenemende mate van grensoverschrijdende overdracht van digitale inhoud, waarbij het onderscheid tussen goederen en diensten soms vervaagt;

| B. | overwegende dat gegevensverzameling, gegevensaggregatie en de mogelijkheid van grensoverschrijdende overdracht van gegevens een belangrijke motor kunnen zijn voor innovatie, productiviteit en het economisch concurrentievermogen; |
| --- | --- |

B.

overwegende dat gegevensverzameling, gegevensaggregatie en de mogelijkheid van grensoverschrijdende overdracht van gegevens een belangrijke motor kunnen zijn voor innovatie, productiviteit en het economisch concurrentievermogen;

| C. | overwegende dat de globalisering en digitalisering van onze economieën en van de internationale handel ondernemingen in staat hebben gesteld zich te ontwikkelen en burgers economische mogelijkheden hebben geboden; overwegende dat de digitalisering van traditionele industrieën invloed heeft op toeleveringsketens, productieprocessen en dienstmodellen, hetgeen niet alleen zou kunnen leiden tot werkgelegenheid in nieuwe industrieën, maar ook zou kunnen resulteren in verstoring van de huidige arbeidsmarkt en precaire arbeidsomstandigheden, aangezien steeds meer van oudsher door mensen uitgevoerde taken worden geautomatiseerd dan wel gedelokaliseerd of beide; benadrukt in dit verband dat er de nodige begeleidende sociale maatregelen moeten worden getroffen, zoals krachtig onderwijs- en opleidingsbeleid, actief arbeidsmarktbeleid en maatregelen om de digitale kloof te overbruggen, opdat zij de gehele samenleving ten goede komen; |
| --- | --- |

C.

overwegende dat de globalisering en digitalisering van onze economieën en van de internationale handel ondernemingen in staat hebben gesteld zich te ontwikkelen en burgers economische mogelijkheden hebben geboden; overwegende dat de digitalisering van traditionele industrieën invloed heeft op toeleveringsketens, productieprocessen en dienstmodellen, hetgeen niet alleen zou kunnen leiden tot werkgelegenheid in nieuwe industrieën, maar ook zou kunnen resulteren in verstoring van de huidige arbeidsmarkt en precaire arbeidsomstandigheden, aangezien steeds meer van oudsher door mensen uitgevoerde taken worden geautomatiseerd dan wel gedelokaliseerd of beide; benadrukt in dit verband dat er de nodige begeleidende sociale maatregelen moeten worden getroffen, zoals krachtig onderwijs- en opleidingsbeleid, actief arbeidsmarktbeleid en maatregelen om de digitale kloof te overbruggen, opdat zij de gehele samenleving ten goede komen;

| D. | overwegende dat voor een digitale economie een op regels gebaseerd kader nodig is, met inbegrip van moderne handelsvoorschriften die de snelle marktontwikkelingen en de consumentenrechten met elkaar in overeenstemming kunnen brengen en voorzien in de beleidsruimte voor nieuwe regelgevingsinitiatieven die regeringen nodig hebben om de bescherming van de mensenrechten te handhaven en te versterken; |
| --- | --- |

D.

overwegende dat voor een digitale economie een op regels gebaseerd kader nodig is, met inbegrip van moderne handelsvoorschriften die de snelle marktontwikkelingen en de consumentenrechten met elkaar in overeenstemming kunnen brengen en voorzien in de beleidsruimte voor nieuwe regelgevingsinitiatieven die regeringen nodig hebben om de bescherming van de mensenrechten te handhaven en te versterken;

| E. | overwegende dat toegang tot een vrij, open en veilig internet een voorwaarde is voor op regels gebaseerde handel en vooruitgang op het gebied van de digitale economie; overwegende dat het beginsel van netneutraliteit een essentieel onderdeel van de digitale handelsstrategie van de EU moet vormen om eerlijke mededinging en innovatie op het gebied van de digitale economie mogelijk te maken terwijl de vrijheid van meningsuiting online wordt gewaarborgd; |
| --- | --- |

E.

overwegende dat toegang tot een vrij, open en veilig internet een voorwaarde is voor op regels gebaseerde handel en vooruitgang op het gebied van de digitale economie; overwegende dat het beginsel van netneutraliteit een essentieel onderdeel van de digitale handelsstrategie van de EU moet vormen om eerlijke mededinging en innovatie op het gebied van de digitale economie mogelijk te maken terwijl de vrijheid van meningsuiting online wordt gewaarborgd;

| F. | overwegende dat investeringen in infrastructuur en toegang tot vaardigheden belangrijke uitdagingen blijven voor connectiviteit en bijgevolg ook voor de digitale handel; |
| --- | --- |

F.

overwegende dat investeringen in infrastructuur en toegang tot vaardigheden belangrijke uitdagingen blijven voor connectiviteit en bijgevolg ook voor de digitale handel;

| G. | overwegende dat in de doelstellingen van de VN inzake duurzame ontwikkeling wordt benadrukt dat het met het oog op de bevordering van ontwikkeling van essentieel belang zal zijn om de bevolking van de minst ontwikkelde landen tegen 2020 te verzekeren van universele en betaalbare toegang tot het internet, aangezien de ontwikkeling van een digitale economie een stimulans zou kunnen zijn voor werkgelegenheid en groei, waarbij e-handel een van de mogelijkheden zou zijn om het aantal kleine exporteurs, de exportvolumes en de diversificatie van de export te vergroten; |
| --- | --- |

G.

overwegende dat in de doelstellingen van de VN inzake duurzame ontwikkeling wordt benadrukt dat het met het oog op de bevordering van ontwikkeling van essentieel belang zal zijn om de bevolking van de minst ontwikkelde landen tegen 2020 te verzekeren van universele en betaalbare toegang tot het internet, aangezien de ontwikkeling van een digitale economie een stimulans zou kunnen zijn voor werkgelegenheid en groei, waarbij e-handel een van de mogelijkheden zou zijn om het aantal kleine exporteurs, de exportvolumes en de diversificatie van de export te vergroten;

| H. | overwegende dat vrouwen als ondernemers en als werknemers van een betere toegang tot wereldmarkten en als consumenten van lagere prijzen kunnen profiteren, maar dat nog steeds tal van uitdagingen en ongelijkheden de deelname van vrouwen aan de wereldeconomie in de weg staan, aangezien veel vrouwen in lage- en middeninkomenslanden nog steeds geen toegang tot het internet hebben; |
| --- | --- |

H.

overwegende dat vrouwen als ondernemers en als werknemers van een betere toegang tot wereldmarkten en als consumenten van lagere prijzen kunnen profiteren, maar dat nog steeds tal van uitdagingen en ongelijkheden de deelname van vrouwen aan de wereldeconomie in de weg staan, aangezien veel vrouwen in lage- en middeninkomenslanden nog steeds geen toegang tot het internet hebben;

| I. | overwegende dat de e-handel ook in ontwikkelingslanden een hoge vlucht neemt; |
| --- | --- |

I.

overwegende dat de e-handel ook in ontwikkelingslanden een hoge vlucht neemt;

| J. | overwegende dat er overal ter wereld regeringen zijn die zich inlaten met digitaal protectionisme door belemmeringen op te werpen die de toegang tot de markt en directe investeringen verhinderen of oneerlijke voordelen creëren voor ondernemingen uit eigen land; overwegende dat een aantal brede maatregelen die in derde landen zijn getroffen in het kader van de nationale (cyber)veiligheid, een steeds grotere negatieve impact hebben op de handel in ICT-producten; |
| --- | --- |

J.

overwegende dat er overal ter wereld regeringen zijn die zich inlaten met digitaal protectionisme door belemmeringen op te werpen die de toegang tot de markt en directe investeringen verhinderen of oneerlijke voordelen creëren voor ondernemingen uit eigen land; overwegende dat een aantal brede maatregelen die in derde landen zijn getroffen in het kader van de nationale (cyber)veiligheid, een steeds grotere negatieve impact hebben op de handel in ICT-producten;

| K. | overwegende dat buitenlandse bedrijven momenteel van een veel uitgebreidere toegang tot de Europese markt profiteren dan Europeanen in derde landen; overwegende dat veel van onze handelspartners in toenemende mate hun binnenlandse markt sluiten en terugvallen op digitaal protectionisme; overwegende dat de EU haar digitale handelsstrategie moet stoelen op de beginselen van wederkerigheid, eerlijke mededinging, slimme regelgeving en transparantie, teneinde het vertrouwen van de consumenten te herstellen en opnieuw een gelijk speelveld voor bedrijven te scheppen; |
| --- | --- |

K.

overwegende dat buitenlandse bedrijven momenteel van een veel uitgebreidere toegang tot de Europese markt profiteren dan Europeanen in derde landen; overwegende dat veel van onze handelspartners in toenemende mate hun binnenlandse markt sluiten en terugvallen op digitaal protectionisme; overwegende dat de EU haar digitale handelsstrategie moet stoelen op de beginselen van wederkerigheid, eerlijke mededinging, slimme regelgeving en transparantie, teneinde het vertrouwen van de consumenten te herstellen en opnieuw een gelijk speelveld voor bedrijven te scheppen;

| L. | overwegende dat geoblocking moet worden afgeschaft en er in de toekomst geen sprake mag zijn van vormen van ongerechtvaardigde discriminatie op grond van de nationaliteit, verblijfplaats of vestigingsplaats van een consument binnen de interne markt; |
| --- | --- |

L.

overwegende dat geoblocking moet worden afgeschaft en er in de toekomst geen sprake mag zijn van vormen van ongerechtvaardigde discriminatie op grond van de nationaliteit, verblijfplaats of vestigingsplaats van een consument binnen de interne markt;

| M. | overwegende dat de bouwstenen die het open internet binnen de digitale interne markt van de EU in stand houden, met inbegrip van beginselen zoals eerlijke mededinging, netneutraliteit en vrijwaring van aansprakelijkheid van tussenpersonen, in alle handelsbesprekingen moeten worden bevorderd; overwegende dat de WTO vanwege de internationale dimensie van digitale handel het aangewezen forum is voor de onderhandeling over een op regels gebaseerd multilateraal kader; overwegende dat de 11e ministeriële conferentie van de WTO in december 2017 voorziet in het platform voor de introductie van een dergelijk proces; |
| --- | --- |

M.

overwegende dat de bouwstenen die het open internet binnen de digitale interne markt van de EU in stand houden, met inbegrip van beginselen zoals eerlijke mededinging, netneutraliteit en vrijwaring van aansprakelijkheid van tussenpersonen, in alle handelsbesprekingen moeten worden bevorderd; overwegende dat de WTO vanwege de internationale dimensie van digitale handel het aangewezen forum is voor de onderhandeling over een op regels gebaseerd multilateraal kader; overwegende dat de 11e ministeriële conferentie van de WTO in december 2017 voorziet in het platform voor de introductie van een dergelijk proces;

| N. | overwegende dat de Europese Unie gebonden is aan het Handvest van de grondrechten van de EU, met inbegrip van artikel 8 betreffende het recht op de bescherming van persoonsgegevens, aan artikel 16 VWEU betreffende hetzelfde grondrecht, en aan artikel 2 VEU; overwegende dat het recht op privacy een universeel mensenrecht is; overwegende dat strenge normen op het gebied van gegevensbescherming het vertrouwen van Europese burgers in de digitale economie helpen vergroten en zodoende bijdragen aan de ontwikkeling van de digitale handel; overwegende dat strenge normen op het gebied van gegevensbescherming, met name met betrekking tot gevoelige gegevens, in het digitale tijdperk hand in hand moeten gaan met de bevordering van de internationale handel, teneinde e-handel, encryptie en de vrijheid van meningsuiting en informatie te ondersteunen en digitaal protectionisme, grootschalige controle, cyberspionage en onlinecensuur te verwerpen; |
| --- | --- |

N.

overwegende dat de Europese Unie gebonden is aan het Handvest van de grondrechten van de EU, met inbegrip van artikel 8 betreffende het recht op de bescherming van persoonsgegevens, aan artikel 16 VWEU betreffende hetzelfde grondrecht, en aan artikel 2 VEU; overwegende dat het recht op privacy een universeel mensenrecht is; overwegende dat strenge normen op het gebied van gegevensbescherming het vertrouwen van Europese burgers in de digitale economie helpen vergroten en zodoende bijdragen aan de ontwikkeling van de digitale handel; overwegende dat strenge normen op het gebied van gegevensbescherming, met name met betrekking tot gevoelige gegevens, in het digitale tijdperk hand in hand moeten gaan met de bevordering van de internationale handel, teneinde e-handel, encryptie en de vrijheid van meningsuiting en informatie te ondersteunen en digitaal protectionisme, grootschalige controle, cyberspionage en onlinecensuur te verwerpen;

| O. | overwegende dat de digitale handel bedreigde wilde planten- en diersoorten moet beschermen en dat onlinemarkten de verkoop van wilde planten en dieren en producten op basis van wilde planten en dieren op hun platforms moeten verbieden; |
| --- | --- |

O.

overwegende dat de digitale handel bedreigde wilde planten- en diersoorten moet beschermen en dat onlinemarkten de verkoop van wilde planten en dieren en producten op basis van wilde planten en dieren op hun platforms moeten verbieden;

| P. | overwegende dat particuliere ondernemingen binnen de digitale economie steeds meer de normen bepalen, wat op zowel burgers en consumenten als de interne en internationale handel een direct effect zal hebben en tegelijkertijd de ontwikkeling van technologische oplossingen ter bescherming van zakelijke activiteiten en klanten versnelt; |
| --- | --- |

P.

overwegende dat particuliere ondernemingen binnen de digitale economie steeds meer de normen bepalen, wat op zowel burgers en consumenten als de interne en internationale handel een direct effect zal hebben en tegelijkertijd de ontwikkeling van technologische oplossingen ter bescherming van zakelijke activiteiten en klanten versnelt;

| Q. | overwegende dat in de aanbevelingen van de OESO tegen grondslaguitholling en winstverschuiving en de plannen van de EU voor een gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag voor de vennootschapsbelasting is benadrukt dat verschillende uitdagingen op het gebied van belastingen moeten worden aangepakt, waaronder de door de digitale economie gestelde uitdagingen; overwegende dat belasting daar moet worden betaald waar ook de winst wordt gemaakt; overwegende dat een transparanter, efficiënter en eerlijker systeem voor de berekening van de heffingsgrondslag van grensoverschrijdende bedrijven winstverschuiving en belastingontwijking moet voorkomen; overwegende dat er een coherente EU-benadering inzake de heffing van belasting binnen de digitale economie nodig is om een gelijk speelveld te creëren en ervoor te zorgen dat op een eerlijke en effectieve wijze belastingen worden opgelegd aan ondernemingen; herinnert eraan dat handelsovereenkomsten een clausule van goed bestuur op fiscaal gebied moeten bevatten waarin de verbintenis van de partijen ten aanzien van de uitvoering van overeengekomen internationale normen in de strijd tegen belastingontduiking en -ontwijking nogmaals wordt bevestigd; |
| --- | --- |

Q.

overwegende dat in de aanbevelingen van de OESO tegen grondslaguitholling en winstverschuiving en de plannen van de EU voor een gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag voor de vennootschapsbelasting is benadrukt dat verschillende uitdagingen op het gebied van belastingen moeten worden aangepakt, waaronder de door de digitale economie gestelde uitdagingen; overwegende dat belasting daar moet worden betaald waar ook de winst wordt gemaakt; overwegende dat een transparanter, efficiënter en eerlijker systeem voor de berekening van de heffingsgrondslag van grensoverschrijdende bedrijven winstverschuiving en belastingontwijking moet voorkomen; overwegende dat er een coherente EU-benadering inzake de heffing van belasting binnen de digitale economie nodig is om een gelijk speelveld te creëren en ervoor te zorgen dat op een eerlijke en effectieve wijze belastingen worden opgelegd aan ondernemingen; herinnert eraan dat handelsovereenkomsten een clausule van goed bestuur op fiscaal gebied moeten bevatten waarin de verbintenis van de partijen ten aanzien van de uitvoering van overeengekomen internationale normen in de strijd tegen belastingontduiking en -ontwijking nogmaals wordt bevestigd;

| R. | overwegende dat volgens de OESO maar liefst 5 % van de in de EU ingevoerde goederen is nagemaakt, met een aanzienlijk verlies aan arbeidsplaatsen en belastinginkomsten als gevolg; |
| --- | --- |

R.

overwegende dat volgens de OESO maar liefst 5 % van de in de EU ingevoerde goederen is nagemaakt, met een aanzienlijk verlies aan arbeidsplaatsen en belastinginkomsten als gevolg;

| S. | overwegende dat over gevoelige sectoren zoals audiovisuele diensten en over grondrechten zoals de bescherming van persoonsgegevens geen handelsbesprekingen zouden mogen plaatsvinden; |
| --- | --- |

S.

overwegende dat over gevoelige sectoren zoals audiovisuele diensten en over grondrechten zoals de bescherming van persoonsgegevens geen handelsbesprekingen zouden mogen plaatsvinden;

| T. | overwegende dat de digitale handel ook de bevordering van de groei van kmo's en startende ondernemingen zou moeten nastreven, niet alleen die van multinationals; |
| --- | --- |

T.

overwegende dat de digitale handel ook de bevordering van de groei van kmo's en startende ondernemingen zou moeten nastreven, niet alleen die van multinationals;

| U. | overwegende dat Mexico aan de voorwaarden voor toetreding tot Verdrag nr. 108 van de Raad van Europa betreffende de bescherming van persoonsgegevens voldoet; |
| --- | --- |

U.

overwegende dat Mexico aan de voorwaarden voor toetreding tot Verdrag nr. 108 van de Raad van Europa betreffende de bescherming van persoonsgegevens voldoet;

| V. | overwegende dat bij de sluiting van handelsovereenkomsten niet over de bescherming van persoonsgegevens mag worden onderhandeld en dat gegevensbescherming altijd is uitgesloten van EU-mandaten voor handelsbesprekingen; |
| --- | --- |

V.

overwegende dat bij de sluiting van handelsovereenkomsten niet over de bescherming van persoonsgegevens mag worden onderhandeld en dat gegevensbescherming altijd is uitgesloten van EU-mandaten voor handelsbesprekingen;

| W. | overwegende dat handelsovereenkomsten een hefboom kunnen zijn voor de verbetering van digitale rechten; overwegende dat het opnemen van bepalingen inzake netneutraliteit en een verbod op gedwongen ongerechtvaardigde gegevenslokaliseringsvereisten, gegevensbeveiliging, beveiliging van gegevensverwerking en -opslag, versleuteling en aansprakelijkheid van tussenpersonen in handelsovereenkomsten in het bijzonder de bescherming van de vrijheid van meningsuiting kan verbeteren; |
| --- | --- |

W.

overwegende dat handelsovereenkomsten een hefboom kunnen zijn voor de verbetering van digitale rechten; overwegende dat het opnemen van bepalingen inzake netneutraliteit en een verbod op gedwongen ongerechtvaardigde gegevenslokaliseringsvereisten, gegevensbeveiliging, beveiliging van gegevensverwerking en -opslag, versleuteling en aansprakelijkheid van tussenpersonen in handelsovereenkomsten in het bijzonder de bescherming van de vrijheid van meningsuiting kan verbeteren;

| 1. | onderstreept dat de EU, als gemeenschap van waarden en 's werelds grootste exporteur van diensten, de normen zou moeten bepalen van internationale regelingen en overeenkomsten inzake digitale handelsstromen, en wel op basis van drie elementen: (1) de markttoegang van digitale goederen en diensten in derde landen waarborgen, (2) ervoor zorgen dat handelsregelingen concrete voordelen opleveren voor de consument en (3) de eerbiediging van de grondrechten waarborgen en bevorderen; |
| --- | --- |

1.

| 2. | benadrukt dat, hoewel middels de strategie voor de digitale interne markt tal van problemen waarmee de digitale handel te kampen heeft worden aangepakt, EU-bedrijven nog steeds aanlopen tegen ernstige mondiale belemmeringen, zoals niet-transparante regelgeving, overheidsbemoeienis en ongerechtvaardigde gegevenslokalisering en -opslag; wijst erop dat bepaalde belangrijke maatregelen in het kader van de strategie voor de digitale interne markt, waaronder het EU-cloudinitiatief en de hervorming van het auteursrecht, een internationale dimensie hebben die in een Europese strategie voor de digitale handel aan de orde kan worden gesteld; |
| --- | --- |

2.

| 3. | benadrukt dat de digitale kloof moet worden overbrugd om mogelijke negatieve gevolgen op sociaal en ontwikkelingsvlak tot een minimum te beperken; onderstreept in dit opzicht hoe belangrijk het is om de participatie van vrouwen aan STEM (wetenschap, technologie, engineering en wiskunde) te bevorderen, barrières voor levenslang leren weg te nemen en de verschillen tussen mannen en vrouwen wat betreft de toegang tot en het gebruik van nieuwe technologieën te verkleinen; roept de Commissie op verder te onderzoeken hoe het huidige handelsbeleid en de gelijkheid van mannen en vrouwen met elkaar samenhangen en hoe handel de economische positie van vrouwen kan bevorderen; |
| --- | --- |

3.

| 4. | merkt op dat het netwerkeffect van de digitale economie het mogelijk maakt dat één onderneming of een klein aantal ondernemingen een aanzienlijk marktaandeel in handen heeft en stelt dat dit buitensporige marktconcentratie tot gevolg zou kunnen hebben; benadrukt hoe belangrijk het is om in handelsovereenkomsten eerlijke en effectieve mededinging te bevorderen, met name tussen digitale dienstverleners zoals onlineplatforms en gebruikers zoals micro-ondernemingen, kmo's en startende ondernemingen, en om de keuze van de consument te bevorderen, niet-discriminerende behandeling van alle marktdeelnemers te waarborgen en het ontstaan van machtsposities die de markten ontwrichten, te vermijden; benadrukt in dit verband hoe belangrijk het is dat netneutraliteit een essentieel onderdeel wordt van zijn digitale handelsstrategie; is van mening dat een digitale handelsstrategie moet worden aangevuld met een versterkt en effectief internationaal kader voor mededingingsbeleid, met inbegrip van een nauwere samenwerking tussen mededingingsautoriteiten en hoofdstukken over sterke concurrentie in handelsovereenkomsten; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat bedrijven en ondernemingen aan de mededingingsregels voldoen en dat van discriminatie van concurrenten ten koste van de belangen van consumenten geen sprake is; |
| --- | --- |

4.

| 5. | benadrukt dat toegang tot een veilige breedbandinternetverbinding en digitale betaalmethodes, doeltreffende consumentenbescherming (in het bijzonder verhaalmechanismen voor grensoverschrijdende onlineverkoop) en voorspelbare douaneregelingen noodzakelijk zijn om digitale handel, duurzame ontwikkeling en inclusieve groei mogelijk te maken; |
| --- | --- |

5.

| 6. | is van mening dat handelsovereenkomsten de samenwerking tussen agentschappen voor consumentenbescherming moeten bevorderen en is ingenomen met initiatieven ter bevordering van maatregelen om het consumentenvertrouwen in handelsbesprekingen te vergroten, zoals regelingen inzake elektronische handtekeningen en contracten en inzake ongewenste communicatie; benadrukt dat de rechten van consumenten moeten worden beschermd en in geen geval mogen worden ondermijnd; |
| --- | --- |

6.

| 7. | onderstreept dat kmo's in ontwikkelingslanden het merendeel van de bedrijven uitmaken en de meeste werknemers in de industrie- en dienstensector in dienst hebben; brengt in herinnering dat de bevordering van grensoverschrijdende e-handel rechtstreeks van invloed kan zijn op het verbeteren van de levensomstandigheden, het bevorderen van een hogere levensstandaard en het stimuleren van de economische ontwikkeling; |
| --- | --- |

7.

| 8. | verlangt dat niets in handelsovereenkomsten de EU en haar lidstaten ervan weerhoudt hun regels inzake gegevensbescherming te handhaven, te verbeteren en toe te passen; herinnert eraan dat, wanneer aan de thans en in de toekomst in hoofdstuk IV van Richtlijn 95/46/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 oktober 1995 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens (7) vastgelegde eisen en de in hoofdstuk V van Verordening (EU) 2016/679 vastgelegde eisen wordt voldaan, persoonsgegevens naar derde landen kunnen worden overgedragen zonder gebruik te maken van algemene regelingen in handelsovereenkomsten; erkent dat adequaatheidsbesluiten, waaronder gedeeltelijke en sectorspecifieke adequaatheidsbesluiten, fundamentele mechanismen zijn voor het waarborgen van een veilige overdracht van persoonsgegevens van de EU naar een derde land; merkt op dat de EU alleen adequaatheidsbesluiten heeft vastgesteld ten aanzien van vier van haar twintig grootste handelspartners; onderstreept het belang van het waarborgen, in het bijzonder door middel van adequaatheidsdialogen, van de overdracht van gegevens van derde landen naar de EU; |
| --- | --- |

8.

| 9. | verzoekt de Commissie prioriteit te geven aan en vaart te zetten achter de vaststelling van adequaatheidsbesluiten, mits derde landen, uit hoofde van hun nationale wetgeving of hun internationale verbintenissen, voor een beschermingsniveau zorgen dat „wezenlijk gelijkwaardig” is aan het in de EU gegarandeerde niveau; roept de Commissie op actuele en gedetailleerde bindende procedures vast te stellen en openbaar te maken, en een specifieke termijn te stellen om tot deze besluiten te komen, een en ander met volledige inachtneming van de bevoegdheden van nationale toezichthoudende autoriteiten en het advies van het Parlement; |
| --- | --- |

9.

| 10. | herinnert eraan dat het voor elk type bedrijf dat op internationaal niveau producten en diensten levert, steeds belangrijker wordt om over grenzen heen gegevens te kunnen verkrijgen, verzamelen, verwerken en doorgeven; merkt op dat dit geldt voor zowel persoonsgegevens als niet-persoonsgebonden gegevens en ook communicatie van machine naar machine omvat; |
| --- | --- |

10.

| 11. | dringt er bij de Commissie op aan zo spoedig mogelijk regels voor grensoverschrijdende gegevensoverdracht op te stellen die volledig in overeenstemming zijn met de huidige en toekomstige Europese regelgeving op het gebied van gegevensbescherming en privacy; vraagt de Commissie voorts om in EU-handelsovereenkomsten een horizontale bepaling op te nemen waardoor een partij ten volle het recht behoudt om persoonsgegevens en de privacy te beschermen, met als enige voorwaarde dat dit recht niet ten onrechte wordt gebruikt om regels voor grensoverschrijdende gegevensoverdracht te omzeilen om andere redenen dan de bescherming van persoonsgegevens; is van mening dat dergelijke regels en bepalingen deel moeten uitmaken van alle nieuwe en onlangs gestarte handelsbesprekingen met derde landen; wijst erop dat regelingen in dit opzicht moeten worden vrijgesteld van het toepassingsgebied van toekomstige hoofdstukken over de bescherming van investeringen; |
| --- | --- |

11.

| 12. | verzoekt de Commissie om ongerechtvaardigde gegevenslokalisatievereisten in vrijhandelsovereenkomsten strikt te verbieden; meent dat de afschaffing van dergelijke vereisten een topprioriteit moet zijn en benadrukt dat de toepasselijke wetgeving inzake gegevensbescherming in acht moet worden genomen; betreurt alle pogingen om dergelijke vereisten in te zetten als een soort non-tarifaire handelsbelemmering en een vorm van digitaal protectionisme; is van mening dat dergelijk protectionisme een ernstige belemmering vormt voor de kansen van Europese bedrijven op de markten van derde landen en de efficiëntievoordelen van de digitale handel ondermijnt; |
| --- | --- |

12.

| 13. | verzoekt de Commissie haar standpunt inzake grensoverschrijdende gegevensoverdracht, ongerechtvaardigde gegevenslokalisatievereisten en waarborgen voor gegevensbescherming in handelsbesprekingen zo spoedig mogelijk kenbaar te maken, overeenkomstig het standpunt van het Parlement, zodat het in alle nieuwe en onlangs gestarte onderhandelingen kan worden opgenomen en tegelijkertijd wordt voorkomen dat de EU in internationale handelsbesprekingen buiten spel wordt gezet; |
| --- | --- |

13.

| 14. | verzoekt de Commissie om maatregelen van derde landen — zoals beleid ter bevordering van lokale aankopen, vereisten met betrekking tot lokale inhoud en gedwongen technologieoverdracht — te bestrijden, voor zover zij niet zijn gerechtvaardigd op grond van door de VN geleide programma's voor het dichten van de digitale kloof of aan TRIPS gerelateerde uitzonderingen, om zodoende te waarborgen dat Europese bedrijven in een eerlijke, voorspelbare omgeving kunnen opereren; |
| --- | --- |

14.

| 15. | benadrukt dat de EU haar inspanningen op bilateraal, plurilateraal en multilateraal niveau moet voortzetten om te waarborgen dat derde landen een vergelijkbare mate van openheid voor buitenlandse investeringen bieden als de EU en een gelijk speelveld behouden voor marktdeelnemers uit de EU; is verheugd over het voorstel van de EU voor een verordening tot vaststelling van een kader voor beoordeling van directe buitenlandse investeringen in de Unie en steunt de doelstellingen voor een betere bescherming van kritieke infrastructuur en technologieën; |
| --- | --- |

15.

| 16. | onderstreept dat een digitale handelsstrategie volledig in overeenstemming moet zijn met het beginsel van netneutraliteit en de gelijke behandeling van het internetverkeer moet waarborgen, zonder discriminatie, beperkingen of inmenging en ongeacht zender, ontvanger, soort, inhoud, voorziening, dienst of toepassing; herinnert eraan dat maatregelen inzake verkeersbeheer alleen in uitzonderlijke gevallen mogen worden toegestaan wanneer zij absoluut noodzakelijk zijn, en niet langer dan noodzakelijk, teneinde aan juridische eisen te voldoen, de integriteit en veiligheid van het netwerk te behouden en dreigende netwerkcongestie te voorkomen; |
| --- | --- |

16.

| 17. | onderstreept dat de aanleg van en de toegang tot infrastructuur, met name in landelijke gebieden, berggebieden en afgelegen gebieden, die qua dekking, kwaliteit en veiligheid adequaat zijn en netneutraliteit ondersteunen, cruciaal zijn voor de digitalisering van de Europese industrie en de uitbreiding van e-governance; |
| --- | --- |

17.

| 18. | betreurt ten zeerste de praktijken van derde landen die markttoegang afhankelijk maken van het aan staatsautoriteiten bekendmaken en overdragen van broncodes van de software die bedrijven willen verkopen; is van mening dat dergelijke maatregelen onevenredig zijn als algemene eis voor markttoegang; verzoekt de Commissie om regeringen die vrijhandelsovereenkomsten ondertekenen te verbieden zich in te laten met dit soort praktijken; wijst erop dat het voorgaande staatsautoriteiten er niet van mag weerhouden transparantie van software te bevorderen, de openbaarmaking van broncodes middels kosteloze en vrij toegankelijke software te stimuleren en gegevens te delen middels licenties voor open gegevens; |
| --- | --- |

18.

| 19. | herinnert eraan dat in sommige gevallen vereisten inzake lokale aanwezigheid nodig zijn om effectief bedrijfseconomisch toezicht of toezicht en handhaving inzake regelgeving te waarborgen; herhaalt zijn verzoek aan de Commissie om daarom beperkte verbintenissen aan te gaan in modus 1, teneinde regelgevingsarbitrage te vermijden; |
| --- | --- |

19.

| 20. | is van mening dat de digitale handel meer gestimuleerd moet worden in het openbare aanbestedingsbeleid, onder andere door gebruik te maken van de mogelijkheid om diensten op afstand te verlenen en door ervoor te zorgen dat de Europese ondernemingen, met name kmo's, eerlijke toegang hebben tot particuliere en overheidsopdrachten; |
| --- | --- |

20.

| 21. | merkt op dat vereisten inzake overdracht van op ontwikkelingen gerichte technologie niet door regelingen over digitale handel mogen worden uitgesloten; |
| --- | --- |

21.

| 22. | wenst dat de Commissie autoriteiten van derde landen verbiedt om bedrijven, als voorwaarde voor de productie, verkoop of distributie van producten, te verplichten gegevens met betrekking tot de (cryptografische) technologie die zij in hun producten gebruiken openbaar te maken of over te dragen; |
| --- | --- |

22.

| 23. | merkt op dat de bescherming van intellectuele-eigendomsrechten en investeringen in onderzoek en ontwikkeling een eerste vereiste zijn voor de kenniseconomie van de EU, en dat internationale samenwerking van essentieel belang is om de handel in namaakgoederen in de gehele waardeketen te bestrijden; moedigt de Commissie daarom aan te streven naar de wereldwijde tenuitvoerlegging van internationale normen, zoals de TRIPS-overeenkomst van de WTO en de WIPO-internetverdragen; herinnert eraan dat juridische bescherming, zowel online als offline, in de hele EU is vereist voor nieuwe creaties, aangezien dit investeringen zal stimuleren en tot verdere innovaties zal leiden; benadrukt evenwel dat handelsovereenkomsten niet het aangewezen middel zijn om het beschermingsniveau van houders van rechten uit te breiden door te voorzien in ruimere handhavingsbevoegdheden inzake auteursrecht; benadrukt dat de toegang tot medicijnen in derde landen niet mag worden belemmerd op grond van de bescherming van intellectuele eigendom; benadrukt dat de handel in namaakgoederen een duidelijk andere aanpak vergt van inbreuken op intellectuele-eigendomsrechten in de digitale economie; |
| --- | --- |

23.

| 24. | dringt er bij de Commissie op aan het gTLD-programma van ICANN, dat domeinnamen naar duizenden generieke namen uitbreidt, nauwlettend in de gaten te houden en overeenkomstig haar verbintenis inzake een vrij en open internet de bescherming van rechthebbenden te waarborgen, met name met betrekking tot geografische aanduidingen; |
| --- | --- |

24.

| 25. | verzoekt de Commissie handelsovereenkomsten te gebruiken om partijen te beletten buitenlandse aandelenplafonds op te leggen en om concurrentiebevorderende regelgeving voor algemene toegang tot netwerken van gevestigde aanbieders vast te stellen, transparante en niet-discriminerende regels en vergoedingen voor licentieverlening te verstrekken en de toegang tot aansluitingsinfrastructuren in exportmarkten voor EU-telecomaanbieders daadwerkelijk veilig te stellen; herinnert eraan dat op regels gebaseerde mededinging in de telecommunicatiesector tot kwaliteitsvollere diensten en lagere prijzen leidt; |
| --- | --- |

25.

| 26. | dringt erop aan dat de Commissie inspanningen blijft leveren om een reeks bindende multilaterale regels inzake e-handel in de WTO op te stellen en zich blijft richten op concrete en realistische resultaten; |
| --- | --- |

26.

| 27. | wenst dat de Commissie, conform de door het Parlement aangenomen aanbevelingen, met spoed de TiSA-onderhandelingen hervat; deelt de mening dat de EU de kans om het voortouw te nemen bij de vaststelling van moderne internationale digitale normen, moet aangrijpen; |
| --- | --- |

27.

| 28. | herinnert eraan dat de leden van de WTO sinds 1998 een moratorium handhaven op de tarieven voor elektronische overdrachten; benadrukt dat dergelijke tarieven voor zowel bedrijven als consumenten tot onnodige extra kosten zouden leiden; verzoekt de Commissie het moratorium om te zetten in een permanente overeenkomst om tarieven voor elektronische overdrachten te verbieden na zorgvuldige analyse van de gevolgen op het gebied van 3D-printing; |
| --- | --- |

28.

| 29. | neemt kennis van de inspanningen van de WTO om haar werkprogramma inzake e-handel verder te ontwikkelen; verzoekt de Commissie ernaar te streven meer producten en WTO-leden op te nemen in de informatietechnologieovereenkomst van de WTO en neemt kennis van de ministeriële conferentie van de WTO in Buenos Aires die gepland staat voor december 2017; wenst dat de Commissie, met het oog op het waarborgen van een gemeenschappelijk Europees standpunt, zo snel mogelijk overleg pleegt met Europese bedrijven en lidstaten over haar standpunt met betrekking tot e-handel en andere kwesties inzake digitale handel waarover op de conferentie overeenstemming moet worden bereikt; |
| --- | --- |

29.

| 30. | verzoekt de Commissie om handelsovereenkomsten in te zetten voor het bevorderen van de interoperabiliteit van ICT-normen die zowel consumenten als producenten ten goede komen, met name in het kader van een veilig internet der dingen, 5G en cyberveiligheid, zonder echter de legitieme forums voor governance van diverse belanghebbenden te omzeilen die zeer nuttig zijn geweest voor het open internet; |
| --- | --- |

30.

| 31. | schaart zich achter de mededeling van de Commissie van 19 april 2016 over normalisatieprioriteiten op ICT-gebied voor de digitale eengemaakte markt (COM(2016) 0176); benadrukt dat een duidelijkere reeks prioriteiten voor de normalisatie in de ICT-sector, gecombineerd met politieke steun op hoog niveau, het concurrentievermogen zal versterken, hoewel normalisatie in de ICT-sector ook in de toekomst hoofdzakelijk door de sector dient te worden aangestuurd, vrijwillig dient te zijn en gebaseerd dien te zijn op consensus en op de beginselen van transparantie, openheid, onpartijdigheid, consensus, doeltreffendheid, relevantie en samenhang; merkt op dat de instrumenten van het Europees normalisatiesysteem bij dit proces moeten worden ingezet en dat er een breed scala van belanghebbenden, zowel binnen de EU als op internationaal niveau, bij moet worden betrokken, met het doel betere normaliseringsprocessen te ontwikkelen, in overeenstemming met het gezamenlijke initiatief voor normalisatie; verzoekt de Commissie om de ontwikkeling van mondiale industrienormen voor essentiële 5G-technologie en netwerkarchitectuur onder leiding van de EU te stimuleren, in het bijzonder door belangrijke Europese en internationale normalisatie-instanties de resultaten van het publiek-private partnerschap inzake 5G (5G PPP) te laten benutten; |
| --- | --- |

31.

| 32. | benadrukt het belang van internationale normen inzake digitale apparatuur en diensten, in het bijzonder op het gebied van cyberbeveiliging; verzoekt de Commissie zich in te zetten voor de invoering van essentiële maatregelen voor cyberbeveiliging in producten van het internet der dingen en cloudgebaseerde diensten; |
| --- | --- |

32.

| 33. | meent dat bijzondere aandacht moet worden besteed aan de toenemende aantallen consumenten en particulieren die artikelen kopen en verkopen via internet en verwikkeld zijn geraakt in omslachtige douaneprocedures in verband met goederen die via internet zijn aangeschaft; brengt in herinnering dat er een vereenvoudigde, belastingvrije en douanerechtenvrije douanebehandeling van online verkochte en ongebruikte geretourneerde artikelen moet worden ingevoerd; herinnert eraan dat de handelsfacilitatieovereenkomst van de WTO erop gericht is om douaneprocedures te versnellen en om de verantwoordingsplicht en transparantie ervan te bevorderen; wijst op de noodzaak douane-informatie en -beheer te digitaliseren via onlineregistratie en -informatiegebruik, hetgeen inklaring aan de grens, samenwerking op het gebied van fraudeopsporing, corruptiebestrijdingsmaatregelen en transparantie van prijzen op douanegebied moet bevorderen; is van mening dat een breder gebruik van instrumenten zoals onlinegeschillenbeslechting nuttig zou zijn voor consumenten; |
| --- | --- |

33.

| 34. | roept de Commissie op ondertekenaars van handelsovereenkomsten aan te moedigen in het hoofdstuk over telecommunicatie van vrijhandelsovereenkomsten bepalingen op te nemen om de kosten voor zowel internationale roaming als voor internationaal bellen en sms'en transparant, billijk, redelijk en consumentgericht te maken; verzoekt de Commissie om beleid te ondersteunen dat kostprijs-georiënteerde retailprijzen voor roamingdiensten bevordert met het oog op prijsverlaging, dat transparantie bevordert en dat handelspraktijken voorkomt die oneerlijk zijn of negatieve gevolgen hebben voor de consument; |
| --- | --- |

34.

| 35. | erkent dat de beginselen van de richtlijn inzake elektronische handel (Richtlijn 2000/31/EG) vanwege het creëren van gunstige voorwaarden voor innovaties en het waarborgen van de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van ondernemerschap van essentieel belang zijn geweest voor de ontwikkeling van de digitale economie; herinnert eraan dat de Commissie bij haar handelsbesprekingen gebonden is aan het EU-acquis; |
| --- | --- |

35.

| 36. | wenst dat de Commissie digitale technologieën en diensten nog meer tot een algemeen onderdeel van het EU-ontwikkelingsbeleid maakt, zoals onder meer uiteengezet in de Digital4Development-agenda; verzoekt de Commissie handelsovereenkomsten in te zetten voor de verbetering en bevordering van digitale rechten; erkent dat wereldwijd slechts 53,6 % van alle huishoudens toegang tot het internet heeft; betreurt dat er nog altijd een aanzienlijke digitale kloof bestaat; roept de Commissie op deze kloof te dichten door het aantal investeringen in digitale infrastructuur op het zuidelijk halfrond te verhogen, onder meer door publiek-private partnerschappen te bevorderen, evenwel met inachtneming van de beginselen inzake de doeltreffendheid van ontwikkelingssamenwerking; wijst in dit verband op de bijdrage van de ITU-D van de VN aan het creëren, ontwikkelen en verbeteren van telecommunicatie en ICT-apparatuur en -netwerken; roept de Commissie op ervoor te zorgen dat investeringen in breedbandinfrastructuur in ontwikkelingslanden een integrale bijdrage leveren aan en afhankelijk worden gesteld van vrij, open en veilig internet en wenst dat de Commissie passende oplossingen ontwikkelt om mobiele internettoegang te bevorderen; wijst erop dat, om digitaal met multinationale ondernemingen te kunnen interageren en toegang te krijgen tot wereldwijde waardeketens, dergelijke investeringen van bijzonder belang zijn voor lokale micro-, kleine en middelgrote ondernemingen, met name in ontwikkelingslanden; herinnert eraan dat de bevordering van grensoverschrijdende e-handel rechtstreeks van invloed kan zijn op het verbeteren van de levensomstandigheden, het bevorderen van een hogere levensstandaard en het stimuleren van de economische ontwikkeling; brengt in herinnering dat dergelijke inspanningen kunnen bijdragen tot de bevordering van gendergelijkheid, aangezien een groot aantal van deze ondernemingen in eigendom is van en beheerd wordt door vrouwen; benadrukt dat de digitale handel ook voor overheidsdiensten een hulpmiddel kan zijn en zo kan bijdragen aan de ontwikkeling van de elektronische overheid; |
| --- | --- |

36.

| 37. | benadrukt dat digitale handelsstrategieën volledig in overeenstemming moeten zijn met het beginsel van beleidscoherentie voor ontwikkeling en met name startende ondernemingen en micro-, kleine en middelgrote ondernemingen in staat moeten stellen deel te nemen aan grensoverschrijdende e-handel, verwijzend naar de bijdrage die dit zou leveren aan de gelijkheid van mannen en vrouwen; |
| --- | --- |

37.

| 38. | is van mening dat digitale kwesties ook nadrukkelijker aanwezig moeten zijn in het EU-beleid betreffende hulp voor handel om de groei van de e-handel te bevorderen middels versterking van de steun voor innovatie en infrastructuur en de toegang tot financiering, met name via microfinancieringsinitiatieven en bijstand voor het vergroten van de onlinezichtbaarheid van e-commercebedrijven in ontwikkelingslanden, het vergemakkelijken van toegang tot platforms en het bevorderen van de beschikbaarheid van elektronische betalingsoplossingen en de toegang tot kostenefficiënte logistieke en leveringsdiensten; |
| --- | --- |

38.

| 39. | wijst erop dat digitale handelsstrategieën, inclusief de begeleidende maatregelen, volledig in overeenstemming moeten zijn met en moeten bijdragen tot de verwezenlijking van de agenda voor duurzame ontwikkeling voor 2030; merkt op dat SDG 4 (inzake kwaliteitsvol onderwijs voor gratis, onpartijdig en kwaliteitsvol basis- en voortgezet onderwijs voor alle meisjes en jongens), SDG 5 (inzake het verwezenlijken van gendergelijkheid en het versterken van de positie van alle vrouwen en meisjes), SDG 8.10. (inzake het bevorderen van inclusieve en duurzame economische groei, met name middels versterkte capaciteit van binnenlandse financiële instellingen en toegang tot financiële diensten), SDG 9.1. (inzake het ontwikkelen van betrouwbare en veerkrachtige infrastructuur gericht op gelijke toegang voor iedereen) en SDG 9.3. (inzake het vergroten van de toegang van kleine ondernemingen, met name in ontwikkelingslanden, tot financiële diensten, met inbegrip van betaalbaar krediet, en de integratie ervan in waardeketens en markten) bijzonder relevant zijn in dit opzicht; |
| --- | --- |

39.

| 40. | verbindt zich ertoe zijn digitale handelsstrategie om de vijf jaar te actualiseren; |
| --- | --- |

40.

| 41. | verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en de EDEO. |
| --- | --- |

41.

---

(1)  PB L 178 van 17.7.2000, blz. 1.

(2)  PB L 119 van 4.5.2016, blz. 1.

(3)  Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0299.

(4)  Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0041.

(5)  PB C 265 van 11.8.2017, blz. 35.

(6)  Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0233.

(7)  PB L 281 van 23.11.1995, blz. 31.

---

Woensdag 13 december 2017

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/32 |
| --- | --- | --- | --- |

11.10.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/32

---

P8_TA(2017)0490

Stand van de onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk

Resolutie van het Europees Parlement van 13 december 2017 over de stand van de onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk (2017/2964(RSP))

(2018/C 369/04)

Het Europees Parlement,

| — | gezien zijn resoluties van 5 april 2017 over onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk na de kennisgeving van het voornemen van dat land om zich uit de Europese Unie terug te trekken (1), en van 3 oktober 2017 over de Stand van de onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk (2), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resoluties van 5 april 2017 over onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk na de kennisgeving van het voornemen van dat land om zich uit de Europese Unie terug te trekken (1), en van 3 oktober 2017 over de Stand van de onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk (2),

| — | gezien de richtsnoeren van de Europese Raad (artikel 50) van 29 april 2017 naar aanleiding van de kennisgeving van het Verenigd Koninkrijk op grond van artikel 50 VEU en de bijlage bij het Besluit van de Raad van 22 mei 2017 waarin de richtsnoeren zijn vastgelegd voor de onderhandelingen over een akkoord met het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland over de voorwaarden voor zijn terugtrekking uit de Europese Unie, |
| --- | --- |

—

gezien de richtsnoeren van de Europese Raad (artikel 50) van 29 april 2017 naar aanleiding van de kennisgeving van het Verenigd Koninkrijk op grond van artikel 50 VEU en de bijlage bij het Besluit van de Raad van 22 mei 2017 waarin de richtsnoeren zijn vastgelegd voor de onderhandelingen over een akkoord met het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland over de voorwaarden voor zijn terugtrekking uit de Europese Unie,

| — | gezien het gezamenlijk verslag van de onderhandelaars van de Europese Unie en de regering van het Verenigd Koninkrijk van 8 december 2017 over de voortgang gedurende fase 1 van de onderhandelingen uit hoofde van artikel 50 VEU met betrekking tot de ordelijke terugtrekking van het Verenigd koninkrijk uit de Europese Unie, |
| --- | --- |

—

gezien het gezamenlijk verslag van de onderhandelaars van de Europese Unie en de regering van het Verenigd Koninkrijk van 8 december 2017 over de voortgang gedurende fase 1 van de onderhandelingen uit hoofde van artikel 50 VEU met betrekking tot de ordelijke terugtrekking van het Verenigd koninkrijk uit de Europese Unie,

| — | gezien artikel 123, lid 2, van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 123, lid 2, van zijn Reglement,

| A. | overwegende dat de onderhandelingen tussen de Europese Unie (EU) en het Verenigd Koninkrijk (VK) die worden gevoerd uit hoofde van artikel 50 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) ten doel hebben te voorzien in een ordelijke terugtrekking van het VK uit de EU, waarbij rekening wordt gehouden met het kader voor de toekomstige betrekkingen van het VK met de Unie wanneer het land geen lidstaat meer is; |
| --- | --- |

A.

overwegende dat de onderhandelingen tussen de Europese Unie (EU) en het Verenigd Koninkrijk (VK) die worden gevoerd uit hoofde van artikel 50 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) ten doel hebben te voorzien in een ordelijke terugtrekking van het VK uit de EU, waarbij rekening wordt gehouden met het kader voor de toekomstige betrekkingen van het VK met de Unie wanneer het land geen lidstaat meer is;

| B. | overwegende dat om een ordelijke terugtrekking te kunnen bewerkstelligen bij de onderhandelingen een strikte volgorde moet worden gevolgd, zodat scheidingskwesties die het gevolg zijn van de op handen zijnde terugtrekking van het VK in een eerste fase worden behandeld alvorens een tweede fase kan beginnen; |
| --- | --- |

B.

overwegende dat om een ordelijke terugtrekking te kunnen bewerkstelligen bij de onderhandelingen een strikte volgorde moet worden gevolgd, zodat scheidingskwesties die het gevolg zijn van de op handen zijnde terugtrekking van het VK in een eerste fase worden behandeld alvorens een tweede fase kan beginnen;

| C. | overwegende dat de drie veruit belangrijkste scheidingskwesties betrekking hebben op de rechten van EU-burgers die in het VK leven en VK-burgers die in de EU-27 leven, de grens tussen Ierland en Noord-Ierland en de unieke en bijzondere omstandigheden waar het eiland Ierland mee te maken heeft, en de regeling inzake de financiële verplichtingen van het VK ten aanzien van de EU; |
| --- | --- |

C.

overwegende dat de drie veruit belangrijkste scheidingskwesties betrekking hebben op de rechten van EU-burgers die in het VK leven en VK-burgers die in de EU-27 leven, de grens tussen Ierland en Noord-Ierland en de unieke en bijzondere omstandigheden waar het eiland Ierland mee te maken heeft, en de regeling inzake de financiële verplichtingen van het VK ten aanzien van de EU;

| D. | overwegende dat ten aanzien van alle drie deze scheidingskwesties voldoende voortgang moet zijn geboekt alvorens de onderhandelingen de tweede fase in kunnen gaan, en overwegende dat deze voortgang zo snel mogelijk moet worden geboekt zodat er genoeg tijd overblijft voor de tweede fase van de onderhandelingen; |
| --- | --- |

D.

overwegende dat ten aanzien van alle drie deze scheidingskwesties voldoende voortgang moet zijn geboekt alvorens de onderhandelingen de tweede fase in kunnen gaan, en overwegende dat deze voortgang zo snel mogelijk moet worden geboekt zodat er genoeg tijd overblijft voor de tweede fase van de onderhandelingen;

| E. | overwegende dat het gezamenlijk verslag van de onderhandelaars van de Europese Unie en de regering van het Verenigd Koninkrijk erop duidt dat voldoende voortgang is geboekt; |
| --- | --- |

E.

overwegende dat het gezamenlijk verslag van de onderhandelaars van de Europese Unie en de regering van het Verenigd Koninkrijk erop duidt dat voldoende voortgang is geboekt;

| F. | overwegende dat het VK, met betrekking tot de rechten van burgers:






  — | heeft aanvaard dat alle EU-burgers die legaal in het VK leven en alle onderdanen van het VK die legaal in een lidstaat van de EU-27 leven, evenals hun respectievelijke gezinsleden op het moment van terugtrekking, de volledige reeks rechten zullen genieten als vastgesteld in het EU-recht en uitgelegd door het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJEU), op basis van waarborgen die in het terugtrekkingsakkoord zullen worden vastgelegd, |
| --- | --- | --- |

F.

overwegende dat het VK, met betrekking tot de rechten van burgers:

—

heeft aanvaard dat alle EU-burgers die legaal in het VK leven en alle onderdanen van het VK die legaal in een lidstaat van de EU-27 leven, evenals hun respectievelijke gezinsleden op het moment van terugtrekking, de volledige reeks rechten zullen genieten als vastgesteld in het EU-recht en uitgelegd door het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJEU), op basis van waarborgen die in het terugtrekkingsakkoord zullen worden vastgelegd,

| — | voorts heeft aanvaard dat de leden van het kerngezin van burgers en personen die een duurzame relatie met hen onderhouden die momenteel buiten het gastland verblijven door het terugtrekkingsakkoord zullen worden beschermd en dat dit eveneens geldt voor kinderen die in de toekomst buiten het gastland worden geboren, |
| --- | --- |

—

voorts heeft aanvaard dat de leden van het kerngezin van burgers en personen die een duurzame relatie met hen onderhouden die momenteel buiten het gastland verblijven door het terugtrekkingsakkoord zullen worden beschermd en dat dit eveneens geldt voor kinderen die in de toekomst buiten het gastland worden geboren,

| — | heeft aanvaard dat de continuering van de rechten van burgers een leven lang wordt gegarandeerd door middel van een evenredige procedure, waarbij overeenkomstig EU-rechtsbegrippen passende waarborgen zullen gelden. Deze procedure en deze waarborgen zullen worden vastgelegd in het terugtrekkingsakkoord, |
| --- | --- |

—

heeft aanvaard dat de continuering van de rechten van burgers een leven lang wordt gegarandeerd door middel van een evenredige procedure, waarbij overeenkomstig EU-rechtsbegrippen passende waarborgen zullen gelden. Deze procedure en deze waarborgen zullen worden vastgelegd in het terugtrekkingsakkoord,

| — | heeft aanvaard dat administratieve procedures transparant, soepel en gestroomlijnd zullen zijn, dat formulieren kort, eenvoudig en gebruiksvriendelijk zullen zijn en dat door gezinsleden gelijktijdig ingediende aanvragen samen zullen worden behandeld, |
| --- | --- |

—

heeft aanvaard dat administratieve procedures transparant, soepel en gestroomlijnd zullen zijn, dat formulieren kort, eenvoudig en gebruiksvriendelijk zullen zijn en dat door gezinsleden gelijktijdig ingediende aanvragen samen zullen worden behandeld,

| — | heeft aanvaard dat alle relevante rechten die zijn gebaseerd op het EU-recht zullen worden gewaarborgd en gedetailleerd zullen worden vastgelegd in het terugtrekkingsakkoord, |
| --- | --- |

—

heeft aanvaard dat alle relevante rechten die zijn gebaseerd op het EU-recht zullen worden gewaarborgd en gedetailleerd zullen worden vastgelegd in het terugtrekkingsakkoord,

| — | heeft aanvaard dat alle socialezekerheidsrechten uit hoofde van het EU-recht zullen worden gehandhaafd. Dit omvat onder meer de uitvoer van alle exporteerbare uitkeringen, |
| --- | --- |

—

heeft aanvaard dat alle socialezekerheidsrechten uit hoofde van het EU-recht zullen worden gehandhaafd. Dit omvat onder meer de uitvoer van alle exporteerbare uitkeringen,

| — | heeft aanvaard dat de bepalingen van het terugtrekkingsakkoord inzake de rechten van burgers zullen worden opgenomen in een specifieke rechtshandeling van het VK zodat deze rechten per direct zullen gelden; |
| --- | --- |

—

heeft aanvaard dat de bepalingen van het terugtrekkingsakkoord inzake de rechten van burgers zullen worden opgenomen in een specifieke rechtshandeling van het VK zodat deze rechten per direct zullen gelden;

| G. | overwegende dat het VK ten aanzien van Ierland / Noord-Ierland de nodige toezeggingen heeft gedaan om door middel van afstemming van de regelgeving te waarborgen dat er geen sprake zal zijn van een „verharding” van de grens, onder meer:






  — | indien nodig, specifieke oplossingen voor Noord-Ierland; |
| --- | --- | --- |

G.

overwegende dat het VK ten aanzien van Ierland / Noord-Ierland de nodige toezeggingen heeft gedaan om door middel van afstemming van de regelgeving te waarborgen dat er geen sprake zal zijn van een „verharding” van de grens, onder meer:

—

indien nodig, specifieke oplossingen voor Noord-Ierland;

| — | de toezegging om het in 1998 bereikte akkoord in al zijn onderdelen te beschermen; |
| --- | --- |

—

de toezegging om het in 1998 bereikte akkoord in al zijn onderdelen te beschermen;

| — | de garantie dat de rechten van de burgers in Noord-Ierland niet zullen verslechteren; |
| --- | --- |

—

de garantie dat de rechten van de burgers in Noord-Ierland niet zullen verslechteren;

| H. | overwegende dat het VK ten aanzien van de financiële regeling duidelijk heeft gemaakt welke financiële verplichtingen het als vertrekkende lidstaat zal nakomen; |
| --- | --- |

H.

overwegende dat het VK ten aanzien van de financiële regeling duidelijk heeft gemaakt welke financiële verplichtingen het als vertrekkende lidstaat zal nakomen;

| I. | overwegende dat dit niet betekent dat alle resterende kwesties zijn opgelost en dat het eveneens niets zegt over het standpunt dat het Parlement zal innemen bij de procedure voor de goedkeuring van het definitieve terugtrekkingsakkoord; |
| --- | --- |

I.

overwegende dat dit niet betekent dat alle resterende kwesties zijn opgelost en dat het eveneens niets zegt over het standpunt dat het Parlement zal innemen bij de procedure voor de goedkeuring van het definitieve terugtrekkingsakkoord;

| J. | overwegende dat de tweede fase van de onderhandelingen, op basis van deugdelijke en ondubbelzinnige beginselen, gericht moet zijn op de afronding van de regelingen voor de ordelijke terugtrekking van het Verenigd koninkrijk uit de Unie, inclusief mogelijke overgangsregelingen die nodig zijn voor de terugtrekking van het VK; overwegende dat in dit verband een alomvattende afspraak moet worden gemaakt over het kader voor de toekomstige betrekkingen; |
| --- | --- |

J.

overwegende dat de tweede fase van de onderhandelingen, op basis van deugdelijke en ondubbelzinnige beginselen, gericht moet zijn op de afronding van de regelingen voor de ordelijke terugtrekking van het Verenigd koninkrijk uit de Unie, inclusief mogelijke overgangsregelingen die nodig zijn voor de terugtrekking van het VK; overwegende dat in dit verband een alomvattende afspraak moet worden gemaakt over het kader voor de toekomstige betrekkingen;

| K. | overwegende dat het VK en de EU naaste buren blijven en veel gemeenschappelijke belangen zullen houden ook al zal het VK geen lidstaat meer zijn; |
| --- | --- |

K.

overwegende dat het VK en de EU naaste buren blijven en veel gemeenschappelijke belangen zullen houden ook al zal het VK geen lidstaat meer zijn;

| L. | overwegende dat een associatieovereenkomst tussen de EU en het VK een passend kader zou kunnen zijn voor dergelijke nauwe betrekkingen, in het kader waarvan deze gemeenschappelijke belangen, inclusief nieuwe handelsbetrekkingen, kunnen worden beschermd en bevorderd; |
| --- | --- |

L.

overwegende dat een associatieovereenkomst tussen de EU en het VK een passend kader zou kunnen zijn voor dergelijke nauwe betrekkingen, in het kader waarvan deze gemeenschappelijke belangen, inclusief nieuwe handelsbetrekkingen, kunnen worden beschermd en bevorderd;

| M. | overwegende dat een associatieovereenkomst als voordeel heeft dat het een flexibel instrument is dat samenwerking op een brede reeks beleidsterreinen mogelijk maakt; |
| --- | --- |

M.

overwegende dat een associatieovereenkomst als voordeel heeft dat het een flexibel instrument is dat samenwerking op een brede reeks beleidsterreinen mogelijk maakt;

| N. | overwegende dat overgangsregelingen noodzakelijk zullen zijn om een „cliff edge”-scenario (een abrupte beëindiging van de betrekkingen) te voorkomen wanneer het VK de EU verlaat, en om de onderhandelaars van de EU en het VK de mogelijkheid te geven over een overeenkomst inzake de toekomstige betrekkingen te onderhandelen; |
| --- | --- |

N.

overwegende dat overgangsregelingen noodzakelijk zullen zijn om een „cliff edge”-scenario (een abrupte beëindiging van de betrekkingen) te voorkomen wanneer het VK de EU verlaat, en om de onderhandelaars van de EU en het VK de mogelijkheid te geven over een overeenkomst inzake de toekomstige betrekkingen te onderhandelen;

| O. | overwegende dat, wat de uitkomst van de onderhandelingen over de toekomstige betrekkingen ook moge zijn, er geen enkele uitruil kan plaatsvinden met betrekking tot de interne en externe veiligheid, inclusief enerzijds defensiesamenwerking en anderzijds de toekomstige economische betrekkingen; |
| --- | --- |

O.

overwegende dat, wat de uitkomst van de onderhandelingen over de toekomstige betrekkingen ook moge zijn, er geen enkele uitruil kan plaatsvinden met betrekking tot de interne en externe veiligheid, inclusief enerzijds defensiesamenwerking en anderzijds de toekomstige economische betrekkingen;

| P. | overwegende dat uitspraken als die van David Davis, die de uitkomst van fase 1 van de onderhandelingen slechts een „intentieverklaring” noemde, het goede vertrouwen dat tijdens de onderhandelingen is opgebouwd dreigen te ondermijnen; |
| --- | --- |

P.

overwegende dat uitspraken als die van David Davis, die de uitkomst van fase 1 van de onderhandelingen slechts een „intentieverklaring” noemde, het goede vertrouwen dat tijdens de onderhandelingen is opgebouwd dreigen te ondermijnen;

| 1. | is ingenomen met het door de onderhandelaars van de EU en het VK gepresenteerde gezamenlijke voortgangsverslag, waarin wordt geconcludeerd dat voldoende voortgang is geboekt in de onderhandelingen over het terugtrekkingsakkoord, en prijst de onderhandelaar van de Unie voor de manier waarop hij de onderhandelingen tot dusver heeft gevoerd; |
| --- | --- |

1.

| 2. | is van mening dat het verslag de deur opent voor de tweede fase van de onderhandelingen en beveelt de Europese Raad aan een dienovereenkomstig besluit te nemen, maar gelooft dat onderhandelingen in goed vertrouwen moeten worden gevoerd en is van oordeel dat de onderhandelingen in de tweede fase alleen kunnen voortgaan indien de regering van het VK de toezeggingen die zij in het gezamenlijk verslag heeft gedaan ook volledig nakomt en indien deze toezeggingen volledig terug zijn te zien in het ontwerp van het terugtrekkingsakkoord; |
| --- | --- |

2.

| 3. | wijst er niettemin op dat er nog steeds onopgeloste kwesties resteren met betrekking tot de verwezenlijking van een ordelijke terugtrekking van het VK uit de EU, die moeten worden opgelost alvorens het terugtrekkingsakkoord kan worden voltooid; wijst erop dat het terugtrekkingsakkoord, wanneer het eenmaal is voltooid, moet worden vastgelegd in een heldere en ondubbelzinnige wettekst; wijst erop dat deze resterende kwesties betrekking hebben op:






  — | de uitbreiding van rechten van burgers naar toekomstige partners, |
| --- | --- | --- |

3.

—

de uitbreiding van rechten van burgers naar toekomstige partners,

| — | de waarborging dat er een inschikkelijke, declaratoire en kosteloze procedure komt, die, in het geval van aanvechting van een verklaring, de bewijslast bij de autoriteiten van het VK legt, en die gezinnen in staat stelt om de procedure door middel van één enkel formulier in gang te zetten, |
| --- | --- |

—

de waarborging dat er een inschikkelijke, declaratoire en kosteloze procedure komt, die, in het geval van aanvechting van een verklaring, de bewijslast bij de autoriteiten van het VK legt, en die gezinnen in staat stelt om de procedure door middel van één enkel formulier in gang te zetten,

| — | de waarborging van de bindende aard van de besluiten van het HvJEU met betrekking tot de uitlegging van bepalingen inzake rechten van burgers, en de vastlegging van de rol van de toekomstige onafhankelijke nationale autoriteit (ombudsman) die in het leven moet worden geroepen om klachten van burgers te behandelen, |
| --- | --- |

—

de waarborging van de bindende aard van de besluiten van het HvJEU met betrekking tot de uitlegging van bepalingen inzake rechten van burgers, en de vastlegging van de rol van de toekomstige onafhankelijke nationale autoriteit (ombudsman) die in het leven moet worden geroepen om klachten van burgers te behandelen,

| — | de zekerstelling van het toekomstige recht op vrij verkeer in de gehele EU voor VK-burgers die momenteel in een lidstaat van de EU-27 leven, |
| --- | --- |

—

de zekerstelling van het toekomstige recht op vrij verkeer in de gehele EU voor VK-burgers die momenteel in een lidstaat van de EU-27 leven,

| — | de waarborging dat afspraken die zijn gemaakt ten aanzien van Noord-Ierland /Ierland volledig uitvoerbaar zijn; |
| --- | --- |

—

de waarborging dat afspraken die zijn gemaakt ten aanzien van Noord-Ierland /Ierland volledig uitvoerbaar zijn;

| 4. | behoudt zich bijgevolg ieder recht voor ten aanzien van het definitieve terugtrekkingsakkoord waaraan het, overeenkomstig artikel 50, lid 2, van het VEU zijn goedkeuring moet geven alvorens het akkoord in werking kan treden; |
| --- | --- |

4.

Kader voor de toekomstige betrekkingen EU-VK

| 5. | herinnert eraan dat de Unie bij de onderhandelingen over en sluiting van een terugtrekkingsakkoord overeenkomstig artikel 50, lid 2, van het VEU rekening moet houden met het kader voor de toekomstige betrekkingen van het vertrekkende land met de Unie; |
| --- | --- |

5.

| 6. | pleit ervoor dat, indien de EU en het VK tot een alomvattende afspraak over dit kader voor de toekomstige betrekkingen komen, deze de vorm moet krijgen van een politieke verklaring die als bijlage bij het terugtrekkingsakkoord wordt gevoegd; |
| --- | --- |

6.

| 7. | wijst erop dat over het akkoord waarin de nieuwe betrekkingen tussen de EU en het VK worden vastgelegd en dat is gebaseerd op het bovengenoemde kader, alleen kan worden onderhandeld wanneer het VK de EU heeft verlaten en een derde land is; |
| --- | --- |

7.

| 8. | onderstreept dat het een kader voor de toekomstige betrekkingen tussen de EU en het VK als onderdeel van het terugtrekkingsakkoord alleen zal aanvaarden als het in strikte overeenstemming is met de volgende beginselen:






  — | een derde land dat niet dezelfde verplichtingen heeft als een lidstaat kan niet dezelfde voordelen genieten als een lidstaat van de Europese Unie of een lidstaat van de EER, |
| --- | --- | --- |

8.

—

een derde land dat niet dezelfde verplichtingen heeft als een lidstaat kan niet dezelfde voordelen genieten als een lidstaat van de Europese Unie of een lidstaat van de EER,

| — | de integriteit van de interne markt en de vier vrijheden moeten worden gewaarborgd, zonder dat er ruimte is voor een sectorspecifieke benadering, |
| --- | --- |

—

de integriteit van de interne markt en de vier vrijheden moeten worden gewaarborgd, zonder dat er ruimte is voor een sectorspecifieke benadering,

| — | autonomie van de besluitvorming van de EU, |
| --- | --- |

—

autonomie van de besluitvorming van de EU,

| — | de rechtsorde van de EU en de rol van het HvJEU worden gewaarborgd, |
| --- | --- |

—

de rechtsorde van de EU en de rol van het HvJEU worden gewaarborgd,

| — | het VK neemt de normen in acht die voorvloeien uit internationale verplichtingen, met inbegrip van mensenrechten, en zoals vastgesteld in de wetgeving en het beleid van de Unie op het gebied van milieu, klimaatverandering, consumentenbescherming, de strijd tegen belastingontduiking en -ontwijking, eerlijke concurrentie, gegevensbescherming en privacy, handel, en sociale en werknemersrechten, in het bijzonder waarborgen tegen sociale dumping, waarbij een duidelijk handhavingsmechanisme wordt ingesteld om naleving te garanderen, |
| --- | --- |

—

het VK neemt de normen in acht die voorvloeien uit internationale verplichtingen, met inbegrip van mensenrechten, en zoals vastgesteld in de wetgeving en het beleid van de Unie op het gebied van milieu, klimaatverandering, consumentenbescherming, de strijd tegen belastingontduiking en -ontwijking, eerlijke concurrentie, gegevensbescherming en privacy, handel, en sociale en werknemersrechten, in het bijzonder waarborgen tegen sociale dumping, waarbij een duidelijk handhavingsmechanisme wordt ingesteld om naleving te garanderen,

| — | waarborging van EU-overeenkomsten met derde landen en organisaties, inclusief de EER-overeenkomst, |
| --- | --- |

—

waarborging van EU-overeenkomsten met derde landen en organisaties, inclusief de EER-overeenkomst,

| — | waarborging van de financiële stabiliteit van de EU en eerbiediging van het Uniestelsel inzake regulering en toezicht, alsmede de normen en de toepassing daarvan, |
| --- | --- |

—

waarborging van de financiële stabiliteit van de EU en eerbiediging van het Uniestelsel inzake regulering en toezicht, alsmede de normen en de toepassing daarvan,

| — | een deugdelijk evenwicht van rechten en plichten, inclusief evenredige financiële bijdragen; |
| --- | --- |

—

een deugdelijk evenwicht van rechten en plichten, inclusief evenredige financiële bijdragen;

| 9. | dringt erop aan dat het kader voor de toekomstige betrekkingen niet alleen in overeenstemming is met bovengenoemde beginselen, maar eveneens voorziet in zo nauw mogelijke betrekkingen tussen de EU en het VK; |
| --- | --- |

9.

| 10. | wijst er nogmaals op dat een associatieovereenkomst, waarover overeenkomstig artikel 217 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) na de terugtrekking van het VK tussen de EU en het VK kan worden onderhandeld en die vervolgens kan worden gesloten, een passend kader voor de toekomstige betrekkingen zou kunnen bieden; pleit ervoor dat een dergelijke overeenkomst, in aanvulling op het gouvernancekader dat onder meer moet voorzien in een robuust en onafhankelijk geschillenbeslechtingsmechanisme, de volgende vier pijlers moet omvatten:






  — | handel en economische betrekkingen, |
| --- | --- | --- |

10.

—

handel en economische betrekkingen,

| — | thematische samenwerking, |
| --- | --- |

—

thematische samenwerking,

| — | interne veiligheid, |
| --- | --- |

—

interne veiligheid,

| — | buitenlands beleid en samenwerking op het gebied van veiligheid; |
| --- | --- |

—

buitenlands beleid en samenwerking op het gebied van veiligheid;

| 11. | herinnert eraan dat veel burgers van het VK zich fel hebben uitgesproken tegen het verlies van de rechten die zij momenteel genieten op grond van artikel 20 VWEU; stelt voor dat de EU-27 onderzoekt hoe dit verlies van rechten tot een minimum kan worden beperkt, binnen de mogelijkheden van het primaire Unierecht, met volledige inachtneming van de beginselen van wederkerigheid, rechtvaardigheid, symmetrie en non-discriminatie; |
| --- | --- |

11.

Overgangsregelingen

| 12. | wijst er nogmaals op dat alleen overeenstemming kan worden bereikt over overgangsregelingen ter waarborging van de rechtszekerheid en continuïteit wanneer hierin een goede balans wordt bewerkstelligd tussen rechten en plichten, indien zij tijdelijk van aard en niet langer dan drie jaar geldig zijn, en indien zij voortbouwen op het EU-acquis, inclusief rechten van burgers, hetgeen vereist dat de bestaande regulerings-, begrotings-, toezichts-, juridische en handhavingsinstrumenten en -structuren van de EU van toepassing blijven in het VK; wijst erop dat het VK niet langer deel zal uitmaken van de EU-instellingen en -organen; |
| --- | --- |

12.

| 13. | onderstreept eens te meer dat eventuele wijzigingen van het EU-acquis die gedurende de overgangsperiode in werking treden automatisch van toepassing moeten worden in het VK overeenkomstig de overgangsregelingen die tussen de EU en het VK zijn overeengekomen; |
| --- | --- |

13.

| 14. | benadrukt dat eventuele toekomstige handelsovereenkomsten waarover het VK na de terugtrekking met derde landen onderhandelt pas in werking mogen treden aan het einde van de periode gedurende welke overgangsregelingen van toepassing zijn; |
| --- | --- |

14.

| 15. | wijst erop dat een overgangsperiode waarover de EU en het VK overeenstemming hebben bereikt als onderdeel van het terugtrekkingsakkoord alleen kan ingaan wanneer dat akkoord van kracht is; |
| --- | --- |

15.

o

o o

| 16. | verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Europese Raad, de Raad, de Commissie, de nationale parlementen en de regering van het Verenigd Koninkrijk. |
| --- | --- |

16.

---

(1)  Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0102.

(2)  Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0361.

---

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/36 |
| --- | --- | --- | --- |

11.10.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/36

---

P8_TA(2017)0492

Jaarverslag over de uitvoering van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid

Resolutie van het Europees Parlement van 13 december 2017 over het jaarverslag over de uitvoering van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (2017/2123(INI))

(2018/C 369/05)

Het Europees Parlement,

| — | gezien het Verdrag van Lissabon, |
| --- | --- |

—

gezien het Verdrag van Lissabon,

| — | gezien de conclusies van de Europese Raad van 20 december 2013, 26 juni 2015, 15 december 2016 en 22 juni 2017, |
| --- | --- |

—

gezien de conclusies van de Europese Raad van 20 december 2013, 26 juni 2015, 15 december 2016 en 22 juni 2017,

| — | gezien het jaarverslag van de Raad aan het Europees Parlement over het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB), |
| --- | --- |

—

gezien het jaarverslag van de Raad aan het Europees Parlement over het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB),

| — | gezien zijn resolutie van 13 december 2017 over het jaarverslag over de uitvoering van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (1), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 13 december 2017 over het jaarverslag over de uitvoering van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (1),

| — | gezien zijn resolutie van 13 september 2017 over wapenuitvoer: tenuitvoerlegging van Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB (2), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 13 september 2017 over wapenuitvoer: tenuitvoerlegging van Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB (2),

| — | gezien de conclusies van de Raad van 25 november 2013, 18 november 2014, 18 mei 2015, 27 juni 2016, 14 november 2016 en 18 mei 2017 over het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GBVB), en de conclusies van de Raad over de Integrale EU-strategie van 17 juli 2017, |
| --- | --- |

—

gezien de conclusies van de Raad van 25 november 2013, 18 november 2014, 18 mei 2015, 27 juni 2016, 14 november 2016 en 18 mei 2017 over het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GBVB), en de conclusies van de Raad over de Integrale EU-strategie van 17 juli 2017,

| — | gezien de 19e Frans-Duitse ministerraad in Parijs op 13 juli 2017, |
| --- | --- |

—

gezien de 19e Frans-Duitse ministerraad in Parijs op 13 juli 2017,

| — | gezien de informele ontmoeting van ministers van Defensie en de informele ontmoeting van ministers van Buitenlandse Zaken (Gymnich) in Tallinn van 6 tot en met 9 september 2017, |
| --- | --- |

—

gezien de informele ontmoeting van ministers van Defensie en de informele ontmoeting van ministers van Buitenlandse Zaken (Gymnich) in Tallinn van 6 tot en met 9 september 2017,

| — | gezien de bijeenkomst van de EU-ministers van Defensie op 30 november 2011, |
| --- | --- |

—

gezien de bijeenkomst van de EU-ministers van Defensie op 30 november 2011,

| — | gezien zijn resolutie van 12 september 2013 over „De militaire structuren van de EU: stand van zaken en toekomstperspectieven” (3), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 12 september 2013 over „De militaire structuren van de EU: stand van zaken en toekomstperspectieven” (3),

| — | gezien zijn resolutie van 22 november 2016 over de Europese defensie-unie (4), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 22 november 2016 over de Europese defensie-unie (4),

| — | gezien zijn resolutie van 23 november 2016 over de tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (op basis van het jaarverslag van de Raad aan het Europees Parlement over het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (5), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 23 november 2016 over de tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (op basis van het jaarverslag van de Raad aan het Europees Parlement over het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (5),

| — | gezien zijn resolutie van 16 maart 2017 over „Constitutionele, juridische en institutionele gevolgen van een gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid: door het Verdrag van Lissabon geboden mogelijkheden” (6), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 16 maart 2017 over „Constitutionele, juridische en institutionele gevolgen van een gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid: door het Verdrag van Lissabon geboden mogelijkheden” (6),

| — | gezien zijn resolutie van 5 juli 2017 over het mandaat voor de trialoog over de ontwerpbegroting 2018 (7), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 5 juli 2017 over het mandaat voor de trialoog over de ontwerpbegroting 2018 (7),

| — | gezien het document getiteld „Gedeelde visie, gemeenschappelijke actie: Een sterker Europa — Een mondiale strategie van de Europese Unie voor buitenlands en veiligheidsbeleid” dat door de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV) is gepresenteerd op 28 juni 2016, |
| --- | --- |

—

gezien het document getiteld „Gedeelde visie, gemeenschappelijke actie: Een sterker Europa — Een mondiale strategie van de Europese Unie voor buitenlands en veiligheidsbeleid” dat door de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV) is gepresenteerd op 28 juni 2016,

| — | gezien het document getiteld „Uitvoeringsplan inzake veiligheid en defensie” dat door de VV/HV is gepresenteerd op 14 november 2016, |
| --- | --- |

—

gezien het document getiteld „Uitvoeringsplan inzake veiligheid en defensie” dat door de VV/HV is gepresenteerd op 14 november 2016,

| — | gezien de mededeling van de Commissie van 30 november 2016 aan het Europees Parlement, de Europese Raad, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's inzake het Europees defensieactieplan (COM(2016)0950), |
| --- | --- |

—

gezien de mededeling van de Commissie van 30 november 2016 aan het Europees Parlement, de Europese Raad, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's inzake het Europees defensieactieplan (COM(2016)0950),

| — | gezien de gezamenlijke verklaring van de voorzitters van de Europese Raad en de Commissie, en van de secretaris-generaal van de NAVO van 8 juli 2016, de gemeenschappelijke reeks voorstellen als bekrachtigd door de NAVO-Raad en de EU-Raad op 6 december 2016 en het voortgangsverslag over de tenuitvoerlegging daarvan dat op 14 juni 2017 is goedgekeurd, |
| --- | --- |

—

gezien de gezamenlijke verklaring van de voorzitters van de Europese Raad en de Commissie, en van de secretaris-generaal van de NAVO van 8 juli 2016, de gemeenschappelijke reeks voorstellen als bekrachtigd door de NAVO-Raad en de EU-Raad op 6 december 2016 en het voortgangsverslag over de tenuitvoerlegging daarvan dat op 14 juni 2017 is goedgekeurd,

| — | gezien de verklaring van Bratislava van 16 september 2016, |
| --- | --- |

—

gezien de verklaring van Bratislava van 16 september 2016,

| — | gezien het nieuwe defensiepakket dat de Commissie op 7 juni 2017 heeft gepresenteerd in het persbericht „Een Europa dat ons verdedigt: de Commissie start het debat over een veiligheids- en defensie-unie”, |
| --- | --- |

—

gezien het nieuwe defensiepakket dat de Commissie op 7 juni 2017 heeft gepresenteerd in het persbericht „Een Europa dat ons verdedigt: de Commissie start het debat over een veiligheids- en defensie-unie”,

| — | gezien de discussienota van 7 juni 2017 over de toekomst van de Europese defensie, |
| --- | --- |

—

gezien de discussienota van 7 juni 2017 over de toekomst van de Europese defensie,

| — | gezien Eurobarometer 85.1 van juni 2016, waaruit blijkt dat de helft van de ondervraagde EU-burgers de maatregelen van de EU ontoereikend vindt en dat twee derde van hen graag een groter EU-engagement zou willen zien via engagement van de lidstaten bij vraagstukken op het gebied van veiligheids- en defensiebeleid, |
| --- | --- |

—

gezien Eurobarometer 85.1 van juni 2016, waaruit blijkt dat de helft van de ondervraagde EU-burgers de maatregelen van de EU ontoereikend vindt en dat twee derde van hen graag een groter EU-engagement zou willen zien via engagement van de lidstaten bij vraagstukken op het gebied van veiligheids- en defensiebeleid,

| — | gezien het crisisbeheersingsconcept voor een nieuwe civiele GVDB-missie in Irak van de Raad van 17 juli 2017 en Besluit van de Raad (GVDB) 2017/1425 van 4 augustus 2017 over een stabiliseringsoptreden van de Europese Unie in de Malinese regio's Mopti en Ségou, |
| --- | --- |

—

gezien het crisisbeheersingsconcept voor een nieuwe civiele GVDB-missie in Irak van de Raad van 17 juli 2017 en Besluit van de Raad (GVDB) 2017/1425 van 4 augustus 2017 over een stabiliseringsoptreden van de Europese Unie in de Malinese regio's Mopti en Ségou,

| — | gezien het EU-beleid voor GVDB-training dat door de Raad Buitenlandse Zaken op 3 april 2017 is goedgekeurd, |
| --- | --- |

—

gezien het EU-beleid voor GVDB-training dat door de Raad Buitenlandse Zaken op 3 april 2017 is goedgekeurd,

| — | gezien het besluit van 23 oktober 2017 van de Raad betreffende het namens de Europese Unie in het Gemengd Comité van de EER in te nemen standpunt betreffende een wijziging van Protocol 31 bij de EER-overeenkomst (Voorbereidende actie van de Unie inzake defensieonderzoek), |
| --- | --- |

—

gezien het besluit van 23 oktober 2017 van de Raad betreffende het namens de Europese Unie in het Gemengd Comité van de EER in te nemen standpunt betreffende een wijziging van Protocol 31 bij de EER-overeenkomst (Voorbereidende actie van de Unie inzake defensieonderzoek),

| — | gezien de kennisgeving inzake de permanente gestructureerde samenwerking (Pesco) van 13 november 2017, |
| --- | --- |

—

gezien de kennisgeving inzake de permanente gestructureerde samenwerking (Pesco) van 13 november 2017,

| — | gezien de gezamenlijke mededeling van 10 november 2017 van de Commissie en vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (vv/hv) aan het Europees Parlement en de Raad over verbetering van de militaire mobiliteit in de Europese Unie (JOIN(2017)0041), |
| --- | --- |

—

gezien de gezamenlijke mededeling van 10 november 2017 van de Commissie en vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (vv/hv) aan het Europees Parlement en de Raad over verbetering van de militaire mobiliteit in de Europese Unie (JOIN(2017)0041),

| — | gezien artikel 52 van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 52 van zijn Reglement,

| — | gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken (A8-0351/2017), |
| --- | --- |

—

gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken (A8-0351/2017),

De strategische context van de Unie

| 1. | onderstreept dat de op regels gebaseerde internationale orde en de waarden van westerse democratieën, evenals de door die post-WOII-orde gewaarborgde vrede, voorspoed en vrijheden, die het fundament vormen waarop de Europese Unie is gebouwd, voor een ongekend aantal conventionele en hybride uitdagingen staan nu de maatschappelijke, economische, technologische en geopolitieke trends wijzen op toenemende kwetsbaarheid van de wereldbevolking voor schokken en stress — zoals conflicten tussen staten, natuurrampen, extreme weersomstandigheden, watercrises, de implosie van staten en cyberaanvallen –– waarop een eendrachtig en gecoördineerd antwoord nodig is; herinnert eraan dat veiligheid een punt is dat de Europese burgers na aan het hart ligt; stelt dat het externe optreden van de Unie moet berusten op de waarden en beginselen die zijn vastgelegd in artikel 21 VEU; |
| --- | --- |

1.

| 2. | benadrukt dat geen enkele lidstaat op eigen kracht ook maar een van de complexe veiligheidsuitdagingen kan aangaan waarmee wij op dit moment worden geconfronteerd en dat de EU, om deze interne en externe uitdagingen het hoofd te kunnen bieden, haar inspanningen moet opvoeren voor meer concrete en krachtige samenwerking in het kader van het GBVB en het GVDB, en een daadkrachtige speler op het wereldtoneel moet zijn, hetgeen inhoudt dat zij met één stem spreekt en eendrachtig handelt, en haar middelen gebundeld op strategische prioriteiten richt; is van mening dat de onderliggende oorzaken van instabiliteit, namelijk armoede en toenemende ongelijkheid, slecht bestuur, het ineenstorten van staten en klimaatverandering, moeten worden aangepakt; |
| --- | --- |

2.

| 3. | betreurt dat transnationale terroristische en criminele organisaties sterker worden en in aantal toenemen, hetgeen kan worden bevorderd door de nederlaag van IS/Daesh en het feit dat IS-strijders vluchten, terwijl tegelijkertijd instabiliteit zich in de zuidelijke regio’s en in het Midden-Oosten verspreidt, nu grote onbestuurde gebieden ontstaan in kwetsbare en uiteenvallende staten zoals Libië, die kwetsbaar zijn voor externe troepenmachten; spreekt zijn aanhoudende verontrusting uit over de transnationale dimensie van de terroristische dreiging in het Sahelgebied; betreurt ten zeerste dat de aanhoudende activiteiten van de Democratische Volksrepubliek Korea met betrekking tot ballistische en kernraketten de spanning in de regio en daarbuiten hebben doen oplopen, waardoor de internationale vrede en veiligheid bedreigd worden; |
| --- | --- |

3.

| 4. | beklemtoont dat in het Oosten de oorlog van Rusland tegen Oekraïne voortduurt, dat er nog geen uitvoering is gegeven aan de Minsk-akkoorden — zonder welke het conflict niet kan worden opgelost — en dat de illegale annexatie en militarisering van de Krim en de versterking van het gebied met behulp van anti-access- en area denial-systemen voortduren; vindt het uiterst zorgwekkend dat de excessieve oefeningen en militaire activiteiten van Rusland zonder enig internationaal toezicht, hybride tactieken, met inbegrip van cyberterrorisme en nepnieuws en desinformatiecampagnes, economische en energiechantage, de stabiliteit van de landen van het Oostelijk Partnerschap en van de Westelijke Balkan bedreigen en erop gericht zijn westerse democratieën te treffen en de onderlinge spanningen te doen oplopen; vreest dat de veiligheidssituatie van de EU de komende jaren erg instabiel zal blijven; wijst andermaal op het strategisch belang van de Westelijke Balkan voor de veiligheid en stabiliteit van de EU en de noodzaak om het politieke engagement van de EU ten aanzien van deze regio op te voeren en uit te breiden, onder meer door het mandaat van de missies van ons gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB) te vergroten; is er vast van overtuigd dat om de kwetsbaarheid van de EU te verminderen er meer integratie en coördinatie nodig is; |
| --- | --- |

4.

| 5. | betreurt dat de terroristische dreiging zowel binnen als buiten Europa snel toeneemt; is van mening dat een ontoereikend antwoord op militair niveau onherroepelijk zal leiden tot een steeds grotere interne bedreiging van de veiligheid; dringt met kracht aan op een Europees anti-jihadismepact dat deze bedreiging op doeltreffende wijze kan aanpakken; |
| --- | --- |

5.

| 6. | is van mening dat terrorisme vandaag de dag een van de grootste uitdagingen voor de veiligheid van EU-burgers vormt en een snel, krachtig en gecoördineerd optreden vereist, zowel op intern als extern niveau, teneinde verdere terroristische aanvallen te voorkomen en de onderliggende oorzaken te bestrijden; wijst met name op de noodzaak om radicalisering te voorkomen, bronnen van financiële middelen voor terroristische organisaties te blokkeren, terroristische propaganda aan te pakken en het gebruik van internet en sociale netwerken voor dit doel tegen te gaan, onder meer via een geautomatiseerde verwijderingsdienst, en de uitwisseling van informatie tussen lidstaten en met derde landen, de NAVO en andere relevante partnerorganisaties te verbeteren; is van oordeel dat het mandaat van onze GVDB-missies ook de strijd tegen terrorisme zou moeten omvatten zodat consequenter kan worden bijgedragen aan deradicaliseringsprogramma's, met name EULEX in Kosovo en EUFOR ALTHEA in Bosnië-Herzegovina, landen die te kampen hebben met een groot aantal uit het buitenland terugkerende strijders; |
| --- | --- |

6.

| 7. | is zeer verontrust over de tot steeds meer doden leidende terroristische bedreiging in de Sahelgordel en de uitbreiding ervan naar Centraal Afrika en de instabiliteit in het Oosten (Syrië, Irak, Palestina); roept de VV/HV van de EU op ervoor te zorgen dat de GVDB-missies een uitvoerend mandaat krijgen, en doortastend en vastberaden op te treden; |
| --- | --- |

7.

| 8. | is van mening dat tegen de achtergrond van het huidige uitbreidingsbeleid van de EU een geloofwaardig toetredingsproces dat gegrondvest is op ruime en eerlijke voorwaarden, een belangrijk instrument blijft voor het bevorderen van de veiligheid door de veerkracht van de landen in Zuidoost-Europa te verbeteren; |
| --- | --- |

8.

| 9. | is van mening dat de EU in een uitdagende veiligheidssituatie en op het tijdstip dat de EU en de NAVO hun samenwerking trachten te verruimen en te verdiepen, door de brexit een deel van haar militaire vermogens verliest en niet langer van de expertise van het VK zal kunnen profiteren, en vice versa; merkt op dat de brexit een hernieuwde impuls vormt voor initiatieven die lang geblokkeerd geweest zijn en de deur naar nieuwe voorstellen zou kunnen openen; benadrukt hoe belangrijk het is dat de nauwe defensiesamenwerking tussen de EU en het VK ook na de brexit wordt voortgezet, met inbegrip van maar niet beperkt tot de terreinen van informatie-uitwisseling en terrorismebestrijding; is van mening dat het VK, als het een verzoek daartoe indient, ook zou moeten kunnen deelnemen aan GVDB-missies als onderdeel van een nieuw partnerschap tussen de EU en het VK op het gebied van defensiesamenwerking; |
| --- | --- |

9.

| 10. | is verheugd over de hernieuwde toezegging van de VS met betrekking tot de Europese veiligheid; beklemtoont dat de EU onverminderd vasthoudt aan de trans-Atlantische gemeenschap van gemeenschappelijke waarden en belangen; is er tegelijkertijd van overtuigd dat een verantwoordingsplichtig en zelfbewust GBVB nodig is en dat de EU een zelfbewuste speler op het buitenlandtoneel moet worden; |
| --- | --- |

10.

Institutioneel kader

| 11. | is er stellig van overtuigd dat de EU haar lot zo nodig in eigen handen moet nemen, nu de interne en externe veiligheid steeds verder verstrengeld raken, met rechtstreekse gevolgen voor alle Europese burgers; waarschuwt dat het ontbreken van een gezamenlijke benadering zou kunnen leiden tot een ongecoördineerd en gefragmenteerd optreden van de EU, talloze doublures en inefficiëntie tot gevolg kan hebben en de Unie en haar lidstaten uiteindelijk kwetsbaar zou maken; is derhalve van mening dat de EU in staat moet zijn om doeltreffend op te treden binnen het spectrum van interne en externe veiligheidsinstrumenten, tot het niveau van artikel 42, lid 7, VEU; beklemtoont dat de bepaling van een gemeenschappelijk defensiebeleid van de Unie als bedoeld in artikel 42, lid 2, VEU ten doel heeft een gemeenschappelijke defensie tot stand te brengen en de Unie strategische autonomie te bieden om vrede, veiligheid en vooruitgang in Europa en in de wereld te kunnen bevorderen; benadrukt de praktische en financiële voordelen van verdere integratie van de Europese defensiecapaciteiten; |
| --- | --- |

11.

| 12. | onderstreept dat de EU het hele arsenaal aan beleidsinstrumenten moet inzetten, van „soft power” tot „hard power”, van maatregelen voor de korte termijn tot langetermijnbeleid op het gebied van het klassieke buitenlandbeleid, met inbegrip van bilaterale en multilaterale diplomatieke inspanningen, ontwikkelingssamenwerking, noodhulp, crisispreventie en post-conflictstrategieën, maar ook vredeshandhaving en vredesafdwinging, ook overeenkomstig de civiele en militaire taken die worden beschreven in artikel 43, lid 1, VEU, teneinde het hoofd te bieden aan de opkomende uitdagingen; is van mening dat het GVDB moet stoelen op het beginsel dat de Europese veiligheid niet kan worden gewaarborgd door uitsluitend en alleen te vertrouwen op militaire middelen; is van mening dat externe EU-maatregelen een beoordeling zouden moeten omvatten van hun impact op de strategische, op de mens gerichte EU-belangen van grotere veiligheid voor burgers en mensenrechten, versterking van het internationaal recht en bevordering van duurzame vrede; benadrukt dat de EDEO zijn vermogen om op crises te anticiperen moet vergroten en veiligheidsrisico's moet aanpakken op het moment dat zij ontstaan; onderstreept dat er een meer coherente en beter gecoördineerde interactie nodig is tussen militaire, civiele, ontwikkelings- en humanitaire actoren; |
| --- | --- |

12.

| 13. | is verheugd over de zichtbare vooruitgang die is geboekt bij de vorming van een sterker Europees defensiebeleid sinds de vaststelling van de integrale EU-strategie (EUGS) voor buitenlands en veiligheidsbeleid in juni 2016; is met name ingenomen met de oprichting van een Europees Defensiefonds (EDF), de voorgestelde uitbreiding van de voorbereidende actie inzake defensieonderzoek en met het wetgevingsvoorstel voor een industrieel ontwikkelingsprogramma voor de Europese defensie (EDIDP); spoort de lidstaten aan hun toekomstige financiële bijdrage aan de EU-begroting te verhogen teneinde alle bijkomende kosten die voor de EU met betrekking tot het EDF ontstaan, te dekken; |
| --- | --- |

13.

| 14. | is ingenomen met de instemming van de EVA met de voorbereidende actie inzake defensieonderzoek, en is met name ingenomen met de Noorse bijdrage van EUR 585 000 voor 2017; uit de wens dat Noorwegen blijft deelnemen aan door de Unie gefinancierde programma’s die implicaties voor defensie hebben of tot het bevoegdheidsterrein van defensie behoren; |
| --- | --- |

14.

| 15. | dringt er bij de VV/HV op aan het Parlement onmiddellijk en te allen tijde volledig op de hoogte te houden van het sluiten of wijzigen van internationale overeenkomsten die implicaties voor defensie hebben of tot het bevoegdheidsterrein van defensie behoren; is van mening dat iedere financiële bijdrage van derde landen belangrijke implicaties heeft voor de begroting van de Unie, aangezien een derde land de financiële belangen van de Unie zou kunnen beïnvloeden op een wijze die veel verder gaat dan de omvang van de bijdrage door de nodige exportvergunningen tegen te houden; benadrukt dat, indien derde landen een bijdrage leveren aan door de Unie gefinancierde programma’s die implicaties voor defensie hebben of tot het bevoegdheidsterrein van defensie behoren, het Parlement verwacht dat de Commissie en de VV/HV de impact van een dergelijke deelname met betrekking tot het strategisch beleid en de strategische belangen van de Unie beoordelen alvorens een voorstel op te stellen, en het Parlement op de hoogte stellen van deze beoordeling; |
| --- | --- |

15.

| 16. | wijst erop dat de Commissie en steeds meer lidstaten hebben toegezegd een Europese Defensie-unie (EDU) tot stand te zullen brengen en dat er onder Europese burgers grote steun voor is; benadrukt dat dit een langgekoesterde wens was van de burgers en van het Parlement met name door middel van vele oproepen in vroegere resoluties; wijst op de grotere efficiëntie, en het voorkomen van doublures en de verlaging van kosten die zullen voortvloeien uit een krachtigere integratie van de Europese defensie; benadrukt evenwel dat de oprichting van een echte EDU blijvende politieke wil en doorzettingsvermogen zal vereisen; dringt er bij de lidstaten op aan zich te committeren aan een gemeenschappelijke en autonome Europese defensie, en ervoor te zorgen dat hun nationale defensiebudget binnen 10 jaar ten minste 2 % uitmaakt van hun respectieve bbp; |
| --- | --- |

16.

| 17. | is ervan overtuigd dat de enige manier waarop de Unie haar vermogen kan vergroten om haar militaire taken te vervullen, de aanzienlijke verhoging is van de efficiëntie met betrekking tot alle aspecten van het proces dat militaire capaciteit oplevert; herinnert eraan dat de EU-28 in vergelijking met de VS 40 % uitgeeft aan defensie, maar er slechts in slaagt om 15 % van de capaciteit te genereren die de VS uit dit proces haalt, hetgeen op een zeer groot efficiëntieprobleem duidt; |
| --- | --- |

17.

| 18. | verzoekt de VV/HV en de Commissie bij de voorbereiding van het volgende meerjarig financieel kader (MFK) gevolg te geven aan de oproep van het Parlement voor een EU-witboek over veiligheid en defensie, zoals het Parlement heeft gevraagd in zijn resoluties van 22 november 2016, 23 november 2016 en 16 maart 2017; is van mening dat een interinstitutionele overeenkomst de grondslag moet vormen voor de opbouw van de EDU, de koppeling van haar strategische oriëntatie en de EU-bijdragen voor vermogensontwikkeling, en de vormgeving van het Europese institutionele kader voor defensie; benadrukt dat het met een brede en betrouwbare inspanning van alle belanghebbenden mogelijk zal zijn om de reikwijdte en de efficiëntie van defensie-uitgaven te vergroten; dringt erop aan dat hierbij ook een krachtige rol aan neutrale landen als Oostenrijk en Zweden wordt toegekend, zonder dat de neutraliteit van afzonderlijke EU-lidstaten ter discussie wordt gesteld; |
| --- | --- |

18.

| 19. | benadrukt dat het EU-witboek over veiligheid en defensie, behalve de beschrijving van de strategische omgeving en de strategische ambities voor het volgende MFK ook de vereiste en de beschikbare capaciteit zou moeten noemen, evenals eventuele capaciteitslacunes, in de vorm van het EU-vermogensontwikkelingsplan (CDP), en zou moeten worden aangevuld met een algemene beschrijving van de geplande maatregelen van de lidstaten en de Unie binnen het MFK en op de langere termijn; |
| --- | --- |

19.

| 20. | is ingenomen met de opnieuw gebleken politieke wil om het GVDB doeltreffender te maken; steunt alle pogingen om het potentieel van het Verdrag van Lissabon tot volle wasdom te brengen door samenwerking tussen lidstaten te laten werken en de operationeel relevante capaciteit te produceren om de in artikel 43, lid 1, VEU genoemde beschikbare taken te vervullen, door:






  (a) | met spoed het in het Verdrag genoemde opstartfonds in het leven te roepen zodat operaties snel van start kunnen gaan; |
| --- | --- | --- |

20.

(a)

met spoed het in het Verdrag genoemde opstartfonds in het leven te roepen zodat operaties snel van start kunnen gaan;

| (b) | een vaste gestructureerde samenwerking (Pesco) in te stellen voor de militaire aspecten die nodig zijn om GVDB-taken zoals bijvoorbeeld permanent samengevoegde militaire eenheden uit te voeren; |
| --- | --- |

(b)

een vaste gestructureerde samenwerking (Pesco) in te stellen voor de militaire aspecten die nodig zijn om GVDB-taken zoals bijvoorbeeld permanent samengevoegde militaire eenheden uit te voeren;

| (c) | het intergouvernementele gezamenlijke financieringsmechanisme Athena te hervormen, met het doel solidariteit tot stand te brengen tussen lidstaten die alleen financieel kunnen bijdragen en lidstaten die alleen met troepen kunnen bijdragen aan een GVDB-operatie; |
| --- | --- |

(c)

het intergouvernementele gezamenlijke financieringsmechanisme Athena te hervormen, met het doel solidariteit tot stand te brengen tussen lidstaten die alleen financieel kunnen bijdragen en lidstaten die alleen met troepen kunnen bijdragen aan een GVDB-operatie;

| (d) | van het samenvoegen en delen van capaciteit een regel te maken in plaats van een uitzondering, en te streven naar tenuitvoerlegging van de meerderheid van de 300 voorstellen die in 2011 door de 28 hoofden van defensie zijn gepresenteerd; |
| --- | --- |

(d)

van het samenvoegen en delen van capaciteit een regel te maken in plaats van een uitzondering, en te streven naar tenuitvoerlegging van de meerderheid van de 300 voorstellen die in 2011 door de 28 hoofden van defensie zijn gepresenteerd;

| (e) | nationale middelen op het gebied van onderzoek, ontwikkeling, aanbestedingen, onderhoud en opleiding samen te voegen; |
| --- | --- |

(e)

nationale middelen op het gebied van onderzoek, ontwikkeling, aanbestedingen, onderhoud en opleiding samen te voegen;

| (f) | de nationale defensieplanning (Coordinated Annual Review on Defence, CARD) te coördineren, zoals nu gepland is; |
| --- | --- |

(f)

de nationale defensieplanning (Coordinated Annual Review on Defence, CARD) te coördineren, zoals nu gepland is;

| (g) | gemeenschappelijke regels te ontwikkelen voor militaire certificering evenals een gemeenschappelijk beleid inzake voorzieningszekerheid; |
| --- | --- |

(g)

gemeenschappelijke regels te ontwikkelen voor militaire certificering evenals een gemeenschappelijk beleid inzake voorzieningszekerheid;

| (h) | de Commissie de internemarktregels te laten handhaven overeenkomstig de richtlijn betreffende overheidsopdrachten op defensiegebied van 2009 waar het gaat om nationale projecten voor overheidsopdrachten op defensiegebied; |
| --- | --- |

(h)

de Commissie de internemarktregels te laten handhaven overeenkomstig de richtlijn betreffende overheidsopdrachten op defensiegebied van 2009 waar het gaat om nationale projecten voor overheidsopdrachten op defensiegebied;

| 21. | is verheugd over het voornemen van de Commissie om binnen het volgende MFK een specifiek programma voor defensieonderzoek voor te stellen, met een eigen begroting en eigen regels; benadrukt dat de lidstaten extra middelen beschikbaar moeten stellen voor dat programma, zonder aan bestaande kaderprogramma's voor de financiering van onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie te komen, zoals het Parlement heeft gevraagd in zijn resolutie van 5 juli 2017; herhaalt zijn vroegere oproepen aan de Commissie om te voorzien in deelneming van de Unie aan door lidstaten opgezette onderzoek- en ontwikkelingsprogramma's op het gebied van defensie, of in voorkomend geval samen met het bedrijfsleven, als bedoeld in de artikelen 185 en 187 VWEU; |
| --- | --- |

21.

| 22. | is verheugd over het voorstel van de Commissie voor een EDIDP; onderstreept dat elk optreden van de Unie om het optreden van de lidstaten op defensiegebied te ondersteunen, te coördineren of aan te vullen erop gericht moet zijn bij te dragen aan de geleidelijke bepaling van een gemeenschappelijk defensiebeleid, als bedoeld in onder meer artikel 2, lid 4, VWEU, en daarom gemeenschappelijke ontwikkeling, standaardisering, certificering en onderhoud moet omvatten zodat er samenwerkingsprogramma's en een grotere mate van interoperabiliteit tot stand komen; verzoekt de Commissie het nieuwe industrieel ontwikkelingsprogramma voor Europese defensie (EDIDP) zoveel mogelijk te promoten en in het bijzonder kleine en middelgrote ondernemingen aan te moedigen deel te nemen aan gezamenlijke grensoverschrijdende projecten; |
| --- | --- |

22.

| 23. | is van mening dat de uitvoer door lidstaten van wapens, munitie en aan defensie gerelateerde goederen en diensten een onlosmakelijk bestanddeel vormen van het buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid van de EU; |
| --- | --- |

23.

| 24. | spoort de Raad aan om concrete stappen te nemen voor de harmonisatie en normalisatie van de Europese strijdkrachten, in overeenstemming met artikel 42, lid 2, VEU, om de samenwerking tussen de strijdkrachten te vergemakkelijken in het kader van een nieuwe EDU, als een stap in de geleidelijke bepaling van een gemeenschappelijk defensiebeleid van de EU; |
| --- | --- |

24.

| 25. | beklemtoont dat het benutten van alle mogelijkheden in het Verdrag het concurrentievermogen en de werking van de defensie-industrie in de interne markt ten goede komt, door de samenwerking op defensiegebied verder aan te zwengelen met positieve stimulansen, focus op projecten die de lidstaten niet alleen aankunnen, waarmee ook het aantal overlappingen wordt gereduceerd, en een doeltreffender gebruik van overheidsgeld; is van oordeel dat de resultaten van dergelijke programma's voor strategische samenwerking heel goed technologieën voor duaal gebruik zouden kunnen zijn, en als zodanig een meerwaarde voor de lidstaten zouden kunnen opleveren; legt de nadruk op het belang van de ontwikkeling van Europese capaciteiten en een geïntegreerde defensiemarkt; |
| --- | --- |

25.

| 26. | dringt er op aan gedetailleerde en bindende richtsnoeren op te stellen, als een duidelijk omlijnd kader voor het in de toekomst activeren en toepassen van artikel 42, lid 7, VEU; |
| --- | --- |

26.

| 27. | verzoekt de Commissie, de Raad en de VV/HV met het Parlement een interinstitutionele dialoog aan te gaan over de geleidelijke bepaling van een gemeenschappelijk defensiebeleid; beklemtoont dat binnen het volgende MFK een volwaardige EU-defensiebegroting moet worden vastgesteld voor alle interne aspecten van het GVDB, en dat voor de uitvoering daarvan een kader moet worden ontwikkeld binnen het toepassingsgebied van het Verdrag van Lissabon; wijst op de noodzaak om het Athena-mechanisme te herzien teneinde het scala van operaties die als gemeenschappelijke uitgaven worden beschouwd, uit te breiden en deelname aan GVDB-missies en -operaties aan te moedigen; |
| --- | --- |

27.

| 28. | wijst erop dat deze nieuwe defensiebegroting door nieuwe middelen in het kader van het volgende MFK moet worden gefinancierd; |
| --- | --- |

28.

| 29. | is van mening dat de besluitvorming over GVDB-kwesties democratischer en transparanter zou kunnen zijn; stelt derhalve voor zijn Subcommissie veiligheid en defensie om te vormen tot een volwaardige parlementaire commissie, die meer toetsings- en verantwoordingsbevoegdheden krijgt met betrekking tot het GVDB en een prominente rol kan spelen bij de tenuitvoerlegging van het GVDB, en met name een rol bij de toetsing van wetgevingshandelingen in verband met veiligheid en defensie; |
| --- | --- |

29.

| 30. | betreurt het gebrek aan samenwerking en informatie-uitwisseling tussen veiligheids- en inlichtingendiensten in Europa; denkt dat meer samenwerking tussen inlichtingendiensten terrorisme zou kunnen helpen bestrijden; dringt in dit verband aan op de invoering van een volwaardige Europees inlichtingensysteem; |
| --- | --- |

30.

Permanente gestructureerde samenwerking

| 31. | is verheugd over de kennisgeving inzake de permanente gestructureerde samenwerking (Pesco) en de geplande tenuitvoerlegging ervan op basis van de bereidheid van de lidstaten om binnen het GVDB-kader bindende toezeggingen te doen en daardoor een ambitieuze en inclusieve Pesco uit te voeren, en verzoekt de Raad deze snel in te stellen; onderstreept dat de gewenste inclusiviteit van de participatie noch de volledige inzet voor het GVDB, noch een hoog ambitieniveau onder de deelnemende lidstaten in het gedrang mag brengen; wijst op de noodzaak om duidelijke criteria voor deelname vast te stellen die voor andere lidstaten de optie openlaat om in een later stadium mee te doen; wijst erop dat activiteiten in het kader van Pesco altijd volledig moeten aansluiten bij het GVDB; |
| --- | --- |

31.

| 32. | beklemtoont dat Pesco binnen het EU-raamwerk dient te worden ontwikkeld en doeltreffende steun van de Unie moet krijgen, met volledige eerbiediging van de bevoegdheden van de lidstaten op het gebied van defensie; roept er opnieuw toe op dat de begroting van de Unie zou voorzien in passende financiering voor Pesco; is van mening dat deelname aan alle agentschappen en organen van de Unie die onder het GVDB vallen, met inbegrip van de Europese Veiligheids- en defensieacademie (EVDA), verplicht moet worden gesteld in het kader van Pesco; roept er opnieuw toe op dat het systeem van EU-gevechtstroepen in het herziene Athena-mechanisme als gezamenlijke uitgave wordt beschouwd; |
| --- | --- |

32.

| 33. | benadrukt dat de administratieve procedures die het beschikbaar stellen van strijdkrachten voor GVDB-missies en grensoverschrijdende bewegingen van snellereactietroepen binnen de EU onnodig vertragen, moeten worden versoepeld; verzoekt de lidstaten een voor de hele EU geldend systeem op te zetten voor de coördinatie van snelle bewegingen van troepen, defensiematerieel en bevoorrading voor doeleinden in het kader van het GVDB, wanneer de solidariteitsclausule wordt ingeroepen en wanneer voor alle lidstaten de verplichting bestaat tot het bieden van hulp en bijstand met alle middelen waarover zij beschikken, overeenkomstig artikel 51 van het VN-Handvest; is in dit verband ingenomen met de gezamenlijke mededeling over verbetering van de militaire mobiliteit; dringt er bij de Commissie op aan om voor maart 2018 een substantieel actieplan aan het Parlement en de lidstaten te presenteren dat volledig in overeenstemming is met de lopende inspanningen binnen de NAVO; |
| --- | --- |

33.

| 34. | dringt aan op invoering van een volwaardig civiel-militair strategisch hoofdkwartier van de EU in het kader van Pesco, bestaand uit het reeds aanwezige militair plannings- en uitvoeringsvermogen (MPCC), het civiel plannings- en uitvoeringsvermogen (CPCC) en het Directoraat crisisbeheersing en planning (CMDP) — door een platform in te richten voor geïntegreerde operationele steun gedurende de volledige planningscyclus, van het oorspronkelijke politieke concept tot gedetailleerde plannen; |
| --- | --- |

34.

| 35. | spoort de lidstaten die aan Pesco deelnemen aan een permanente „Europese geïntegreerde strijdkracht” in het leven te roepen, bestaand uit divisies van hun respectieve nationale legers, en deze ter beschikking te stellen van de Unie voor de tenuitvoerlegging van het GVDB zoals bedoeld in artikel 42, lid 3, van het VEU; |
| --- | --- |

35.

| 36. | is van mening dat een gemeenschappelijk beleid voor cyberdefensie een van de eerste bouwstenen van de Europese Defensie-unie zou moeten zijn; spoort de VV/HV aan voorstellen uit te werken voor de oprichting, in het kader van Pesco, van een EU-eenheid voor cyberdefensie; |
| --- | --- |

36.

Directoraat-generaal Defensie

| 37. | verzoekt om evaluatie, in nauwe samenwerking met de VV/HV, van de mogelijke vestiging van een directoraat-generaal Defensie binnen de Commissie (DG Defensie), dat het optreden van de Unie zou aansturen om het optreden van de lidstaten te ondersteunen, te coördineren of aan te vullen, met het oog op de geleidelijke bepaling van een gemeenschappelijk defensiebeleid, als bepaald in artikel 2 VWEU; |
| --- | --- |

37.

| 38. | is van mening dat het voorgestelde DG Defensie bevoegd moet zijn voor open grenzen voor het vrije verkeer van troepen en materieel, als een noodzakelijke voorwaarde om te zorgen voor een mate van autonomie, interoperabiliteit, en voor regelingen inzake voorzieningszekerheid, normalisatie en militaire certificering die vereist zijn voor: EU-bijdragen voor programma’s in het kader van het GVDB en Pesco; door de EU gefinancierd defensie-onderzoek; de strategische autonomie van de EU; het concurrentievermogen van Europa’s defensie-industrie, inclusief kmo’s en kleine midcap-ondernemingen die de Europese toeleveringsketen van de defensiesector vormen; en de interinstitutionele regelingen op defensiegebied, inclusief het EU-witboek over veiligheid en defensie; benadrukt dat het voorgestelde DG Defensie moet bijdragen aan betere coördinatie van de taken van de verschillende actoren teneinde tot een coherenter en consequenter beleid te komen; |
| --- | --- |

38.

| 39. | onderstreept dat het voorgestelde DG Defensie samen moet werken met het Europees Defensieagentschap (EDA); is van mening dat het EDA het uitvoerend agentschap moet zijn voor het optreden van de Unie in het kader van het Europees beleid inzake vermogens en bewapening, waar dat in het Verdrag van Lissabon is bepaald; roept de Raad er opnieuw toe op te waarborgen dat de administratieve en operationele uitgaven van het EDA uit de begroting van de Unie worden gefinancierd; wijst erop dat de begroting van het EDA samen met zijn grotere nieuwe rollen en verantwoordelijkheden moet toenemen, en benadrukt tegelijkertijd dat de mogelijke oprichting van een DG Defensie en de hernieuwde inspanningen om het GVDB doeltreffender te maken, er niet toe mogen leiden dat middelen worden gebruikt om nog meer bureaucratische structuren te creëren en niet mogen leiden tot doublures van structuren; |
| --- | --- |

39.

Gecoördineerde strategische en jaarlijkse evaluaties inzake defensie

| 40. | is verheugd over de strategische herziening van het vermogensontwikkelingsplan (CDP) van de EU, die uiterlijk in het voorjaar van 2018 afgerond moet zijn; onderstreept dat het CDP de samenwerking tussen de lidstaten bij het verhelpen van vermogenstekorten in de context van het EDA zal bevorderen; |
| --- | --- |

40.

| 41. | is verheugd dat met gecoördineerde jaarlijkse evaluaties inzake defensie wordt gestart (CARD-proces); is van mening dat CARD moet bijdragen aan de standaardisering en de harmonisering van investeringen en capaciteiten van de nationale strijdkrachten en de strategische en operationele autonomie en samenhang van de Unie moet waarborgen, waardoor de lidstaten samen op efficiëntere wijze kunnen investeren in defensie; is verheugd over het voorstel om CARD in 2017 uit te testen; |
| --- | --- |

41.

| 42. | moedigt de lidstaten aan de mogelijkheid te onderzoeken om gezamenlijke aanbestedingen voor defensiemiddelen te organiseren; |
| --- | --- |

42.

| 43. | benadrukt dat CARD op het EU-witboek over veiligheid en defensie en het CDP gebaseerd moet zijn en op het volledige spectrum van GVDB-vermogens gericht moet zijn, met name op die van de lidstaten die aan Pesco deelnemen; is van mening dat CARD moet leiden tot een reeks concrete voorstellen om tekorten te verhelpen en vast te stellen waar het optreden van de Unie passend zou zijn en dat daarmee rekening moet worden gehouden bij de planning van de EU-begroting voor het volgende jaar; onderstreept de noodzaak voor de Commissie en het EDA om samen te werken bij het opstellen van de jaarlijkse werkprogramma's in het kader van het vermogens- en onderzoeksonderdeel van het voorgestelde EDF; wijst erop dat het EDA een eigen rol zou moeten hebben, niet alleen bij het uitstippelen van het programma maar ook bij het beheer van projecten die via het vermogensonderdeel worden gefinancierd; |
| --- | --- |

43.

| 44. | onderstreept de noodzaak van nauwe coördinatie van alle met het GVDB verband houdende activiteiten, met name CARD, Pesco en het EDF; |
| --- | --- |

44.

| 45. | is van mening dat de Commissie de resultaten van CARD moet benutten en een interinstitutionele overeenkomst tot stand moet brengen waarin de reikwijdte en de financiering van het daarop aansluitende optreden van de Unie zijn bepaald; is van mening dat de Raad en de Commissie in overeenstemming met de interinstitutionele overeenkomst en hun respectieve bevoegdheden de nodige besluiten moeten nemen om dit optreden goed te keuren; verzoekt om interparlementaire samenwerking op defensiegebied met het oog op de evaluatie van CARD en de verdere ontwikkeling van de defensievermogens op regelmatige basis; |
| --- | --- |

45.

GVDB-missies en -operaties

| 46. | dankt de meer dan zesduizend vrouwen en mannen die bij de civiele en militaire missies van de Unie goed en loyaal dienst hebben gedaan, op drie continenten; apprecieert deze missies als gemeenschappelijke Europese bijdrage aan vrede en stabiliteit in de wereld, betreurt echter dat de efficiëntie van deze missies nog steeds in het gedrang kan komen door structurele tekortkomingen, ongelijke bijdragen van lidstaten en ongeschiktheid voor de operationele omgeving, en betreurt met name de beperkingen in het mandaat voor GVDB-missies; benadrukt, in dit verband, de noodzaak van werkelijke effectiviteit, die uitsluitend bereikt kan worden met de juiste militaire toerusting, en dringt er bij de Raad en de VV/HV op aan gebruik te maken van de mogelijkheden waarin artikel 41, lid 2, VEU in dit opzicht voorziet; is verheugd over de stijging van de defensie-uitgaven van de lidstaten ter ondersteuning van onze dienstplichtigen; is van mening dat deze ontwikkeling moet worden bestendigd, versterkt en gecoördineerd op EU-niveau; dringt erop aan dat er doeltreffende maatregelen worden getroffen om ervoor te zorgen dat opgedane inzichten en ervaringen op personeelsniveau van GVDB-missies worden geëvalueerd en bij de vormgeving van toekomstige GVDB-missies worden meegenomen; |
| --- | --- |

46.

| 47. | is verheugd over de presentatie van het eerste jaarverslag over het GVDB door de VV/HV; is evenwel van mening dat dit verslag niet uitsluitend kwantitatief van aard zou moeten zijn en met statistische gegevens en gedetailleerde informatie de verwezenlijkingen beschrijft, maar in de toekomst vooral ook aandacht zou moeten besteden aan het beoordelen welke politieke gevolgen de activiteiten van het GVDB hebben voor de verbetering van de veiligheid van onze burgers; |
| --- | --- |

47.

| 48. | spoort de VV/HV, de Commissie en de lidstaten aan om GVDB-missies en -operaties sterker te richten op de prioriteiten van de integrale EU-strategie en op de realiteit op lokaal en regionaal niveau; |
| --- | --- |

48.

| 49. | is van mening dat ook verder moet worden bijgedragen aan crisisbeheersing en -preventie en dat er specifiek bijstand moet worden verleend aan de wederopbouw en stabilisering van Irak; is verheugd over het recente besluit van de Raad om een toekomstige civiele GVDB-missie op te tuigen ter ondersteuning van de hervorming van de veiligheidssector in Irak en verwacht dat de EU op internationaal plan het voortouw neemt op dit terrein, met inbegrip van terrorismebestrijding en civiele wederopbouw; roept de EU op deze keer te zorgen voor betere coördinatie tussen de deelnemende lidstaten en met regionale en plaatselijke actoren; |
| --- | --- |

49.

| 50. | spreekt zijn voldoening uit over de activiteiten van EU NAVFOR Med en verzoekt de VV/HV en de lidstaten de steun voor plaatselijke veiligheidsactoren op de zuidelijke kusten van de Middellandse Zee te verhogen; |
| --- | --- |

50.

| 51. | verwacht van de VV/HV en de Raad dat EUBAM Libië ter gelegenheid van de verlenging van het mandaat opnieuw gelanceerd zal worden en uitgebreid tot de plaatselijke veiligheidsactoren aan de zuidelijke grenzen van Libië; dringt er bij de VV/HV en de lidstaten op aan met nieuwe ideeën te komen over de manier waarop de veiligheidsproblemen in de Sahelzone kunnen worden aangepakt door deze te koppelen aan EUBAM Libië binnen de uitgebreide en geïntegreerde benadering en ter ondersteuning van het Frans-Duitse initiatief; spreekt zijn voldoening uit over het besluit van de Raad van 4 augustus 2017 over een stabiliseringsactie van de Europese Unie voor Mali in de regio’s Mopti en Ségou; roept de VV/HV in dit verband op het Parlement te laten weten hoe deze maatregel werkt in combinatie met GVDB-missies en -operaties in de regio; |
| --- | --- |

51.

| 52. | is ingenomen met het succes van operatie EUFOR ALTHEA in Bosnië-Herzegovina, die het militaire eindstadium heeft bereikt; is echter bezorgd over het feit dat het politieke eindstadium nog niet bereikt is; |
| --- | --- |

52.

| 53. | is verheugd over de recente instelling van de kern voor een permanent operationeel hoofdkwartier van de EU (militair plannings- en uitvoeringsvermogen — MPCC), zoals het Parlement in zijn resolutie van 12 september 2013 heeft gevraagd, aangezien dit een voorwaarde vormt voor de doeltreffende planning, leiding en controle van gezamenlijke operaties; verzoekt de lidstaten om het van voldoende personeel te voorzien voor een optimale werking en het tevens te belasten met het plannen en leiden van uitvoerende militaire GVDB-operaties zoals bijvoorbeeld operatie EUFOR ALTHEA; |
| --- | --- |

53.

| 54. | is van mening dat de commando-optie van EU NAVFOR Somalië/ operatie Atalanta moet worden herzien als gevolg van de aankondiging door het VK van de uittreding uit de Unie; wijst op het succes van de operatie, die ervoor gezorgd heeft dat sinds 2014 geen enkel schip meer door piraten werd gekaapt; uit zijn tevredenheid over de verlenging van deze operatie tot 2018; |
| --- | --- |

54.

| 55. | merkt op dat slechts 75 % van de functies in civiele GVDB-missies is ingevuld; betreurt in dit verband dat het EU-personeelsstatuut, dat betere voorwaarden en bescherming zou bieden voor personeel op missie, niet geldt voor personeel dat in deze missies werkzaam is, ook al worden zij uit de Unie-begroting gefinancierd; is ervan overtuigd dat dit afbreuk doet aan de doeltreffendheid van de missies; dringt er bij de lidstaten op aan alle vacatures in alle missies spoedig op te vullen; |
| --- | --- |

55.

| 56. | is ingenomen met de goedkeuring van het EU-beleid voor GVDB-training en de belangrijke rol die de Europese veiligheids- en defensieacademie (ESDC) speelt als centrale opleidingsinstelling binnen de GVDB-structuur; spoort de lidstaten aan de ESDC te voorzien van adequate financiële, personele en infrastructuurmiddelen; |
| --- | --- |

56.

| 57. | betreurt dat de lidstaten niet snel het vereiste personeel inzetten voor de voorbereidende fase en de opzetfase van civiele GVDB-missies; is in dit verband verheugd over het door de diensten van de EDEO en van de Commissie gezamenlijk ontwikkelde voorstel voor een gelaagde aanpak om de inzetsnelheid van civiele GVDB-missies te verbeteren; |
| --- | --- |

57.

| 58. | spoort aan tot verdere inspanningen om de geldverschaffing voor civiele en civiel-militaire missies te bespoedigen en besluitvormingsprocedures en uitvoering te vereenvoudigen; is in dat verband van mening dat de Commissie middels gedelegeerde handelingen in overeenstemming met artikel 210 van het Financieel Reglement specifieke aanbestedingsregels dient in te voeren voor de crisisbeheersingsmaatregelen uit hoofde van het GVDB, om zo het snelle, soepele verloop van operaties te bevorderen; |
| --- | --- |

58.

| 59. | is ingenomen met de oprichting van het platform voor missieondersteuning (MSP) in 2016; vindt het jammer dat de omvang en de werkingssfeer van het MSP beperkt is, en herhaalt zijn verzoek om verdere stappen te ondernemen voor de instelling van een gezamenlijk dienstencentrum, waardoor meer efficiëntiewinst zou kunnen worden geboekt, doordat alle centrale missieondersteunende diensten in één hand zijn; |
| --- | --- |

59.

| 60. | dringt er bij de EDEO en de Raad op aan hun huidige inspanningen voor de verhoging van de cyberveiligheid te versterken, met name voor GVDB-missies, onder meer door maatregelen te nemen op het niveau van de EU en de lidstaten om bedreigingen voor het GVDB te doen afnemen, bijvoorbeeld door de veerkracht te verbeteren door middel van opleiding, scholing en oefeningen, en door het opleidings- en scholingslandschap van de EU-cyberdefensie te stroomlijnen; |
| --- | --- |

60.

| 61. | is van mening dat de EU en de lidstaten geconfronteerd worden met een niet eerder geziene dreiging in de vorm van door staten gesponsorde cyberaanvallen alsmede cybercriminaliteit en -terrorisme; denkt dat cyberaanvallen uit de aard der zaak een bedreiging vormen waarop een antwoord op EU-niveau nodig is; roept de lidstaten op elkaar bij te staan in het geval van een cyberaanval die tegen een van hen wordt uitgevoerd; |
| --- | --- |

61.

| 62. | verzoekt de lidstaten om de lasten bij militaire GVDB-missies volledig te verdelen door de gemeenschappelijke financiering geleidelijk uit te breiden tot volledige gemeenschappelijke financiering, om meer lidstaten in staat te stellen en aan te moedigen om met hun vermogens en strijdkrachten of slechts met financiële middelen bij te dragen; onderstreept het belang in dit verband van een herziening van het Athena-mechanisme en van dekking van alle kosten met betrekking tot de financiering van militaire GVDB-operaties; |
| --- | --- |

62.

| 63. | spoort de Raad aan om in overeenstemming met artikel 41, lid 3, VEU, te handelen en onverwijld het besluit goed te keuren tot oprichting van een opstartfonds voor de dringende financiering van de beginfases van militaire operaties, voor de taken waarnaar verwezen wordt in artikel 42, lid 1, en artikel 43 VEU; dringt er bij de Raad op aan de huidige problemen met betrekking tot hybride missies op te lossen; roept op tot meer flexibiliteit in de financiële regels van de EU ter ondersteuning van haar mogelijkheden om op crises te reageren en ter uitvoering van bestaande bepalingen in het Verdrag van Lissabon; |
| --- | --- |

63.

Samenwerking EU-NAVO

| 64. | gelooft dat in de huidige context het strategisch partnerschap tussen de EU en de NAVO van fundamenteel belang is om de uitdagingen op het gebied van veiligheid in de Unie en in de omliggende landen het hoofd te bieden; benadrukt dat de gezamenlijke verklaring EU-NAVO en de daaropvolgende tenuitvoerlegging het potentieel hebben om samenwerking en complementariteit naar een hoger niveau te tillen en een nieuwe, essentiële fase in het strategisch partnerschap te markeren; is verheugd over het gemeenschappelijk pakket van 42 voorstellen ter versterking van de samenwerking en de coördinatie tussen de twee organisaties, waarvan er 10 gericht zijn op vergroting van de weerbaarheid tegen hybride bedreigingen; merkt op dat deze stap zal plaatsvinden in een geest van volledige openheid en transparantie, met volledige eerbiediging van de autonome besluitvorming en de procedures van beide organisaties, en zal uitgaan van de beginselen van inclusiviteit en wederkerigheid, zonder afbreuk te doen aan het specifieke karakter van het veiligheids- en defensiebeleid van elke lidstaat; is verheugd over de oprichting van de samenwerking bij de bestrijding van cyberbedreigingen, de ontwikkeling van strategische communicatie en de coördinatie van maritieme activiteiten en gezamenlijke oefeningen, en wijst op de uitstekende samenwerking en complementariteit tussen EU-operatie Sophie en NAVO-operatie Sea Guardian; is tevens verheugd over het eerste gezamenlijke uitvoeringsverslag dat in juni 2017 door de twee organisaties is gepubliceerd en over de vooruitgang bij de tenuitvoerlegging van de gezamenlijke reeks voorstellen, en spoort aan tot verdere vooruitgang; beklemtoont dat de EU onverminderd vasthoudt aan de trans-Atlantische gemeenschap van gemeenschappelijke waarden en belangen; |
| --- | --- |

64.

| 65. | merkt op dat een krachtigere EU en een krachtigere NAVO elkaar versterken; is van mening dat de lidstaten hun inspanningen moeten verhogen om niet alleen binnen een EDU op te treden maar ook als autonome regionale veiligheidsmacht, en in voorkomend geval in een complementaire rol binnen de NAVO; merkt op dat de EU, zoals beschreven in de EUGS, moet bijdragen tot: (a) reageren op externe conflicten en crises; (b) opbouwen van de capaciteiten van de partners; en (c) het beschermen van de Unie en haar burgers; is ingenomen met de reeks initiatieven die in gang gezet zijn om de EUGS op het gebied van veiligheid en defensie uit te voeren, krachtigere betrekkingen tussen de EU en de NAVO tot stand te brengen en de EU-lidstaten in staat te stellen defensie-onderzoek te gaan uitvoeren en tezamen defensievermogens te ontwikkelen; is van mening dat de veiligheid en de bescherming van Europa in toenemende mate van beide organisaties zullen afhangen, die beiden binnen de grenzen van hun bevoegdheden optreden; verzoekt om inspanningen ter verbetering van de samenwerking bij het bestrijden van hybride dreigingen, onder meer via het Europees Kenniscentrum voor de bestrijding van hybride dreigingen en door uitwisseling van informatie en inlichtingen; |
| --- | --- |

65.

| 66. | onderstreept het belang van samenwerking en integratie op het gebied van cyberveiligheid, niet alleen tussen de EU-lidstaten, de belangrijkste partners en de NAVO, maar ook tussen de verschillende actoren in de maatschappij; |
| --- | --- |

66.

GVDB-partnerschappen

| 67. | benadrukt dat partnerschappen en samenwerking met landen die de waarden van de EU delen, bijdragen tot de doeltreffendheid en de impact van het GVDB; is in dit opzicht ingenomen met de bijdragen van Albanië, Australië, Canada, Chili, Colombia, Georgië, de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, Moldavië, Montenegro, Nieuw-Zeeland, Noorwegen, Servië, Zwitserland, Turkije, Oekraïne en de Verenigde Staten; |
| --- | --- |

67.

| 68. | is verheugd over de ondertekening van de overeenkomst inzake aanschaf en wederzijdse dienstverlening (Acquisition and Cross-Servicing Agreement — ACSA) tussen de EU en de VS op 7 december 2016; roept de VV/HV op het Parlement te laten weten hoe deze overeenkomst de voorwaarden voor en de bescherming van personeel voor GVDB-missies heeft verbeterd; |
| --- | --- |

68.

| 69. | verzoekt de VV/HV en de lidstaten in EU-delegaties militaire attachés van de EU te plaatsen en aldus bij te dragen aan de tenuitvoerlegging van de strategische doelstellingen van de Unie; |
| --- | --- |

69.

| 70. | is ingenomen met het voorstel van de Commissie om het Instrument voor bijdrage aan stabiliteit en vrede (IcSP) te herzien om acties te ondersteunen die worden uitgevoerd in het kader van het initiatief voor capaciteitsopbouw ter ondersteuning van veiligheid en ontwikkeling (CBSD), dat de EU in staat zal stellen de vermogensopbouw en veerkracht van partnerlanden financieel te ondersteunen en hun capaciteiten te helpen verbeteren; moedigt de EDEO en de Commissie aan het CBSD-initiatief snel uit te voeren, teneinde de doeltreffendheid en duurzaamheid van GVDB-missies te verbeteren en tot een flexibelere en beter geïntegreerde EU-aanpak te komen waarbij gebruik wordt gemaakt van civiel-militaire synergie; |
| --- | --- |

70.

o

o o

| 71. | verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Europese Raad, de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, de secretaris-generaal van de NAVO, de EU-agentschappen op het gebied van ruimte, veiligheid en defensie, en de regeringen en de nationale parlementen van de lidstaten. |
| --- | --- |

71.

---

(1)  Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0493.

(2)  Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0344.

(3)  PB C 93 van 9.3.2016, blz. 144.

(4)  Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0435.

(5)  Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0440.

(6)  Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0092.

(7)  Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0302.

---

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/47 |
| --- | --- | --- | --- |

11.10.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/47

---

P8_TA(2017)0493

Jaarverslag over de uitvoering van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid

Resolutie van het Europees Parlement van 13 december 2017 over het jaarverslag over de uitvoering van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (2017/2121(INI))

(2018/C 369/06)

Het Europees Parlement,

| — | gezien het jaarverslag van de Raad aan het Europees Parlement over het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, |
| --- | --- |

—

gezien het jaarverslag van de Raad aan het Europees Parlement over het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid,

| — | gezien de artikelen 21 en 36 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, |
| --- | --- |

—

gezien de artikelen 21 en 36 van het Verdrag betreffende de Europese Unie,

| — | gezien het Handvest van de Verenigde Naties, |
| --- | --- |

—

gezien het Handvest van de Verenigde Naties,

| — | gezien het Interinstitutioneel Akkoord van 2 december 2013 tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie betreffende de begrotingsdiscipline, de samenwerking in begrotingszaken en een goed financieel beheer, |
| --- | --- |

—

gezien het Interinstitutioneel Akkoord van 2 december 2013 tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie betreffende de begrotingsdiscipline, de samenwerking in begrotingszaken en een goed financieel beheer,

| — | gezien de verklaring van de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV) over politieke verantwoordingsplicht, |
| --- | --- |

—

gezien de verklaring van de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV) over politieke verantwoordingsplicht,

| — | gezien de mededeling van de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) van 2016 over een integrale strategie voor het buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie en de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de EDEO over een strategische aanpak van weerbaarheid in het externe optreden van de EU; |
| --- | --- |

—

gezien de mededeling van de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) van 2016 over een integrale strategie voor het buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie en de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de EDEO over een strategische aanpak van weerbaarheid in het externe optreden van de EU;

| — | gezien de in de integrale strategie voor het buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie vervatte kernbeginselen, in het bijzonder met betrekking tot de soevereiniteit en de territoriale integriteit van staten en de onschendbaarheid van grenzen, die door alle deelnemende landen in gelijke mate worden geëerbiedigd, |
| --- | --- |

—

gezien de in de integrale strategie voor het buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie vervatte kernbeginselen, in het bijzonder met betrekking tot de soevereiniteit en de territoriale integriteit van staten en de onschendbaarheid van grenzen, die door alle deelnemende landen in gelijke mate worden geëerbiedigd,

| — | gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de VV/HV van 12 december 2011 met als titel „Een centrale plaats voor mensenrechten en democratie in het externe optreden van de EU — voor een meer doeltreffende aanpak” (COM(2011)0886), |
| --- | --- |

—

gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de VV/HV van 12 december 2011 met als titel „Een centrale plaats voor mensenrechten en democratie in het externe optreden van de EU — voor een meer doeltreffende aanpak” (COM(2011)0886),

| — | gezien artikel 52 van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 52 van zijn Reglement,

| — | gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken en het advies van de Begrotingscommissie (A8-0350/2017), |
| --- | --- |

—

gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken en het advies van de Begrotingscommissie (A8-0350/2017),

Inleiding

| 1. | is ervan overtuigd dat geen enkele lidstaat ertoe in staat is de uitdagingen waarmee we vandaag worden geconfronteerd, alleen aan te pakken; onderstreept dat het gemeenschappelijk optreden van de EU de doeltreffendste manier is om de Europese belangen te beschermen, haar waarden hoog te houden, de rol van eensgezinde en invloedrijke speler op het wereldtoneel op zich te nemen en haar burgers en lidstaten te beschermen tegen de toegenomen veiligheidsdreiging, ook in een wereldwijde digitale omgeving; is bezorgd over de veiligheidsarchitectuur van de EU, die zwak en gefragmenteerd blijft in het aangezicht van aanhoudende en steeds nieuwe uitdagingen en waarin een „hybride vrede” een onbevredigende realiteit is geworden; dringt er bij de lidstaten op aan maatregelen te nemen en te voldoen aan de wensen van die Europese burgers die herhaaldelijk hebben onderstreept dat een buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU gebaseerd op fundamentele waarden en mensenrechten een van de belangrijkste en noodzakelijkste van alle beleidsterreinen van de EU vormt; vindt het hoog tijd dat de lidstaten instrumenten en beleidsmaatregelen van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) ten uitvoer leggen om de EU in staat te stellen te reageren op externe conflicten en crises, de capaciteit van hun partners te vergroten en de Europese Unie te beschermen; |
| --- | --- |

1.

| 2. | herinnert de EU aan haar belofte om een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid uit te werken op basis van de waarden van de democratie, de rechtsstaat, de universaliteit en ondeelbaarheid van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, en in overeenstemming met het Handvest van de VN en het internationaal recht; is van mening dat de EU en haar lidstaten, om te kunnen voldoen aan deze verbintenis en om bij te dragen aan het bevorderen van de mensenrechten en de democratie in de wereld, met één verenigde stem moeten spreken en ervoor moeten zorgen dat hun boodschap gehoord wordt; |
| --- | --- |

2.

| 3. | is van oordeel dat de EU, wil zij erin slagen de uitdagingen waarmee zij vooral op veiligheidsgebied te kampen heeft, aan te pakken en hieraan het hoofd te bieden, een doeltreffende, geloofwaardige en zich op waarden baserende speler moet zijn met een capaciteit voor actie en effectieve dialoog met andere spelers op het wereldtoneel, hetgeen het spreken met één stem, gezamenlijk optreden en het concentreren van haar middelen op strategische prioriteiten impliceert; |
| --- | --- |

3.

| 4. | herhaalt dat de maatregelen van de Unie inzake het buitenlands beleid zowel onderling als met andere beleidsmaatregelen met een externe dimensie moeten stroken, en dat de in artikel 21 van het Verdrag betreffende de Europese Unie vastgelegde doelstellingen verder moeten worden nagestreefd; |
| --- | --- |

4.

| 5. | is van mening dat, wil de Europese Unie aan de verwachtingen van haar burgers voldoen, zij de volgende essentiële mijlpalen moet halen:






  — | coördinatie van een evaluatie van de fundamentele dreigingen en uitdagingen binnen de EU en een gemeenschappelijke benadering om deze kwesties aan te pakken, met name rekening houden met de preventie van radicalisering, die kan leiden tot de rekrutering van personen door terroristische groeperingen, |
| --- | --- | --- |

5.

—

coördinatie van een evaluatie van de fundamentele dreigingen en uitdagingen binnen de EU en een gemeenschappelijke benadering om deze kwesties aan te pakken, met name rekening houden met de preventie van radicalisering, die kan leiden tot de rekrutering van personen door terroristische groeperingen,

| — | bestendiging en uitdieping van het Europese project en het extern optreden van de EU, onder meer door de samenwerking en de capaciteiten van de EU op het gebied van haar gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, met inbegrip van informatieoorlogvoering, te versterken, |
| --- | --- |

—

bestendiging en uitdieping van het Europese project en het extern optreden van de EU, onder meer door de samenwerking en de capaciteiten van de EU op het gebied van haar gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, met inbegrip van informatieoorlogvoering, te versterken,

| — | samenwerking tussen de lidstaten, partners en internationale organisaties en instellingen die de vrede beschermen, onder duidelijk bepaalde en zorgvuldig geselecteerde voorwaarden, teneinde de op regels gebaseerde politieke en economische wereldorde te versterken, ook met het oog op de bescherming van de mensenrechten, en samenwerking met partners teneinde een leidende rol te spelen bij verzoening, vredesopbouw, vredeshandhaving en waar nodig vredesafdwinging; |
| --- | --- |

—

samenwerking tussen de lidstaten, partners en internationale organisaties en instellingen die de vrede beschermen, onder duidelijk bepaalde en zorgvuldig geselecteerde voorwaarden, teneinde de op regels gebaseerde politieke en economische wereldorde te versterken, ook met het oog op de bescherming van de mensenrechten, en samenwerking met partners teneinde een leidende rol te spelen bij verzoening, vredesopbouw, vredeshandhaving en waar nodig vredesafdwinging;

Coördinatie van een evaluatie van de fundamentele dreigingen en uitdagingen: ingaan op de huidige politieke en veiligheidssituatie

| 6. | onderstreept dat het waarborgen van de veiligheid van de EU-burgers en de integriteit van het grondgebied van de EU, het stabiliseren van het nabuurschap, vooral op de westelijke Balkan met nadruk op het vergroten van de zichtbaarheid van de EU in deze regio, het bevorderen van hervormingen ter handhaving van een op regels gebaseerde, coöperatieve politieke en economische internationale orde, het aanpakken van de onderliggende oorzaken van gewapende conflicten en het versterken van het beleid inzake conflictpreventie, vreedzame conflictoplossing en de dialoog met pluralistische democratieën die zich inzetten voor de verdediging van de mensenrechten, de essentiële voorwaarden voor de stabiliteit van de EU zijn; dringt aan op een actievere publieksdiplomatie van de kant van de EU en een grotere zichtbaarheid van de door de EU uitgevoerde projecten; |
| --- | --- |

6.

| 7. | is van oordeel dat in een internationale omgeving die steeds meer wordt gekenmerkt door conflicten en instabiliteit, slechts een combinatie van effectief multilateralisme, een gezamenlijke soft power en een geloofwaardige hard power weerstand kan bieden aan de voornaamste uitdagingen op veiligheidsgebied, met name de verspreiding van massavernietigingswapens, de schending van de Europese veiligheidsorde, het terrorisme, conflicten in de oostelijke en zuidelijke buurlanden, oorlogen bij volmacht, hybride en informatieoorlogvoering, met inbegrip van digitale agressie, en onzekerheid op energiegebied; onderstreept dat tot deze uitdagingen eveneens de vluchtelingencrisis in haar humanitaire dimensie behoort, alsmede uitdagend agressief gedrag van Noord-Korea, de schending van het internationaal recht door Rusland en de toenemende militaire macht van China waarvoor slechts een sterke diplomatieke reactie volstaat; |
| --- | --- |

7.

| 8. | is van oordeel dat een doeltreffender gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid in de eerste plaats afhangt van het vaststellen van gemeenschappelijke strategische prioriteiten en visies; vindt dat de onderliggende, ten gevolge van falende en fragiele staten wijdverbreide oorzaken van instabiliteit, en van gedwongen en irreguliere migratie moeten worden aangepakt: armoede, het gebrek aan economische kansen en toegang tot onderwijs, sociale uitsluiting, gewapende conflicten, ondemocratisch en inefficiënt bestuur, corruptie, klimaatverandering, het toenemende sektarisme, de dreigende radicalisering en de verbreiding van extremistische ideologieën; herinnert aan het actieplan dat tijdens de top van Valletta is aangenomen en waarin wordt opgeroepen tot een gedeelde verantwoordelijkheid van landen van herkomst, doorreis en bestemming; onderstreept het belang van het vernietigen van het economisch model van smokkelnetwerken; |
| --- | --- |

8.

| 9. | onderstreept de noodzaak autocratische en nepotistische tendensen te bestrijden, de steun voor democratische krachten te intensiveren en te strijden tegen het moslimterrorisme in het zuidelijke nabuurschap en tussen de buren van onze buren en partners en zich te richten op groeperingen die de burgers van de Unie aanmoedigen voor hun extremistische zaak te strijden; herinnert eraan dat de Sahel en andere daarmee verbonden geografische gebieden prioritaire regio's zijn als het gaat om het waarborgen van de veiligheid van de Europese Unie; wijst andermaal op de noodzaak van gecoördineerde diplomatieke inspanningen van de EU, de VS en andere internationale partners om samen te werken met spelers in de regio, zoals Turkije, de Golfstaten en Iran, op de noodzaak een duidelijk standpunt in te nemen tegen religieus extremisme en terrorisme, en een gemeenschappelijke strategie voor het aanpakken van deze mondiale uitdaging af te bakenen, overeenkomstig de op VN-niveau gedane toezeggingen om het internationaal recht te eerbiedigen en de universele waarden hoog te houden; is van oordeel dat diplomatieke inspanningen vergezeld moeten gaan van een breed scala aan andere instrumenten die de EU ter beschikking staan, waaronder instrumenten ter verbetering van de politieke, sociale en economische voorwaarden die bijdragen tot de totstandkoming en instandhouding van een duurzame vrede; |
| --- | --- |

9.

| 10. | is van oordeel dat de bestrijding van gewelddadig extremisme hand in hand moet gaan met de eerbiediging van de universele mensenrechten; onderstreept dat de EU landen die radicalisering en terrorisme steunen, moet bestrijden en veroordelen met name als zij steun verstrekken aan entiteiten die door de EU als terroristische organisaties zijn aangemerkt; onderstreept het belang nauwer samen te werken met onze partners die ervaring hebben met terrorismebestrijding; |
| --- | --- |

10.

| 11. | onderstreept dat een duurzame oplossing voor de Syrische crisis alleen binnen het bestaande, op VN-niveau overeengekomen kader kan worden gevonden en moet zijn gebaseerd op een inclusieve, door Syriërs geleide politieke regeling waarbij alle relevante belanghebbenden betrokken zijn; blijft er bij alle leden van de VN-Veiligheidsraad op aandringen hun verantwoordelijkheden met betrekking tot de crisis te nemen; schaart zich achter de oproep van de speciale gezant van de secretaris-generaal van de VN voor Syrië aan de staten die het staakt-het-vuren moeten waarborgen, om onmiddellijk pogingen te doen de staakt-het-vurenovereenkomst te handhaven; |
| --- | --- |

11.

| 12. | is ingenomen met de in april 2017 aangenomen EU-strategie inzake Syrië waartoe het uitbreiden van sancties behoort tot personen die zijn betrokken bij de ontwikkeling en het gebruik van chemische wapens; spoort aan tot verdere uitbreiding van de sancties tot degenen die verantwoordelijk zijn voor de schendingen van de mensenrechten; onderstreept dat al degenen die verantwoordelijk zijn voor inbreuken op het internationaal recht, ter verantwoording moeten worden geroepen; doet andermaal een beroep op de EU en haar lidstaten om met hun partners te onderzoeken of er, in afwachting van een succesvolle verwijzing naar het ICC, een Syrië-tribunaal voor oorlogsmisdaden kan worden ingesteld; beklemtoont hoe belangrijk het is dat de EU zich volledig bereid verklaart om de wederopbouw van Syrië na het conflict te ondersteunen; |
| --- | --- |

12.

| 13. | doet een beroep op alle betrokken partijen, binnen en buiten Libië, om zowel het op 17 december 2015 ondertekende Libische politieke akkoord als de daaruit voortgekomen presidentiële raad te steunen, die de enige autoriteit is welke door de internationale gemeenschap en de VN wordt erkend; onderstreept dat de oplossing van de crisis in Libië een voorwaarde vormt voor stabiliteit in het Middellandse Zeegebied; wijst op het belang van het zuidelijke nabuurschap en de noodzaak om een euromediterrane ruimte van vrede, voorspoed, stabiliteit en integratie tot stand te brengen; onderstreept zijn grote steun voor de tweestatenoplossing voor het Israëlisch-Palestijnse conflict, waarbij een onafhankelijke, democratische, levensvatbare en aangrenzende Palestijnse staat zij aan zij en in vrede en veiligheid bestaat naast een veilige staat Israël; onderstreept het belang van het waarborgen van de samenhang van het EU-beleid ten aanzien van situaties van bezetting of annexatie van grondgebied; |
| --- | --- |

13.

| 14. | is verheugd dat alle partijen het door de EU3+3 en Iran overeengekomen gezamenlijk alomvattend actieplan (JCPOA) nog steeds met succes ten uitvoer leggen; benadrukt dat de voortdurende volledige tenuitvoerlegging van deze overeenkomst door alle partijen van essentieel belang is met het oog op de wereldwijde inspanningen op het gebied van non-proliferatie en conflictoplossing in het Midden-Oosten; onderstreept dat het JCPOA een multilaterale overeenkomst is die werd ondersteund door een resolutie van de VN-Veiligheidsraad en die niet unilateraal kan worden gewijzigd; benadrukt de veiligheidsrisico's die uitgaan van het ballistische raketprogramma van Iran en onderstreept de noodzaak van de volledige tenuitvoerlegging van Resolutie 2231 (2015) van de VN-Veiligheidsraad waarin Iran ertoe wordt opgeroepen geen enkele activiteit te ondernemen in verband met ballistische raketten die zijn ontworpen om kernwapens te lanceren, met inbegrip van lanceringen met behulp van dergelijke ballistische rakettechnologie; |
| --- | --- |

14.

| 15. | constateert dat het Amerikaanse ministerie van Financiën zijn lijst van speciaal aangewezen burgers (SDN) ter bestrijding van terrorisme officieel heeft bijgewerkt en de Iraanse Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC) hieraan heeft toegevoegd; |
| --- | --- |

15.

| 16. | maakt zich grote zorgen over de aanhoudende humanitaire catastrofe in Jemen; benadrukt eens te meer dat er geen militaire oplossing is voor het aanhoudende conflict in Jemen en steunt de inspanningen van de EU en de VN om tot een staakt-het-vuren te komen en de basis te leggen voor vredesonderhandelingen; is van mening dat de EU moet optreden om het voortbestaan van etnisch-religieuze minderheden in het Midden-Oosten, met name in Irak en Syrië, te waarborgen; |
| --- | --- |

16.

| 17. | veroordeelt het herhaalde gebruik door Rusland van zijn vetorecht in de VN-Veiligheidsraad en is van oordeel dat hierdoor de internationale vredesinspanningen en pogingen tot conflictbeslechting in Syrië, alsook in de zuidelijke buurlanden van de Europese Unie in brede zin worden ondermijnd; |
| --- | --- |

17.

| 18. | erkent dat verdere inspanningen nodig zijn om legale migratie en mobiliteit mogelijk te maken, ook op bilateraal niveau, door het stimuleren van een goed beheerde mobiliteit tussen en binnen de continenten, alsmede door het aanmoedigen van beleid waarmee reguliere kanalen voor migratie worden bevorderd, waarbij tegelijkertijd illegale netwerken worden bestreden die profiteren van kwetsbare mensen; onderstreept de inspanningen van de afzonderlijke lidstaten in dit verband en acht het van essentieel belang de legale en veilige weg naar Europa te versterken; betreurt in dit verband het gebrek aan een echt, evenwichtig en geloofwaardig Europees migratie- en asielbeleid, hetgeen blijkt uit de aanhoudende crisis in het Middellandse Zeegebied, en roept de Raad en de lidstaten op dienovereenkomstig te handelen; |
| --- | --- |

18.

| 19. | is de stellige opvatting toegedaan dat een nieuwe benadering vereist is voor de betrekkingen van de EU met haar oostelijke buren; meent dat de ondersteuning van landen die nauwere banden met de EU wensen, een centrale prioriteit van het buitenlands beleid van de EU moet vormen; is van mening dat de verlenging van de sancties tegen individuen en entiteiten in Rusland een onvermijdelijk gevolg zal zijn van het niet ten uitvoer leggen van de akkoorden van Minsk, en blijft de volledige tenuitvoerlegging ervan door alle partijen als basis beschouwen voor een duurzame politieke oplossing voor het conflict in het oosten van Oekraïne; |
| --- | --- |

19.

| 20. | benadrukt dat de mogelijkheid van nauwere samenwerkingsbanden met Rusland afhangt van de volledige eerbiediging door Rusland van de Europese veiligheidsorde en het internationaal recht; staat erop dat de EU de mogelijkheid van bijkomende trapsgewijze sancties openhoudt, als Rusland het internationaal recht blijft schenden; verklaart andermaal dat het pal staat voor de onafhankelijkheid, soevereiniteit en territoriale integriteit van Oekraïne en alle andere landen van het oostelijk partnerschap binnen hun internationaal erkende grenzen; beklemtoont dat het besluit van Rusland van 21 maart 2014 om de Krim in de Russische Federatie in te lijven onverminderd illegaal is krachtens het internationaal recht, en betreurt het daaropvolgende besluit van de Russische autoriteiten om aan alle inwoners van de Krim een Russisch paspoort op te dringen; doet een beroep op de VV/HV en de Raad een actievere en effectievere rol te vervullen bij het oplossen van langdurige en bevroren conflicten; |
| --- | --- |

20.

| 21. | betreurt de talrijke schendingen van het internationaal recht en de aanwending van hybride oorlogvoering door Rusland; erkent evenwel de mogelijkheid van beredeneerde en coherente selectieve contacten en dialoog met Rusland op gebieden van gemeenschappelijk belang teneinde te zorgen voor het afleggen van rekenschap en de eerbiediging van het internationaal recht; onderstreept dat de mogelijkheid moet worden gehandhaafd en aangemoedigd van toekomstige samenwerking bij het oplossen van crises in de wereld waarbij de EU direct of indirect belang heeft en een kans bestaat om de waarden van de EU te promoten; |
| --- | --- |

21.

| 22. | is van mening dat genormaliseerde betrekkingen voor zowel de EU als Rusland een noodzaak zijn en dat in elke toekomstige strategie EU-Rusland de nadruk moet worden gelegd op de versterking van de inzet en steun voor de oostelijke partners van de EU; onderstreept dat de EU open moet blijven voor het verdiepen van de bilaterale politieke en economische betrekkingen met Rusland, op voorwaarde dat Rusland het nationaal recht en de onderschreven overeenkomsten naleeft, en een maakt aan zijn steeds assertievere houding jegens zijn buren en Europa; |
| --- | --- |

22.

| 23. | herhaalt dat soevereiniteit, onafhankelijkheid en de vreedzame beslechting van geschillen de kernbeginselen van de Europese veiligheidsorde vormen die op alle landen van toepassing zijn; veroordeelt derhalve onvoorwaardelijk de Russische agressie in Oekraïne, inclusief de illegale annexatie van de Krim en het door Rusland gesteunde conflict in het oosten van Oekraïne; roept de EU, haar lidstaten en de internationale gemeenschap ertoe op te eisen dat Rusland een einde maakt aan zijn agressie en alle politieke gevangenen vrijlaat; doet een beroep op de internationale gemeenschap een actievere en effectievere rol te spelen bij de oplossing van het conflict en alle inspanningen te steunen ten behoeve van een duurzame vreedzame oplossing waarbij de eenheid, soevereiniteit en territoriale integriteit van Oekraïne worden gerespecteerd, met name door de inzet — met toestemming van de Oekraïense autoriteiten — van een missie voor vredesopbouw en vredeshandhaving op het gehele grondgebied; |
| --- | --- |

23.

| 24. | wijst andermaal op de noodzaak het strategische accent te verleggen naar de westelijke Balkan en erkent daarbij dat de EU haar ambities in de regio moet blijven nastreven, aangezien dit een nieuwe impuls zou geven aan een geloofwaardig uitbreidingsbeleid van de EU op basis van de criteria van Kopenhagen, en de rechtsstaat en de weerbaarheid van de staatsinstellingen zou versterken; meent voorts dat de stabiliteit van de westelijke Balkan een belangrijke prioriteit moet blijven; dringt aan op meer inspanningen ter verbetering van de sociale, economische en politieke omstandigheden in de regio; is ervan overtuigd dat de Europese integratie en regionale verzoening de beste middelen zijn om aan de gevaren het hoofd te bieden die het gevolg zijn van destabiliserende buitenlandse inmenging en invloeden, de financiering van grote salafistische en wahabitische netwerken en de rekrutering van buitenlandse strijders, de georganiseerde misdaad, grote staatsgeschillen, desinformatie en hybride dreigingen onderstreept de noodzaak zich te blijven inzetten voor de bevordering van zeer doeltreffende politieke gemeenschappen in de regio; benadrukt dat de landen van de westelijke Balkan zich moeten aansluiten bij het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU, niettegenstaande hun vorderingen in de EU-integratieprocedure; spoort ertoe aan het relevante hoofdstuk onverwijld open te stellen voor alle kandidaat-lidstaten van de westelijke Balkan; |
| --- | --- |

24.

| 25. | wijst er andermaal op dat, zodra aan al deze criteria is voldaan, de deuren naar het lidmaatschap van de Unie openstaan; is ingenomen met de recente inspanningen, als onderdeel van het proces van Berlijn en de top van Triëst, om een extra impuls te geven aan de convergentie van de landen van de westelijke Balkan op weg naar het EU-lidmaatschap; herhaalt evenwel dat de uitvoering van cruciale institutionele en politieke hervormingen in de landen van de westelijke Balkan extra steun en aandacht behoeft en wenst dat de Commissie heroverweegt of er extra financiële middelen kunnen worden toegekend aan het instrument voor pretoetredingssteun (IPA) als een van de belangrijkste instrumenten ter ondersteuning van de uitvoering van deze hervormingen; |
| --- | --- |

25.

| 26. | herinnert eraan dat de herziening van het Europees nabuurschapsbeleid (ENB) de betrokkenheid van naburige derde landen noodzakelijk maakt; dringt aan op sterkere steun voor de buren van onze buren op basis van gedeelde waarden en belangen, teneinde mondiale kwesties aan te pakken en aan gemeenschappelijke uitdagingen het hoofd te bieden; onderstreept de noodzaak de zelfbeschikking en bescherming van vrouwen, kwetsbare sociale groepen en minderheden te bevorderen, vooral in Afrika, waar nauwe samenwerking tussen Europese en plaatselijke kmo's, in partnerschap met het maatschappelijk middenveld, en steun bij de opbouw van democratische, transparante en efficiënte instellingen en de bevordering van een op regels gebaseerde wereldorde nodig zijn; |
| --- | --- |

26.

| 27. | is van oordeel dat het internationale samenwerkings- en ontwikkelingsbeleid een essentieel instrument is voor het verwezenlijken van dergelijke doelstellingen en dringt aan op een transparantere, verbeterde, efficiënte en doelmatige toewijzing en aanwending van EU-middelen, alsmede op grotere synergieën met andere internationale organisaties; onderstreept de noodzaak het hoofd te bieden aan de grote bedreigingen voor de veiligheid in Afrika met als doel de dreiging van terroristische groeperingen uit te roeien en de rekrutering van personen te voorkomen, radicale ideologieën te bestrijden en de energievoorziening veilig te stellen door middel van milieuvriendelijke en duurzame bronnen, met gelijktijdige ondersteuning van niet aan het net gekoppelde energieoplossingen; |
| --- | --- |

27.

| 28. | veroordeelt met klem alle pogingen van zittende presidenten om tegen de wil van de bevolking aan de macht te blijven door middel van de schending, omzeiling of onrechtmatige wijziging van de kieswetten, in het bijzonder van de grondwet; veroordeelt eveneens alle strategieën om ambtstermijnen af te schaffen of te omzeilen; roept alle regeringen op maatregelen te nemen om de transparantie en integriteit van het gehele verkiezingsproces te waarborgen en wenst dat zij de nodige maatregelen en voorzorgsmaatregelen treffen om fraude en andere illegale praktijken tegen te gaan; geeft in dit verband uiting aan zijn bezorgdheid ten aanzien van de politieke crises, met name in de landen in het gebied van de Grote Meren, en de daarmee verband houdende schendingen van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden; houdt vast aan de overtuiging dat sterke verkiezingswaarnemingsmissies en, waar nodig, financiële, technische en logistieke steun, middelen zijn om tot eerlijke, geloofwaardige en democratische verkiezingsprocessen te komen; |
| --- | --- |

28.

| 29. | is voorstander van de ontwikkeling van een coherente en gedegen strategie voor de Sahel die gericht is op verbetering van het bestuur, versterking van de verantwoordingsplicht en legitimiteit van de nationale en regionale instellingen, vergroting van de veiligheid, het tegengaan van radicalisering en de handel in mensen, wapens en drugs, en versterking van het economisch en ontwikkelingsbeleid; |
| --- | --- |

29.

| 30. | wijst nogmaals op de noodzaak om de strategie voor de betrekkingen tussen de EU en Azië te actualiseren; steunt in dit verband sterkere samenwerking in het kader van de ontmoetingen Azië-Europa, mede wat betreft de parlementaire dimensie hiervan; dringt aan op steun voor nauwere regionale samenwerking en maatregelen voor het opbouwen van vertrouwen in Zuid-Azië teneinde de spanningen tussen India en Pakistan te verminderen; beveelt aan de bemiddeling door de EU in het door Afghanen geleide en vormgegeven vredesproces te blijven steunen; benadrukt dat de handhaving van vrede, stabiliteit en welvaart in de regio Azië/Stille Oceaan van essentieel belang is voor de EU en haar lidstaten; acht het van cruciaal belang en zeer urgent een geactualiseerde EU-strategie voor de Noordoost-Aziatische regio te ontwikkelen in het licht van de gestage militaire opbouw en de agressieve en onverantwoorde houding van de Democratische Volksrepubliek Korea; veroordeelt de proeven en provocaties van de Democratische Volksrepubliek Korea, en de meervoudige schendingen van resoluties van de VN-Veiligheidsraad en internationale verplichtingen door dat land; dringt erop aan dat de diplomatieke macht van de EU wordt aangewend om druk uit te oefenen op de Democratische Volksrepubliek Korea teneinde de leiders van het land ervan te overtuigen de massavernietigingswapens op te geven; dringt erop aan alle diplomatieke middelen te mobiliseren om een escalatie van deze crisis te voorkomen; dringt aan op de onomkeerbare denuclearisering van het Koreaanse schiereiland met vreedzame middelen en de volledige tenuitvoerlegging van alle desbetreffende resoluties van de VN-Veiligheidsraad; |
| --- | --- |

30.

| 31. | benadrukt dat de handhaving van vrede, stabiliteit en welvaart in de regio Azië/Stille Oceaan van essentieel belang is voor de EU en haar lidstaten; dringt er bij alle betrokken partijen op aan geschillen met vreedzame middelen te beslechten en geen unilaterale actie te ondernemen om de status quo te veranderen, inclusief in de Oost- en Zuid-Chinese Zee en de Straat van Taiwan, teneinde de regionale veiligheid te waarborgen; herhaalt zijn toezegging om steun te verlenen aan de betekenisvolle participatie van Taiwan in internationale organisaties en activiteiten; |
| --- | --- |

31.

| 32. | herinnert eraan dat Latijns-Amerika met de EU gemeenschappelijke waarden, beginselen en vertrouwen in een daadwerkelijk multilateralisme deelt en is van mening dat het partnerschap tussen de EU en Latijns-Amerika belangrijk is en moet worden versterkt middels samenwerking bij de aanpak van grote problemen in de wereld; spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over de aanvallen op de leden van de rechterlijke macht en democratisch gekozen oppositieleiders en de leiders van maatschappelijke organisaties in Venezuela; benadrukt dat de eerbiediging van de rechtsstaat, de bestrijding van corruptie, de vooruitgang op het gebied van democratie, en de fundamentele vrijheden en mensenrechten de hoekstenen van diepere integratie en samenwerking met Latijns-Amerika en het Caribische gebied (LAC) vormen; |
| --- | --- |

32.

| 33. | betuigt opnieuw zijn steun aan het vredesproces in Colombia, dat cruciaal is voor de toekomst van de Colombianen en voor de stabilisering van de regio; dringt erop aan dat alle financiële middelen van de FARC, inclusief de uit drugssmokkel verkregen rijkdommen, worden gebruikt om de slachtoffers van het conflict schadeloos te stellen; |
| --- | --- |

33.

Bestendiging en uitdieping van het Europese project middels versterkte capaciteiten van de EU

| 34. | dringt er bij de Commissie, de EDEO en de lidstaten op aan bij elke relevante gelegenheid te kiezen voor een allesomvattende aanpak van de EU en is van oordeel dat een coherent en gecoördineerd optreden op alle beleidsterreinen van de EU, vooral ten aanzien van humanitaire steun, landbouw, ontwikkeling, handel, energie, klimaat, wetenschap en cyberverdediging en -beveiliging, moet worden toegepast bij het externe optreden van EU op een samenhangende en gestructureerde wijze, waarbij de VN-doelstellingen voor duurzame ontwikkeling in acht moeten worden genomen en ten uitvoer moeten worden gelegd, teneinde de collectieve kracht van de EU te vergroten; is van mening dat de energiezekerheid, de eerbiediging van de mensenrechten en de klimaatdiplomatie belangrijke complementaire aspecten van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU blijven die moeten worden aangepakt als deel van de allesomvattende benadering, en dat vooruitgang moet worden geboekt met de energie-unie; |
| --- | --- |

34.

| 35. | erkent dat de klimaatverandering ernstige gevolgen kan hebben voor de regionale en wereldwijde stabiliteit, aangezien de opwarming van de aarde invloed heeft op geschillen over grondgebied, voedsel, water en andere hulpbronnen, economieën verzwakt, een bedreiging vormt voor de regionale veiligheid en een bron van migratiestromen vormt; moedigt de Unie en haar lidstaten voorts aan te onderzoeken hoe de strategieën voor aanpassing aan de klimaatverandering kunnen worden opgenomen in de nationale en communautaire militaire planning en wat in dit verband de juiste capaciteit, prioriteit en reactie kan vormen; |
| --- | --- |

35.

| 36. | benadrukt dat de toekomst van de Europese defensiesamenwerking aanzienlijk is beïnvloed door het besluit van het Verenigd Koninkrijk om de EU te verlaten, en dringt erop aan dat de EU en het VK zich als belangrijke internationale partners blijven inzetten voor de handhaving van de Europese veiligheid; onderstreept dat de presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten voor onzekerheid in het trans-Atlantisch partnerschap hebben gezorgd en wijst op de noodzaak van een tegenwicht voor de defensie en opbouw van een strategische autonomie van de EU; |
| --- | --- |

36.

| 37. | is van mening dat de EU, teneinde het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid assertiever, doeltreffender en meer op waarden gebaseerd te maken, haar energiezekerheid moet verhogen door onmiddellijk haar afhankelijkheid van olie- en gasleveringen door autoritaire regimes te verminderen en hieraan op de middellange termijn een einde te maken; |
| --- | --- |

37.

| 38. | benadrukt dat het huidige besluitvormingsproces voor het GBVB, dat gebaseerd is op eenparigheid van stemmen op het niveau van de Raad van de EU, de grootste belemmering vormt voor een doeltreffend en tijdig extern optreden van de EU; is van mening dat ook voor het GBVB besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid van stemmen moet worden toegepast; is van oordeel dat de instellingen van de EU hun capaciteit moeten verbeteren om op conflicten en crises vooruit te lopen, onder meer door middel van adequate effectbeoordelingen voor de korte en lange termijn met betrekking tot haar beleid teneinde de onderliggende oorzaken van problemen aan te pakken; is van mening dat de EU in staat moet zijn sneller en doeltreffender te reageren op crises in wording en meer aandacht moet schenken aan het voorkomen van conflicten door in een vroeg stadium hoofdzakelijk gebruik te maken van civiele middelen; dringt er bij de lidstaten op aan gevolg te geven aan de aanbevelingen van het Parlement om het beginsel van verantwoordelijkheid om te beschermen te omhelzen; onderstreept dat de samenwerking tussen de lidstaten, de partnerlanden en internationale organisaties moet worden verdiept, en benadrukt het belang van een doeltreffende uitwisseling van informatie en van coördinatie van preventieve acties |
| --- | --- |

38.

| 39. | doet een beroep op de VV/HV, de Commissie en de lidstaten om hun inspanningen te intensiveren ter verhoging van de capaciteit van de EU aan hybride en cyberdreigingen het hoofd te bieden, het vermogen van de EU en haar partnerlanden te versterken om nepnieuws en desinformatie te bestrijden, duidelijke criteria op te stellen om het opsporen van nepnieuws te vergemakkelijken, te voorzien in meer middelen en door de Stratcom Task Force om te zetten in een volwaardige eenheid binnen de EDEO; dringt in dit verband aan op de ontwikkeling van gezamenlijke, allesomvattende capaciteiten en methoden voor een risico- en kwetsbaarheidsanalyse en op het schragen van het weerstandsvermogen en de capaciteiten inzake strategische communicatie van de EU; onderstreept de rol van de onafhankelijke online- en offlinemedia bij de bevordering van de culturele verscheidenheid en interculturele vaardigheden, alsmede de noodzaak dergelijke media als een bron van geloofwaardige informatie te schragen, vooral in de EU en haar nabuurschap, en onderstreept dat gemeenschappelijke EU-televisie- en radiostations verder moeten worden versterkt; dringt bij de Commissie aan op een betere coördinatie met de EDEO en de lidstaten over deze vraagstukken; |
| --- | --- |

39.

| 40. | is van oordeel dat de kracht van Europa ligt in zijn vermogen om een gemeenschap van waarden en respect voor de culturele diversiteit te versterken die alle Europeanen verbindt; meent in dit verband dat de EU een belangrijke rol vervult als een bevorderaar van de democratie, de vrijheid, de rechtsstaat, de mensenrechten en gelijke kansen, en dat zij haar waarden buiten de EU moet blijven uitdragen; herinnert in dit verband eraan dat de mensenrechten integraal deel uitmaken van het GBVB en tevens een centrale voorwaarde in het extern beleid moeten vormen, en bovendien dat deze beleidsmaatregelen samenhangend en beginselvast moeten zijn; onderstreept dat de culturele diplomatie een aanzienlijk deel van het externe optreden van de EU moet gaan innemen en dringt er bij de Commissie op aan het programma Erasmus+ uit te breiden en de ontwikkeling van een ambitieuze wetenschapsdiplomatie te bevorderen; dringt aan op nauwere samenwerking met de UNESCO, de Commissie voor het werelderfgoed en niet-gouvernementele actoren en maatschappelijke organisaties als belangrijke partners van de EU; |
| --- | --- |

40.

| 41. | herinnert eraan dat in resolutie 1820(2008) van de VN-Veiligheidsraad van 19 juni 2008 wordt verklaard dat verkrachting en andere vormen van seksueel geweld een oorlogsmisdaad, een misdaad tegen de menselijkheid of onderdeel van genocide kunnen zijn en dat vrouwen in gewapende conflicten humanitaire bescherming moeten genieten; |
| --- | --- |

41.

| 42. | is van mening dat de ontwikkeling van een krachtige defensie-industrie de technologische onafhankelijkheid van de EU ondersteunt; dringt erop aan de voor de verhoging van de cyberveiligheid noodzakelijke industriële en technische middelen te ontwikkelen, onder meer door een interne markt voor cyberveiligheidsproducten te bevorderen; pleit voor de beschikbaarstelling binnen de EU-instellingen van aanzienlijk hogere financiële en personele middelen teneinde de cyberveiligheid en cyberdefensiecapaciteit van de EU te vergroten; onderstreept de noodzaak cyberveiligheid op te nemen in het externe optreden en het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, alsmede de noodzaak van een betere capaciteit om cybermisdaden op te sporen; |
| --- | --- |

42.

| 43. | wijst erop dat informatie- en cyberoorlogen die gericht zijn op de lidstaten van de Europese Unie en andere westerse landen, een moedwillige poging vormen om politieke, economische en sociale structuren te destabiliseren en in diskrediet te brengen; herinnert eraan dat de veiligheid van EU-lidstaten die lid zijn van de NAVO, wordt gegarandeerd krachtens artikel 5 van het Verbond; dringt aan op nauwere samenwerking inzake cyberveiligheid tussen de EU-lidstaten, de EU-instellingen, de NAVO, de Verenigde Staten en andere geloofwaardige partners; |
| --- | --- |

43.

| 44. | onderstreept de rol van de onafhankelijke media bij de bevordering van de culturele verscheidenheid en interculturele vaardigheden, alsmede de noodzaak dergelijke media als een bron van geloofwaardige informatie te schragen, vooral in de EU en haar nabuurschap, en het vermogen van de EU te versterken om nepnieuws en desinformatie te bestrijden; onderstreept in dit verband de noodzaak op EU-niveau de weerbaarheid tegen de verspreiding van dergelijke informatie via het internet te vergroten; dringt bij de Commissie aan op een betere coördinatie met de EDEO over deze vraagstukken; |
| --- | --- |

44.

| 45. | meent dat Europa de samenwerking inzake gemeenschappelijke defensie verder moet versterken om haar gemeenschappelijke waarden en beginselen en haar strategische autonomie te verdedigen; onderstreept het belang van het verband tussen de externe en interne veiligheid, een beter gebruik van middelen en de risicobeheersing aan de rand van Europa; herinnert eraan dat de koppeling tussen ontwikkeling en veiligheid een belangrijk beginsel is dat ten grondslag ligt aan de benadering door de Unie van externe crises en conflicten; dringt er bij de lidstaten op aan het potentieel van het Verdrag van Lissabon ten volle te benutten met betrekking tot het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB) en is in dit verband ingenomen met het uitvoeringsplan inzake veiligheid en defensie; moedigt een herziening aan van de aanpak van de EU met betrekking tot civiele GVDB-missies om ervoor te zorgen dat ze goed worden uitgestippeld, uitgevoerd en ondersteund; is van oordeel dat het potentieel van de capaciteiten van het Europees Defensieagentschap (EDA), de permanente gestructureerde samenwerking (PESCO) en de EU-gevechtsgroepen ten volle moet worden benut; spoort de lidstaten aan hiertoe aanvullende financiële middelen ter beschikking te stellen; |
| --- | --- |

45.

| 46. | meent dat de Europese Unie en haar lidstaten een doeltreffend buitenlands en veiligheidsbeleid moeten ontwikkelen en samen met de NAVO en andere internationale partners, de VN, ngo's, verdedigers van mensenrechten en anderen moeten werken aan kwesties van gemeenschappelijk belang en aan de bevordering van de vrede, welvaart en stabiliteit wereldwijd; wijst op het belang van de toenemende bewustwording en politieke betrokkenheid ten aanzien van de dringende tenuitvoerlegging van een ambitieus, effectief en gestructureerd GVDB; dringt er bij de Raad, de Commissie en de lidstaten op aan de communicatieproblemen van de EU aan te pakken door het extern optreden van de EU verantwoordelijker en zichtbaarder te maken; dringt er bij de lidstaten en de EU-instellingen op aan daadwerkelijk resultaten te boeken op het gebied van defensie, in overeenstemming met de mondiale strategie van de EU en de plannen van de Commissie om het onderzoek en de capaciteitsopbouw op het gebied van defensie te verbeteren; |
| --- | --- |

46.

| 47. | dringt er bij de Commissie op aan ervoor te zorgen dat de groeiende uitdagingen op het gebied van veiligheid volledig zijn terug te vinden in haar voorstel voor het volgende meerjarig financieel kader (MFK); is van mening dat zowel de omvang als de flexibiliteit van de GBVB-begroting moet aansluiten op de verwachtingen van de EU-burgers met betrekking tot de rol van de EU bij het bieden van veiligheid; wijst nogmaals op de noodzaak van een globale visie met betrekking tot EU-beleid en -instrumenten op het gebied van veiligheid, inclusief productieve samenwerking met het voorgestelde Europese Defensiefonds; roept de lidstaten op ernaar te streven 2 % van het bbp te reserveren voor defensie-uitgaven en 20 % van hun defensiebegroting uit te geven aan uitrusting die door het EDA als noodzakelijk is aangemerkt; herinnert er eveneens aan dat ieder nieuw beleid moet worden ondersteund door financiering uit nieuwe bronnen; wijst erop dat diverse lidstaten moeite hebben om een zeer brede waaier aan volledig operationele defensiecapaciteiten in stand te houden, vooral wegens financiële beperkingen; dringt derhalve aan op meer samenwerking en coördinatie met betrekking tot de vraag welke capaciteiten behouden zouden moeten blijven, zodat de lidstaten zich kunnen specialiseren in bepaalde capaciteiten en hun middelen doeltreffender kunnen besteden; is van mening dat interoperabiliteit essentieel is om de strijdkrachten van de lidstaten beter op elkaar te laten aansluiten en verder te integreren; herinnert eraan dat de GBVB-kredieten in 2016 goed waren voor 3,6 % van de vastleggingen onder Rubriek 4 en voor 0,2 % van de hele EU-begroting; betreurt het feit dat de omvang van, de onderbestedingen in en de systematische overschrijvingen vanuit het GBVB-hoofdstuk een hardnekkig gebrek aan ambitie bij de EU blootleggen om een rol op het wereldtoneel te spelen; |
| --- | --- |

47.

| 48. | stelt vast dat de blokkades in de VN-Veiligheidsraad de actie van de internationale gemeenschap en het oplossen van crises verhinderen; verzoekt de lidstaten andermaal een herziening van zijn samenstelling en werking te ondersteunen; |
| --- | --- |

48.

Samenwerking binnen coalities en met instellingen die voor de veiligheid zorgen

| 49. | onderstreept dat het in het strategisch belang van de EU is om haar trans-Atlantische betrekkingen te behouden en te verdiepen op basis van de eerbiediging van gemeenschappelijke waarden, het internationaal recht en multilateralisme; dringt erop aan dat de EU haar strategische autonomie blijft ontwikkelen en haar eigen capaciteiten creëert om beter het hoofd te bieden aan regionale en internationale conflicten die gevolgen voor de EU hebben; is van mening dat de EU en de VS zich moeten richten op de aanpassing van de trans-Atlantische structuren aan de huidige uitdagingen, zoals de verdediging van de mensenrechten, de aanpak van klimaatverandering, de strijd tegen het internationale terrorisme en de corruptie, de preventie van de radicalisering, de proliferatie van massavernietigingswapens, en het tegengaan van de pogingen van derde landen om de EU en de NAVO te destabiliseren; benadrukt voorts het belang van een voortdurende en versterkte samenwerking tussen de EU en de VS, zowel bilateraal als via de NAVO, met betrekking tot gemeenschappelijke kwesties; herinnert eraan dat de EU en de VS elkaars belangrijkste partners zijn en dat unilaterale manoeuvres het trans-Atlantische partnerschap alleen maar verzwakken; is van oordeel dat Europa het heilzame verbond tussen de particuliere en overheidssectoren verder moet versterken en de strategische relatie met de VS moet schragen; roept de Raad en de EDEO op de kwestie van de Amerikaanse extraterritoriale sancties stelselmatig aan de orde te stellen in hun dialoog met de Amerikaanse overheid |
| --- | --- |

49.

| 50. | spreekt zijn krachtige steun uit voor de verklaring van de top van Warschau 2016, met name wat betreft de samenwerking tussen de EU en de NAVO, en is verheugd over de besluiten inzake nauwere samenwerking tussen de NAVO en de EU op talrijke gebieden alsook over de stationering van Amerikaanse, Canadese en andere multinationale troepen aan de oostgrenzen van de EU; |
| --- | --- |

50.

| 51. | dringt aan op een intensievere uitwisseling van inlichtingen tussen de lidstaten, een intensievere interinstitutionele uitwisseling van inlichtingen en coördinatie tussen de EU, de lidstaten en de NAVO, en onderstreept dat zij zo nauw mogelijk moeten samenwerken en elkaar moeten aanvullen, waarbij de fundamentele Europese normen en waarden volledige worden geëerbiedigd, erkent dat het delen van informatie en een gecoördineerd optreden van de EU, haar lidstaten en de NAVO vruchten zullen afwerpen op gebieden zoals de reactie op terrorisme en hybride dreigingen, omgevingsbewustzijn, opbouw van weerbaarheid, strategische communicatie, cyberveiligheid en capaciteitsopbouw jegens de partners van de EU; is van oordeel dat de verdere coördinatie en nauwere samenwerking met andere bestaande multilaterale eenheden, zoals het Eurokorps, nodig zijn om de veiligheid van de EU te vergroten; is andermaal van mening dat een revitalisering van de strategische partnerschappen een prioriteit voor de EU zou moeten zijn; |
| --- | --- |

51.

| 52. | wijst op de rol van het Parlement als het gaat om het uitwerken van een daadwerkelijk gemeenschappelijk buitenlands beleid dat aansluit bij de verwachtingen van de Europese burgers; doet een beroep op de Raad om in overleg met het Parlement te handelen tijdens de voornaamste stadia van het besluitvormingsproces ten aanzien van het buitenlands beleid; |
| --- | --- |

52.

| 53. | erkent het werk van de VV/HV en verzoekt haar ervoor te zorgen dat jaarverslagen voortaan bondiger en toekomstgerichter zijn met een focus op de belangrijkste prioriteiten voor het daaropvolgende jaar en een evaluatie van de in het voorgaande jaar getroffen maatregelen, met inbegrip van de financiële gevolgen ervan, zodat een alomvattend overzicht wordt geboden van de prestaties van de EU op dit gebied; |
| --- | --- |

53.

o

o o

| 54. | verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlands en veiligheidsbeleid, en de lidstaten. |
| --- | --- |

54.

---

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/56 |
| --- | --- | --- | --- |

11.10.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/56

---

P8_TA(2017)0494

Jaarverslag over mensenrechten en democratie in de wereld 2016 en het beleid van de Europese Unie ter zake

Resolutie van het Europees Parlement van 13 december 2017 over het jaarverslag over mensenrechten en democratie in de wereld 2016 en het beleid van de Europese Unie ter zake (2017/2122(INI))

(2018/C 369/07)

Het Europees Parlement,

| — | gezien de Universele Verklaring van de rechten van de mens en andere mensenrechtenverdragen en -instrumenten van de VN, |
| --- | --- |

—

gezien de Universele Verklaring van de rechten van de mens en andere mensenrechtenverdragen en -instrumenten van de VN,

| — | gezien het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, |
| --- | --- |

—

gezien het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens,

| — | gezien het VN-verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen (CEDAW) van 18 december 1979 (1), |
| --- | --- |

—

gezien het VN-verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen (CEDAW) van 18 december 1979 (1),

| — | gezien de algemene aanbevelingen nrs. 12, 19 en 35 van het CEDAW over geweld tegen vrouwen, nr. 26 over migrerende vrouwelijke werknemers en nr. 32 over de gendergerelateerde aspecten van de vluchtelingenstatus, asiel, nationaliteit en staatloosheid van vrouwen, |
| --- | --- |

—

gezien de algemene aanbevelingen nrs. 12, 19 en 35 van het CEDAW over geweld tegen vrouwen, nr. 26 over migrerende vrouwelijke werknemers en nr. 32 over de gendergerelateerde aspecten van de vluchtelingenstatus, asiel, nationaliteit en staatloosheid van vrouwen,

| — | gezien Resolutie 69/167 van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (AVVN) van 18 december 2014 (2) inzake de bevordering en bescherming van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden van alle migranten, ongeacht hun migratiestatus, |
| --- | --- |

—

gezien Resolutie 69/167 van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (AVVN) van 18 december 2014 (2) inzake de bevordering en bescherming van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden van alle migranten, ongeacht hun migratiestatus,

| — | gezien het Internationaal Verdrag inzake de bescherming van de rechten van alle migrerende werknemers en hun gezinsleden van 18 december 1990 (3), |
| --- | --- |

—

gezien het Internationaal Verdrag inzake de bescherming van de rechten van alle migrerende werknemers en hun gezinsleden van 18 december 1990 (3),

| — | gezien resoluties 1325, 1820, 1888, 1889, 1960, 2106, 2122 en 2242 van de VN-Veiligheidsraad over vrouwen, vrede en veiligheid, |
| --- | --- |

—

gezien resoluties 1325, 1820, 1888, 1889, 1960, 2106, 2122 en 2242 van de VN-Veiligheidsraad over vrouwen, vrede en veiligheid,

| — | gezien het Verdrag betreffende de status van vluchtelingen van 1951, het Protocol betreffende de status van vluchtelingen van 1967 (4) en de ILO-verdragen nrs. 43 en 97, |
| --- | --- |

—

gezien het Verdrag betreffende de status van vluchtelingen van 1951, het Protocol betreffende de status van vluchtelingen van 1967 (4) en de ILO-verdragen nrs. 43 en 97,

| — | gezien de leidende beginselen van de VN inzake bedrijfsleven en mensenrechten (5), |
| --- | --- |

—

gezien de leidende beginselen van de VN inzake bedrijfsleven en mensenrechten (5),

| — | gezien de tijdens de AVVN op 19 september 2016 aangenomen Verklaring van New York voor vluchtelingen en migranten (6), |
| --- | --- |

—

gezien de tijdens de AVVN op 19 september 2016 aangenomen Verklaring van New York voor vluchtelingen en migranten (6),

| — | gezien de 17 doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling van de VN en de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling ter waarborging van de vrede en het welzijn van de mensheid en de aarde (7), |
| --- | --- |

—

gezien de 17 doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling van de VN en de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling ter waarborging van de vrede en het welzijn van de mensheid en de aarde (7),

| — | gezien het Verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld (Verdrag van Istanboel) van 12 april 2011, dat op 13 juni 2017 door de EU is ondertekend (8), |
| --- | --- |

—

gezien het Verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld (Verdrag van Istanboel) van 12 april 2011, dat op 13 juni 2017 door de EU is ondertekend (8),

| — | gezien de OESO-richtsnoeren voor multinationale ondernemingen, aangenomen in 1976 en herzien in 2011 (9), |
| --- | --- |

—

gezien de OESO-richtsnoeren voor multinationale ondernemingen, aangenomen in 1976 en herzien in 2011 (9),

| — | gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, |
| --- | --- |

—

gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie,

| — | gezien de artikelen 2, 3, 8, 21 en 23 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), |
| --- | --- |

—

gezien de artikelen 2, 3, 8, 21 en 23 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU),

| — | gezien artikel 207 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), |
| --- | --- |

—

gezien artikel 207 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU),

| — | gezien het strategisch kader en het actieplan van de Europese Unie voor mensenrechten en democratie, die op 25 juni 2012 door de Raad zijn aangenomen (10), |
| --- | --- |

—

gezien het strategisch kader en het actieplan van de Europese Unie voor mensenrechten en democratie, die op 25 juni 2012 door de Raad zijn aangenomen (10),

| — | gezien het actieplan inzake mensenrechten en democratie (2015-2019), dat op 20 juli 2015 door de Raad is aangenomen (11), |
| --- | --- |

—

gezien het actieplan inzake mensenrechten en democratie (2015-2019), dat op 20 juli 2015 door de Raad is aangenomen (11),

| — | gezien het gezamenlijke werkdocument van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid getiteld „EU-actieplan inzake mensenrechten en democratie (2015-2019): tussentijdse evaluatie juni 2017” (SWD(2017)0254), |
| --- | --- |

—

gezien het gezamenlijke werkdocument van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid getiteld „EU-actieplan inzake mensenrechten en democratie (2015-2019): tussentijdse evaluatie juni 2017” (SWD(2017)0254),

| — | gezien het gezamenlijke werkdocument van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid getiteld „Gendergelijkheid en empowerment van vrouwen: het leven van meisjes en vrouwen via de externe betrekkingen van de EU veranderen (2016-2020)”, dat in 2015 is aangenomen (SWD(2015)0182), |
| --- | --- |

—

gezien het gezamenlijke werkdocument van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid getiteld „Gendergelijkheid en empowerment van vrouwen: het leven van meisjes en vrouwen via de externe betrekkingen van de EU veranderen (2016-2020)”, dat in 2015 is aangenomen (SWD(2015)0182),

| — | gezien de integrale strategie voor het buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie (12), die op 28 juni 2016 werd gepresenteerd door Federica Mogherini, vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV), alsook het in 2017 gepubliceerde eerste verslag over de uitvoering ervan met als titel „From Shared Vision to Common Action: Implementing the EU Global Strategy” (13), |
| --- | --- |

—

gezien de integrale strategie voor het buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie (12), die op 28 juni 2016 werd gepresenteerd door Federica Mogherini, vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV), alsook het in 2017 gepubliceerde eerste verslag over de uitvoering ervan met als titel „From Shared Vision to Common Action: Implementing the EU Global Strategy” (13),

| — | gezien Besluit nr. 2011/168/GBVB van de Raad van 21 maart 2011 betreffende het Internationaal Strafhof en tot intrekking van Gemeenschappelijk Standpunt 2003/444/CFSP (14), |
| --- | --- |

—

gezien Besluit nr. 2011/168/GBVB van de Raad van 21 maart 2011 betreffende het Internationaal Strafhof en tot intrekking van Gemeenschappelijk Standpunt 2003/444/CFSP (14),

| — | gezien de Europese migratieagenda van 13 mei 2015 (COM(2015)0240) en de mededeling van de Commissie van 7 juni 2016 over de vaststelling van een nieuw partnerschapskader met derde landen in het kader van de Europese migratieagenda (COM(2016)0385), |
| --- | --- |

—

gezien de Europese migratieagenda van 13 mei 2015 (COM(2015)0240) en de mededeling van de Commissie van 7 juni 2016 over de vaststelling van een nieuw partnerschapskader met derde landen in het kader van de Europese migratieagenda (COM(2016)0385),

| — | gezien de richtsnoeren van de EU ter bevordering en bescherming van de rechten van het kind, als aangenomen in 2007 en herzien in 2017 (15), |
| --- | --- |

—

gezien de richtsnoeren van de EU ter bevordering en bescherming van de rechten van het kind, als aangenomen in 2007 en herzien in 2017 (15),

| — | gezien de gemeenschappelijke verklaring van de Europese Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen der lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, het Europees Parlement en de Europese Commissie getiteld „De nieuwe Europese consensus over ontwikkeling — Onze wereld, onze waardigheid, onze toekomst” (16), die op 7 juni 2017 door de Raad, het Parlement en de Commissie werd aangenomen, |
| --- | --- |

—

gezien de gemeenschappelijke verklaring van de Europese Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen der lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, het Europees Parlement en de Europese Commissie getiteld „De nieuwe Europese consensus over ontwikkeling — Onze wereld, onze waardigheid, onze toekomst” (16), die op 7 juni 2017 door de Raad, het Parlement en de Commissie werd aangenomen,

| — | gezien de EU-mensenrechtenrichtsnoeren inzake de vrijheid van meningsuiting online en offline, vastgesteld in 2014 (17), |
| --- | --- |

—

gezien de EU-mensenrechtenrichtsnoeren inzake de vrijheid van meningsuiting online en offline, vastgesteld in 2014 (17),

| — | gezien de bescherming van de vrijheid van meningsuiting online en offline uit hoofde van artikel 19 van de Universele Verklaring van de rechten van de mens, artikel 19 van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, artikel 10 van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens en artikel 11 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, |
| --- | --- |

—

gezien de bescherming van de vrijheid van meningsuiting online en offline uit hoofde van artikel 19 van de Universele Verklaring van de rechten van de mens, artikel 19 van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, artikel 10 van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens en artikel 11 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie,

| — | gezien de in 2013 aangenomen richtsnoeren van de EU tot bevordering en bescherming van de vrijheid van godsdienst en overtuiging (18), |
| --- | --- |

—

gezien de in 2013 aangenomen richtsnoeren van de EU tot bevordering en bescherming van de vrijheid van godsdienst en overtuiging (18),

| — | gezien de internationale bescherming van de vrijheid van godsdienst of overtuiging uit hoofde van artikel 18 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, artikel 18 van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, de Verklaring inzake de uitbanning van alle vormen van onverdraagzaamheid en discriminatie op grond van godsdienst of levensbeschouwing van 1981, artikel 9 van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens en artikel 10 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, |
| --- | --- |

—

gezien de internationale bescherming van de vrijheid van godsdienst of overtuiging uit hoofde van artikel 18 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, artikel 18 van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, de Verklaring inzake de uitbanning van alle vormen van onverdraagzaamheid en discriminatie op grond van godsdienst of levensbeschouwing van 1981, artikel 9 van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens en artikel 10 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie,

| — | gezien de conclusies van de Raad over intolerantie, discriminatie en geweld op grond van religie of overtuiging, aangenomen op 21 februari 2011 (19), |
| --- | --- |

—

gezien de conclusies van de Raad over intolerantie, discriminatie en geweld op grond van religie of overtuiging, aangenomen op 21 februari 2011 (19),

| — | gezien de in 2013 aangenomen richtsnoeren van de EU inzake de doodstraf (20), |
| --- | --- |

—

gezien de in 2013 aangenomen richtsnoeren van de EU inzake de doodstraf (20),

| — | gezien de EU-richtsnoeren voor het EU-beleid ten aanzien van derde landen inzake foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing, die zijn aangenomen in 2001 en herzien in 2012 (21), |
| --- | --- |

—

gezien de EU-richtsnoeren voor het EU-beleid ten aanzien van derde landen inzake foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing, die zijn aangenomen in 2001 en herzien in 2012 (21),

| — | gezien het VN-protocol inzake de voorkoming, bestrijding en bestraffing van mensenhandel, in het bijzonder vrouwenhandel en kinderhandel, tot aanvulling van het Verdrag van de Verenigde Naties tegen grensoverschrijdende georganiseerde misdaad (22) en het Verdrag van de Raad van Europa inzake de bestrijding van de mensenhandel, |
| --- | --- |

—

gezien het VN-protocol inzake de voorkoming, bestrijding en bestraffing van mensenhandel, in het bijzonder vrouwenhandel en kinderhandel, tot aanvulling van het Verdrag van de Verenigde Naties tegen grensoverschrijdende georganiseerde misdaad (22) en het Verdrag van de Raad van Europa inzake de bestrijding van de mensenhandel,

| — | gezien de EU-richtsnoeren ter bevordering en bescherming van de uitoefening van alle mensenrechten door lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen, transgenders en interseksuelen (LGBTI), aangenomen in 2013 (23), |
| --- | --- |

—

gezien de EU-richtsnoeren ter bevordering en bescherming van de uitoefening van alle mensenrechten door lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen, transgenders en interseksuelen (LGBTI), aangenomen in 2013 (23),

| — | gezien de EU-richtsnoeren inzake mensenrechtendialogen met derde landen, aangenomen in 2001 en herzien in 2009 (24), |
| --- | --- |

—

gezien de EU-richtsnoeren inzake mensenrechtendialogen met derde landen, aangenomen in 2001 en herzien in 2009 (24),

| — | gezien de EU-richtsnoeren inzake de bevordering van de naleving van het internationale humanitaire recht, aangenomen in 2005 en herzien in 2009 (25), |
| --- | --- |

—

gezien de EU-richtsnoeren inzake de bevordering van de naleving van het internationale humanitaire recht, aangenomen in 2005 en herzien in 2009 (25),

| — | gezien de EU-richtsnoeren inzake geweld tegen vrouwen en meisjes en de bestrijding van alle vormen van discriminatie van vrouwen en meisjes, aangenomen in 2008 (26), |
| --- | --- |

—

gezien de EU-richtsnoeren inzake geweld tegen vrouwen en meisjes en de bestrijding van alle vormen van discriminatie van vrouwen en meisjes, aangenomen in 2008 (26),

| — | gezien de EU-richtsnoeren inzake kinderen en gewapende conflicten, aangenomen in 2003 en herzien in 2008 (27), |
| --- | --- |

—

gezien de EU-richtsnoeren inzake kinderen en gewapende conflicten, aangenomen in 2003 en herzien in 2008 (27),

| — | gezien Verordening (EU) 2017/821 van het Europees Parlement en de Raad van 17 mei 2017 tot vaststelling van verplichtingen inzake passende zorgvuldigheid in de toeleveringsketen voor Unie-importeurs van tin, tantaal en wolfraam, de overeenkomstige ertsen, en goud uit conflict- en hoogrisicogebieden (28), |
| --- | --- |

—

gezien Verordening (EU) 2017/821 van het Europees Parlement en de Raad van 17 mei 2017 tot vaststelling van verplichtingen inzake passende zorgvuldigheid in de toeleveringsketen voor Unie-importeurs van tin, tantaal en wolfraam, de overeenkomstige ertsen, en goud uit conflict- en hoogrisicogebieden (28),

| — | gezien de EU-richtsnoeren inzake mensenrechtenverdedigers, aangenomen in 2005 en herzien in 2008 (29), |
| --- | --- |

—

gezien de EU-richtsnoeren inzake mensenrechtenverdedigers, aangenomen in 2005 en herzien in 2008 (29),

| — | gezien het jaarverslag van de EU over mensenrechten en democratie in de wereld in 2015 (30), |
| --- | --- |

—

gezien het jaarverslag van de EU over mensenrechten en democratie in de wereld in 2015 (30),

| — | gezien zijn resolutie van 13 september 2017 over „Wapenuitvoer: tenuitvoerlegging van Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB” (31), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 13 september 2017 over „Wapenuitvoer: tenuitvoerlegging van Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB” (31),

| — | gezien zijn resolutie van 14 december 2016 over het jaarverslag over mensenrechten en democratie in de wereld en het beleid van de Europese Unie ter zake 2015 (32), en eerdere resoluties over het onderwerp, |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 14 december 2016 over het jaarverslag over mensenrechten en democratie in de wereld en het beleid van de Europese Unie ter zake 2015 (32), en eerdere resoluties over het onderwerp,

| — | gezien zijn resolutie van 25 oktober 2016 over mensenrechten en migratie in derde landen (33), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 25 oktober 2016 over mensenrechten en migratie in derde landen (33),

| — | gezien zijn resolutie van 25 oktober 2016 over strafrechtelijke aansprakelijkheid van bedrijven voor ernstige schendingen van de mensenrechten in derde landen (34), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 25 oktober 2016 over strafrechtelijke aansprakelijkheid van bedrijven voor ernstige schendingen van de mensenrechten in derde landen (34),

| — | gezien zijn resolutie van 5 juli 2016 over de bestrijding van mensenhandel in de externe betrekkingen van de EU (35), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 5 juli 2016 over de bestrijding van mensenhandel in de externe betrekkingen van de EU (35),

| — | gezien zijn resolutie van 21 januari 2016 over de prioriteiten van de EU voor de UNHRC-zittingen in 2016 (36), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 21 januari 2016 over de prioriteiten van de EU voor de UNHRC-zittingen in 2016 (36),

| — | gezien zijn resolutie van 25 februari 2016 over de humanitaire situatie in Jemen (37) waarin de VV/HV wordt verzocht het initiatief te nemen tot de instelling van een EU-wapenembargo tegen Saudi-Arabië; |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 25 februari 2016 over de humanitaire situatie in Jemen (37) waarin de VV/HV wordt verzocht het initiatief te nemen tot de instelling van een EU-wapenembargo tegen Saudi-Arabië;

| — | gezien zijn resoluties over gevallen van schendingen van de mensenrechten, de democratie en de rechtsstaat, |
| --- | --- |

—

gezien zijn resoluties over gevallen van schendingen van de mensenrechten, de democratie en de rechtsstaat,

| — | gezien zijn Sacharovprijs voor de vrijheid van denken, die in 2016 werd toegekend aan Nadia Murad en Lamiya Aji Bashar, |
| --- | --- |

—

gezien zijn Sacharovprijs voor de vrijheid van denken, die in 2016 werd toegekend aan Nadia Murad en Lamiya Aji Bashar,

| — | gezien zijn resolutie van 10 oktober 2013 over discriminatie op grond van kaste (38), het verslag van de speciale VN-rapporteur voor minderhedenkwesties van 28 januari 2016 over minderheden en discriminatie op grond van kaste en soortgelijke stelsels van geërfde status (39) en het oriënterende instrument van de VN met betrekking tot discriminatie op grond van afkomst, |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 10 oktober 2013 over discriminatie op grond van kaste (38), het verslag van de speciale VN-rapporteur voor minderhedenkwesties van 28 januari 2016 over minderheden en discriminatie op grond van kaste en soortgelijke stelsels van geërfde status (39) en het oriënterende instrument van de VN met betrekking tot discriminatie op grond van afkomst,

| — | gezien zijn resolutie van 17 november 2011 over steun van de EU voor het Internationaal Strafhof: aangaan van uitdagingen en overwinnen van moeilijkheden (40), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 17 november 2011 over steun van de EU voor het Internationaal Strafhof: aangaan van uitdagingen en overwinnen van moeilijkheden (40),

| — | gezien artikel 52 van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 52 van zijn Reglement,

| — | gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken en het advies van de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid (A8-0365/2017), |
| --- | --- |

—

gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken en het advies van de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid (A8-0365/2017),

| A. | overwegende dat de EU zich op grond van artikel 21 VEU verbindt tot een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) volgens de beginselen die ter grondslag hebben gelegen aan haar eigen oprichting en die zij in de wereld tracht te bevorderen: de democratie, de rechtsstaat, de universaliteit en de ondeelbaarheid van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, de eerbiediging van de menselijke waardigheid, het beginsel van gelijkheid en solidariteit, en de naleving van het Handvest van de Verenigde Naties, het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie en het internationaal recht; overwegende dat de Unie gaat toetreden tot het Europees Verdrag voor de rechten van de mens; |
| --- | --- |

A.

overwegende dat de EU zich op grond van artikel 21 VEU verbindt tot een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) volgens de beginselen die ter grondslag hebben gelegen aan haar eigen oprichting en die zij in de wereld tracht te bevorderen: de democratie, de rechtsstaat, de universaliteit en de ondeelbaarheid van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, de eerbiediging van de menselijke waardigheid, het beginsel van gelijkheid en solidariteit, en de naleving van het Handvest van de Verenigde Naties, het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie en het internationaal recht; overwegende dat de Unie gaat toetreden tot het Europees Verdrag voor de rechten van de mens;

| B. | overwegende dat de wereldwijde schendingen van de mensenrechten en fundamentele vrijheden, met inbegrip van misdaden tegen de menselijkheid, oorlogsmisdaden en genocide, vastberaden inspanningen vereisen van de gehele internationale gemeenschap; |
| --- | --- |

B.

overwegende dat de wereldwijde schendingen van de mensenrechten en fundamentele vrijheden, met inbegrip van misdaden tegen de menselijkheid, oorlogsmisdaden en genocide, vastberaden inspanningen vereisen van de gehele internationale gemeenschap;

| C. | overwegende dat de eerbiediging, het bevorderen, de ondeelbaarheid en het vrijwaren van de universaliteit van de mensenrechten hoekstenen zijn van het GBVB; overwegende dat het Parlement, in zijn rol van toezichthouder op het GBVB, het recht heeft op de hoogte te blijven van en geraadpleegd te worden over de voornaamste aspecten en fundamentele keuzes daarvan (artikel 36 van het VEU); |
| --- | --- |

C.

overwegende dat de eerbiediging, het bevorderen, de ondeelbaarheid en het vrijwaren van de universaliteit van de mensenrechten hoekstenen zijn van het GBVB; overwegende dat het Parlement, in zijn rol van toezichthouder op het GBVB, het recht heeft op de hoogte te blijven van en geraadpleegd te worden over de voornaamste aspecten en fundamentele keuzes daarvan (artikel 36 van het VEU);

| D. | overwegende dat in de integrale strategie van de Europese Unie voor het buitenlands en veiligheidsbeleid, vastgesteld door de Raad in juni 2016, wordt bekrachtigd dat de mensenrechten systematisch moeten worden opgenomen in alle beleidssectoren en instellingen, met inbegrip van internationale handel en het handelsbeleid; |
| --- | --- |

D.

overwegende dat in de integrale strategie van de Europese Unie voor het buitenlands en veiligheidsbeleid, vastgesteld door de Raad in juni 2016, wordt bekrachtigd dat de mensenrechten systematisch moeten worden opgenomen in alle beleidssectoren en instellingen, met inbegrip van internationale handel en het handelsbeleid;

| E. | overwegende dat een betere samenhang tussen het binnenlands en buitenlands beleid van de EU, evenals van het buitenlands beleid zelf, een absolute vereiste is voor een succesvol en doeltreffend EU-beleid op het gebied van de mensenrechten; overwegende dat de EU door een betere samenhang in staat moet zijn sneller te reageren in de beginfase van mensenrechtenschendingen en hierop in sommige gevallen te anticiperen en deze te voorkomen, ook op het gebied van de internationale handel en het handelsbeleid; |
| --- | --- |

E.

overwegende dat een betere samenhang tussen het binnenlands en buitenlands beleid van de EU, evenals van het buitenlands beleid zelf, een absolute vereiste is voor een succesvol en doeltreffend EU-beleid op het gebied van de mensenrechten; overwegende dat de EU door een betere samenhang in staat moet zijn sneller te reageren in de beginfase van mensenrechtenschendingen en hierop in sommige gevallen te anticiperen en deze te voorkomen, ook op het gebied van de internationale handel en het handelsbeleid;

| F. | overwegende dat het streven van de EU naar een doeltreffend multilateralisme, met de VN als kern, een integraal onderdeel vormt van het buitenlands beleid van de Unie en geworteld is in de overtuiging dat een multilateraal systeem gebaseerd op universele regels en waarden de beste manier is om de wereldwijde crises, uitdagingen en bedreigingen het hoofd te bieden; |
| --- | --- |

F.

overwegende dat het streven van de EU naar een doeltreffend multilateralisme, met de VN als kern, een integraal onderdeel vormt van het buitenlands beleid van de Unie en geworteld is in de overtuiging dat een multilateraal systeem gebaseerd op universele regels en waarden de beste manier is om de wereldwijde crises, uitdagingen en bedreigingen het hoofd te bieden;

| G. | overwegende dat krachtens artikel 207 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) het handelsbeleid van de EU moet stoelen op de beginselen en doelstellingen van het externe optreden van de Unie; overwegende dat handel en mensenrechten elkaar kunnen beïnvloeden in derde landen en overwegende dat het bedrijfsleven, in het kader van een stelsel van strafrechtelijke aansprakelijkheid, waarover thans binnen de VN wordt overlegd, en van mondiale waardeketens, een belangrijke rol heeft te vervullen waar het gaat om het bieden van positieve prikkels om mensenrechten, democratie en maatschappelijk verantwoord ondernemen te bevorderen; overwegende dat goed bestuur en een overheid die ten dienste staat van het algemeen belang een belangrijke rol speelt bij het gedrag van ondernemingen; overwegende dat de EU deelneemt aan inspanningen om een bindend verdrag op te stellen inzake het bedrijfsleven en mensenrechten; |
| --- | --- |

G.

overwegende dat krachtens artikel 207 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) het handelsbeleid van de EU moet stoelen op de beginselen en doelstellingen van het externe optreden van de Unie; overwegende dat handel en mensenrechten elkaar kunnen beïnvloeden in derde landen en overwegende dat het bedrijfsleven, in het kader van een stelsel van strafrechtelijke aansprakelijkheid, waarover thans binnen de VN wordt overlegd, en van mondiale waardeketens, een belangrijke rol heeft te vervullen waar het gaat om het bieden van positieve prikkels om mensenrechten, democratie en maatschappelijk verantwoord ondernemen te bevorderen; overwegende dat goed bestuur en een overheid die ten dienste staat van het algemeen belang een belangrijke rol speelt bij het gedrag van ondernemingen; overwegende dat de EU deelneemt aan inspanningen om een bindend verdrag op te stellen inzake het bedrijfsleven en mensenrechten;

| H. | overwegende dat de bescherming van de mensenrechten van de meest kwetsbare groepen, zoals etnische, taalkundige en religieuze minderheden, mensen met handicaps, de LGBTI-gemeenschap, vrouwen, kinderen, asielzoekers en migranten, speciale aandacht verdient; |
| --- | --- |

H.

overwegende dat de bescherming van de mensenrechten van de meest kwetsbare groepen, zoals etnische, taalkundige en religieuze minderheden, mensen met handicaps, de LGBTI-gemeenschap, vrouwen, kinderen, asielzoekers en migranten, speciale aandacht verdient;

| I. | overwegende dat vrouwen en kinderen worden geconfronteerd met bedreigingen, discriminatie en geweld, in het bijzonder in oorlogsgebieden en onder autoritaire regimes; overwegende dat gendergelijkheid is geassocieerd met Europese kernwaarden en is verankerd in het juridische en politieke kader van de EU; overwegende dat geweld en discriminatie ten aanzien van vrouwen en meisjes de afgelopen jaren zijn toegenomen; |
| --- | --- |

I.

overwegende dat vrouwen en kinderen worden geconfronteerd met bedreigingen, discriminatie en geweld, in het bijzonder in oorlogsgebieden en onder autoritaire regimes; overwegende dat gendergelijkheid is geassocieerd met Europese kernwaarden en is verankerd in het juridische en politieke kader van de EU; overwegende dat geweld en discriminatie ten aanzien van vrouwen en meisjes de afgelopen jaren zijn toegenomen;

| J. | overwegende dat staten de uiteindelijke verantwoordelijkheid dragen voor het waarborgen van alle mensenrechten door middel van het opstellen en uitvoeren van internationale mensenrechtenverdragen, het monitoren van mensenrechtenschendingen en het garanderen van effectieve voorziening in rechte voor slachtoffers; |
| --- | --- |

J.

overwegende dat staten de uiteindelijke verantwoordelijkheid dragen voor het waarborgen van alle mensenrechten door middel van het opstellen en uitvoeren van internationale mensenrechtenverdragen, het monitoren van mensenrechtenschendingen en het garanderen van effectieve voorziening in rechte voor slachtoffers;

| K. | overwegende dat steeds meer mensenrechtenschendingen die neerkomen op oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid, waaronder genocide, worden gepleegd door statelijke en niet-statelijke actoren; |
| --- | --- |

K.

overwegende dat steeds meer mensenrechtenschendingen die neerkomen op oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid, waaronder genocide, worden gepleegd door statelijke en niet-statelijke actoren;

| L. | overwegende dat vrijheid van denken, geweten en godsdienst, met inbegrip van de vrijheid om te geloven of niet te geloven, om al dan niet een godsdienst naar keuze te belijden, en een geloof aan te nemen, van een geloof afstand te nemen of op een ander geloof over te stappen, overal ter wereld onvoorwaardelijk moet worden gewaarborgd en onvoorwaardelijk beschermd, met name via interreligieuze en interculturele dialoog; overwegende dat wetten die godslastering verbieden wijdverbreid zijn en staten straffen opleggen die uiteenlopen van gevangenisstraffen tot zweepslagen en de doodstraf; |
| --- | --- |

L.

overwegende dat vrijheid van denken, geweten en godsdienst, met inbegrip van de vrijheid om te geloven of niet te geloven, om al dan niet een godsdienst naar keuze te belijden, en een geloof aan te nemen, van een geloof afstand te nemen of op een ander geloof over te stappen, overal ter wereld onvoorwaardelijk moet worden gewaarborgd en onvoorwaardelijk beschermd, met name via interreligieuze en interculturele dialoog; overwegende dat wetten die godslastering verbieden wijdverbreid zijn en staten straffen opleggen die uiteenlopen van gevangenisstraffen tot zweepslagen en de doodstraf;

| M. | overwegende dat de vrijheid van mening en meningsuiting, de vrijheid van vereniging en vergadering, en het houden van regelmatige, transparante en eerlijke verkiezingen essentiële elementen zijn van een democratie; overwegende dat verkiezingen in fragiele, conflictgevoelige en repressieve samenlevingen soms aanleiding kunnen geven tot wijdverspreid geweld; |
| --- | --- |

M.

overwegende dat de vrijheid van mening en meningsuiting, de vrijheid van vereniging en vergadering, en het houden van regelmatige, transparante en eerlijke verkiezingen essentiële elementen zijn van een democratie; overwegende dat verkiezingen in fragiele, conflictgevoelige en repressieve samenlevingen soms aanleiding kunnen geven tot wijdverspreid geweld;

| N. | overwegende dat samenwerking met derde landen in alle bilaterale en multilaterale fora, bijvoorbeeld tijdens mensenrechtendialogen, een van de meest effectieve instrumenten is om mensenrechtenproblemen aan te pakken; |
| --- | --- |

N.

overwegende dat samenwerking met derde landen in alle bilaterale en multilaterale fora, bijvoorbeeld tijdens mensenrechtendialogen, een van de meest effectieve instrumenten is om mensenrechtenproblemen aan te pakken;

| O. | overwegende dat passende middelen beschikbaar moeten worden gesteld en dat deze middelen op de meest efficiënte manier moeten worden aangewend om mensenrechten en democratie in derde landen te kunnen bevorderen; |
| --- | --- |

O.

overwegende dat passende middelen beschikbaar moeten worden gesteld en dat deze middelen op de meest efficiënte manier moeten worden aangewend om mensenrechten en democratie in derde landen te kunnen bevorderen;

| P. | overwegende dat toegang tot water en sanitaire voorzieningen een fundamenteel mensenrecht is en het beperken van de toegang hiertoe een van de oorzaken van geopolitieke spanning is in bepaalde regio's; |
| --- | --- |

P.

overwegende dat toegang tot water en sanitaire voorzieningen een fundamenteel mensenrecht is en het beperken van de toegang hiertoe een van de oorzaken van geopolitieke spanning is in bepaalde regio's;

| Q. | overwegende dat het cultureel erfgoed in toenemende mate wordt bedreigd door plundering en vandalisme, met name in het Midden-Oosten; |
| --- | --- |

Q.

overwegende dat het cultureel erfgoed in toenemende mate wordt bedreigd door plundering en vandalisme, met name in het Midden-Oosten;

| R. | overwegende dat onderwijs een cruciale rol speelt bij de preventie van mensenrechtenschendingen en conflicten en de participatie van burgers in besluitvormingsprocessen in democratische stelsels kan helpen bevorderen; overwegende dat onderwijsinstellingen die mensenrechten, respect en diversiteit bevorderen, door staten moeten worden gesteund; overwegende dat de communicatiekanalen, waarvan het aantal is toegenomen, een belangrijk instrument vormen waarmee mensenrechtenschendingen snel bekend worden gemaakt en dat aldus een groot aantal slachtoffers of potentiële slachtoffers van mensenrechtenschendingen in derde landen kan worden bereikt om hen te voorzien van informatie en bijstand; overwegende dat het op uitgebreide wijze verzamelen van uitgesplitste gegevens essentieel is om de eerbiediging van de mensenrechten, met name die van de meest kwetsbare groepen, gemarginaliseerde groepen en groepen die het risico lopen gemarginaliseerd te raken, te kunnen waarborgen; overwegende dat het gebruik van passende indicatoren ook een doeltreffende manier is om de vorderingen van staten bij het voldoen aan hun verplichtingen uit hoofde van internationale verdragen te beoordelen; |
| --- | --- |

R.

overwegende dat onderwijs een cruciale rol speelt bij de preventie van mensenrechtenschendingen en conflicten en de participatie van burgers in besluitvormingsprocessen in democratische stelsels kan helpen bevorderen; overwegende dat onderwijsinstellingen die mensenrechten, respect en diversiteit bevorderen, door staten moeten worden gesteund; overwegende dat de communicatiekanalen, waarvan het aantal is toegenomen, een belangrijk instrument vormen waarmee mensenrechtenschendingen snel bekend worden gemaakt en dat aldus een groot aantal slachtoffers of potentiële slachtoffers van mensenrechtenschendingen in derde landen kan worden bereikt om hen te voorzien van informatie en bijstand; overwegende dat het op uitgebreide wijze verzamelen van uitgesplitste gegevens essentieel is om de eerbiediging van de mensenrechten, met name die van de meest kwetsbare groepen, gemarginaliseerde groepen en groepen die het risico lopen gemarginaliseerd te raken, te kunnen waarborgen; overwegende dat het gebruik van passende indicatoren ook een doeltreffende manier is om de vorderingen van staten bij het voldoen aan hun verplichtingen uit hoofde van internationale verdragen te beoordelen;

Algemene overwegingen

| 1. | is zeer bezorgd over de terugslag op het gebied van de mensenrechten, de rechtsstaat en de democratische waarden die wereldwijd nog steeds bedreigd worden; herinnert eraan dat de EU heeft toegezegd de universaliteit en ondeelbaarheid van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden en waarden, alsmede de democratische beginselen te zullen bevorderen welke wereldwijd moeten worden geschraagd; |
| --- | --- |

1.

| 2. | herhaalt zijn overtuiging dat de EU en haar lidstaten actief het beginsel van integratie van mensenrechten en democratie in alle EU-beleidsvormen moeten nastreven, als elkaar wederzijds versterkende fundamentele beginselen die de kern van de EU en het gehele EU-beleid vormen, met inbegrip van beleid met een externe dimensie, zoals op het gebied van ontwikkeling, migratie, veiligheid, terrorismebestrijding, uitbreiding en handel; wijst in dit verband andermaal op het cruciale belang om een sterkere samenhang tussen het interne en externe beleid van de EU, evenals een betere coördinatie van het externe beleid van de lidstaten te waarborgen; beklemtoont dat de toenemende complexiteit van conflicten in de wereld een integrale, eensgezinde en daadkrachtige internationale aanpak en samenwerking vereist; herinnert eraan dat het realiseren van de doelstelling van de EU om meer internationale invloed te hebben als geloofwaardige en legitieme internationale speler, in grote mate afhangt van haar vermogen om binnen de EU en daarbuiten de eerbiediging van de mensenrechten en de democratie te bevorderen, overeenkomstig de verplichtingen die zijn verankerd in haar oprichtingsverdragen; |
| --- | --- |

2.

| 3. | onderstreept het belang van een betere samenwerking tussen de Commissie, de Raad, de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO), het Parlement en de EU-delegaties om een consistente en gezamenlijke stem voor de mensenrechten en democratische beginselen te bevorderen en te waarborgen; onderstreept bovendien het belang van een sterke inzet voor het bevorderen van deze waarden in multilaterale fora, onder meer door middel van tijdige coördinatie op EU-niveau en een actieve benadering tijdens de onderhandelingen; spoort de EU in deze context ertoe aan op te treden als initiatiefnemer en mede-indiener van resoluties, en de uitvoering van regio-overschrijdende initiatieven binnen alle VN-mensenrechtenmechanismen te intensiveren; |
| --- | --- |

3.

| 4. | is ingenomen met het feit dat in 2016 de rechtsstaat, democratische beginselen en schendingen van de mensenrechten regelmatig besproken werden in zijn plenaire vergaderingen, het onderwerp waren van verscheidene resoluties van het Parlement, en aan de orde werden gesteld in de vergaderingen van commissies en interparlementaire delegaties; |
| --- | --- |

4.

| 5. | belicht het werk van zijn Subcommissie mensenrechten, die nauw samenwerkt met de EDEO, andere EU-instellingen, het maatschappelijk middenveld, multilaterale mensenrechteninstellingen en de speciale vertegenwoordiger van de EU (SVEU) voor de mensenrechten; |
| --- | --- |

5.

| 6. | herinnert eraan dat de Commissie mensenrechten in 2016 drie verslagen heeft opgesteld, namelijk over mensenrechten en migratie in derde landen, strafrechtelijke aansprakelijkheid van bedrijven voor ernstige schendingen van de mensenrechten in derde landen, en de bestrijding van mensenhandel in de externe betrekkingen van de EU; roept de Commissie op om naar aanleiding van deze initiatiefverslagen concrete stappen te ondernemen; |
| --- | --- |

6.

| 7. | merkt op dat in 2016 talrijke missies van de Commissie mensenrechten naar verschillende landen zijn afgereisd om informatie te verzamelen en uit te wisselen met de gouvernementele en niet-gouvernementele actoren op het gebied van mensenrechten, om het standpunt van het Parlement te presenteren en een hogere graad van bescherming en eerbiediging van mensenrechten aan te moedigen; |
| --- | --- |

7.

Aandacht voor problemen in verband met de mensenrechten

| 8. | uit zijn ernstige bezorgdheid over het toenemende aantal aanvallen tegen religieuze minderheden, die vaak door niet-statelijke actoren zoals IS/Da'esh worden gepleegd; betreurt het feit dat vele landen wetten tegen bekering en godslastering hebben en handhaven die in feite de vrijheid van godsdienst of overtuiging van religieuze minderheden en atheïsten beperken en hun deze vrijheden zelfs helemaal ontzeggen; dringt aan op maatregelen om religieuze minderheden, niet-gelovigen en atheïsten die het slachtoffer zijn van wetten inzake godslatsering te beschermen, en verzoekt de EU en de lidstaten om politieke discussies op gang te brengen over de afschaffing van dergelijke wetten; verzoekt de EU en haar lidstaten meer inspanningen te leveren om de eerbiediging van de vrijheid van denken, geweten, godsdienst en overtuiging te verbeteren en de interculturele en interreligieuze dialoog te bevorderen wanneer ze met derde landen samenwerken; vraagt concrete acties voor de daadwerkelijke uitvoering van de EU-richtsnoeren tot bevordering en bescherming van de vrijheid van godsdienst en overtuiging, onder meer door te zorgen voor een stelselmatige en consequente opleiding van EU-personeel in de hoofdkantoren en delegaties; steunt de EU-praktijk ten volle om het voortouw te nemen bij thematische resoluties inzake vrijheid van godsdienst en overtuiging in de VN-Raad voor de mensenrechten (UNHRC) en de AVVN; steunt ten volle het werk van Ján Figel, de speciale EU-vertegenwoordiger voor de bevordering van de vrijheid van godsdienst en overtuiging buiten de EU; |
| --- | --- |

8.

| 9. | wijst er nogmaals op dat de vrijheid van meningsuiting online en offline een essentieel onderdeel vormt van alle democratische samenlevingen, aangezien ze een cultuur van pluralisme bevordert die de positie van het maatschappelijk middenveld en de burgers versterkt om hun regeringen en beleidsmakers ter verantwoording te roepen, en de eerbiediging van de rechtsstaat ondersteunt; benadrukt dat beperking van de vrijheid van meningsuiting offline en online, bijvoorbeeld door online-inhoud te verwijderen, alleen in uitzonderlijke gevallen mag gebeuren, wanneer de wet dit voorschrijft en dit wordt gerechtvaardigd door het nastreven van een legitiem doel; benadrukt daarom dat de EU zich harder dient in te spannen om de vrijheid van meningsuiting via haar externe beleidslijnen en instrumenten te bevorderen; verzoekt de EU en haar lidstaten nogmaals beter toezicht te houden op alle vormen van beknotting van de vrijheid van meningsuiting en de media in derde landen, en dergelijke beperkingen snel en stelselmatig te veroordelen en alle beschikbare diplomatieke middelen en instrumenten in te zetten om deze beperkingen ongedaan te maken; benadrukt hoe belangrijk het is de daadwerkelijke uitvoering van de EU-richtsnoeren inzake vrijheid van meningsuiting online en offline te verzekeren en de effecten regelmatig te controleren; veroordeelt de dood en hechtenis van vele journalisten en bloggers in 2016 en dringt erop aan dat de EU hen daadwerkelijk beschermd; is verheugd over het nieuwe Europese instrument voor democratie en mensenrechten (EIDHR) dat in 2016 is gelanceerd en waarin bijzondere aandacht wordt besteed aan de opleiding van EU-delegaties en mediaorganisaties in derde landen over de toepassing van de richtsnoeren; onderstreept dat het belangrijk is om haatzaaiende uitlatingen en het aanzetten tot geweld op het internet en elders bekend te maken en te veroordelen, aangezien deze een frontale bedreiging vormen voor de rechtstaat en de waarden die zijn verankerd in de mensenrechten; |
| --- | --- |

9.

| 10. | is zeer verontrust over het feit dat het maatschappelijk middenveld, met inbegrip van op geloof gebaseerde organisaties, wereldwijd steeds meer wordt aangevallen, onder meer door de goedkeuring van een toenemend aantal repressieve wetten in de gehele wereld, in sommige gevallen onder het voorwendsel van de strijd tegen terrorisme; onderstreept dat het fenomeen van inperking van de ruimte voor het maatschappelijk middenveld zich in de hele wereld voordoet; herinnert eraan dat een onafhankelijk maatschappelijk middenveld een wezenlijke rol speelt bij de verdediging en bevordering van de mensenrechten en de werking van democratische samenlevingen, onder meer door het bevorderen van de transparantie, het afleggen van verantwoording en de scheiding der machten; verzoekt de EU en haar lidstaten gevallen van schendingen van de vrijheid van vergadering en vereniging voortdurend te volgen en aan de orde te stellen, waaronder de verscheidene vormen van verbod op en beperking van maatschappelijke organisaties en hun activiteiten, zoals wetten die de ruimte voor het maatschappelijk middenveld inperken of het bevorderen van door autoritaire regeringen gesponsorde ngo's (door regeringen georganiseerde ngo's (gongo's)); verzoekt de EU, haar lidstaten en de EU-delegaties bovendien gebruik te maken van alle beschikbare middelen, zoals mensenrechtendialogen, politieke dialogen en open diplomatie, om individuele gevallen van mensenrechtenverdedigers en activisten uit het maatschappelijk middenveld die in gevaar zijn, stelselmatig ter sprake te brengen, in het bijzonder van degenen die willekeurig en/of omwille van hun politieke overtuiging of maatschappelijk engagement van hun vrijheid werden beroofd of in de gevangenis zitten, en het onderdrukken, intimideren en vermoorden van mensenrechtenverdedigers, met inbegrip van milieuactivisten, ondubbelzinnig te veroordelen; dringt aan op het opzetten van een systeem voor daadwerkelijk toezicht op de ruimte voor het maatschappelijk middenveld met duidelijke benchmarks en indicatoren om te zorgen voor een faciliterende en gunstige juridische omgeving voor het maatschappelijk middenveld; |
| --- | --- |

10.

| 11. | spoort de EU-delegaties en het diplomatieke personeel van de lidstaten aan mensenrechtenverdedigers actief te blijven steunen, door op stelselmatige wijze processen te volgen, gedetineerde activisten te bezoeken en waar nodig verklaringen af te leggen over individuele gevallen; onderstreept in dit opzicht het belang van instrumenten voor stille diplomatie; is verheugd over het feit dat de EU kwesties met betrekking tot mensenrechtenverdedigers ter sprake heeft gebracht in dialogen en overleg op EU-niveau met meer dan 50 landen in 2016; onderstreept het feit dat het EIDHR-noodfonds in 2016 meer dan 250 mensenrechtenverdedigers op EU-niveau heeft ondersteund, hetgeen een stijging betekent van 30 % vergeleken met 2015; is verheugd over de oprichting en succesvolle werking van ProtectDefenders.eu, een EU-mechanisme voor mensenrechtenverdedigers dat door het maatschappelijk middenveld wordt toegepast en cruciale steun heeft verleend aan een groot aantal mensenrechtenverdedigers; dringt er bij de Commissie op aan te garanderen dat het programma na oktober 2018 wordt voortgezet en de capaciteiten van het programma uit te breiden zodat er wereldwijd meer steun kan worden verleend aan mensenrechtenverdedigers; |
| --- | --- |

11.

| 12. | acht het buitengewoon betreurenswaardig dat in vele landen in de hele wereld nog altijd foltering, onmenselijke en onterende behandeling en de doodstraf plaatsvinden, en roept de EU op om zich harder in te spannen om deze uit te bannen; is in dit opzicht ingenomen met de herziening van de EU-wetgeving inzake de handel in bepaalde goederen die gebruikt kunnen worden voor de doodstraf, foltering en andere wrede, onmenselijke en onterende behandelingen of straffen; vraagt de EDEO en de VV/HV met klem om via meer diplomatieke inspanningen en een meer systematische openbare stellingname nadrukkelijker de strijd aan te gaan met foltering en andere wrede, onmenselijke en onterende behandelingen of straffen, waaronder de doodstraf; onderstreept in dit verband de onrustbarende detentieomstandigheden in sommige gevangenissen, inclusief het niet-behandelen van aandoeningen, en pleit ervoor dat de EDEO, de EU-delegaties en de lidstaten ten volle alle bestaande instrumenten gebruiken, zoals de EU-richtsnoeren inzake foltering; is verheugd over het feit dat de VN-resolutie over een moratorium op de uitvoering van de doodstraf werd aangenomen door de AVVN in december 2016 met de steun van 117 landen; merkt op dat het aantal wereldwijd uitgevoerde executies in 2016 lager was dan in het jaar ervoor, maar is ernstig bezorgd over het feit dat het totale aantal executies nog steeds hoger is dan in het vorige decennium; onderstreept dat vaak andersdenkenden in de samenleving en kwetsbare groepen hiervan de dupe zijn; roept de landen die nog steeds de doodstraf toepassen, op een moratorium aan te nemen en de doodstraf af te schaffen; |
| --- | --- |

12.

| 13. | onderkent de belangrijke rol die de moderne informatie- en communicatietechnologie kan vervullen bij het wereldwijd bevorderen en beschermen van mensenrechten en het compenseren van mensenrechtenschendingen, en nodigt de EU-instellingen en de lidstaten uit hun informatiekanalen in te zetten om binnen hun specifieke kaders en bevoegdheden systematisch het standpunt van het Parlement over diverse mensenrechtenkwesties te herhalen en bij te dragen tot de efficiëntie en de zichtbaarheid van de gezamenlijke inspanningen van de EU; is bezorgd over het feit dat de aanwending tegen politici, activisten en journalisten van bepaalde technologieën voor cybertoezicht voor tweeërlei gebruik steeds sterker toeneemt; is in dit verband ingenomen met de huidige werkzaamheden van de EU-instellingen inzake de bijwerking van Verordening (EG) nr. 428/2009 van de Raad van 5 mei 2009 tot instelling van een communautaire regeling voor controle op de uitvoer, de overbrenging, de tussenhandel en de doorvoer van producten voor tweeërlei gebruik (41); veroordeelt ten stelligste dat een toenemend aantal mensenrechtenverdedigers te maken krijgt met digitale bedreigingen, waaronder gecompromitteerde gegevens door inbeslagname van apparatuur, bewaking op afstand en datalekken; is bezorgd over het feit dat onlineplatformen, in het kader van de verwijdering van terroristische inhoud en propaganda van de platformen, videomateriaal wissen dat verband houdt met mogelijke oorlogsmisdaden; |
| --- | --- |

13.

| 14. | uit zijn bezorgdheid over de toenemende privatisering van de rechtsstaat op het internet, waar particuliere bedrijven beslissingen nemen over de inperking van grondrechten zoals de vrijheid van meningsuiting op basis van de algemene voorwaarden van hun diensten in plaats van democratisch aangenomen wetten; |
| --- | --- |

14.

| 15. | roept de Commissie op een „kennisgeving-en-actie”-richtlijn aan te nemen die de transparantie en evenredigheid van verwijderingsprocedures vergroot en tegelijkertijd doeltreffende voorzieningen in rechte biedt voor gebruikers wier inhoud ten onrechte is verwijderd; |
| --- | --- |

15.

| 16. | veroordeelt het gebruik van seksueel geweld tegen vrouwen en meisjes, waaronder massaverkrachtingen, seksuele slavernij, gedwongen prostitutie, genderspecifieke vormen van vervolging, mensenhandel, sekstoerisme en alle andere vormen van fysiek, seksueel en psychologisch geweld, als oorlogswapen; wijst erop dat gendergerelateerde misdrijven en misdrijven in verband met seksueel geweld in het Statuut van Rome worden ingedeeld bij de oorlogsmisdrijven, misdaden tegen de menselijkheid en handelingen die de grondslag vormen voor genocide of foltering; benadrukt dat het belangrijk is vrouwenrechten, met inbegrip van hun seksuele en reproductieve rechten, te verdedigen door middel van wetgeving, onderwijs en het ondersteunen van maatschappelijke organisaties; is ingenomen met de goedkeuring van het EU-genderactieplan 2016-2020, dat een uitgebreide lijst bevat van maatregelen ter verbetering van de situatie van vrouwen met betrekking tot gelijke rechten en empowerment; benadrukt het belang van de waarborging van de daadwerkelijke tenuitvoerlegging ervan; is ook blij met de goedkeuring van het strategisch engagement voor gendergelijkheid 2016-2019, ter bevordering van de gelijkheid tussen mannen en vrouwen en van de rechten van vrouwen overal ter wereld; benadrukt dat de ratificering en de daadwerkelijke uitvoering door alle lidstaten van het Verdrag van Istanboel belangrijk is; herinnert eraan dat onderwijs het beste wapen is in de strijd tegen discriminatie en geweld ten aanzien van vrouwen en meisjes; verzoekt de Commissie, de EDEO en de VV/HV hun naleving van de verplichtingen en verbintenissen op het gebied van de rechten van vrouwen krachtens het CEDAW te intensiveren en moedigt derde landen aan hetzelfde te doen; is van mening dat de EU de steun voor vrouwen in de operaties van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB), conflictpreventie en wederopbouw na conflicten moet blijven integreren; onderstreept wederom het belang van resolutie 1325 van de VN-Veiligheidsraad over vrouwen, vrede en veiligheid; benadrukt dat de stelselmatige, evenwaardige, volledige en actieve participatie van vrouwen een belangrijke factor vormt bij het voorkomen en oplossen van conflicten, bij de bevordering van de mensenrechten en van democratische hervormingen, evenals bij vredeshandhavingsoperaties, humanitaire bijstand, wederopbouw na conflicten en democratische overgangsprocessen naar duurzame en stabiele politieke oplossingen; herinnert eraan dat de Sacharovprijs 2016 werd toegekend aan Nadia Murad en Lamiya Aji Bashar, overlevenden van door IS/Da'esh opgelegde seksuele slavernij; |
| --- | --- |

16.

| 17. | benadrukt dat toegankelijke gezondheidszorg, universele eerbiediging van en toegang tot seksuele en reproductieve gezondheid en rechten, gezinsplanning, en toegang tot geschikte hygiëneproducten voor vrouwen, tot gezondheidszorg voor moeders en prenatale en neonatale zorg en veilige abortus belangrijke factoren zijn om vrouwenlevens te redden, risicovolle geboortes te vermijden en zuigelingen- en kindersterfte terug te dringen; vindt het onaanvaardbaar dat de lichamen van vrouwen en meisjes, met name als het gaat om hun seksuele en reproductieve gezondheid en rechten, nog altijd onderwerp zijn van een ideologische strijd; verzoekt de EU en de lidstaten de onvervreemdbare rechten van vrouwen en meisjes op lichamelijke integriteit en autonome besluitvorming te erkennen en veroordeelt de frequente schendingen van de seksuele en reproductieve rechten van vrouwen, waaronder het ontzeggen van de toegang tot diensten voor gezinsplanning, voorbehoedsmiddelen en abortus onder veilige hygiënische en wettelijke omstandigheden; |
| --- | --- |

17.

| 18. | is sterk gekant tegen de herinvoering en uitbreiding van de „global gag rule” en betreurt de gevolgen daarvan voor de algehele gezondheidszorg voor en de rechten van vrouwen en meisjes; herhaalt zijn oproep aan de EU en haar lidstaten om het financieringstekort dat is veroorzaakt door de VS op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid en rechten aan te vullen en daarvoor zowel nationale als EU-financiering voor ontwikkelingshulp vrij te maken; |
| --- | --- |

18.

| 19. | herinnert eraan dat de gelijkheid van vrouwen en mannen een kernbeginsel is van de EU en haar lidstaten en dat gendermainstreaming een van de voornaamste doelstellingen van de Unie is, zoals neergelegd in de verdragen; verzoekt de Commissie derhalve gendermainstreaming als een basisbeginsel van de EU te integreren in alle Europese wetgeving, richtsnoeren, acties en financiering, met bijzondere nadruk op het beleid inzake externe betrekkingen; onderstreept de noodzaak om de rol van de EU-delegaties en de hoofdadviseur gender van de EDEO te versterken door voor het desbetreffende bevoegdheidsgebied in een specifiek budget te voorzien; |
| --- | --- |

19.

| 20. | verzoekt de EDEO ervoor te zorgen dat de conclusies van de 61e bijeenkomst van de Commissie voor de status van de vrouw (CSW) worden geïntegreerd in het beleid en dat een nieuwe impuls wordt gegeven aan de bevordering van de economische empowerment van vrouwen en het aanpakken van genderongelijkheden in de veranderende arbeidswereld; |
| --- | --- |

20.

| 21. | wijst op de positieve bijdrage die empowerment van vrouwen levert aan het verwezenlijken van een inclusieve, rechtvaardige en vreedzame samenleving en van duurzame ontwikkeling; wijst erop dat de nadruk op gendergelijkheid en empowerment van vrouwen expliciet in alle duurzame ontwikkelingsdoelstellingen is opgenomen, dat verdere inspanningen moeten worden geleverd om ervoor te zorgen dat vrouwenrechten volledig worden geëerbiedigd en dat beleid ter bevordering van economische en sociale empowerment en de participatie van vrouwen in besluitvormingsprocessen daadwerkelijk wordt uitgevoerd; onderstreept dat bijzondere aandacht moet uitgaan naar empowerment van inheemse vrouwen; |
| --- | --- |

21.

| 22. | wijst erop dat vrouwen moeten worden aangemoedigd zich te verenigen in vakbonden en dat ze niet mogen worden gediscrimineerd wanneer ze financiering voor hun bedrijf zoeken; |
| --- | --- |

22.

| 23. | spoort de EU aan om alle vrouwenverenigingen die dagelijks steun verlenen aan vrouwen die zich in humanitaire crises of conflictsituaties bevinden, te ondersteunen; |
| --- | --- |

23.

| 24. | bevestigt nogmaals de dringende behoefte aan de universele ratificatie en daadwerkelijke uitvoering van het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind en de bijhorende facultatieve protocollen ten einde kinderen juridische bescherming te bieden; benadrukt dat kinderen vaak worden blootgesteld aan specifiek misbruik, zoals kinderhuwelijken of genitale verminking, en daarom extra dienen te worden beschermd; onderstreept dat kinderarbeid, het rekruteren van kinderen in gewapende conflicten en vroegtijdige en gedwongen huwelijken in sommige landen kritieke kwesties blijven; verzoekt dat de EU systematisch relevante lokale en internationale kinderrechtenorganisaties raadpleegt, en in de politieke en mensenrechtendialogen met derde landen de verplichtingen van de verdragsluitende staten aan de orde stelt om het verdrag ten uitvoer te leggen; is ingenomen met de strategie voor de rechten van het kind (2016-2021) van de Raad van Europa; vraagt dat de EU de EU-UNICEF-toolkit „kinderrechten integreren in ontwikkelingssamenwerking” blijft bevorderen via haar externe delegaties en dat zij het personeel van de EU-delegatie degelijk blijft opleiden op dit gebied; herhaalt zijn verzoek aan de Commissie om voor de komende vijf jaar een uitgebreide kinderrechtenstrategie en actieplan voor te stellen om prioriteit te verlenen aan de rechten van kinderen in het externe beleid van de EU, is verheugd over het feit dat in het kader van het instrument voor ontwikkelingssamenwerking 2016 middelen zijn toegewezen ter ondersteuning van VN-agentschappen bij de uitvoering van maatregelen gericht op de rechten van kinderen die zo moeten worden geconcipieerd dat zij aan kinderen in nood maximaal ten goede komen, vooral op het gebied van gezondheidszorgstelsels en de toegang tot onderwijs, water en sanitaire voorzieningen; dringt aan op een urgente oplossing voor de kwestie van staatloze kinderen, met name kinderen die buiten het land van herkomst van hun ouders worden geboren, en migrantenkinderen; |
| --- | --- |

24.

| 25. | veroordeelt in de meest krachtige bewoordingen alle vormen van discriminatie, inclusief op grond van ras, kleur, religie, geslacht, seksuele geaardheid, geslachtskenmerken, taal, cultuur, maatschappelijke afkomst, kaste, geboorte, leeftijd, handicap of welke andere status dan ook; benadrukt dat de EU haar inspanningen zou moeten opvoeren om alle vormen van discriminatie, racisme, xenofobie en andere vormen van onverdraagzaamheid uit te bannen via mensenrechtendialogen en politieke dialogen, het werk van de EU-delegaties en open diplomatie; benadrukt bovendien dat de EU de ratificatie en volledige tenuitvoerlegging van alle VN-verdragen die deze zaak ondersteunen zou moeten blijven bevorderen; |
| --- | --- |

25.

| 26. | herhaalt dat „mensenhandel” verwijst naar de werving, het vervoer, de overbrenging, de huisvesting en de daaropvolgende opneming van personen met gebruikmaking van bedreiging, geweld of andere vormen van dwang, ontvoering, fraude, misleiding, misbruik van machtspositie of van een situatie van kwetsbaarheid, het geven of ontvangen van geld of voordelen om de instemming te verkrijgen van een persoon die controle heeft over een andere persoon, teneinde deze persoon uit te buiten; doet een beroep op de EU en de lidstaten maatregelen te nemen om de vraag te verminderen die ten grondslag ligt aan alle vormen van uitbuiting van personen, en dan met name van vrouwen en kinderen, die tot mensenhandel leiden, waarbij een op mensenrechten gebaseerde en op het slachtoffer gerichte benadering wordt gehandhaafd; herhaalt dat het noodzakelijk is dat alle lidstaten de EU-strategie voor de uitroeiing van mensenhandel en Richtlijn 2011/36/EU (42) inzake deze kwestie ten uitvoer leggen; geeft aan zich grote zorgen te maken over de grote kwetsbaarheid van migranten en vluchtelingen met betrekking tot uitbuiting, mensensmokkel en mensenhandel; onderstreept dat het noodzakelijk is een onderscheid te handhaven tussen de concepten „mensenhandel” en „migrantensmokkel”; |
| --- | --- |

26.

| 27. | veroordeelt de aanhoudende mensenrechtenschendingen tegenover personen die het slachtoffer zijn van kastenhiërarchieën en van discriminatie op grond van kaste, zoals de weigering van gelijkheid en van toegang tot justitie en werk, permanente segregatie en op kaste gebaseerde belemmeringen voor de uitoefening van fundamentele mensenrechten en voor ontwikkeling; dringt andermaal erop aan dat EU-beleid wordt ontwikkeld inzake discriminatie op grond van kaste en dat de EU elke gelegenheid te baat neemt om zich verontrust te tonen over dergelijke schendingen van de mensenrechten; dringt er bij de EU en haar lidstaten op aan de inspanningen en steun in verband met initiatieven op VN- en delegatieniveau te intensiveren middels de tenuitvoerlegging van en het toezicht op de doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling van 2030, middels het toezicht op het nieuwe oriënterende instrument van de VN inzake discriminatie op grond van afkomst en door ondersteuning van staten bij de tenuitvoerlegging van aanbevelingen van mensenrechtenmechanismen van de VN op het gebied van discriminatie op grond van kaste; |
| --- | --- |

27.

| 28. | is zeer bezorgd dat minderheden nog steeds een verhoogd risico op discriminatie lopen en bijzonder kwetsbaar zijn voor politieke, economische, milieugerelateerde en arbeidsgerelateerde verandering en ontwrichting; merkt op dat veel mensen weinig of geen toegang hebben tot politieke vertegenwoordiging en ernstig getroffen zijn door armoede; benadrukt dat de EU zich harder dient in te spannen om de schendingen van de mensenrechten tegen minderheden uit te bannen; benadrukt dat minderheidsgemeenschappen speciale behoeften hebben en dat hun volledige toegang en gelijke behandeling moet worden gewaarborgd op alle gebieden van het economische, sociale, politieke en culturele leven; |
| --- | --- |

28.

| 29. | is ingenomen met de ratificatie van het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap en wijst nogmaals op het belang van de daadwerkelijke tenuitvoerlegging ervan door zowel de lidstaten als de EU-instellingen; benadrukt dat personen door een handicap niet worden beroofd van hun menselijke waardigheid en dat bijgevolg staten verplicht zijn hen te beschermen; benadrukt in het bijzonder dat het beginsel van universele toegankelijkheid en de rechten van personen met een handicap op geloofwaardige wijze in alle relevante EU-beleidsdomeinen moeten worden geïntegreerd, met inbegrip van ontwikkelingssamenwerking, en onderstreept daarbij het prescriptieve en horizontale karakter van dit thema; roept de EU op om de bestrijding van discriminatie op grond van een handicap in haar externe optreden en ontwikkelingshulpbeleid op te nemen; is in dit verband verheugd over de opneming van de rechten van mensen met een handicap in de nieuwe Europese consensus voor ontwikkeling; |
| --- | --- |

29.

| 30. | betuigt andermaal zijn steun aan de systematische opneming van mensenrechtenbepalingen in internationale overeenkomsten tussen de EU en derde landen, ook in handels- en investeringsovereenkomsten; herinnert eraan dat alle mensenrechten als gelijkwaardig moeten worden beschouwd en dat zij ondeelbaar, van elkaar afhankelijk en met elkaar verbonden zijn; verzoekt de Commissie de tenuitvoerlegging van dergelijke clausules effectief en systematisch te volgen en regelmatig verslag uit te brengen aan het Parlement over de naleving van de mensenrechten door partnerlanden; verzoekt de Commissie, in het kader van toekomstige overeenkomsten, een meer gestructureerde en strategische aanpak van de mensenrechtendialogen te hanteren; heeft een positief beeld van de SAP+-regeling als middel om de daadwerkelijke uitvoering van 27 fundamentele internationale overeenkomsten op het gebied van mensenrechten en arbeidsnormen te stimuleren; bepleit de daadwerkelijke handhaving van SAP+, en verwacht dat de Commissie verslag uitbrengt aan het Parlement en de Raad over de stand van de ratificatie ervan en de in het kader van deze regeling geboekte vooruitgang; herhaalt het belang van de juiste tenuitvoerlegging van de VN-richtsnoeren inzake bedrijfsleven en mensenrechten; |
| --- | --- |

30.

| 31. | benadrukt nogmaals dat de activiteiten van alle bedrijven, waaronder Europese bedrijven die in derde landen opereren, volledig in overeenstemming moeten zijn met de internationale mensenrechtennormen, en doet een beroep op de EU en haar lidstaten ervoor te zorgen dat dit ook gebeurt; bevestigt bovendien dat het van belang is maatschappelijk verantwoord ondernemen te bevorderen, en dat Europese bedrijven het voortouw nemen bij de bevordering van internationale normen inzake bedrijfsleven en mensenrechten, en benadrukt dat door de samenwerking tussen mensenrechten- en bedrijfsorganisaties plaatselijke actoren de teugels in handen zouden krijgen en het maatschappelijk middenveld zou worden gestimuleerd; erkent dat wereldwijde waardeketens kunnen bijdragen aan de verbetering van internationale fundamentele arbeids-, milieu- en sociale normen en mogelijkheden en uitdagingen bieden met betrekking tot duurzame vooruitgang en de bevordering van de mensenrechten, met name in ontwikkelingslanden; roept de EU ertoe op een actievere rol te vervullen bij het tot stand brengen van een behoorlijk, eerlijk, transparant en duurzaam beheer van de wereldwijde waardeketens, en eventuele negatieve effecten voor de mensenrechten, waaronder de inbreuk op arbeidsrechten, te verzachten; wijst er evenwel op dat in geval van bedrijfsgerelateerde schendingen van de mensenrechten de effectieve toegang tot rechtsmiddelen voor slachtoffers moet worden gewaarborgd; dringt er bij de Commissie op aan ervoor te zorgen dat projecten die door de EIB worden ondersteund in overeenstemming zijn met het EU-beleid en toezeggingen inzake de mensenrechten; neemt kennis van de lopende onderhandelingen over een bindend verdrag over transnationale bedrijven en andere ondernemingen met betrekking tot de mensenrechten; moedigt de EU ertoe aan op constructieve wijze aan deze onderhandelingen deel te nemen |
| --- | --- |

31.

| 32. | roept de EU en haar lidstaten op om hun gehele politieke gewicht in de schaal te leggen om elke handeling te voorkomen die gezien kan worden als genocide, een oorlogsmisdaad of een misdaad tegen de menselijkheid, op een effectieve en gecoördineerde wijze te reageren wanneer dergelijke misdrijven plaatsvinden, alle nodige middelen te mobiliseren om alle verantwoordelijken te berechten, onder meer door de toepassing van het beginsel van universele jurisdictie, en de slachtoffers bij te staan en stabilisatie- en verzoeningsprocessen te ondersteunen; roept de internationale gemeenschap op om instrumenten op te zetten die de kloof tussen waarschuwing en respons kunnen verkleinen, zoals het systeem voor vroegtijdige waarschuwing van de EU, ter voorkoming van het ontstaan, het opnieuw oplaaien en de escalatie van gewelddadige conflicten; |
| --- | --- |

32.

| 33. | verzoekt de EU steun te verlenen aan organisaties (met inbegrip van ngo's, opensourceonderzoeksorganisaties en het maatschappelijk middenveld) die bewijsmateriaal verzamelen, bewaren en beschermen, digitaal of anderszins, van misdrijven om internationale vervolging mogelijk te maken; |
| --- | --- |

33.

| 34. | toont zich ernstig bezorgd over de vernietiging van culturele erfgoedsites in Syrië, Irak, Jemen en Libië; merkt op dat van de 38 bedreigde culturele erfgoedsites in de hele wereld, 22 zich in het Midden-Oosten bevinden; is voorstander van de activiteiten van het initiatief op het gebied van cultureel erfgoed en het bijbehorende feitenonderzoek in Syrië en Irak ten aanzien van de vernietiging van archeologisch en cultureel erfgoed; |
| --- | --- |

34.

| 35. | is ingenomen met de inspanningen van de EU om het internationaal, onpartijdig en onafhankelijk mechanisme (IIIM) bij te staan, dat door de VN is opgezet ter ondersteuning bij het onderzoek naar in Syrië begane ernstige misdrijven; benadrukt dat in Irak een soortgelijk onafhankelijk mechanisme moet worden opgezet; verzoekt de EU en de EU-lidstaten die dat nog niet hebben gedaan, financieel aan het IIIM bij te dragen; |
| --- | --- |

35.

| 36. | veroordeelt ten stelligste de gruwelijke misdaden en mensenrechtenschendingen die zijn gepleegd door statelijke en niet-statelijke actoren; is geschokt door het brede scala aan begane misdaden, waaronder moord, foltering, verkrachting als oorlogswapen, slavernij en seksuele slavernij, het ronselen van kindsoldaten, gedwongen bekeringen en de systematische „zuivering” en moord op religieuze minderheden; herinnert eraan dat de situatie waaronder religieuze minderheden gebukt gingen in de gebieden in handen van IS/Da'esh, door het Parlement in zijn resolutie van 12 februari 2015 over de humanitaire crisis in Irak en Syrië, met name in de context van IS (43), is aangemerkt als een genocide; benadrukt dat de EU en haar lidstaten de vervolging van leden van niet-statelijke groeperingen zoals IS/Da'esh moeten ondersteunen door de VN-Veiligheidsraad te verzoeken het Internationaal Strafhof (ICC) bevoegd te maken om uitspraak te doen of om te waarborgen dat recht wordt gedaan door middel van een ad-hoctribunaal of universele jurisdictie; |
| --- | --- |

36.

| 37. | betuigt nogmaals zijn volledige steun aan het ICC, het Statuut van Rome, het Parket van de Aanklager, zijn bevoegdheden om ambtshalve onderzoeken te openen en de vorderingen die zijn gemaakt bij het instellen van nieuwe onderzoeken, die een essentieel middel zijn om de straffeloosheid van gruweldaden te bestrijden; doet een beroep op alle lidstaten de Kampala-amendementen over het misdrijf agressie aan te nemen en „gruweldaden” toe te voegen aan de lijst van misdrijven waarvoor de EU bevoegd is; veroordeelt alle pogingen om de legitimiteit of de onafhankelijkheid van het ICC te ondermijnen, en roept de EU en de lidstaten op consequent samen te werken om de onderzoeken en beslissingen van het ICC te ondersteunen met als doel een einde te maken aan de straffeloosheid voor internationale misdrijven, ook wanneer het gaat om het arresteren van door het ICC gezochte personen; dringt er bij de EU en de lidstaten op aan consequent steun te verlenen aan (voor)onderzoeken en beslissingen van het ICC en maatregelen te nemen om niet-medewerking met het ICC te voorkomen en anders doeltreffend in te grijpen, en om voor toereikende middelen te zorgen; is verheugd over de bijeenkomst van vertegenwoordigers van de EU en het ICC op 6 juli 2016 in Brussel als voorbereiding op de tweede rondetafelconferentie tussen de EU en het ICC, waardoor het betrokken personeel van het ICC en de EU-instellingen in staat wordt gesteld gebieden van gemeenschappelijk belang te identificeren, informatie over relevante activiteiten uit te wisselen en voor een betere samenwerking tussen beide partijen te zorgen; betreurt ten zeerste de recent aangekondigde terugtrekkingen uit het Statuut van Rome, die een belemmering vormen voor de toegang tot de rechter van slachtoffers, en krachtig dienen te worden veroordeeld; is van mening dat de Commissie, de EDEO en de lidstaten derde landen moeten blijven aanmoedigen het Statuut van Rome te ratificeren en ten uitvoer te leggen; verzoekt de VV/HV een SVEU voor internationaal humanitair recht en internationale rechtspraak te benoemen die wordt belast met het bevorderen, integreren en uitdragen van de steun die de EU biedt aan de bestrijding van straffeloosheid en aan het ICC, in het buitenlands beleid van de EU; verzoekt de EU en haar lidstaten VN-verantwoordingsmechanismen en resoluties ter zake te ondersteunen op de multilaterale fora van de VN, onder meer in de Mensenrechtenraad; |
| --- | --- |

37.

| 38. | dringt er bij de EU op aan meer inspanningen te leveren om op multilateraal en bilateraal niveau te ijveren voor de rechtsstaat en de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, als grondbeginselen voor de consolidatie van de democratie; spoort de EU aan om de eerlijke rechtsbedeling wereldwijd te ondersteunen door derde landen bij te staan bij wetgevende en institutionele hervormingsprocessen; spoort bovendien de EU-delegaties en de ambassades van de lidstaten aan stelselmatig toe te zien op processen, met het oog op de bevordering van de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht; |
| --- | --- |

38.

| 39. | betuigt zijn diepe bezorgdheid over en solidariteit met het groeiende aantal migranten, vluchtelingen en asielzoekers, waaronder steeds meer vrouwen, die het slachtoffer zijn van conflicten, gewelddaden, vervolging, bestuurlijk onvermogen, armoede en netwerken van irreguliere migratie, mensenhandel en mensensmokkel; beklemtoont de dringende behoefte aan daadwerkelijke stappen om de onderliggende oorzaken van migratiestromen aan te pakken en langetermijnoplossingen te vinden die gebaseerd zijn op de eerbiediging van de mensenrechten en de menselijke waardigheid, en derhalve de externe dimensie van de vluchtelingencrisis aan te pakken, onder meer door duurzame oplossingen te vinden voor conflicten in ons nabuurschap door bijvoorbeeld samenwerking en partnerschappen met de betrokken derde landen te ontwikkelen die stroken met het internationale recht en de eerbiediging van de mensenrechten in die landen waarborgen; is zeer verontrust over het geweld jegens migrantenkinderen, met inbegrip van vermiste, niet-vergezelde migrantenkinderen, en dringt aan op regelingen voor hervestiging en gezinshereniging en humanitaire corridors; is zeer verontrust over het groeiende aantal intern ontheemden (IDP's) en hun lot, en dringt aan op hun veilige terugkeer, hervestiging of lokale integratie; dringt erop aan dat de EU en haar lidstaten humanitaire bijstand bieden op het gebied van onderwijs, huisvesting, gezondheid en andere humanitaire gebieden waarmee de vluchtelingen zo dicht mogelijk bij hun thuisland worden bijgestaan, en dat het terugkeerbeleid naar behoren wordt uitgevoerd; beklemtoont de noodzaak van een brede, op de mensenrechten gebaseerde benadering van migratie en verzoekt de EU verder samen te werken met de VN, regionale organisaties, regeringen en ngo's; verzoekt de lidstaten het gemeenschappelijk Europees asielpakket en de gemeenschappelijke migratiewetgeving volledig uit te voeren, met name om kwetsbare asielzoekers te beschermen; onderstreept dat de concepten „veilige landen” en „veilige landen van herkomst” niet mogen beletten dat individuele asielaanvragen in overweging worden genomen; waarschuwt voor de instrumentalisering van het buitenlands beleid van de EU als „migratiebeheer”; verzoekt de EU en de lidstaten volledige transparantie te betrachten rond de middelen die aan derde landen worden toegekend voor de samenwerking op het gebied van migratie, en ervoor te zorgen dat deze samenwerking niet ten goede komt aan structuren die betrokken zijn bij schendingen van de mensenrechten, maar dat zij hand in hand gaan met de verbetering van de mensenrechtensituatie in deze landen; |
| --- | --- |

39.

| 40. | is van mening dat ontwikkelingssamenwerking en de bevordering van mensenrechten en democratische beginselen, waaronder de rechtsstaat en goed bestuur, hand in hand moeten gaan; herinnert er in dit verband aan dat de VN heeft verklaard dat de ontwikkelingsdoelstellingen zonder een benadering op basis van de mensenrechten niet volledig kunnen worden verwezenlijkt; herinnert er bovendien aan dat de EU zich inzet voor de ondersteuning van partnerlanden, rekening houdend met hun ontwikkelingssituatie en hun vooruitgang op het gebied van mensenrechten en democratie; |
| --- | --- |

40.

| 41. | wijst erop dat het percentage mensen dat risico op armoede of sociale uitsluiting loopt, hoger is bij vrouwen en verzoekt de Commissie haar inspanningen te intensiveren om in het kader van haar ontwikkelingsbeleid maatregelen ter bestrijding van armoede en sociale uitsluiting ten uitvoer te leggen; |
| --- | --- |

41.

| 42. | herinnert eraan dat criterium 2 van Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB van de Raad de lidstaten ertoe verplicht bij elke uitvoervergunning voor wapens de eerbiediging van de mensenrechten in het land van bestemming te onderzoeken; herinnert in dit verband aan de toezegging van de Commissie in het EU-actieplan inzake mensenrechten en democratie in verband met de veiligheidsstrijdkrachten en de uitvoering van het mensenrechtenbeleid van de EU, met inbegrip van de ontwikkeling en tenuitvoerlegging van een beleid van gepaste zorgvuldigheid op dit gebied; |
| --- | --- |

42.

| 43. | herhaalt zijn oproep voor een gemeenschappelijk standpunt van de EU inzake het gebruik van gewapende drones, waarin de mensenrechten en het internationaal humanitair recht worden geschraagd en kwesties, zoals het rechtskader, evenredigheid, verantwoordingsplicht en de bescherming van burgers en transparantie, aan bod komen; dringt er nogmaals bij de EU op aan om een verbod uit te vaardigen op de ontwikkeling, de productie en het gebruik van volledig autonome wapens waarmee aanvallen zonder menselijke tussenkomst kunnen worden uitgevoerd; |
| --- | --- |

43.

| 44. | is van oordeel dat de EU zich moet blijven inspannen om de eerbiediging van de mensenrechten van LGBTI-mensen te verbeteren, in overeenstemming met de EU-richtsnoeren over dit onderwerp; dringt aan op de volledige uitvoering van de richtsnoeren, onder meer via de opleiding van EU-personeel in derde landen; laakt het feit dat er nog steeds 72 landen zijn waarin homoseksualiteit strafbaar is, is bezorgd dat 13 van deze landen de doodstraf hebben, en is van mening dat gewelddadige praktijken en gewelddaden tegen individuen op basis van hun seksuele geaardheid, zoals gedwongen outings, door haat ingegeven misdrijven en uitingen van haat zowel online als offline, en correctieve verkrachting niet ongestraft mogen blijven; neemt kennis van de legalisering van huwelijken en geregistreerde partnerschappen tussen personen van hetzelfde geslacht in een aantal landen en moedigt de verdere erkenning ervan aan; veroordeelt schendingen van de lichamelijke integriteit van vrouwen en minderheden; roept de staten op deze praktijken strafbaar te stellen, de daders te aan te pakken en de slachtoffers bij te staan; |
| --- | --- |

44.

| 45. | benadrukt het fundamentele belang van corruptiebestrijding in al haar vormen, om de rechtsstaat, de democratie en de eerbiediging van de mensenrechten te kunnen waarborgen; veroordeelt ten stelligste elke toegeeflijkheid ten aanzien van zulke corrupte praktijken; |
| --- | --- |

45.

| 46. | herinnert eraan dat corruptie een bedreiging vormt voor het uitoefenen van gelijke mensenrechten, en democratische processen ondermijnt, zoals de rechtsstaat en een eerlijke rechtsbedeling; is van mening dat de EU in alle platformen voor dialoog met derde landen het belang moet benadrukken van integriteit, verantwoordingsplicht en een degelijk beheer van overheidszaken, overheidsfinanciën en overheidseigendommen, zoals bepaald in het Verdrag van de Verenigde Naties tegen corruptie; pleit ervoor dat de EU haar deskundigheid gebruikt om derde landen op een meer samenhangende en stelselmatige manier te ondersteunen bij het aanpakken van corruptie door het opzetten en consolideren van onafhankelijke en doeltreffende instellingen voor corruptiebestrijding; dringt er met name bij de Commissie op aan te onderhandelen over anti-corruptiebepalingen in alle toekomstige handelsovereenkomsten waarover zij met derde landen onderhandelt; |
| --- | --- |

46.

| 47. | onderstreept de essentiële verplichtingen en verantwoordelijkheden van staten en andere gezagsdragers om klimaatverandering te beperken, de negatieve effecten ervan op de mensenrechten te voorkomen en de samenhang van het beleid te bevorderen om ervoor te zorgen dat maatregelen ter beperking van klimaatverandering en aanpassingsinspanningen adequaat, voldoende ambitieus, niet-discriminerend en anderszins in overeenstemming zijn met de mensenrechtenverplichtingen; benadrukt dat er volgens schattingen van de VN tegen 2050 vele milieu-ontheemden zullen zijn; benadrukt het verband tussen handels-, milieu- en ontwikkelingsbeleid, en de positieve en negatieve effecten die deze beleidsdomeinen voor de eerbiediging van de mensenrechten kunnen hebben; spreekt zijn waardering uit voor de internationale inzet ter bevordering van de integratie van kwesties inzake milieu- en natuurrampen en de klimaatverandering met de mensenrechten; |
| --- | --- |

47.

| 48. | onderstreept dat landroof in de ontwikkelingslanden de afgelopen jaren aanzienlijk is toegenomen; is van mening dat de bestrijding van uitbuiting en toe-eigening van middelen een prioriteit moet zijn; veroordeelt praktijken, zoals landroof en het niet-selectieve gebruik van natuurlijke hulpbronnen; verzoekt de Europese Commissie dringend actie te ondernemen in reactie op de talrijke recente resoluties van het Parlement op dit gebied; |
| --- | --- |

48.

| 49. | onderstreept dat ervoor moet worden gezorgd dat de mensenrechten en de toegang tot goederen en diensten, zoals water en sanitaire voorzieningen, in het sociaal, onderwijs-, volksgezondheids- en veiligheidsbeleid worden opgenomen; |
| --- | --- |

49.

| 50. | verzoekt internationale instellingen, nationale regeringen, ngo's en individuen in synergie een passend regelgevingskader vast te stellen om te waarborgen dat iedereen in de wereld een gegarandeerde toegang tot een minimumhoeveelheid water heeft; onderstreept dat water niet als handelswaar mag worden beschouwd, maar als een kwestie van ontwikkeling en duurzaamheid, en dat de privatisering van de watervoorziening staten niet ontheft van hun verantwoordelijkheden ten aanzien van de mensenrechten; doet een beroep op landen waar water een oorzaak van spanningen of conflicten is, samen naar gedeeld watergebruik toe te werken om een win-winsituatie tot stand te brengen met het oog op de duurzaamheid en de vreedzame ontwikkeling van de regio; |
| --- | --- |

50.

Aanpak van uitdagingen en activiteiten in verband met ondersteuning van de democratie

| 51. | benadrukt dat de EU democratische en doeltreffende mensenrechteninstellingen en het maatschappelijk middenveld actief moet blijven ondersteunen in hun inspanningen ter bevordering van de democratisering; is ingenomen met de onschatbare hulp die wereldwijd aan maatschappelijke organisaties wordt geboden in het kader van het EIDHR, dat het voornaamste instrument blijft voor de uitvoering van het externe mensenrechtenbeleid van de EU; verwelkomt bovendien de voortdurende inspanningen van het Europees Fonds voor democratie ter bevordering van democratie en eerbiediging van de fundamentele rechten en vrijheden in de oostelijke en zuidelijke buurlanden van de EU; |
| --- | --- |

51.

| 52. | herinnert eraan dat de ervaring die is opgedaan met de overgang naar democratie in het kader van uitbreidings- en nabuurschapsbeleid op een positieve manier kan bijdragen tot de vaststelling van optimale praktijken die gebruikt kunnen worden voor de ondersteuning en consolidering van andere democratiseringsprocessen over de hele wereld; |
| --- | --- |

52.

| 53. | herhaalt in dit verband zijn oproep aan de Commissie om EU-richtsnoeren voor democratieondersteuning uit te werken; |
| --- | --- |

53.

| 54. | pleit ervoor dat de EU haar inspanningen opvoert voor de ontwikkeling van een bredere benadering van democratiseringsprocessen, waarvan vrije en eerlijke verkiezingen slechts één dimensie uitmaken, om een positieve bijdrage te leveren aan de versterking van democratische instellingen en van het vertrouwen van de bevolking in verkiezingsprocessen over de hele wereld; |
| --- | --- |

54.

| 55. | is ingenomen met de acht verkiezingswaarnemingsmissies en de acht missies van verkiezingsdeskundigen die in 2016 door de EU in de hele wereld zijn ondernomen; wijst erop dat sinds 2015 de EU 17 verkiezingswaarnemingsmissies en 23 missies van verkiezingsdeskundigen heeft ingezet; herhaalt zijn waardering voor de niet-aflatende ondersteuning die de EU bij verkiezingsprocessen biedt en voor de bijstand en steun die zij daarbij aan binnenlandse waarnemers verleent; verwelkomt en steunt in dit opzicht het werk van de coördinatiegroep democratieondersteuning en verkiezingen volledig; |
| --- | --- |

55.

| 56. | herinnert aan het belang van een behoorlijke follow-up van de verslagen en aanbevelingen van de verkiezingswaarnemingsmissies, als een manier om hun invloed te vergroten en de EU-steun voor democratische normen in de betrokken landen sterker te maken; |
| --- | --- |

56.

| 57. | is ingenomen met de toezegging van de Commissie, de EDEO en de lidstaten onder het huidige actieplan inzake mensenrechten en democratie om in derde landen op een meer vastberaden en consequente manier overleg te plegen met instanties die verkiezingen beheren, parlementaire instellingen en maatschappelijke organisaties, om ertoe bij te dragen dat deze sterker staan en bijgevolg de democratische processen te versterken; |
| --- | --- |

57.

| 58. | benadrukt dat het uitbreidingsbeleid een van de krachtigste instrumenten is om de eerbiediging van de democratische beginselen en de mensenrechten te versterken in het licht van de huidige politieke ontwikkelingen in kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten; verzoekt de Commissie haar inspanningen op te voeren ter ondersteuning van de versterking van een democratische politieke cultuur, de eerbiediging van de rechtsstaat, de onafhankelijkheid van de media en de rechterlijke macht, en de bestrijding van corruptie in die landen; is ervan overtuigd dat de bescherming, actieve bevordering en handhaving van de mensenrechten en democratische beginselen centraal moeten blijven staan in het herzien Europees nabuurschapsbeleid; wijst er nogmaals op dat de bescherming, de actieve ondersteuning en de handhaving van de mensenrechten en democratische beginselen in het belang van zowel partnerlanden als de EU zijn; onderstreept bovendien dat de EU zich aan de toezegging moet houden die ze heeft gedaan aan haar partners, met name in de buurlanden, om economische, sociale en politieke hervormingen te steunen, de mensenrechten te beschermen en te helpen bij de invoering van de rechtsstaat, aangezien dit de beste manier is om de internationale orde te versterken en de stabiliteit in haar buurlanden te waarborgen; herinnert eraan dat het mogelijk en wenselijk is dat de Unie voor het Middellandse Zeegebied vorm geeft aan de politieke dialoog op dit gebied en voor een sterke agenda voor mensenrechten en democratie in de regio ijvert; herinnert eraan dat elk land dat naar toetreding tot de EU streeft, ten volle de mensenrechten moet waarborgen en strikt moet voldoen aan de criteria van Kopenhagen, waarbij niet-naleving kan leiden tot het bevriezen van de onderhandelingen; |
| --- | --- |

58.

| 59. | benadrukt dat vredesopbouw inhoudt dat naar conflictpreventie en -beperking wordt gestreefd, evenals naar versterking van de veerkracht van politieke, sociaal-economische en beveiligingsinstanties, om de grondslag te leggen voor duurzame vrede en ontwikkeling op lange termijn; onderstreept dat de bevordering van de rechtsstaat, goed bestuur en mensenrechten van fundamenteel belang is voor het bewaren van de vrede; |
| --- | --- |

59.

Zorgen voor een omvattende en coherente aanpak ter ondersteuning van mensenrechten en democratie door EU-beleid

| 60. | neemt kennis van de aanneming van het EU-jaarverslag over mensenrechten en democratie in de wereld in 2016; meent dat het jaarverslag een onmisbaar instrument is voor een kritische blik op het EU-beleid inzake mensenrechten en democratie in de wereld, alsook voor de communicatie en het debat over dit beleid, en een waardevol instrument dat een alomvattend overzicht biedt van de prioriteiten, inspanningen en uitdagingen van de EU op dit gebied en dat kan worden gebruikt om na te gaan hoe deze verder doeltreffend kunnen worden aangepakt; |
| --- | --- |

60.

| 61. | herhaalt in krachtige bewoordingen zijn verzoek aan de VV/HV om deel te nemen aan een debat met leden van het Europees Parlement in twee plenaire vergaderingen per jaar, eenmaal wanneer het jaarverslag wordt gepresenteerd en eenmaal in reactie op het eigen verslag van het EP; benadrukt nogmaals hoe belangrijk een continue dialoog is, met name wat de follow-up betreft van de urgente resoluties van het Parlement over mensenrechtenkwesties; herinnert eraan dat schriftelijke antwoorden ook een belangrijke rol vervullen in de interinstitutionele betrekkingen, aangezien ze een systematische en diepgaande follow-up mogelijk maken van alle punten die door het Parlement aan de orde zijn gesteld en aldus bijdragen tot het versterken van effectieve coördinatie; verzoekt de VV/HV en de EDEO gedegen antwoorden te geven op schriftelijke vragen en in te gaan op de mensenrechtenkwesties die op het hoogste niveau in de dialoog met de betrokken landen aan de orde zijn gesteld; |
| --- | --- |

61.

| 62. | prijst de EDEO en de Commissie voor hun uitgebreide rapportering over de activiteiten die de EU in 2016 heeft ondernomen op het gebied van mensenrechten en democratie; is niettemin van mening dat de huidige vorm van het jaarverslag over mensenrechten en democratie verbeterd kan worden door een beter overzicht te bieden van de concrete gevolgen die de acties van de EU hebben voor de mensenrechten en de democratie in derde landen; |
| --- | --- |

62.

| 63. | herhaalt zijn standpunt dat de goedkeuring van het strategisch kader en het eerste actieplan van de EU inzake mensenrechten en democratie in 2012 een belangrijke mijlpaal vormde voor de EU om de mensenrechten en de democratie een centrale plaats te geven in haar externe betrekkingen; is ingenomen met de vaststelling door de Raad in juli 2015 van een nieuw actieplan inzake mensenrechten en democratie voor 2015-2019 en de uitvoering van een tussentijdse evaluatie in 2017; verzoekt de VV/HV, de EDEO, de Commissie, de Raad en de lidstaten ervoor te zorgen dat het huidige actieplan op een doeltreffende en samenhangende manier wordt uitgevoerd, onder meer door middel van echte samenwerking met maatschappelijke organisaties; benadrukt dat de lidstaten verslag moeten uitbrengen over de wijze waarop zij het plan hebben uitgevoerd; vestigt er met name de aandacht op hoe belangrijk het is om de instrumenten die gebruikt worden bij het bevorderen van de mensenrechten en de democratie, wereldwijd doeltreffender te maken en hun plaatselijke effect te optimaliseren; |
| --- | --- |

63.

| 64. | herhaalt zijn standpunt dat een grote eensgezindheid en een betere coördinatie tussen de lidstaten en de EU-instellingen, evenals echte samenwerking met maatschappelijke organisaties op lokaal, nationaal en internationaal niveau vereist zijn om de agenda voor mensenrechten en democratie op een samenhangende en consequente manier vooruit te helpen; stelt nadrukkelijk dat de lidstaten meer verantwoordelijkheid moeten opnemen bij de uitvoering van het actieplan en het strategisch kader van de EU, en deze moeten gebruiken als een blauwdruk voor de bilaterale en multilaterale bevordering van de mensenrechten en de democratie; |
| --- | --- |

64.

| 65. | erkent de sleutelrol die de heer Lambrinidis, SVEU voor mensenrechten, speelt bij het versterken van de zichtbaarheid en doeltreffendheid van de EU bij de wereldwijde bescherming en bevordering van de mensenrechten en de democratische beginselen, en benadrukt zijn rol bij het bevorderen van een consistente en coherente uitvoering van het EU-mensenrechtenbeleid; is ingenomen met de verlenging van het mandaat van de SVEU tot 28 februari 2019 en herhaalt zijn verzoek om dit mandaat permanent te maken; pleit er in dit verband voor dat de SVEU initiatiefrecht, een grotere zichtbaarheid en voldoende personeel en financiële middelen krijgt, opdat hij zijn functie optimaal kan uitoefenen; pleit er verder voor dat de SVEU zijn activiteiten, plannen, voortgangsverslagen en evaluaties transparanter maakt; |
| --- | --- |

65.

| 66. | merkt op dat de werkzaamheden en de impact van de SVEU voor de mensenrechten slechts gedeeltelijk toegankelijk zijn via een evaluatie van het jaarverslag over mensenrechten, zijn socialmedia-account en beschikbare toespraken; |
| --- | --- |

66.

| 67. | steunt de landenstrategieën inzake mensenrechten volledig, aangezien EU-acties hiermee op de specifieke situatie en behoeften van elk land worden afgestemd; herhaalt zijn oproep om de leden van het Europees Parlement toegang te verlenen tot strategische inhoud; onderstreept met kracht het belang om rekening te houden met de landenstrategieën inzake mensenrechten op alle niveaus van beleidsvorming ten aanzien van individuele derde landen; benadrukt dat landenstrategieën inzake mensenrechten dienen te stroken met de in elk land te nemen EU-maatregelen, naargelang van de specifieke situatie, en dat zij meetbare voortgangsindicatoren dienen te bevatten en indien nodig moeten kunnen worden aangepast; |
| --- | --- |

67.

| 68. | is verheugd over de aanwijzing van contactpunten voor mensenrechten- en gendervraagstukken door alle EU-delegaties en GVDB-missies; herhaalt zijn aanbeveling aan de VV/HV en de EDEO om duidelijke operationele richtsnoeren uit te werken inzake de rol van contactpunten in delegaties, zodat ze kunnen verbeteren, als echte mensenrechtenadviseurs op kunnen treden en hun werk op een doeltreffende manier kunnen uitvoeren; |
| --- | --- |

68.

| 69. | erkent dat mensenrechtendialogen met derde landen een doeltreffend instrument kunnen zijn voor bilateraal contact en samenwerking ter bevordering en bescherming van de mensenrechten; is ingenomen met het tot stand brengen van mensenrechtendialogen met een groeiend aantal landen; prijst de betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld in voorbereidende dialogen en moedigt deze verder aan; herhaalt zijn oproep tot de ontwikkeling van een uitgebreid mechanisme voor het toezicht op en het beoordelen van de werking van mensenrechtendialogen; |
| --- | --- |

69.

| 70. | herinnert aan de inzet van de EU om mensenrechten en democratie centraal te stellen in haar betrekkingen met derde landen; benadrukt daarom dat de bevordering van de mensenrechten en de democratische beginselen, met inbegrip van conditionaliteitsclausules inzake de mensenrechten in internationale overeenkomsten, door alle EU-beleidsdomeinen met een externe dimensie moet worden ondersteund, zoals het uitbreidings- en nabuurschapsbeleid, het GVDB en beleid inzake milieu, ontwikkeling, veiligheid, terrorismebestrijding, handel, migratie, justitie en binnenlandse zaken; |
| --- | --- |

70.

| 71. | herinnert eraan dat sancties een essentieel instrument zijn van het GBVB; vraagt de Raad met klem om te besluiten tot de in de EU-wetgeving voorziene sancties, indien dit nodig wordt geacht om de doelstellingen van het GBVB te verwezenlijken, met name om de mensenrechten te beschermen en de democratie te consolideren en te ondersteunen, en daarbij ervoor te zorgen dat de sancties geen gevolgen voor de burgerbevolking hebben; vraagt deze sancties te richten tegen ambtenaren die zijn aangewezen als verantwoordelijk voor mensenrechtenschendingen, om hun misdaden en schendingen te bestraffen; |
| --- | --- |

71.

| 72. | stelt vast dat de Commissie inspanningen doet om aan haar toezegging te voldoen mensenrechtenbepalingen op te nemen in haar effectbeoordelingen voor wetgevings- en niet-wetgevingsvoorstellen, uitvoeringsmaatregelen en handels- en investeringsovereenkomsten; spoort de Commissie ertoe aan de kwaliteit en de uitgebreide opzet van de effectbeoordelingen te verbeteren en ervoor te zorgen dat mensenrechtenkwesties stelselmatig worden opgenomen in de tekst van de wetgevings- en niet-wetgevingsvoorstellen; |
| --- | --- |

72.

| 73. | spreekt nogmaals zijn volledige steun uit voor de sterke inzet van de EU bij het ijveren voor de bevordering van mensenrechten en democratische beginselen door samen te werken met VN-structuren en gespecialiseerde VN-organisaties, de Raad van Europa, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) en de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), evenals met regionale organisaties zoals onder meer de Associatie van Zuidoost-Aziatische Staten (Asean), de Zuid-Aziatische Associatie voor Regionale Samenwerking (SAARC), de Afrikaanse Unie en de Arabische Liga, overeenkomstig de artikelen 21 en 22 van het VEU; |
| --- | --- |

73.

| 74. | benadrukt dat de EU voor het verwezenlijken van de ambitieuze doelstellingen uit het nieuwe actieplan in voldoende middelen en deskundigheid moet voorzien, zowel wat specifiek personeel voor delegaties en hoofdkantoren als wat beschikbare middelen betreft; |
| --- | --- |

74.

| 75. | herhaalt bovendien dat een actieve en consistente EU-inzet in alle mensenrechtenmechanismen van de VN, met name de Derde Commissie van de AVVN en de VN-Mensenrechtenraad, van het grootste belang is; erkent de inspanningen van de EDEO, de EU-delegaties in New York en Genève en de lidstaten om de samenhang van het EU-optreden inzake mensenrechtenkwesties op VN-niveau te vergroten; spoort de EU aan meer inspanningen te leveren om haar stem te laten horen, onder meer door de toenemende tenuitvoerlegging van regio-overschrijdende initiatieven te versterken en door steun te verlenen aan en het initiatief te nemen voor resoluties; onderstreept de noodzaak voor het EU-leiderschap om aan te dringen op een hervorming van de VN met het oog op het versterken van de impact en de kracht van het op regels gebaseerde multilaterale stelsel en het zorgen voor een efficiëntere bescherming van de mensenrechten en de bevordering van het internationaal recht; |
| --- | --- |

75.

o

o o

| 76. | verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de speciale vertegenwoordiger van de EU voor de mensenrechten, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, de voorzitter van de 70e Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, de voorzitter van de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties, de hoge commissaris van de Verenigde Naties voor de mensenrechten en de hoofden van de EU-delegaties. |
| --- | --- |

76.

---

(1)  http://www.ohchr.org/Documents/ProfessionalInterest/cedaw.pdf

(2)  http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/69/167

(3)  https://treaties.un.org/doc/source/docs/A_RES_45_158-E.pdf

(4)  http://www.unhcr.org/3b66c2aa10

(5)  http://www.ohchr.org/Documents/Publications/GuidingPrinciplesBusinessHR_EN.pdf.

(6)  http://www.un.org/en/development/desa/population/migration/generalassembly/ docs/globalcompact/A_RES_71_1.pdf

(7)  https://sustainabledevelopment.un.org/post2015/transformingourworld

(8)  https://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/rms/090000168008482e

(9)  http://www.oecd.org/corporate/mne/oecdguidelinesformultinationalenterprises.htm

(10)  https://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/EN/foraff/ 131181.pdf

(11)  http://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-10897-2015-INIT/en/pdf

(12)  http://europa.eu/globalstrategy/sites/globalstrategy/files/regions/files/ eugs_review_web_0.pdf

(13)  http://europa.eu/globalstrategy/sites/globalstrategy/files/full_brochure_year_1.pdf

(14)  PB L 76 van 22.3.2011, blz. 56.

(15)  https://eeas.europa.eu/sites/eeas/files/eu_guidelines_rights_of_child_0.pdf

(16)  https://ec.europa.eu/europeaid/new-european-consensus-development-our-world-our-dignity-our-future_en

(17)  http://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-9647-2014-INIT/nl/pdf

(18)  http://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-11491-2013-INIT/nl/pdf

(19)  http://www.ceceurope.org/wp-content/uploads/2015/08/CofEU_119404.pdf

(20)  http://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-8416-2013-INIT/nl/pdf

(21)  http://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-6129-2012-REV-1/nl/pdf

(22)  https://www.osce.org/odihr/19223?download=true

(23)  https://eeas.europa.eu/sites/eeas/files/137584.pdf

(24)  https://eeas.europa.eu/sites/eeas/files/eu_guidelines_on_human_rights_ dialogues_with_third_countries.pdf

(25)  PB C 303 van 15.12.2009, blz. 12.

(26)  https://eeas.europa.eu/sites/eeas/files/16173_08_en.pdf

(27)  https://eeas.europa.eu/sites/eeas/files/10019_08_en.pdf

(28)  PB L 130 van 19.5.2017, blz. 1.

(29)  http://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-16332-2008-REV-2/nl/pdf

(30)  http://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-10255-2016-INIT/nl/pdf

(31)  Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0344.

(32)  Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0502.

(33)  Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0404.

(34)  Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0405.

(35)  Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0300.

(36)  Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0020.

(37)  Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0066.

(38)  PB C 181 van 19.5.2016, blz. 69.

(39)  http://www.ohchr.org/EN/HRBodies/HRC/RegularSessions/Session31/ Documents/A_HRC_31_56_en.doc

(40)  PB C 153 E van 31.5.2013, blz. 115.

(41)  PB L 134 van 29.5.2009, blz. 1.

(42)  PB L 101 van 15.4.2011, blz. 1.

(43)  PB C 310 van 25.8.2016, blz. 35.

---

Woensdag 14 december 2017

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/73 |
| --- | --- | --- | --- |

11.10.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/73

---

P8_TA(2017)0496

Vrijheid van meningsuiting in Vietnam, met name het geval van Nguyen Van Hoa

Resolutie van het Europees Parlement van 14 december 2017 over de vrijheid van meningsuiting in Vietnam, met name de zaak van Nguyen Van Hoa (2017/3001(RSP))

(2018/C 369/08)

Het Europees Parlement,

| — | gezien zijn eerdere resoluties over Vietnam, |
| --- | --- |

—

gezien zijn eerdere resoluties over Vietnam,

| — | gezien de zevende mensenrechtendialoog tussen de EU en Vietnam op 1 december 2017, |
| --- | --- |

—

gezien de zevende mensenrechtendialoog tussen de EU en Vietnam op 1 december 2017,

| — | gezien de op 27 juni 2012 ondertekende partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en Vietnam, |
| --- | --- |

—

gezien de op 27 juni 2012 ondertekende partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en Vietnam,

| — | gezien de EU-richtsnoeren over mensenrechtenactivisten van 2008, |
| --- | --- |

—

gezien de EU-richtsnoeren over mensenrechtenactivisten van 2008,

| — | gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van 1948, |
| --- | --- |

—

gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van 1948,

| — | gezien het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten waarbij Vietnam partij is sinds 1982, |
| --- | --- |

—

gezien het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten waarbij Vietnam partij is sinds 1982,

| — | gezien de beslissing van de Europese Ombudsman van 26 februari 2016 in zaak 1409/2014/MHZ over het niet uitvoeren door de Europese Commissie van een voorafgaande effectbeoordeling inzake mensenrechten voor de vrijhandelsovereenkomst tussen de EU en Vietnam, |
| --- | --- |

—

gezien de beslissing van de Europese Ombudsman van 26 februari 2016 in zaak 1409/2014/MHZ over het niet uitvoeren door de Europese Commissie van een voorafgaande effectbeoordeling inzake mensenrechten voor de vrijhandelsovereenkomst tussen de EU en Vietnam,

| — | gezien artikel 135, lid 5, en artikel 123, lid 4, van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 135, lid 5, en artikel 123, lid 4, van zijn Reglement,

| A. | overwegende dat de EU Vietnam als een belangrijke partner in Azië beschouwt; overwegende dat het in 2015 25 jaar geleden is dat de betrekkingen tussen de EU en Vietnam zijn aangeknoopt; overwegende dat deze betrekkingen zich snel hebben uitgebreid van handel en hulp naar andere beleidsterreinen; |
| --- | --- |

A.

overwegende dat de EU Vietnam als een belangrijke partner in Azië beschouwt; overwegende dat het in 2015 25 jaar geleden is dat de betrekkingen tussen de EU en Vietnam zijn aangeknoopt; overwegende dat deze betrekkingen zich snel hebben uitgebreid van handel en hulp naar andere beleidsterreinen;

| B. | overwegende dat de 22 jaar oude videograaf en blogger Nguyen Van Hoa op 11 januari 2017 door zijn familie als vermist werd gemeld en dat later werd ontdekt dat hij zonder officieel arrestatiebevel door de politie werd vastgehouden; |
| --- | --- |

B.

overwegende dat de 22 jaar oude videograaf en blogger Nguyen Van Hoa op 11 januari 2017 door zijn familie als vermist werd gemeld en dat later werd ontdekt dat hij zonder officieel arrestatiebevel door de politie werd vastgehouden;

| C. | overwegende dat Nguyen Van Hoa aanvankelijk werd gearresteerd op grond van artikel 258 van het Vietnamese wetboek van strafrecht en werd beschuldigd van „misbruik van democratische vrijheden om inbreuk te maken op de belangen van de staat”; overwegende dat deze beschuldigingen in april 2017 werden opgewaardeerd tot overtredingen van artikel 88; overwegende dat artikel 88 van het wetboek van strafrecht op grote schaal is gebruikt tegen mensenrechtenverdedigers die misstanden in Vietnam aan het licht hebben gebracht; |
| --- | --- |

C.

overwegende dat Nguyen Van Hoa aanvankelijk werd gearresteerd op grond van artikel 258 van het Vietnamese wetboek van strafrecht en werd beschuldigd van „misbruik van democratische vrijheden om inbreuk te maken op de belangen van de staat”; overwegende dat deze beschuldigingen in april 2017 werden opgewaardeerd tot overtredingen van artikel 88; overwegende dat artikel 88 van het wetboek van strafrecht op grote schaal is gebruikt tegen mensenrechtenverdedigers die misstanden in Vietnam aan het licht hebben gebracht;

| D. | overwegende dat Nguyen Van Hoa op 27 november 2017 is veroordeeld tot zeven jaar gevangenisstraf wegens verspreiding van online-informatie, waaronder video's, over de milieuramp in de provincie Ha Tinh in april 2016, toen Formosa Ha Tinh, een Taiwanese staalonderneming, een illegale lozing van giftig industrieel afval in de oceaan heeft veroorzaakt met verwoestende milieueffecten langs 200 kilometer kustlijn, met sterfte van het mariene leven en ziekte onder de bevolking tot gevolg; |
| --- | --- |

D.

overwegende dat Nguyen Van Hoa op 27 november 2017 is veroordeeld tot zeven jaar gevangenisstraf wegens verspreiding van online-informatie, waaronder video's, over de milieuramp in de provincie Ha Tinh in april 2016, toen Formosa Ha Tinh, een Taiwanese staalonderneming, een illegale lozing van giftig industrieel afval in de oceaan heeft veroorzaakt met verwoestende milieueffecten langs 200 kilometer kustlijn, met sterfte van het mariene leven en ziekte onder de bevolking tot gevolg;

| E. | overwegende dat deze ramp heeft geleid tot brede verontwaardiging onder de Vietnamese bevolking, een omvangrijke mobilisatie op sociale netwerken en massale vreedzame demonstraties in alle grote steden van Vietnam; overwegende dat de arrestatie van Nguyen Van Hoa deel uitmaakte van een reeks arrestaties door de Vietnamese autoriteiten in de dagen voor de Vietnamese nieuwjaarsviering; |
| --- | --- |

E.

overwegende dat deze ramp heeft geleid tot brede verontwaardiging onder de Vietnamese bevolking, een omvangrijke mobilisatie op sociale netwerken en massale vreedzame demonstraties in alle grote steden van Vietnam; overwegende dat de arrestatie van Nguyen Van Hoa deel uitmaakte van een reeks arrestaties door de Vietnamese autoriteiten in de dagen voor de Vietnamese nieuwjaarsviering;

| F. | overwegende dat de Volksrechtbank van de provincie Ha Tinh Nguyen Van Hoa na een proces van tweeënhalf uur schuldig heeft bevonden aan het produceren van propaganda tegen de staat op grond van artikel 88 van het wetboek van strafrecht; overwegende dat Nguyen Van Hoa geen toegang heeft gekregen tot een advocaat om hem tijdens de hoorzitting te vertegenwoordigen; |
| --- | --- |

F.

overwegende dat de Volksrechtbank van de provincie Ha Tinh Nguyen Van Hoa na een proces van tweeënhalf uur schuldig heeft bevonden aan het produceren van propaganda tegen de staat op grond van artikel 88 van het wetboek van strafrecht; overwegende dat Nguyen Van Hoa geen toegang heeft gekregen tot een advocaat om hem tijdens de hoorzitting te vertegenwoordigen;

| G. | overwegende dat de veroordeling tot tien jaar gevangenisstraf van een andere blogger, Nguyen Ngoc Nhu Quynh, voor anti-staatspropaganda omdat zij kritische berichten had gepubliceerd over milieuvervuiling, politiek en sterfgevallen tijdens hechtenis door de politie, door een Vietnamese rechtbank op 30 november 2017 is bekrachtigd; |
| --- | --- |

G.

overwegende dat de veroordeling tot tien jaar gevangenisstraf van een andere blogger, Nguyen Ngoc Nhu Quynh, voor anti-staatspropaganda omdat zij kritische berichten had gepubliceerd over milieuvervuiling, politiek en sterfgevallen tijdens hechtenis door de politie, door een Vietnamese rechtbank op 30 november 2017 is bekrachtigd;

| H. | overwegende dat het VN-Mensenrechtenbureau en de speciale procedures en mechanismen van de VN artikel 88 van het wetboek van strafrecht, samen met diverse andere bepalingen van dat wetboek, herhaaldelijk hebben veroordeeld als zijnde in strijd met de internationale mensenrechtenwetgeving; |
| --- | --- |

H.

overwegende dat het VN-Mensenrechtenbureau en de speciale procedures en mechanismen van de VN artikel 88 van het wetboek van strafrecht, samen met diverse andere bepalingen van dat wetboek, herhaaldelijk hebben veroordeeld als zijnde in strijd met de internationale mensenrechtenwetgeving;

| I. | overwegende dat de meeste mediakanalen eigendom zijn van en gecontroleerd worden door de staat; overwegende dat de persvrijheid ernstig wordt beperkt; overwegende dat de wereldpersvrijheidindex 2017 van Verslaggevers zonder Grenzen 180 landen omvat en dat Vietnam op plaats 175 staat; overwegende dat als reactie op de brede verontwaardiging onder de Vietnamese bevolking na de ramp in de provincie Ha Tinh, de autoriteiten de toegang tot sociale netwerken tijdelijk hebben geblokkeerd, demonstraties met geweld hebben onderdrukt en demonstranten hebben gearresteerd; |
| --- | --- |

I.

overwegende dat de meeste mediakanalen eigendom zijn van en gecontroleerd worden door de staat; overwegende dat de persvrijheid ernstig wordt beperkt; overwegende dat de wereldpersvrijheidindex 2017 van Verslaggevers zonder Grenzen 180 landen omvat en dat Vietnam op plaats 175 staat; overwegende dat als reactie op de brede verontwaardiging onder de Vietnamese bevolking na de ramp in de provincie Ha Tinh, de autoriteiten de toegang tot sociale netwerken tijdelijk hebben geblokkeerd, demonstraties met geweld hebben onderdrukt en demonstranten hebben gearresteerd;

| J. | overwegende dat Vietnam in april 2016 een wet inzake de toegang tot informatie en een gewijzigde perswet heeft aangenomen die de vrijheid van meningsuiting beperken en de censuur versterken, alsmede bepalingen die demonstraties buiten de rechtbank tijdens rechtszaken verbieden; |
| --- | --- |

J.

overwegende dat Vietnam in april 2016 een wet inzake de toegang tot informatie en een gewijzigde perswet heeft aangenomen die de vrijheid van meningsuiting beperken en de censuur versterken, alsmede bepalingen die demonstraties buiten de rechtbank tijdens rechtszaken verbieden;

| K. | overwegende dat de vrijheid van godsdienst en overtuiging wordt onderdrukt en de katholieke kerk en niet-erkende godsdiensten, zoals de Verenigde Boeddhistische Kerk van Vietnam, verschillende protestante kerken en andere groeperingen, waaronder de etnische minderheidsgroep de Montagnards (Degar), nog steeds het slachtoffer zijn van ernstige vervolgingen op grond van religie; |
| --- | --- |

K.

overwegende dat de vrijheid van godsdienst en overtuiging wordt onderdrukt en de katholieke kerk en niet-erkende godsdiensten, zoals de Verenigde Boeddhistische Kerk van Vietnam, verschillende protestante kerken en andere groeperingen, waaronder de etnische minderheidsgroep de Montagnards (Degar), nog steeds het slachtoffer zijn van ernstige vervolgingen op grond van religie;

| L. | overwegende dat tijdens de zevende mensenrechtendialoog tussen de EU en Vietnam de vrijheid van meningsuiting, vereniging, vergadering, godsdienst en overtuiging en de toegang tot informatie werden besproken; overwegende dat de EU de verslechtering van de burgerrechten en politieke rechten in Vietnam heeft benadrukt; overwegende dat de EU Vietnam heeft aangemoedigd om permanente uitnodigingen te richten aan de speciale VN-procedures; |
| --- | --- |

L.

overwegende dat tijdens de zevende mensenrechtendialoog tussen de EU en Vietnam de vrijheid van meningsuiting, vereniging, vergadering, godsdienst en overtuiging en de toegang tot informatie werden besproken; overwegende dat de EU de verslechtering van de burgerrechten en politieke rechten in Vietnam heeft benadrukt; overwegende dat de EU Vietnam heeft aangemoedigd om permanente uitnodigingen te richten aan de speciale VN-procedures;

| 1. | hekelt de veroordeling van Nguyen Van Hoa tot zeven jaar gevangenisstraf; onderstreept dat Nguyen Van Hoa zijn recht op vrijheid van meningsuiting heeft uitgeoefend; dringt er bij de Vietnamese autoriteiten op aan Nguyen Van Hoa onmiddellijk en onvoorwaardelijk vrij te laten; |
| --- | --- |

1.

| 2. | geeft uiting aan zijn bezorgdheid over de toename van het aantal opsluitingen, arrestaties en veroordelingen van Vietnamese burgers omdat zij hun mening geuit hebben; |
| --- | --- |

2.

| 3. | spreekt zijn bezorgdheid uit over de steeds restrictievere aanpak van de autoriteiten met betrekking tot de vrijheid van meningsuiting en andere vrijheden; veroordeelt in dit verband het gebruik door de autoriteiten van fysieke en psychologische intimidatie, buitengerechtelijk huisarrest, druk op advocaten, werkgevers, verhuurders en familieleden van activisten en opdringerige controle; uit voorts zijn bezorgdheid over de beperkingen van het vrije verkeer om te voorkomen dat bloggers en activisten deelnemen aan openbare evenementen zoals mensenrechtendiscussies en het bijwonen van processen tegen medeactivisten; |
| --- | --- |

3.

| 4. | vraagt de Vietnamese autoriteiten alle burgers vrij te laten die worden vastgehouden omdat zij hun vrijheid van meningsuiting op vreedzame wijze hebben uitgeoefend; |
| --- | --- |

4.

| 5. | verzoekt de Vietnamese autoriteiten alle beperkingen voor en intimidatie van mensenrechtenverdedigers te beëindigen en in alle omstandigheden te garanderen dat zij hun legitieme mensenrechtenactiviteiten kunnen uitvoeren zonder angst voor represailles en zonder enige beperking, met inbegrip van gerechtelijke intimidatie; |
| --- | --- |

5.

| 6. | geeft uiting aan zijn ernstige bezorgdheid over de verreikende toepassing van de nationale veiligheidsbepalingen in het Vietnamese wetboek van strafrecht; |
| --- | --- |

6.

| 7. | veroordeelt Vietnam voor het toepassen van de doodstraf voor bepaalde misdrijven tegen de nationale veiligheid, zoals vastgelegd in het gewijzigde wetboek van strafrecht, alsmede voor het blijven uitspreken van veroordelingen tot de doodstraf; herhaalt dat de EU sterk gekant is tegen de doodstraf, in alle gevallen en zonder uitzondering; herhaalt de oproep aan de Vietnamese autoriteiten om een moratorium op de doodstraf in te stellen als eerste stap naar de afschaffing van de doodstraf voor alle wetsovertredingen; |
| --- | --- |

7.

| 8. | dringt er bij de Vietnamese regering op aan de artikelen van het wetboek van strafrecht te wijzigen, met inbegrip van artikel 88 over propaganda en artikel 79 over activiteiten om de overheid omver te werpen, die door het OHCHR zijn veroordeeld als zijnde in strijd met de internationale mensenrechtenwetgeving, en ervoor te zorgen dat nationale veiligheidsoverwegingen niet worden gebruikt als voorwendsel voor de onderdrukking van de mensenrechten, met inbegrip van de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van godsdienst en overtuiging; geeft uiting aan zijn bezorgdheid over de nieuwe wet inzake verenigingen en de wet inzake geloof en godsdienst, die onverenigbaar zijn met de internationale normen; |
| --- | --- |

8.

| 9. | dringt er bij Vietnam op aan een permanente uitnodiging te richten aan de speciale procedures van de VN, met name aan de speciale rapporteur voor vrijheid van meningsuiting en de speciale rapporteur voor de situatie van mensenrechtenverdedigers, en hen vrije en onbelemmerde toegang te verlenen tot alle partijen die zij willen raadplegen; |
| --- | --- |

9.

| 10. | is verheugd over de ratificatie door Vietnam van het VN-Verdrag tegen foltering en dringt er bij Vietnam op aan zich op zinvolle wijze in te zetten en regelmatig gedetailleerde informatie te verstrekken overeenkomstig de bepalingen van het VN-Verdrag; dringt erop aan dat geen enkele verklaring die onder foltering of andere vormen van mishandeling is ingewonnen als bewijs wordt aangevoerd tegen veroordeelden die worden beschuldigd van propaganda of andere politiek gemotiveerde beschuldigingen; |
| --- | --- |

10.

| 11. | is ingenomen met het versterkte partnerschap en de mensenrechtendialoog tussen de EU en Vietnam en herinnert aan het belang van de mensenrechtendialoog als een belangrijk instrument dat op efficiënte wijze kan worden gebruikt om Vietnam te begeleiden en aan te moedigen bij de tenuitvoerlegging van de noodzakelijke hervormingen; |
| --- | --- |

11.

| 12. | is ingenomen met het feit dat de EU tijdens de zevende mensenrechtendialoog tussen de EU en Vietnam de kwestie van de vrijheid van meningsuiting en vereniging, alsmede het toenemende aantal opsluitingen, arrestaties en veroordelingen aan de orde heeft gesteld; dringt er bij de Commissie sterk op aan de vooruitgang in het kader van de dialoog te volgen door de invoering van benchmarks en toezichtmechanismen; dringt er bij de Commissie en de VV/HV op aan de kwestie van de vrijheid van meningsuiting in haar regelmatige dialoog met Vietnam aan de orde te blijven stellen, onder meer tijdens de volgende bijeenkomst van de top Azië-Europa (ASEM) in 2018 in Brussel; |
| --- | --- |

12.

| 13. | roept de Vietnamese autoriteiten op de milieuramp in de provincie Ha Tinh aan te pakken, die heeft geleid tot massale sterfte van vis in de regio en gevolgen heeft gehad voor de levens van duizenden mensen, door middel van wetgevende maatregelen die gericht zijn op herstel en wederopbouw van de lokale economie; |
| --- | --- |

13.

| 14. | verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de secretaris-generaal van de Associatie van Zuidoost-Aziatische staten (ASEAN) en de regering en de Nationale Assemblee van Vietnam. |
| --- | --- |

14.

---

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/76 |
| --- | --- | --- | --- |

11.10.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/76

---

P8_TA(2017)0497

Cambodja: het verbod op de oppositie

Resolutie van het Europees Parlement van 14 december 2017 over Cambodja: naar aanleiding van de ontbinding van de CNRP-partij (2017/3002(RSP))

(2018/C 369/09)

Het Europees Parlement,

| — | gezien zijn eerdere resoluties over Cambodja, met name die van 14 september 2017 (1), |
| --- | --- |

—

gezien zijn eerdere resoluties over Cambodja, met name die van 14 september 2017 (1),

| — | gezien het bezoek van de delegatie van de Associatie van Zuidoost-Aziatische Staten (ASEAN) aan het Europees Parlement van 30 t/m 31 oktober 2017, |
| --- | --- |

—

gezien het bezoek van de delegatie van de Associatie van Zuidoost-Aziatische Staten (ASEAN) aan het Europees Parlement van 30 t/m 31 oktober 2017,

| — | gezien de EU-richtsnoeren over mensenrechtenverdedigers van 2008, |
| --- | --- |

—

gezien de EU-richtsnoeren over mensenrechtenverdedigers van 2008,

| — | gezien de verklaring van de woordvoerder van de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) op 16 november 2017 over de ontbinding van de Nationale Reddingspartij van Cambodja (CNRP), |
| --- | --- |

—

gezien de verklaring van de woordvoerder van de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) op 16 november 2017 over de ontbinding van de Nationale Reddingspartij van Cambodja (CNRP),

| — | gezien de samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Gemeenschap en het Koninkrijk Cambodja van 1997, |
| --- | --- |

—

gezien de samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Gemeenschap en het Koninkrijk Cambodja van 1997,

| — | gezien de plaatselijke EU-verklaring van 22 februari 2017 over de politieke situatie in Cambodja, en de verklaringen van de woordvoerder van de EU-delegatie van 3 september 2017 en van 25 augustus 2017 over de inperking van de politieke ruimte in Cambodja, |
| --- | --- |

—

gezien de plaatselijke EU-verklaring van 22 februari 2017 over de politieke situatie in Cambodja, en de verklaringen van de woordvoerder van de EU-delegatie van 3 september 2017 en van 25 augustus 2017 over de inperking van de politieke ruimte in Cambodja,

| — | gezien de door de Algemene Vergadering van de VN op 8 maart 1999 aangenomen resolutie (A/RES/53/144) betreffende het recht en de verantwoordelijkheid van personen, groeperingen en maatschappelijke instanties voor de bevordering en bescherming van universeel erkende mensenrechten en fundamentele vrijheden, |
| --- | --- |

—

gezien de door de Algemene Vergadering van de VN op 8 maart 1999 aangenomen resolutie (A/RES/53/144) betreffende het recht en de verantwoordelijkheid van personen, groeperingen en maatschappelijke instanties voor de bevordering en bescherming van universeel erkende mensenrechten en fundamentele vrijheden,

| — | gezien de vredesakkoorden van Parijs van 1991, waar de toezegging tot eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden in Cambodja, ook door de internationale ondertekenaars, is verankerd in artikel 15, |
| --- | --- |

—

gezien de vredesakkoorden van Parijs van 1991, waar de toezegging tot eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden in Cambodja, ook door de internationale ondertekenaars, is verankerd in artikel 15,

| — | gezien het Verdrag van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) betreffende de vrijheid tot het oprichten van vakverenigingen en de bescherming van het vakverenigingsrecht, |
| --- | --- |

—

gezien het Verdrag van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) betreffende de vrijheid tot het oprichten van vakverenigingen en de bescherming van het vakverenigingsrecht,

| — | gezien de grondwet van Cambodja, met name artikel 41 waarin de rechten en vrijheden van meningsuiting en vergadering zijn verankerd, artikel 35 over het recht van politieke participatie en artikel 80 over parlementaire onschendbaarheid, |
| --- | --- |

—

gezien de grondwet van Cambodja, met name artikel 41 waarin de rechten en vrijheden van meningsuiting en vergadering zijn verankerd, artikel 35 over het recht van politieke participatie en artikel 80 over parlementaire onschendbaarheid,

| — | gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van 10 december 1948, |
| --- | --- |

—

gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van 10 december 1948,

| — | gezien het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten van 1966, |
| --- | --- |

—

gezien het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten van 1966,

| — | gezien artikel 135, lid 5, en artikel 123, lid 4, van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 135, lid 5, en artikel 123, lid 4, van zijn Reglement,

| A. | overwegende dat de mensenrechtensituatie in Cambodja in 2017 verder is verslechterd, omdat een toenemend aantal leden van de politieke oppositie, mensenrechtenactivisten en vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties in Cambodja is gearresteerd; |
| --- | --- |

A.

overwegende dat de mensenrechtensituatie in Cambodja in 2017 verder is verslechterd, omdat een toenemend aantal leden van de politieke oppositie, mensenrechtenactivisten en vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties in Cambodja is gearresteerd;

| B. | overwegende dat het Cambodjaanse parlement in 2017 twee reeksen repressieve amendementen op de wet inzake politieke partijen heeft goedgekeurd, met daarin talrijke restricties om oppositiepartijen te dwarsbomen; |
| --- | --- |

B.

overwegende dat het Cambodjaanse parlement in 2017 twee reeksen repressieve amendementen op de wet inzake politieke partijen heeft goedgekeurd, met daarin talrijke restricties om oppositiepartijen te dwarsbomen;

| C. | overwegende dat het Ministerie van Binnenlandse Zaken op 6 oktober 2017 een verzoek heeft ingediend bij het Hooggerechtshof om de Nationale Reddingspartij van Cambodja (CNRP) te ontbinden op grond van de wet inzake politieke partijen; |
| --- | --- |

C.

overwegende dat het Ministerie van Binnenlandse Zaken op 6 oktober 2017 een verzoek heeft ingediend bij het Hooggerechtshof om de Nationale Reddingspartij van Cambodja (CNRP) te ontbinden op grond van de wet inzake politieke partijen;

| D. | overwegende dat het Hooggerechtshof de ontbinding van de CNRP op 16 november 2017 heeft aangekondigd aan het eind van een eendaagse hoorzitting; overwegende dat het Hooggerechtshof ook 118 leden van de CNRP heeft verboden om in de komende vijf jaar politiek actief te worden; overwegende dat de regering door dit besluit, dat gebaseerd was op twee reeksen controversiële amendementen op de wet inzake politieke partijen, geen concurrentie te duchten heeft in de aanloop naar de algemene verkiezingen die gepland staan voor juli 2018; |
| --- | --- |

D.

overwegende dat het Hooggerechtshof de ontbinding van de CNRP op 16 november 2017 heeft aangekondigd aan het eind van een eendaagse hoorzitting; overwegende dat het Hooggerechtshof ook 118 leden van de CNRP heeft verboden om in de komende vijf jaar politiek actief te worden; overwegende dat de regering door dit besluit, dat gebaseerd was op twee reeksen controversiële amendementen op de wet inzake politieke partijen, geen concurrentie te duchten heeft in de aanloop naar de algemene verkiezingen die gepland staan voor juli 2018;

| E. | overwegende dat leden van oppositiepartijen al jaren worden vervolgd en geïntimideerd door de autoriteiten van Cambodja; overwegende dat minder dan 40 % van de parlementsleden van de CNRP in Cambodja is achtergebleven nadat anderen waren gedwongen te vluchten, omdat ze met arrestatie waren bedreigd; |
| --- | --- |

E.

overwegende dat leden van oppositiepartijen al jaren worden vervolgd en geïntimideerd door de autoriteiten van Cambodja; overwegende dat minder dan 40 % van de parlementsleden van de CNRP in Cambodja is achtergebleven nadat anderen waren gedwongen te vluchten, omdat ze met arrestatie waren bedreigd;

| F. | overwegende dat het Cambodjaanse Ministerie van Binnenlandse Zaken over uitgebreide bevoegdheden beschikt om politieke partijen op grond van vage criteria op te schorten; overwegende dat het Ministerie van Binnenlandse Zaken op 2 oktober 2017 20 politieke partijen heeft ontbonden op grond van de artikelen 19 en 20 van de wet inzake politieke partijen; |
| --- | --- |

F.

overwegende dat het Cambodjaanse Ministerie van Binnenlandse Zaken over uitgebreide bevoegdheden beschikt om politieke partijen op grond van vage criteria op te schorten; overwegende dat het Ministerie van Binnenlandse Zaken op 2 oktober 2017 20 politieke partijen heeft ontbonden op grond van de artikelen 19 en 20 van de wet inzake politieke partijen;

| G. | overwegende dat Kem Sokha, de voorzitter van de CNRP, op 3 september 2017 is gearresteerd en dat hem verraad ten laste is gelegd krachtens artikel 443 van het Cambodjaanse wetboek van strafrecht, ondanks het feit dat hij parlementaire onschendbaarheid geniet; overwegende dat Kem Sokha's verzoek om op borgtocht te worden vrijgelaten op 26 september 2017 is verworpen, toen hij een hoorzitting niet kon bijwonen omdat de gevangenisautoriteiten hadden gezegd dat ze niet konden instaan voor zijn veiligheid; overwegende dat hij volgens mensenrechtenorganisaties op 24 november 2017 is verhoord, hoewel hij niet op adequate wijze toegang had tot juridische adviseurs of persoonlijke medische verzorging; overwegende dat zijn wettelijke status onduidelijk is; overwegende dat zijn verzoek om op borgtocht te worden vrijgelaten nu in behandeling is bij het Hooggerechtshof; overwegende dat hij tot 30 jaar gevangenisstraf kan worden veroordeeld als hij schuldig wordt bevonden; overwegende dat de president van het Hooggerechtshof, Dith Munty, een lid is van de permanente commissie van de regeringspartij; |
| --- | --- |

G.

overwegende dat Kem Sokha, de voorzitter van de CNRP, op 3 september 2017 is gearresteerd en dat hem verraad ten laste is gelegd krachtens artikel 443 van het Cambodjaanse wetboek van strafrecht, ondanks het feit dat hij parlementaire onschendbaarheid geniet; overwegende dat Kem Sokha's verzoek om op borgtocht te worden vrijgelaten op 26 september 2017 is verworpen, toen hij een hoorzitting niet kon bijwonen omdat de gevangenisautoriteiten hadden gezegd dat ze niet konden instaan voor zijn veiligheid; overwegende dat hij volgens mensenrechtenorganisaties op 24 november 2017 is verhoord, hoewel hij niet op adequate wijze toegang had tot juridische adviseurs of persoonlijke medische verzorging; overwegende dat zijn wettelijke status onduidelijk is; overwegende dat zijn verzoek om op borgtocht te worden vrijgelaten nu in behandeling is bij het Hooggerechtshof; overwegende dat hij tot 30 jaar gevangenisstraf kan worden veroordeeld als hij schuldig wordt bevonden; overwegende dat de president van het Hooggerechtshof, Dith Munty, een lid is van de permanente commissie van de regeringspartij;

| H. | overwegende dat het probleem van de landroof een bron van ernstige bezorgdheid blijft in Cambodja; overwegende dat er een gestage toename is van het aantal arrestaties en detenties van leden van oppositiepartijen, politieke commentatoren, vakbondsactivisten, mensenrechtenactivisten, vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties in Cambodja, inclusief de ADHOC 5; overwegende dat mensenrechtenverdediger Tep Vanny van de Boeung Kak-gemeenschap nog steeds in de gevangenis zit om een gevangenisstraf van twee-en-een-half jaar uit te zitten wegens een vreedzaam protest in 2013; overwegende dat het Hooggerechtshof op 8 december 2017 het vonnis tegen Tep Vanny heeft bekrachtigd; |
| --- | --- |

H.

overwegende dat het probleem van de landroof een bron van ernstige bezorgdheid blijft in Cambodja; overwegende dat er een gestage toename is van het aantal arrestaties en detenties van leden van oppositiepartijen, politieke commentatoren, vakbondsactivisten, mensenrechtenactivisten, vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties in Cambodja, inclusief de ADHOC 5; overwegende dat mensenrechtenverdediger Tep Vanny van de Boeung Kak-gemeenschap nog steeds in de gevangenis zit om een gevangenisstraf van twee-en-een-half jaar uit te zitten wegens een vreedzaam protest in 2013; overwegende dat het Hooggerechtshof op 8 december 2017 het vonnis tegen Tep Vanny heeft bekrachtigd;

| I. | overwegende dat de vorige voorzitter van de CNRP, Sam Rainsy, gedwongen werd zijn ontslag in te dienen na juridische intimidatie; overwegende dat hij bij verstek werd veroordeeld wegens smaad en nu in ballingschap leeft; overwegende dat sinds de ontbinding van de oppositie, een toenemend aantal parlementsleden van de CNRP Cambodja is ontvlucht; overwegende dat mensenrechtenorganisaties berichten dat sommigen van hen politiek asiel hebben aangevraagd; |
| --- | --- |

I.

overwegende dat de vorige voorzitter van de CNRP, Sam Rainsy, gedwongen werd zijn ontslag in te dienen na juridische intimidatie; overwegende dat hij bij verstek werd veroordeeld wegens smaad en nu in ballingschap leeft; overwegende dat sinds de ontbinding van de oppositie, een toenemend aantal parlementsleden van de CNRP Cambodja is ontvlucht; overwegende dat mensenrechtenorganisaties berichten dat sommigen van hen politiek asiel hebben aangevraagd;

| J. | overwegende dat de invloed van China een belangrijke rol speelt in het politieke leven in Cambodja en in de Cambodjaanse regering; |
| --- | --- |

J.

overwegende dat de invloed van China een belangrijke rol speelt in het politieke leven in Cambodja en in de Cambodjaanse regering;

| K. | overwegende dat Cambodja profiteert van het gunstigste stelsel dat beschikbaar is binnen het EU-stelsel van algemene preferenties (SAP), namelijk het Everything But Arms-stelsel (EBA); overwegende dat de EU voor de financiële periode 2014-2020 wel 410 miljoen EUR heeft toegewezen aan Cambodja, waarvan 10 miljoen EUR is bestemd voor ondersteuning van de hervorming van het verkiezingsproces in Cambodja; |
| --- | --- |

K.

overwegende dat Cambodja profiteert van het gunstigste stelsel dat beschikbaar is binnen het EU-stelsel van algemene preferenties (SAP), namelijk het Everything But Arms-stelsel (EBA); overwegende dat de EU voor de financiële periode 2014-2020 wel 410 miljoen EUR heeft toegewezen aan Cambodja, waarvan 10 miljoen EUR is bestemd voor ondersteuning van de hervorming van het verkiezingsproces in Cambodja;

| L. | overwegende dat het recht op politieke participatie is verankerd in artikel 41 van de Cambodjaanse grondwet; overwegende dat het besluit om de CNRP te ontbinden een significante afwijking is van de weg naar pluralisme en democratie, als verankerd in de grondwet van Cambodja; |
| --- | --- |

L.

overwegende dat het recht op politieke participatie is verankerd in artikel 41 van de Cambodjaanse grondwet; overwegende dat het besluit om de CNRP te ontbinden een significante afwijking is van de weg naar pluralisme en democratie, als verankerd in de grondwet van Cambodja;

| M. | overwegende dat 55 ngo's hebben aangedrongen op een nieuwe conferentie van Parijs over Cambodja om van gedachten te wisselen over de rechtsstaat en de democratie teneinde de Cambodjaanse regering aan te moedigen haar beleid ten aanzien van oppositiepartijen te heroverwegen; |
| --- | --- |

M.

overwegende dat 55 ngo's hebben aangedrongen op een nieuwe conferentie van Parijs over Cambodja om van gedachten te wisselen over de rechtsstaat en de democratie teneinde de Cambodjaanse regering aan te moedigen haar beleid ten aanzien van oppositiepartijen te heroverwegen;

| 1. | geeft uiting aan zijn ernstige bezorgdheid over de ontbinding van de CNRP; betreurt het verbod van de partij ten zeerste, dat het zoveelste bewijs is van het autocratisch bewind van minister-president Hun Sen; dringt er bij de regering op aan het besluit om de CNRP te ontbinden terug te draaien, om de verkozen leden van het nationale parlement en de gemeenteraden hun posities opnieuw te laten innemen, de oppositiepartijen toe te staan volledig deel te nemen aan het openbare leven en ervoor te zorgen dat media en maatschappelijke organisaties zich vrij kunnen bewegen en een einde te maken aan het klimaat van angst en intimidatie, omdat dit alle voorwaarden zijn voor vrije, inclusieve en transparante verkiezingen; |
| --- | --- |

1.

| 2. | herhaalt zijn ernstige bezorgdheid die het in eerdere resoluties heeft geuit over de verdere verslechtering van het klimaat voor politici van oppositiepartijen, mensenrechtenactivisten en leden van maatschappelijke organisaties in Cambodja; |
| --- | --- |

2.

| 3. | sluit zich aan bij het standpunt van de Hoge Commissaris voor de mensenrechten van de Verenigde Naties dat de beschuldigingen tegen de CNRP en zijn leden vaag waren, evenals de wettelijke bepalingen waarop het besluit gebaseerd was om de partij te ontbinden; |
| --- | --- |

3.

| 4. | is van mening dat het Hooggerechtshof in Phnom Penh op onaanvaardbare wijze morrelt aan het recht van Cambodjaanse burgers om vrijelijk hun politieke vertegenwoordigers te kiezen en op hen te stemmen in de nationale verkiezingen in 2018; betreurt de afwezigheid van een onafhankelijke en onpartijdige rechterlijke macht in het land; |
| --- | --- |

4.

| 5. | dringt er bij de regering van Cambodja op aan alle recente amendementen op de wet inzake politieke partijen en de kieswetten waarin de vrijheid van meningsuiting en politieke vrijheden worden ingeperkt, in te trekken; |
| --- | --- |

5.

| 6. | veroordeelt de arrestatie van Kem Sokha en andere politieke activisten ten zeerste; dringt er bij de Cambodjaanse autoriteiten op aan om het arrestatiebevel tegen oppositieleider Sam Rainsy onmiddellijk in te trekken en alle aanklachten tegen hem, en om Kem Sokha onvoorwaardelijk vrij te laten uit de gevangenis en alle aanklachten tegen hem en leden van de oppositie in te trekken; |
| --- | --- |

6.

| 7. | uit zijn ernstige bezorgdheid over het houden van geloofwaardige en transparante verkiezingen in Cambodja in 2018 na het besluit van het Hooggerechtshof om de CNRP te ontbinden; benadrukt dat een verkiezingsproces waarbij de belangrijkste oppositiepartij is uitgesloten van deelname niet legitiem is, en dat het houden van transparante en open verkiezingen een belangrijke voorwaarde is om de vrede en de stabiliteit in het land en in de gehele regio te waarborgen; |
| --- | --- |

7.

| 8. | is verheugd over het EU-besluit om alle verkiezingssteun in te trekken totdat Cambodja hervormingen doorvoert in overeenstemming met internationale verkiezingsnormen om de democratie te bevorderen en het maatschappelijk middenveld te beschermen; |
| --- | --- |

8.

| 9. | dringt er bij de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV), Federica Mogherini, en de speciale vertegenwoordiger van de EU voor de mensenrechten op aan om alles in het werk te stellen om de grondrechten van het Cambodjaanse volk om kandidaten te kiezen en om te worden verkozen te beschermen en om het pluralisme en de democratische beginselen te waarborgen in overeenstemming met de Cambodjaanse grondwet; |
| --- | --- |

9.

| 10. | herinnert de Cambodjaanse regering eraan dat zij haar verplichtingen en verbintenissen met betrekking tot de democratische beginselen en de fundamentele mensenrechten moet nakomen, die een essentieel onderdeel vormen van de samenwerkingsovereenkomst; |
| --- | --- |

10.

| 11. | benadrukt dat eerbiediging van de fundamentele mensenrechten een voorwaarde voor Cambodja is om te blijven profiteren van het preferentiële EBA-stelsel van de EU; dringt er bij de VV/HV en commissaris Malmström op aan om de verplichtingen van Cambodja overeenkomstig de bepalingen in artikel 19 van de EBA-verordening onmiddellijk aan een nader onderzoek te onderwerpen; benadrukt dat als Cambodja in strijd met zijn verplichtingen krachtens de EBA-verordening handelt, de tariefpreferenties waar het land momenteel van profiteert tijdelijk moeten worden opgeschort; |
| --- | --- |

11.

| 12. | dringt er bij de EDEO en de Commissie op aan een lijst op te stellen van individuen die verantwoordelijk zijn voor de ontbinding van de oppositie en andere ernstige mensenrechtenschendingen in Cambodja om mogelijke visumbeperkingen op te leggen en banktegoeden te bevriezen; |
| --- | --- |

12.

| 13. | verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de Europese Dienst voor extern optreden, de secretaris-generaal van de ASEAN, de regeringen en parlementen van de lidstaten en de regering en de Nationale Assemblee van Cambodja. |
| --- | --- |

13.

---

(1)  Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0348.

---

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/79 |
| --- | --- | --- | --- |

11.10.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/79

---

P8_TA(2017)0498

El Salvador: gevallen van vrouwen die worden vervolgd wegens een miskraam

Resolutie van het Europees Parlement van 14 december 2017 over El Salvador: de gevallen van vrouwen die vervolgd worden voor een miskraam (2017/3003(RSP))

(2018/C 369/10)

Het Europees Parlement,

| — | gezien de artikelen 2 en 3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), |
| --- | --- |

—

gezien de artikelen 2 en 3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU),

| — | gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), en met name de artikelen 8, 19, 157 en 216 en artikel 218, lid 6, tweede alinea, onder a), |
| --- | --- |

—

gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), en met name de artikelen 8, 19, 157 en 216 en artikel 218, lid 6, tweede alinea, onder a),

| — | gezien hoofdstuk 7 van het actieplan EU-Celac (Gemeenschap van Latijns-Amerikaanse en Caribische Staten) 2015-2017 inzake gender, |
| --- | --- |

—

gezien hoofdstuk 7 van het actieplan EU-Celac (Gemeenschap van Latijns-Amerikaanse en Caribische Staten) 2015-2017 inzake gender,

| — | gezien de Verklaring en het Actieprogramma van Peking, die op 15 september 1995 werden goedgekeurd tijdens de vierde Wereldvrouwenconferentie, en de latere slotdocumenten die werden aangenomen tijdens de speciale bijeenkomsten van de Verenigde Naties Peking + 5 (2000), Peking + 10 (2005), Peking + 15 (2010) en Peking + 20 (2015), |
| --- | --- |

—

gezien de Verklaring en het Actieprogramma van Peking, die op 15 september 1995 werden goedgekeurd tijdens de vierde Wereldvrouwenconferentie, en de latere slotdocumenten die werden aangenomen tijdens de speciale bijeenkomsten van de Verenigde Naties Peking + 5 (2000), Peking + 10 (2005), Peking + 15 (2010) en Peking + 20 (2015),

| — | gezien de verklaring van 19 juli 2017 van het EU-voorzitterschapstrio bestaande uit Estland, Bulgarije en Oostenrijk over de gelijkheid van man en vrouw, |
| --- | --- |

—

gezien de verklaring van 19 juli 2017 van het EU-voorzitterschapstrio bestaande uit Estland, Bulgarije en Oostenrijk over de gelijkheid van man en vrouw,

| — | gezien zijn resolutie van 14 december 2016 over het jaarverslag over mensenrechten en democratie in de wereld en het beleid van de Europese Unie ter zake 2015 (1), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 14 december 2016 over het jaarverslag over mensenrechten en democratie in de wereld en het beleid van de Europese Unie ter zake 2015 (1),

| — | gezien Verordening (EG) nr. 1567/2003 van het Europees Parlement en de Raad van 15 juli 2003 betreffende steun voor beleid en maatregelen op het gebied van reproductieve en seksuele gezondheid en rechten in ontwikkelingslanden (2), |
| --- | --- |

—

gezien Verordening (EG) nr. 1567/2003 van het Europees Parlement en de Raad van 15 juli 2003 betreffende steun voor beleid en maatregelen op het gebied van reproductieve en seksuele gezondheid en rechten in ontwikkelingslanden (2),

| — | gezien de vijfde doelstelling van de VN-millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling (het verbeteren van de gezondheid van moeders), |
| --- | --- |

—

gezien de vijfde doelstelling van de VN-millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling (het verbeteren van de gezondheid van moeders),

| — | gezien het VN-Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen van 1979, |
| --- | --- |

—

gezien het VN-Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen van 1979,

| — | gezien de toetsing van de rechten van vrouwen in El Salvador door het VN-Comité voor de uitbanning van discriminatie van vrouwen in februari 2017 en zijn slotopmerkingen, |
| --- | --- |

—

gezien de toetsing van de rechten van vrouwen in El Salvador door het VN-Comité voor de uitbanning van discriminatie van vrouwen in februari 2017 en zijn slotopmerkingen,

| — | gezien de artikelen 6, 24 en 39 van het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind, |
| --- | --- |

—

gezien de artikelen 6, 24 en 39 van het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind,

| — | gezien het Verdrag tegen foltering, waarbij El Salvador partij is sinds 1996, |
| --- | --- |

—

gezien het Verdrag tegen foltering, waarbij El Salvador partij is sinds 1996,

| — | gezien artikel 144 van de grondwet van de Republiek El Salvador, waarin wordt bepaald dat internationale verdragen met andere staten of internationale organisaties wetten van de republiek vormen en dat wanneer er een conflict bestaat tussen het verdrag en de wet, het verdrag voorrang heeft, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 144 van de grondwet van de Republiek El Salvador, waarin wordt bepaald dat internationale verdragen met andere staten of internationale organisaties wetten van de republiek vormen en dat wanneer er een conflict bestaat tussen het verdrag en de wet, het verdrag voorrang heeft,

| — | gezien het kader voor gendergelijkheid en de empowerment van vrouwen: Het leven van meisjes via de externe betrekkingen van de EU veranderen (2016-2020), |
| --- | --- |

—

gezien het kader voor gendergelijkheid en de empowerment van vrouwen: Het leven van meisjes via de externe betrekkingen van de EU veranderen (2016-2020),

| — | gezien het Verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld (Verdrag van Istanbul), |
| --- | --- |

—

gezien het Verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld (Verdrag van Istanbul),

| — | gezien de verklaring van de werkgroep van de VN inzake discriminatie van vrouwen in de wet en in de praktijk van 11 mei 2015, |
| --- | --- |

—

gezien de verklaring van de werkgroep van de VN inzake discriminatie van vrouwen in de wet en in de praktijk van 11 mei 2015,

| — | gezien het Inter-Amerikaanse Verdrag ter voorkoming, bestraffing en uitbanning van geweld tegen vrouwen (Verdrag van Belém do Pará), |
| --- | --- |

—

gezien het Inter-Amerikaanse Verdrag ter voorkoming, bestraffing en uitbanning van geweld tegen vrouwen (Verdrag van Belém do Pará),

| — | gezien het Salvadoraanse wetgevingsdecreet nr. 520 („Speciale alomvattende wet inzake een geweldloos leven voor vrouwen”), |
| --- | --- |

—

gezien het Salvadoraanse wetgevingsdecreet nr. 520 („Speciale alomvattende wet inzake een geweldloos leven voor vrouwen”),

| — | gezien de artikelen 133, 135 en 136 van de Salvadoraanse strafwet, |
| --- | --- |

—

gezien de artikelen 133, 135 en 136 van de Salvadoraanse strafwet,

| — | gezien de verklaring van Zeid Ra'ad Al Hussein, de Hoge Commissaris voor de mensenrechten van de VN, aan het einde van zijn werkbezoek aan El Salvador van 17 november 2017, |
| --- | --- |

—

gezien de verklaring van Zeid Ra'ad Al Hussein, de Hoge Commissaris voor de mensenrechten van de VN, aan het einde van zijn werkbezoek aan El Salvador van 17 november 2017,

| — | gezien artikel 1 van de grondwet van de Republiek El Salvador, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 1 van de grondwet van de Republiek El Salvador,

| — | gezien de wet van El Salvador inzake gelijkheid, billijkheid en uitbanning van discriminatie jegens vrouwen die in 2016 is aangenomen, de wet inzake een geweldloos leven voor vrouwen die in 2012 is aangenomen, en de wet inzake de alomvattende bescherming van kinderen en adolescenten die in april 2009 is aangenomen en die aan het Ministerie van Onderwijs een mandaat geeft om onderwijs over gender en reproductieve gezondheid te verstrekken en discriminatie van vrouwen in het onderwijssysteem aan te pakken, |
| --- | --- |

—

gezien de wet van El Salvador inzake gelijkheid, billijkheid en uitbanning van discriminatie jegens vrouwen die in 2016 is aangenomen, de wet inzake een geweldloos leven voor vrouwen die in 2012 is aangenomen, en de wet inzake de alomvattende bescherming van kinderen en adolescenten die in april 2009 is aangenomen en die aan het Ministerie van Onderwijs een mandaat geeft om onderwijs over gender en reproductieve gezondheid te verstrekken en discriminatie van vrouwen in het onderwijssysteem aan te pakken,

| — | gezien artikel 135, lid 5, en artikel 123, lid 4, van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 135, lid 5, en artikel 123, lid 4, van zijn Reglement,

| A. | overwegende dat gendergelijkheid een fundamentele waarde van de EU is; overwegende dat het recht op gelijke behandeling en non-discriminatie een grondrecht is dat verankerd is in de Verdragen en het Europees Handvest van de grondrechten, en dat dit recht volledig moet worden geëerbiedigd, gestimuleerd en toegepast in de wetgeving, de praktijk, de jurisprudentie en het dagelijks leven; |
| --- | --- |

A.

overwegende dat gendergelijkheid een fundamentele waarde van de EU is; overwegende dat het recht op gelijke behandeling en non-discriminatie een grondrecht is dat verankerd is in de Verdragen en het Europees Handvest van de grondrechten, en dat dit recht volledig moet worden geëerbiedigd, gestimuleerd en toegepast in de wetgeving, de praktijk, de jurisprudentie en het dagelijks leven;

| B. | overwegende dat het VN-Comité voor de uitbanning van discriminatie van vrouwen in artikel 36 en 37 van zijn slotopmerkingen over zijn toetsing van de rechten van vrouwen in El Salvador vraagt dat de strafwetten inzake abortus in El Salvador worden ingetrokken; |
| --- | --- |

B.

overwegende dat het VN-Comité voor de uitbanning van discriminatie van vrouwen in artikel 36 en 37 van zijn slotopmerkingen over zijn toetsing van de rechten van vrouwen in El Salvador vraagt dat de strafwetten inzake abortus in El Salvador worden ingetrokken;

| C. | overwegende dat in El Salvador sinds 2000 minstens 120 vrouwen werden vervolgd voor abortus of doodslag wanneer de foetus overleed in de laatste maanden van de zwangerschap, en dat 26 van hen werden veroordeeld voor doodslag en 23 voor abortus en dat alle vrouwen die veroordeeld werden, extreem lange straffen uitzitten, hoewel zij volgens internationale normen geen criminelen zijn; overwegende dat de meeste van deze vrouwen jong, arm, laagopgeleid en van afgelegen gemeenschappen zijn; overwegende dat er momenteel twee zaken hangende zijn; overwegende dat de zaak van Teodora del Carmen Vásquez, die de voorbije tien jaar in de gevangenis heeft doorgebracht, op 13 december 2017 werd herzien door de rechtbank van tweede aanleg en haar beroep werd verworpen, terwijl de veroordeling van Evelyn Beatriz Hernandez Cruz in oktober 2017 werd bevestigd; |
| --- | --- |

C.

overwegende dat in El Salvador sinds 2000 minstens 120 vrouwen werden vervolgd voor abortus of doodslag wanneer de foetus overleed in de laatste maanden van de zwangerschap, en dat 26 van hen werden veroordeeld voor doodslag en 23 voor abortus en dat alle vrouwen die veroordeeld werden, extreem lange straffen uitzitten, hoewel zij volgens internationale normen geen criminelen zijn; overwegende dat de meeste van deze vrouwen jong, arm, laagopgeleid en van afgelegen gemeenschappen zijn; overwegende dat er momenteel twee zaken hangende zijn; overwegende dat de zaak van Teodora del Carmen Vásquez, die de voorbije tien jaar in de gevangenis heeft doorgebracht, op 13 december 2017 werd herzien door de rechtbank van tweede aanleg en haar beroep werd verworpen, terwijl de veroordeling van Evelyn Beatriz Hernandez Cruz in oktober 2017 werd bevestigd;

| D. | overwegende dat „Las 17” de zwaarst gestrafte vrouwen zijn en dat zij tussen 2000 en 2011 tot decennialange gevangenisstraffen zijn veroordeeld; overwegende dat een aantal van hen werd vrijgelaten nadat rechtbanken vorige vonnissen hadden nietig verklaard; |
| --- | --- |

D.

overwegende dat „Las 17” de zwaarst gestrafte vrouwen zijn en dat zij tussen 2000 en 2011 tot decennialange gevangenisstraffen zijn veroordeeld; overwegende dat een aantal van hen werd vrijgelaten nadat rechtbanken vorige vonnissen hadden nietig verklaard;

| E. | overwegende dat gendergerelateerd geweld een belangrijk probleem is in El Salvador en dat uit gegevens blijkt dat elke drie uur een vrouw het slachtoffer is van seksueel geweld, dat verkrachting vaak tot een ongewenste zwangerschap leidt, dat het aantal vrouwenmoorden gruwelijk hoog is en dat slechts 5 % van deze moorden het voorwerp hebben uitgemaakt van een gerechtelijke procedure; |
| --- | --- |

E.

overwegende dat gendergerelateerd geweld een belangrijk probleem is in El Salvador en dat uit gegevens blijkt dat elke drie uur een vrouw het slachtoffer is van seksueel geweld, dat verkrachting vaak tot een ongewenste zwangerschap leidt, dat het aantal vrouwenmoorden gruwelijk hoog is en dat slechts 5 % van deze moorden het voorwerp hebben uitgemaakt van een gerechtelijke procedure;

| F. | overwegende dat ambtenaren van een overheidsdienst, waaronder ziekenhuizen en klinieken, verplicht zijn patiënten die noodgevallen van verloskundige aard ondergaan te melden, hetgeen het recht van de patiënt op vertrouwelijkheid schendt en een omgeving schept waarin vrouwen lijden onder stigmatisering; overwegende dat de verplichting om patiënten te melden tot gevolg heeft dat vrouwen die tijdens hun zwangerschap serieuze complicaties hebben, ervoor kiezen geen bijstand van de gezondheidszorg te zoeken uit vrees voor vervolging en een celstraf; overwegende dat het niet melden van een patiënt als een algemeen strafbaar feit wordt beschouwd; |
| --- | --- |

F.

overwegende dat ambtenaren van een overheidsdienst, waaronder ziekenhuizen en klinieken, verplicht zijn patiënten die noodgevallen van verloskundige aard ondergaan te melden, hetgeen het recht van de patiënt op vertrouwelijkheid schendt en een omgeving schept waarin vrouwen lijden onder stigmatisering; overwegende dat de verplichting om patiënten te melden tot gevolg heeft dat vrouwen die tijdens hun zwangerschap serieuze complicaties hebben, ervoor kiezen geen bijstand van de gezondheidszorg te zoeken uit vrees voor vervolging en een celstraf; overwegende dat het niet melden van een patiënt als een algemeen strafbaar feit wordt beschouwd;

| G. | overwegende dat de proportie van gendergebaseerde moorden van vrouwen en meisjes in El Salvador afschuwelijk hoog is; overwegende dat in 2015 en 2016 1 097 vrouwen werden vermoord en tussen januari en juni 2017 201 vrouwen; overwegende dat volgens de Salvadoraanse vrouwenorganisatie voor vrede (ORMUSA) de nationale civiele politie van El Salvador vorig jaar 3 947 klachten van seksueel geweld heeft geregistreerd, waarvan 1 049 gevallen van verkrachting, ook intrafamiliaal, en waarbij 1 873 van de slachtoffers minderjarig of „onbekwaam verklaard” waren; |
| --- | --- |

G.

overwegende dat de proportie van gendergebaseerde moorden van vrouwen en meisjes in El Salvador afschuwelijk hoog is; overwegende dat in 2015 en 2016 1 097 vrouwen werden vermoord en tussen januari en juni 2017 201 vrouwen; overwegende dat volgens de Salvadoraanse vrouwenorganisatie voor vrede (ORMUSA) de nationale civiele politie van El Salvador vorig jaar 3 947 klachten van seksueel geweld heeft geregistreerd, waarvan 1 049 gevallen van verkrachting, ook intrafamiliaal, en waarbij 1 873 van de slachtoffers minderjarig of „onbekwaam verklaard” waren;

| H. | overwegende dat het aantal tienerzwangerschappen in El Salvador hoog ligt, hetgeen ook te wijten valt aan het gebrek aan seksuele voorlichting op school; overwegende dat seksueel misbruik en verkrachting de voornaamste factoren van een zwangerschap op jonge leeftijd zijn; overwegende dat volgens het Ministerie van Volksgezondheid 1 445 van de zwangere meisjes in 2015 tussen 10 en 14 jaar oud waren; |
| --- | --- |

H.

overwegende dat het aantal tienerzwangerschappen in El Salvador hoog ligt, hetgeen ook te wijten valt aan het gebrek aan seksuele voorlichting op school; overwegende dat seksueel misbruik en verkrachting de voornaamste factoren van een zwangerschap op jonge leeftijd zijn; overwegende dat volgens het Ministerie van Volksgezondheid 1 445 van de zwangere meisjes in 2015 tussen 10 en 14 jaar oud waren;

| I. | overwegende dat El Salvador in 1998 abortus in alle omstandigheden strafbaar heeft gesteld, ook wanneer de zwangerschap levensbedreigende complicaties heeft voor de vrouw of het meisje, en in gevallen van verkrachting, incest of een niet-levensvatbare foetus; overwegende bovendien dat in 1999 een grondwetswijziging werd goedgekeurd waarin een embryo als menselijk wezen wordt erkend vanaf „het moment van conceptie”; overwegende dat elke persoon die een abortus verricht of zelf inleidt, zelfs voor het foetale stadium, daarvoor bestraft kan worden met een gevangenisstraf van twee tot acht jaar, maar dat in veel gevallen de openbare aanklagers de aanklacht hebben verzwaard tot „moord met verzwarende omstandigheden”, dat met een gevangenisstraf tot 50 jaar kan worden bestraft; overwegende dat wetgeving die abortus onder die omstandigheden mogelijk maakt, sinds oktober 2016 in het nationaal parlement wordt tegengehouden, maar dat er momenteel debatten worden gevoerd om verdere vorderingen te maken; |
| --- | --- |

I.

overwegende dat El Salvador in 1998 abortus in alle omstandigheden strafbaar heeft gesteld, ook wanneer de zwangerschap levensbedreigende complicaties heeft voor de vrouw of het meisje, en in gevallen van verkrachting, incest of een niet-levensvatbare foetus; overwegende bovendien dat in 1999 een grondwetswijziging werd goedgekeurd waarin een embryo als menselijk wezen wordt erkend vanaf „het moment van conceptie”; overwegende dat elke persoon die een abortus verricht of zelf inleidt, zelfs voor het foetale stadium, daarvoor bestraft kan worden met een gevangenisstraf van twee tot acht jaar, maar dat in veel gevallen de openbare aanklagers de aanklacht hebben verzwaard tot „moord met verzwarende omstandigheden”, dat met een gevangenisstraf tot 50 jaar kan worden bestraft; overwegende dat wetgeving die abortus onder die omstandigheden mogelijk maakt, sinds oktober 2016 in het nationaal parlement wordt tegengehouden, maar dat er momenteel debatten worden gevoerd om verdere vorderingen te maken;

| J. | overwegende dat El Salvador vrouwen en meisjes wegens religieuze, culturele en andere redenen toegang tot een veilige en legale abortus blijft ontzeggen, waardoor hun recht op gezondheid, leven en lichamelijke en psychische integriteit wordt geschonden; |
| --- | --- |

J.

overwegende dat El Salvador vrouwen en meisjes wegens religieuze, culturele en andere redenen toegang tot een veilige en legale abortus blijft ontzeggen, waardoor hun recht op gezondheid, leven en lichamelijke en psychische integriteit wordt geschonden;

| K. | overwegende dat het Ministerie van Onderwijs recent materiaal heeft voorbereid om seksuele en reproductieve gezondheid te integreren in het nationale onderwijsprogramma, maar dat het uiteindelijke materiaal wegens verzet van verschillende krachten daarentegen focust op seksuele onthouding, ondanks het feit dat 42 % van de vrouwen voor de leeftijd van 20 jaar zwanger is geweest; |
| --- | --- |

K.

overwegende dat het Ministerie van Onderwijs recent materiaal heeft voorbereid om seksuele en reproductieve gezondheid te integreren in het nationale onderwijsprogramma, maar dat het uiteindelijke materiaal wegens verzet van verschillende krachten daarentegen focust op seksuele onthouding, ondanks het feit dat 42 % van de vrouwen voor de leeftijd van 20 jaar zwanger is geweest;

| L. | overwegende dat het risico op moedersterfte in Latijns-Amerika vier keer hoger is bij adolescenten onder 16 jaar; overwegende dat 65 % van de gevallen van obstetrische fistels voorkomt bij zwangerschappen bij jongeren, met ernstige gevolgen voor hun leven, met inbegrip van ernstige gezondheidsproblemen en sociale uitsluiting; overwegende dat zwangerschappen op jonge leeftijd ook gevaarlijk zijn voor de baby's en dat het sterftecijfer bij deze baby's 50 % hoger ligt dan het gemiddelde; overwegende dat tot wel 40 % van de vrouwen in de regio slachtoffer is geweest van seksueel geweld; overwegende dat 95 % van de in Latijns-Amerika uitgevoerde abortussen onveilig is; |
| --- | --- |

L.

overwegende dat het risico op moedersterfte in Latijns-Amerika vier keer hoger is bij adolescenten onder 16 jaar; overwegende dat 65 % van de gevallen van obstetrische fistels voorkomt bij zwangerschappen bij jongeren, met ernstige gevolgen voor hun leven, met inbegrip van ernstige gezondheidsproblemen en sociale uitsluiting; overwegende dat zwangerschappen op jonge leeftijd ook gevaarlijk zijn voor de baby's en dat het sterftecijfer bij deze baby's 50 % hoger ligt dan het gemiddelde; overwegende dat tot wel 40 % van de vrouwen in de regio slachtoffer is geweest van seksueel geweld; overwegende dat 95 % van de in Latijns-Amerika uitgevoerde abortussen onveilig is;

| M. | overwegende dat het Ministerie van Volksgezondheid meldt dat tussen 2011 en 2015 14 vrouwen zijn gestorven aan complicaties in verband met een abortus, 13 vrouwen zijn overleden ten gevolge van een buitenbaarmoederlijke zwangerschap en 63 vrouwen zijn overleden wegens de huidige abortuswetgeving; overwegende dat zelfmoord de doodsoorzaak is van 57 % van de sterfgevallen van zwangere vrouwen tussen de 10 en 19 jaar oud; overwegende dat veel vrouwen bij complicaties in verband met hun zwangerschap bang zijn om medische hulp te vragen, hetgeen meer sterfgevallen veroorzaakt die vermeden hadden kunnen worden; overwegende dat dit in het bijzonder vrouwen met beperkte economische middelen treft die geen toegang hebben tot seksuele en reproductieve gezondheidszorg; |
| --- | --- |

M.

overwegende dat het Ministerie van Volksgezondheid meldt dat tussen 2011 en 2015 14 vrouwen zijn gestorven aan complicaties in verband met een abortus, 13 vrouwen zijn overleden ten gevolge van een buitenbaarmoederlijke zwangerschap en 63 vrouwen zijn overleden wegens de huidige abortuswetgeving; overwegende dat zelfmoord de doodsoorzaak is van 57 % van de sterfgevallen van zwangere vrouwen tussen de 10 en 19 jaar oud; overwegende dat veel vrouwen bij complicaties in verband met hun zwangerschap bang zijn om medische hulp te vragen, hetgeen meer sterfgevallen veroorzaakt die vermeden hadden kunnen worden; overwegende dat dit in het bijzonder vrouwen met beperkte economische middelen treft die geen toegang hebben tot seksuele en reproductieve gezondheidszorg;

| N. | overwegende dat Amnesty International en Human Rights Watch melden dat vrouwen die in El Salvador een miskraam of een doodgeboren kind hebben, vaak worden vervolgd op verdenking van een abortus te hebben ondergaan; overwegende dat in dergelijke gevallen vrouwen vaak worden gemeld door medisch personeel en vervolgens in het ziekenhuis worden gearresteerd; |
| --- | --- |

N.

overwegende dat Amnesty International en Human Rights Watch melden dat vrouwen die in El Salvador een miskraam of een doodgeboren kind hebben, vaak worden vervolgd op verdenking van een abortus te hebben ondergaan; overwegende dat in dergelijke gevallen vrouwen vaak worden gemeld door medisch personeel en vervolgens in het ziekenhuis worden gearresteerd;

| O. | overwegende dat VN-deskundigen hebben gewaarschuwd dat dit besluit van de Salvadoraanse autoriteiten een grove schending inhoudt van het recht van meisjes op leven, gezondheid en lichamelijke en psychische integriteit, waardoor hun economische vooruitzichten en maatschappelijke kansen in gevaar worden gebracht; |
| --- | --- |

O.

overwegende dat VN-deskundigen hebben gewaarschuwd dat dit besluit van de Salvadoraanse autoriteiten een grove schending inhoudt van het recht van meisjes op leven, gezondheid en lichamelijke en psychische integriteit, waardoor hun economische vooruitzichten en maatschappelijke kansen in gevaar worden gebracht;

| P. | overwegende dat het VN-comité inzake economische, sociale en culturele rechten El Salvador in maart 2015 heeft verzocht de abortuswetgeving van het land te herzien en aan te passen en ervoor te zorgen dat deze wetgeving verenigbaar is met andere rechten, zoals het recht op gezondheid en leven; overwegende dat fysiek, seksueel of psychologisch geweld tegen vrouwen een schending van de mensenrechten inhoudt; |
| --- | --- |

P.

overwegende dat het VN-comité inzake economische, sociale en culturele rechten El Salvador in maart 2015 heeft verzocht de abortuswetgeving van het land te herzien en aan te passen en ervoor te zorgen dat deze wetgeving verenigbaar is met andere rechten, zoals het recht op gezondheid en leven; overwegende dat fysiek, seksueel of psychologisch geweld tegen vrouwen een schending van de mensenrechten inhoudt;

| Q. | overwegende dat El Salvador actief heeft deelgenomen aan de 61e vergadering van de Commissie van de VN inzake de positie van de vrouw; overwegende dat alle partijen de verklaring van Peking en het bijbehorende actieprogramma moeten blijven bevorderen, onder meer met betrekking tot toegang tot onderwijs en gezondheidszorg als fundamentele mensenrechten, en seksuele en reproductieve rechten; |
| --- | --- |

Q.

overwegende dat El Salvador actief heeft deelgenomen aan de 61e vergadering van de Commissie van de VN inzake de positie van de vrouw; overwegende dat alle partijen de verklaring van Peking en het bijbehorende actieprogramma moeten blijven bevorderen, onder meer met betrekking tot toegang tot onderwijs en gezondheidszorg als fundamentele mensenrechten, en seksuele en reproductieve rechten;

| R. | overwegende dat toezichthoudende instanties van het VN-Verdrag, waaronder het Mensenrechtencomité (HRC) en het Comité voor de uitbanning van discriminatie van vrouwen er bij diverse Latijns-Amerikaanse staten op hebben aangedrongen uitzonderingen toe te staan op hun strenge abortuswetgeving voor gevallen waarin zwangerschap gevaar oplevert voor het leven of de gezondheid van de zwangere vrouw, gevallen waarin de foetus ernstig beschadigd is en gevallen waarin de zwangerschap het gevolg is van verkrachting of incest; |
| --- | --- |

R.

overwegende dat toezichthoudende instanties van het VN-Verdrag, waaronder het Mensenrechtencomité (HRC) en het Comité voor de uitbanning van discriminatie van vrouwen er bij diverse Latijns-Amerikaanse staten op hebben aangedrongen uitzonderingen toe te staan op hun strenge abortuswetgeving voor gevallen waarin zwangerschap gevaar oplevert voor het leven of de gezondheid van de zwangere vrouw, gevallen waarin de foetus ernstig beschadigd is en gevallen waarin de zwangerschap het gevolg is van verkrachting of incest;

| S. | overwegende dat Zeid Ra'ad Al Hussein, de Hoge Commissaris voor de mensenrechten van de VN, na zijn bezoek aan El Salvador in november 2017 zijn ernstige bezorgdheid heeft geuit over de situatie van vrouwen en meisjes in het land; overwegende dat hij El Salvador heeft gevraagd een moratorium in te stellen op de toepassing van artikel 133 van het strafwetboek en de gevallen van vrouwen die worden vastgehouden voor misdaden in verband met een abortus, te herzien; |
| --- | --- |

S.

overwegende dat Zeid Ra'ad Al Hussein, de Hoge Commissaris voor de mensenrechten van de VN, na zijn bezoek aan El Salvador in november 2017 zijn ernstige bezorgdheid heeft geuit over de situatie van vrouwen en meisjes in het land; overwegende dat hij El Salvador heeft gevraagd een moratorium in te stellen op de toepassing van artikel 133 van het strafwetboek en de gevallen van vrouwen die worden vastgehouden voor misdaden in verband met een abortus, te herzien;

| T. | overwegende dat het Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen, het Verdrag inzake de rechten van het kind en het comité inzake economische, sociale en culturele rechten het verband tussen een onveilige illegale abortus en een hoog moedersterftecijfer expliciet hebben erkend; overwegende dat in het Verdrag tegen foltering wordt gesteld dat staten die een absoluut verbod hebben op abortus in alle omstandigheden, vrouwen en meisjes blootstellen aan omstandigheden waarin zij worden vernederd en wreed worden behandeld; |
| --- | --- |

T.

overwegende dat het Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen, het Verdrag inzake de rechten van het kind en het comité inzake economische, sociale en culturele rechten het verband tussen een onveilige illegale abortus en een hoog moedersterftecijfer expliciet hebben erkend; overwegende dat in het Verdrag tegen foltering wordt gesteld dat staten die een absoluut verbod hebben op abortus in alle omstandigheden, vrouwen en meisjes blootstellen aan omstandigheden waarin zij worden vernederd en wreed worden behandeld;

| U. | overwegende dat de universele periodieke doorlichting van de VN aan de Salvadoraanse staat tien aanbevelingen heeft gedaan om zijn abortuswetgeving in overeenstemming te brengen met internationale mensenrechtennormen, die allemaal door de regering werden afgewezen; |
| --- | --- |

U.

overwegende dat de universele periodieke doorlichting van de VN aan de Salvadoraanse staat tien aanbevelingen heeft gedaan om zijn abortuswetgeving in overeenstemming te brengen met internationale mensenrechtennormen, die allemaal door de regering werden afgewezen;

| V. | overwegende dat volgens de VN-regels voor de behandeling van vrouwelijke gevangenen en niet tot vrijheidsbeneming strekkende maatregelen voor vrouwelijke daders (de regels van Bangkok) vrouwen met kinderen en zwangere vrouwen, indien mogelijk en gepast, niet tot vrijheidsbeneming strekkende straffen moeten krijgen; |
| --- | --- |

V.

overwegende dat volgens de VN-regels voor de behandeling van vrouwelijke gevangenen en niet tot vrijheidsbeneming strekkende maatregelen voor vrouwelijke daders (de regels van Bangkok) vrouwen met kinderen en zwangere vrouwen, indien mogelijk en gepast, niet tot vrijheidsbeneming strekkende straffen moeten krijgen;

| W. | overwegende dat het voorkomen van ongeplande zwangerschappen en het terugdringen van het aantal tienermoeders via universele toegang tot seksuele en reproductieve gezondheidszorg een van de doelstellingen in de doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling (SDG's) is; |
| --- | --- |

W.

overwegende dat het voorkomen van ongeplande zwangerschappen en het terugdringen van het aantal tienermoeders via universele toegang tot seksuele en reproductieve gezondheidszorg een van de doelstellingen in de doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling (SDG's) is;

| 1. | uit zijn grote bezorgdheid over de situatie van de mensenrechten van meisjes en vrouwen in El Salvador, met inbegrip van seksuele en reproductieve gezondheid en rechten, en veroordeelt alle vormen van geweld tegen vrouwen; herinnert eraan dat er sprake is van een ernstige schending van de mensenrechten en waardigheid van vrouwen en meisjes; benadrukt dat artikel 7 van het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof (dat El Salvador op 3 maart 2016 geratificeerd) gedwongen zwangerschap als een misdrijf tegen de menselijkheid en een vorm van gendergerelateerd geweld tegen vrouwen definieert, hetgeen een ernstige schending van de mensenrechten en de waardigheid van vrouwen en meisjes vormt; |
| --- | --- |

1.

| 2. | verwerpt zeer streng de veroordeling en opsluiting van vrouwen en meisjes die een miskraam of een doodgeboren kind hebben gehad, en vraagt hun onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating; is van mening dat niemand mag worden bestraft op basis van deze veroordelingen; |
| --- | --- |

2.

| 3. | veroordeelt de vervolging van vrouwen voor abortus, de lange perioden in voorlopige hechtenis en disproportionele strafrechtelijke sancties voor vrouwen die een abortus wensen, alsook de opsluiting van vrouwen kort nadat zij op zoek naar zorg naar het ziekenhuis zijn gegaan, nadat gezondheidswerkers hen bij de autoriteiten melden uit angst om zelf bestraft te worden; |
| --- | --- |

3.

| 4. | veroordeelt de absolute strafbaarstelling van abortus volgens artikelen 133, 135 en 136 van het strafwetboek en de ernstige en discriminerende gevolgen voor vrouwen die gedwongen zijn hun toevlucht te nemen tot onveilige abortusmethoden, waardoor hun gezondheid en leven ernstig gevaar lopen; vraagt de wetgevende vergadering van El Salvador de aanbevelingen van Zeid Ra'ad Al Hussein, de Hoge Commissaris voor de mensenrechten van de VN, en de aanbeveling van het Comité voor de uitbanning van discriminatie van vrouwen om een moratorium in te stellen op de toepassing ervan, te volgen; |
| --- | --- |

4.

| 5. | vraagt El Salvador ervoor te zorgen dat vrouwen en meisjes toegang hebben tot veilige en legale abortus; vraagt de wetgevende vergadering van El Salvador in dit verband het wetsvoorstel tot wijziging van artikelen 133, 135 en 136 van het strafwetboek te steunen om abortus te decriminaliseren, minstens in gevallen waarin de zwangerschap een gevaar vormt voor het leven of de fysieke of mentale gezondheid van de vrouw of het meisje, waarin de foetus ernstig of fataal beschadigd is of waarin de zwangerschap het resultaat is van verkrachting of incest; |
| --- | --- |

5.

| 6. | vraagt de autoriteiten van El Salvador een moratorium in te stellen op de handhaving van de huidige wetgeving en de opsluiting van vrouwen die beschuldigd worden van een miskraam, doodgeboorte of misdaden in verband met abortus, te herzien teneinde hun vrijlating te garanderen, een eerlijk proces te waarborgen in abortusgerelateerde procedures zodat verdachte vrouwen hun proces buiten de gevangenis kunnen afwachten, en professionele geheimhouding voor alle gezondheidswerkers en vertrouwelijkheid voor patiënten te garanderen; veroordeelt alle strafmaatregelen tegen vrouwen en meisjes die een abortus wensen, alsook voor gezondheidswerkers en anderen die helpen de procedure te verkrijgen en uit te voeren, en dringt aan op de afschaffing van dergelijke maatregelen; |
| --- | --- |

6.

| 7. | herinnert aan de plicht van de Salvadoraanse regering om de rechten van haar burgers te beschermen en de rechtsstaat te respecteren met betrekking tot het beginsel van het vermoeden van onschuld, namelijk dat personen in staat van beschuldiging moeten worden behandeld als onschuldig tot het tegendeel bewezen is, en dat de bewijslast op de vervolgende autoriteiten rusten en niet op de individuele verweerster, in overeenstemming met het Statuut van Rome, dat door El Salvador werd geratificeerd; verzoekt de autoriteiten van El Salvador om genderopleidingen te verlenen aan ambtenaren, waaronder leden van de rechterlijke macht; vraagt de EDEO en de Commissie dergelijke inspanningen te steunen en te financieren; |
| --- | --- |

7.

| 8. | veroordeelt onmenselijke omstandigheden in gevangenissen, zoals foltering, gevangenen in isolatie plaatsen en familiebezoek opschorten; vraagt de Salvadoraanse regering om het Facultatief Protocol bij het Verdrag tegen foltering te ratificeren als maatregel ter voorkoming van foltering en onmenselijke en vernederende behandeling in alle gevangenissen en detentiecentra; vraagt dat onafhankelijke internationale organisaties toegang krijgen tot de gevangenissen; dringt er bij de Salvadoraanse autoriteiten op aan de voorwaarden te verbeteren van gedetineerde vrouwen, onder meer door hen toegang te verlenen tot hygiëneproducten, en daarmee hun fundamentele mensenrechten te eerbiedigen; |
| --- | --- |

8.

| 9. | herinnert de regering en de rechterlijke macht eraan dat zij gebonden zijn internationale normen van gelijke toegang tot de rechter en de beginselen voor een eerlijk proces voor iedereen na te leven, en dat schuld pas kan worden vastgesteld na het bekijken van concrete en voldoende bewijsmateriaal; verzoekt de regering voldoende overheidsmiddelen ter beschikking te stellen ter ondersteuning van de vertegenwoordiging in rechte van degenen die zich dit niet kunnen veroorloven; |
| --- | --- |

9.

| 10. | verzoekt de rechterlijke macht om te zorgen voor een eerlijk proces met alle garanties voor Teodora del Carmen Vásquez en Evelyn Beatriz Hernández Cruz en hun beslissingen te vernietigen; uit zijn solidariteit met de campagne „Las 17”, vrouwen die onterecht gevangen zijn gezet voor straffen tot 40 jaar voor wat neerkomt op miskramen, doodgeboorten en andere verloskundige complicaties; betuigt zijn solidariteit met alle Salvadoraanse vrouwen die om soortgelijke redenen worden vervolgd of wegens „moord met verzwarende omstandigheden” werden veroordeeld; vraagt de bevoegde autoriteiten alle gevallen te herzien met het oog op de verlening van gratie; |
| --- | --- |

10.

| 11. | spreekt zijn grote bezorgdheid uit over het grote aantal zwangerschappen bij kinderen in El Salvador; dringt er bij de Salvadoraanse autoriteiten op aan hun internationale verplichtingen na te komen en de mensenrechten te beschermen door te waarborgen dat alle meisjes toegang hebben tot alle mogelijke informatie en medische diensten ten behoeve van risicozwangerschappen ten gevolge van verkrachting; |
| --- | --- |

11.

| 12. | vindt het betreurenswaardig dat de lichamen van vrouwen en meisjes, met name als het gaat om hun seksuele gezondheid en reproductieve rechten, nog altijd een ideologisch slagveld vormen, en verzoekt El Salvador om het onvervreemdbare recht van vrouwen en meisjes op lichamelijke integriteit en autonome besluitvorming, onder meer ten aanzien van het recht op vrijwillige gezinsplanning en het recht op veilige en wettige abortus, te erkennen; is van oordeel dat het algemene verbod op therapeutische abortus en abortus in geval van zwangerschappen die het gevolg zijn van verkrachting of incest, alsmede de weigering om te zorgen voor gratis gezondheidszorg in geval van verkrachting, neerkomt op foltering; |
| --- | --- |

12.

| 13. | looft de goedkeuring van de Speciale alomvattende wet inzake een geweldloos leven voor vrouwen na een verenigde, partijoverschrijdende stemming door vrouwelijke leden van de Salvadoraanse wetgevende vergadering, en herinnert de Salvadoraanse autoriteiten eraan dat deze wet volledig moet worden ten uitvoer gelegd, in het bijzonder wat de bescherming van vrouwen en meisjes tegen geweld betreft; |
| --- | --- |

13.

| 14. | is ingenomen met de recente invoering van het beleid van El Salvador op het vlak van seksuele en reproductieve gezondheid en het nieuwe programma „Ciudad Mujer”, dat over het hele land diensten heeft ontwikkeld voor 1,5 miljoen mensen, in het bijzonder via bewustmaking en voorlichting over seksuele en reproductieve gezondheid en rechten, steunt haar inspanningen en dringt er bij de regering van El Salvador op aan te zorgen voor toegang tot moderne contraceptie-informatie en -diensten en inspanningen te leveren om alomvattende seksuele voorlichting te verstrekken op openbare scholen; |
| --- | --- |

14.

| 15. | dringt er bij de Raad op aan vaart te zetten achter zijn werkzaamheden zodat de EU het Verdrag van Istanbul kan ratificeren en uitvoeren ter garantie van coherentie tussen de interne en de externe maatregelen van de EU op het gebied van geweld tegen kinderen, vrouwen en meisjes; |
| --- | --- |

15.

| 16. | verzoekt de Raad om het onderwerp „veilige en legale abortus” op te nemen in de EU-richtsnoeren inzake geweld tegen vrouwen en meisjes; benadrukt dat universele toegang tot gezondheid, in het bijzonder tot seksuele en reproductieve gezondheid en tot de daarmee verband houdende rechten, een fundamenteel mensenrecht is; |
| --- | --- |

16.

| 17. | vraagt de staatshoofden en regeringsleiders van de EU-Celac tijdens hun top het hoofdstuk over gendergerelateerd geweld in het actieplan EU-Celac te versterken teneinde een duidelijk tijdschema voor actie op te stellen en maatregelen te nemen ter waarborging van zorgvuldigheid in verband met de preventie van en het onderzoek naar en de bestraffing voor alle daden van geweld tegen vrouwen en de slachtoffers passende compensatie te bieden; |
| --- | --- |

17.

| 18. | is ingenomen met de inspanningen van de delegatie van de EU in El Salvador om het gesprek aan te gaan met de nationale autoriteiten over vrouwenrechten, waaronder de strafbaarstelling van abortus; dringt erop aan deze kwestie als een hoge prioriteit te beschouwen en vraagt de EDEO regelmatig aan het Parlement verslag uit te brengen over werkzaamheden op dit vlak; dringt erop dat de EU-delegatie alle passende steun verleent aan de vrouwen die in de gevangenis zitten voor abortusgerelateerde misdaden, waaronder regelmatige bezoeken, steun aan hun familieleden en het bieden van rechtsbijstand; |
| --- | --- |

18.

| 19. | herinnert de EU aan haar engagement binnen het kader voor gendergelijkheid en de empowerment van vrouwen via de externe betrekkingen van de EU 2016-2020; vraagt de EDEO de herziening van de zaken ter plaatse nauwgezet te volgen en verzoekt de Commissie te waarborgen dat in het kader van de Europese ontwikkelingssamenwerking een op de mensenrechten gebaseerde aanpak wordt gevolgd, met bijzondere aandacht voor gendergelijkheid en de bestrijding van alle vormen van geweld tegen vrouwen en meisjes; vraagt de EU-lidstaten en -instellingen meer steun te verlenen aan lokale mensenrechtenactivisten en ngo's die ijveren voor de rechten van vrouwen en meisjes, in het bijzonder seksuele en reproductieve gezondheid en rechten en familieplanning in El Salvador, met inbegrip van de financiering; |
| --- | --- |

19.

| 20. | verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de overheidsinstanties van El Salvador, het Bureau van de hoge commissaris van de VN voor de mensenrechten van de VN, het Centraal-Amerikaanse Parlement, het Latijns-Amerikaanse Parlement, de Euro-Latijns-Amerikaanse Parlementaire Vergadering en de secretaris-generaal van de Organisatie van Amerikaanse Staten. |
| --- | --- |

20.

---

(1)  Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0502.

(2)  PB L 224 van 6.9.2003, blz. 1.

---

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/85 |
| --- | --- | --- | --- |

11.10.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/85

---

P8_TA(2017)0499

Situatie in Afghanistan

Resolutie van het Europees Parlement van 14 december 2017 over de situatie in Afghanistan (2017/2932(RSP))

(2018/C 369/11)

Het Europees Parlement,

| — | gezien de resultaten van de internationale conferentie over Afghanistan, die op 5 oktober 2016 in Brussel is gehouden onder medevoorzitterschap van de Europese Unie, |
| --- | --- |

—

gezien de resultaten van de internationale conferentie over Afghanistan, die op 5 oktober 2016 in Brussel is gehouden onder medevoorzitterschap van de Europese Unie,

| — | gezien zijn eerdere resoluties over Afghanistan, in het bijzonder die van 26 november 2015 over Afghanistan — met name de moorden in de provincie Zabul (1), en die van 13 juni 2013 over de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst met Afghanistan (2), |
| --- | --- |

—

gezien zijn eerdere resoluties over Afghanistan, in het bijzonder die van 26 november 2015 over Afghanistan — met name de moorden in de provincie Zabul (1), en die van 13 juni 2013 over de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst met Afghanistan (2),

| — | gezien de conclusies van de Raad van 16 oktober 2017 over Afghanistan, |
| --- | --- |

—

gezien de conclusies van de Raad van 16 oktober 2017 over Afghanistan,

| — | gezien de verklaring van de voorzitter van de VN-Veiligheidsraad van 14 september 2016 over de situatie in Afghanistan, |
| --- | --- |

—

gezien de verklaring van de voorzitter van de VN-Veiligheidsraad van 14 september 2016 over de situatie in Afghanistan,

| — | gezien resolutie 2210(2015) en resolutie 2344 (2017) van de VN-Veiligheidsraad en het mandaat van de VN-Bijstandsmissie in Afghanistan (Unama), |
| --- | --- |

—

gezien resolutie 2210(2015) en resolutie 2344 (2017) van de VN-Veiligheidsraad en het mandaat van de VN-Bijstandsmissie in Afghanistan (Unama),

| — | gezien de gezamenlijke mededeling van 24 juli 2017 van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid aan het Europees Parlement en de Raad getiteld „Bouwstenen voor een EU-strategie ten aanzien van Afghanistan” (JOIN(2017)0031), |
| --- | --- |

—

gezien de gezamenlijke mededeling van 24 juli 2017 van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid aan het Europees Parlement en de Raad getiteld „Bouwstenen voor een EU-strategie ten aanzien van Afghanistan” (JOIN(2017)0031),

| — | gezien het rapport van Human Rights Watch (HRW) van 13 februari 2017 getiteld „Pakistan Coercion, UN Complicity: The Mass Forced Return of Afghan Refugees”, |
| --- | --- |

—

gezien het rapport van Human Rights Watch (HRW) van 13 februari 2017 getiteld „Pakistan Coercion, UN Complicity: The Mass Forced Return of Afghan Refugees”,

| — | gezien het kwartaalverslag van de speciale inspecteur-generaal van de VS voor de wederopbouw van Afghanistan (SIGAR) aan het Congres van de Verenigde Staten van 30 januari 2017, |
| --- | --- |

—

gezien het kwartaalverslag van de speciale inspecteur-generaal van de VS voor de wederopbouw van Afghanistan (SIGAR) aan het Congres van de Verenigde Staten van 30 januari 2017,

| — | gezien de op 3 oktober 2016 ondertekende gezamenlijke koersbepaling van de EU en Afghanistan inzake migratie, |
| --- | --- |

—

gezien de op 3 oktober 2016 ondertekende gezamenlijke koersbepaling van de EU en Afghanistan inzake migratie,

| — | gezien de op 18 februari 2017 ondertekende samenwerkingsovereenkomst inzake partnerschap en ontwikkeling tussen de EU en Afghanistan, |
| --- | --- |

—

gezien de op 18 februari 2017 ondertekende samenwerkingsovereenkomst inzake partnerschap en ontwikkeling tussen de EU en Afghanistan,

| — | gezien het VN-verslag van april 2017 over de behandeling van conflictgerelateerde gedetineerden in Afghanistan, |
| --- | --- |

—

gezien het VN-verslag van april 2017 over de behandeling van conflictgerelateerde gedetineerden in Afghanistan,

| — | gezien artikel 123, leden 2 en 4, van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 123, leden 2 en 4, van zijn Reglement,

| A. | overwegende dat de Europese Unie en haar lidstaten sinds 2001 hebben samengewerkt met Afghanistan en met de ruimere internationale gemeenschap om terrorisme en extremisme te bestrijden, en tegelijkertijd duurzame vrede en ontwikkeling te bevorderen; overwegende dat deze doelstellingen en de reeds geboekte grote vorderingen verloren dreigen te gaan door de toenemende druk van opstandelingen en terroristen, een haperende economie, en politieke instabiliteit; |
| --- | --- |

A.

overwegende dat de Europese Unie en haar lidstaten sinds 2001 hebben samengewerkt met Afghanistan en met de ruimere internationale gemeenschap om terrorisme en extremisme te bestrijden, en tegelijkertijd duurzame vrede en ontwikkeling te bevorderen; overwegende dat deze doelstellingen en de reeds geboekte grote vorderingen verloren dreigen te gaan door de toenemende druk van opstandelingen en terroristen, een haperende economie, en politieke instabiliteit;

| B. | overwegende dat de EU en haar lidstaten sinds 2002 al miljarden euro's aan humanitaire en ontwikkelingshulp en bijstand voor Afghanistan hebben bijgedragen; overwegende dat de EU de grootste partner inzake ontwikkelingssamenwerking van Afghanistan is en naar verwachting zal instaan voor maximaal 5 miljard EUR van de in totaal 13,6 miljard EUR die tijdens de internationale conferentie in Brussel over Afghanistan van oktober 2016 is toegezegd aan Afghanistan voor de periode 2017-2020; |
| --- | --- |

B.

overwegende dat de EU en haar lidstaten sinds 2002 al miljarden euro's aan humanitaire en ontwikkelingshulp en bijstand voor Afghanistan hebben bijgedragen; overwegende dat de EU de grootste partner inzake ontwikkelingssamenwerking van Afghanistan is en naar verwachting zal instaan voor maximaal 5 miljard EUR van de in totaal 13,6 miljard EUR die tijdens de internationale conferentie in Brussel over Afghanistan van oktober 2016 is toegezegd aan Afghanistan voor de periode 2017-2020;

| C. | overwegende dat het verzekeren van de democratie, de mensenrechten, de rechtsstaat en goed bestuur tijdens de overgangsperiode in Afghanistan en in het tijdperk van transformatie daarna (2015-2024) essentieel is om een stabiele en welvarende staat tot stand te brengen; |
| --- | --- |

C.

overwegende dat het verzekeren van de democratie, de mensenrechten, de rechtsstaat en goed bestuur tijdens de overgangsperiode in Afghanistan en in het tijdperk van transformatie daarna (2015-2024) essentieel is om een stabiele en welvarende staat tot stand te brengen;

| D. | overwegende dat de levensstandaard de afgelopen 15 jaar sterk is gestegen, omdat dankzij toegang tot elementaire gezondheidszorg, onderwijs, en empowerment van vrouwen, het bbp per hoofd van de bevolking nu vijf keer hoger is dan in 2001 en de gemiddelde levensverwachting met 15 jaar is toegenomen; overwegende dat volgens de speciale inspecteur-generaal van de VS voor de wederopbouw van Afghanistan (SIGAR) het aantal schoolgaande kinderen sinds de val van de Taliban in 2001 gestegen is van één miljoen leerlingen, waarvan de meerderheid jongens, tot bijna negen miljoen in 2015, waarvan 39 % meisjes; |
| --- | --- |

D.

overwegende dat de levensstandaard de afgelopen 15 jaar sterk is gestegen, omdat dankzij toegang tot elementaire gezondheidszorg, onderwijs, en empowerment van vrouwen, het bbp per hoofd van de bevolking nu vijf keer hoger is dan in 2001 en de gemiddelde levensverwachting met 15 jaar is toegenomen; overwegende dat volgens de speciale inspecteur-generaal van de VS voor de wederopbouw van Afghanistan (SIGAR) het aantal schoolgaande kinderen sinds de val van de Taliban in 2001 gestegen is van één miljoen leerlingen, waarvan de meerderheid jongens, tot bijna negen miljoen in 2015, waarvan 39 % meisjes;

| E. | overwegende dat de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid op 24 juli 2017 een gezamenlijke mededeling over een EU-strategie ten aanzien van Afghanistan hebben gepubliceerd; overwegende dat de EU vier prioritaire gebieden heeft vastgesteld, die cruciaal zijn om in Afghanistan vooruitgang te boeken: a) bevordering van vrede, stabiliteit en regionale veiligheid; b) versterking van de democratie, de rechtsstaat en de mensenrechten en bevordering van behoorlijk bestuur en verbetering van de positie van de vrouw; c) ondersteuning van economische en menselijke ontwikkeling; d) aanpak van migratievraagstukken; |
| --- | --- |

E.

overwegende dat de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid op 24 juli 2017 een gezamenlijke mededeling over een EU-strategie ten aanzien van Afghanistan hebben gepubliceerd; overwegende dat de EU vier prioritaire gebieden heeft vastgesteld, die cruciaal zijn om in Afghanistan vooruitgang te boeken: a) bevordering van vrede, stabiliteit en regionale veiligheid; b) versterking van de democratie, de rechtsstaat en de mensenrechten en bevordering van behoorlijk bestuur en verbetering van de positie van de vrouw; c) ondersteuning van economische en menselijke ontwikkeling; d) aanpak van migratievraagstukken;

| F. | overwegende dat de regering van nationale eenheid sinds de crisis bij de presidentsverkiezingen van 2014 geen vorderingen meer heeft kunnen maken met betrekking tot haar hervormingsprogramma, met een steeds instabielere politieke situatie tot gevolg; overwegende dat het werkloosheidspercentage in Afghanistan 39 % bedraagt en meer dan 39 % van de bevolking in armoede leeft; |
| --- | --- |

F.

overwegende dat de regering van nationale eenheid sinds de crisis bij de presidentsverkiezingen van 2014 geen vorderingen meer heeft kunnen maken met betrekking tot haar hervormingsprogramma, met een steeds instabielere politieke situatie tot gevolg; overwegende dat het werkloosheidspercentage in Afghanistan 39 % bedraagt en meer dan 39 % van de bevolking in armoede leeft;

| G. | overwegende dat de wijdverbreide corruptie, het diepgewortelde nepotisme en het onvermogen van de politiek verdeelde Afghaanse regering om vorderingen te boeken met de hervormingen de vooruitgang dreigen te vertragen en reeds behaalde resultaten ongedaan dreigen te maken; |
| --- | --- |

G.

overwegende dat de wijdverbreide corruptie, het diepgewortelde nepotisme en het onvermogen van de politiek verdeelde Afghaanse regering om vorderingen te boeken met de hervormingen de vooruitgang dreigen te vertragen en reeds behaalde resultaten ongedaan dreigen te maken;

| H. | overwegende dat de in 2002 opgerichte Bijstandsmissie van de Verenigde Naties in Afghanistan (Unama) de Afghaanse regering steunt bij haar inspanningen om vrede, de bescherming van de mensenrechten en goed bestuur te bereiken; overwegende dat het mandaat van de Unama jaarlijks door de VN-Veiligheidsraad wordt verlengd en onlangs met eenparigheid van stemmen tot 2018 werd verlengd; |
| --- | --- |

H.

overwegende dat de in 2002 opgerichte Bijstandsmissie van de Verenigde Naties in Afghanistan (Unama) de Afghaanse regering steunt bij haar inspanningen om vrede, de bescherming van de mensenrechten en goed bestuur te bereiken; overwegende dat het mandaat van de Unama jaarlijks door de VN-Veiligheidsraad wordt verlengd en onlangs met eenparigheid van stemmen tot 2018 werd verlengd;

| I. | overwegende dat de laatste jaren weliswaar enige sociaal-economische en politieke vooruitgang is geboekt, maar dat de instabiliteit dreigt uit te groeien tot een conflict van grotere schaal als gevolg van de heropleving van de Taliban en Al Qaida en recent ook de aanwezigheid van Islamitische Staat (IS) in Afghanistan, met onder meer de recent opkomende lokale tak ISKP (Islamitische Staat van de provincie Khorasan); overwegende dat in het onlangs verschenen verslag van de Unama het hoogste aantal slachtoffers sinds 2009 wordt gemeld, met 11 318 burgerslachtoffers in 2016, terwijl er tussen januari en september 2017 sprake was van reeds 8 019 slachtoffers; overwegende dat dit ook tot een toename van de migratie naar Europa heeft geleid; |
| --- | --- |

I.

overwegende dat de laatste jaren weliswaar enige sociaal-economische en politieke vooruitgang is geboekt, maar dat de instabiliteit dreigt uit te groeien tot een conflict van grotere schaal als gevolg van de heropleving van de Taliban en Al Qaida en recent ook de aanwezigheid van Islamitische Staat (IS) in Afghanistan, met onder meer de recent opkomende lokale tak ISKP (Islamitische Staat van de provincie Khorasan); overwegende dat in het onlangs verschenen verslag van de Unama het hoogste aantal slachtoffers sinds 2009 wordt gemeld, met 11 318 burgerslachtoffers in 2016, terwijl er tussen januari en september 2017 sprake was van reeds 8 019 slachtoffers; overwegende dat dit ook tot een toename van de migratie naar Europa heeft geleid;

| J. | overwegende dat 4 000 extra militairen het reeds aanwezige contingent van 8 400 Amerikaanse militairen zullen versterken in het kader van de nieuwe strategie van de VS voor Afghanistan en Zuid-Azië; overwegende dat in de nieuwe strategie van de VS wordt geëist dat Pakistan stopt met het verlenen van onderdak en ondersteuning aan terroristen, en wordt opgeroepen tot meer betrokkenheid van India om de regio te helpen stabiliseren; overwegende dat het aantal manschappen van de NAVO-missie Resolute Support van 13 000 tot 16 000 zal worden uitgebreid; overwegende dat bij de ontwikkeling van de nieuwe strategie van de VS de voorkeur gegeven zal worden aan een aan voorwaarden gebonden aanpak, waarbij diplomatieke en economische akkoorden opgenomen zullen worden in het kader van de militaire inspanning; |
| --- | --- |

J.

overwegende dat 4 000 extra militairen het reeds aanwezige contingent van 8 400 Amerikaanse militairen zullen versterken in het kader van de nieuwe strategie van de VS voor Afghanistan en Zuid-Azië; overwegende dat in de nieuwe strategie van de VS wordt geëist dat Pakistan stopt met het verlenen van onderdak en ondersteuning aan terroristen, en wordt opgeroepen tot meer betrokkenheid van India om de regio te helpen stabiliseren; overwegende dat het aantal manschappen van de NAVO-missie Resolute Support van 13 000 tot 16 000 zal worden uitgebreid; overwegende dat bij de ontwikkeling van de nieuwe strategie van de VS de voorkeur gegeven zal worden aan een aan voorwaarden gebonden aanpak, waarbij diplomatieke en economische akkoorden opgenomen zullen worden in het kader van de militaire inspanning;

| K. | overwegende dat Afghanistan wordt geconfronteerd met een ongekende toevloed van terugkerende Afghaanse onderdanen, met en zonder papieren, vooral uit Pakistan; overwegende dat ongeveer twee miljoen Afghanen zonder papieren en een miljoen Afghanen met vluchtelingstatus in Iran verblijven en naar Afghanistan zullen terugkeren; overwegende dat er volgens de speciale VN-rapporteur voor de mensenrechten van intern ontheemden sprake is van meer dan 1,8 miljoen intern ontheemden in Afghanistan als gevolg van het conflict, en dat in 2016 een recordaantal werd bereikt toen 650 000 mensen — oftewel gemiddeld 1 500 mensen per dag — naar andere delen van het land vluchtten op zoek naar veiligheid; overwegende dat in de tweede helft van 2016 een tienjarige piek werd opgetekend in het aantal Afghaanse vluchtelingen die terugkeerden uit Pakistan (370 000 tegenover 55 000 in 2015); |
| --- | --- |

K.

overwegende dat Afghanistan wordt geconfronteerd met een ongekende toevloed van terugkerende Afghaanse onderdanen, met en zonder papieren, vooral uit Pakistan; overwegende dat ongeveer twee miljoen Afghanen zonder papieren en een miljoen Afghanen met vluchtelingstatus in Iran verblijven en naar Afghanistan zullen terugkeren; overwegende dat er volgens de speciale VN-rapporteur voor de mensenrechten van intern ontheemden sprake is van meer dan 1,8 miljoen intern ontheemden in Afghanistan als gevolg van het conflict, en dat in 2016 een recordaantal werd bereikt toen 650 000 mensen — oftewel gemiddeld 1 500 mensen per dag — naar andere delen van het land vluchtten op zoek naar veiligheid; overwegende dat in de tweede helft van 2016 een tienjarige piek werd opgetekend in het aantal Afghaanse vluchtelingen die terugkeerden uit Pakistan (370 000 tegenover 55 000 in 2015);

| L. | overwegende dat India de grootste regionale donor is voor Afghanistan, met ongeveer 3 miljard USD aan steun sinds de afzetting van de Taliban-regering in 2001; overwegende dat deze steun onder meer gebruikt werd voor de bouw van meer dan 200 scholen in Afghanistan, voor meer dan 1 000 beurzen voor Afghaanse studenten, en om aan ongeveer 16 000 Afghaanse studenten de mogelijkheid te bieden in India te gaan studeren; overwegende dat India ook steun heeft verleend voor de bouw van kritieke infrastructuur, zoals de aanleg van ongeveer 4 000 km aan wegen in Afghanistan, met name de snelweg tussen Zaranj en Delaram, de Salma-dam en elektriciteitsleidingen, en de bouw van het Afghaanse parlement; |
| --- | --- |

L.

overwegende dat India de grootste regionale donor is voor Afghanistan, met ongeveer 3 miljard USD aan steun sinds de afzetting van de Taliban-regering in 2001; overwegende dat deze steun onder meer gebruikt werd voor de bouw van meer dan 200 scholen in Afghanistan, voor meer dan 1 000 beurzen voor Afghaanse studenten, en om aan ongeveer 16 000 Afghaanse studenten de mogelijkheid te bieden in India te gaan studeren; overwegende dat India ook steun heeft verleend voor de bouw van kritieke infrastructuur, zoals de aanleg van ongeveer 4 000 km aan wegen in Afghanistan, met name de snelweg tussen Zaranj en Delaram, de Salma-dam en elektriciteitsleidingen, en de bouw van het Afghaanse parlement;

| M. | overwegende dat de instabiliteit in Afghanistan negatieve gevolgen heeft voor de economie en de veiligheid in Iran en in de ruimere omgeving; overwegende dat de economie van Afghanistan sterk afhankelijk is van de productie van papaver, die de afgelopen jaren sterk toegenomen is, met een stijging van het drugsgebruik in buurland Iran als gevolg; overwegende dat deze illegale drugshandel door de Taliban gebruikt wordt om haar operaties te financieren; overwegende dat de beperking van deze handel en het vinden van economische alternatieven voordelig zou zijn voor zowel Iran als Afghanistan; overwegende dat opium uit Afghanistan de belangrijkste grondstof is van heroïne in de EU; overwegende dat samenwerking met Iran en andere buurlanden, zoals Tadzjikistan, Turkmenistan en Oezbekistan, noodzakelijk is om de opiumstroom naar Russische en Europese markten verder te beperken; |
| --- | --- |

M.

overwegende dat de instabiliteit in Afghanistan negatieve gevolgen heeft voor de economie en de veiligheid in Iran en in de ruimere omgeving; overwegende dat de economie van Afghanistan sterk afhankelijk is van de productie van papaver, die de afgelopen jaren sterk toegenomen is, met een stijging van het drugsgebruik in buurland Iran als gevolg; overwegende dat deze illegale drugshandel door de Taliban gebruikt wordt om haar operaties te financieren; overwegende dat de beperking van deze handel en het vinden van economische alternatieven voordelig zou zijn voor zowel Iran als Afghanistan; overwegende dat opium uit Afghanistan de belangrijkste grondstof is van heroïne in de EU; overwegende dat samenwerking met Iran en andere buurlanden, zoals Tadzjikistan, Turkmenistan en Oezbekistan, noodzakelijk is om de opiumstroom naar Russische en Europese markten verder te beperken;

| N. | overwegende dat een nieuwe infrastructuurdimensie van cruciaal belang is voor de toekomst van Afghanistan, om een volledig nieuwe realiteit met economische en sociale kansen voor een van de armste landen ter wereld mogelijk te maken; overwegende dat een nieuw nationaal programma voor infrastructuurontwikkeling positieve en toenemende regionale investeringen zal aantrekken in het kader van de nieuwe zijderoute; |
| --- | --- |

N.

overwegende dat een nieuwe infrastructuurdimensie van cruciaal belang is voor de toekomst van Afghanistan, om een volledig nieuwe realiteit met economische en sociale kansen voor een van de armste landen ter wereld mogelijk te maken; overwegende dat een nieuw nationaal programma voor infrastructuurontwikkeling positieve en toenemende regionale investeringen zal aantrekken in het kader van de nieuwe zijderoute;

| O. | overwegende dat bepaalde bronnen melden dat Afghanistan nog tussen één en drie biljoen dollar aan onontgonnen minerale reserves heeft; overwegende dat illegale mijnbouw een groot probleem is, dat een potentiële motor voor ontwikkeling in Afghanistan tot een bron van conflict en instabiliteit dreigt te maken; overwegende dat mijnbouw de op een na grootste bron van inkomsten is voor de Taliban; |
| --- | --- |

O.

overwegende dat bepaalde bronnen melden dat Afghanistan nog tussen één en drie biljoen dollar aan onontgonnen minerale reserves heeft; overwegende dat illegale mijnbouw een groot probleem is, dat een potentiële motor voor ontwikkeling in Afghanistan tot een bron van conflict en instabiliteit dreigt te maken; overwegende dat mijnbouw de op een na grootste bron van inkomsten is voor de Taliban;

| 1. | erkent dat Afghanistan, ondanks de reeds geruime tijd geleverde grote internationale inspanningen, nog steeds kampt met een ernstig conflict dat de economische en sociale ontwikkeling van het land hindert; herinnert eraan dat Afghanistan verscheurd is door bijna 40 jaar conflict en oorlog; herinnert aan de doelstellingen van de Europese Unie, namelijk de bevordering van vrede, stabiliteit en veiligheid in de regio, de versterking van de democratie, de rechtsstaat en de mensenrechten, het stimuleren van goed bestuur en empowerment van vrouwen, de ondersteuning van de economische en menselijke ontwikkeling, en het aanpakken van de uitdagingen met betrekking tot migratie; |
| --- | --- |

1.

| 2. | herinnert eraan dat Afghanistan de laatste vijftien jaar vooruitgang heeft geboekt op het gebied van politiek, veiligheid, economie en ontwikkeling; benadrukt dat het bbp per hoofd van de bevolking vervijfvoudigd is, dat de levensverwachting met bijna 15 jaar is gestegen, en dat het aantal meisjes dat naar school gaat aanzienlijk is toegenomen ten opzichte van 2001, aangezien hun aandeel nu ongeveer 40 % van de in totaal 8 à 9 miljoen schoolgaande kinderen bedraagt; benadrukt dat niets van het bovenstaande mogelijk zou zijn geweest zonder de toewijding van de Afghaanse bevolking, de inzet van de internationale gemeenschap, en de verstrekte middelen, knowhow en medewerkers ter plaatse; wijst erop dat de behaalde vooruitgang nog erg kwetsbaar is en ongedaan kan worden gemaakt; beklemtoont dat verdere hervormingen en stabiele betrekkingen met de buurlanden nodig zijn en het vereiste niveau van veiligheid en stabiliteit gewaarborgd moet blijven om nog meer vooruitgang te boeken; |
| --- | --- |

2.

| 3. | erkent de inspanningen en prijst de opofferingsgezindheid van de internationale gemeenschap, die meer dan tien jaar lang heeft gezorgd voor veiligheid in Afghanistan in het kader van de operatie Enduring Freedom en de ISAF-missie in Afghanistan, waarbij bijna 3 500 militairen het leven lieten; is ingenomen met de door de NAVO geleide missie Resolute Support, waaraan 39 landen deelnemen en die sinds 1 januari 2015 belast is met het opleiden, adviseren en ondersteunen van de Afghaanse veiligheidstroepen en instellingen; prijst de grote opofferingsgezindheid van de ANSF, die jaarlijks zware verliezen lijden in de strijd tegen opstandelingen; herinnert eraan dat de internationale gemeenschap jaarlijks bij benadering 1 miljard USD bijdraagt om de financiering van de ANSF tot 2020 te verzekeren; |
| --- | --- |

3.

| 4. | is ingenomen met de inspanningen van de Afghaanse regering voor een nationale strategie die gericht is op een politiek, sociaal, economisch en veilig milieu dat een vreedzaam, veilig en duurzaam Afghanistan mogelijk zal maken, zoals bepaald in de conclusies van de ministerconferentie over Afghanistan in Brussel op 5 oktober 2016; dringt erop aan de functie van eerste minister op te nemen in de Afghaanse grondwet, om meer politieke stabiliteit in Afghanistan mogelijk te maken; roept de Afghaanse regering op om te zorgen voor een transparante verkiezingsprocedure in 2018; verzoekt de Afghaanse president Ashraf Ghani zijn krachtige publieke toezeggingen inzake de bescherming van rechten en vrijheden te koppelen aan een snelle en solide uitvoering van wetgeving daartoe; |
| --- | --- |

4.

| 5. | benadrukt dat de enige weg voorwaarts een door Afghanen geleid en vormgegeven vredesproces is, waarbij het volledige maatschappelijke middenveld en alle partijen in het conflict zonder voorwaarden betrokken moeten worden; herinnert de Afghaanse regering eraan dat, om ontwikkeling mogelijk te maken en vrede en stabiliteit te bevorderen, de politieke machtsstrijd moet stoppen; roept de EU op om actief ondersteuning te bieden bij een door de Afghanen geleide ontwapening en demobilisatie van en een re-integratieprogramma voor voormalige opstandelingen; |
| --- | --- |

5.

| 6. | onderstreept het belang van Afghanistan voor de regionale stabiliteit; beklemtoont dat een veilig, stabiel en welvarend Afghanistan essentieel is voor vrede en stabiliteit in de hele regio; herhaalt in dit verband het belang van de regionale partners, zoals de landen van Centraal-Azië, Iran, China, India en Pakistan; spoort deze aan om constructief en onvoorwaardelijk samen te werken aan een oprecht en resultaatgericht onderhandelingsproces; neemt kennis van de werkzaamheden van de quadrilaterale coördinatiegroep over Afghanistan, bestaande uit de VS, China, Afghanistan en Pakistan, die in december 2015 is opgericht; |
| --- | --- |

6.

| 7. | merkt met grote bezorgdheid op dat de veiligheidssituatie in Afghanistan er ondanks het politieke akkoord na de presidentsverkiezingen van 2014 op achteruit is gegaan, en het aantal terroristische aanvallen is vermenigvuldigd; is gealarmeerd door de aanhoudende territoriale expansie van de Taliban en de recente opkomst van terroristische groeperingen rond IS en Al Qaida; wijst erop dat, volgens de speciale inspecteur-generaal van de VS voor de wederopbouw van Afghanistan, van januari tot en met november 2016 bij de Afghaanse strijdkrachten 6 785 doden en 11 777 gewonden zijn gevallen, en dat de Unama bovendien meldt dat het aantal burgerslachtoffers in 2016 (3 498 doden en 7 920 gewonden) met 3 % gestegen is ten opzichte van het voorgaande jaar; betreurt de verslechterende veiligheidssituatie, waardoor criminele groepen zowel Afghaanse burgers als buitenlanders, onder wie humanitaire hulpverleners, kunnen ontvoeren; |
| --- | --- |

7.

| 8. | spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over de opkomst van IS als nieuwste factor waardoor het veiligheidsklimaat in Afghanistan steeds fragieler wordt; onderstreept dat IS niet alleen een bolwerk in handen heeft in het oosten van het land (Nangarhar), maar ook tracht zich in het noorden van het land te laten gelden met steun van de Islamitische Beweging van Oezbekistan (IMU); benadrukt dat als IS daarin slaagt, het gebied zal kunnen uitgroeien tot een toevluchtsoord voor buitenlandse strijders en militanten uit Irak en Syrië, nu IS in die twee landen militaire nederlagen heeft geleden; |
| --- | --- |

8.

| 9. | onderstreept het belang van een oprecht binnenlands verzoeningsproces; onderstreept de noodzaak om radicalisering, extremisme en werving door terroristische organisaties te bestrijden; onderstreept dat de bestrijding van terrorisme en terrorismefinanciering van cruciaal belang is om een veiligheidsbevorderend klimaat in Afghanistan te scheppen; |
| --- | --- |

9.

| 10. | waarschuwt dat de gebrekkige capaciteit van de Afghaanse nationale veiligheidstroepen (ANSF) en de landelijke politie nog steeds een van de grootste bedreigingen is voor de veiligheid en heropbouw van Afghanistan; is ingenomen met de continue focus van de EU op de versterking van de rol en rechten van Afghaanse vrouwen en erkent dat er vrouwelijke politieagenten moeten worden opgeleid; verneemt met instemming de inspanningen van India om Afghanistan te ondersteunen door in december 2015 materieel voor het Afghaanse leger te leveren en door militaire training te geven aan duizenden Afghaanse veiligheidsfunctionarissen, wat aanzienlijk geholpen heeft om de militaire capaciteit van het land te versterken, in overeenstemming met de doelstelling van de in januari 2015 gelanceerde en door de NAVO geleide missie „Resolute Support” om de Afghaanse veiligheidstroepen en instellingen te adviseren en assisteren; voelt zich aangemoedigd door het werk dat reeds verricht is door en de samenwerking tussen India en Afghanistan met betrekking tot infrastructuurprojecten en humanitaire steun; |
| --- | --- |

10.

| 11. | is van oordeel dat de strijd tegen corruptie in de Afghaanse overheidsinstellingen een permanente hoofdprioriteit moet zijn, gezien de rechtstreekse negatieve gevolgen van corruptie voor de kwaliteit van het bestuur van het land; verzoekt de regering van Afghanistan de politieke inclusie te vergroten, de verantwoordingsplicht te versterken en de cultuur van corruptie en nepotisme actief te bestrijden; is in dit verband met name verheugd over de oprichting van het justitieel centrum voor corruptiebestrijding in juni 2016; wijst bovendien op de oproep van de Unama aan de internationale gemeenschap om de inspanningen van de Afghaanse regering op het gebied van corruptiebestrijding te blijven steunen; |
| --- | --- |

11.

| 12. | vraagt de Afghaanse regering en haar regionale partners, met name Iran, om de strijd aan te gaan tegen illegale drugshandel en illegale mijnbouw, en samen te werken om deze illegale praktijken, die nefast zijn voor de stabiliteit in de regio, tegen te gaan; herinnert alle partijen eraan dat dit de belangrijkste financieringsbronnen zijn voor terreurorganisaties in de regio; erkent dat elke verdere ontwikkeling van de mijnbouw duurzaam moet zijn en de brede bevolking ten goede moet komen, in overeenstemming met internationale normen; veroordeelt de repressie, illegale drugshandel, landroof, onrechtmatige inbeslagname en afpersing door krijgsheren; herinnert eraan dat de productie van en handel in opium in Afghanistan desastreuze gevolgen heeft voor de lokale bevolking en de algemene veiligheid van het land; |
| --- | --- |

12.

| 13. | is verheugd over het lidmaatschap van Afghanistan van het initiatief inzake transparantie van winningsindustrieën; dringt er bij de Afghaanse regering op aan de transparantie in de mijnbouwsector te verhogen en strenge eisen voor vergunningen en toezicht vast te stellen om voor een duurzame winningsindustrie te zorgen; dringt er bij de regering op aan meer inspanningen te leveren om vitale publieke hulpbronnen zoals grond en mineralen te beschermen tegen exploitatie door netwerken van criminelen en opstandelingen; |
| --- | --- |

13.

| 14. | steunt de Afghaanse bevolking en dringt erop aan dat alle bij het conflict betrokken partijen zich houden aan het internationaal humanitair recht, en respect opbrengen voor de rechten van alle leden van de samenleving, in het bijzonder minderheden, vrouwen en kinderen, die onevenredig zwaar getroffen worden door de situatie; verzoekt de Afghaanse autoriteiten om vast te houden aan het op 30 januari 2011 in Kabul ondertekende actieplan van de VN en Afghanistan over de praktijk van „bacha bazi” en de rehabilitatie van kinderen die het slachtoffer zijn geweest van seksueel misbruik; veroordeelt de aanvallen op ziekenhuizen en gezondheidscentra, scholen en humanitaire operaties; veroordeelt met klem de aanhoudende schendingen van de mensenrechten en het barbaarse geweld tegen de Afghaanse bevolking van de Taliban, IS en Al Qaida; vestigt de aandacht op de risico's die verbonden zijn aan de terugkeer van voormalige oorlogsmisdadigers, met name Gulbuddin Hekmatyar, de stichter van Hizb-e-Islami, die in 2003 door de VS als terrorist werd aangemerkt en die in verband wordt gebracht met de toegenomen aanwezigheid van IS in Afghanistan; |
| --- | --- |

14.

| 15. | is gealarmeerd door het oplaaiende geweld tegen vrouwen, de flagrante schending van de vrouwenrechten en de erbarmelijke leefomstandigheden van vrouwen in de gebieden van Afghanistan die onder controle staan van de Taliban; herhaalt zijn oproep aan het Afghaanse parlement en de Afghaanse regering om alle wetten in te trekken die elementen bevatten van vrouwendiscriminatie, wat indruist tegen de internationale verdragen die Afghanistan heeft ondertekend; is ingenomen met de nadruk op de emancipatie van vrouwen en gendermainstreaming in de bijstand van de EU aan Afghanistan, met name het feit dat 53 % van de EU-programma's gendergelijkheid als belangrijke doelstelling heeft; staat volledig achter de onverkorte tenuitvoerlegging van resolutie 1325(2000) van de VN-Veiligheidsraad over vrouwen, vrede en veiligheid, en van andere interne maatregelen ter bevordering van gendergelijkheid en de emancipatie van vrouwen en meisjes in Afghanistan, alsmede ter bestrijding van geweld tegen vrouwen; |
| --- | --- |

15.

| 16. | roept de regeringen van regionale partners zoals de landen in Centraal-Azië, Iran, India, Rusland en Pakistan op om samen te werken met het oog op een vredesregeling in Afghanistan, langdurige sociaal-economische ontwikkeling en meer nationale stabiliteit, en om samen te werken voor veiligheids- en terrorismekwesties; spoort tevens aan tot het delen van inlichtingen en tot samenwerking om terroristen en extremisten aan beide kanten van de grens te bestrijden; spoort alle Afghaanse regionale actoren aan om zich onvoorwaardelijk en op een transparante manier in te zetten in de strijd tegen terrorisme; |
| --- | --- |

16.

| 17. | herhaalt dat de internationale gemeenschap zich in Afghanistan moet blijven inzetten en moet bijdragen aan de wederopbouw van het land, de ontwikkeling van zijn economie en de strijd tegen terrorisme; is ingenomen met de financiële toezeggingen die de EU en de lidstaten op de conferentie in Brussel hebben bevestigd; verzoekt met name om steun voor initiatieven die zich richten op de prioritaire behoeften van intern ontheemden en terugkerende vluchtelingen; |
| --- | --- |

17.

| 18. | erkent dat de EU en haar lidstaten de verantwoordelijkheid hebben om respect op te brengen voor het recht om internationale bescherming te zoeken en deel te nemen aan hervestigingsprogramma's van de UNHCR; benadrukt dat het recht en de mogelijkheid om op veilige en wettelijke manieren toevlucht te zoeken cruciaal zijn om overlijdens onder asielzoekers te voorkomen; |
| --- | --- |

18.

| 19. | neemt kennis van het sluiten van de gezamenlijke koersbepaling van de EU en Afghanistan inzake een informele terugkeerovereenkomst; betreurt het gebrek aan parlementair toezicht en democratische controle op de sluiting van deze overeenkomst; roept de regeringen in de regio op niet mee te werken aan de repatriëring van Afghanen; wijst erop dat dit een rechtstreekse schending van het internationaal humanitair recht is en dat het groeiende aantal vluchtelingen dat op deze manier behandeld wordt de terroristische groeperingen alleen maar sterker maakt en de instabiliteit in de regio vergroot; benadrukt dat de repatriëring naar Afghanistan het leven van repatrianten ernstig in gevaar brengt, in het bijzonder van alleenstaanden zonder een netwerk van familie of vrienden in Afghanistan, die weinig kans maken om te overleven; onderstreept dat EU-ontwikkelingshulp en -samenwerking toegespitst moet zijn op het verwezenlijken van ontwikkeling en groei in derde landen en op de terugdringing en uiteindelijke uitbanning van armoede, en niet op het aanzetten van derde landen om mee te werken aan het opnemen van irreguliere migranten, mensen sterk te ontmoedigen om te verhuizen of stromen richting Europa te stoppen (resolutie van het Parlement van 5 april 2017 over de aanpak van de vluchtelingen- en migrantenbewegingen: de rol van het externe optreden van de EU (3)); |
| --- | --- |

19.

| 20. | wijst op het besluit van de aanklager van het Internationaal Strafhof om een onderzoek in te stellen naar mogelijke misdaden tegen de menselijkheid in Afghanistan sinds 2003; |
| --- | --- |

20.

| 21. | verzoekt de Afghaanse autoriteiten alle doodvonnissen om te zetten en opnieuw een moratorium op executies in te stellen in het vooruitzicht van een definitieve afschaffing van de doodstraf; dringt er bij de regering van Afghanistan op aan haar nationale plan voor de uitbanning van foltering onverkort uit te voeren en betreurt de gerapporteerde foltering en mishandeling van conflictgerelateerde gedetineerden door alle partijen in Afghanistan; |
| --- | --- |

21.

| 22. | is uiterst bezorgd over de explosieve stijging van het aantal intern ontheemde personen in 2016, met meer dan 600 000 nieuwe gevallen van ontheemding, wat kan leiden tot een enorme humanitaire crisis; moedigt alle betrokken partijen aan om deze kwetsbare Afghanen te ondersteunen, en roept de Afghaanse regering op om hen te helpen re-integreren in de Afghaanse samenleving; benadrukt dat volgens ramingen van de Afghaanse autoriteiten, VN-organisaties en andere humanitaire organisaties meer dan 9,3 miljoen mensen tegen eind 2017 humanitaire hulp nodig zullen hebben gehad; |
| --- | --- |

22.

| 23. | is verheugd dat de samenwerkingsovereenkomst inzake partnerschap en ontwikkeling tussen de Europese Unie en Afghanistan op 1 december 2017 voorlopig in werking is getreden als eerste juridisch bindend kader voor de betrekkingen tussen beide partijen; dringt voorts aan op een spoedige bekrachtiging van de overeenkomst door de EU-lidstaten, zodat ze volledig in werking kan treden; |
| --- | --- |

23.

| 24. | verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten en de regering en het parlement van Afghanistan. |
| --- | --- |

24.

---

(1)  PB C 366 van 27.10.2017, blz. 129.

(2)  PB C 65 van 19.2.2016, blz. 133.

(3)  Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0124.

---

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/91 |
| --- | --- | --- | --- |

11.10.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/91

---

P8_TA(2017)0500

Situatie van de Rohingya

Resolutie van het Europees Parlement van 14 december 2017 over de situatie van de Rohingya (2017/2973(RSP))

(2018/C 369/12)

Het Europees Parlement,

| — | gezien zijn eerdere resoluties over Myanmar en de situatie van Rohingya-moslims, met name die van 14 september 2017 (1), 7 juli 2016 (2) en 15 december 2016 (3), en van 13 juni 2017 over staatloosheid in Zuid- en Zuidoost-Azië (4), |
| --- | --- |

—

gezien zijn eerdere resoluties over Myanmar en de situatie van Rohingya-moslims, met name die van 14 september 2017 (1), 7 juli 2016 (2) en 15 december 2016 (3), en van 13 juni 2017 over staatloosheid in Zuid- en Zuidoost-Azië (4),

| — | gezien de conclusies van de Raad over Myanmar/Birma van 16 oktober 2017, |
| --- | --- |

—

gezien de conclusies van de Raad over Myanmar/Birma van 16 oktober 2017,

| — | gezien de uitspraken die de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV), Federica Mogherini, op 19 november 2017 heeft gedaan in Cox's Bazar, Bangladesh, |
| --- | --- |

—

gezien de uitspraken die de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV), Federica Mogherini, op 19 november 2017 heeft gedaan in Cox's Bazar, Bangladesh,

| — | gezien de verklaring van de VV/HV van 6 september 2017 over de situatie in de deelstaat Rakhine, de verklaring van de VV/HV van 11 september 2017 over de laatste ontwikkelingen in de deelstaat Rakhine, Myanmar en het grensgebied in Bangladesh, de verklaring van de VV/HV van 20 november 2017 namens de Europese Unie over Myanmar/Birma en de verklaring van de VV/HV van 23 november 2017 over de ondertekening van een bilaterale repatriëringsovereenkomst tussen de regeringen van Myanmar en Bangladesh, |
| --- | --- |

—

gezien de verklaring van de VV/HV van 6 september 2017 over de situatie in de deelstaat Rakhine, de verklaring van de VV/HV van 11 september 2017 over de laatste ontwikkelingen in de deelstaat Rakhine, Myanmar en het grensgebied in Bangladesh, de verklaring van de VV/HV van 20 november 2017 namens de Europese Unie over Myanmar/Birma en de verklaring van de VV/HV van 23 november 2017 over de ondertekening van een bilaterale repatriëringsovereenkomst tussen de regeringen van Myanmar en Bangladesh,

| — | gezien het bezoek van de EU-commissaris voor Humanitaire Hulp en Crisisbeheersing, Christos Stylianides, aan het noorden van de deelstaat Rakhine in mei 2017, |
| --- | --- |

—

gezien het bezoek van de EU-commissaris voor Humanitaire Hulp en Crisisbeheersing, Christos Stylianides, aan het noorden van de deelstaat Rakhine in mei 2017,

| — | gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de VV/HV aan het Europees Parlement en de Raad van 1 juni 2016, getiteld „Elementen voor een strategie van de EU ten aanzien van Myanmar/Birma: een speciaal partnerschap voor democratie, vrede en welvaart” (JOIN(2016)0024), |
| --- | --- |

—

gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de VV/HV aan het Europees Parlement en de Raad van 1 juni 2016, getiteld „Elementen voor een strategie van de EU ten aanzien van Myanmar/Birma: een speciaal partnerschap voor democratie, vrede en welvaart” (JOIN(2016)0024),

| — | gezien het gezamenlijke persbericht van 25 november 2016 over de derde mensenrechtendialoog EU-Myanmar, |
| --- | --- |

—

gezien het gezamenlijke persbericht van 25 november 2016 over de derde mensenrechtendialoog EU-Myanmar,

| — | gezien de conclusies van de Raad over staatloosheid van 4 december 2015, |
| --- | --- |

—

gezien de conclusies van de Raad over staatloosheid van 4 december 2015,

| — | gezien het memorandum van overeenstemming tussen Myanmar en Bangladesh over de repatriëring van Rohingya van Bangladesh naar Myanmar, dat werd ondertekend op 23 november 2017, |
| --- | --- |

—

gezien het memorandum van overeenstemming tussen Myanmar en Bangladesh over de repatriëring van Rohingya van Bangladesh naar Myanmar, dat werd ondertekend op 23 november 2017,

| — | gezien de verklaring van de voorzitter van de VN-Veiligheidsraad over geweld in de deelstaat Rakhine van 6 november 2017, |
| --- | --- |

—

gezien de verklaring van de voorzitter van de VN-Veiligheidsraad over geweld in de deelstaat Rakhine van 6 november 2017,

| — | gezien de ontwerpresolutie over de mensenrechtensituatie in Myanmar die door de Derde Commissie van de Algemene Vergadering van de VN is goedgekeurd op 16 november 2017, |
| --- | --- |

—

gezien de ontwerpresolutie over de mensenrechtensituatie in Myanmar die door de Derde Commissie van de Algemene Vergadering van de VN is goedgekeurd op 16 november 2017,

| — | gezien het verslag van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de mensenrechten van 20 juni 2016 met als titel „Situation of human rights of Rohingya Muslims and other minorities in Myanmar” (Situatie van de mensenrechten van Rohingya-moslims en andere minderheden in Myanmar) en het verslag van de Speciaal Rapporteur van de VN over de mensenrechtensituatie in Myanmar van 18 maart 2016, |
| --- | --- |

—

gezien het verslag van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de mensenrechten van 20 juni 2016 met als titel „Situation of human rights of Rohingya Muslims and other minorities in Myanmar” (Situatie van de mensenrechten van Rohingya-moslims en andere minderheden in Myanmar) en het verslag van de Speciaal Rapporteur van de VN over de mensenrechtensituatie in Myanmar van 18 maart 2016,

| — | gezien de 27e speciale zitting van de VN-Mensenrechtenraad over de mensenrechtensituatie van de minderheid van Rohingya-moslims en andere minderheden in de deelstaat Rakhine in Myanmar, |
| --- | --- |

—

gezien de 27e speciale zitting van de VN-Mensenrechtenraad over de mensenrechtensituatie van de minderheid van Rohingya-moslims en andere minderheden in de deelstaat Rakhine in Myanmar,

| — | gezien het VN-verdrag van 1951 betreffende de status van vluchtelingen en het aanvullende protocol hierbij van 1967, |
| --- | --- |

—

gezien het VN-verdrag van 1951 betreffende de status van vluchtelingen en het aanvullende protocol hierbij van 1967,

| — | gezien het Verdrag betreffende de status van staatlozen van 1954 en het Verdrag tot beperking der staatloosheid van 1961, |
| --- | --- |

—

gezien het Verdrag betreffende de status van staatlozen van 1954 en het Verdrag tot beperking der staatloosheid van 1961,

| — | gezien het mondiale actieplan 2014-2024 van de Hoge Commissaris van de VN voor de Vluchtelingen (UNHCR) om een einde te maken aan staatloosheid, |
| --- | --- |

—

gezien het mondiale actieplan 2014-2024 van de Hoge Commissaris van de VN voor de Vluchtelingen (UNHCR) om een einde te maken aan staatloosheid,

| — | gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van 1948, |
| --- | --- |

—

gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van 1948,

| — | gezien het eindverslag van de Adviescommissie inzake de deelstaat Rakhine, |
| --- | --- |

—

gezien het eindverslag van de Adviescommissie inzake de deelstaat Rakhine,

| — | gezien het Internationale Verdrag inzake burgerlijke en politieke rechten en het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten, beide van 1966, |
| --- | --- |

—

gezien het Internationale Verdrag inzake burgerlijke en politieke rechten en het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten, beide van 1966,

| — | gezien het Handvest van de ASEAN, |
| --- | --- |

—

gezien het Handvest van de ASEAN,

| — | gezien artikel 123, leden 2 en 4, van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 123, leden 2 en 4, van zijn Reglement,

| A. | overwegende dat er in de deelstaat Rakhine in Myanmar ongeveer één miljoen Rohingya wonen, een overwegend islamitische minderheid die het slachtoffer is van onderdrukking en aanhoudende ernstige schendingen van de mensenrechten, zoals bedreiging van hun leven en veiligheid, het ontzeggen van het recht op gezondheid en onderwijs, ondervoeding en voedselonzekerheid, dwangarbeid, seksueel geweld en beperkingen van hun politieke rechten; |
| --- | --- |

A.

overwegende dat er in de deelstaat Rakhine in Myanmar ongeveer één miljoen Rohingya wonen, een overwegend islamitische minderheid die het slachtoffer is van onderdrukking en aanhoudende ernstige schendingen van de mensenrechten, zoals bedreiging van hun leven en veiligheid, het ontzeggen van het recht op gezondheid en onderwijs, ondervoeding en voedselonzekerheid, dwangarbeid, seksueel geweld en beperkingen van hun politieke rechten;

| B. | overwegende dat de Rohingya een van de meest vervolgde minderheden ter wereld zijn, en overwegende dat zij geen gebruik kunnen maken van hun volledige burgerrechten en staatloos zijn geworden op grond van de Birmese wet op het staatsburgerschap van 1982; overwegende dat het grootste deel van de Rohingya gedwongen in kampen woont, met ernstige beperkingen op het vrije verkeer binnen en buiten de deelstaat Rakhine; |
| --- | --- |

B.

overwegende dat de Rohingya een van de meest vervolgde minderheden ter wereld zijn, en overwegende dat zij geen gebruik kunnen maken van hun volledige burgerrechten en staatloos zijn geworden op grond van de Birmese wet op het staatsburgerschap van 1982; overwegende dat het grootste deel van de Rohingya gedwongen in kampen woont, met ernstige beperkingen op het vrije verkeer binnen en buiten de deelstaat Rakhine;

| C. | overwegende dat de meest recente aanvallen op beveiligingsposten in augustus 2017 een zwaar overtrokken reactie van het leger van Myanmar hebben uitgelokt: het begaan van ernstige mensenrechtenschendingen jegens de Rohingya; |
| --- | --- |

C.

overwegende dat de meest recente aanvallen op beveiligingsposten in augustus 2017 een zwaar overtrokken reactie van het leger van Myanmar hebben uitgelokt: het begaan van ernstige mensenrechtenschendingen jegens de Rohingya;

| D. | overwegende dat sinds augustus 2017 meer dan 646 000 Rohingya gevlucht zijn naar buurland Bangladesh om zichzelf in veiligheid te brengen, maar daar in erbarmelijke omstandigheden verkeren; overwegende dat het totale aantal Rohingya-vluchtelingen in Bangladesh tegen het einde van 2017 naar verwachting meer dan een miljoen zal bedragen; overwegende dat tientallen mensen, onder wie vrouwen en kinderen, onderweg zijn omgekomen en dat meer dan 400 000 mensen gezondheidszorg en voedselhulp nodig hebben; overwegende dat Rohingya worden vermoord, verkracht en gemarteld en dat hun dorpen worden platgebrand met als doel de sociale structuur van de Rohingya blijvend te beschadigen en de bevolking te traumatiseren; |
| --- | --- |

D.

overwegende dat sinds augustus 2017 meer dan 646 000 Rohingya gevlucht zijn naar buurland Bangladesh om zichzelf in veiligheid te brengen, maar daar in erbarmelijke omstandigheden verkeren; overwegende dat het totale aantal Rohingya-vluchtelingen in Bangladesh tegen het einde van 2017 naar verwachting meer dan een miljoen zal bedragen; overwegende dat tientallen mensen, onder wie vrouwen en kinderen, onderweg zijn omgekomen en dat meer dan 400 000 mensen gezondheidszorg en voedselhulp nodig hebben; overwegende dat Rohingya worden vermoord, verkracht en gemarteld en dat hun dorpen worden platgebrand met als doel de sociale structuur van de Rohingya blijvend te beschadigen en de bevolking te traumatiseren;

| E. | overwegende dat de grens tussen Myanmar en Bangladesh gemilitariseerd gebied is en dat er landmijnen zijn geplaatst om te voorkomen dat mensen de grens oversteken; |
| --- | --- |

E.

overwegende dat de grens tussen Myanmar en Bangladesh gemilitariseerd gebied is en dat er landmijnen zijn geplaatst om te voorkomen dat mensen de grens oversteken;

| F. | overwegende dat volgens VN-agentschappen de toegang van humanitaire organisaties sterk beperkt blijft, zo ook voor de verstrekking van voedsel, water en medicijnen aan de Rohingya; |
| --- | --- |

F.

overwegende dat volgens VN-agentschappen de toegang van humanitaire organisaties sterk beperkt blijft, zo ook voor de verstrekking van voedsel, water en medicijnen aan de Rohingya;

| G. | overwegende dat de Hoge Commissaris van de VN voor de mensenrechten, Zeid Ra'ad Al-Hussein, op 10 september 2017 heeft verklaard dat de situatie in Myanmar „een schoolvoorbeeld van etnische zuiveringen lijkt te zijn” en op 5 december 2017 dat genocide van de Rohingya-moslims door strijdkrachten in Myanmar niet kan worden uitgesloten; overwegende dat Amnesty International de situatie van de minderheden in de deelstaat Rakhine als „apartheid” heeft bestempeld en dat de VN-Mensenrechtenraad „de naar alle waarschijnlijkheid tegen de menselijkheid gepleegde misdaden” in Myanmar heeft veroordeeld; |
| --- | --- |

G.

overwegende dat de Hoge Commissaris van de VN voor de mensenrechten, Zeid Ra'ad Al-Hussein, op 10 september 2017 heeft verklaard dat de situatie in Myanmar „een schoolvoorbeeld van etnische zuiveringen lijkt te zijn” en op 5 december 2017 dat genocide van de Rohingya-moslims door strijdkrachten in Myanmar niet kan worden uitgesloten; overwegende dat Amnesty International de situatie van de minderheden in de deelstaat Rakhine als „apartheid” heeft bestempeld en dat de VN-Mensenrechtenraad „de naar alle waarschijnlijkheid tegen de menselijkheid gepleegde misdaden” in Myanmar heeft veroordeeld;

| H. | overwegende dat op de donorconferentie die op 23 oktober 2017 in Genève is gehouden door de UNHCR, het OCHA, de IOM, de Europese Unie en de regering van Koeweit toezeggingen voor hulp aan Bangladesh en Myanmar zijn gedaan voor een totaal bedrag van 344 miljoen USD, waarvan meer dan de helft afkomstig was van de EU; |
| --- | --- |

H.

overwegende dat op de donorconferentie die op 23 oktober 2017 in Genève is gehouden door de UNHCR, het OCHA, de IOM, de Europese Unie en de regering van Koeweit toezeggingen voor hulp aan Bangladesh en Myanmar zijn gedaan voor een totaal bedrag van 344 miljoen USD, waarvan meer dan de helft afkomstig was van de EU;

| I. | overwegende dat de regeringen van Myanmar en Bangladesh een niet-bindend memorandum van overeenstemming hebben ondertekend dat de veilige terugkeer moet garanderen van Rohingya-vluchtelingen die naar Bangladesh zijn gevlucht; overwegende dat de VV/HV de ondertekening van het memorandum van overeenstemming een belangrijke stap heeft genoemd bij de aanpak van een van de ernstigste humanitaire en mensenrechtencrises van deze tijd; overwegende dat het onduidelijk is hoeveel potentiële gerepatrieerde Rohingya er in kampen en tijdelijke opvanglocaties zullen worden ondergebracht; overwegende dat er geen duidelijk tijdschema is voor een terugkeer naar een veilige leef- en woonsituatie of voor de erkenning van hun burgerschapsrechten; |
| --- | --- |

I.

overwegende dat de regeringen van Myanmar en Bangladesh een niet-bindend memorandum van overeenstemming hebben ondertekend dat de veilige terugkeer moet garanderen van Rohingya-vluchtelingen die naar Bangladesh zijn gevlucht; overwegende dat de VV/HV de ondertekening van het memorandum van overeenstemming een belangrijke stap heeft genoemd bij de aanpak van een van de ernstigste humanitaire en mensenrechtencrises van deze tijd; overwegende dat het onduidelijk is hoeveel potentiële gerepatrieerde Rohingya er in kampen en tijdelijke opvanglocaties zullen worden ondergebracht; overwegende dat er geen duidelijk tijdschema is voor een terugkeer naar een veilige leef- en woonsituatie of voor de erkenning van hun burgerschapsrechten;

| 1. | is sterk gekant tegen de aanhoudende gewelddadigheden en moorden, het stelselmatige gebruik van geweld en het verlies van levens, bestaansmiddelen en onderdak in de deelstaat Rakhine; drukt zijn ernstige bezorgdheid uit over de humanitaire en mensenrechtensituatie, en geeft blijk van oprecht medeleven met en hartgrondige steun voor de Rohingya; herinnert eraan dat de autoriteiten van Myanmar de plicht hebben alle burgers zonder onderscheid te beschermen tegen geweld, onderzoeken in te stellen naar ernstige schendingen van de mensenrechten en de schuldigen te vervolgen, in overeenstemming met de normen en verplichtingen op het gebied van de mensenrechten; |
| --- | --- |

1.

| 2. | roept een onmiddellijke halt toe aan het geweld tegen, het vermoorden, intimideren en verkrachten van Rohingya en aan het platbranden van hun huizen door de veiligheidstroepen van Myanmar; |
| --- | --- |

2.

| 3. | dringt er bij de autoriteiten van Myanmar op aan samen te werken met internationale hulporganisaties, de EU en de VN om onmiddellijk ongehinderde internationale humanitaire toegang tot de deelstaat Rakhine te verlenen, inclusief specifieke steun voor kwetsbare groepen als kinderen, ouderen en slachtoffers van seksueel geweld; dringt er bij de regering van Myanmar op aan maatregelen uit te voeren overeenkomstig Resolutie 2106 (2013) van de VN-Veiligheidsraad om gevallen van seksueel geweld te voorkomen en daarop te reageren; |
| --- | --- |

3.

| 4. | verzoekt de autoriteiten van Myanmar onafhankelijke waarnemers toe te laten, met name de VN-onderzoeksmissie die in maart 2017 is ingesteld door de VN-Mensenrechtenraad, om toe te zien op onafhankelijke en onpartijdige onderzoeken naar de beschuldigingen van ernstige mensenrechtenschendingen door alle partijen; dringt er bij alle partijen op aan erop toe te zien dat mensenrechtenschendingen niet ongestraft blijven; is van oordeel dat als er bewijs is voor mensenrechtenschendingen de daders een eerlijk proces moeten krijgen, berecht moeten worden door een onafhankelijke, niet-militaire rechtbank zonder de doodstraf opgelegd te krijgen; dringt aan op permanent optreden van de VN-Veiligheidsraad, met inbegrip van een verwijzing naar het Internationale Strafhof, als Myanmar niet in staat is tot vervolging over te gaan of een zaak naar een eigen rechtbank te verwijzen of dat niet wil; |
| --- | --- |

4.

| 5. | verzoekt de regering van Myanmar om nationale en internationale mediaorganisaties volledige, ongehinderde toegang te verschaffen tot de deelstaat Rakhine en de veiligheid en beveiliging van hun werknemers te waarborgen; |
| --- | --- |

5.

| 6. | herhaalt zijn oproep aan de regering van Myanmar om onmiddellijk te stoppen met het inzetten van landmijnen en alle bestaande landmijnen te verwijderen, zo ook de landmijnen die onlangs aan de grens met Bangladesh zijn geplaatst; dringt er bij de internationale gemeenschap op aan daartoe de nodige technische bijstand te verlenen; looft de inspanningen van Bangladesh tijdens de humanitaire crisis in een van zijn buurlanden; is ingenomen met de bescherming die Bangladesh aan Rohingya-vluchtelingen heeft geboden, en spoort het land aan samen met de UNHCR steun te blijven bieden; verzoekt Bangladesh humanitaire operaties door internationale ngo's verder te faciliteren door de administratieve rompslomp te beperken, het registratieproces te vereenvoudigen en de beperkingen van het vrije verkeer te verminderen; |
| --- | --- |

6.

| 7. | neemt kennis van het memorandum van overeenstemming tussen Myanmar en Bangladesh over repatriëring; dringt er bij de partijen op aan de vrijwillige, veilige en waardige terugkeer van de Rohingya naar hun plaatsen van herkomst ten volle te eerbiedigen zonder enige vorm van discriminatie en met volledig toezicht door de VN; dringt erop aan dat de autoriteiten van Myanmar geloofwaardige garanties bieden dat teruggekeerde personen niet zullen worden vervolgd of onder dwang zullen worden ondergebracht in aparte kampen op basis van etnische of religieuze gronden, en dat zij onafhankelijk en onpartijdig toezicht door mensenrechtenorganisaties waarborgen; bevestigt het beginsel van non-refoulement en verwijst naar de beoordeling van de UNHCR van 24 november 2017 dat „de omstandigheden in de Birmese deelstaat Rakhine momenteel geen veilige en duurzame terugkeer mogelijk maken”; verzoekt de EU om door middel van een intergouvernementele top samen met de VN het voortouw te nemen bij de internationale inspanningen; stelt voor om tijdens deze top de voortgang te evalueren van de repatriëring van de Rohingya en het herstel van hun burgerrechten, en de procedure in gang te zetten voor een onafhankelijk onderzoek naar misdaden tegen de menselijkheid; |
| --- | --- |

7.

| 8. | verzoekt de EU en haar lidstaten de financiële en materiële steun voor de opvang van vluchtelingen te verhogen, en er tegelijk voor te zorgen dat deze bijstand geen onaanvaardbare oplossingen voor vluchtelingen en repatrianten tot gevolg heeft; verzoekt de internationale actoren financiële steun op poten te zetten waarmee een duurzaam antwoord wordt geformuleerd voor de noden van ontheemde Rohingya en de gemeenschappen waar zij worden opgevangen, via toegang tot passende en verbeterde diensten; vestigt in het bijzonder de aandacht op de dringende behoefte aan financiering ter hoogte van het geschatte bedrag van 10 miljoen USD, van gespecialiseerde medische en geestelijke gezondheidszorg voor slachtoffers van verkrachting en gendergerelateerd geweld; dringt er bij de Commissie op aan een diepgaand onderzoek in te stellen naar de omvang van het seksuele geweld en andere misdaden tegen de Rohingya; |
| --- | --- |

8.

| 9. | is uiterst bezorgd vanwege de meldingen dat er in Myanmar en Bangladesh Rohingya-vrouwen en -meisjes worden verhandeld, en dringt er bij de autoriteiten van beide landen op aan samen te werken met de UNHCR en met mensenrechtenorganisaties om een einde te maken aan de mensenhandel en de getroffen vrouwen en meisjes bescherming en ondersteuning te bieden; |
| --- | --- |

9.

| 10. | dringt er bij de regering van Myanmar op aan de aanhoudende en stelselmatige discriminatie aan te pakken; benadrukt dat het onmogelijk is een eind te maken aan hun benarde situatie als de diepere oorzaken niet worden aangepakt; merkt in verband hiermee op dat de ontzegging van rechten aan minderheden in Myanmar verder reikt dan de Rohingya en ook andere etnische groepen treft, waaronder in de deelstaten Kachin en Shan; |
| --- | --- |

10.

| 11. | is ingenomen met het eindverslag van de Adviescommissie inzake de deelstaat Rakhine, die is opgericht op verzoek van de staatsadviseur; dringt er bij de autoriteiten van Myanmar op aan zo spoedig mogelijk een uitvoeringsorgaan in het leven te roepen om de aanbevelingen van Annan volledig uit te voeren; spoort de EU, de VN en andere internationale actoren ertoe aan het proces te steunen; |
| --- | --- |

11.

| 12. | benadrukt de aanbeveling van de Adviescommissie met betrekking tot de noodzaak om de wettelijke bepalingen inzake burgerschap in overeenstemming te brengen met internationale normen en verdragen waarbij Myanmar partij is; dringt er bij de regering van Myanmar op aan de wet op het staatsburgerschap te wijzigen en de Rohingya-ingezetenen van wettelijk erkende burgerschapsdocumenten te voorzien waarmee zij worden aanvaard als een etnische minderheid en hun recht op zelfidentificatie gerespecteerd wordt; dringt er bij de regering op aan identiteitskaarten af te geven zonder vermelding van religieuze overtuiging; |
| --- | --- |

12.

| 13. | benadrukt dat de segregatie van de Rohingya in Myanmar moet worden beëindigd; wenst dat de avondklok voor de Rohingya wordt opgeheven en alle onnodige controlepunten worden ontmanteld; dringt er bij de regering van Myanmar op aan erop toe te zien dat de Rohingya vrij kunnen reizen in de deelstaat Rakhine en de rest van het land en dat met name hun recht op toegang tot gezondheidszorg, voeding, onderwijs en werkgelegenheid wordt gehandhaafd; |
| --- | --- |

13.

| 14. | roept alle partijen op om doeltreffende democratische instellingen op te bouwen, te werken aan een sterk maatschappelijk middenveld, de fundamentele rechten en vrijheden te eerbiedigen en goed bestuur, de rechtsstaat en een onafhankelijke en onpartijdige rechterlijke macht te bevorderen; |
| --- | --- |

14.

| 15. | verzoekt de EU en haar lidstaten dringend gerichte sancties op te leggen aan personen bij de militaire en veiligheidsdiensten die verantwoordelijk zijn voor de voortduring van de wijdverbreide schendingen van de mensenrechten in Myanmar; |
| --- | --- |

15.

| 16. | betreurt het dat de VN-Veiligheidsraad geen overeenstemming heeft weten te bereiken over krachtige maatregelen, en verzoekt de EU en haar lidstaten de druk op te voeren op de landen die concrete maatregelen tegenhouden, waaronder China en Rusland; |
| --- | --- |

16.

| 17. | dringt er bij de EU en haar lidstaten op aan het huidige wapenembargo tegen Myanmar uit te breiden; verzoekt de VN-Veiligheidsraad verder om een mondiaal, alomvattend wapenembargo tegen Myanmar, waarmee alle directe en indirecte leveringen, de verkoop of overdracht, met inbegrip van doorvoer en overlading van alle wapens, munitie en andere militaire en veiligheidsuitrusting, alsmede de verstrekking van opleidingen of andere vormen van bijstand op militair en veiligheidsgebied, worden opgeschort; |
| --- | --- |

17.

| 18. | verzoekt de regering van Myanmar, zo ook staatsadviseur Aung San Suu Kyi, om elke aansporing tot godsdienst- of rassenhaat ondubbelzinnig te veroordelen en maatschappelijke discriminatie en vijandigheden jegens de Rohingya-minderheden te bestrijden, en om het universele recht van vrijheid van godsdienst of geloofsovertuiging te eerbiedigen; |
| --- | --- |

18.

| 19. | verzoekt de ASEAN en de regionale regeringen actie te blijven ondernemen en meer druk uit te oefenen op de regering van Myanmar en het leger van het land om een einde te maken aan alle rechtenschendingen en alle burgers in de deelstaat Rakhine en in heel Myanmar te beschermen; |
| --- | --- |

19.

| 20. | herinnert eraan dat de Sacharovprijs wordt toegekend aan personen die onder andere de mensenrechten verdedigen, de rechten van minderheden beschermen en het internationaal recht eerbiedigen; wijst erop dat overwogen kan worden de Sacharovprijs in te trekken wanneer winnaars na de toekenning van de prijs die criteria schenden; |
| --- | --- |

20.

| 21. | spoort de belangrijkste internationale en regionale spelers, met name China, aan om via alle beschikbare bilaterale, multilaterale en regionale platforms aan te dringen op beëindiging van de wreedheden en een vreedzame oplossing tot stand te brengen; |
| --- | --- |

21.

| 22. | verzoekt de VV/HV en de lidstaten de druk op de autoriteiten van Myanmar en veiligheidsdiensten beduidend op te voeren om een einde te maken aan het geweld en de discriminatie tegen de Rohingya en samen te werken met de VN, ASEAN en regionale overheden om de segregatie in Myanmar een halt toe te roepen; |
| --- | --- |

22.

| 23. | verzoekt de VV/HV het Parlement te informeren over het optreden van de EU-delegatie op de bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken van de ASEM in Nay Pyi Taw op 21 november 2017; dringt erop aan dat de mensenrechtendialoog tussen de EU en Myanmar nieuw leven wordt ingeblazen om met name kwesties met betrekking tot de Rohingya-gemeenschap te bespreken; |
| --- | --- |

23.

| 24. | verzoekt de Commissie na te denken over de consequenties in de context van de aan Myanmar toegekende handelspreferenties, en onder andere te overwegen een onderzoek in te stellen met behulp van de mechanismen die zijn voorzien in de regeling „alles behalve wapens”; |
| --- | --- |

24.

| 25. | dringt er bij de EU en haar lidstaten op aan steun te verlenen aan het mondiale actieplan 2014-2024 van de UNHCR om een einde te maken aan staatloosheid; |
| --- | --- |

25.

| 26. | verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de regering en het parlement van Myanmar, de regering en het parlement van Bangladesh, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de secretaris-generaal van de ASEAN, de intergouvernementele mensenrechtencommissie van de ASEAN, de Speciaal Rapporteur van de VN voor de mensenrechtensituatie in Myanmar, de Hoge Commissaris van de VN voor vluchtelingen en de VN-Mensenrechtenraad. |
| --- | --- |

26.

---

(1)  Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0351.

(2)  Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0316.

(3)  Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0506.

(4)  Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0247.

---

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/96 |
| --- | --- | --- | --- |

11.10.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/96

---

P8_TA(2017)0501

Tenuitvoerlegging van de richtlijn ter bestrijding van seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie

Resolutie van het Europees Parlement van 14 december 2017 over de tenuitvoerlegging van Richtlijn 2011/93/EU van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 2011 ter bestrijding van seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie (2015/2129(INI))

(2018/C 369/13)

Het Europees Parlement,

| — | gezien de artikelen 3 en 6 van het Verdrag van de Europese Unie (VEU), artikel 82, lid 2, en artikel 83, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de EU (VWEU), |
| --- | --- |

—

gezien de artikelen 3 en 6 van het Verdrag van de Europese Unie (VEU), artikel 82, lid 2, en artikel 83, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de EU (VWEU),

| — | gezien de artikelen 7, 8, 24, 47, 48 en 52 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, |
| --- | --- |

—

gezien de artikelen 7, 8, 24, 47, 48 en 52 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie,

| — | gezien het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind van 20 november 1989, en de protocollen daarbij, |
| --- | --- |

—

gezien het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind van 20 november 1989, en de protocollen daarbij,

| — | gezien het Verdrag van de Raad van Europa inzake de bescherming van kinderen tegen seksuele uitbuiting en seksueel misbruik van 25 oktober 2007, |
| --- | --- |

—

gezien het Verdrag van de Raad van Europa inzake de bescherming van kinderen tegen seksuele uitbuiting en seksueel misbruik van 25 oktober 2007,

| — | gezien het Verdrag inzake cybercriminaliteit van de Raad van Europa van 23 november 2001, |
| --- | --- |

—

gezien het Verdrag inzake cybercriminaliteit van de Raad van Europa van 23 november 2001,

| — | gezien de aanneming van een strategie voor de rechten van het kind (2016-2021) door de Raad van Europa, |
| --- | --- |

—

gezien de aanneming van een strategie voor de rechten van het kind (2016-2021) door de Raad van Europa,

| — | gezien Richtlijn 2011/93/EU van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 2011 ter bestrijding van seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie, en ter vervanging van Kaderbesluit 2004/68/JBZ van de Raad (1), |
| --- | --- |

—

gezien Richtlijn 2011/93/EU van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 2011 ter bestrijding van seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie, en ter vervanging van Kaderbesluit 2004/68/JBZ van de Raad (1),

| — | gezien Richtlijn 2012/29/EU van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 tot vaststelling van minimumnormen voor de rechten, de ondersteuning en de bescherming van slachtoffers van strafbare feiten, en ter vervanging van Kaderbesluit 2001/220/JBZ van de Raad (2), |
| --- | --- |

—

gezien Richtlijn 2012/29/EU van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 tot vaststelling van minimumnormen voor de rechten, de ondersteuning en de bescherming van slachtoffers van strafbare feiten, en ter vervanging van Kaderbesluit 2001/220/JBZ van de Raad (2),

| — | gezien zijn resolutie van 27 november 2014 over het 25-jarig bestaan van het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind (3), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 27 november 2014 over het 25-jarig bestaan van het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind (3),

| — | gezien zijn resolutie van 11 maart 2015 over de bestrijding van seksueel misbruik van kinderen op internet (4), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 11 maart 2015 over de bestrijding van seksueel misbruik van kinderen op internet (4),

| — | gezien de mededeling van de Commissie van 2 mei 2012 over een Europese strategie voor een beter internet voor kinderen (COM(2012)0196) en gezien het verslag van de Commissie van 6 juni 2016 getiteld „Definitieve evaluatie van het meerjarenprogramma van de EU betreffende de bescherming van kinderen die het internet en andere communicatietechnologieën gebruiken (programma veiliger internet)” (COM(2016)0364), |
| --- | --- |

—

gezien de mededeling van de Commissie van 2 mei 2012 over een Europese strategie voor een beter internet voor kinderen (COM(2012)0196) en gezien het verslag van de Commissie van 6 juni 2016 getiteld „Definitieve evaluatie van het meerjarenprogramma van de EU betreffende de bescherming van kinderen die het internet en andere communicatietechnologieën gebruiken (programma veiliger internet)” (COM(2016)0364),

| — | gezien het verslag van de Commissie van 16 december 2016 waarin wordt beoordeeld in hoeverre de lidstaten de nodige maatregelen hebben genomen om te voldoen aan Richtlijn 2011/93/EU (COM(2016)0871), en het verslag van de Commissie van 16 december 2016 waarin de tenuitvoerlegging wordt beoordeeld van de maatregelen bedoeld in artikel 25 van Richtlijn 2011/93/EU (COM(2016)0872), |
| --- | --- |

—

gezien het verslag van de Commissie van 16 december 2016 waarin wordt beoordeeld in hoeverre de lidstaten de nodige maatregelen hebben genomen om te voldoen aan Richtlijn 2011/93/EU (COM(2016)0871), en het verslag van de Commissie van 16 december 2016 waarin de tenuitvoerlegging wordt beoordeeld van de maatregelen bedoeld in artikel 25 van Richtlijn 2011/93/EU (COM(2016)0872),

| — | gezien de dreigingsevaluatie van Europol van 2016 inzake door internet gefaciliteerde georganiseerde criminaliteit (Internet Organised Crime Threat Assessment, iOCTA), |
| --- | --- |

—

gezien de dreigingsevaluatie van Europol van 2016 inzake door internet gefaciliteerde georganiseerde criminaliteit (Internet Organised Crime Threat Assessment, iOCTA),

| — | gezien het verslag van het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten van 27 februari 2017 getiteld „Kindvriendelijke justitie: vooruitzichten en ervaringen van kinderen die bij gerechtelijke procedures betrokken waren als slachtoffer, getuige of partij in negen EU-lidstaten”, |
| --- | --- |

—

gezien het verslag van het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten van 27 februari 2017 getiteld „Kindvriendelijke justitie: vooruitzichten en ervaringen van kinderen die bij gerechtelijke procedures betrokken waren als slachtoffer, getuige of partij in negen EU-lidstaten”,

| — | gezien de mededeling van de Commissie van 12 april 2017 getiteld „De bescherming van migrerende kinderen” (COM(2017)0211), |
| --- | --- |

—

gezien de mededeling van de Commissie van 12 april 2017 getiteld „De bescherming van migrerende kinderen” (COM(2017)0211),

| — | gezien artikel 52 van zijn Reglement en artikel 1, lid 1, onder e), van en bijlage 3 bij het besluit van de Conferentie van voorzitters van 12 december 2002 betreffende de procedure inzake het verlenen van toestemming voor het opstellen van initiatiefverslagen, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 52 van zijn Reglement en artikel 1, lid 1, onder e), van en bijlage 3 bij het besluit van de Conferentie van voorzitters van 12 december 2002 betreffende de procedure inzake het verlenen van toestemming voor het opstellen van initiatiefverslagen,

| — | gezien het verslag van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de adviezen van de Commissie cultuur en onderwijs en de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid (A8-0368/2017), |
| --- | --- |

—

gezien het verslag van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de adviezen van de Commissie cultuur en onderwijs en de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid (A8-0368/2017),

| A. | overwegende dat seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen ernstige schendingen vormen van de grondrechten, in het bijzonder van het recht van kinderen op de voor hun welzijn noodzakelijke bescherming en zorg, zoals vastgelegd in het VN-Verdrag van 1989 inzake de rechten van het kind en in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie; |
| --- | --- |

A.

overwegende dat seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen ernstige schendingen vormen van de grondrechten, in het bijzonder van het recht van kinderen op de voor hun welzijn noodzakelijke bescherming en zorg, zoals vastgelegd in het VN-Verdrag van 1989 inzake de rechten van het kind en in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie;

| B. | overwegende dat bij de implementatie van maatregelen ter bestrijding van deze misdrijven, overeenkomstig het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie en het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind, de belangen van het kind op de eerste plaats moeten komen; |
| --- | --- |

B.

overwegende dat bij de implementatie van maatregelen ter bestrijding van deze misdrijven, overeenkomstig het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie en het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind, de belangen van het kind op de eerste plaats moeten komen;

| C. | overwegende dat Richtlijn 2011/93/EU een alomvattend juridisch instrument betreft waarvan de bepalingen inzake materieel strafrecht en strafrechtelijke procedures, maatregelen voor hulp aan en bescherming van slachtoffers en voor de preventie, met inbegrip van bestuurlijke maatregelen, en de uitvoering ervan een nauwe samenwerking vereisen met actoren uit verschillende sectoren zoals de rechtshandhavingsinstanties, het gerechtelijk apparaat, ouder- en gezinsverenigingen die zich inzetten voor de bescherming van minderjarigen, niet-gouvernementele organisaties, internetproviders en dergelijke; |
| --- | --- |

C.

overwegende dat Richtlijn 2011/93/EU een alomvattend juridisch instrument betreft waarvan de bepalingen inzake materieel strafrecht en strafrechtelijke procedures, maatregelen voor hulp aan en bescherming van slachtoffers en voor de preventie, met inbegrip van bestuurlijke maatregelen, en de uitvoering ervan een nauwe samenwerking vereisen met actoren uit verschillende sectoren zoals de rechtshandhavingsinstanties, het gerechtelijk apparaat, ouder- en gezinsverenigingen die zich inzetten voor de bescherming van minderjarigen, niet-gouvernementele organisaties, internetproviders en dergelijke;

| D. | overwegende dat het uitvoeringsverslag van de Commissie geen statistieken bevat met betrekking tot de verwijdering en blokkering van websites die beelden van seksueel misbruik van kinderen bevatten of verspreiden, met name statistieken betreffende de snelheid waarmee inhoud wordt verwijderd, de frequentie waarmee meldingen worden opgevolgd door rechtshandhavingsinstanties, de vertragingen bij verwijdering als gevolg van de noodzaak om verstoring van lopende onderzoeken te vermijden, of de frequentie waarmee dergelijke opgeslagen gegevens feitelijk door gerechtelijke of rechtshandhavingsinstanties worden gebruikt; |
| --- | --- |

D.

overwegende dat het uitvoeringsverslag van de Commissie geen statistieken bevat met betrekking tot de verwijdering en blokkering van websites die beelden van seksueel misbruik van kinderen bevatten of verspreiden, met name statistieken betreffende de snelheid waarmee inhoud wordt verwijderd, de frequentie waarmee meldingen worden opgevolgd door rechtshandhavingsinstanties, de vertragingen bij verwijdering als gevolg van de noodzaak om verstoring van lopende onderzoeken te vermijden, of de frequentie waarmee dergelijke opgeslagen gegevens feitelijk door gerechtelijke of rechtshandhavingsinstanties worden gebruikt;

| E. | overwegende dat het feit dat slachtoffers misbruik niet vaak genoeg melden de belangrijkste uitdaging is bij het onderzoeken van seksueel misbruik van kinderen; overwegende dat jongens waarschijnlijk minder melding maken van misbruik; |
| --- | --- |

E.

overwegende dat het feit dat slachtoffers misbruik niet vaak genoeg melden de belangrijkste uitdaging is bij het onderzoeken van seksueel misbruik van kinderen; overwegende dat jongens waarschijnlijk minder melding maken van misbruik;

| F. | overwegende dat kinderen die slachtoffer zijn van seksueel misbruik of seksuele uitbuiting aan meerdere en langdurige fysieke en/of psychologische trauma's lijden die zij ook als volwassene nog met zich kunnen meedragen; |
| --- | --- |

F.

overwegende dat kinderen die slachtoffer zijn van seksueel misbruik of seksuele uitbuiting aan meerdere en langdurige fysieke en/of psychologische trauma's lijden die zij ook als volwassene nog met zich kunnen meedragen;

| G. | overwegende dat seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen online een evoluerend verschijnsel is en er nieuwe vormen van criminaliteit, zoals „wraakpornografie” en seksuele afpersing, zijn ontstaan op het internet en dat deze door de lidstaten met concrete maatregelen moeten worden aangepakt; |
| --- | --- |

G.

overwegende dat seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen online een evoluerend verschijnsel is en er nieuwe vormen van criminaliteit, zoals „wraakpornografie” en seksuele afpersing, zijn ontstaan op het internet en dat deze door de lidstaten met concrete maatregelen moeten worden aangepakt;

| H. | overwegende dat de rechtshandhavingsautoriteiten worden geconfronteerd met uitdagingen door het bestaan van peer-to-peer- en private netwerken waarop materiaal dat seksueel misbruik van kinderen bevat, uitgewisseld wordt; overwegende dat zowel jongens als meisjes in een vroeg stadium bewust moeten worden gemaakt van de risico's en van het belang van de inachtneming van de waardigheid en de privacy van anderen in het digitale tijdperk; |
| --- | --- |

H.

overwegende dat de rechtshandhavingsautoriteiten worden geconfronteerd met uitdagingen door het bestaan van peer-to-peer- en private netwerken waarop materiaal dat seksueel misbruik van kinderen bevat, uitgewisseld wordt; overwegende dat zowel jongens als meisjes in een vroeg stadium bewust moeten worden gemaakt van de risico's en van het belang van de inachtneming van de waardigheid en de privacy van anderen in het digitale tijdperk;

| I. | overwegende dat migrantenkinderen, met name meisjes, maar ook een aanzienlijk percentage jongens (5), op de reis naar en na binnenkomst in Europa door toedoen van mensenhandelaars, smokkelaars, drugsdealers, prostitutienetwerken en andere personen of bendes die misbruik maken van hun kwetsbaarheid, in het bijzonder blootgesteld zijn aan seksueel misbruik en seksuele uitbuiting; |
| --- | --- |

I.

overwegende dat migrantenkinderen, met name meisjes, maar ook een aanzienlijk percentage jongens (5), op de reis naar en na binnenkomst in Europa door toedoen van mensenhandelaars, smokkelaars, drugsdealers, prostitutienetwerken en andere personen of bendes die misbruik maken van hun kwetsbaarheid, in het bijzonder blootgesteld zijn aan seksueel misbruik en seksuele uitbuiting;

| J. | overwegende dat grote aantallen kinderen, met name meisjes, maar ook een aanzienlijk percentage jongens, werkzaam zijn in de sector sekstoerisme; |
| --- | --- |

J.

overwegende dat grote aantallen kinderen, met name meisjes, maar ook een aanzienlijk percentage jongens, werkzaam zijn in de sector sekstoerisme;

| K. | overwegende dat, om in overeenstemming te zijn met het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, maatregelen die worden genomen in het kader van overweging 47 van Richtlijn 2011/93/EU over het blokkeren en verwijderen van internetsites, de in artikel 25 van deze richtlijn bedoelde waarborgen moeten bieden; |
| --- | --- |

K.

overwegende dat, om in overeenstemming te zijn met het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, maatregelen die worden genomen in het kader van overweging 47 van Richtlijn 2011/93/EU over het blokkeren en verwijderen van internetsites, de in artikel 25 van deze richtlijn bedoelde waarborgen moeten bieden;

| L. | overwegende dat uit stelselmatige evaluatie en meta-analyse is gebleken dat kinderen met een handicap ongeveer drie keer zo vaak met lichamelijk of seksueel geweld te maken hebben als kinderen zonder handicap; |
| --- | --- |

L.

overwegende dat uit stelselmatige evaluatie en meta-analyse is gebleken dat kinderen met een handicap ongeveer drie keer zo vaak met lichamelijk of seksueel geweld te maken hebben als kinderen zonder handicap;

| M. | overwegende dat de term „kinderpornografie” niet geschikt is om de in artikelen 5 en 2, letter c, van Richtlijn 2011/93/EU bedoelde strafbare feiten te omschrijven en schade kan toebrengen aan de minderjarige slachtoffers; |
| --- | --- |

M.

overwegende dat de term „kinderpornografie” niet geschikt is om de in artikelen 5 en 2, letter c, van Richtlijn 2011/93/EU bedoelde strafbare feiten te omschrijven en schade kan toebrengen aan de minderjarige slachtoffers;

Belangrijkste conclusies en aanbevelingen

| 1. | veroordeelt krachtig alle vormen van seksueel misbruik of seksuele uitbuiting van kinderen, alsmede geweld tegen en misbruik van kinderen op alle niveaus; is ingenomen met de aanneming van de strategie voor de rechten van het kind (2016-2021) door de Raad van Europa; roept alle EU-instellingen en lidstaten op passende maatregelen te nemen om alle vormen van lichamelijk en psychologisch geweld, inclusief lichamelijk en seksueel misbruik en seksuele uitbuiting, te voorkomen en kinderen daartegen te beschermen; roept alle EU-instellingen en lidstaten op gezamenlijk en doelgericht op te treden om seksueel misbruik en seksuele uitbuiting en in het algemeen alle seksuele misdrijven tegen kinderen uit te bannen; roept de EU-instellingen en de lidstaten op de bescherming van kinderen expliciet als prioriteit te beschouwen bij de programmering en uitvoering van beleidsmaatregelen, die nadelig zouden kunnen zijn voor hen; |
| --- | --- |

1.

| 2. | is van oordeel dat Richtlijn 2011/93/EU een degelijk en integraal wettelijk kader vormt voor de bestrijding van seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen; merkt op dat de lidstaten aanzienlijke problemen hebben gehad bij de omzetting en uitvoering van de richtlijn, met name wat betreft de bepalingen inzake preventie, onderzoek en vervolging, alsmede bij bescherming van en bijstand aan slachtoffers en dat het volledige potentieel van de richtlijn nog niet is benut; verzoekt de lidstaten dringend extra inspanningen te leveren om de richtlijn volledig en effectief om te zetten; verzoekt de lidstaten ervoor te zorgen dat de wettelijke omzetting wordt vertaald in doeltreffende uitvoering, om de bescherming van en bijstand voor minderjarige slachtoffers en nultolerantie voor seksueel misbruik van kinderen te waarborgen; |
| --- | --- |

2.

| 3. | betreurt het dat de Commissie haar uitvoeringsverslagen niet heeft kunnen indienen binnen de termijn die is vastgesteld in artikel 28 van Richtlijn 2011/93/EU en dat de twee door de Commissie ingediende verslagen alleen ingingen op de omzetting in nationale wetgeving door de lidstaten en geen volledige beoordeling van de naleving van de richtlijn bevatten; verzoekt de lidstaten samen te werken en alle relevante gegevens over de tenuitvoerlegging van de richtlijn, onder meer statistische gegevens, aan de Commissie door te geven; |
| --- | --- |

3.

| 4. | onderstreept dat de term „materiaal dat seksueel misbruik van kinderen bevat” passender is dan „kinderpornografie” voor dergelijke misdrijven tegen kinderen; verzoekt de Commissie en de lidstaten de term „materiaal dat seksueel misbruik van kinderen bevat” te gebruiken in plaats van de term „kinderpornografie”; benadrukt echter dat de nieuwe terminologie in geen geval mag leiden tot een beperking van de misdrijven die worden aangeduid als „kinderpornografie” in artikel 5 van Richtlijn 2011/93/EU in verband met artikel 2, letter c); |
| --- | --- |

4.

| 5. | betreurt het dat in het uitvoeringsverslag van de Commissie niet wordt vermeld of zij de doeltreffendheid van het INHOPE-systeem bij het overdragen van meldingen naar vergelijkbare meldpunten in derde landen heeft beoordeeld; |
| --- | --- |

5.

| 6. | betreurt het dat de Commissie geen gegevens heeft verzameld over de soorten blokkering die zijn gebruikt; betreurt het dat er geen gegevens zijn bekendgemaakt over het aantal websites dat in elk land op blokkeringslijsten staat; betreurt het dat er geen beoordeling is van het gebruik van beveiligingsmethoden zoals encryptie om te vermijden dat blokkeringslijsten lekken en zodoende een ernstige averechtse werking krijgen; is verheugd over het feit dat de Commissie, nadat zij in 2011 verplichte blokkering voorstond, dit standpunt uitdrukkelijk heeft opgegeven; |
| --- | --- |

6.

Materieel strafrecht (artikelen 3, 4 en 5 van de richtlijn)

| 7. | neemt nota van het feit dat de materiële strafbepalingen van Richtlijn 2011/93/EU zijn omgezet door de lidstaten; vindt het niettemin zorgwekkend dat sommige lidstaten niet zijn overgegaan tot een volledige omzetting van de bepalingen inzake strafbare feiten op het gebied van seksuele uitbuiting (artikel 4), strafbare feiten op het gebied van seksueel misbruik, wanneer misbruik wordt gemaakt van een erkende positie van vertrouwen, gezag of invloed (artikel 3, lid 5, onder i), of wanneer misbruik wordt gemaakt van de bijzonder kwetsbare situatie van het kind (artikel 3, lid 5, onder ii), en op het gebied van de aansprakelijkheid van rechtspersonen (artikel 12); |
| --- | --- |

7.

| 8. | is met name van mening dat de lidstaten alles in het werk moeten stellen om te strijden tegen de straffeloosheid van daders van seksueel misbruik van kinderen en van natuurlijke of rechtspersonen die betrokken zijn bij hulp of medeplichtigheid aan of aansporen tot eender welke vorm van seksuele uitbuiting en seksueel misbruik van kinderen; acht het van het grootste belang dat de lidstaten ervoor zorgen dat zowel natuurlijke als rechtspersonen aansprakelijk worden gesteld, wanneer het gebrek aan toezicht of controle van een persoon die deel uitmaakt van die rechtspersoon het plegen van misdrijven mogelijk heeft gemaakt of vergemakkelijkt heeft; |
| --- | --- |

8.

| 9. | maakt zich in het bijzonder zorgen over de gevaren en risico’s die kinderen lopen in de onlineomgeving, in het bijzonder wat betreft de rekrutering van kinderen online, alsook grooming en andere vormen van aansporing; is van mening dat daarom manieren moeten worden gevonden om deze gevaarlijke praktijken op te sporen, te melden en te onderzoeken; benadrukt de noodzaak van het verhogen van het beschermingsniveau van kinderen op internet en vindt dat tegelijkertijd bewustmakings- en voorlichtingsprogramma's inzake de gevaren op het internet moeten worden opgezet; |
| --- | --- |

9.

| 10. | herinnert de Commissie eraan dat restricties voor online-inhoud in de wet moeten worden verankerd, naar behoren moeten worden gedefinieerd, evenredig en legitiem moeten zijn en een duidelijk doel moeten nastreven; |
| --- | --- |

10.

| 11. | is bezorgd over het opkomende verschijnsel van livestreaming van seksueel misbruik van kinderen en het feit dat de daders zeer onderlegd en innovatief zijn in het gebruik van geavanceerde technologie; is van mening dat alle lidstaten zich daarom moeten inspannen om innovatieve technische toepassingen te ontwikkelen om toegang tot deze inhoud op te sporen en te blokkeren en dat zij daarnaast de betaling voor dergelijke diensten aan banden moeten leggen; |
| --- | --- |

11.

| 12. | onderstreept de noodzaak van de aanpak van nieuwe vormen van onlinecriminaliteit, zoals wraakporno en seksuele afpersing, waarvan veel jongeren, met name tienermeisjes, het slachtoffer zijn; verzoekt de rechtshandhavingsinstanties en het gerechtelijk apparaat van de lidstaten concrete maatregelen vast te stellen ter bestrijding van deze nieuwe vorm van criminaliteit en vraagt dat de internetsector, de meldpunten, de ngo's en alle betrokken diensten hun deel van de verantwoordelijkheid op zich nemen bij het zoeken naar oplossingen om deze misdrijven aan te pakken, onder meer een beter gebruik van de beschikbare technologie en de ontwikkeling van nieuwe technologieën om personen die online misdrijven begaan, gemakkelijker te identificeren; |
| --- | --- |

12.

| 13. | wijst eens te meer op het recht van eenieder om over het lot van zijn of haar persoonsgegevens te beschikken, met name het exclusieve recht op de controle over het gebruik en de bekendmaking van persoonsgegevens en het recht om te worden vergeten, oftewel de mogelijkheid om inhoud die nadelig kan zijn voor zijn of haar eigen waardigheid, direct te laten verwijderen; |
| --- | --- |

13.

| 14. | benadrukt de noodzaak voor de lidstaten die dat nog niet hebben gedaan om naast „online grooming” ook cyberpredatie en kinderlokking op het internet strafbaar te stellen; herinnert eraan dat de term cyberpredatie betrekking heeft op een situatie waarin een volwassene online communiceert met een minderjarige of iemand waarvan hij denkt dat die minderjarig is, met als doel vervolgens een misdrijf te plegen ten aanzien van deze persoon; |
| --- | --- |

14.

| 15. | betreurt het dat er geen statistieken zijn verstrekt over de toepassing van strafrechtelijke procedures om in desbetreffende gevallen materiaal in beslag te nemen; |
| --- | --- |

15.

Onderzoek en vervolging

| 16. | stelt vast dat verscheidene lidstaten de vereiste om misdrijven te vervolgen binnen een voldoende lange periode nadat het slachtoffer meerderjarig is geworden, niet in nationaal recht hebben omgezet; moedigt de lidstaten dan ook aan ervoor te zorgen dat de wettelijke termijnen waarbinnen deze misdrijven gemeld en vervolgd kunnen worden voldoende lang zijn en op zijn minst ingaan vanaf de meerderjarigheid van het kind, om te garanderen dat het misdrijf kan worden vervolgd; |
| --- | --- |

16.

| 17. | benadrukt het belang van de uitvoering van artikel 17 om ervoor te zorgen dat de rechtsmacht van lidstaten zich uitstrekt tot strafbare feiten die gepleegd zijn door middel van informatie- en communicatietechnologie (ICT) waartoe toegang werd verkregen vanaf hun grondgebied, ongeacht of die technologie zich op hun grondgebied bevindt; onderstreept dat een concrete basis moet worden ontwikkeld voor een gemeenschappelijke EU-aanpak op het gebied van rechterlijke bevoegdheid in cyberspace, zoals gesteld tijdens de informele bijeenkomst van de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken van 26 januari 2016; |
| --- | --- |

17.

| 18. | betreurt het dat niet alle in Richtlijn 2011/93/EU genoemde misdrijven in de nationale wetgeving van de lidstaten zijn opgenomen wat extraterritoriale bevoegdheid betreft; betreurt het dat sommige lidstaten garanderen dat strafbare feiten van seksueel misbruik die in het buitenland worden gepleegd, zonder aanklacht van het slachtoffer zullen worden vervolgd; roept de lidstaten op deze tekortkomingen efficiënt aan te pakken; |
| --- | --- |

18.

| 19. | roept de lidstaten op passende financiële en personele middelen aan rechtshandhavings- en justitiële instanties toe te wijzen om seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen te bestrijden, onder andere via specifieke opleiding van politiefunctionarissen en opsporingsambtenaren; verzoekt de Commissie en de lidstaten meer middelen uit te trekken voor de identificatie van slachtoffers en verzoekt de negen lidstaten die artikel 15, lid 4, van Richtlijn 2011/93/EU betreffende de identificatie van slachtoffers nog niet hebben omgezet, dit onverwijld te doen en deze bepaling ten uitvoer te leggen door onderzoeksteams samen te stellen die over passende instrumenten en middelen beschikken; |
| --- | --- |

19.

| 20. | betreurt het dat er nog steeds geen nauwkeurige statistieken en gegevens zijn over het aantal strafbare feiten dat wordt gepleegd met name op het gebied van seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen, als gevolg van het hoge percentage gevallen dat niet wordt gemeld, de nieuwe vorm die de strafbare feiten aannemen en de verschillen in definities en methoden die in de verschillende lidstaten worden gehanteerd; |
| --- | --- |

20.

| 21. | benadrukt dat een aantal van de grootste problemen waarmee de rechtshandhavings- en gerechtelijke instanties kampen bij het onderzoek naar en de vervolging van strafbare feiten van seksueel misbruik online, met name voortvloeien uit het grensoverschrijdend karakter van de onderzoeken en de afhankelijkheid van elektronisch bewijsmateriaal; wijst in het bijzonder op de noodzaak om de digitale opsporingstechnieken te verbeteren teneinde het hoge tempo van de technologische ontwikkelingen bij te benen; |
| --- | --- |

21.

| 22. | verzoekt de lidstaten de samenwerking tussen hun rechtshandhavingsinstanties te versterken, onder meer door meer gebruik te maken van gezamenlijke onderzoeksteams; vraagt de autoriteiten dat zij erkennen dat, wanneer al te veel wordt teruggevallen op meldpunten en de industrie, dit een averechts effect kan hebben en dat de strijd tegen materiaal dat seksueel misbruik van kinderen bevat, op die manier alleen maar wordt uitbesteed; |
| --- | --- |

22.

| 23. | verzoekt de lidstaten de bepalingen van Richtlijn 2011/93/EU op een toekomstbestendige manier toe te passen; dringt er bij de industrie en de aanbieders van internetdiensten op aan gebruik te maken van moderne technologie en te investeren in innovatieve oplossingen om meer mogelijkheden te creëren om daders te identificeren en te vervolgen, criminele netwerken online te ontmantelen en slachtoffers te beschermen; |
| --- | --- |

23.

| 24. | is bezorgd over het gebruik van Carrier Grade NAT (CGNAT) door de aanbieders van internettoegang, waarmee één IP-adres door verscheidene gebruikers tegelijk kan worden gedeeld en waardoor afbreuk wordt gedaan aan de veiligheid online en het vermogen om de aansprakelijkheid vast te stellen; nodigt de lidstaten uit de aanbieders van internettoegang en de netwerkbeheerders ertoe aan te zetten de nodige maatregelen te nemen om het aantal gebruikers per IP-adres te beperken, het gebruik van CGNAT geleidelijk stop te zetten en de nodige investeringen te doen om de volgende generatie IP-adressen, namelijk versie 6 (IPv6), met spoed in te voeren; |
| --- | --- |

24.

| 25. | dringt er bij de lidstaten op aan hun politiële en gerechtelijke samenwerking te intensiveren en ten volle gebruik te maken van de bestaande samenwerkingsinstrumenten van Europol, met name in het kader van Analysis Project (AP) Twins en het Europees Centrum voor de bestrijding van cybercriminaliteit en Eurojust, teneinde succesvolle opsporing en vervolging van daders te waarborgen; benadrukt dat Europol en Eurojust over de nodige middelen dienen te beschikken om hun taak op dit gebied te vervullen en moedigt de lidstaten aan om beste praktijken te delen; |
| --- | --- |

25.

| 26. | verzoekt de lidstaten de politiële en gerechtelijke samenwerking te intensiveren bij de bestrijding van de smokkel van en handel in migrantenkinderen, die bijzonder kwetsbaar zijn voor mensenhandel en seksuele uitbuiting, vooral meisjes, maar ook jongens; verzoekt om een versterkte samenwerking en snelle uitwisseling van informatie tussen autoriteiten met het oog op het opsporen van vermiste kinderen en de interoperabiliteit van databases; verzoekt alle lidstaten een holistische aanpak te hanteren waarbij alle belanghebbenden worden betrokken en de samenwerking met rechtshandhavingsinstanties, sociale diensten en de burgermaatschappij te versterken; erkent de belangrijke rol van het maatschappelijk middenveld bij het identificeren van kwetsbare kinderen, aangezien is gebleken dat migrantenkinderen weinig vertrouwen hebben in de rechtshandhavingsinstanties; |
| --- | --- |

26.

| 27. | spoort de lidstaten aan zich meer in te spannen voor de bestrijding van kindersekstoerisme en de daders en medeplichtigen te vervolgen, waarbij de verantwoordelijkheid van alle betrokken actoren in aanmerking wordt genomen; |
| --- | --- |

27.

| 28. | is van mening dat de lidstaten moeten worden aangemoedigd om een gespecialiseerd internationaal netwerk op te zetten om sekstoerisme te bestrijden in combinatie met maatregelen van de overheid, zoals de invoering van financieringsprogramma's om gezinnen en kinderen die in gevaarlijke gebieden wonen bij te staan; |
| --- | --- |

28.

Preventie (artikelen 22, 23 en 24 van de richtlijn)

| 29. | verzoekt de lidstaten om invoering van doeltreffende preventie- en interventieprogramma's, met inbegrip van reguliere opleidingsprogramma's voor alle ambtenaren, opvoeders, ouderverenigingen en belanghebbenden die in contact komen met kinderen om het risico op delicten beter te kunnen beoordelen; |
| --- | --- |

29.

| 30. | roept alle lidstaten op passende maatregelen uit te voeren, zoals bewustmaking van het publiek, preventiecampagnes, opleiding en specifieke onderwijsprogramma's voor de autoriteiten, ouders, leraren, kinderen en minderjarigen — tevens in samenwerking met ouderverenigingen die zich inzetten voor de bescherming van kinderen en minderjarigen, alsook met relevante maatschappelijke organisaties –, om de aandacht te vestigen op mediageletterdheid, online veiligheid en het belang van familiewaarden (bijvoorbeeld wederzijdse verantwoordelijkheid, eerbied en zorg), menselijke waardigheid, zelfrespect en geweldloosheid en in het algemeen het recht van kinderen om tegen alle vormen van seksueel misbruik en seksuele uitbuiting te worden beschermd; |
| --- | --- |

30.

| 31. | roept de EU-instellingen en de lidstaten op een kinderbeschermingsstelsel in meerdere fasen op te richten dat uitgaat van het belang van het kind en de volledige eerbiediging van zijn of haar grondrechten, teneinde een duidelijke boodschap uit te zenden dat alle vormen van lichamelijk, seksueel en emotioneel misbruik van kinderen onaanvaardbaar en wettelijk strafbaar zijn; |
| --- | --- |

31.

| 32. | moedigt de lidstaten aan beste praktijken te delen inzake onderwijsmateriaal en opleidingsprogramma's voor alle betrokken spelers, bijvoorbeeld leraren, ouders, opvoeders en rechtshandhavingsinstanties, om de bekendheid met grooming en andere risico's voor de veiligheid van kinderen online te vergroten; moedigt de lidstaten aan ambitieuze onderwijsprogramma's op te zetten die op zowel ouders als minderjarigen zijn gericht, om hen mondiger te maken door hen bewust te maken van de gevaren van het internet en hen aan te moedigen feiten waarvan zij getuige of slachtoffer zijn te melden, met name via telefonische meldpunten die speciaal voor kinderen zijn opgezet; vindt het zeer belangrijk ouders richtsnoeren te geven om te beoordelen welke risico's hun kinderen kunnen lopen en de vroege tekenen van potentieel seksueel misbruik online te herkennen; nodigt de dienstverleners uit hun sensibiliseringsactiviteiten inzake de risico's op het internet te versterken, in het bijzonder met betrekking tot kinderen, door interactieve tools en informatief materiaal te ontwikkelen; |
| --- | --- |

32.

| 33. | dringt er bij de lidstaten op aan om in hun wetgeving verplichte strafbladcontroles te introduceren voor personen die solliciteren naar een baan of zich opgeven als vrijwilliger voor activiteiten waarbij zij toegang tot of gezag over kinderen hebben en om stelselmatig informatie uit te wisselen over personen die een risico vormen voor kinderen; |
| --- | --- |

33.

| 34. | spoort de lidstaten aan om informatie uit te wisselen over daders van seksueel misbruik van kinderen om te voorkomen dat zij zich ongemerkt van de ene lidstaat naar de andere verplaatsen voor werk of vrijwilligerswerk met kinderen of in instellingen voor kinderen; moedigt de lidstaten aan om de uitwisseling van informatie over strafrechtelijke veroordelingen en verboden te intensiveren en er ook voor te zorgen dat de gegevens van daders systematisch en coherent in nationale registers worden verzameld; spoort de lidstaten aan hun verplichtingen uit hoofde van artikel 22 van Richtlijn 2011/93/EU na te komen en te zorgen voor doeltreffende academisch getoetste interventieprogramma's en maatregelen voor personen die vrezen dat zij strafbare feiten van seksueel misbruik van kinderen en andere in artikelen 3 tot 7 van de richtlijn genoemde strafbare feiten zouden kunnen plegen; |
| --- | --- |

34.

| 35. | stelt vast dat sommige lidstaten specifieke operationele systemen en forensische capaciteiten voor het onderzoek naar seksueel misbruik van kinderen hebben ontwikkeld; stelt evenwel vast dat de meeste lidstaten geen gespecialiseerde onderzoeksdiensten hebben en evenmin over de financiële middelen beschikken om forensische materialen te verwerven, zoals specifieke software die online onderzoek mogelijk maakt; beveelt de EU daarom aan deze diensten te ondersteunen door waar nodig de passende middelen ter beschikking te stellen; |
| --- | --- |

35.

| 36. | neemt nota van het feit dat de meeste gevallen van seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen niet bij de rechtshandhavingsinstanties worden gemeld; verzoekt de Commissie en de lidstaten de nodige stappen te ondernemen om de procedures voor de melding van deze strafbare feiten te verbeteren en aan te scherpen en te overwegen systematische mechanismen voor directe melding in te stellen; |
| --- | --- |

36.

| 37. | verzoekt de lidstaten kinderhulplijnen te ontwikkelen of te versterken die hulp en steun bieden voor kinderen die slachtoffer zijn van seksueel misbruik of seksuele uitbuiting en die zorgen voor de eerbiediging van het fundamentele recht van het kind om gehoord te worden; verzoekt de lidstaten ervoor te zorgen dat deze hulplijnen 24 uur per dag beschikbaar zijn, via verschillende communicatiemiddelen toegankelijk zijn, vertrouwelijk zijn, kosteloos zijn voor de kinderen maar ook voor de hulplijnen zelf, een duidelijke positie hebben binnen de nationale systemen voor bescherming van kinderen en verzekerd zijn van structurele financiering op lange termijn; |
| --- | --- |

37.

Bijstand aan en bescherming van slachtoffers (artikelen 18, 19 en 20 van de richtlijn)

| 38. | roept de lidstaten op volledig uitvoering te geven aan Richtlijn 2012/29/EU inzake de rechten van slachtoffers van strafbare feiten, specifieke maatregelen te nemen om minderjarige slachtoffers te beschermen en beste praktijken uit te wisselen teneinde te waarborgen dat kinderen passende bijstand en ondersteuning krijgen gedurende de gehele strafprocedure en daarna; |
| --- | --- |

38.

| 39. | is ingenomen met de beste praktijken inzake de bescherming van kinderen die in sommige lidstaten worden gevolgd, zoals onder andere de kinderhuizen (Barnahus) in Zweden; verzoekt de lidstaten zich te richten op het verlenen van rechtsbijstand, psychologische ondersteuning en bijstand, en de secundaire victimisatie van kinderen te voorkomen; moedigt de lidstaten aan bewustmakingscampagnes te lanceren op zowel regionaal als nationaal niveau om de ondersteuning van minderjarige slachtoffers te bevorderen en om een culturele omslag in de publieke opinie teweeg te brengen om te voorkomen dat de slachtoffers de schuld wordt gegeven, hetgeen het trauma voor slachtoffers van kindermisbruik kan verergeren; |
| --- | --- |

39.

Verwijdering en blokkering (artikel 25)

| 40. | is ingenomen met het feit dat de lidstaten wetgeving en bestuurlijke maatregelen hebben ingevoerd om webpagina's met materiaal dat seksueel misbruik van kinderen bevat die op hun grondgebied zijn gehost, te verwijderen; verzoekt de lidstaten volledige uitvoering te geven aan artikel 25 van Richtlijn 2011/93/EU en prioriteit te verlenen aan de snelle verwijdering bij de bron van materiaal dat seksueel misbruik van kinderen bevat, waarbij de relevante waarborgen zijn ingebouwd; betreurt het dat slechts de helft van de lidstaten bepalingen in de wetgeving hebben opgenomen die het mogelijk maken de toegang tot dergelijke webpagina's te blokkeren voor gebruikers op hun grondgebied; wijst er eens te meer op dat bij de strijd tegen de verspreiding van materiaal dat seksueel misbruik van kinderen bevat, maatregelen voor verwijdering doeltreffender zijn dan blokkering, aangezien bij blokkering de inhoud niet wordt verwijderd; |
| --- | --- |

40.

| 41. | stelt tot zijn spijt en met bezorgdheid vast dat de Commissie weliswaar heeft vermeld dat sommige lidstaten 16 jaar na de inwerkingtreding van Richtlijn 2000/31/EG (richtlijn e-handel) nog geen functionele procedures voor kennisgeving en verwijdering hebben, maar dat zij niet heeft aangegeven dat maatregelen zullen worden genomen om deze lidstaten te verplichten de EU-wetgeving na te leven; |
| --- | --- |

41.

| 42. | verzoekt de Commissie verdere stappen te ondernemen om de noodzakelijke informatie te verzamelen om vast te stellen welke procedures worden gevolgd in de lidstaten waar geen functionele procedure voor kennisgeving en verwijdering is en waar niet in strafrechtelijke sancties is voorzien, en vraagt haar inbreukprocedures in te leiden tegen de lidstaten waarvan wordt vastgesteld dat zij de in Richtlijn 2000/31/EG ter zake vastgestelde verplichtingen niet nakomen; |
| --- | --- |

42.

| 43. | betreurt het dat de Commissie geen evaluatie heeft gemaakt van de veiligheid van blokkeringslijsten, de technologieën die voor blokkering worden gebruikt in de landen die de maatregelen hebben uitgevoerd en de uitvoering van veiligheidsmaatregelen, zoals encryptie, voor de opslag en verstrekking van blokkeringslijsten, en dat zij ook geen degelijke analyse heeft verricht van de doeltreffendheid van deze maatregel; |
| --- | --- |

43.

| 44. | stelt vast dat Richtlijn 2011/93/EU geen verplichte blokkering voorschrijft; erkent dat blokkering niet uit één technologie bestaat en ook niet betrouwbaar is; pleit voor de verwijdering bij de bron van materiaal dat kindermisbruik, kinderuitbuiting en seksueel misbruik van kinderen bevat, binnen een kader van doeltreffende gerechtelijke en rechtshandhavingsacties; |
| --- | --- |

44.

| 45. | spoort de lidstaten aan in samenwerking met de internetsector de procedures voor kennisgeving en verwijdering, die nog steeds te lang zijn, te versnellen en partnerschappen met de onlinesector, Europol en Eurojust op te zetten om te voorkomen dat netwerken en systemen worden gehackt en misbruikt voor het verspreiden van materiaal dat seksueel misbruik van kinderen bevat; |
| --- | --- |

45.

| 46. | vraagt dat de lidstaten in gevallen waarin de inhoud in derde landen wordt gehost, hun samenwerking met de betrokken derde landen en met Interpol intensiveren om ervoor te zorgen dat de inhoud in kwestie terstond wordt verwijderd; |
| --- | --- |

46.

| 47. | pleit ervoor dat zwarte lijsten van webpagina's met materiaal dat seksueel misbruik van kinderen bevat, op gezette tijden worden bijgewerkt door de betreffende autoriteiten en worden doorgegeven aan aanbieders van internetdiensten om bijvoorbeeld over-blocking te vermijden en evenredigheid te waarborgen; beveelt aan dat de lidstaten dergelijke zwarte lijsten van websites onderling delen via Europol en het Centrum voor de bestrijding van cybercriminaliteit van Europol, en via Interpol; is in dit verband van mening dat recent ontwikkelde hashingtechnologie die gebruik maakt van automatische beelddetectie en -herkenning, kan worden toegepast; benadrukt dat elke toegepaste technologie rigoureus moet worden getest om het risico op hacking, misbruik of averechtse effecten te elimineren of ten minste tot een minimum te beperken; |
| --- | --- |

47.

| 48. | moedigt het INHOPE-netwerk aan met zijn leden samen te werken om een beveiligd mechanisme voor anonieme melding op te zetten op „deep web”-netwerken, zoals de darknetnetwerken op het Tor-netwerk, dat een even hoge norm voor anonimiteit biedt als de mechanismen van persorganisaties voor klokkenluiders om de gebruikers van deze netwerken de mogelijkheid te bieden informatie of verklaringen te verstrekken over materiaal dat seksueel misbruik van kinderen bevat; |
| --- | --- |

48.

| 49. | dringt er bij de lidstaten op aan internetaanbieders te verplichten materiaal dat seksueel misbruik van kinderen bevat en dat zij in hun infrastructuur hebben aangetroffen, proactief te melden aan rechtshandhavingsinstanties alsook aan nationale meldpunten; verzoekt de Commissie haar financiering in het kader van de financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen (CEF) voort te zetten om meldpunten passende middelen te verstrekken zodat zij kunnen voldoen aan hun opdracht om illegale online inhoud te bestrijden; |
| --- | --- |

49.

| 50. | erkent de actieve en ondersteunende rol die maatschappelijke organisaties spelen in de bestrijding van materiaal dat seksueel misbruik van kinderen bevat op het internet, zoals het IINHOPE-netwerk van meldpunten, met inbegrip van de Internet Watch Foundation in het Verenigd Koninkrijk; roept de Commissie op in samenwerking met INHOPE beste praktijken vast te stellen en toe te passen, met name ten aanzien van statistische verslaglegging en doeltreffende interactie met de rechtshandhaving; dringt er bij de lidstaten die dit nog niet hebben gedaan, op aan om dergelijke meldpunten in te stellen en is van mening dat zij het recht moeten hebben om proactief te zoeken naar online materiaal dat seksueel misbruik van kinderen bevat; |
| --- | --- |

50.

| 51. | dringt er bij de lidstaten die dit nog niet hebben gedaan op aan om onverwijld veilige en kindvriendelijke meldings- en adviessystemen op te zetten, zoals telefonische of computermeldpunten met e-mailadressen, of tablet- of smartphoneapplicaties, waarmee internetgebruikers melding kunnen maken — ook anoniem — van materiaal dat seksueel misbruik van kinderen bevat dat zij online aantreffen, en waarmee deze gemelde inhoud snel kan worden geanalyseerd met het oog op de uitvoering van directe procedures voor kennisgeving en verwijdering en de verwijdering van inhoud die buiten hun grondgebied wordt gehost; vraagt dat deze meldpunten duidelijk worden erkend en versterkt en moedigt de lidstaten aan deze meldpunten voldoende middelen te geven, onder meer passende begrotingen en opgeleide medewerkers met kennis van zaken; is van mening dat deze meldpunten naast het ontvangen van meldingen van het publiek de bevoegdheid moeten hebben proactief te zoeken naar online materiaal dat seksueel misbruik van kinderen bevat; |
| --- | --- |

51.

| 52. | benadrukt dat het noodzakelijk is voorlichtingsprogramma's van de EU te bevorderen en te ondersteunen om burgers de mogelijkheid te bieden online-inhoud die illegaal is of schadelijk voor kinderen, bij de autoriteiten te melden; |
| --- | --- |

52.

| 53. | verzoekt de Commissie het Parlement regelmatig op de hoogte te houden van de stand van zaken met betrekking tot de naleving van de richtlijn door de lidstaten, door te voorzien in uitgesplitste en vergelijkbare gegevens betreffende de prestaties van de lidstaten bij de preventie en bestrijding van seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen offline en online; verzoekt de Commissie een meer omvattend verslag over de tenuitvoerlegging van de richtlijn over te leggen, dat bijkomende informatie en statistieken moet bevatten over het verwijderen en blokkeren van websites met materiaal dat seksueel misbruik van kinderen bevat, statistieken over de snelheid waarmee illegale inhoud na 72 uur wordt verwijderd en over de opvolging van de gemelde strafbare feiten door de rechtshandhavingsinstanties, de vertragingen bij verwijdering als gevolg van de noodzaak om verstoring van lopende onderzoeken te vermijden, informatie over het gebruik van de opgeslagen gegevens door gerechtelijke of rechtshandhavingsinstanties en over de acties die meldpunten, nadat zij de rechtshandhavingsinstanties hebben ingelicht, hebben ondernomen om de hostingdienstverleners te contacteren; verzoekt zijn bevoegde commissie een hoorzitting te houden over de stand van zaken in verband met de tenuitvoerlegging en eventueel te overwegen een aanvullend verslag over de follow-up van de tenuitvoerlegging van de richtlijn goed te keuren; |
| --- | --- |

53.

o

o o

| 54. | verzoekt zijn Voorzitter om deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie en aan de regeringen en parlementen van de lidstaten. |
| --- | --- |

54.

---

(1)  PB L 335 van 17.12.2011, blz. 1.

(2)  PB L 315 van 14.11.2012, blz. 57.

(3)  PB C 289 van 9.8.2016, blz. 57.

(4)  PB C 316 van 30.8.2016, blz. 109.

(5)  Uit onderzoeken blijkt dat jongens minder snel geneigd zijn seksueel misbruik te melden, onder andere om redenen die verband houden met de verwachtingen die de samenleving heeft ten aanzien van mannen. Zie bijvoorbeeld de studie van de afdeling Effectbeoordeling achteraf van de Onderzoeksdienst van het Europees Parlement, PE 598.614, blz. 16 en Schaefer, G.A., Mundt, I.A., Ahlers, C.J. en Bahls, C,„Child sexual abuse and psychological impairment in victims: results of an online study initiated by victims”, Journal of Child Sex Abuse, Vol. 21, nr. 3, 2012, blz. 343-360.

---

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/105 |
| --- | --- | --- | --- |

11.10.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/105

---

P8_TA(2017)0502

Beraadslagingen van de Commissie verzoekschriften in 2016

Resolutie van het Europees Parlement van 14 december 2017 over de beraadslagingen van de Commissie verzoekschriften in 2016 (2017/2222(INI))

(2018/C 369/14)

Het Europees Parlement,

| — | gezien zijn eerdere resoluties over de uitkomst van de beraadslagingen van de Commissie verzoekschriften, |
| --- | --- |

—

gezien zijn eerdere resoluties over de uitkomst van de beraadslagingen van de Commissie verzoekschriften,

| — | gezien het jaarverslag van de Europese Ombudsman voor 2016, |
| --- | --- |

—

gezien het jaarverslag van de Europese Ombudsman voor 2016,

| — | gezien de artikelen 10 en 11 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), |
| --- | --- |

—

gezien de artikelen 10 en 11 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU),

| — | gezien de artikelen 24 en 227 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), |
| --- | --- |

—

gezien de artikelen 24 en 227 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU),

| — | gezien artikel 228 van het VWEU, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 228 van het VWEU,

| — | gezien artikel 44 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie inzake het recht om verzoekschriften in te dienen bij het Europees Parlement, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 44 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie inzake het recht om verzoekschriften in te dienen bij het Europees Parlement,

| — | gezien de bepalingen van het VWEU met betrekking tot de inbreukprocedure, en met name de artikelen 258 en 260, |
| --- | --- |

—

gezien de bepalingen van het VWEU met betrekking tot de inbreukprocedure, en met name de artikelen 258 en 260,

| — | gezien artikel 52 en artikel 216, lid 7, van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 52 en artikel 216, lid 7, van zijn Reglement,

| — | gezien het verslag van de Commissie verzoekschriften (A8-0387/2017), |
| --- | --- |

—

gezien het verslag van de Commissie verzoekschriften (A8-0387/2017),

| A. | overwegende dat in 2016 1 569 verzoekschriften zijn ontvangen — tegenover 1 431 in 2015 — waarvan 1 110 verzoekschriften (70,8 %) ontvankelijk zijn verklaard; |
| --- | --- |

A.

overwegende dat in 2016 1 569 verzoekschriften zijn ontvangen — tegenover 1 431 in 2015 — waarvan 1 110 verzoekschriften (70,8 %) ontvankelijk zijn verklaard;

| B. | overwegende dat het webportaal voor verzoekschriften van het Parlement in 2016 6 132 gebruikers telde die een of meerdere verzoekschriften medeondertekend hebben, tegenover 902 in 2015, en dat het aantal medeondertekeningen per verzoekschrift en per gebruiker 18 810 bedroeg in 2016, tegenover 1 329 in 2015; |
| --- | --- |

B.

overwegende dat het webportaal voor verzoekschriften van het Parlement in 2016 6 132 gebruikers telde die een of meerdere verzoekschriften medeondertekend hebben, tegenover 902 in 2015, en dat het aantal medeondertekeningen per verzoekschrift en per gebruiker 18 810 bedroeg in 2016, tegenover 1 329 in 2015;

| C. | overwegende dat het aantal ontvangen verzoekschriften eerder bescheiden is in vergelijking met de totale bevolking van de EU; overwegende dat dit aantal aangeeft dat een deel van de burgers van de EU zich bewust is van het recht om verzoekschriften in te dienen en dat recht ook gebruiken en via de verzoekschriftenprocedure verwachten de aandacht van de EU-instellingen te vestigen op kwesties waarover zij zich zorgen maken en die binnen het kader van de bevoegdheden van de EU vallen; overwegende dat evenwel meer inspanningen nodig zijn om het recht om verzoekschriften in te dienen bij het Europees Parlement meer bekendheid te geven en te bevorderen; |
| --- | --- |

C.

overwegende dat het aantal ontvangen verzoekschriften eerder bescheiden is in vergelijking met de totale bevolking van de EU; overwegende dat dit aantal aangeeft dat een deel van de burgers van de EU zich bewust is van het recht om verzoekschriften in te dienen en dat recht ook gebruiken en via de verzoekschriftenprocedure verwachten de aandacht van de EU-instellingen te vestigen op kwesties waarover zij zich zorgen maken en die binnen het kader van de bevoegdheden van de EU vallen; overwegende dat evenwel meer inspanningen nodig zijn om het recht om verzoekschriften in te dienen bij het Europees Parlement meer bekendheid te geven en te bevorderen;

| D. | overwegende dat het recht om een verzoekschrift te richten tot het Europees Parlement EU-burgers en -ingezetenen de mogelijkheid geeft om rechtstreeks een officieel verzoek te richten tot hun vertegenwoordigers, en dat dit recht derhalve naar behoren moet worden beschermd en benut; overwegende dat dit recht van essentieel belang is om de actieve participatie van EU-burgers en -ingezetenen in de werkzaamheden van de Europese Unie te verzekeren; |
| --- | --- |

D.

overwegende dat het recht om een verzoekschrift te richten tot het Europees Parlement EU-burgers en -ingezetenen de mogelijkheid geeft om rechtstreeks een officieel verzoek te richten tot hun vertegenwoordigers, en dat dit recht derhalve naar behoren moet worden beschermd en benut; overwegende dat dit recht van essentieel belang is om de actieve participatie van EU-burgers en -ingezetenen in de werkzaamheden van de Europese Unie te verzekeren;

| E. | overwegende dat het Europees Parlement lang een voorloper is geweest in de internationale ontwikkeling van het verzoekschriftenproces en nog steeds beschikt over het meest open en transparante systeem in Europa, dat met name de volledige deelname van de indieners aan zijn activiteiten mogelijk maakt; |
| --- | --- |

E.

overwegende dat het Europees Parlement lang een voorloper is geweest in de internationale ontwikkeling van het verzoekschriftenproces en nog steeds beschikt over het meest open en transparante systeem in Europa, dat met name de volledige deelname van de indieners aan zijn activiteiten mogelijk maakt;

| F. | overwegende dat de commissie een essentiële rol speelt bij het emanciperen van de Europese burgers en zodoende helpt om het imago en de autoriteit van het Parlement in de ogen van de kiezers te versterken, door het Parlement in staat te stellen om zich rekenschap te geven van en beter toezicht te houden op de wijze waarop het EU-recht door de lidstaten en de andere EU-instellingen ten uitvoer wordt gelegd; |
| --- | --- |

F.

overwegende dat de commissie een essentiële rol speelt bij het emanciperen van de Europese burgers en zodoende helpt om het imago en de autoriteit van het Parlement in de ogen van de kiezers te versterken, door het Parlement in staat te stellen om zich rekenschap te geven van en beter toezicht te houden op de wijze waarop het EU-recht door de lidstaten en de andere EU-instellingen ten uitvoer wordt gelegd;

| G. | overwegende dat actieve participatie alleen mogelijk is op basis van een democratisch en transparant proces bij alle EU-instellingen dat het Parlement en de Commissie verzoekschriften in staat stelt om hun werk burgervriendelijk en zinvol te maken; |
| --- | --- |

G.

overwegende dat actieve participatie alleen mogelijk is op basis van een democratisch en transparant proces bij alle EU-instellingen dat het Parlement en de Commissie verzoekschriften in staat stelt om hun werk burgervriendelijk en zinvol te maken;

| H. | overwegende dat verzoekschriften worden ingediend en ondersteund door betrokken burgers, die op hun beurt verwachten dat de EU-instellingen een meerwaarde bieden bij het wegnemen van hun bezorgdheid; overwegende dat het verzuim om naar behoren gevolg te geven aan verzoekschriften waarschijnlijk leidt tot frustratie en bijgevolg tot onvrede over de Unie; |
| --- | --- |

H.

overwegende dat verzoekschriften worden ingediend en ondersteund door betrokken burgers, die op hun beurt verwachten dat de EU-instellingen een meerwaarde bieden bij het wegnemen van hun bezorgdheid; overwegende dat het verzuim om naar behoren gevolg te geven aan verzoekschriften waarschijnlijk leidt tot frustratie en bijgevolg tot onvrede over de Unie;

| I. | overwegende dat wordt geconstateerd dat burgers zich vaak in laatste instantie tot de Commissie verzoekschriften wenden, wanneer andere organen en instellingen op regionaal en nationaal niveau hun bezorgdheid niet kunnen wegnemen; |
| --- | --- |

I.

overwegende dat wordt geconstateerd dat burgers zich vaak in laatste instantie tot de Commissie verzoekschriften wenden, wanneer andere organen en instellingen op regionaal en nationaal niveau hun bezorgdheid niet kunnen wegnemen;

| J. | overwegende dat verzoekschriften het Parlement in staat stellen om te luisteren naar de burgers en een bijdrage te leveren aan het oplossen van de problemen waarmee zij worden geconfronteerd; overwegende dat de effecten van de EU-wetgeving op het dagelijks leven van degenen die in de EU wonen moeten worden beoordeeld aan de hand van die verzoekschriften; |
| --- | --- |

J.

overwegende dat verzoekschriften het Parlement in staat stellen om te luisteren naar de burgers en een bijdrage te leveren aan het oplossen van de problemen waarmee zij worden geconfronteerd; overwegende dat de effecten van de EU-wetgeving op het dagelijks leven van degenen die in de EU wonen moeten worden beoordeeld aan de hand van die verzoekschriften;

| K. | overwegende dat het vergroten van de directe betrokkenheid van de burgers bij, en het verbeteren van de kwaliteit van de besluitvormingsprocessen op EU-niveau alleen mogelijk zijn op basis van een democratisch bestuur dat transparantie, doeltreffende bescherming van de grondrechten en opneming van de zorgen van de burgers op de politieke agenda van de EU kan garanderen; |
| --- | --- |

K.

overwegende dat het vergroten van de directe betrokkenheid van de burgers bij, en het verbeteren van de kwaliteit van de besluitvormingsprocessen op EU-niveau alleen mogelijk zijn op basis van een democratisch bestuur dat transparantie, doeltreffende bescherming van de grondrechten en opneming van de zorgen van de burgers op de politieke agenda van de EU kan garanderen;

| L. | overwegende dat verzoekschriften onder andere een nuttige bron van informatie zijn om inbreuken op het EU-recht op te sporen, alsook de hiaten en tegenstrijdigheden in het EU-recht wat betreft de doelstelling om de grondrechten van alle burgers volledig te beschermen; |
| --- | --- |

L.

overwegende dat verzoekschriften onder andere een nuttige bron van informatie zijn om inbreuken op het EU-recht op te sporen, alsook de hiaten en tegenstrijdigheden in het EU-recht wat betreft de doelstelling om de grondrechten van alle burgers volledig te beschermen;

| M. | overwegende dat verzoekschriften een grote hoeveelheid relevante informatie geven over verschillende domeinen die nuttig zijn voor andere parlementaire commissies, ook in verband met hun wetgevende activiteiten; overwegende dat het de verantwoordelijkheid van het Parlement als geheel is om het grondrecht om verzoekschriften in te dienen, te verwezenlijken door verzoekschriften naar behoren te behandelen; |
| --- | --- |

M.

overwegende dat verzoekschriften een grote hoeveelheid relevante informatie geven over verschillende domeinen die nuttig zijn voor andere parlementaire commissies, ook in verband met hun wetgevende activiteiten; overwegende dat het de verantwoordelijkheid van het Parlement als geheel is om het grondrecht om verzoekschriften in te dienen, te verwezenlijken door verzoekschriften naar behoren te behandelen;

| N. | overwegende dat elk verzoekschrift zorgvuldig moet worden beoordeeld en behandeld en dat elke indiener het recht heeft om een eerste antwoord te krijgen van de Commissie verzoekschriften waarin alle aangehaalde kwesties worden beantwoord, met volledige inachtneming van het recht op behoorlijk bestuur dat is vastgelegd in artikel 41 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie; overwegende dat er vaak nadere uitwisselingen en antwoorden nodig zijn naar aanleiding van de eerste beoordeling van verzoekschriften of dat er interactie met de Commissie en de nationale autoriteiten nodig is om verder te zoeken naar een oplossing; |
| --- | --- |

N.

overwegende dat elk verzoekschrift zorgvuldig moet worden beoordeeld en behandeld en dat elke indiener het recht heeft om een eerste antwoord te krijgen van de Commissie verzoekschriften waarin alle aangehaalde kwesties worden beantwoord, met volledige inachtneming van het recht op behoorlijk bestuur dat is vastgelegd in artikel 41 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie; overwegende dat er vaak nadere uitwisselingen en antwoorden nodig zijn naar aanleiding van de eerste beoordeling van verzoekschriften of dat er interactie met de Commissie en de nationale autoriteiten nodig is om verder te zoeken naar een oplossing;

| O. | overwegende dat in de criteria voor de ontvankelijkheid van verzoekschriften in overeenstemming met artikel 227 VWEU en artikel 215 van het Reglement van het Parlement is bepaald dat verzoekschriften moeten voldoen aan de formele ontvankelijkheidsvoorwaarden, met andere woorden dat zij betrekking moeten hebben op een kwestie die binnen het kader van de werkzaamheden van de Europese Unie valt en indiener rechtstreeks aangaat, en dat indieners burger moeten zijn van de Europese Unie of er moeten verblijven; overwegende dat hieruit kan worden afgeleid dat deze werkzaamheden veel verdergaan dan de loutere samenvoeging van exclusieve EU-bevoegdheden; overwegende dat 459 verzoekschriften niet-ontvankelijk zijn verklaard omdat ze niet aan deze formele voorwaarden voldeden; |
| --- | --- |

O.

overwegende dat in de criteria voor de ontvankelijkheid van verzoekschriften in overeenstemming met artikel 227 VWEU en artikel 215 van het Reglement van het Parlement is bepaald dat verzoekschriften moeten voldoen aan de formele ontvankelijkheidsvoorwaarden, met andere woorden dat zij betrekking moeten hebben op een kwestie die binnen het kader van de werkzaamheden van de Europese Unie valt en indiener rechtstreeks aangaat, en dat indieners burger moeten zijn van de Europese Unie of er moeten verblijven; overwegende dat hieruit kan worden afgeleid dat deze werkzaamheden veel verdergaan dan de loutere samenvoeging van exclusieve EU-bevoegdheden; overwegende dat 459 verzoekschriften niet-ontvankelijk zijn verklaard omdat ze niet aan deze formele voorwaarden voldeden;

| P. | overwegende dat de behandeling van ongefundeerde of niet-ontvankelijke verzoekschriften met het oog op een efficiënte werking van de Commissie verzoekschriften moet worden afgesloten en uitgelegd aan de indiener; overwegende dat de procedure voor de behandeling van verzoekschriften altijd moet uitgaan van de belangen van de indieners; |
| --- | --- |

P.

overwegende dat de behandeling van ongefundeerde of niet-ontvankelijke verzoekschriften met het oog op een efficiënte werking van de Commissie verzoekschriften moet worden afgesloten en uitgelegd aan de indiener; overwegende dat de procedure voor de behandeling van verzoekschriften altijd moet uitgaan van de belangen van de indieners;

| Q. | overwegende dat de specifieke, interactieve aard van het verzoekschriftenproces en de cruciale rol die burgers daarin spelen ervoor zorgen dat elk geval uniek is en een vooraf bepaald tijdpad uitsluiten; overwegende dat dergelijke procedures grote flexibiliteit en pr-vaardigheden vereisen aan bestuurlijke zijde; |
| --- | --- |

Q.

overwegende dat de specifieke, interactieve aard van het verzoekschriftenproces en de cruciale rol die burgers daarin spelen ervoor zorgen dat elk geval uniek is en een vooraf bepaald tijdpad uitsluiten; overwegende dat dergelijke procedures grote flexibiliteit en pr-vaardigheden vereisen aan bestuurlijke zijde;

| R. | overwegende dat een aanzienlijk aantal verzoekschriften publiekelijk wordt besproken in vergaderingen van de Commissie verzoekschriften; overwegende dat indieners het recht hebben om hun verzoekschriften te presenteren en vaak volwaardig deelnemen aan de discussie en zo actief bijdragen aan het werk van de commissie; overwegende dat in 2016 201 indieners van verzoekschriften aanwezig waren bij vergaderingen van de commissie, en dat 61 indieners actief deelnamen door het woord te voeren; |
| --- | --- |

R.

overwegende dat een aanzienlijk aantal verzoekschriften publiekelijk wordt besproken in vergaderingen van de Commissie verzoekschriften; overwegende dat indieners het recht hebben om hun verzoekschriften te presenteren en vaak volwaardig deelnemen aan de discussie en zo actief bijdragen aan het werk van de commissie; overwegende dat in 2016 201 indieners van verzoekschriften aanwezig waren bij vergaderingen van de commissie, en dat 61 indieners actief deelnamen door het woord te voeren;

| S. | overwegende dat de informatie die burgers in verzoekschriften en tijdens commissievergaderingen verstrekken — aangevuld met de deskundigheid van de Commissie, de lidstaten of andere organen — van cruciaal belang is voor de werkzaamheden van de commissie; |
| --- | --- |

S.

overwegende dat de informatie die burgers in verzoekschriften en tijdens commissievergaderingen verstrekken — aangevuld met de deskundigheid van de Commissie, de lidstaten of andere organen — van cruciaal belang is voor de werkzaamheden van de commissie;

| T. | overwegende dat de voornaamste bronnen van zorg die in 2016 in verzoekschriften werden aangekaart, betrekking hadden op de interne markt (in het bijzonder de verrichting van diensten en het vrije verkeer van personen), de grondrechten (in het bijzonder de rechten van kinderen en personen met een handicap), sociale aangelegenheden (arbeidsomstandigheden), milieukwesties (afvalbeheer, verontreiniging en milieubescherming) en de specifieke kwestie van de brexit (verlies van verworven rechten en het mandaat van het referendum); |
| --- | --- |

T.

overwegende dat de voornaamste bronnen van zorg die in 2016 in verzoekschriften werden aangekaart, betrekking hadden op de interne markt (in het bijzonder de verrichting van diensten en het vrije verkeer van personen), de grondrechten (in het bijzonder de rechten van kinderen en personen met een handicap), sociale aangelegenheden (arbeidsomstandigheden), milieukwesties (afvalbeheer, verontreiniging en milieubescherming) en de specifieke kwestie van de brexit (verlies van verworven rechten en het mandaat van het referendum);

| U. | overwegende dat het webportaal voor verzoekschriften van het Parlement, dat eind 2014 werd gelanceerd, operationeel is; overwegende dat in 2016 1 067 verzoekschriften (68 % van de ontvangen verzoekschriften) via het webportaal werden ingediend, in vergelijking met 992 in 2015; overwegende dat er technische verbeteringen zijn aangebracht, onder meer in de zoekfunctie, die zowel de gebruikers als de beheerders van het portaal ten goede komen; overwegende dat samenvattingen van verzoekschriften kort na de goedkeuring ervan worden geüpload; overwegende dat de vertrouwelijkheidsinstellingen en privacyverklaringen zijn herzien en een reeks vaak gestelde vragen (FAQ's) is opgenomen; overwegende dat samenvattingen van verzoekschriften uit 2015 en 2016 zijn geüpload met behulp van een nieuwe migratietool; overwegende dat er een SEO-proces (zoekmachineoptimalisatie) is uitgevoerd; overwegende dat een groot aantal individuele ondersteuningsaanvragen van gebruikers met succes is behandeld; overwegende dat verdere projectfasen in uitvoering zijn, waardoor functies beschikbaar worden zoals de automatische elektronische kennisgeving wanneer een verzoekschrift in de agenda van de commissie wordt opgenomen, met een link naar de webstream van die vergadering, alsook wanneer de desbetreffende notulen en video's van de debatten worden geüpload, voor zowel de indieners als de medeondertekenaars; |
| --- | --- |

U.

overwegende dat het webportaal voor verzoekschriften van het Parlement, dat eind 2014 werd gelanceerd, operationeel is; overwegende dat in 2016 1 067 verzoekschriften (68 % van de ontvangen verzoekschriften) via het webportaal werden ingediend, in vergelijking met 992 in 2015; overwegende dat er technische verbeteringen zijn aangebracht, onder meer in de zoekfunctie, die zowel de gebruikers als de beheerders van het portaal ten goede komen; overwegende dat samenvattingen van verzoekschriften kort na de goedkeuring ervan worden geüpload; overwegende dat de vertrouwelijkheidsinstellingen en privacyverklaringen zijn herzien en een reeks vaak gestelde vragen (FAQ's) is opgenomen; overwegende dat samenvattingen van verzoekschriften uit 2015 en 2016 zijn geüpload met behulp van een nieuwe migratietool; overwegende dat er een SEO-proces (zoekmachineoptimalisatie) is uitgevoerd; overwegende dat een groot aantal individuele ondersteuningsaanvragen van gebruikers met succes is behandeld; overwegende dat verdere projectfasen in uitvoering zijn, waardoor functies beschikbaar worden zoals de automatische elektronische kennisgeving wanneer een verzoekschrift in de agenda van de commissie wordt opgenomen, met een link naar de webstream van die vergadering, alsook wanneer de desbetreffende notulen en video's van de debatten worden geüpload, voor zowel de indieners als de medeondertekenaars;

| V. | overwegende dat het Europees burgerinitiatief (EBI) een belangrijk instrument is om de deelname van burgers aan het politieke besluitvormingsproces van de EU te versterken, dat volledig moet worden benut om het vertrouwen van de burgers in de EU-instellingen te vergroten en bij te dragen aan een echte en inclusieve Europese Unie; overwegende dat het wetgevingsvoorstel dat de Commissie op 13 september 2017 heeft ingediend voor een herziening van de huidige Verordening (EU) nr. 211/2011 over het EBI (COM(2017)0482), het startpunt betekent van een broodnodige herziening om dit instrument toegankelijker en nuttiger te maken voor de EU-burgers; |
| --- | --- |

V.

overwegende dat het Europees burgerinitiatief (EBI) een belangrijk instrument is om de deelname van burgers aan het politieke besluitvormingsproces van de EU te versterken, dat volledig moet worden benut om het vertrouwen van de burgers in de EU-instellingen te vergroten en bij te dragen aan een echte en inclusieve Europese Unie; overwegende dat het wetgevingsvoorstel dat de Commissie op 13 september 2017 heeft ingediend voor een herziening van de huidige Verordening (EU) nr. 211/2011 over het EBI (COM(2017)0482), het startpunt betekent van een broodnodige herziening om dit instrument toegankelijker en nuttiger te maken voor de EU-burgers;

| W. | overwegende dat er vier onderzoeksmissies zijn gepland in overeenstemming met artikel 216 bis van het Reglement van het Parlement; overwegende dat onderzoeksmissies een belangrijk instrument zijn voor de Commissie verzoekschriften: ze bieden een unieke gelegenheid om informatie over complexe aangelegenheden te verzamelen bij verschillende betrokkenen en tegelijkertijd helpen ze om het werk van het Parlement concreet te laten zien aan burgers in verschillende delen van Europa; overwegende dat twee onderzoeksmissies hebben plaatsgevonden, een naar Spanje nadat meerdere verzoekschriften van EU-burgers werden ontvangen over mogelijke inbreuken op de kaderrichtlijn water, en een naar Slowakije inzake het gebruik van structuurfondsen van de EU in woonzorgcentra voor personen met een handicap; overwegende dat de overige twee onderzoeksmissies, naar Ierland en naar Italië, zijn geannuleerd; |
| --- | --- |

W.

overwegende dat er vier onderzoeksmissies zijn gepland in overeenstemming met artikel 216 bis van het Reglement van het Parlement; overwegende dat onderzoeksmissies een belangrijk instrument zijn voor de Commissie verzoekschriften: ze bieden een unieke gelegenheid om informatie over complexe aangelegenheden te verzamelen bij verschillende betrokkenen en tegelijkertijd helpen ze om het werk van het Parlement concreet te laten zien aan burgers in verschillende delen van Europa; overwegende dat twee onderzoeksmissies hebben plaatsgevonden, een naar Spanje nadat meerdere verzoekschriften van EU-burgers werden ontvangen over mogelijke inbreuken op de kaderrichtlijn water, en een naar Slowakije inzake het gebruik van structuurfondsen van de EU in woonzorgcentra voor personen met een handicap; overwegende dat de overige twee onderzoeksmissies, naar Ierland en naar Italië, zijn geannuleerd;

| X. | overwegende dat de Commissie verzoekschriften verantwoordelijk is voor de betrekkingen met het bureau van de Europese Ombudsman, dat klachten van EU-burgers over mogelijk wanbeheer binnen EU-instellingen en -organen moet onderzoeken; |
| --- | --- |

X.

overwegende dat de Commissie verzoekschriften verantwoordelijk is voor de betrekkingen met het bureau van de Europese Ombudsman, dat klachten van EU-burgers over mogelijk wanbeheer binnen EU-instellingen en -organen moet onderzoeken;

| Y. | overwegende dat Emily O'Reilly, de Europese ombudsvrouw, haar jaarverslag voor 2015 aan de Commissie verzoekschriften heeft voorgesteld tijdens de vergadering van 20 juni 2016 en overwegende dat het jaarverslag van de Commissie verzoekschriften op zijn beurt gedeeltelijk gebaseerd is op het jaarverslag van de Ombudsman; |
| --- | --- |

Y.

overwegende dat Emily O'Reilly, de Europese ombudsvrouw, haar jaarverslag voor 2015 aan de Commissie verzoekschriften heeft voorgesteld tijdens de vergadering van 20 juni 2016 en overwegende dat het jaarverslag van de Commissie verzoekschriften op zijn beurt gedeeltelijk gebaseerd is op het jaarverslag van de Ombudsman;

| Z. | overwegende dat de Commissie verzoekschriften lid is van het Europese netwerk van ombudsmannen, waar ook de Europese Ombudsman, nationale en regionale ombudsmannen en soortgelijke instanties van de lidstaten, de kandidaat-landen en andere landen van de Europese Economische Ruimte deel van uitmaken en dat de uitwisseling van informatie over het recht en het beleid van de EU en het delen van beste praktijken moet bevorderen; |
| --- | --- |

Z.

overwegende dat de Commissie verzoekschriften lid is van het Europese netwerk van ombudsmannen, waar ook de Europese Ombudsman, nationale en regionale ombudsmannen en soortgelijke instanties van de lidstaten, de kandidaat-landen en andere landen van de Europese Economische Ruimte deel van uitmaken en dat de uitwisseling van informatie over het recht en het beleid van de EU en het delen van beste praktijken moet bevorderen;

| AA. | overwegende dat 147 ontvangen verzoekschriften (waarvan 120 in 2016) betrekking hebben op diverse vraagstukken — in het bijzonder de bescherming van de burgerrechten — die het referendum in het Verenigd Koninkrijk over de uitstap uit de Europese Unie heeft opgeworpen; |
| --- | --- |

AA.

overwegende dat 147 ontvangen verzoekschriften (waarvan 120 in 2016) betrekking hebben op diverse vraagstukken — in het bijzonder de bescherming van de burgerrechten — die het referendum in het Verenigd Koninkrijk over de uitstap uit de Europese Unie heeft opgeworpen;

| AB. | overwegende dat de richtsnoeren van de Commissie verzoekschriften, die in januari 2016 zijn aangenomen en sindsdien worden toegepast, voor duidelijkheid en structuur hebben gezorgd in de werkzaamheden van de commissie en de verwerking van verzoekschriften; |
| --- | --- |

AB.

overwegende dat de richtsnoeren van de Commissie verzoekschriften, die in januari 2016 zijn aangenomen en sindsdien worden toegepast, voor duidelijkheid en structuur hebben gezorgd in de werkzaamheden van de commissie en de verwerking van verzoekschriften;

| AC. | overwegende dat de herziening van het Reglement van het Parlement (die in december 2016 door de plenaire vergadering is aangenomen) ook veranderingen en een verduidelijking van de verzoekschriftenprocedure inhoudt; |
| --- | --- |

AC.

overwegende dat de herziening van het Reglement van het Parlement (die in december 2016 door de plenaire vergadering is aangenomen) ook veranderingen en een verduidelijking van de verzoekschriftenprocedure inhoudt;

| AD. | overwegende dat een louter formalistische benadering van de behandeling van verzoekschriften inzake milieubeoordelingen de correcte tenuitvoerlegging van het EU-milieurecht in de lidstaten en de geloofwaardigheid van de Commissie om er doeltreffend op toe te zien dat de grondrechten van de burgers volledig worden geëerbiedigd, in gevaar brengt; |
| --- | --- |

AD.

overwegende dat een louter formalistische benadering van de behandeling van verzoekschriften inzake milieubeoordelingen de correcte tenuitvoerlegging van het EU-milieurecht in de lidstaten en de geloofwaardigheid van de Commissie om er doeltreffend op toe te zien dat de grondrechten van de burgers volledig worden geëerbiedigd, in gevaar brengt;

| 1. | wijst erop dat de Commissie verzoekschriften een essentiële rol te spelen heeft als aanspreekpunt voor EU-burgers en -ingezeten om hun klachten in te dienen over inbreuken op en tekortkomingen in de toepassing van het EU-recht in de lidstaten, alsook over hiaten en tegenstrijdigheden in de EU-regelgeving; onderstreept dat volledig moet worden gegarandeerd dat de aan de orde gestelde kwesties tijdig en op uitvoerige, onpartijdige en billijke wijze worden behandeld door de instellingen; |
| --- | --- |

1.

| 2. | onderkent dat verzoekschriften een belangrijke bron van informatie uit de eerste hand zijn, niet alleen over schendingen en lacunes bij de toepassing van het EU-recht in de lidstaten, maar ook over mogelijke mazen in de EU-wetgeving en suggesties van burgers voor nieuw aan te nemen wetgeving of voor mogelijke verbeteringen in vigerende wetteksten; |
| --- | --- |

2.

| 3. | herinnert eraan dat verzoekschriften het Parlement en andere EU-instellingen in staat stellen om opnieuw aansluiting te vinden bij EU-burgers die op verschillende bestuursniveaus de gevolgen ondervinden van de toepassing van het EU-recht; is van mening dat het vermogen om te zorgen voor transparantie, directe betrokkenheid van de burgers, volledige bescherming van de grondrechten, een duidelijke verbetering van de wijze waarop de EU-instellingen reageren op en komen met oplossingen voor de problemen die door de burgers aan hen zijn voorgelegd, alsook een nauwere samenwerking van EU-instellingen en andere EU-organen met nationale, regionale en plaatselijke overheden van cruciaal belang zijn om de democratische legitimiteit van en verantwoording binnen het besluitvormingsproces van de Unie te versterken; |
| --- | --- |

3.

| 4. | bevestigt dat het vermogen van de Commissie en het Parlement om te reageren op problemen in verband met de omzetting en onjuiste toepassing van wetgeving, en deze op te lossen, door de effectieve behandeling van verzoekschriften op de proef wordt gesteld en uiteindelijk wordt versterkt; merkt op dat de Commissie overweegt om de tenuitvoerlegging van EU-wetgeving als prioriteit te beschouwen, zodat burgers ervan kunnen profiteren in hun dagelijks leven; |
| --- | --- |

4.

| 5. | roept op tot de vaststelling van een duidelijk onderscheid tussen de status en de rechten van indieners en van hun ondersteuners dat in overeenstemming is met de transparantiebeginselen; |
| --- | --- |

5.

| 6. | blijft het als een bijzondere verplichting beschouwen dat niet-ontvankelijke of ongegronde verzoekschriften niet onevenredig lang niet als niet-ontvankelijk worden aangemerkt of niet worden afgesloten; onderstreept in dit verband dat tegenover de indieners de niet-ontvankelijkheid respectievelijk het afsluiten van de behandeling van een verzoekschrift wegens ongegrondheid zorgvuldig moet worden gemotiveerd; |
| --- | --- |

6.

| 7. | onderkent dat de effectieve toepassing van het EU-recht een positief effect heeft op de geloofwaardigheid van de EU-instellingen; herinnert eraan dat het in het Verdrag van Lissabon vastgelegde recht om een verzoekschrift in te dienen een belangrijk aspect van het Europees burgerschap is en een echte lakmoesproef vormt voor het toezicht op de toepassing van het EU-recht en voor de opsporing van mogelijke mazen in de wetgeving; vraagt de Commissie verzoekschriften regelmatige vergaderingen met haar ambtgenoten op nationaal niveau te organiseren om de zorgen van de Europese burgers beter bekend te maken in de EU en in de lidstaten en om hun rechten te versterken door betere Europese wetgeving en een betere toepassing daarvan; roept derhalve op tot een sterke inzet van alle betrokken autoriteiten op nationaal en Europees niveau door prioriteit te geven aan de verwerking en oplossing van verzoekschriften; |
| --- | --- |

7.

| 8. | herinnert de Commissie eraan dat verzoekschriften een uniek middel zijn om situaties waarin het EU-recht niet wordt geëerbiedigd, aan de orde te stellen en te onderzoeken met behulp van de politieke controle van het Europees Parlement; herinnert de Commissie eraan dat verzoeken om hulp van de Commissie verzoekschriften het nodige gevolg moeten krijgen, en herhaalt zijn oproep aan het adres van de Commissie om de kwaliteit van haar antwoorden, ook tijdens vergaderingen van de Commissie verzoekschriften, zowel wat de inhoud als wat de diepgang betreft, te verbeteren om te verzekeren dat de zorgen van Europese burgers de nodige aandacht krijgen en op een transparante manier behandeld worden; brengt in herinnering dat de wijze waarop de in de verzoekschriften aan de orde gestelde kwesties worden behandeld, een doorslaggevende impact heeft op de burgers wat betreft de daadwerkelijke eerbiediging van het bij het EU-recht verleende recht om verzoekschriften in te dienen en op hun oordeel over de Europese instellingen; dringt er bij de Commissie op aan om manieren te vinden om beter samen te werken met de overheden in de lidstaten om een antwoord te geven op vragen over de tenuitvoerlegging en de naleving van het EU-recht; |
| --- | --- |

8.

| 9. | meent dat het feit dat de nationale rechtbanken primair verantwoordelijk zijn voor een behoorlijke tenuitvoerlegging van de EU-wetgeving in de lidstaten de Commissie geenszins belet om in haar hoedanigheid van hoedster van de Verdragen een proactievere rol te spelen bij het waarborgen van de naleving van het EU-recht, met name in zaken die betrekking hebben op bescherming van milieu en volksgezondheid, waarin het voorzorgsbeginsel voorrang moet krijgen; |
| --- | --- |

9.

| 10. | beklemtoont dat er vertegenwoordigers van de Raad en de Commissie van een zo hoog mogelijk niveau aanwezig moeten zijn bij vergaderingen en hoorzittingen van de Commissie verzoekschriften, wanneer de inhoud van de besproken kwesties de betrokkenheid van deze instellingen vereist; |
| --- | --- |

10.

| 11. | verzoekt de functionarissen van de Commissie die de vergaderingen van de Commissie verzoekschriften bijwonen, zich bereid te tonen om een echte dialoog aan te gaan met de indieners en zich niet te beperken tot het lezen van het reeds vastgestelde, voorafgaand aan de vergadering rondgestuurde antwoord; |
| --- | --- |

11.

| 12. | roept ertoe op onderzoek te doen naar de mogelijkheid om teleconferentiediensten te gebruiken; moedigt het gebruik van nieuwe audiovisuele technologieën aan om de indieners in staat te stellen een grotere rol te spelen in de werkzaamheden van de commissie door in realtime deel te nemen aan de beraadslagingen over hun verzoekschrift; |
| --- | --- |

12.

| 13. | is het oneens met de door de Commissie herhaalde interpretatie van het 27e jaarlijkse verslag over de controle op de toepassing van het EU-recht (2009) dat zij gemachtigd zou zijn dossiers waarvoor nog geen officiële maatregelen in de richting van een inbreukprocedure zijn genomen, te sluiten, of actieve inbreukprocedures met betrekking tot bij nationale rechtbanken lopende rechtszaken, op te schorten; herinnert eraan dat het Parlement in artikel 11 van zijn jaarlijkse resolutie van 15 december 2016 (1) over de activiteiten van de Commissie verzoekschriften herhaalde het oneens te zijn met de oorspronkelijke benadering van de Commissie in het genoemde verslag, zoals het reeds meldde in zijn resolutie van 14 september 2011 (2), waarin de Commissie met name in de artikelen 1, 23 en 32 werd verzocht meer inspanningen te leveren om een consequente tenuitvoerlegging van de EU-wetgeving te waarborgen, voor zover dat in haar macht ligt, en gebruik te maken van inbreukmechanismen, ongeacht de vraag of er op nationaal niveau rechtszaken lopen; |
| --- | --- |

13.

| 14. | neemt, verwijzend naar het jaarlijkse verslag van de Commissie van 6 juli 2017 over de controle op de toepassing van het EU-recht 2016 (COM(2017)0370), met bezorgdheid nota van de aanzienlijke stijging van het aantal lopende inbreukzaken ten opzichte van 2015 met 21 %; verzoekt de Commissie om gevolg te geven aan de oproepen van het Parlement om informatie te delen over de stand van zaken omtrent lopende inbreukprocedures; wijst op de belangrijke rol van verzoekschriften bij het identificeren van een gebrekkige tenuitvoerlegging of laattijdige omzetting van Europese wetgeving; herinnert de Commissie eraan dat de Commissie verzoekschriften zich ervoor inspant om tijdig en op verantwoorde wijze tegemoet te komen aan de verwachtingen van burgers en om tegelijkertijd te zorgen voor de democratische controle op en de behoorlijke toepassing van het EU-recht; |
| --- | --- |

14.

| 15. | vraagt de Commissie om gedetailleerde statistieken te verstrekken over het aantal verzoekschriften dat heeft geleid tot het starten van een EU Pilot- of inbreukprocedure; vraagt daarnaast op de hoogte gehouden te worden van zaken in verband met lopende gerechtelijke en/of andere procedures en vraagt om, wanneer EU Pilot- en inbreukprocedures door toepassing van de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie werden afgesloten, de documenten te ontvangen die in de loop van de procedures uitgewisseld werden, teneinde een gestructureerde dialoog te faciliteren en de tijd die nodig is voor geschillenbeslechting te beperken; verzoekt de Commissie deze verslagen te bespreken met de Commissie verzoekschriften en op proactieve wijze de ondervoorzitter die verantwoordelijk is voor vereenvoudiging en de toepassing van wetgeving hierbij te betrekken; |
| --- | --- |

15.

| 16. | dringt er bij de Commissie op aan haar bevoegdheden in verband met haar rol als hoedster van de Verdragen naar behoren te gebruiken, aangezien die rol van cruciaal belang is voor de werking van de EU voor de burgers en de Europese wetgevers; roept op tot een tijdige behandeling van inbreukprocedures om onverwijld een einde te maken aan situaties waarin het EU-recht niet wordt geëerbiedigd; |
| --- | --- |

16.

| 17. | acht samenwerking met andere parlementaire commissies van essentieel belang; verwijst in dat verband naar de aanname van de richtsnoeren van de Commissie verzoekschriften, waarin het beginsel van de oprichting van een verzoekschriftennetwerk met de andere commissies is opgenomen; is ermee ingenomen dat er richtsnoeren voor een dergelijk netwerk zijn aangenomen; vestigt de aandacht op de vragenlijst die aan alle commissies is voorgelegd om meer inzicht te krijgen in hun procedures voor de behandeling van verzoekschriften die ter advies of ter informatie worden doorgestuurd; merkt tot zijn tevredenheid op dat de eerste vergadering van het netwerk op het niveau van de ambtenaren in 2016 heeft plaatsgevonden en dat in 2017 twee vergaderingen op het niveau van de leden hebben plaatsgevonden; is ingenomen met de vorderingen die zijn geboekt met de coördinatie tussen de Commissie verzoekschriften en andere commissies en met de thematische onderverdeling in beleidsterreinen binnen iedere betrokken commissie, die een betere follow-up van de naar andere commissies verzonden verzoekschriften mogelijk maakt; roept op tot het versterken van het PETI-netwerk teneinde verzoekschriften te stroomlijnen in lopende wetgevingswerkzaamheden; beveelt aan om de medewerkers van de leden van het Europees Parlement specifieke richtsnoeren te verstrekken over het recht om verzoekschriften in te dienen opdat zij de betrokken kiezers beter kunnen ondersteunen in de procesgang; |
| --- | --- |

17.

| 18. | betreurt het feit dat het Handvest van de grondrechten uitsluitend van toepassing is op de lidstaten wanneer zij het recht van de Unie ten uitvoer leggen; herhaalt dat veel burgers de tenuitvoerlegging ervan onduidelijk en ontoereikend vinden; betreurt dat het Hof van Justitie van de Europese Unie artikel 51 van het Handvest van de grondrechten op een terughoudende manier heeft uitgelegd, maar evenwel toelaat dat het toepassingsgebied van het Handvest wordt uitgebreid naar nationale bepalingen waarmee het EU-recht ten uitvoer wordt gelegd en nationale maatregelen die de effectieve toepassing van EU-bepalingen verzekeren; meent dat de verwachtingen van de meeste EU-burgers met betrekking tot de bij het Handvest aan hen toegekende rechten veel verder strekken dan het huidige toepassingsgebied; benadrukt dat een te enge of onsamenhangende uitlegging van artikel 51 burgers van de EU vervreemdt; dringt er bij de Commissie op aan maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat het toepassingsgebied van artikel 51 zo samenhangend en zo ruim mogelijk wordt uitgelegd; is ingenomen met de invoering door het Bureau voor de grondrechten van een interactieve tool die eenvoudig toegang geeft tot informatie over de autoriteit waarbij men in elke lidstaat terechtkan met vragen over de grondrechten; |
| --- | --- |

18.

| 19. | merkt op dat indieners bezorgd zijn over hun toekomstige rechten na het referendum in het Verenigd Koninkrijk over de uitstap uit de Europese Unie, hetgeen is gebleken uit het grote aantal verzoekschriften met betrekking tot het Verenigd Koninkrijk; herinnert aan zijn resolutie van 5 april 2017 (3) waarin het Parlement onderstreept dat het terugtrekkingsakkoord alleen met toestemming van het Europees Parlement kan worden gesloten, en het een „must” noemt dat burgers van de EU-27 die in het Verenigd Koninkrijk wonen of hebben gewoond, en burgers van het Verenigd Koninkrijk die in de EU-27 wonen of hebben gewoond, billijk worden behandeld, en is van mening dat hun respectieve rechten en belangen de hoogste prioriteit moeten krijgen in de onderhandelingen; wijst op de niet-opgeloste zorgen van ingezetenen van het VK die meer dan vijftien jaar elders in de EU wonen over hun stemrecht en de ontneming van rechten; herinnert eraan dat de Commissie verzoekschriften een actieve rol speelt bij de bescherming van de rechten van EU-burgers en Britse burgers door een actieve bijdrage te leveren aan de resoluties van het Europees Parlement van 5 april 2017 en 3 oktober 2017 (4) over de stand van de onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk na de kennisgeving van het voornemen om zich uit de EU terug te trekken, door opdracht te geven tot een studie naar de impact van de brexit op het recht om verzoekschriften in te dienen en op de bevoegdheden, verantwoordelijkheden en activiteiten van de Commissie verzoekschriften, en door de verzoekschriften over de brexit en de burgerrechten te behandelen tijdens haar vergadering van 21 juni 2017; schaart zich achter het streven van de Commissie om de rechten van Europese burgers die in het Verenigd Koninkrijk wonen volledig te waarborgen in de onderhandelingen over de brexit en nadat het VK de EU heeft verlaten en verzoekt de Commissie de verworven rechten van ingezetenen van het VK die buiten het VK in de Europese Unie woonachtig zijn, volledig te garanderen, teneinde ervoor te zorgen dat burgers niet als wisselgeld worden gebruikt en dat hun rechten niet afbrokkelen als gevolg van de onderhandelingen; |
| --- | --- |

19.

| 20. | wijst op de belangrijke werkzaamheden die door de Commissie verzoekschriften worden verricht rond verzoekschriften inzake vraagstukken in verband met handicaps, en onderstreept dat de commissie zich wil blijven inzetten om de rechten van personen met een handicap te versterken; verzoekt de Europese instellingen om in dit verband het goede voorbeeld te geven en ervoor te zorgen dat de door de nationale autoriteiten vastgestelde uitvoeringsmaatregelen volledig en op samenhangende wijze in overeenstemming zijn met de EU-wetgeving en het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (CRPD); benadrukt dat er op 22 en 23 september 2016 een onderzoeksmissie naar Slowakije heeft plaatsgevonden om informatie te verzamelen over de zaak rond het gebruik van investeringen in instellingen voor personen met een handicap, en dat de Commissie werd aanbevolen onderzoek te doen naar de huidige situatie; benadrukt dat de politieke participatie van personen met een handicap verbeterd moet worden, met name bij de voorbereiding van de volgende Europese verkiezingen, en dat het recht van alle personen met een handicap om te stemmen erkend moet worden, overeenkomstig de artikelen 12 en 29 van het CRPD; |
| --- | --- |

20.

| 21. | wijst nogmaals op de werkzaamheden van de commissie om de ratificatie en snelle tenuitvoerlegging van het Verdrag van Marrakesh van 2013 tot bevordering van de toegang tot gepubliceerde werken voor personen die blind of visueel gehandicapt zijn of anderszins een leeshandicap hebben te ondersteunen; onderstreept in dit verband het belang van zijn korte resolutie van 3 februari 2016 (5) over de ratificatie van het Verdrag van Marrakesh, waarin werd verzocht om een spoedige reactie van alle betrokken partijen om de langdurige patstelling open te breken teneinde de ratificatie op EU-niveau te vergemakkelijken; merkt op dat het Parlement en de Raad een overeenkomst hebben bereikt over de wetgevingsvoorstellen van de Commissie inzake de tenuitvoerlegging van het Verdrag van Marrakesh (COM(2016)0595 en COM(2016)0596), die bindend zijn geworden (6); |
| --- | --- |

21.

| 22. | vestigt de aandacht op twee jaarverslagen, het jaarverslag over de activiteiten van de Commissie verzoekschriften in 2015 (7) en het jaarverslag over de werkzaamheden van de Europese Ombudsman in 2015 (8), en op diverse adviezen van de commissie, zoals dat over grensoverschrijdende aspecten van adopties (9), over EU-opties voor een betere toegang tot geneesmiddelen, over de tenuitvoerlegging van het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (10), met speciale aandacht voor de slotopmerkingen van het VN-Comité voor de rechten van personen met een handicap (11), inzake de controle op de toepassing van het Unierecht: jaarverslag 2014 (12) en over de situatie van de grondrechten in de Europese Unie in 2015 (13); |
| --- | --- |

22.

| 23. | wijst erop dat de commissie het Europese burgerinitiatief steunt; neemt nota van het voorstel van de Commissie om de verordening te herzien opdat zij een nog belangrijker instrument voor democratische participatie zou worden; betreurt dat de Commissie heeft verzuimd om terdege rekening te houden met de recente activiteiten in verband met een niet-wetgevende resolutie over het EBI, met name het advies van de Commissie verzoekschriften, en bijgevolg ook inbreuk pleegt op het interinstitutioneel akkoord; verzoekt de Commissie om rekening te houden met het advies van de Commissie verzoekschriften tijdens de komende wetgevingsprocedure, teneinde de EU-burgers volledig en daadwerkelijk bij het besluitvormingsproces op EU-niveau te betrekken via het EBI; |
| --- | --- |

23.

| 24. | betreurt dat de Commissie niet op vastberaden wijze haar controlebevoegdheden heeft uitgeoefend om te voorkomen dat er vervuilende dieselvoertuigen op de interne markt worden gebracht die er sterk toe bijdragen dat de uitstoot van NO2 in de atmosfeer de grenswaarden overschrijdt en die niet blijken te voldoen aan de EU-normen op het gebied van typegoedkeuring en emissies van personenvoertuigen en lichte bedrijfsvoertuigen; herinnert eraan dat dit aspect integraal deel uitmaakt van de bezorgdheid van burgers die hun recht om verzoekschriften in te dienen hebben uitgeoefend om te vragen om de doeltreffende bescherming van de volksgezondheid, het milieu en de consumentenrechten; |
| --- | --- |

24.

| 25. | onderstreept dat transparantie en toegang tot de documenten van de EU-instellingen voor de burgers de regel moet zijn teneinde het hoogste niveau van bescherming van de democratische rechten van de burgers te waarborgen; meent dat snel een wijziging van Verordening (EG) nr. 1049/2001 in deze richting moet worden voorgesteld; |
| --- | --- |

25.

| 26. | benadrukt de nauwe samenwerking van het Parlement met de Europese Ombudsman en zijn betrokkenheid bij het Europese netwerk van ombudsmannen; onderstreept de uitstekende betrekkingen binnen het institutionele kader tussen de Ombudsman en de Commissie verzoekschriften; waardeert in het bijzonder de regelmatige bijdragen die de Ombudsman in de loop van het jaar heeft geleverd aan de werkzaamheden van de commissie; onderstreept de cruciale rol die de Ombudsman speelt om de bestuurlijke en besluitvormingsprocessen op EU-niveau te helpen verbeteren, processen die zo snel mogelijk volledig transparant en onpartijdig moeten worden gemaakt en moeten worden gericht op de effectieve en doeltreffende bescherming van de rechten van de burgers; ondersteunt de werkzaamheden van de huidige Ombudsman in haar verschillende bevoegdheidsgebieden, waaronder haar op eigen initiatief ontplooide en strategische onderzoeken, die niet alleen ten goede komen van goed bestuur, maar ook van een betere democratische werking van de Unie; is ingenomen met de initiatieven van de Europese Ombudsman om het potentieel van het netwerk beter te benutten en het meer zichtbaarheid te geven; |
| --- | --- |

26.

| 27. | is ingenomen met de prijs voor goed bestuur die in 2016 door het bureau van de Europese Ombudsman in het leven werd geroepen om ambtenaren, agentschappen en organen van EU-instellingen die zich in hun dagelijkse taken inzetten voor goed bestuur te erkennen; roept ertoe op de huidige Europese Code van goed administratief gedrag op te waarderen tot een bindende verordening en daarin onder meer concrete bepalingen op te nemen om belangenvermenging op alle niveaus binnen de EU-instellingen, -agentschappen en -organen te voorkomen; |
| --- | --- |

27.

| 28. | wijst erop dat in de ingediende verzoekschriften de meest uiteenlopende onderwerpen aan bod komen, van de interne markt, justitie, energie en vervoer tot grondrechten, gezondheid, milieurecht, handicaps en dierenwelzijn en de verschillende gevolgen van de brexit voor burgers; onderstreept de stijging van het aantal ontvangen verzoekschriften in 2016 met 10 % (1 569 exemplaren) en verzoekt de Europese instellingen om de diensten die belast zijn met de verwerking van de verzoekschriften, met name het secretariaat van de Commissie verzoekschriften, van voldoende personeel te voorzien; |
| --- | --- |

28.

| 29. | dringt er bij de Commissie op aan uitgebreid te analyseren of de door de lidstaat uitgevoerde milieueffectbeoordelingen inzake de goedkeuring van de verwezenlijking van infrastructuurprojecten waarbij burgers door middel van verzoekschriften hebben gewezen op ernstige risico's voor de volksgezondheid en het milieu, voldoen aan het EU-recht; dringt erop aan dat deze analyses en eventuele daaruit voortvloeiende acties door de Commissie proactief en op voorhand uitgevoerd moeten worden, om onomkeerbare schade aan het milieu te voorkomen, in lijn met het voorzorgsbeginsel; |
| --- | --- |

29.

| 30. | vestigt de aandacht op talrijke verzoekschriften over de praktijken van autoriteiten voor kinderwelzijnszorg en de bescherming van de rechten van kinderen, in het bijzonder in grensoverschrijdende situaties; erkent het werk dat is geleverd door de werkgroep kinderwelzijn van de commissie; vestigt de aandacht op de korte ontwerpresolutie „Bescherming (over de grenzen heen) van de belangen van kinderen in Europa” die in maart 2016 is aangenomen; neemt kennis van het voorstel voor een herschikking van de verordening Brussel II bis betreffende de bevoegdheid en de erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen in huwelijkszaken en inzake de ouderlijke verantwoordelijkheid en betreffende de internationale ontvoering van kinderen, en merkt op dat een groot aantal kwesties die in verzoekschriften worden aangekaart, zoals kwesties met betrekking tot de procedures en praktijken die door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten worden toegepast bij besluiten met een grensoverschrijdend effect die betrekking hebben op minderjarigen en de efficiëntie van de terugkeerprocedures na grensoverschrijdende ontvoeringen van kinderen door ouders, grondig moeten worden onderzocht met het oog op het oplossen van de bestaande problemen; |
| --- | --- |

30.

| 31. | onderstreept het constant hoge aantal verzoekschriften op het gebied van dierenwelzijn en herhaalt zijn treurnis over de opgelopen vertraging bij de tenuitvoerlegging van de strategie van de Europese Unie voor de bescherming en het welzijn van dieren 2012-2015; acht het essentieel om een nieuwe strategie op EU-niveau te lanceren om alle bestaande tekortkomingen weg te werken en de volledige en doeltreffende bescherming van het dierenwelzijn te garanderen door middel van een helder en uitputtend wetgevingskader dat volledig voldoet aan de vereisten van artikel 13 VWEU; |
| --- | --- |

31.

| 32. | betreurt dat er geen noemenswaardige vooruitgang is geboekt in de zaak met betrekking tot het stemrecht van niet-ingezetenen in Estland en Letland naar aanleiding van verzoekschrift nr. 0747/2016; benadrukt dat onnodige vertragingen wantrouwen in de Europese instellingen kunnen wekken; |
| --- | --- |

32.

| 33. | wijst op de belangrijke rol van het SOLVIT-netwerk, dat burgers en bedrijven de mogelijkheid geeft om hun bezorgdheid te uiten over mogelijke inbreuken op het EU-recht door overheidsinstanties in andere lidstaten; verzoekt de Commissie en de lidstaten zelf om SOLVIT te promoten om het nuttiger en zichtbaarder te maken voor de burgers; is in dat opzicht ingenomen met het actieplan om het SOLVIT-netwerk te versterken dat de Commissie in mei 2017 heeft gepubliceerd; verzoekt de Commissie om de spoedige tenuitvoerlegging van dit actieplan te verzekeren en aan het Parlement verslag uit te brengen over de behaalde resultaten; |
| --- | --- |

33.

| 34. | wijst op de verbeteringen die zijn aangebracht in het webportaal voor verzoekschriften; onderstreept dat verdere technische verbeteringen van het webportaal nodig zijn om ervoor te zorgen dat de Commissie verzoekschriften goed voorbereid is om in te spelen op onverwachte situaties, zoals een plotse toename van het aantal ingediende verzoekschriften; acht de verdere technische ontwikkeling en grotere technische capaciteit van het portaal van essentieel belang voor het vlotte verloop van het verzoekschriftenproces; onderstreept het belang van het portaal als eenvoudig toegankelijk communicatiekanaal voor burgers en indieners, ook voor gebruikers van mobiele telefoons en personen met een handicap; ziet uit naar de spoedige tenuitvoerlegging van de resterende projectfasen, om zo indieners en personen die verzoekschriften ondersteunen meer interactie te bieden en meer realtime-informatie te verstrekken; |
| --- | --- |

34.

| 35. | roept op tot een gerichtere en actievere pers- en communicatiedienst en tot een actievere aanwezigheid op de sociale media, opdat de werkzaamheden van de commissie beter inspelen op de zorgen die leven bij het publiek; |
| --- | --- |

35.

| 36. | verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie, en het verslag van de Commissie verzoekschriften, te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de Europese Ombudsman, de regeringen en parlementen van de lidstaten, hun verzoekschriftencommissies en hun nationale ombudsman of soortgelijke bevoegde organen. |
| --- | --- |

36.

---

(1)  Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0512.

(2)  PB C 51 E van 22.2.2013, blz. 66.

(3)  Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0102.

(4)  Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0361.

(5)  Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0037.

(6)  PB L 242 van 20.9.2017, blz. 1 en blz. 6.

(7)  Advies aangenomen op 30 november 2016.

(8)  Advies aangenomen op 11 november 2016.

(9)  Advies aangenomen op 21 april 2016.

(10)  Advies aangenomen op 15 november 2016.

(11)  Advies aangenomen op 27 april 2016.

(12)  Advies aangenomen op 22 april 2016.

(13)  Advies aangenomen op 12 oktober 2016.

---

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/114 |
| --- | --- | --- | --- |

11.10.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/114

---

P8_TA(2017)0503

Een Europese strategie voor emissiearme mobiliteit

Resolutie van het Europees Parlement van 14 december 2017 over een Europese strategie voor emissiearme mobiliteit (2016/2327(INI))

(2018/C 369/15)

Het Europees Parlement,

| — | gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, |
| --- | --- |

—

gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

| — | gezien de mededeling van de Commissie van 20 juli 2016 getiteld „Een Europese Strategie voor emissiearme mobiliteit” (COM(2016)0501), |
| --- | --- |

—

gezien de mededeling van de Commissie van 20 juli 2016 getiteld „Een Europese Strategie voor emissiearme mobiliteit” (COM(2016)0501),

| — | gezien het witboek van de Commissie van 28 maart 2011 getiteld „Stappenplan voor een interne Europese vervoersruimte — werken aan een concurrerend en zuinig vervoerssysteem” (COM(2011)0144), |
| --- | --- |

—

gezien het witboek van de Commissie van 28 maart 2011 getiteld „Stappenplan voor een interne Europese vervoersruimte — werken aan een concurrerend en zuinig vervoerssysteem” (COM(2011)0144),

| — | gezien de mededeling van de Commissie van 31 maart 1998 getiteld „Vervoer en CO2, — de uitwerking van een gemeenschappelijke benadering” (COM(1998)0204), die werd gepubliceerd na de goedkeuring van het Kyotoprotocol maar niet werd omgezet in afdoende maatregelen, |
| --- | --- |

—

gezien de mededeling van de Commissie van 31 maart 1998 getiteld „Vervoer en CO2, — de uitwerking van een gemeenschappelijke benadering” (COM(1998)0204), die werd gepubliceerd na de goedkeuring van het Kyotoprotocol maar niet werd omgezet in afdoende maatregelen,

| — | gezien zijn resolutie van 9 september 2015 inzake de tenuitvoerlegging van het Witboek over vervoer uit 2011: inventarisatie en te nemen maatregelen voor duurzame mobiliteit" (1), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 9 september 2015 inzake de tenuitvoerlegging van het Witboek over vervoer uit 2011: inventarisatie en te nemen maatregelen voor duurzame mobiliteit" (1),

| — | gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 23 februari 2017 over de mededeling van de Commissie van 20 juli 2016 aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's getiteld „Een Europese Strategie voor emissiearme mobiliteit”, |
| --- | --- |

—

gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 23 februari 2017 over de mededeling van de Commissie van 20 juli 2016 aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's getiteld „Een Europese Strategie voor emissiearme mobiliteit”,

| — | gezien Richtlijn 2009/33/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 inzake de bevordering van schone en energiezuinige wegvoertuigen (2), |
| --- | --- |

—

gezien Richtlijn 2009/33/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 inzake de bevordering van schone en energiezuinige wegvoertuigen (2),

| — | gezien Verordening (EU) nr. 1315/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2013 betreffende richtsnoeren van de Unie voor de ontwikkeling van het trans-Europees vervoersnetwerk en tot intrekking van Besluit nr. 661/2010/EU (3), |
| --- | --- |

—

gezien Verordening (EU) nr. 1315/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2013 betreffende richtsnoeren van de Unie voor de ontwikkeling van het trans-Europees vervoersnetwerk en tot intrekking van Besluit nr. 661/2010/EU (3),

| — | gezien Verordening (EG) nr. 443/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 tot vaststelling van emissienormen voor nieuwe personenauto's, in het kader van de communautaire geïntegreerde benadering om de CO2-emissies van lichte voertuigen te beperken (4) en Verordening (EU) nr. 510/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 11 mei 2011 tot vaststelling van emissienormen voor nieuwe lichte bedrijfsvoertuigen in het kader van de geïntegreerde benadering van de Unie om de CO2-emissies van lichte voertuigen te beperken (5), |
| --- | --- |

—

gezien Verordening (EG) nr. 443/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 tot vaststelling van emissienormen voor nieuwe personenauto's, in het kader van de communautaire geïntegreerde benadering om de CO2-emissies van lichte voertuigen te beperken (4) en Verordening (EU) nr. 510/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 11 mei 2011 tot vaststelling van emissienormen voor nieuwe lichte bedrijfsvoertuigen in het kader van de geïntegreerde benadering van de Unie om de CO2-emissies van lichte voertuigen te beperken (5),

| — | gezien Richtlijn 1999/94/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 1999 betreffende de beschikbaarheid van consumenteninformatie over het brandstofverbruik en de CO2-uitstoot bij het op de markt brengen van nieuwe personenauto's (6), |
| --- | --- |

—

gezien Richtlijn 1999/94/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 1999 betreffende de beschikbaarheid van consumenteninformatie over het brandstofverbruik en de CO2-uitstoot bij het op de markt brengen van nieuwe personenauto's (6),

| — | gezien Verordening (EG) nr. 595/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juni 2009 betreffende de typegoedkeuring van motorvoertuigen en motoren met betrekking tot emissies van zware bedrijfsvoertuigen (Euro VI) en de toegang tot reparatie- en onderhoudsinformatie, tot wijziging van Verordening (EG) nr. 715/2007 en Richtlijn 2007/46/EG en tot intrekking van de Richtlijnen 80/1269/EEG, 2005/55/EG en 2005/78/EG (7), |
| --- | --- |

—

gezien Verordening (EG) nr. 595/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juni 2009 betreffende de typegoedkeuring van motorvoertuigen en motoren met betrekking tot emissies van zware bedrijfsvoertuigen (Euro VI) en de toegang tot reparatie- en onderhoudsinformatie, tot wijziging van Verordening (EG) nr. 715/2007 en Richtlijn 2007/46/EG en tot intrekking van de Richtlijnen 80/1269/EEG, 2005/55/EG en 2005/78/EG (7),

| — | gezien Verordening (EU) 2015/757 van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2015 betreffende de monitoring, rapportage en verificatie van kooldioxide-emissies door maritiem vervoer en tot wijziging van Richtlijn 2009/16/EG (8), |
| --- | --- |

—

gezien Verordening (EU) 2015/757 van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2015 betreffende de monitoring, rapportage en verificatie van kooldioxide-emissies door maritiem vervoer en tot wijziging van Richtlijn 2009/16/EG (8),

| — | gezien Richtlijn 2003/87/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 oktober 2003 tot vaststelling van een regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten binnen de Gemeenschap en tot wijziging van Richtlijn 96/61/EG van de Raad (9), |
| --- | --- |

—

gezien Richtlijn 2003/87/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 oktober 2003 tot vaststelling van een regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten binnen de Gemeenschap en tot wijziging van Richtlijn 96/61/EG van de Raad (9),

| — | gezien Richtlijn 2009/28/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen en houdende wijziging en intrekking van de Richtlijnen 2001/77/EG en 2003/30/EG (10), |
| --- | --- |

—

gezien Richtlijn 2009/28/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen en houdende wijziging en intrekking van de Richtlijnen 2001/77/EG en 2003/30/EG (10),

| — | gezien Richtlijn 98/70/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 oktober 1998 betreffende de kwaliteit van benzine en van dieselbrandstof en tot wijziging van Richtlijn 93/12/EEG van de Raad (11), |
| --- | --- |

—

gezien Richtlijn 98/70/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 oktober 1998 betreffende de kwaliteit van benzine en van dieselbrandstof en tot wijziging van Richtlijn 93/12/EEG van de Raad (11),

| — | gezien Richtlijn (EU) 2015/1513 van het Europees Parlement en de Raad van 9 september 2015 tot wijziging van Richtlijn 98/70/EG betreffende de kwaliteit van benzine en dieselbrandstof en tot wijziging van Richtlijn 2009/28/EG ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen (12), |
| --- | --- |

—

gezien Richtlijn (EU) 2015/1513 van het Europees Parlement en de Raad van 9 september 2015 tot wijziging van Richtlijn 98/70/EG betreffende de kwaliteit van benzine en dieselbrandstof en tot wijziging van Richtlijn 2009/28/EG ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen (12),

| — | gezien de mededeling van de Commissie van 30 november 2016 getiteld „Een Europese strategie betreffende ITS, op weg naar de introductie van coöperatieve, communicerende en geautomatiseerde voertuigen” (COM(2016)0766), |
| --- | --- |

—

gezien de mededeling van de Commissie van 30 november 2016 getiteld „Een Europese strategie betreffende ITS, op weg naar de introductie van coöperatieve, communicerende en geautomatiseerde voertuigen” (COM(2016)0766),

| — | gezien het Masterplan voor de introductie van interoperabele coöperatieve intelligente vervoerssystemen in de EU, |
| --- | --- |

—

gezien het Masterplan voor de introductie van interoperabele coöperatieve intelligente vervoerssystemen in de EU,

| — | gezien Richtlijn 1999/52/EG van de Commissie van 26 mei 1999 houdende aanpassing aan de technische vooruitgang van Richtlijn 96/96/EG van de Raad betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake de technische controle van motorvoertuigen en aanhangwagens (13), |
| --- | --- |

—

gezien Richtlijn 1999/52/EG van de Commissie van 26 mei 1999 houdende aanpassing aan de technische vooruitgang van Richtlijn 96/96/EG van de Raad betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake de technische controle van motorvoertuigen en aanhangwagens (13),

| — | gezien Richtlijn 2004/52/EG van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004 betreffende de interoperabiliteit van elektronische tolheffingssystemen voor het wegverkeer in de Gemeenschap (14) en Beschikking 2009/750/EG van de Commissie van 6 oktober 2009 tot definiëring van de Europese elektronische tolheffingsdienst en de bijbehorende technische onderdelen (15), |
| --- | --- |

—

gezien Richtlijn 2004/52/EG van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004 betreffende de interoperabiliteit van elektronische tolheffingssystemen voor het wegverkeer in de Gemeenschap (14) en Beschikking 2009/750/EG van de Commissie van 6 oktober 2009 tot definiëring van de Europese elektronische tolheffingsdienst en de bijbehorende technische onderdelen (15),

| — | gezien Verordening (EU) nr. 913/2010 van het Europees Parlement en de Raad van 22 september 2010 inzake het Europese spoorwegnet voor concurrerend goederenvervoer (16), |
| --- | --- |

—

gezien Verordening (EU) nr. 913/2010 van het Europees Parlement en de Raad van 22 september 2010 inzake het Europese spoorwegnet voor concurrerend goederenvervoer (16),

| — | gezien Richtlijn 92/106/EEG van de Raad van 7 december 1992 houdende vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften voor bepaalde vormen van gecombineerd vervoer van goederen tussen lidstaten (17), |
| --- | --- |

—

gezien Richtlijn 92/106/EEG van de Raad van 7 december 1992 houdende vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften voor bepaalde vormen van gecombineerd vervoer van goederen tussen lidstaten (17),

| — | gezien Verordening (EG) nr. 1073/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 tot vaststelling van gemeenschappelijke regels voor toegang tot de internationale markt voor touringcar- en autobusdiensten en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 561/2006 (18), |
| --- | --- |

—

gezien Verordening (EG) nr. 1073/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 tot vaststelling van gemeenschappelijke regels voor toegang tot de internationale markt voor touringcar- en autobusdiensten en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 561/2006 (18),

| — | gezien Richtlijn 2014/94/EU van het Europees Parlement en de Raad van 22 oktober 2014 betreffende de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen (19), |
| --- | --- |

—

gezien Richtlijn 2014/94/EU van het Europees Parlement en de Raad van 22 oktober 2014 betreffende de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen (19),

| — | gezien Richtlijn 2000/59/EG van het Europees Parlement en de Raad van 27 november 2000 betreffende havenontvangstvoorzieningen voor scheepsafval en ladingresiduen (20), |
| --- | --- |

—

gezien Richtlijn 2000/59/EG van het Europees Parlement en de Raad van 27 november 2000 betreffende havenontvangstvoorzieningen voor scheepsafval en ladingresiduen (20),

| — | gezien de resultaten van de 39e zitting van de vergadering van de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie (ICAO) van 2016 te Montreal, |
| --- | --- |

—

gezien de resultaten van de 39e zitting van de vergadering van de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie (ICAO) van 2016 te Montreal,

| — | gezien Richtlijn 2005/35/EG van het Europees Parlement en de Raad van 7 september 2005 inzake verontreiniging vanaf schepen en invoering van sancties voor inbreuken (21), zoals gewijzigd bij Richtlijn 2009/123/EG van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 (22), |
| --- | --- |

—

gezien Richtlijn 2005/35/EG van het Europees Parlement en de Raad van 7 september 2005 inzake verontreiniging vanaf schepen en invoering van sancties voor inbreuken (21), zoals gewijzigd bij Richtlijn 2009/123/EG van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 (22),

| — | gezien het verslag van de Enquêtecommissie emissiemetingen in de automobielsector over de resultaten van het werk van die commissie (A8-0049/2017), |
| --- | --- |

—

gezien het verslag van de Enquêtecommissie emissiemetingen in de automobielsector over de resultaten van het werk van die commissie (A8-0049/2017),

| — | gezien zijn resolutie van 2 december 2015 over duurzame stadsmobiliteit (23), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 2 december 2015 over duurzame stadsmobiliteit (23),

| — | gezien zijn resolutie van 23 juni 2016 over het voortgangsverslag hernieuwbare energie (24), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 23 juni 2016 over het voortgangsverslag hernieuwbare energie (24),

| — | gezien Richtlijn (EU) 2016/2284 van het Europees Parlement en de Raad van 14 december 2016 betreffende de vermindering van nationale emissies van bepaalde luchtverontreinigende stoffen, tot wijziging van Richtlijn 2003/35/EG en tot intrekking van Richtlijn 2001/81/EG (25), |
| --- | --- |

—

gezien Richtlijn (EU) 2016/2284 van het Europees Parlement en de Raad van 14 december 2016 betreffende de vermindering van nationale emissies van bepaalde luchtverontreinigende stoffen, tot wijziging van Richtlijn 2003/35/EG en tot intrekking van Richtlijn 2001/81/EG (25),

| — | gezien zijn aanbeveling aan de Raad en de Commissie van 4 april 2017 naar aanleiding van het onderzoek naar emissiemetingen in de automobielsector (26), |
| --- | --- |

—

gezien zijn aanbeveling aan de Raad en de Commissie van 4 april 2017 naar aanleiding van het onderzoek naar emissiemetingen in de automobielsector (26),

| — | gezien zijn mandaat voor interinstitutionele onderhandelingen betreffende de herziening van typegoedkeuringen en markttoezicht, zoals aangenomen op 4 april 2017 (27), |
| --- | --- |

—

gezien zijn mandaat voor interinstitutionele onderhandelingen betreffende de herziening van typegoedkeuringen en markttoezicht, zoals aangenomen op 4 april 2017 (27),

| — | gezien het Pakket circulaire economie, goedgekeurd door de Commissie op 2 december 2015, |
| --- | --- |

—

gezien het Pakket circulaire economie, goedgekeurd door de Commissie op 2 december 2015,

| — | gezien artikel 52 van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 52 van zijn Reglement,

| — | gezien het verslag van de Commissie vervoer en toerisme en het advies van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid (A8-0356/2017), |
| --- | --- |

—

gezien het verslag van de Commissie vervoer en toerisme en het advies van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid (A8-0356/2017),

| A. | overwegende dat alle 151 partijen bij de Overeenkomst van Parijs, die op 4 november 2016 door de EU werd geratificeerd en op diezelfde dag in werking trad, zich eraan hebben gecommitteerd de stijging van de wereldwijde temperatuur te beperken tot ruim onder de 2 oC ten opzichte van het pre-industriële tijdperk en ernaar te blijven streven om de temperatuurstijging te beperken tot 1,5 oC ten opzichte van het pre-industriële tijdperk; |
| --- | --- |

A.

overwegende dat alle 151 partijen bij de Overeenkomst van Parijs, die op 4 november 2016 door de EU werd geratificeerd en op diezelfde dag in werking trad, zich eraan hebben gecommitteerd de stijging van de wereldwijde temperatuur te beperken tot ruim onder de 2 oC ten opzichte van het pre-industriële tijdperk en ernaar te blijven streven om de temperatuurstijging te beperken tot 1,5 oC ten opzichte van het pre-industriële tijdperk;

| B. | overwegende dat het wegvervoer de oorzaak is van meer dan 70 % van de broeikasgasemissies van het vervoer en een groot deel van de luchtverontreiniging en dat daarom actie voornamelijk op dat gebied nodig is, ofschoon in alle vervoerssectoren meer inspanningen moeten worden geleverd om de uitstoot te verminderen; |
| --- | --- |

B.

overwegende dat het wegvervoer de oorzaak is van meer dan 70 % van de broeikasgasemissies van het vervoer en een groot deel van de luchtverontreiniging en dat daarom actie voornamelijk op dat gebied nodig is, ofschoon in alle vervoerssectoren meer inspanningen moeten worden geleverd om de uitstoot te verminderen;

| C. | overwegende dat aardgas, in het bijzonder gecomprimeerd aardgas (CNG) en vloeibaar aardgas (LNG), en met name biomethaan en synthetisch methaan en vloeibaar petroleumgas (LPG), kunnen bijdragen tot het koolstofvrij maken van de vervoerssector, met name wat betreft het zeevervoer en de zware bedrijfsvoertuigen; |
| --- | --- |

C.

overwegende dat aardgas, in het bijzonder gecomprimeerd aardgas (CNG) en vloeibaar aardgas (LNG), en met name biomethaan en synthetisch methaan en vloeibaar petroleumgas (LPG), kunnen bijdragen tot het koolstofvrij maken van de vervoerssector, met name wat betreft het zeevervoer en de zware bedrijfsvoertuigen;

| D. | overwegende dat de Commissie in haar witboek van 2011 verklaart dat zij ernaar streeft om tussen nu en 2050 de broeikasgasemissies van de vervoerssector met ten minste 60 % te verlagen ten opzichte van 1990; overwegende dat het, om de Overeenkomst van Parijs na te leven, noodzakelijk zal zijn om de broeikasgasemissies van het vervoer tegen midden deze eeuw drastisch te verminderen; |
| --- | --- |

D.

overwegende dat de Commissie in haar witboek van 2011 verklaart dat zij ernaar streeft om tussen nu en 2050 de broeikasgasemissies van de vervoerssector met ten minste 60 % te verlagen ten opzichte van 1990; overwegende dat het, om de Overeenkomst van Parijs na te leven, noodzakelijk zal zijn om de broeikasgasemissies van het vervoer tegen midden deze eeuw drastisch te verminderen;

| E. | overwegende dat een betrouwbaar emissiebeperkingstraject voor de lange termijn autofabrikanten de nodige planningszekerheid kan bieden om te investeren in nieuwe technologieën; |
| --- | --- |

E.

overwegende dat een betrouwbaar emissiebeperkingstraject voor de lange termijn autofabrikanten de nodige planningszekerheid kan bieden om te investeren in nieuwe technologieën;

| F. | overwegende dat er om de vervoerssector koolstofarm te maken op brede schaal gebruik moet worden gemaakt van hernieuwbare energiebronnen, te diversifiëren naar gelang de verschillende vervoerswijzen; |
| --- | --- |

F.

overwegende dat er om de vervoerssector koolstofarm te maken op brede schaal gebruik moet worden gemaakt van hernieuwbare energiebronnen, te diversifiëren naar gelang de verschillende vervoerswijzen;

| G. | overwegende dat elektrische vervoerssystemen, zowel private als openbare, ertoe kunnen bijdragen dat ernstige problemen op het gebied van stedelijke mobiliteit worden aangepakt doordat zij duurzaam de CO2-emissies verminderen en vervuilende stoffen en lawaai volledig elimineren; overwegende dat de mate van duurzaamheid van elektrische voertuigen ook afhangt van het gebruik van hernieuwbare elektriciteit; |
| --- | --- |

G.

overwegende dat elektrische vervoerssystemen, zowel private als openbare, ertoe kunnen bijdragen dat ernstige problemen op het gebied van stedelijke mobiliteit worden aangepakt doordat zij duurzaam de CO2-emissies verminderen en vervuilende stoffen en lawaai volledig elimineren; overwegende dat de mate van duurzaamheid van elektrische voertuigen ook afhangt van het gebruik van hernieuwbare elektriciteit;

| H. | overwegende dat het vervoer verantwoordelijk is voor meer dan 25 % van de broeikasgasemissies in de EU, waarvan het wegvervoer meer dan 70 % voor zijn rekening neemt; overwegende dat het vervoer de belangrijkste oorzaak is van luchtverontreiniging in stedelijke gebieden; overwegende dat die luchtverontreiniging in de EU jaarlijks meer dan 400 000 vroegtijdige sterfgevallen veroorzaakt (28) en gezondheidskosten genereert die oplopen tot een bedrag tussen 330 en 940 miljard EUR (29), ofwel tussen 3 % en 9 % van het bnp van de EU; overwegende dat fijnstof en stikstofoxide een uiterst negatief effect hebben op de volksgezondheid; |
| --- | --- |

H.

overwegende dat het vervoer verantwoordelijk is voor meer dan 25 % van de broeikasgasemissies in de EU, waarvan het wegvervoer meer dan 70 % voor zijn rekening neemt; overwegende dat het vervoer de belangrijkste oorzaak is van luchtverontreiniging in stedelijke gebieden; overwegende dat die luchtverontreiniging in de EU jaarlijks meer dan 400 000 vroegtijdige sterfgevallen veroorzaakt (28) en gezondheidskosten genereert die oplopen tot een bedrag tussen 330 en 940 miljard EUR (29), ofwel tussen 3 % en 9 % van het bnp van de EU; overwegende dat fijnstof en stikstofoxide een uiterst negatief effect hebben op de volksgezondheid;

| I. | overwegende dat de vervoerssector de minst koolstofarme sector is en nog steeds voor meer dan 94 % van zijn energiebehoefte afhankelijk is van fossiele brandstoffen; overwegende dat de broeikasgasemissies van de vervoerssector bijna een kwart uitmaken van de totale CO2-emissies in de EU en nog steeds blijven stijgen; |
| --- | --- |

I.

overwegende dat de vervoerssector de minst koolstofarme sector is en nog steeds voor meer dan 94 % van zijn energiebehoefte afhankelijk is van fossiele brandstoffen; overwegende dat de broeikasgasemissies van de vervoerssector bijna een kwart uitmaken van de totale CO2-emissies in de EU en nog steeds blijven stijgen;

| J. | overwegende dat de ontwikkeling van het passagiers- en vrachtvervoer in hoge mate afhangt van een doeltreffend gebruik van verschillende vervoerswijzen, en dat het Europees vervoersbeleid gebaseerd moet zijn op een efficiënte co-modaliteit, waarbij het gebruik van de energiezuinigste en duurzaamste vervoerswijzen waar mogelijk de voorkeur moet krijgen; |
| --- | --- |

J.

overwegende dat de ontwikkeling van het passagiers- en vrachtvervoer in hoge mate afhangt van een doeltreffend gebruik van verschillende vervoerswijzen, en dat het Europees vervoersbeleid gebaseerd moet zijn op een efficiënte co-modaliteit, waarbij het gebruik van de energiezuinigste en duurzaamste vervoerswijzen waar mogelijk de voorkeur moet krijgen;

| K. | overwegende dat modal shift zal leiden tot een optimaal evenwicht tussen verschillende wijzen van vervoer en interoperabiliteit mogelijk zal maken binnen en tussen de verschillende wijzen van vervoer, duurzamere vervoers- en logistieke ketens zal bevorderen en voor vlottere afwikkeling van het verkeer tussen verschillende vervoerswijzen en knooppunten zal zorgen; |
| --- | --- |

K.

overwegende dat modal shift zal leiden tot een optimaal evenwicht tussen verschillende wijzen van vervoer en interoperabiliteit mogelijk zal maken binnen en tussen de verschillende wijzen van vervoer, duurzamere vervoers- en logistieke ketens zal bevorderen en voor vlottere afwikkeling van het verkeer tussen verschillende vervoerswijzen en knooppunten zal zorgen;

| L. | overwegende dat volgens de speciale Eurobarometer nr. 406 uit 2013 ongeveer 50 % van de burgers van de EU dagelijks hun privé-auto gebruiken, slechts 16 % het openbaar vervoer en maar 12 % de fiets; |
| --- | --- |

L.

overwegende dat volgens de speciale Eurobarometer nr. 406 uit 2013 ongeveer 50 % van de burgers van de EU dagelijks hun privé-auto gebruiken, slechts 16 % het openbaar vervoer en maar 12 % de fiets;

| M. | overwegende dat voor zeevervoer gebruikte bunkerolie tot de meest vervuilende brandstofsoorten behoort en dat deze sector zijn emissies dus fors zou kunnen reduceren door alternatieve aandrijfsystemen te bevorderen en te integreren; |
| --- | --- |

M.

overwegende dat voor zeevervoer gebruikte bunkerolie tot de meest vervuilende brandstofsoorten behoort en dat deze sector zijn emissies dus fors zou kunnen reduceren door alternatieve aandrijfsystemen te bevorderen en te integreren;

| N. | overwegende dat de bescherming van de volksgezondheid en het milieu een gedeelde maatschappelijke zorg en verantwoordelijkheid moet zijn, waarbij alle belanghebbenden een belangrijke rol te spelen hebben; |
| --- | --- |

N.

overwegende dat de bescherming van de volksgezondheid en het milieu een gedeelde maatschappelijke zorg en verantwoordelijkheid moet zijn, waarbij alle belanghebbenden een belangrijke rol te spelen hebben;

| O. | overwegende dat in het zevende milieuactieprogramma van de Europese Gemeenschap duidelijk de rol van het vervoer wordt erkend bij het realiseren van de visie 2050 van de Unie: „goed leven binnen de grenzen van onze planeet”; |
| --- | --- |

O.

overwegende dat in het zevende milieuactieprogramma van de Europese Gemeenschap duidelijk de rol van het vervoer wordt erkend bij het realiseren van de visie 2050 van de Unie: „goed leven binnen de grenzen van onze planeet”;

| P. | overwegende dat het wetgevingskader sinds de vaststelling van de biobrandstoffenrichtlijn in 2003 herhaaldelijk is gewijzigd; overwegende dat een zekere stabiliteit van de wetgevingsaanpak nodig is om investeringen in geavanceerde biobrandstoffen aan te trekken; |
| --- | --- |

P.

overwegende dat het wetgevingskader sinds de vaststelling van de biobrandstoffenrichtlijn in 2003 herhaaldelijk is gewijzigd; overwegende dat een zekere stabiliteit van de wetgevingsaanpak nodig is om investeringen in geavanceerde biobrandstoffen aan te trekken;

| Q. | overwegende dat de overgang naar een circulaire economie ook inhoudt dat consumenten meer en meer gebruikers van diensten zullen worden, en dat deze verschuiving naar nieuwe bedrijfsmodellen belangrijke gevolgen kan hebben voor het efficiënte gebruik van hulpbronnen in de vervoerssector; |
| --- | --- |

Q.

overwegende dat de overgang naar een circulaire economie ook inhoudt dat consumenten meer en meer gebruikers van diensten zullen worden, en dat deze verschuiving naar nieuwe bedrijfsmodellen belangrijke gevolgen kan hebben voor het efficiënte gebruik van hulpbronnen in de vervoerssector;

| R. | overwegende dat meer dan 100 miljoen Europeanen worden blootgesteld aan geluidsniveaus die hoger zijn dan de EU-drempel van 55 decibel (dB), waarvan er 32 miljoen worden blootgesteld aan „zeer hoge” geluidsniveaus, d.w.z. hoger dan 65 dB; |
| --- | --- |

R.

overwegende dat meer dan 100 miljoen Europeanen worden blootgesteld aan geluidsniveaus die hoger zijn dan de EU-drempel van 55 decibel (dB), waarvan er 32 miljoen worden blootgesteld aan „zeer hoge” geluidsniveaus, d.w.z. hoger dan 65 dB;

| S. | overwegende dat volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) lawaai afkomstig van het wegverkeer de op een na schadelijkste milieugerelateerde stressfactor is in Europa, net na luchtverontreiniging, en dat minstens 9 000 vroegtijdige sterfgevallen per jaar kunnen worden toegeschreven aan hartaandoeningen ten gevolge van verkeerslawaai; |
| --- | --- |

S.

overwegende dat volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) lawaai afkomstig van het wegverkeer de op een na schadelijkste milieugerelateerde stressfactor is in Europa, net na luchtverontreiniging, en dat minstens 9 000 vroegtijdige sterfgevallen per jaar kunnen worden toegeschreven aan hartaandoeningen ten gevolge van verkeerslawaai;

| T. | overwegende dat toepassing van de WHO-richtsnoeren voor menselijke blootstelling aan PM 2,5 de gemiddelde levensverwachting van de burgers met ongeveer 22 maanden zou doen stijgen, en een besparing van liefst 31 miljard EUR per jaar zou opleveren; |
| --- | --- |

T.

overwegende dat toepassing van de WHO-richtsnoeren voor menselijke blootstelling aan PM 2,5 de gemiddelde levensverwachting van de burgers met ongeveer 22 maanden zou doen stijgen, en een besparing van liefst 31 miljard EUR per jaar zou opleveren;

| 1. | is ingenomen met de mededeling van de Commissie „Een Europese strategie voor emissiearme mobiliteit” en beaamt dat een overgang naar emissiearme mobiliteit essentieel is voor een meer algemene overgang naar een duurzame, koolstofarme en circulaire economie; verzoekt de Commissie en de bevoegde autoriteiten in de lidstaten zich volledig achter de strategie te scharen; |
| --- | --- |

1.

| 2. | onderstreept dat om de Overeenkomst van Parijs na te leven, de van het vervoer afkomstige broeikasgasemissies tegen midden deze eeuw zo goed als tot nul moeten zijn teruggebracht, en dat de emissies van luchtverontreinigende stoffen afkomstig van vervoer drastisch moeten worden verminderd om ten minste onverwijld te voldoen aan de volksgezondheidsrichtsnoeren van de WHO; |
| --- | --- |

2.

| 3. | merkt op dat de overgang naar emissiearme mobiliteit niet alleen de volksgezondheid en het milieu ten goede komt, maar ook grote uitdagingen en kansen inhoudt voor fabrikanten en toeleveranciers in de voertuigen-, spoorweg-, zeevervoer- en luchtvaartsector, alsook voor innovaties op het gebied van energie, vervoer en logistiek en voor dienstenaanbieders, met name kleine en middelgrote ondernemingen (kmo's); benadrukt dat de op een kosteneffectieve benadering stoelende bevordering van nieuwe technologieën en bedrijfsmodellen waarbij innoverende partnerschappen tussen grote bedrijven, kmo's en start-ups worden aangemoedigd, op gepaste wijze moet worden ondersteund om de broeikasgasemissies in de vervoerssector daadwerkelijk terug te dringen; |
| --- | --- |

3.

| 4. | onderkent dat er ingrijpende veranderingen moeten worden doorgevoerd in het beheer van de vervoersvraag en de ruimtelijke ordening om de noodzakelijke verschuiving naar een multimodale aanpak te kunnen realiseren; herhaalt dat transport moet worden gezien als een belangrijke dienstverrichting en niet als doel op zich; steunt daartoe de tenuitvoerlegging van de trans-Europese vervoersnetten (TEN-V); herhaalt dat de overgang naar een duurzame, circulaire en koolstofarme vervoerssector betekent dat de gebruikers van diensten zich meer bewust moeten worden van hulpbronnenefficiëntie; is van mening dat een van de belangrijkste factoren om te bewerkstelligen dat de mensen hun gedrag veranderen en voor duurzamere vervoerswijzen kiezen een betaalbaar, goed ontwikkeld, multimodaal openbaarvervoerssysteem is dat stedelijke knooppunten afdekt en aansluit op landelijke gebieden; |
| --- | --- |

4.

| 5. | herinnert eraan dat het Parlement met betrekking tot het witboek over vervoer uit 2011 heeft benadrukt dat een duurzaam Europees mobiliteitsbeleid moet steunen op een breed scala aan beleidsinstrumenten om op kosteneffectieve wijze een verschuiving teweeg te brengen naar de minst vervuilende en meest energie-efficiënte wijzen van vervoer; wijst erop dat het verplaatsen van het zwaartepunt tussen verschillende wijzen van vervoer noodzakelijk is om ervoor te zorgen dat mobiliteit niet noodzakelijkerwijs leidt tot de negatieve effecten die het huidige vervoersstelsel meebrengt, zoals verkeerscongestie, luchtvervuiling, lawaai, ongevallen en klimaatverandering; erkent in dit verband dat het modal-shiftbeleid tot nu toe geen bevredigende resultaten heeft opgeleverd; |
| --- | --- |

5.

| 6. | spoort de Commissie ertoe aan een leidende rol te spelen op het gebied van mondiale, geharmoniseerde maatregelen met betrekking tot duurzamer en efficiënter vervoer; |
| --- | --- |

6.

| 7. | vraagt de Commissie toe te zien op de volledige tenuitvoerlegging van de bestaande wetgeving en indien nodig aanvullende maatregelen in de vervoerssector voor te stellen om de overeengekomen EU-klimaatdoelstellingen te verwezenlijken, en wel voor alle vervoerswijzen, met inbegrip van stedelijke mobiliteit, op een wijze die het concurrentievermogen van de vervoerssector niet in het gedrang brengt; vraagt de Commissie eveneens de marktopname te ondersteunen van technologieën die bijdragen aan een emissiearme mobiliteit doordat zij de efficiëntie van voertuigen vergroten met behoud van de veiligheid ervan; verzoekt de Commissie om in de context van de naleving van de Overeenkomst van Parijs het witboek van 2011 over vervoer te actualiseren; |
| --- | --- |

7.

| 8. | is ervan overtuigd dat bij de beoordeling van de duurzaamheid moet worden gekeken naar de volledige voetafdruk van de voertuigen, van de fabricage en het gebruik tot en met de verwijdering, en naar de vereiste infrastructuur, en benadrukt daarom dat alleen een technologisch neutrale energiemix realistische, werkelijk duurzame oplossingen kan bieden; |
| --- | --- |

8.

| 9. | merkt op dat een duurzame overgang op het gebied van vervoer systematisch handelen vereist van alle belanghebbenden, d.w.z. het maatschappelijk middenveld, de consumenten, de sociale partners, kmo's, innovatieve start-ups, grote bedrijven die wereldwijd actief zijn en politici en overheidsinstanties op alle bestuursniveaus; |
| --- | --- |

9.

| 10. | roept de Commissie op het toenemende belang van ingebedde emissies te erkennen door stimulansen in te bouwen voor emissieboekhouding tijdens de hele levenscyclus; |
| --- | --- |

10.

| 11. | verzoekt de Commissie te erkennen dat het steeds belangrijker wordt om emissies gedurende de hele levenscyclus te meten, d.w.z. de emissies van energievoorziening van de fabricage tot en met de sloop, door holistische voorstellen te doen die fabrikanten naar optimale oplossingen leiden, om ervoor te zorgen dat de upstream- en downstreamemissies de voordelen van het verbeterde operationele gebruik van energie door voertuigen niet uithollen; |
| --- | --- |

11.

| 12. | roept de Commissie op om dringend CO2-normen voor alle wegvervoer in te voeren en te verbeteren, aangezien kosteneffectieve voertuignormen naar alle waarschijnlijkheid de efficiëntste maatregel zijn voor het verbeteren van de energie-efficiëntie in de EU in de periode tot 2030; |
| --- | --- |

12.

| 13. | wijst erop dat energie-efficiëntie als het beste energie-alternatief moet worden beschouwd en dat derhalve alle maatregelen die de energie-efficiëntie op een kostenefficiënte manier verbeteren en de vraag naar energie doen dalen voorrang moeten krijgen, moeten worden bevorderd en naar behoren in het vervoersbeleid en de Europese klimaatactie moeten worden ingepast; |
| --- | --- |

13.

Optimalisering van het vervoerssysteem

Vergroting van de efficiëntie

| 14. | vraagt de Commissie en de lidstaten om de verbindingen tussen verschillende regio's in de EU te verbeteren, ook wat betreft afgelegen, achtergebleven en grensregio's van de Unie; vraagt de Commissie in dit verband de EU-benadering van de connectiviteit in de luchtvaart te herzien en de mogelijkheid te verkennen om een connectiviteitsindex uit te werken, waarbij ook het samenspel met andere vervoerswijzen in aanmerking wordt genomen; onderstreept dat dit gepaard moet gaan met investeringen in en bevordering van duurzame alternatieven; |
| --- | --- |

14.

| 15. | moedigt de lidstaten met klem aan de tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijke Europese luchtruim te versnellen, aangezien de huidige versnippering tot langere vluchttijden, vertragingen, extra brandstofverbruik en meer CO2-emissies leidt; wijst erop dat dit zou bijdragen aan een emissievermindering met 10 %; |
| --- | --- |

15.

| 16. | verzoekt de Commissie zeer ambitieus te blijven inzake innovatie, door onderzoek naar het gebruik van fotovoltaïsche energie in de luchtvaartsector (zoals Solar Impulse 2) en naar alternatieve hernieuwbare vloeibare brandstoffen aan te moedigen; |
| --- | --- |

16.

Eerlijke en efficiënte prijsstelling

| 17. | stelt dat duidelijker prijssignalen voor alle vervoerswijzen die meer recht doen aan de beginselen van de vervuiler respectievelijk de gebruiker betaalt, essentieel zijn voor eerlijkheid en om een gelijk speelveld te creëren voor de verschillende vervoerswijzen in Europa; wijst erop dat bestaand beleid vanuit dat gezichtspunt moet worden heroverwogen; |
| --- | --- |

17.

| 18. | wijst erop dat elke vervoerswijze de eigen marginale kosten zou moeten dekken, zowel voor slijtage van de infrastructuur („de gebruiker betaalt”) als voor externe kosten voor bijvoorbeeld luchtverontreiniging en geluidsoverlast („de vervuiler betaalt”); meent dat de toepassing van deze twee beginselen in de gehele EU de huidige lastendiscrepantie tussen vervoerswijzen zal helpen wegnemen; |
| --- | --- |

18.

| 19. | onderstreept dat regelgeving inzake vervoersprijzen geen oneerlijke concurrentie mag veroorzaken ten nadele van duurzamere vervoerswijzen, zoals het spoor, en dringt er bij de Commissie op aan om met voorstellen te komen om eerlijke concurrentie op dit gebied te waarborgen; |
| --- | --- |

19.

| 20. | is ingenomen met de inspanningen van de Commissie om normen voor interoperabele elektronische tolsystemen in de EU op te stellen, alsook met de komende herziening van de eurovignetrichtlijn, die moet voorzien in op afstand gebaseerde tolprijzen en differentiatie op basis van CO2-emissies, alsook in de mogelijkheid om heffingen te differentiëren op basis van geactualiseerde Euro-normen; is van mening dat de uitbreiding van op afstand gebaseerde tolprijzen moet gelden voor alle personenauto's en bestelwagens en tegelijkertijd een bepaalde vorm van flexibiliteit mogelijk moet maken voor afgelegen en dunbevolkte gebieden; |
| --- | --- |

20.

| 21. | benadrukt dat een modal shift in het vervoer bevordering van en investeringen in multimodaliteit en openbaar vervoer vereist; |
| --- | --- |

21.

| 22. | vraagt de Commissie om haar „handleiding inzake de externe kosten van transport” met spoed bij te werken, rekening houdend met gegevens over de emissies onder reële rijomstandigheden; |
| --- | --- |

22.

| 23. | benadrukt dat de luchtvaart de vervoerswijze is waarbij de externe kosten nog het minst geïnternaliseerd worden, en verzoekt de Commissie derhalve de Overeenkomst van Parijs in de praktijk te brengen en de mogelijkheden te verkennen voor geharmoniseerde, internationale maatregelen voor een heffing op kerosine in de luchtvaart en afschaffing van de btw-vrijstelling op vliegtickets; |
| --- | --- |

23.

Logistiek en digitalisering

| 24. | erkent dat logistiek een cruciale rol kan spelen in het terugdringen van de koolstofimpact van het vervoer door middel van milieuvriendelijke samenwerkingsstrategieën waarin aandacht wordt besteed aan de integratie van de toeleveringsketen, multimodaal vervoer, groepagevervoer en retourlogistiek; is van mening dat digitale technologieën doorslaggevend zijn om deze doelen te bereiken; |
| --- | --- |

24.

| 25. | is van mening dat intelligente vervoerssystemen, „platooning” en autonome en geconnecteerde voertuigen een belangrijke troef kunnen zijn voor de verbetering van de efficiëntie van zowel het individuele als het commerciële weg-, spoorweg-, zee- en luchtvervoer; |
| --- | --- |

25.

| 26. | erkent dat geconnecteerde-autotechnologie niet alleen de verkeersveiligheid zal verbeteren, maar ook aanzienlijke gevolgen zal hebben voor het milieu, en wijst op de dichte netwerkinfrastructuur die nodig is om hoge capaciteit en korte latentietijd te waarborgen voor een 5G-netwerk, zodat optimaal gebruik kan worden gemaakt van de mogelijkheden die geconnecteerde en autonome voertuigen bieden om de mobiliteit in de stedelijke omgeving te verbeteren; erkent dat veel bedrijven, gezien het meer algemene digitaliseringsproces dat in het hele Europese bedrijfsleven gaande is, hun transformatiestrategie zullen moeten doen steunen op mobiliteit, waardoor er grote kansen ontstaan voor kmo's en start-ups in de vervoerssector, en is van mening dat dit moet worden ondersteund; |
| --- | --- |

26.

| 27. | benadrukt dat openbaar vervoer, als onderdeel van het concept van mobiliteit als dienstverrichting, een groot potentieel heeft om de verkeersintensiteit en de daarmee samenhangende emissies te beperken, en verzoekt de Commissie de digitalisering en de connectiviteit van openbaarvervoerssystemen te stimuleren om de barrières tussen vervoerswijzen en -systemen weg te nemen en het gebruik ervan aan te moedigen; is tevens van mening dat de genomen maatregelen toegespitst moeten zijn op de specifieke kenmerken van de betrokken — stedelijke of rurale — gebieden, bedenkend dat economische levensvatbaarheid in plattelandsgebieden moeilijker te verwezenlijken is; vraagt de Commissie en de lidstaten derhalve om specifieke initiatieven op touw te zetten voor een efficiënter vervoer in rurale en moeilijk bereikbare omgevingen en daarbij ook rekening te houden met de openbaredienstverplichtingen; |
| --- | --- |

27.

| 28. | steunt initiatieven voor mobiliteitsbeheer voor het bereiken van efficiëntere en milieuvriendelijker intermodale vervoersdiensten en slimme mobiliteit, wat essentieel kan zijn voor de bevordering van de concepten van mobiliteit als dienstverrichting en gesynchroniseerde intermodaliteit („synchromodaliteit”); is van mening dat, om mobiliteit als dienstverrichting verder te vergroten, in de toekomstige regelgeving passende aandacht moet worden besteed aan de bijdrage van intelligente vervoersbeheerssystemen (ITS), de ontwikkeling van ict-capaciteiten, de interoperabiliteit van systemen, het delen van diensten en geïntegreerde multimodale ticketing; |
| --- | --- |

28.

| 29. | merkt op dat voertuigen die worden gebruikt voor vrachtvervoer in stedelijke gebieden, verhoudingsgewijs zeer sterk bijdragen tot de luchtvervuiling en geluidsoverlast en negatieve gevolgen hebben voor de verkeersdrukte; roept op tot een betere optimalisatie van de toeleveringsketen in stedelijke gebieden; verzoekt de Commissie om het gebruik van lichte, emissievrije bestelwagens, emissievrije bussen, vuilniswagens en taxi's en bakfietsen in de „logistiek van de laatste kilometer” aan te moedigen; |
| --- | --- |

29.

| 30. | wijst op de potentiële voordelen van het gebruik van lichtere voertuigen en van een efficiënter gebruik van de bestaande infrastructuur, zoals een betere spreiding van het verkeer en verbeterde intermodale oplossingen; |
| --- | --- |

30.

| 31. | verzoekt de Commissie in het kader van de wetgeving voor de digitale eengemaakte markt het potentieel van veiligere, slimmere en groenere vervoersmiddelen in het wegvervoer te benadrukken en projecten te bevorderen voor V2V- (vehicle-to-vehicle) en V2R (vehicle-to-road)-apparatuur als een van de maatregelen om innovatie-economie voor innovatie te stimuleren en Europese ict-bedrijven nieuwe zakelijke mogelijkheden te bieden; |
| --- | --- |

31.

| 32. | wijst op het belang van investeringen in optimale achterlandverbindingen om zo de ecologische voetafdruk van achterlandvervoer te verkleinen door gebruikmaking van multimodale verbindingen, duurzaam spoorwegvervoer, binnenvaart, realtimegegevens over het vervoer en IT-toepassingen aan te moedigen langs de corridors van de trans-Europese vervoersnetten; |
| --- | --- |

32.

| 33. | is ervan overtuigd dat het bevorderen van initiatieven voor mobiliteitsbeheer in regio's en steden, instellingen en bedrijven aanzienlijke mogelijkheden biedt voor het verminderen van de verplaatsingsbehoeften van burgers, zowel qua afstand als qua snelheid; |
| --- | --- |

33.

| 34. | verzoekt de lidstaten om proefprojecten te ondersteunen die ertoe aanzetten om meer gebruik te maken van elektrische en op alternatieve geavanceerde biobrandstoffen rijdende voertuigen; |
| --- | --- |

34.

| 35. | benadrukt dat er behoefte is aan een alomvattende EU-aanpak om een snelle digitalisering van het vervoer mogelijk te maken die, samen met betere vervoersplanning en de overstap naar „mobiliteit als dienstverrichting”, in hoge mate zal bijdragen aan de verbetering van de efficiëntie en ingrijpende gevolgen zal hebben voor de samenleving; |
| --- | --- |

35.

| 36. | is van mening dat betere vervoersplanning, beter gebruik van digitalisering en logistiek domeinen zijn met een enorm potentieel voor emissiereductie en dat talrijke goedkope en eenvoudige maatregelen zeer snel zouden kunnen worden ingevoerd met een meetbaar effect, zoals verkeersstromen- en ladingoptimalisatie en e-Freight; verzoekt de Commissie derhalve een lijst te maken van dergelijke maatregelen en deze te benoemen, teneinde ze in de nabije toekomst te promoten; verzoekt om een samenhangend wetgevingskader en normen die het mogelijk maken om innoverende oplossingen op het gebied van logistiek en transport in heel Europa uit te rollen; |
| --- | --- |

36.

| 37. | moedigt de Commissie en de vervoersondernemers ertoe aan projecten uit te werken die consistente informatie over de verschillen in CO2-voetafdruk van verschillende vervoerswijzen bevatten op basis van publicaties, informatie, reserveringen en ticketing; |
| --- | --- |

37.

| 38. | benadrukt dat het beleid inzake ICT-standaardisering absoluut moet worden aangepast aan de markt en de beleidsontwikkelingen om interoperabiliteit voor e-Freight en intelligente vervoerssystemen tot stand te brengen; |
| --- | --- |

38.

| 39. | wijst op het belang van interoperabiliteit voor het terugdringen van de emissies van zware voertuigen, zowel in het stads- als het streekvervoer; |
| --- | --- |

39.

Emissiearme alternatieve energie

| 40. | benadrukt dat elektrische mobiliteit op basis van duurzame energiebronnen grote mogelijkheden biedt voor het koolstofvrij maken van het vervoer; is echter van oordeel dat de optimalisering van de technologie en de grootschalige uitrol van de infrastructuurvoorzieningen pas na 2030 te verwachten zijn; dringt nogmaals aan op technologische innovaties; |
| --- | --- |

40.

| 41. | verwelkomt de inspanningen om tot een omvattende en interoperabele infrastructuur te komen om voertuigen met alternatieve aandrijving van hernieuwbare energie en/of duurzame alternatieve brandstoffen te voorzien; verzoekt de Commissie in dit verband om er in coördinatie met de lidstaten voor te zorgen dat de desbetreffende bepalingen van Richtlijn 2014/94/EU betreffende de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen en artikel 8 van Richtlijn 2010/31/EU inzake de energie-efficiëntie van gebouwen zoals gewijzigd door Richtlijn (EU) .../... (procedure 2016/0381(COD)) volledig worden toegepast; |
| --- | --- |

41.

| 42. | dringt er bij de Commissie op aan een ambitieus actieplan vast te stellen voor de marktopname van elektrische voertuigen en richtinggevende aanbevelingen te doen aan de lidstaten om fiscale stimuleringsmaatregelen in te voeren voor emissievrije en emissiearme voertuigen; benadrukt dat de beschikbaarheid en toegankelijkheid van oplaad-en tankinfrastructuur, inclusief in particuliere en overheidsgebouwen in overeenstemming met de richtlijn energieprestatie van gebouwen (Richtlijn 2010/31/EU, EPBD), en het concurrentievermogen van elektrische voertuigen essentieel zijn om de aanvaarding door de consument te verhogen; benadrukt dat ervoor moet worden gezorgd dat elektriciteit voor elektrische voertuigen afkomstig is van duurzame energiebronnen; verzoekt in dat verband om een Europees langetermijninitiatief betreffende accu's van de volgende generatie en om de ontwikkeling van de nodige infrastructuur om duurzame productienormen voor emissiearme energie en voertuigen te bevorderen; |
| --- | --- |

42.

| 43. | verzoekt de Commissie om onverwijld haar evaluatie van de tenuitvoerlegging van de richtlijn betreffende schone energie voor het vervoer (Richtlijn 2014/94/EU) over de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen door de lidstaten voor te leggen en maatregelen te treffen jegens die lidstaten die nog geen nationale strategie hebben voorgesteld; |
| --- | --- |

43.

| 44. | stelt dat een verplichting voor brandstofleveranciers om de broeikasgasemissies van de geleverde energie te reduceren door gebruik te maken van hernieuwbare elektriciteit, waterstof, duurzame conventionele en geavanceerde biobrandstof, synthetische brandstoffen of andere koolstofarme brandstoffen (zoals CNG of LNG) een van de meest effectieve middelen zou zijn om de klimaatimpact van het wegvervoer te verkleinen; |
| --- | --- |

44.

| 45. | herinnert de Commissie eraan hoe dringend het is om, als concrete maatregel om de overstap van de hele samenleving op duurzame energie te bewerkstelligen, de economische prikkels die nu nog steeds naar fossiele brandstoffen gaan naar alternatieve en duurzame energievormen over te hevelen; |
| --- | --- |

45.

| 46. | dringt aan op een ambitieuzere benadering van hernieuwbare energie in de vervoerssector dan is voorgesteld in de herschikking van de richtlijn hernieuwbare energie om de vervoerssector op de lange termijn koolstofvrij te maken; |
| --- | --- |

46.

| 47. | dringt erop aan om specifieke stimuleringsmaatregelen in te voeren voor de uitrol van duurzame alternatieve brandstoffen voor vervoerswijzen waarvoor momenteel geen alternatieven voor vloeibare brandstof bestaan; is van mening dat dergelijke stimuleringsmaatregelen moeten worden opgenomen in de nieuwe richtlijn hernieuwbare energie en in de geïntegreerde nationale actieplannen voor energie en klimaat, overeenkomstig het voorstel voor een verordening inzake de governance van de energie-unie; |
| --- | --- |

47.

| 48. | herinnert eraan dat 94 % van het Europees vervoer afhankelijk is van olieproducten en is van oordeel dat duurzame nationaal geproduceerde biobrandstoffen de afhankelijkheid van ingevoerde fossiele brandstoffen verminderen en op die manier de energiezekerheid van de EU versterken; |
| --- | --- |

48.

| 49. | roept de Commissie op de directe en indirecte subsidies voor fossiele brandstoffen tussen nu en 2020 af te bouwen; |
| --- | --- |

49.

| 50. | roept de Commissie en de lidstaten op het potentieel van LNG om mobiliteit, economie en werkgelegenheid te verduurzamen, te ondersteunen (30); |
| --- | --- |

50.

| 51. | benadrukt de rol die aardgas (bv. CNG en LNG) en met name biomethaan, synthetisch methaan en LPG, zouden kunnen spelen in de overgang naar een koolstofarme vervoerssector, met name met betrekking tot de scheepvaart, zware bedrijfsvoertuigen en stadsbussen; |
| --- | --- |

51.

| 52. | neemt kennis van de grenswaarden die zijn voorgesteld in de herschikking van de richtlijn hernieuwbare energie om de eerste generatie biobrandstoffen tegen 2030 uit te faseren en de vervoerssector op de lange termijn koolstofarm te maken; dringt er in dit verband bij de Commissie op aan een onderscheid te maken tussen biobrandstoffen van de eerste generatie met een hoge broeikasgasefficiëntie en een laag risico van indirecte veranderingen in het landgebruik en biobrandstoffen die niet aan deze criteria voldoen, en zo spoedig mogelijk maatregelen te treffen om het gebruik van grondstoffen, waaronder palmolie, die ontbossing of het gebruik van veengrond in de hand werken, uit te faseren; benadrukt het belang van een stabiel en voorspelbaar wetgevingskader waarin naar behoren rekening wordt gehouden met investeringscycli om de nodige investeringen in geavanceerde biobrandstoffen aan te trekken; neemt kennis van de potentiële klimaatvoordelen van de EU-landbouwproductie die gebaseerd is op biobrandstoffen met een hoge broeikasgasefficiëntie en een laag risico van indirecte veranderingen in het landgebruik, met name ten aanzien van emissies van massale invoer van dierlijke eiwitten uit niet-EU-landen; |
| --- | --- |

52.

| 53. | spoort de Commissie aan objectieve criteria te ontwikkelen voor de erkenning van geavanceerde biobrandstoffen om innovatie en de marktopname ervan te stimuleren; |
| --- | --- |

53.

| 54. | benadrukt dat het van belang is om de vervoerssector op de lange termijn koolstofarm te maken, en verzoekt de Commissie een hogere marktpenetratie van geavanceerde biobrandstoffen met een hoge broeikasgasefficiëntie aan te moedigen, die voldoen aan de afvalhiërarchie als onderdeel van de circulaire economie en aan strenge ecologische en sociale duurzaamheidscriteria, teneinde het gebruik van fossiele brandstoffen en broeikasgasemissies terug te dringen; is ingenomen met het voorstel van de Commissie om de eisen inzake broeikasgasemissiereductie voor biobrandstoffen aan te scherpen zodat deze blijven bijdragen aan de verwezenlijking van de EU-klimaatdoelstellingen; benadrukt het belang van een degelijke en geloofwaardige verrekening van emissies en verwijderingen als gevolg van bio-energie krachtens het voorstel voor een verordening inzake landgebruik, verandering in landgebruik en bosbouw (LULUCF) (COM(2016)0479); |
| --- | --- |

54.

| 55. | benadrukt dat alleen biobrandstoffen op basis van gewassen die aan de duurzaamheidscriteria voldoen, mogen meetellen voor de klimaatdoelstellingen van de lidstaten krachtens het verordeningsvoorstel inzake de verdeling van de inspanningen (COM(2016)0482); |
| --- | --- |

55.

| 56. | verzoekt de Commissie de ontwikkeling van waterstoftechnologie uit hernieuwbare energiebronnen op de voet te volgen en zich ertoe te verbinden een haalbaarheidsstudie te verrichten naar de rol en de mogelijkheden van waterstof in het Europese vervoerssysteem; |
| --- | --- |

56.

| 57. | beklemtoont dat (vloeibare en gasvormige) synthetische brandstoffen die afkomstig zijn van een overschot aan energie uit duurzame bronnen, met name zonne- en windenergie bij piekproductie, dat anders verloren zou gaan, vanuit het perspectief van de levenscyclus kunnen bijdragen tot een broeikasgasemissiereductie van de bestaande voertuigparken en tegelijk het rendement van hernieuwbare energie kunnen vergroten; |
| --- | --- |

57.

| 58. | verzoekt Commissie en lidstaten in het kader van de circulaire economie, het emissie- en klimaatbeleid en de hernieuwbare-energiedoelstellingen van de Unie de productie van groen biogas middels mestverwerking uit te breiden en volledig te steunen; |
| --- | --- |

58.

| 59. | is ingenomen met het feit dat ondernemingen uit de EU momenteel wereldwijd koplopers zijn in synthetische-brandstoffentechnologieën en ziet dit als een kans om de economische groei en hoogwaardige werkgelegenheid in de EU te versterken; beklemtoont derhalve dat er een kader moet worden gecreëerd dat de verdere ontwikkeling en uitrol van die technologieën aanmoedigt; |
| --- | --- |

59.

| 60. | is van mening dat bevordering van garanties van oorsprong te bevorderen zou kunnen leiden tot een aanzienlijke stijging van het aandeel hernieuwbare energie in de vervoerssector; |
| --- | --- |

60.

| 61. | merkt op dat de EU duurzame energie technologisch neutraal dient te benaderen en dat haar duurzaamheidsbeleid moet zijn gericht op de beperking van emissies die schadelijk zijn voor klimaat en gezondheid; |
| --- | --- |

61.

| 62. | vraagt de Commissie de mogelijkheden van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek (GCO) ten volle te benutten om onderzoek naar schone energie voor het vervoer te verrichten; |
| --- | --- |

62.

| 63. | is ingenomen met de steun die momenteel in het kader van Horizon 2020 wordt verleend aan onderzoek, ontwikkeling en innovatie op het gebied van schoon vervoer en duurzame energie, en verlangt dat deze steun in het volgende MFK (meerjarig financieel kader) wordt voortgezet; |
| --- | --- |

63.

| 64. | onderstreept het belang van onderzoek en ontwikkeling om de technologische uitdagingen met betrekking tot een emissiearme mobiliteit het hoofd te bieden; dringt er bij de Commissie op aan dat zij onderzoeksprogramma's als Clean Sky en Sesar (Onderzoek naar het beheer van het luchtverkeer in het gemeenschappelijke Europese luchtruim) krachtig blijft steunen; |
| --- | --- |

64.

Vervoersinfrastructuur en investeringen

| 65. | dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan om de medefinanciering door de EU van vervoersprojecten die bijdragen aan de klimaatactie en de luchtkwaliteit en aan de minimalisering van andere externe kosten te verruimen in het kader van het Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI) en de TEN-V; |
| --- | --- |

65.

| 66. | is van mening dat projecten in het kader van de Connecting Europe Facility (CEF) van groot belang zijn voor de Europese strategie voor emissiearme mobiliteit, en betreurt dat de CEF-begroting werd gebruikt om het EFSI te spekken; verlangt derhalve dat de CEF-begroting wordt hersteld, en herhaalt dat EFSI II met andere middelen moet worden gefinancierd; is voorts van mening dat financiering door het EFSI van projecten die voor CEF-steun in aanmerking komen vermeden moet worden; |
| --- | --- |

66.

| 67. | wijst uitdrukkelijk op het belang van een succesvol gebruik van het EFSI of een combinatie van het EFSI met de ESI-fondsen; is van mening dat de lidstaten meer in hun spoorwegnetten moeten investeren en ernaar moeten streven de absorptiepercentages van cohesiefondsen voor spoorwegprojecten te vergroten; |
| --- | --- |

67.

| 68. | herinnert eraan dat de goede staat en hoge kwaliteit van het infrastructuurnet moeten worden gewaarborgd, aangezien dat de doorstroming van het verkeer bevordert en verkeersopstoppingen en daarmee ook de CO2- en andere verontreinigende emissies beperkt; |
| --- | --- |

68.

| 69. | dringt er bij de Commissie op aan om meer financiële middelen ter beschikking te stellen voor steden, zodat zij gezamenlijk aanbestedingen kunnen uitschrijven voor infrastructuur of technologieën die kunnen bijdragen tot het koolstofarm maken van het stedelijk vervoer en het verminderen van de luchtvervuiling door wegvoertuigen; wijst erop dat het hierbij onder meer gaat om openbare laadpunten voor elektrische voertuigen, deelsystemen voor auto's en fietsen en de ontwikkeling van het openbaar vervoer; |
| --- | --- |

69.

| 70. | benadrukt het belang van financiële steunmaatregelen voor innovatie in de sector en voor milieubehoud tijdens infrastructuurwerkzaamheden; |
| --- | --- |

70.

Burgers en besluitvormers helpen bij gedragsverandering

| 71. | spoort de stedelijke overheden aan in hun mobiliteitsplannen (zoals de duurzame stedelijke mobiliteitsplanning) streefcijfers voor broeikasgasreductie en strategieën voor schone lucht op te nemen en verzoekt de Commissie om EU-cofinanciering bij voorrang toe te wijzen voor projecten voor stedelijke mobiliteit die bijdragen tot het halen van die streefcijfers, onder meer door steun te verlenen voor innovaties die de steden daartoe in staat stellen; |
| --- | --- |

71.

| 72. | is van mening dat de bevordering van het collectief openbaar vervoer een van de meest efficiënte manieren is om de emissies terug te dringen en het vervoer efficiënter te maken; acht het belangrijk om de rol van openbaarvervoersdiensten te versterken; verzoekt de Commissie en de lidstaten ook om de aankoop van schonere, minder vervuilende voertuigen door zowel overheidsinstanties al particuliere wagenparkbeheerders aan te moedigen en met premies te stimuleren; |
| --- | --- |

72.

| 73. | wijst nadrukkelijk op de mogelijkheden van groene overheidsopdrachten voor duurzamer vervoer, met name voor het busvervoer in steden en voorsteden; |
| --- | --- |

73.

| 74. | roept de Commissie op het netwerk tussen vooroplopende steden die in hun stadsplanning voorrang geven aan duurzame vervoerswijzen, zoals lopen, fietsen, uitbreiding van het openbaar vervoer, carpooling en autodelen, te versterken en lokale, regionale en nationale autoriteiten in staat te stellen om beste praktijken op het gebied van broeikasgas-emissiereducties en schone-luchtstrategieën uit te wisselen; roept de Commissie op de lokale, regionale en nationale overheden aan te sporen de behoeften en procedures voor de planning van vervoer, huisvesting en ruimtelijke ordening volledig te integreren teneinde de doelstellingen van het klimaatbeleid beter te verwezenlijken; |
| --- | --- |

74.

| 75. | verzoekt de Commissie en de lidstaten om, rekening houdend met het feit dat de Europese normen voor lichte voertuigen de emissies in reële rijomstandigheden niet weerspiegelen, de voordelen te onderzoeken van invoering van een keurmerk of norm voor voertuigen met extreem lage emissies die in reële rijomstandigheden aan de emissiegrenswaarden voldoen; |
| --- | --- |

75.

| 76. | is van mening dat er meer aandacht moet worden besteed aan verdergaande integratie en de verhoging van de aantrekkelijkheid van niet-gemotoriseerde vervoerswijzen, aangezien particuliere vormen van vervoer daardoor veel minder aantrekkelijk zouden worden; |
| --- | --- |

76.

| 77. | verzoekt de Commissie de vervoersbehoeften van burgers in rurale en afgelegen gebieden op te nemen in haar strategieën voor emissiearme mobiliteit; |
| --- | --- |

77.

| 78. | spoort alle overheidsinstellingen aan om duurzaamheidscriteria op te nemen in openbare aanbestedingen; |
| --- | --- |

78.

| 79. | steunt de Commissie, de lidstaten en de regio's wanneer zij meer investeren in het combineren en integreren van het Europees fietsroutenetwerk EuroVelo met het TEN-V-spoorwegnet; |
| --- | --- |

79.

| 80. | beklemtoont dat het hoog tijd is voor een voorstel tot herziening van de verordening algemene veiligheid, en verzoekt de Commissie vóór einde 2017 met een dergelijk voorstel te komen; is van mening dat de technologie voor „intelligente snelheidsaanpassing” voldoende is ontwikkeld en veel levens kan redden en daarom zonder verder uitstel moet worden ingevoerd voor alle voertuigen; onderstreept dat „rechtstreeks zicht” voor vrachtwagens een zeer doeltreffende oplossing vormt om ongevallen met kwetsbare weggebruikers te voorkomen en dat verplichte normen daarvoor deel moeten uitmaken van het voorstel; |
| --- | --- |

80.

Sectorspecifieke verlangens

Motoren, auto's en bestelwagens

| 81. | verzoekt de Commissie met een voorstel te komen voor normen die in 2025 moeten gelden voor alle personenwagens en bestelwagens, in overeenstemming met het standpunt dat het Parlement heeft ingenomen ten aanzien van de procedures inzake twee wetgevingshandelingen in 2013 (31) en dat bevestigd werd in de verklaringen over de 2025-doelstelling van de Commissie dienaangaande (32); benadrukt dat deze gemiddelde vlootnormen moeten worden berekend op basis van de nieuwe wereldwijde testprocedure voor lichte voertuigen (WLTP) en het langetermijntraject voor emissievermindering moeten weerspiegelen zoals dat is vastgesteld in het klimaat- en energiekaderprogramma 2030 van de EU en de langetermijndoelstellingen van de Overeenkomst van Parijs; |
| --- | --- |

81.

| 82. | verwelkomt de invoering van de nieuwe WLTP; onderstreept echter dat er in aanvulling op de WLTP een gerichte ex-post-RDE-methode (RDE: real driving emissions — emissies onder reële rijomstandigheden) voor CO2 moet worden ontwikkeld, aangezien onderzoek uitwijst dat er in de nieuwe WLTP-laboratoriumtestcyclus nog een verschil van ongeveer 20 % zal zijn met emissies onder reële rijomstandigheden en dat de testcyclus vatbaar zal blijven voor testoptimalisatie en -manipulatie; merkt op dat deze methode gebaseerd kan zijn op meetinstrumenten die al in het voertuig aanwezig zijn, zoals de brandstofmeter; merkt daarnaast op dat met het oog daarop en om betrouwbare gegevens te verkrijgen een standaardaanpak voor het verzamelen, opslaan, gebruiken en communiceren van het brandstofverbruikwaarden moet worden ontwikkeld, waarbij maximaal gebruik wordt gemaakt van sensoren die al in het voertuig aanwezig zijn en waarbij de privacyregels volledig moeten worden gerespecteerd; roept de Commissie op bijkomende oplossingen te overwegen om CO2-emissies in de vervoerssector te beteugelen, en in het bijzonder meer rekening te houden met de bijdrage van het gebruik van lichtere voertuigen om de CO2-emissies van voertuigen rechtstreeks te beperken; |
| --- | --- |

82.

| 83. | herinnert eraan dat de RDE-tests de verschillen tussen de emissies die in het laboratorium en op de weg worden gemeten alleen daadwerkelijk zullen kunnen verkleinen indien met zorgvuldig ontwikkelde testspecificaties en beoordelingsprocedures wordt gewerkt en indien een breed scala aan rijomstandigheden wordt bestreken, waaronder de verschillende temperaturen, motorbelastingen, voertuigsnelheden, hoogtes, wegtypes en andere parameters die een rol spelen bij het rijden in de Unie; |
| --- | --- |

83.

| 84. | dringt aan op de spoedige vaststelling van een geharmoniseerd, verplicht en transparant EU-etiketteringssysteem, dat consumenten voorziet van correcte, degelijke en vergelijkbare gegevens over het brandstofverbruik, de levenscyclus, de CO2-emissies en de emissies van luchtverontreinigende stoffen van voertuigen die op de markt worden gebracht; verzoekt om een herziening van de richtlijn etikettering personenauto's (Richtlijn 1999/94/EG), die geamendeerd zou kunnen worden om een verplichting op te nemen om informatie over andere luchtverontreinigende emissies, zoals NOx en fijnstof, te verstrekken; |
| --- | --- |

84.

| 85. | verzoekt de Commissie om de richtlijn betreffende schone energie voor het vervoer (Richtlijn 2014/94/EU) te herzien en met een verordeningsvoorstel te komen inzake CO2-normen voor voertuigen die vanaf 2025 in de handel worden gebracht, teneinde nieuwe CO2-uitstotende auto's uit te faseren; |
| --- | --- |

85.

| 86. | vraagt de Commissie een minimale doelstelling te formuleren voor het aandeel aan emissievrije auto's voor alle fabrikanten; |
| --- | --- |

86.

| 87. | beklemtoont de voordelen voor de Europese economie van een vroege overgang naar voertuigen die volgens de bevindingen van de levenscyclusanalyse (LCA) de geringste klimaatimpact hebben; benadrukt dat die overgang de concurrentiekracht van de Europese autofabrikanten op de wereldmarkt zal garanderen, zodat bestaande banen behouden blijven en er nieuwe werkgelegenheid wordt gecreëerd; |
| --- | --- |

87.

| 88. | hoopt dat er almaar meer financiële middelen worden vrijgemaakt voor technologisch onderzoek in verband met de productie, de behandeling en de verwijdering van accu's van elektromotoren, opdat die steeds milieuvriendelijker worden; |
| --- | --- |

88.

| 89. | stelt vast dat de Commissie een aantal inbreukprocedures heeft ingeleid tegen lidstaten die inbreuk hebben gepleegd op Richtlijn 2008/50/EG betreffende de luchtkwaliteit door de NO2- en PM10-grenswaarden voortdurend te overschrijden; dringt er bij de Commissie op aan haar controlebevoegdheden uit te oefenen om te voorkomen dat vervuilende dieselwagens op de markt worden gebracht die aanzienlijk bijdragen aan de uitstoot van NO2 en PM10 in de atmosfeer en die niet voldoen aan de EU-regels inzake de typegoedkeuring en emissies van personenwagens en lichte bedrijfsvoertuigen; |
| --- | --- |

89.

| 90. | beklemtoont dat brede deelname van kmo's aan de productie van voertuigen en onderdelen moet worden bevorderd om een gelijk speelveld in de vervoersmarkt te garanderen en onderzoek en ontwikkeling aan te moedigen; |
| --- | --- |

90.

| 91. | dringt er bij de Commissie op aan ervoor te zorgen dat er in de CO2-regelgeving voor de periode na 2020 zo veel mogelijk rekening wordt gehouden met alle technologische benaderingen om CO2-emissies op de weg terug te dringen; is van mening dat bij de regelgeving met name rekening moet worden gehouden met de nieuwste alternatieve brandstoffen (bijvoorbeeld e-brandstoffen, synthetische brandstoffen en omzetting van elektriciteit in gas (power to gas) of in vloeistof (power to liquid)); |
| --- | --- |

91.

Zware voertuigen

| 92. | stelt vast dat zware voertuigen verantwoordelijk zullen zijn voor 40 % van de totale CO2-emissies van het wegvervoer indien er voor 2030 geen aanvullende maatregelen worden genomen; dringt er derhalve bij de Commissie op aan om eind 2017 met een voorstel te komen betreffende de certificering, monitoring en rapportering van zware voertuigen en om tegen 2018 met ambitieuze CO2-normen voor 2025 te komen, op basis van de beste beschikbare gegevens; verwelkomt de vrachtefficiëntiesimulator van VECTO (Vehicle Energy Consumption Calculation Tool) en onderstreept de noodzaak om toegang te houden tot transparante, realistische en bijgewerkte monitoringgegevens; |
| --- | --- |

92.

| 93. | verzoekt de Commissie een begin te maken met de ontwikkeling van een Europese strategie voor koolstofarm vrachtwagenverkeer op basis van een vergelijkende studie, teneinde de marktopname van energie-efficiënte en emissievrije bussen en vrachtwagens te faciliteren; wijst erop dat bepaalde lidstaten reeds initiatieven ontplooien voor emissievrij vrachtvervoer over de weg; |
| --- | --- |

93.

| 94. | is van mening dat het toenemende gebruik van schone motoren voor zware voertuigen, zoals elektrische of op LNG rijdende voertuigen, moet worden ondersteund en dat daarvoor omvangrijke en strategische infrastructuurinvesteringen vereist zijn; |
| --- | --- |

94.

| 95. | verzoekt de Commissie om maatregelen vast te stellen en de lidstaten toe te staan maatregelen in te voeren om de transito van emissiearme of emissievrije voertuigen te stimuleren en deze voertuigen voorrang te geven in het verkeer binnen alle TEN-V-netwerken; |
| --- | --- |

95.

| 96. | benadrukt dat emissiearme en emissievrije stadsbussen de uitstoot van vervuilende stoffen in stedelijke gebieden aanzienlijk kunnen helpen verminderen; dringt derhalve aan op de invoering van emissievrije stadsbussen door de opneming van Europese groene aanbestedingscriteria voor overheidsopdrachten in de richtlijn schone wegvoertuigen (Richtlijn 2009/33/EG), die momenteel wordt herzien; dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan het gebruik van EU-middelen, zoals de ESI-fondsen, te faciliteren en te bevorderen om de desbetreffende maatregelen te ondersteunen; |
| --- | --- |

96.

| 97. | beklemtoont dat het belangrijk is de juiste voorwaarden te scheppen om emissiearme, alternatieve energie voor vervoer te stimuleren, en merkt op dat dit kan worden bevorderd door ervoor te zorgen dat de sector beschikt over een duidelijk en langdurig kader voor investeringen in het koolstofvrij maken van brandstoffen en andere nieuwe technologieën; verzoekt de Commissie te overwegen een haalbaarheidsstudie te verrichten van de mogelijke bestaande oplossingen waarop een koolstofarme strategie voor het vrachtvervoer over de weg kan worden gebaseerd; |
| --- | --- |

97.

| 98. | steunt het plan van de Commissie voor een platform voor schone bussen dat busbedrijven, lokale overheden, busfabrikanten en energieleveranciers samenbrengt om hen ertoe aan te sporen om sneller schonere voertuigen in te voeren, en vraagt de Commissie om de bus te promoten als milieuvriendelijke en duurzame vorm van openbaar vervoer; |
| --- | --- |

98.

| 99. | merkt op dat er tal van nieuwe technologieën en op bestaande technologieën gebaseerde innovaties bestaan die aanzienlijke milieuvoordelen kunnen opleveren, zoals betere banden, betere smeermiddelen, doeltreffendere transmissies en hybride motoren, en dat Europa moet streven naar een leidende rol in de technologie op dit gebied; vraagt de Commissie te onderzoeken welke rol dergelijke technologieën spelen voor de verbetering van zowel de doeltreffendheid als de milieuprestaties; |
| --- | --- |

99.

| 100. | benadrukt het belang van verbetering van de luchtkwaliteit in de EU en naleving van EU-luchtkwaliteitsdrempels en de door de WHO aanbevolen niveaus; dringt er, in dit verband, bij de Commissie op aan om de grenswaarden als vastgesteld in bijlage I bij Verordening (EG) nr. 715/2007 betreffende de typegoedkeuring van motorvoertuigen met betrekking tot emissies van lichte personen- en bedrijfsvoertuigen (Euro 5 en Euro 6) en de toegang tot reparatie- en onderhoudsinformatie, te herzien en met passende voorstellen te komen voor nieuwe technologieneutrale „Euro 7”-emissiegrenzen die uiterlijk 2025 moeten gelden voor alle lichte voertuigen die onder deze verordening vallen; |
| --- | --- |

100.

| 101. | benadrukt dat emissievermindering en doelstellingen inzake de luchtkwaliteit maatregelen vereisen die ook betrekking hebben op oudere voertuigen en herinnert er in dat verband aan dat retrofitting de snelste en meest kosteneffectieve wijze is om emissies en de vervuilende stoffen van oudere voertuigen te verminderen, aangezien door het systematisch aanbrengen van geavanceerde nabehandelingssystemen voor dieseluitlaatgassen oudere zware bedrijfsvoertuigen zoals bussen en vrachtwagens op milieuvriendelijke wijze kunnen functioneren, waarbij ze zelfs aan de strengste emissievoorschriften kunnen voldoen en een maximale vermindering van NOx, NO2 en PM kunnen bereiken; vraagt de Commissie daarom te komen met gemeenschappelijke EU-richtlijnen om de lidstaten aan te sporen de mogelijke retrofitoplossingen ten volle te benutten en tevens te zorgen voor de subsidiabiliteit in het kader van financiële instrumenten van de EU die zijn gericht op het koolstofarm maken van het vervoerssysteem; |
| --- | --- |

101.

Typegoedkeuring en markttoezicht

| 102. | dringt aan op een meer omvattend en gecoördineerd typegoedkeuring- en markttoezichtsysteem op EU-niveau, met strikt en betrouwbaar toezicht door de EU en een systeem van controles om de tekortkomingen en de mazen in de wetgeving aan te pakken die aan het licht zijn gekomen in de nasleep van de „dieselgate”-affaire; benadrukt het belang van een snelle goedkeuring van het voorstel van de Commissie voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake de goedkeuring van en het markttoezicht op motorvoertuigen en aanhangwagens daarvan (COM(2016)0031) en van systemen, onderdelen en technische eenheden die voor dergelijke voertuigen zijn bestemd; herinnert in dit verband aan het onderhandelingsmandaat van het Parlement dat op 4 april 2017 is goedgekeurd; bevestigt dat de toekomstige vaststelling van die verordening moet zorgen voor een consistent en transparanter speelveld voor alle betrokkenen in de vervoerssector, effectieve regels moet vaststellen om consumenten te beschermen en moet zorgen voor volledige tenuitvoerlegging van het nieuwe typegoedkeurings- en markttoezichtkader; |
| --- | --- |

102.

| 103. | is verheugd over het richtsnoer inzake de beoordeling van aanvullende emissiestrategieën en de aanwezigheid van manipulatie-instrumenten, dat de Commissie op 26 januari 2017 heeft gepubliceerd teneinde de lidstaten en bevoegde instanties te helpen bij het opsporen van manipulatie-instrumenten; |
| --- | --- |

103.

| 104. | betreurt dat er hoge conformiteitsfactoren zijn vastgesteld voor NOx-emissies die als maas in de regelgeving fungeren waardoor er nog steeds buitensporig hoge emissies mogelijk zijn, ook in voertuigen van na 2020; dringt er bij de Commissie op aan de conformiteitsfactor voor RDE-tests van NOx-emissies in 2017 te herzien — zoals vastgesteld in het tweede RDE-pakket — en die daarna jaarlijks te blijven herzien, in overeenstemming met de technologische ontwikkelingen, opdat die factor uiterlijk 2021 gelijk is aan 1; |
| --- | --- |

104.

| 105. | dringt erop aan het RDE-vierde pakket snel goed te keuren om het regelgevingskader voor de nieuwe typegoedkeuringsprocedure te completeren en dit regelgevingskader snel ten uitvoer te leggen; |
| --- | --- |

105.

Spoorwegen

| 106. | steunt de nieuwe oproepen van de Commissie tot het indienen van voorstellen voor de ontbrekende spoorverbindingen op regionaal niveau en verwelkomt het perspectief van minimalisering of vermindering van het klimaateffect; verzoekt de Commissie rekening te blijven houden met deze projecten en oproepen tot het indienen van voorstellen te lanceren in het kader van de Connecting Europe Facility, alsook in het kader van de herziening van Verordening (EU) nr. 913/2010 inzake het Europese spoorwegnet voor concurrerend goederenvervoer, opdat meer rekening wordt gehouden met de werkelijke doeltreffendheid van de verschillende soorten spoorwegvervoer voor wat betreft hun impact op de energie-efficiëntie in de vervoerssector; |
| --- | --- |

106.

| 107. | staat achter de voorrang die de Commissie verleent aan investeringen in spoorweginfrastructuur, in het bijzonder voor ontbrekende schakels en in grensoverschrijdende verbindingen; herinnert er in dit verband aan dat het spoor met name voor goederen een efficiënte en duurzame vorm van massavervoer is; |
| --- | --- |

107.

| 108. | is er voorstander van dat de overstap van wegvervoer naar spoorwegvervoer (Shift2Rail) bereikt wordt door de interoperabiliteit van de verschillende vervoerswijzen te vergroten; |
| --- | --- |

108.

| 109. | dringt aan op ambitieuze voorstellen voor een richtlijn gecombineerd vervoer die efficiënt vrachtvervoer beter bevorderen en een modal shift naar spoor- en binnenvaart aanmoedigen, teneinde de voor 2030 en 2050 vastgestelde modal-shiftdoelstellingen zoals vermeld in de „tien doelstellingen voor een concurrerend en zuinig vervoerssysteem” uit het witboek vervoer van 2011 te verwezenlijken; |
| --- | --- |

109.

| 110. | verzoekt de lidstaten, de Commissie en alle bij de spoorwegen betrokken partijen alle nodige maatregelen te treffen voor de tenuitvoerlegging van de Gemeenschappelijke Onderneming Shift2Rail, teneinde de integratie van geavanceerde technologieën in innovatieve spoorproductoplossingen te versnellen, de aantrekkelijkheid van het spoorwegvervoer te verhogen en de positie van de Europese spoorwegsector te versterken; |
| --- | --- |

110.

| 111. | vraagt de lidstaten om Richtlijn 2012/34/EU, Uitvoeringsverordening (EU) 2015/909 van de Commissie en het vierde spoorwegpakket onverwijld grondig en effectief ten uitvoer te leggen om te garanderen dat de spoortoegangsrechten zo worden vastgesteld dat een eerlijke concurrentie tussen de verschillende vervoerswijzen mogelijk is; |
| --- | --- |

111.

| 112. | vraagt de Commissie de nadelen van personenvervoer per trein ten opzichte van andere vervoerswijzen te onderzoeken (bijv. nadelen die verband houden met belastingen, heffingen voor spoortrajecten en directe en indirecte subsidies) en een gelijk speelveld tot stand te brengen; |
| --- | --- |

112.

| 113. | wijst nogmaals op het belang van interoperabiliteit en coördinatie met de andere vervoerswijzen, van grotere betrouwbaarheid en lawaaivermindering, en van naadloos multimodaal vervoer; |
| --- | --- |

113.

| 114. | benadrukt de behoefte aan een volledige, effectieve en eenvormige tenuitvoerlegging van Verordening (EU) nr. 913/2010 inzake het Europese spoorwegnet voor concurrerend goederenvervoer, hetgeen zowel het goederenvervoer als het bedrijfsleven ten goede zal komen; |
| --- | --- |

114.

Luchtvaart

| 115. | verzoekt de Commissie de efficiëntie van de luchtvaart te vergroten, onder meer door erop toe te zien dat de lidstaten het gemeenschappelijk Europees luchtruim met spoed ten uitvoer leggen, door actief deel te nemen aan het werk van de ICAO om te zorgen voor ambitieuze internationale CO2-normen en door te voorzien in passende financiering van de Gemeenschappelijke Onderneming voor het onderzoek naar het beheer van het luchtverkeer in het gemeenschappelijke Europese luchtruim (Sesar) en de gezamenlijke technologie-initiatieven „Clean Sky”; |
| --- | --- |

115.

| 116. | herinnert eraan dat het luchtruim ook deel uitmaakt van de interne markt van de EU, en dat iedere versnippering ervan als gevolg van inefficiënt gebruik of van uiteenlopende nationale praktijken (op gebieden als vluchtuitvoeringsprocedures, belastingen, heffingen, enz.) niet alleen tot langere vluchttijden, vertragingen, extra brandstofverbruik en meer CO2-emissies leidt, maar ook negatieve gevolgen heeft voor de rest van de markt en een belemmering vormt voor het concurrentievermogen van de EU; |
| --- | --- |

116.

| 117. | benadrukt dat de luchtvaartsector een adequate, billijke en effectieve bijdrage moet leveren aan de verwezenlijking van de klimaatdoelen voor 2030 en de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs en bijgevolg aan de verwezenlijking van de duurzame-ontwikkelingsdoelstelling (SDG) inzake klimaatactie; |
| --- | --- |

117.

| 118. | neemt akte van het besluit van de 39e zitting van de algemene vergadering van de ICAO om een wereldwijde marktgebaseerde maatregel (MBM) te ontwikkelen voor de internationale luchtvaart; verzoekt de Commissie om het besluit te beoordelen, met inbegrip van de vrijwillige verbintenissen en de voorbehouden van de landen, en om de vooruitgang te monitoren die wordt geboekt bij de tenuitvoerlegging van het besluit, zowel nationaal als internationaal, in de 67 landen die vrijwillig willen deelnemen aan de wereldwijde MBM; vraagt de Commissie tijdig een beoordeling te verrichten van de geschiktheid van de bepalingen van de regeling, die in een koolstofneutrale groei voorziet, teneinde de toename van emissies in de luchtvaartsector een halt toe te roepen, in overeenstemming met de doelstellingen van Parijs; merkt op dat het de bedoeling is de ICAO-regeling om de drie jaar te herzien, wat ruimte moet bieden om de regeling ambitieuzer en sterker te maken; |
| --- | --- |

118.

| 119. | neemt kennis van het voorstel van de Commissie van 3 februari 2017 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2003/87/EG om de huidige beperkingen van het toepassingsgebied voor luchtvaartactiviteiten voort te zetten en de tenuitvoerlegging van een wereldwijde marktgebaseerde maatregel vanaf 2021 voor te bereiden (COM(2017)0054), waarin wordt voorgesteld om het beperkte geografische toepassingsgebied van het EU-emissiehandelssysteem (EU-ETS) voor de luchtvaart aan te houden; dringt er bij de Commissie op aan het EU-ETS voor de periode na-2020 verder te evalueren en te herzien zodra er meer duidelijkheid bestaat over de tenuitvoerlegging van de wereldwijde MBM; |
| --- | --- |

119.

| 120. | wijst erop dat het van belang is stimuleringsmaatregelen in te voeren voor het gebruik van de beste en kortste vluchtroutes om brandstof te besparen en de schadelijke emissies te verminderen ten opzichte van langere routes die worden gekozen om duurdere luchtruimen te vermijden; |
| --- | --- |

120.

| 121. | beklemtoont dat het onderzoek in deze sector verder moet worden gestimuleerd, ook via de ontwikkeling van publiek-private partnerschappen, om de investeringen in technologieën voor de ontwikkeling van een duurzame luchtvaart te versnellen door het ontwerp van lichtere vliegtuigen, het gebruik van digitale en satelliettechnologie voor een efficiënter trajectbeheer en de productie en het gebruik van alternatieve brandstoffen en brandstoffen van een nieuwe generatie te promoten, met name omdat er in deze sector weinig alternatieven voor de traditionele vloeibare brandstoffen voorhanden zijn; |
| --- | --- |

121.

| 122. | verzoekt de Commissie nieuwe manieren te verkennen om het gebruik van hernieuwbare vliegtuigbrandstoffen te ondersteunen teneinde de broeikasgasemissies in de luchtvaart te verminderen; |
| --- | --- |

122.

| 123. | verzoekt de lidstaten en de luchtvaartindustrie de ontwikkeling aan te moedigen van verdere maatregelen om slimme initiatieven te bevorderen die tot doel hebben de emissies in de luchtvaartsector — van, naar en in luchthavens — terug te dringen; |
| --- | --- |

123.

Maritiem vervoer

| 124. | merkt op dat er op het niveau van de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) wordt gestreefd naar beperking van de emissies van de internationale zeevaart en moedigt de IMO derhalve aan duidelijke doelstellingen en maatregelen voor de vermindering van broeikasgasemissies vast te stellen; beklemtoont echter dat, bij gebrek aan een vergelijkbare regeling binnen het kader van de IMO, CO2-emissies afkomstig van havens van de Unie en van reizen naar en vanuit havens van de Unie met ingang van 2023 onderworpen moeten worden aan het EU-ETS; dringt er bij de Commissie op aan de voorwaarden te scheppen om het gebruik van alternatieve brandstoffen zoals aardgas, LPG en waterstof te bevorderen en om de toepassing van hernieuwbare technologieën (bv. zeilen, accu's, zonnepanelen en windgeneratoren) in de maritieme sector aan te moedigen; benadrukt in dit verband dat er op het niveau van de lidstaten en de EU financiële instrumenten moeten worden overwogen om de investeringen in groene vloten te versnellen; |
| --- | --- |

124.

| 125. | benadrukt dat om een doeltreffende wereldwijde reductie van broeikasgasemissies door het internationale scheepvaartverkeer te garanderen, teneinde het „ruim onder de 2 oC”-streefcijfer van de Klimaatovereenkomst van Parijs te halen en de huidige marktbelemmeringen voor scheepsontwerp en operationele efficiëntie aan te pakken, het EU-systeem voor monitoring, rapportage en verificatie (MRV) moet worden gewijzigd om het op één lijn te brengen met het onlangs door de IMO ingevoerde Data Collection System (DCS), waarbij de transparantie, de verificatie en de verzameling van werkelijke vervoerswerkgegevens bewaard moeten blijven; |
| --- | --- |

125.

| 126. | onderstreept dat het belangrijk is de richtlijn (Richtlijn 2014/94/EU) betreffende de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen volledig om te zetten en ten uitvoer te leggen, met inbegrip van de LNG-tankpunten langs de TEN-V-corridors en in zeehavens; is van mening dat een breder gebruik van LNG in het vrachtvervoer zou kunnen bijdragen aan emissiearme mobiliteit, gezien de internationale langetermijndoelen inzake klimaat en energie; |
| --- | --- |

126.

| 127. | meent dat er een Europese macroregio Zwarte Zee moet worden gevormd om ervoor te zorgen dat de kansen die uit grensoverschrijdende samenwerking in deze regio voortvloeien kunnen worden benut; |
| --- | --- |

127.

| 128. | onderstreept dat innovatieve financieringsoplossingen en het gebruik van de EU-voorzieningen voor investeringssteun die beschikbaar zijn bij de Europese Investeringsbank (EIB), nuttige instrumenten dienen te verschaffen om scheepseigenaren te helpen de initiële kosten van maatregelen om de broeikasgasemissies te verminderen te dragen en/of te dekken; |
| --- | --- |

128.

| 129. | is verheugd dat de IMO onlangs een mondiale zwavelgrenswaarde van 0,5 % heeft aangenomen, waardoor wereldwijd naar schatting 250 000 vroegtijdige sterfgevallen zullen worden voorkomen; |
| --- | --- |

129.

| 130. | is voorstander van een groter aantal beheersgebieden voor zwavelemissies en NOx-emissies in heel Europa; |
| --- | --- |

130.

| 131. | herinnert eraan dat de roetemissies van het zeevervoer, met name in het Noordpoolgebied, absoluut moeten worden verlaagd om de opwarming van de aarde te beperken; |
| --- | --- |

131.

| 132. | wijst op de bijzondere rol die gecombineerd vervoer kan spelen bij het reduceren van de emissies; neemt nota van de voorstellen van de Commissie voor de modernisering van de richtlijn gecombineerd vervoer (COM(2017)0648), waarmee een overstap naar vrachtvervoer over spoor en binnenwateren zou moeten worden gestimuleerd; |
| --- | --- |

132.

Binnenwateren

| 133. | is van mening dat er bijkomende maatregelen nodig zijn om de binnenvaart klimaatvriendelijk en efficiënt te maken; wijst er nogmaals op dat financiële ondersteuningsmaatregelen belangrijk zijn om de sector te innoveren teneinde de energie-efficiëntie van de vaartuigen te vergroten en het milieu tijdens infrastructuurwerkzaamheden te beschermen; |
| --- | --- |

133.

| 134. | vraagt de Commissie in 2018 een herziening van de richtlijn inzake informatiediensten voor de binnenvaart (River Information Services, RIS) (33) voor te stellen teneinde het gebruik van RIS voor het reduceren van de emissies van de binnenvaart te promoten, en een EU-brede rechtsgrondslag vast te stellen voor grensoverschrijdende gegevensuitwisseling, zodat de volledige tenuitvoerlegging van grensoverschrijdende RIS en de digitale integratie met andere vervoerswijzen mogelijk wordt; |
| --- | --- |

134.

| 135. | beklemtoont dat het vervoer over de Europese binnenwateren moet worden aangemoedigd en benut en verzoekt de Commissie financiële middelen toe te wijzen voor het bergen van gezonken vaartuigen, gezien de hoge kosten van dergelijke ondernemingen, alsook met het oog op regionale ontwikkeling en de uitbreiding van de binnenvaart en vervoersverrichtingen in de interne markt; |
| --- | --- |

135.

| 136. | moedigt de Commissie en de lidstaten aan maatregelen voor te stellen voor het gebruik van wind- en zonne-energie, evenals voor het milieuvriendelijker maken van de motoren en brandstoffen van binnenschepen, onder meer door te wijzen op de goede praktijken van voorlopers en door de financiering van schone binnenwateren te steunen via het bestaande sloopfonds en de EFSI/EIB-instrumenten; |
| --- | --- |

136.

| 137. | beklemtoont dat, gezien de huidige marktbehoeften, sterke steun op Europees, nationaal en regionaal niveau nodig is om ervoor te zorgen dat voldoende binnenvaarthavens van het TEN-V-kernnetwerk binnen passende afstanden zijn uitgerust met infrastructuur voor alternatieve energie en openbaar toegankelijke tank- en opslagpunten voor vervoer over de binnenwateren; |
| --- | --- |

137.

o

o o

| 138. | verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. |
| --- | --- |

138.

---

(1)  PB C 316 van 22.9.2017, blz. 155.

(2)  PB L 120 van 15.5.2009, blz. 5.

(3)  PB L 348 van 20.12.2013, blz. 1.

(4)  PB L 140 van 5.6.2009, blz. 1.

(5)  PB L 145 van 31.5.2011, blz. 1.

(6)  PB L 12 van 18.1.2000, blz. 16.

(7)  PB L 188 van 18.7.2009, blz. 1.

(8)  PB L 123 van 19.5.2015, blz. 55.

(9)  PB L 275 van 25.10.2003, blz. 32.

(10)  PB L 140 van 5.6.2009, blz. 16.

(11)  PB L 350 van 28.12.1998, blz. 58.

(12)  PB L 239 van 15.9.2015, blz. 1.

(13)  PB L 142 van 5.6.1999, blz. 26.

(14)  PB L 166 van 30.4.2004, blz. 124.

(15)  PB L 268 van 13.10.2009, blz. 11.

(16)  PB L 276 van 20.10.2010, blz. 22.

(17)  PB L 368 van 17.12.1992, blz. 38.

(18)  PB L 300 van 14.11.2009, blz. 88.

(19)  PB L 307 van 28.10.2014, blz. 1.

(20)  PB L 332 van 28.12.2000, blz. 81.

(21)  PB L 255 van 30.9.2005, blz. 11.

(22)  PB L 280 van 27.10.2009, blz. 52.

(23)  PB C 399 van 24.11.2017, blz. 10.

(24)  Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0292.

(25)  PB L 344 van 17.12.2016, blz. 1.

(26)  Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0100.

(27)  Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0097.

(28)  https://www.eea.europa.eu/soer-2015/europe/air

(29)  https://www.eea.europa.eu/publications/air-quality-in-europe-2015/download

(30)  Resolutie van het Europees Parlement van 25 oktober 2016 over een EU-strategie voor vloeibaar aardgas en gasopslag (Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0406).

(31)  PB L 103 van 5.4.2014, blz. 15; PB L 84 van 20.3.2014, blz. 38.

(32)  Zie dokumenten van de Raad 5584/14 en 6642/14.

(33)  Richtlijn 2005/44/EG van het Europees Parlement en de Raad van 7 september 2005 betreffende geharmoniseerde River Information Services (RIS) op de binnenwateren in de Gemeenschap (PB L 255 van 30.9.2005, blz. 152).

---

AANBEVELINGEN

Europees Parlement

Woensdag 13 december 2017

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/132 |
| --- | --- | --- | --- |

11.10.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/132

---

P8_TA(2017)0491

Aanbeveling na het onderzoek naar witwaspraktijken, belastingontwijking en belastingontduiking

Aanbeveling van het Europees Parlement van 13 december 2017 aan de Raad en de Commissie na de enquête witwaspraktijken, belastingontwijking en belastingontduiking (2016/3044(RSP))

(2018/C 369/16)

Het Europees Parlement,

| — | gezien de artikelen 116 en 226 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), |
| --- | --- |

—

gezien de artikelen 116 en 226 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU),

| — | gezien Besluit 95/167/EG, Euratom, EGKS van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie van 19 april 1995 tot vaststelling van de wijze van uitoefening van het enquêterecht van het Europees Parlement (1), |
| --- | --- |

—

gezien Besluit 95/167/EG, Euratom, EGKS van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie van 19 april 1995 tot vaststelling van de wijze van uitoefening van het enquêterecht van het Europees Parlement (1),

| — | gezien zijn besluit van 8 juni 2016 over de instelling, bevoegdheden, aantal leden en duur van het mandaat van een enquêtecommissie die onderzoek moet doen naar vermeende inbreuken op en gevallen van wanbeheer bij de toepassing van het Unierecht met betrekking tot witwaspraktijken, belastingontwijking en belastingontduiking (2), |
| --- | --- |

—

gezien zijn besluit van 8 juni 2016 over de instelling, bevoegdheden, aantal leden en duur van het mandaat van een enquêtecommissie die onderzoek moet doen naar vermeende inbreuken op en gevallen van wanbeheer bij de toepassing van het Unierecht met betrekking tot witwaspraktijken, belastingontwijking en belastingontduiking (2),

| — | gezien zijn resoluties van 25 november 2015 (3) en 6 juli 2016 (4) over fiscale rulings en andere maatregelen van vergelijkbare aard of met vergelijkbaar effect, |
| --- | --- |

—

gezien zijn resoluties van 25 november 2015 (3) en 6 juli 2016 (4) over fiscale rulings en andere maatregelen van vergelijkbare aard of met vergelijkbaar effect,

| — | gezien zijn resolutie van 16 december 2015 met aanbevelingen aan de Commissie betreffende meer transparantie, coördinatie en convergentie van het vennootschapsbelastingbeleid in de Unie (5), |
| --- | --- |

—

gezien zijn resolutie van 16 december 2015 met aanbevelingen aan de Commissie betreffende meer transparantie, coördinatie en convergentie van het vennootschapsbelastingbeleid in de Unie (5),

| — | gezien het verslag van de Commissie van 26 juni 2017 over de beoordeling van risico's op het gebied van witwassen en terrorismefinanciering die van invloed zijn op de interne markt en verband houden met grensoverschrijdende activiteiten (COM(2017)0340), |
| --- | --- |

—

gezien het verslag van de Commissie van 26 juni 2017 over de beoordeling van risico's op het gebied van witwassen en terrorismefinanciering die van invloed zijn op de interne markt en verband houden met grensoverschrijdende activiteiten (COM(2017)0340),

| — | gezien het overzicht en de hiatenanalyse van het platform van financiële-inlichtingeneenheden (FIE's) van de Europese Unie (EU-FIE-platform) van 15 december 2016 ten aanzien van de bevoegdheden van de FIE's in de EU en de obstakels bij het verkrijgen en uitwisselen van inlichtingen, |
| --- | --- |

—

gezien het overzicht en de hiatenanalyse van het platform van financiële-inlichtingeneenheden (FIE's) van de Europese Unie (EU-FIE-platform) van 15 december 2016 ten aanzien van de bevoegdheden van de FIE's in de EU en de obstakels bij het verkrijgen en uitwisselen van inlichtingen,

| — | gezien de ontwerpaanbeveling van de Enquêtecommissie witwaspraktijken, belastingontwijking en belastingontduiking, |
| --- | --- |

—

gezien de ontwerpaanbeveling van de Enquêtecommissie witwaspraktijken, belastingontwijking en belastingontduiking,

| — | gezien het eindverslag van de Enquêtecommissie over het onderzoek naar witwaspraktijken, belastingontwijking en belastingontduiking (A8-0357/2017), |
| --- | --- |

—

gezien het eindverslag van de Enquêtecommissie over het onderzoek naar witwaspraktijken, belastingontwijking en belastingontduiking (A8-0357/2017),

| — | gezien artikel 198, lid 12, van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 198, lid 12, van zijn Reglement,

1.   
  Algemeen

| 1. | stelt met bezorgdheid vast dat de Panama Papers ernstige schade hebben toegebracht aan het vertrouwen van de burgers in onze financiële en belastingstelsels; benadrukt dat het van cruciaal belang is om het vertrouwen van het publiek te herstellen en te zorgen voor eerlijke en transparante belastingstelsels en fiscale en sociale rechtvaardigheid; pleit er daarom voor dat de Europese Unie en haar lidstaten hun juridische instrumenten naar behoren gebruiken en versterken om te evolueren van geheimhouding naar transparantie, wederzijdse samenwerking en uitwisseling van informatie en om witwaspraktijken doeltreffender te bestrijden, en dat de lidstaten hun belastingstelsels vereenvoudigen om te zorgen voor een eerlijkere belastingheffing en te investeren in de reële economie; |
| --- | --- |

1.

| 2. | benadrukt dat het dringend nodig is het Europese belastingmodel te herdefiniëren om paal en perk te stellen aan oneerlijke concurrentie tussen de lidstaten; |
| --- | --- |

2.

| 3. | betreurt het aantal gevallen van wanbeheer die de parlementaire Enquêtecommissie die onderzoek moet doen naar vermeende inbreuken op en gevallen van wanbeheer bij de toepassing van het Unierecht met betrekking tot witwaspraktijken, belastingontwijking en belastingontduiking heeft ontdekt ten aanzien van de uitvoering van de EU-wetgeving, en benadrukt zijn ernstige bezorgdheid over de schending van de derde antiwitwasrichtlijn (AMLD III) (6) op het gebied van samenwerking tussen de financiële-inlichtingeneenheden (FIE's); dringt er bij zowel de Commissie als de lidstaten op aan hun inspanningen, toezeggingen, samenwerking en investeringen op het gebied van financiële en personele middelen op te voeren om het toezicht en de handhaving te verbeteren, niet alleen om illegale praktijken zoals witwassen, belastingontduiking en belastingfraude doeltreffender te voorkomen en te bestrijden, maar ook om belastingontwijking en agressieve fiscale planning, die misschien wel wettelijk zijn maar in strijd met de geest van de wet, te voorkomen en te bestrijden; herinnert aan het beginsel van voorspelbaarheid van de ten laste gelegde feiten; verzoekt de Commissie en de lidstaten ervoor te zorgen dat elke inbreuk op de wetgeving naar behoren wordt gestraft; benadrukt dat de inspanningen hiertoe kosteneffectief moeten zijn; |
| --- | --- |

3.

| 4. | verzoekt de lidstaten alert te reageren op meldingen van witwaspraktijken en verdachte transacties, teneinde gedegen onderzoeken te kunnen starten zodra bij de autoriteiten desbetreffend concrete informatie binnenkomt; |
| --- | --- |

4.

| 5. | herinnert aan het EU-kader voor meldingen van verdachte transacties, en wijst eens te meer op het belang van nauwere internationale samenwerking tussen de financiële inlichtingeneenheden van de lidstaten van de EU en niet-EU-landen; is daarnaast van mening dat de Europese organen, en met name Europol en Eurojust, meer bevoegdheden moeten krijgen om witwaspraktijken te onderzoeken; |
| --- | --- |

5.

| 6. | wijst erop dat een grondige verificatie van de uiteindelijke belanghebbenden een 'must' is om te voorkomen dat brievenbusondernemingen worden gebruikt om geld wit te wassen (zoals de Laundromat-zaak in Azerbeidzjan heeft aangetoond); dringt ook aan op een doeltreffende toepassing en handhaving van de Europese antiwitwasrichtlijn; |
| --- | --- |

6.

| 7. | verzoekt de lidstaten af te zien van agressieve fiscale planning aan de aanbodzijde door fiscale rulings en voordelen of ad-hocregels aan te bieden en hier reclame voor te maken; |
| --- | --- |

7.

| 8. | verzoekt alle rechtsgebieden die de anti-BEPS-aanbevelingen van de OESO in nationaal recht hebben omgezet, of voornemens zijn dat te doen, zich niet alleen te houden aan de letter van de aanbevelingen, maar ook aan de geest ervan; wijst erop dat transparantie belangrijk is voor het aanpakken van belastingontduiking, en met name agressieve belastingplanning; |
| --- | --- |

8.

| 9. | betreurt dat de huidige wetgeving inzake belastingontduiking en de bestrijding van witwaspraktijken op zowel EU- als nationaal niveau nog steeds veel lacunes bevat, en is van mening dat de wetgeving dringend naar behoren moet worden toegepast en verder moet worden aangescherpt; is ingenomen met de verhoogde inspanningen en de geboekte vooruitgang sinds de publicatie van de Panama Papers op het gebied van nieuwe wetgevingsvoorstellen die de invoering van inclusieve strategieën beogen, maar betreurt het gebrek aan politieke wil van sommige lidstaten om werk te maken van hervormingen en handhaving die tot daadwerkelijke veranderingen zouden leiden; |
| --- | --- |

9.

| 10. | betreurt dat kwesties in verband met belastingbeleid op het niveau van de Raad vaak door afzonderlijke lidstaten worden geblokkeerd; herhaalt de waarschuwing van de TAXE1-commissie dat wanneer iedere lidstaat een vetorecht op het gebied van belastingaangelegenheden krijgt, dit inhoudt dat de unanimiteitsregel binnen de Raad de stimulans vermindert om van een status quo naar een coöperatievere oplossing te gaan; roept de Commissie nogmaals op gebruik te maken van de in artikel 116 VWEU vastgelegde procedure die het mogelijk maakt de unanimiteitsvereiste te wijzigen ingeval de Commissie vaststelt dat een dispariteit tussen de wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen der lidstaten de mededingingsvoorwaarden op de interne markt vervalst; |
| --- | --- |

10.

| 11. | wijst erop dat belastingontwijking, belastingontduiking en witwaspraktijken nog steeds mondiale fenomenen zijn en daarom een omvattend, duidelijk en coherent antwoord vergen dat gebaseerd is op wederzijdse steun en meer samenwerking op EU- en mondiaal niveau; dringt er bij de Commissie op aan een leidende rol op zich te nemen in de mondiale strijd tegen belastingontwijking, belastingontduiking en het witwassen van geld; |
| --- | --- |

11.

| 12. | wijst met bezorgdheid op het gebrek aan ambitieuze en concrete maatregelen om belastingparadijzen tegen te gaan; wijst er in dit verband op dat meer transparantie alleen niet afdoende zal zijn om dit probleem aan te pakken; benadrukt dan ook dat er moet worden aangedrongen op internationale samenwerking en een multilaterale aanpak waarbij zowel ontwikkelde landen als ontwikkelingslanden moeten worden betrokken; |
| --- | --- |

12.

| 13. | verzoekt de lidstaten en de EU-instellingen om zich hard te maken voor een intergouvernementele top op VN-niveau waarbij er een stappenplan en een gezamenlijk actieplan worden opgesteld om een eind te maken aan belastingparadijzen; |
| --- | --- |

13.

| 14. | benadrukt dat er een concept van digitale bedrijfsvestigingen moet worden vastgesteld om volledig rekening te houden met de digitalisering van het bedrijfsleven en om ervoor te zorgen dat ondernemingen die inkomsten genereren in een bepaalde lidstaat zonder over een fysieke vestiging in deze lidstaat te beschikken, op dezelfde wijze worden behandeld als ondernemingen die er wel een fysieke vestiging hebben; dringt er bijgevolg bij de Commissie op aan digitale bedrijven op te nemen in alle Europese belastingontwijkings- en andere fiscale maatregelen; |
| --- | --- |

14.

| 15. | dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan proactief te werk te gaan en niet te wachten op onthullingen in de media alvorens deze kwesties als prioriteit aan te pakken; herinnert eraan dat transparantie niet louter sectoraal kan zijn; |
| --- | --- |

15.

| 16. | benadrukt dat waakzaamheid geboden is om ervoor te zorgen dat de brexit geen belastingconcurrentie bevordert tussen de overige 27 lidstaten om bepaalde industrieën en diensten aan te trekken die momenteel in het Verenigd Koninkrijk gevestigd zijn, en evenmin leidt tot een versoepeling van de inspanningen ter bestrijding van belastingontduiking in het VK, met inbegrip van zijn overzeese en aanverwante gebieden; vestigt de aandacht van de Commissie op het feit dat met deze dimensie naar behoren rekening moet worden gehouden tijdens de tweede fase van de brexit, bij het voeren van onderhandelingen over een partnerschap of een handelsovereenkomst met het Verenigd Koninkrijk; |
| --- | --- |

16.

| 17. | betreurt het besluit van de Commissie om een einde te maken aan haar engagement inzake een tweejaarlijks corruptiebestrijdingsverslag over alle lidstaten; merkt op dat de controle van corruptiebestrijding door de Commissie zal worden uitgevoerd via het proces van het Europees semester; is van mening dat corruptiebestrijding in dit proces kan worden overschaduwd door andere economische en financiële aangelegenheden; verzoekt de Commissie het goede voorbeeld te geven door de publicatie van het verslag te hervatten en door zich in te zetten voor een veel geloofwaardiger en omvattender strategie voor corruptiebestrijding; |
| --- | --- |

17.

| 18. | verzoekt de Commissie en de lidstaten de mogelijkheid van verplichte registratie of een verbod op het bezitten, waaronder in de hoedanigheid van 'uiteindelijke belanghebbende', van financiële rekeningen en brievenbusondernemingen door EU-burgers en EU-ondernemingen in landen op de EU-lijst van niet-coöperatieve fiscale rechtsgebieden en de EU-lijst van landen met tekortschietende AML- en CFT-regelgeving aan een effectbeoordeling te onderwerpen, teneinde belastingontduiking en belastingfraude te voorkomen; |
| --- | --- |

18.

2.   
  Belastingontwijking en -ontduiking

2.1.   Offshoreconstructies

| 19. | benadrukt dat er dringend gemeenschappelijke internationale definities moeten worden vastgesteld voor de begrippen offshore financieel centrum (OFC), belastingparadijs, landen met bankgeheim, niet-coöperatieve fiscale rechtsgebieden en landen met een hoog risico op witwaspraktijken; dringt erop aan dat deze definities internationaal worden overeengekomen, zonder afbreuk te doen aan de onmiddellijke publicatie van de gemeenschappelijke zwarte lijst van de EU; benadrukt dat deze definities de vaststelling van duidelijke en objectieve criteria vereisen; |
| --- | --- |

19.

| 20. | herinnert de lidstaten aan het belang van de algemene antimisbruikregel in het kader van belastingbeleid, en spoort de belastingautoriteiten aan dit beginsel consistent toe te passen, teneinde te voorkomen dat structuren worden gecreëerd met het oog op belastingfraude en belastingontduiking; |
| --- | --- |

20.

| 21. | is van mening dat het bij het streven naar meer internationale samenwerking eveneens cruciaal is om ten aanzien van deze definities rechterlijke objectiviteit te hanteren en de handhaving ervan te waarborgen, aangezien sommige rechtsgebieden zich tot internationaal overeengekomen normen zouden kunnen verplichten zonder deze in de praktijk toe te passen; benadrukt dat er bij deze definities geen sprake mag zijn van politieke vooringenomenheid en dat zij de op de zwarte lijst opgenomen landen moeten motiveren om maatregelen te nemen waardoor ze van die lijst kunnen worden geschrapt; |
| --- | --- |

21.

| 22. | herinnert eraan dat een formele verbintenis ten aanzien van internationaal overeengekomen normen de eerste stap is, maar dat enkel de behoorlijke uitvoering van deze normen en een reële en waarachtige inspanning de risicofactoren zullen verminderen en zullen leiden tot een succesvolle bestrijding van witwassen, belastingfraude en belastingontduiking; |
| --- | --- |

22.

| 23. | herinnert eraan dat vrije zones en vrijhavens niet mogen worden misbruikt om hetzelfde effect te bereiken als belastingparadijzen of om internationale transparantieregels te omzeilen en zo geld wit te wassen; dringt er bij de Commissie op aan de kwestie van de vrijhavens in de Europese Unie aan te pakken; |
| --- | --- |

23.

| 24. | verzoekt de Commissie een wetgevingsvoorstel in te dienen om ervoor te zorgen dat offshoreconstructies met uiteindelijke begunstigden in de lidstaten onderworpen zijn aan gelijkaardige eisen op het gebied van controle en openbaarmaking van de rekeningen als die welke van toepassing zijn in de Europese rechtsgebieden waar de uiteindelijke begunstigde is gevestigd; |
| --- | --- |

24.

| 25. | is van mening dat de EU het illegaal moet maken om commerciële betrekkingen te onderhouden met legale structuren die in belastingparadijzen gevestigd zijn wanneer de uiteindelijk begunstigde niet kan worden geïdentificeerd; |
| --- | --- |

25.

| 26. | verzoekt de Commissie jaarlijks een openbaar verslag te publiceren over het gebruik van EU-middelen alsmede transfers van de Europese Investeringsbank (EIB) en de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBRD) naar offshoreconstructies, inclusief het aantal en de aard van de geblokkeerde projecten, een toelichting betreffende de redenen voor de blokkering van projecten en follow-upmaatregelen die zijn genomen om ervoor te zorgen dat EU-middelen niet rechtstreeks of onrechtstreeks bijdragen tot belastingontwijking en belastingfraude; |
| --- | --- |

26.

2.1.1.   Een gemeenschappelijke EU-lijst van niet-coöperatieve fiscale rechtsgebieden

| 27. | is ingenomen met de voortrekkersrol van de Commissie bij het opstellen van criteria voor een gemeenschappelijke EU-lijst van niet-coöperatieve fiscale rechtsgebieden; betreurt dat dit proces buitengewoon lang duurt; dringt er bij de Raad op aan niet af te dingen op de ambitieuze criteria van deze lijst, maar deze integendeel nog ambitieuzer te maken; dringt erop aan dat alle door de Commissie voorgestelde criteria in aanmerking worden genomen, met inbegrip van, maar niet beperkt tot, het ontbreken van een vennootschapsbelasting of een bijna nultarief voor de vennootschapsbelasting, en benadrukt dat deze criteria belangrijk zijn om een doeltreffende en niet-willekeurige lijst te krijgen; is van mening dat de transparantiecriteria volledig moeten worden toegepast en dat bij de criteria ook naar behoren rekening moet worden gehouden met uitvoering en handhaving; verzoekt de Raad ervoor te zorgen dat deze lijst doeltreffend en geloofwaardig is en daarom krachtige, evenredige en afschrikkende gemeenschappelijke sancties tegen de landen op de lijst in te stellen, en benadrukt dat de beoordelingen van afzonderlijke landen op een transparante wijze moeten worden verricht; verzoekt de Raad en de Commissie te voorzien in een transparant en objectief herzieningsmechanisme, waarbij het Europees Parlement is betrokken, om de lijst in de toekomst bij te werken; herinnert eraan dat deze lijst tot doel heeft het gedrag van een betrokken rechtsgebied ten aanzien van het witwassen van geld en de facilitering van fiscale fraude te wijzigen; |
| --- | --- |

27.

| 28. | betreurt het dat de EU-lijst van niet-coöperatieve jurisdicties op belastinggebied die door de Raad is goedgekeurd en gepubliceerd alleen jurisdicties buiten de EU betreft, en EU-landen die een systematische rol hebben gespeeld in het bevorderen en faciliteren van schadelijke belastingpraktijken en die niet aan het criterium van rechtvaardige belastingheffing voldoen, buiten beschouwing laat; benadrukt dat ten minste vier lidstaten op deze lijst zouden staan als zij volgens dezelfde EU-criteria zouden zijn getoetst, zoals blijkt uit een simulatie van Oxfam; is bezorgd dat het bij voorbaat van toetsing uitsluiten van EU-landen de legitimiteit, geloofwaardigheid en doeltreffendheid van het hele proces aantast; |
| --- | --- |

28.

| 29. | is van mening dat de Commissie, van zodra de EU-lijst van niet-coöperatieve fiscale rechtsgebieden van kracht is, bijbehorende wetgeving moet voorstellen om geharmoniseerde verplichtingen vast te stellen voor de belastingdiensten in alle lidstaten om jaarlijks gegevens vrij te geven met de totale waarde en de bestemming van de geldtransfers van elke lidstaat naar elk rechtsgebied op de lijst; |
| --- | --- |

29.

| 30. | pleit ervoor dat sancties ook worden opgelegd aan bedrijven, banken, accountants- en advocatenkantoren en belastingadviseurs waarvan is bewezen dat ze betrokken zijn bij illegale, schadelijke of onrechtmatige activiteiten met niet-coöperatieve rechtsgebieden of dat ze illegale, schadelijke of onrechtmatige regelingen voor vennootschapsbelastingen mogelijk hebben gemaakt met juridische constructies in die rechtsgebieden; |
| --- | --- |

30.

| 31. | betreurt dat diverse burgers, entiteiten en politiek prominente personen van de EU in de Panama Papers werden genoemd; moedigt de lidstaten aan te verduidelijken of deze vermeldingen naar behoren zijn onderzocht en, zo ja, of deze een schending vormden van het nationale recht; benadrukt dat, in vergelijkbare zin, veel burgers, entiteiten en politiek prominente personen, wanneer zij werden verzocht samen te werken met deze parlementaire Enquêtecommissie die onderzoek moet doen naar vermeende inbreuken op en gevallen van wanbeheer bij de toepassing van het Unierecht met betrekking tot witwaspraktijken, belastingontwijking en belastingontduiking, helaas weigerden informatie te verstrekken die nuttig zou zijn geweest voor de doelstellingen van de commissie; |
| --- | --- |

31.

| 32. | merkt op dat volgens de meest recente gegevens van de Organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling (OESO) over rechtstreekse buitenlandse investeringen Luxemburg en Nederland tezamen meer investeringen van buitenaf kennen dan de VS, en dat het overgrote deel daarvan naar special-purpose entities met nauwelijks economische activiteiten gaat, en dat Ierland meer investeringen van buitenaf kent dan Duitsland of Frankrijk; wijst erop dat de buitenlandse investeringen in Malta volgens het Maltese Bureau voor de statistiek 1 474 % van de omvang van zijn economie bedragen; merkt op dat volgens onderzoek van de Universiteit van Amsterdam 23 % van alle bedrijfsinvesteringen die naar belastingparadijzen zijn gegaan, via Nederland is verlopen; is van mening dat deze gegevens duidelijk laten zien dat sommige lidstaten excessieve winstverschuivingsactiviteiten faciliteren ten koste van andere lidstaten; |
| --- | --- |

32.

| 33. | dringt er bij de Commissie op aan uiterlijk eind 2018 een rapport te presenteren met een beoordeling van de belastingstelsels van de lidstaten en hun afhankelijke rechtsgebieden, regio's of andere administratieve structuren die belastingontduiking en belastingfraude mogelijk maken en potentieel een schadelijk effect op de interne markt hebben; |
| --- | --- |

33.

2.1.2.   Een EU-lijst van derde landen met een hoog risico op witwassen

| 34. | betreurt dat de Commissie tot op heden nog geen eigen onafhankelijke beoordeling heeft verricht van derde landen met een hoog risico op strategische tekortkomingen, zoals bepaald in de antiwitwasrichtlijn, maar zich uitsluitend heeft gebaseerd op de lijst van de financiële taskforce betreffende het witwassen van zwart geld (FATF), waarvan de Commissie lid is; betreurt dat de Commissie in dit opzicht niet op bevredigende wijze gehoor heeft gegeven aan de eisen van het Parlement; |
| --- | --- |

34.

| 35. | dringt er bij de Commissie op aan vaart te zetten achter haar eigen lijst en verslag uit te brengen aan het Parlement over de uitvoering van haar stappenplan en met name van haar toezegging om alle middelen die de taskforce bestrijding financiële misdrijven nodig heeft te verhogen; |
| --- | --- |

35.

| 36. | acht het van cruciaal belang dat de EU-doelstellingen in deze kwestie ambitieuzer zijn dan die van de FATF; wijst er in dit verband op dat er met het oog op een betere screeningprocedure meer moet worden geïnvesteerd in personele en financiële middelen of dat de toewijzing ervan binnen de Commissie moet worden geoptimaliseerd; |
| --- | --- |

36.

| 37. | is van mening dat deze lijst tot doel heeft een gedragswijziging van rechtsgebieden ten aanzien van het witwassen van geld en de financiering van terrorisme aan te moedigen, en andere landen te ontmoedigen een gelijkaardig, mogelijks schadelijk beleid te voeren; |
| --- | --- |

37.

| 38. | verzoekt de Commissie het centrale orgaan te zijn zowel voor de lijst van derde landen met een hoog risico op witwassen van geld als voor de evaluatie van de Europese lijst van belastingparadijzen, om te zorgen voor consistentie en complementariteit; |
| --- | --- |

38.

2.2.   Andere belastingwetgeving

| 39. | is ingenomen met de nieuwe wetgeving die de afgelopen twee jaar is goedgekeurd naar aanleiding van LuxLeaks; is ingenomen met de inzet van de EU voor het BEPS-project van de OESO; verzoekt de lidstaten de EU-wetgeving snel om te zetten in hun respectieve rechtsstelsels en te zorgen voor de handhaving ervan; |
| --- | --- |

39.

| 40. | dringt aan op ambitieuze openbare verslaglegging per land om de fiscale transparantie en de publieke controle op multinationale ondernemingen te versterken en wijst erop dat dit het brede publiek toegang zou verschaffen tot informatie over de door multinationals gemaakte winsten en ontvangen subsidies en over de belasting die zij betalen in de rechtsgebieden waar ze opereren; dringt er bij de Raad op aan onderling overeenstemming te bereiken over het voorstel om onderhandelingen aan te knopen met de andere EU-instellingen met het oog op de vaststelling van een openbare verslaglegging per land, wat een van de belangrijkste maatregelen is om te komen tot meer transparantie inzake belastinginformatie van ondernemingen voor alle burgers; |
| --- | --- |

40.

| 41. | benadrukt dat openbare verslaglegging per land investeerders en aandeelhouders in staat zal stellen rekening te houden met het belastingbeleid van bedrijven wanneer zij het woord nemen tijdens aandeelhoudersvergaderingen en bij het nemen van investeringsbesluiten; |
| --- | --- |

41.

| 42. | herinnert eraan dat belastinginformatie een essentiële component moet worden van de financiële verslaglegging van bedrijven; |
| --- | --- |

42.

| 43. | dringt er bij de Raad op aan snel een ambitieuze overeenkomst te bereiken voor beide fasen van de gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag voor de vennootschapsbelasting (CCCTB); herinnert eraan dat dit naast een kostenvermindering voor zowel bedrijven als de belastingdiensten van de lidstaten, ook de kwestie van de verrekenprijzen zou oplossen en zou zorgen voor eerlijker concurrentie binnen de interne markt; benadrukt dat de harmonisering van de belastinggrondslagen de beste oplossing is om belastingoptimalisering en agressieve fiscale planning via legale wegen te beëindigen; herinnert eraan dat een nieuwe, bindende definitie van „vaste vestiging” moet worden opgesteld om ervoor te zorgen dat de belastingheffing plaatsvindt op de plaats waar economische activiteit wordt verricht en waarde wordt gecreëerd; benadrukt dat dit gepaard moet gaan met bindende minimumcriteria om vast te stellen of een economische activiteit wezenlijk genoeg is om in een lidstaat te worden belast, om aldus het probleem van „brievenbusondernemingen” te voorkomen, met name gezien de uitdagingen als gevolg van de digitale economie; |
| --- | --- |

43.

| 44. | moedigt de Commissie en de lidstaten aan te streven naar veel ambitieuzere hervormingen op het gebied van belastingen; |
| --- | --- |

44.

| 45. | benadrukt dat belasting op de in de gehele wereld behaalde winst, om te fungeren als middel om een einde te maken aan winstverschuiving, een mondiaal karakter moet hebben en dat bij toepassing van de CCCTB op EU-niveau een situatie dreigt te ontstaan waarbij bestaande verliezen van EU-lidstaten aan de rest van de wereld geblokkeerd kunnen raken, net als de exploitatie van de rest van de wereld door sommige lidstaten; wijst erop dat een aanpak voor de EU alleen de stimuli kan wegnemen om winst te verschuiven binnen de EU, maar de deur kan openzetten voor stimuli en mogelijkheden om winst te verschuiven naar plaatsen buiten de EU; |
| --- | --- |

45.

| 46. | herinnert aan zijn aanbevelingen om de automatische uitwisseling van informatie over fiscale rulings uit te breiden naar alle rulings en om de Commissie toegang te verlenen tot alle informatie hierover, teneinde de naleving van de Europese mededingingsregels te waarborgen (7); |
| --- | --- |

46.

| 47. | verzoekt de Commissie zo spoedig mogelijk een wetgevingsvoorstel in te dienen tot herziening van de richtlijn administratieve samenwerking (DAC) (8) om meer samenwerking tussen de lidstaten op belastinggebied te bevorderen, via de verplichting om groepsverzoeken in belastingzaken te beantwoorden, zodat één Europees land alle inlichtingen kan verstrekken die andere nodig hebben om grensoverschrijdende belastingontduikers te vervolgen; herinnert aan zijn voorstel om de richtlijn administratieve samenwerking te wijzigen om de coördinatie tussen de lidstaten betreffende fiscale controles te verbeteren (9); |
| --- | --- |

47.

| 48. | betreurt het dat niet-betaalde belasting die wordt teruggevorderd van de begunstigden van illegale fiscale steun volgens de EU-regels inzake overheidssteun toekomt aan het land dat de steun heeft verleend, in plaats van aan de landen die als gevolg van verstorende belastingregelingen te maken hebben gekregen met een uitholling van hun belastinggrondslagen; verzoekt de Commissie met het oog hierop passende methodes te ontwikkelen voor het kwantificeren van het verlies aan inkomsten voor de betrokken lidstaten, alsmede adequate terugvorderingsprocedures om te waarborgen dat niet-betaalde belasting wordt verdeeld over de lidstaten waarin de economische activiteit concreet heeft plaatsgevonden; |
| --- | --- |

48.

| 49. | is van mening dat bij belastinghervormingen altijd controle mogelijk moet zijn door de burgers en moet worden voorzien in toegang voor maatschappelijke organisaties, voorlichting en opleiding om op productieve wijze deel te nemen aan de vormgeving van het beleid in kwestie, wat geen gangbare praktijk is; |
| --- | --- |

49.

| 50. | benadrukt bovendien dat de belastingwetgeving, zowel op nationaal als op EU-niveau, moet worden vereenvoudigd en zo moet worden geformuleerd dat zij toegankelijk is voor alle burgers, om de complexiteit te voorkomen die de belastingontwijkingssector ten goede komt; |
| --- | --- |

50.

| 51. | verzoekt de Commissie een herziening in te dienen van Richtlijn 2014/24/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2014 betreffende het plaatsen van overheidsopdrachten (10), die maatregelen bevat om overheidsdiensten te beletten samen te werken met bedrijven die gebruikmaken van belastingparadijzen; |
| --- | --- |

51.

| 52. | dringt er bij de Commissie op aan een uitgebreide evaluatie te verrichten van de werkzaamheden gedurende 19 jaar van de Groep gedragscode (belastingregeling ondernemingen), met aandacht voor de resultaten die zijn bereikt op het gebied van preventie van grensoverschrijdende schadelijke vennootschapsbelastingsstelsels, in de vorm van een publiek rapport; dringt aan op een hervorming van de Groep gedragscode, die gebaseerd is op de bevindingen en moet leiden tot meer transparantie en meer efficiëntie van zijn werkzaamheden, omdat de groep een centrale rol moet vervullen bij de inspanningen van de EU om op dit gebied verbeteringen aan te brengen; dringt erop aan dat het Parlement toetsings- en verantwoordingsbevoegdheden krijgt met betrekking tot de Groep; |
| --- | --- |

52.

| 53. | verzoekt de Commissie een lijst op te stellen van de schadelijke regelingen waarvoor de Groep gedragscode tot op heden geen overeenstemming over het ondernemen van actie heeft kunnen bereiken en deze lijst te publiceren; verzoekt de Commissie tegen 2020 het effect te beoordelen van de octrooiboxregelingen die stroken met de nexusbenadering, en indien mogelijk het effect hiervan te kwantificeren op innovatie en verlies van belastinginning; |
| --- | --- |

53.

| 54. | betreurt dat diverse EU-lidstaten in de Panama Papers werden genoemd; dringt er bij de Commissie op aan samen met de belastingdiensten een brede evaluatie te verrichten van mogelijks schadelijke belastingmaatregelen in de lidstaten die de mededinging verstoren en van de bestaande tegenmaatregelen, alsook van de overloopeffecten van deze maatregelen op andere rechtsgebieden; dringt aan op de invoering van een doeltreffend controlemechanisme om toezicht te houden op de lidstaten met betrekking tot mogelijke nieuwe schadelijke belastingmaatregelen die ze zouden kunnen invoeren; |
| --- | --- |

54.

| 55. | verzoekt de Commissie een wetgevingsvoorstel in te dienen om de kwestie aan te pakken van grensoverschrijdende omzettingen en verplaatsingen van hoofdkantoren en duidelijke regels vast te stellen betreffende de verplaatsing van het hoofdkantoor van een onderneming binnen de EU, met inbegrip van regelgeving om brievenbusondernemingen tegen te gaan; |
| --- | --- |

55.

| 56. | dringt er bij de Commissie en alle lidstaten op aan ervoor te zorgen dat een einde wordt gemaakt aan de praktijk van omkering van de vennootschapsbelasting, waarbij een multinationale onderneming wordt verworven door een kleinere onderneming die in een belastingparadijs is gevestigd en de wettelijke vestigingsplaats van die laatste overneemt, en zo haar hoofdzetel „verplaatst” en de algemene belastingdruk van de groep verlaagt, waarna „de inkomsten worden gestript” via fiscaal aftrekbare betalingen naar het belastingparadijs (bijvoorbeeld in de vorm van leningen, royalty's en diensten) die tot doel hebben belastingen op de binnenlandse winst van die multinational te ontwijken; |
| --- | --- |

56.

| 57. | benadrukt dat speciale aandacht moet worden besteed aan schadelijke belastingpraktijken zoals het misbruik van octrooiboxen, derivaten, swaps enz., die steeds vaker worden gebruikt met het oog op belastingontwijking; |
| --- | --- |

57.

| 58. | is ingenomen met de bevindingen van de Commissie inzake staatssteun van augustus 2016, waaruit blijkt dat Ierland Apple illegaal 13 miljard EUR aan ongeoorloofde belastingverlichting heeft geschonken; zet vraagtekens bij het besluit van de Ierse regering om tegen dit besluit in beroep te gaan, in een poging het te betalen bedrag niet te innen; |
| --- | --- |

58.

| 59. | dringt er bij de lidstaten op aan een lijst op te stellen van en een einde te maken aan elke vorm van fiscale amnestie die tot witwaspraktijken en belastingontduiking kan leiden of die nationale instanties kan belemmeren de verstrekte gegevens te gebruiken om onderzoek te verrichten naar financiële misdrijven; |
| --- | --- |

59.

| 60. | uit zijn bezorgdheid over het voornemen van de Amerikaanse regering om belastingverlichting voor grote ondernemingen en financiële deregulering te bevorderen; dringt er bij de Commissie op aan de in de VS voorgestelde belastinghervormingen, bekend onder de naam Blueprint, en de mogelijke toepassing van fiscale amnestie in de VS om de repatriëring van winsten door grote technologiebedrijven tegen een zeer laag belastingtarief mogelijk te maken, nauwlettend te volgen; |
| --- | --- |

60.

| 61. | vraagt de lidstaten hun belastingdiensten te versterken met toereikende personele middelen om de effectieve inning van belastinginkomsten te waarborgen en schadelijke belastingpraktijken aan te pakken, omdat een gebrek aan middelen en personeelsinkrimpingen, bovenop het gebrek aan aangepaste opleiding, technische middelen en onderzoeksbevoegdheden, een ernstige belemmering vormen voor de belastingdiensten in sommige lidstaten; |
| --- | --- |

61.

| 62. | wijst op een voorbeeld van een belastingontwijkingsregeling in de EU, de zogeheten „Double Irish structure”, die uiterlijk in 2020 uitgefaseerd zal zijn; verzoekt alle lidstaten hun verdragen tot het vermijden van dubbele belasting tegen het licht te houden, teneinde ervoor te zorgen dat belastingontwijkingsregelingen niet worden gebruikt middels fiscale mismatches; |
| --- | --- |

62.

| 63. | betreurt het ontbreken van betrouwbare en objectieve statistieken over de omvang van belastingontwijking en belastingontduiking; benadrukt dat het van belang is adequate en transparante methoden te ontwikkelen om de omvang van deze verschijnselen te beoordelen, evenals het effect ervan op de overheidsfinanciën, de economische activiteiten en de overheidsinvesteringen van landen; |
| --- | --- |

63.

| 64. | dringt er bij de Commissie op aan richtsnoeren op te stellen om een duidelijk onderscheid te maken tussen wat, in het kader van belastingontduikings- en belastingontwijkingspraktijken, illegaal en legaal is, zelfs als het indruist tegen de geest van de wet, om alle betrokken partijen rechtszekerheid te bieden; verzoekt de lidstaten en derde landen te waarborgen dat sancties en geldboetes die aan belastingontduikers en intermediairs worden opgelegd niet fiscaal aftrekbaar zijn; |
| --- | --- |

64.

| 65. | benadrukt dat de uitvoering van een verantwoordelijke belastingstrategie als een pijler van maatschappelijk verantwoord ondernemerschap (MVO) moet worden beschouwd, en dat belastingontduiking, belastingontwijking en agressieve fiscale planning niet verenigbaar zijn met MVO; herhaalt zijn oproep aan de Commissie om dit element op te nemen in een geactualiseerde MVO-strategie van de EU; |
| --- | --- |

65.

| 66. | roept bedrijven ertoe op de volledige nakoming van alle verplichtingen op het gebied van belastingen, zonder welke belastingontwijking ook, integraal op te nemen in hun MVO-beleid; |
| --- | --- |

66.

| 67. | herhaalt de oproep van de TAXE2-commissie om een nieuw EU-centrum voor de coherentie en coördinatie van het fiscaal beleid (Union Tax Policy Coherence and Coordination Centre (TPCCC)) op te zetten binnen de structuur van de Commissie, dat het belastingbeleid van de lidstaten op Unieniveau kan beoordelen en monitoren en moet waarborgen dat de lidstaten geen nieuwe schadelijke belastingmaatregelen ten uitvoer leggen; suggereert dat een dergelijk TPCCC erop moet kunnen toezien dat de lidstaten zich houden aan de gemeenschappelijke Unielijst van niet-coöperatieve rechtsgebieden en ook de samenwerking tussen nationale belastingdiensten (bijv. op het gebied van opleiding en uitwisseling van goede praktijken) moet waarborgen en bevorderen; |
| --- | --- |

67.

| 68. | herhaalt de aanbevelingen (11) van het Parlement voor de invoering van een reeks tegenmaatregelen die de Unie en de lidstaten als aandeelhouders en financiers van publieke instanties, banken en financieringsprogramma's moeten treffen met betrekking tot ondernemingen die gebruikmaken van belastingparadijzen om regelingen voor agressieve fiscale planning tot stand te brengen en die bijgevolg niet voldoen aan de Unienormen voor goed fiscaal bestuur; |
| --- | --- |

68.

| 69. | herhaalt zijn oproep aan de Commissie om de Europese wetgeving te herzien, met inbegrip van de bepalingen betreffende het statuut van de Europese Investeringsbank (EIB), de verordening betreffende het Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI), de vier verordeningen betreffende het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB), en de vijf Europese structuur- en investeringsfondsen (het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij), om te voorkomen dat EU-financiering terechtkomt bij eindbegunstigden of financiële intermediairs van wie bewezen is dat zij betrokken zijn bij belastingontduiking of agressieve fiscale planning; |
| --- | --- |

69.

| 70. | roept de Commissie en de Raad op een verplicht gestandaardiseerd openbaar Europees ondernemingsregister in het leven te roepen, teneinde geactualiseerde en betrouwbare informatie over ondernemingen te verkrijgen en transparantie te bewerkstelligen via grensoverschrijdende toegang tot vergelijkbare en betrouwbare informatie over ondernemingen in de EU; |
| --- | --- |

70.

| 71. | stelt voor dat de Commissie een beoordeling maakt van de impact van grensoverschrijdende transfers van voetballers op de inning van ontvangsten door de lidstaten en elke relevant geachte maatregel voorstelt om aanzienlijke inkomstenderving aan te pakken, inclusief maatregelen met betrekking tot de rol van tussenpersonen die deze transfers faciliteren; |
| --- | --- |

71.

| 72. | verzoekt de Commissie geen handelsovereenkomsten te sluiten met rechtsgebieden die door de EU als belastingparadijs bestempeld zijn; |
| --- | --- |

72.

2.3.   Uitwisseling van informatie

| 73. | betreurt dat de bepalingen van de richtlijn administratieve samenwerking (DAC), die van kracht waren gedurende de periode die wordt bestreken door de onthullingen van de Panama Papers, niet doeltreffend ten uitvoer zijn gelegd en dat de hoeveelheid inlichtingen en rulings die is uitgewisseld miniem was; herinnert eraan dat de automatische uitwisseling van inlichtingen tussen belastingdiensten voor de lidstaten van groot belang is om wederzijdse bijstand bij de inning van belastinginkomsten te waarborgen en gelijke voorwaarden te creëren; verzoekt de Commissie met voorstellen te komen om de samenwerking tussen de lidstaten op belastinggebied verder te verbeteren, via de verplichting om groepsverzoeken in belastingzaken te beantwoorden, zodat één Europees land alle inlichtingen kan verstrekken die andere nodig hebben om grensoverschrijdende belastingontduikers te vervolgen; |
| --- | --- |

73.

| 74. | is zeer bezorgd over het feit dat het aantal door de lidstaten aan multinationals verstrekte fiscale rulings de afgelopen jaren is toegenomen, ondanks de maatschappelijke onrust die ontstond naar aanleiding van het LuxLeaks-schandaal; |
| --- | --- |

74.

| 75. | benadrukt dat de Commissie, met inachtneming van de bepalingen inzake gegevensbescherming, toegang moet hebben tot alle inlichtingen die uit hoofde van de richtlijn administratieve samenwerking worden uitgewisseld, om naar behoren te kunnen toezien op de tenuitvoerlegging en handhaving van deze richtlijn; benadrukt dat deze inlichtingen moeten worden opgeslagen in een centraal register dat door de Commissie wordt beheerd, aangezien zij exclusief bevoegd is op het gebied van mededinging; |
| --- | --- |

75.

| 76. | pleit voor een effectievere wereldwijde uitwisseling, verwerking en gebruik van informatie en dringt erop aan dat de bepalingen inzake gemeenschappelijke rapporteringsnormen (CRS) doeltreffend en consistent worden uitgevoerd, waarbij het met naam en toenaam vermelden in het kader van collegiale toetsing wordt vervangen door een sanctieregeling; vestigt de aandacht op het feit dat er bij de uitwisseling van informatie sprake moet zijn van wederkerigheid tussen de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) en de deelnemende ondertekenende landen; verzoekt de lidstaten deelnemende ontwikkelingslanden bij te staan bij de tenuitvoerlegging van deze normen; benadrukt dat landen niet alleen toezeggingen moeten doen met betrekking tot de CRS, maar het systeem tevens ten uitvoer moeten leggen en moeten zorgen voor de verstrekking van kwalitatief hoogwaardige gegevens; wijst erop dat de huidige CRS zwakke punten vertoont en is verheugd dat de OESO aan de verfijning ervan werkt om de CRS doeltreffender te maken; verzoekt de Commissie te helpen om de vastgestelde mazen in de wetgeving te dichten; |
| --- | --- |

76.

| 77. | dringt aan op betere openbare handelsregisters, openbare registers van feitelijke eigendom en openbare verslaglegging per land, teneinde de beperkingen te boven te komen die voortvloeien uit de uitwisseling van inlichtingen in het kader van het „multilaterale verdrag om met belastingverdragen samenhangende maatregelen ten uitvoer te leggen teneinde BEPS te voorkomen” van de OESO van juni 2017, dat landen de keuze geeft om partners te selecteren en dat daarmee in de praktijk bilateralisme toestaat; |
| --- | --- |

77.

| 78. | benadrukt dat de verplichte automatische uitwisseling van inlichtingen in verband met mogelijke agressieve fiscale planningconstructies van grensoverschrijdende aard (DAC6) niet alleen toegankelijk moet zijn voor belastingdiensten; |
| --- | --- |

78.

| 79. | verzoekt de Commissie erop toe te zien dat er sprake is van wederkerigheid bij de uitwisseling van informatie tussen de EU en derde landen die niet zijn toegetreden tot internationaal overeengekomen normen; benadrukt dat er doeltreffende sancties moeten komen voor financiële instellingen met Europese cliënten, die niet voldoen aan de normen voor automatische uitwisseling van inlichtingen; is van mening dat in een dergelijk voorstel een mechanisme voor geschillenbeslechting moet worden opgenomen om potentiële geschillen tussen de EU en derde landen te beslechten; herinnert aan zijn aanbeveling om een bronbelasting of maatregelen met een soortgelijk effect in te voeren, om te voorkomen dat winsten de EU onbelast verlaten; |
| --- | --- |

79.

| 80. | is van mening dat de entiteiten die informatie aan de belastingdiensten moeten verstrekken, dezelfde moeten zijn als in de antiwitwasrichtlijn, namelijk:






  1) | kredietinstellingen; |
| --- | --- | --- |

80.

1)

kredietinstellingen;

| 2) | financiële instellingen; |
| --- | --- |

2)

financiële instellingen;

| 3) | de volgende natuurlijke of rechtspersonen, in het kader van de uitoefening van hun beroepsactiviteiten:






  a) | auditors, externe accountants en belastingadviseurs; |
| --- | --- | --- |

3)

de volgende natuurlijke of rechtspersonen, in het kader van de uitoefening van hun beroepsactiviteiten:

a)

auditors, externe accountants en belastingadviseurs;

| b) | notarissen en andere onafhankelijke beoefenaars van juridische beroepen wanneer zij, ongeacht of zij namens en voor rekening van hun cliënt optreden bij financiële of onroerendgoedtransacties, dan wel bijstand verlenen bij de planning of uitvoering van transacties voor hun cliënt met betrekking tot:






  (i) | de aan- en verkoop van eigendommen of zakelijke entiteiten; |
| --- | --- | --- |

b)

notarissen en andere onafhankelijke beoefenaars van juridische beroepen wanneer zij, ongeacht of zij namens en voor rekening van hun cliënt optreden bij financiële of onroerendgoedtransacties, dan wel bijstand verlenen bij de planning of uitvoering van transacties voor hun cliënt met betrekking tot:

(i)

de aan- en verkoop van eigendommen of zakelijke entiteiten;

| (ii) | het beheer van fondsen, effecten of andere activa van de cliënt; |
| --- | --- |

(ii)

het beheer van fondsen, effecten of andere activa van de cliënt;

| (iii) | de opening of het beheer van bank-, spaar- of effectenrekeningen; |
| --- | --- |

(iii)

de opening of het beheer van bank-, spaar- of effectenrekeningen;

| (iv) | de organisatie van de inbrengen die nodig zijn om ondernemingen op te richten, te exploiteren of te beheren; |
| --- | --- |

(iv)

de organisatie van de inbrengen die nodig zijn om ondernemingen op te richten, te exploiteren of te beheren;

| (v) | de oprichting, de exploitatie of het beheer van trusts, vennootschappen, stichtingen of soortgelijke structuren; |
| --- | --- |

(v)

de oprichting, de exploitatie of het beheer van trusts, vennootschappen, stichtingen of soortgelijke structuren;

| c) | aanbieders van trust- en bedrijfsdiensten die niet onder a) of b) vallen; |
| --- | --- |

c)

aanbieders van trust- en bedrijfsdiensten die niet onder a) of b) vallen;

| d) | vastgoedmakelaars; |
| --- | --- |

d)

vastgoedmakelaars;

| e) | andere personen die in goederen handelen, alleen voor zover de betalingen in contanten en voor bedragen van 10 000 EUR of meer worden verricht of ontvangen, hetzij in één transactie, hetzij in een reeks blijkbaar verbonden transacties; |
| --- | --- |

e)

andere personen die in goederen handelen, alleen voor zover de betalingen in contanten en voor bedragen van 10 000 EUR of meer worden verricht of ontvangen, hetzij in één transactie, hetzij in een reeks blijkbaar verbonden transacties;

| f) | aanbieders van kansspeldiensten; |
| --- | --- |

f)

aanbieders van kansspeldiensten;

3.   
  Witwaspraktijken

3.1.   Wetgeving ter bestrijding van witwaspraktijken

| 81. | benadrukt dat de lidstaten alle bepalingen van de antiwitwasrichtlijn daadwerkelijk en consistent moeten uitvoeren; verzoekt de Commissie en de lidstaten de wetgeving naar behoren te handhaven; verzoekt de Commissie te zorgen voor meer en adequate middelen voor de bestaande monitoringsystemen; verzoekt de Commissie meer middelen toe te wijzen aan haar taskforce voor de voorkoming van financiële misdrijven; |
| --- | --- |

81.

| 82. | benadrukt dat het rechtskader van de vierde antiwitwasrichtlijn anonieme aandelen aan toonder die, tenzij conform de regels geregistreerd, een nuttig instrument zijn gebleken om internationale constructies voor witwaspraktijken op te zetten, volledig verbiedt; verzoekt de lidstaten de op 26 juni 2017 in werking getreden vierde antiwitwasrichtlijn doeltreffend te implementeren en te handhaven; verzoekt de Commissie toezicht uit te oefenen op de goede omzetting en implementatie van de richtlijn; |
| --- | --- |

82.

| 83. | dringt er bij de Commissie op aan een inbreukprocedure wegens niet-naleving van de Uniewetgeving in te leiden tegen lidstaten die zijn genoemd in de Panama Papers en andere onthullingen; |
| --- | --- |

83.

| 84. | benadrukt de noodzaak van regelmatig geactualiseerde, gestandaardiseerde, onderling verbonden en voor het publiek toegankelijke registers van uiteindelijk begunstigden van ondernemingen, stichtingen, trusts en soortgelijke juridische constructies om te voorkomen dat uiteindelijk begunstigden anoniem blijven; dringt aan op een verlaging van de huidige drempel voor de vereiste aandelenpositie in de definitie van feitelijke eigendom; is van mening dat de EU en haar lidstaten een leidende rol moeten vervullen bij de bevordering binnen internationale fora van de transparantienormen inzake uiteindelijk begunstigden; |
| --- | --- |

84.

| 85. | benadrukt de oproep van de vertegenwoordigers van de Franse FIE in de parlementaire Enquêtecommissie die onderzoek moet doen naar vermeende inbreuken op en gevallen van wanbeheer bij de toepassing van het Unierecht met betrekking tot witwaspraktijken, belastingontwijking en belastingontduiking, om in overeenstemming met aanbeveling 26 van de FATF inzake financieel toezicht, er op Europees niveau expliciet voor te zorgen dat de uitoefening van toezicht door de bevoegde toezichthoudende autoriteit kan teruggaan tot de moederentiteit van de desbetreffende groep; |
| --- | --- |

85.

| 86. | dringt er bij de Commissie op aan toe te zien op de totstandbrenging van openbaar toegankelijke kadasters; |
| --- | --- |

86.

| 87. | dringt aan op de identificatie van de uiteindelijk begunstigden met inbegrip van alle natuurlijke personen die de uiteindelijke eigenaar zijn van of zeggenschap hebben over een juridische entiteit, waarbij het niet gaat om een op een gereglementeerde markt genoteerde vennootschap die is onderworpen aan openbaarmakingsvereisten overeenkomstig het recht van de Unie, of aan gelijkwaardige internationale normen die een toereikende transparantie van eigendomsinformatie waarborgen, via het rechtstreeks of onrechtstreeks houden van ten minste één aandeel of de gelijkwaardige minimumeenheid voor deelneming in die entiteit, met inbegrip van het houden van aandelen aan toonder, of via zeggenschap met andere middelen; |
| --- | --- |

87.

| 88. | merkt op dat het illegale geld dat door het afkopen van deze transacties wordt gestort, wordt omgevormd tot legale geldmiddelen die afkomstig zijn van legitieme transacties; verzoekt daarom met klem de antiwitwasregelgeving uit te breiden tot de vastgoedmarkt om nieuwe illegale fenomenen te voorkomen; |
| --- | --- |

88.

| 89. | onderstreept de noodzaak om de handhaving van de verscherpte cliëntenonderzoeksmaatregelen (CDD) te verbeteren om ervoor te zorgen dat een deugdelijke beoordeling wordt uitgevoerd van de risico's in verband met het profiel van de cliënt; benadrukt dat, zelfs wanneer het verplichte cliëntenonderzoek wordt uitbesteed, dit altijd onder de verantwoordelijkheid van de meldingsplichtige entiteiten moet vallen; dringt erop aan deze verantwoordelijkheid duidelijk te formuleren en te voorzien in sancties in geval van nalatigheid of belangenconflict bij uitbesteding; is bovendien van mening dat het toepassingsgebied van meldingsplichtige entiteiten moet worden uitgebreid tot onder meer vastgoedmakelaars, om te waarborgen dat de cliëntenonderzoeksbepalingen in gelijke mate van toepassing zijn op gereguleerde en momenteel niet-gereguleerde actoren; dringt aan op de harmonisering van cliëntenonderzoek op EU-niveau en te voorzien in een passende vorm voor deze procedures om de naleving ervan te waarborgen; |
| --- | --- |

89.

| 90. | is van mening dat de sancties voor het witwassen van geld, belastingontduiking en belastingfraude zwaarder en afschrikkender moeten zijn en dat de lidstaten de op risico's gebaseerde aanpak moeten volgen wanneer zij middelen vrijmaken voor de bestrijding van deze illegale praktijken; is in dit verband verheugd over het voorstel van de Commissie voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de strafrechtelijke bestrijding van het witwassen van geld (COM(2016)0826); verzoekt de lidstaten de wenselijkheid te bekijken van een verbod op strafvermindering in ruil voor schuldbekentenis in gevallen van ernstige belastingfraude; wijst er evenwel op dat de EU en haar lidstaten tegelijkertijd stimulansen moeten ontwikkelen voor iedere categorie van meldingsplichtige entiteiten, om hen te ontmoedigen dergelijke activiteiten aan de dag te leggen en ervoor te zorgen dat deelname eraan niet winstgevend is; verzoekt de lidstaten de verjaringstermijnen voor witwaspraktijken te herzien om verjaring als gevolg van niet-optreden van de bevoegde instanties te voorkomen; |
| --- | --- |

90.

| 91. | dringt aan op een doeltreffend toezichtmechanisme dat op Europees niveau moet worden ingevoerd en dat de verbonden rechtsgebieden bestrijkt, aangezien de collegiale toetsing in het kader van de FATF en de geregelde wederzijdse beoordelingen gemakkelijk kunnen worden belemmerd door politieke of andere vormen van stilzwijgend medeweten; |
| --- | --- |

91.

| 92. | benadrukt dat het noodzakelijk is op EU-niveau overeenstemming te bereiken over een gemeenschappelijk begrip en een gemeenschappelijke definitie van een politiek prominent persoon (PEP); |
| --- | --- |

92.

| 93. | dringt aan op een geharmoniseerde definitie van fiscale misdrijven op EU-niveau en de totstandbrenging van een afzonderlijk strafrechtelijk instrument dat moet worden aangenomen op grond van artikel 83, lid 2, VWEU of uiteindelijk op grond van artikel 116 VWEU indien de lidstaten het niet eens worden over de opheffing van een verstoring van de mededingingsvoorwaarden op de interne markt; dringt erop aan de definitie van gronddelicten inzake witwaspraktijken binnen de EU te harmoniseren en de vrijstellingen die lidstaten kunnen inroepen om medewerking en de uitwisseling van inlichtingen te weigeren, te beperken; herinnert aan zijn standpunt betreffende de herziening van de vierde en vijfde antiwitwasrichtlijn, namelijk dat fiscale misdrijven moeten worden losgekoppeld van de vereiste van strafbaarstelling met een vrijheidsstraf of detentiemaatregel; |
| --- | --- |

93.

| 94. | is bezorgd over de goedkeuring van burgerschapsprogramma's voor niet-ingezetenen van de EU, de zogenoemde gouden visa- of investeerdersprogramma's voor onderdanen van derde landen, waarbij burgerschap wordt verleend in ruil voor financiële investeringen, zonder dat een degelijk of zelfs enig cliëntenonderzoek is verricht; verzoekt de Commissie na te gaan of de lidstaten zich houden aan de antiwitwasrichtlijn en andere verwante EU-wetgeving wanneer het burgerschap wordt toegekend in het kader van dergelijke programma's; |
| --- | --- |

94.

| 95. | dringt er bij de Commissie en de Raad op aan de door de Commissie economische en monetaire zaken en de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken van het Parlement op 28 februari 2017 aangenomen (12) ambitieuze herziening van de vierde antiwitwasrichtlijn (COM(2016)0450) ernstig te nemen, en wijst erop dat deze herziening diverse mazen in de wetgeving zou dichten en de huidige antiwitwaswetgeving aanzienlijk zou versterken, bijvoorbeeld door de definitie van een uiteindelijk begunstigde aan te scherpen, door niet toe te staan dat directieleden, schijndirecteuren en andere gevolmachtigden als uiteindelijk begunstigde kunnen worden aangemerkt tenzij zij aan de criteria voldoen, door openbare toegang te verschaffen tot registers van uiteindelijk begunstigden van ondernemingen en trusts en door een doeltreffender sanctiemechanisme in te voeren voor inbreuken op de antiwitwasrichtlijn; verzoekt de Commissie en de Raad daarom om tijdens de lopende trialoogonderhandelingen het krachtige voorstel van het Parlement niet af te zwakken; |
| --- | --- |

95.

| 96. | roept op tot meer aandacht in de politiek en in wetgeving voor opkomende risico's in verband met nieuwe technologieën en financiële producten, zoals derivaten, swaps en virtuele valuta (13); |
| --- | --- |

96.

| 97. | dringt er bij de Commissie op aan de mogelijkheid van het benutten van nieuwe technologieën zoals unieke digitale identiteiten te onderzoeken om de identificatie van ernstige gevallen van financiële misdrijven te vergemakkelijken, en daarbij de eerbiediging van de grondrechten, met inbegrip van het recht op privacy, te waarborgen; |
| --- | --- |

97.

| 98. | dringt er bij de Commissie op aan dringend te beoordelen welke effecten e-gamingactiviteiten, virtuele valuta, cryptovaluta, blockchain- en fintech-technologieën op witwaspraktijken en fiscale misdrijven hebben; verzoekt de Commissie bovendien mogelijke maatregelen, met inbegrip van wetgeving, te overwegen om een regelgevingskader voor deze activiteiten tot stand te brengen en zo de instrumenten voor witwaspraktijken te beperken; |
| --- | --- |

98.

| 99. | dringt erop aan activa die voortkomen uit criminele activiteiten verbeurd te verklaren; dringt hiertoe aan op een snelle vaststelling van de verordening betreffende de wederzijdse erkenning van bevelen tot bevriezing en confiscatie om grensoverschrijdende ontneming van criminele vermogensbestanddelen te bevorderen; benadrukt dat het door de Commissie voorgestelde rechtsinstrument betere samenwerking en een snellere erkenning van dergelijke bevelen mogelijk zal maken, waarbij tegelijkertijd het subsidiariteitsbeginsel wordt gewaarborgd; |
| --- | --- |

99.

| 100. | benadrukt dat er ook stappen moeten worden ondernomen om de nationale strategieën op één lijn te brengen met de strategie van Europese agentschappen en organen als Europol, Eurojust en OLAF; wijst erop dat ten behoeve van deze samenwerking wettelijke hinderpalen die informatie-uitwisseling in de weg staan, moeten worden weggenomen; |
| --- | --- |

100.

| 101. | is verheugd over het recente besluit van de Portugese regering om de uitgifte van aandelen aan toonder te verbieden en de in omloop zijnde aandelen aan toonder om te zetten in effecten op naam, en dringt er bij de Commissie op aan om voor de gehele EU wetgeving voor te stellen die hetzelfde effect heeft; |
| --- | --- |

101.

| 102. | vraagt om een veel strenger toezicht van de bevoegde instanties bij de beoordeling van de professionele en zedelijke geschiktheid van de leden van de raad van bestuur en de aandeelhouders van kredietinstellingen in de EU; is van mening dat er voorwaarden moeten worden vastgesteld die de bevoegde instanties de mogelijkheid geven continu toezicht uit te oefenen op de beoordelingscriteria voor zowel aandeelhouders als de leden van de raad van bestuur, omdat het momenteel zeer moeilijk is een eenmaal gegeven goedkeuring in te trekken; is voorts van mening dat er gedurende een langere tijd en flexibeler bezwaar moet kunnen worden gemaakt tegen overnames, met name wanneer bevoegde instanties eigen onderzoek moeten verrichten naar verstrekte informatie met betrekking tot gebeurtenissen in derde landen en met betrekking tot politiek prominente personen; |
| --- | --- |

102.

3.2.   Financiële-inlichtingeneenheden (FIE's)

| 103. | is van mening dat de uitwisseling van inlichtingen kan worden verbeterd door de status en de functionering van FIE's te harmoniseren; verzoekt de Commissie binnen het FIE-platform een project te starten om na te gaan tot welke informatiebronnen FIE's momenteel toegang hebben; verzoekt de Commissie advies te verstrekken over de wijze waarop voor een grotere convergentie in de functies en bevoegdheden van Europese FIE's kan worden gezorgd, met vermelding van een minimale gemeenschappelijke omvang en inhoud van de financiële, bestuurlijke en rechtshandhavingsinformatie die FIE's moeten ontvangen en onderling moeten kunnen uitwisselen; is van mening dat in dit advies ook een toelichting moet worden opgenomen met het oog op een door allen gedeeld begrip van de functies van FIE's inzake strategische analyse; |
| --- | --- |

103.

| 104. | is van mening dat, om efficiënter te zijn, alle Europese FIE's onbeperkte en rechtstreekse toegang moeten hebben tot alle informatie met betrekking tot de functies van meldingsplichtige entiteiten en registers, en dat FIE's deze informatie ook moeten kunnen krijgen op grond van een verzoek van een andere FIE in de Unie en deze informatie met de verzoekende FIE moeten kunnen uitwisselen; |
| --- | --- |

104.

| 105. | stelt voor dat de lidstaten bij de tenuitvoerlegging van de antiwitwasrichtlijn de eis schrappen dat FIE's toestemming van een derde moeten verkrijgen om voor inlichtingendoeleinden informatie met een andere FIE te delen, teneinde de uitwisseling van inlichtingen tussen de FIE's te bevorderen; verzoekt de Commissie richtsnoeren te geven bij algemene bepalingen van de antiwitwasrichtlijn, met name ten aanzien van de noodzaak van een „spontane en snelle” uitwisseling van inlichtingen met andere FIE's; |
| --- | --- |

105.

| 106. | benadrukt de noodzaak van effectievere communicatie tussen de relevante bevoegde instanties op nationaal niveau, maar ook tussen de FIE's in verschillende lidstaten; dringt er bij de Commissie op aan een EU-toetsingssysteem op te zetten als een instrument om de te verzamelen en uit te wisselen inlichtingen te standaardiseren en om de samenwerking tussen FIE's te verbeteren; wijst erop dat dit systeem de versterking zou moeten behelzen van FIU.net in het kader van Europol, maar ook van Europol zelf, met name om informatie en statistieken te verkrijgen over informatiestromen, activiteiten en het resultaat van de door FIE's uitgevoerde analyses, evenals van de bevoegdheden van Eurojust en de middelen om witwaspraktijken en belastingontduiking aan te pakken; dringt er voorts bij de lidstaten op aan de personele, financiële en technische middelen bij de FIE's uit te breiden om hun onderzoeks- en samenwerkingscapaciteiten te versterken, teneinde het toegenomen aantal meldingen van verdachte transacties (STR's) naar behoren te verwerken en te gebruiken; |
| --- | --- |

106.

| 107. | merkt op dat de doelbinding voor het gebruik van de inlichtingen die FIE's uitwisselen, moet worden herzien en op EU- en mondiaal niveau eenvormig moet worden gemaakt, zodat inlichtingen kunnen worden gebruikt voor het aanpakken van fiscale misdrijven en kunnen dienen als bewijsmateriaal; |
| --- | --- |

107.

| 108. | beklemtoont dat benoemingen in leidinggevende functies bij FIE's onafhankelijk, vrij van politieke vooringenomenheid en op basis van beroepskwalificaties moeten gebeuren en dat de selectieprocedure transparant moet zijn en onder toezicht moet staan; benadrukt de noodzaak van gemeenschappelijke regels inzake de onafhankelijkheid van de instanties die belast zijn met de handhaving van regels op het gebied van belastingfraude en witwaspraktijken, alsook de noodzaak van volledig onafhankelijke rechtshandhavingsinstanties bij de follow-up van FIE-meldingen; |
| --- | --- |

108.

| 109. | verzoekt de Commissie na te gaan of in alle lidstaten naar behoren aan deze verplichting wordt voldaan; |
| --- | --- |

109.

| 110. | herhaalt zijn standpunt over de vijfde antiwitwasrichtlijn met betrekking tot de oprichting van een Europese FIE en de noodzaak te zorgen voor een doeltreffend en gecoördineerd systeem voor de uitwisseling van informatie, alsook van gecentraliseerde databanken; benadrukt dat het noodzakelijk is de FIE's van de lidstaten te ondersteunen, met name in grensoverschrijdende gevallen; |
| --- | --- |

110.

| 111. | benadrukt dat de bevoegde instanties niet mogen afwachten tot ze worden overweldigd door het toenemende gebruik van digitale technologieën door belastingadviseurs en belastingplichtigen; is van mening dat de bevoegde instanties hun eigen instrumenten en onderzoekscapaciteiten dienovereenkomstig moeten ontwikkelen; is van mening dat dit de bevoegde instanties nieuwe mogelijkheden kan bieden om de steeds terugkerende kwestie van de toewijzing van middelen aan te pakken of om de onderlinge samenwerking te helpen verbeteren; |
| --- | --- |

111.

4.   
  Intermediairs

| 112. | betreurt het dat intermediairs momenteel binnen de EU op een niet-homogene manier worden gereguleerd; dringt er bij de Raad op aan op korte termijn het voorstel van de Commissie inzake de verplichte automatische uitwisseling van inlichtingen op fiscaal gebied met betrekking tot te rapporteren grensoverschrijdende constructies (COM(2017)0335) te onderzoeken en goed te keuren, teneinde de verslagleggingsvereisten voor intermediairs aan te scherpen; moedigt de lidstaten aan de potentiële voordelen te overwegen van een uitbreiding van het toepassingsgebied van de richtlijn tot louter binnenlandse gevallen; |
| --- | --- |

112.

| 113. | benadrukt dat dit voorstel de mazen in de wetgeving die agressieve fiscale planning mogelijk maken moet dichten door nieuwe regels in te voeren voor intermediairs die bij dergelijke praktijken betrokken zijn; |
| --- | --- |

113.

| 114. | wijst erop dat vermogensbeheer grotendeels niet gereguleerd is en dat er bindende internationale regels en normen moeten worden vastgesteld om gelijke voorwaarden te creëren en dit beroep beter te reguleren en te definiëren; dringt er in dit verband bij de Commissie op aan in alle relevante internationale fora het initiatief te nemen om dergelijke normen en regels tot stand te brengen; |
| --- | --- |

114.

| 115. | wijst erop dat, waar sprake is van autonome organisatie en zelfregulering, er toezicht moet worden uitgeoefend; verzoekt de Commissie te beoordelen of er nood is aan een gericht optreden van de EU, met inbegrip van de mogelijkheid tot opstellen van wetgeving, om te zorgen voor passend toezicht op de zelfregulering van meldingsplichtige entiteiten, d.w.z. via een afzonderlijke en onafhankelijke nationale regelgevende instantie/toezichthouder; |
| --- | --- |

115.

| 116. | verzoekt de Commissie — in samenwerking met de lidstaten en de toezichthouders — richtsnoeren te publiceren met het oog op de standaardisering van de meldingsformaten voor meldingsplichtige entiteiten, om de verwerking en de uitwisseling van informatie tussen de FIE's te vergemakkelijken; |
| --- | --- |

116.

| 117. | dringt erop aan in de wetgeving betreffende fiscale intermediairs stimulansen op te nemen die moeten bevorderen dat zij niet meewerken aan belastingontduiking en belastingontwijking of het afschermen van uiteindelijke begunstigden; |
| --- | --- |

117.

| 118. | beklemtoont dat, indien de intermediair buiten de EU is gevestigd, de betrokken belastingplichtige de plannen voor in potentie agressieve fiscale planning zelf rechtstreeks en voordat deze ten uitvoer worden gelegd bij de belastingdiensten van zijn lidstaat moet melden, teneinde hen in de gelegenheid te stellen met passende maatregelen op de fiscale risico's in te spelen; |
| --- | --- |

118.

| 119. | is van mening dat strengere regels betreffende de rol van intermediairs de sector als geheel ten goede zouden komen, omdat oprechte intermediairs niet langer zouden worden benadeeld door oneerlijke concurrentie en het kaf dus van het koren zou worden gescheiden; |
| --- | --- |

119.

| 120. | dringt aan op meer doeltreffende, ontradende en evenredige sancties op zowel EU- als lidstaatniveau jegens banken en intermediairs die willens en wetens systematisch betrokken zijn bij illegale belastingregelingen of witwaspraktijken; benadrukt dat de sancties gericht moeten zijn op de ondernemingen zelf en op de senior managers en bestuursleden die voor deze regelingen verantwoordelijk zijn; benadrukt dat substantiële boetes van essentieel belang zijn en is van mening dat een „naming and shaming”-aanpak voor bevestigde gevallen intermediairs kan ontmoedigen om hun verplichtingen te omzeilen en hen kan aanmoedigen de regels na te leven; |
| --- | --- |

120.

| 121. | verzoekt de lidstaten ervoor te zorgen dat de sectoren die het grootste risico lopen als gevolg van ondoorzichtige regelingen rond de uiteindelijk begunstigden (zoals vastgesteld door de Commissie in haar beoordeling van de risico's van witwaspraktijken) doeltreffend worden gemonitord en gecontroleerd; verzoekt de lidstaten advies te verstrekken over de risicofactoren in verband met transacties waarbij belastingadviseurs, auditeurs, externe accountants, notarissen en andere onafhankelijke juridische deskundigen betrokken zijn; |
| --- | --- |

121.

| 122. | roept op tot een betere handhaving van de regels inzake witwaspraktijken, belastingontwijking en belastingontduiking en een versterking van het afschrikkend effect door de publieke zichtbaarheid ervan te vergroten, met name door middel van betere openbare statistieken inzake handhavingsmaatregelen ten aanzien van deskundigen op het gebied van belastingadvies en witwaspraktijken; |
| --- | --- |

122.

| 123. | benadrukt de noodzaak van meer controle, toezicht en coördinatie van nationale certificeringsregelingen voor intermediairs die als belastingdeskundigen in de EU optreden; verzoekt de lidstaten de vergunning in te trekken van intermediairs die betrokken blijken bij het actief bevorderen of het mogelijk maken van grensoverschrijdende belastingontduiking, illegale fiscale planning en witwaspraktijken; |
| --- | --- |

123.

| 124. | verzoekt de Commissie na te gaan of de bevoegde instanties in de lidstaten zich hebben gehouden aan de procedures voor de verlening van vergunningen aan intermediairs die al in het Unierecht zijn verankerd, bijvoorbeeld in de vierde richtlijn kapitaalvereisten; |
| --- | --- |

124.

| 125. | wenst dat de sector een zodanige procedure instelt dat het beroepsgeheim van de advocaat het conform de regels melden van verdachte transacties of andere potentieel illegale handelingen niet in de weg staat onverminderd de rechten die worden gewaarborgd door het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie en de algemene beginselen van het strafrecht, of de bestaande procedure zodanig verbetert om hetzelfde doel te bereiken; |
| --- | --- |

125.

| 126. | verzoekt de lidstaten in de EU gevestigde intermediairs middels negatieve prikkels te ontmoedigen activiteiten te ontplooien in rechtsgebieden die voorkomen op de EU-lijst van niet-coöperatieve fiscale rechtsgebieden en de EU-lijst van landen met strategisch tekortschietende AML- en CFT-regelgeving, bijvoorbeeld door ze uit te sluiten van deelname aan openbare aanbestedingen; verzoekt daarnaast de Commissie de mogelijkheid van een verbod voor in de EU gevestigde intermediairs om activiteiten te ontplooien in rechtsgebieden die voorkomen op de EU-lijst van niet-coöperatieve fiscale rechtsgebieden en de EU-lijst van landen met strategisch tekortschietende AML- en CFT-regelgeving, aan een effectbeoordeling te onderwerpen; |
| --- | --- |

126.

| 127. | benadrukt dat, om de internationale samenwerking te verbeteren, de audit- en boekhoudkundige vereisten op mondiaal niveau moeten worden gecoördineerd om accountantskantoren en auditbureaus ervan te weerhouden mee te werken aan illegale belastingconstructies; is in dit verband van mening dat een betere tenuitvoerlegging van internationale boekhoudkundige normen als een efficiënt instrument moet worden gezien; |
| --- | --- |

127.

4.1.   Banken

| 128. | moedigt alle lidstaten aan om overeenkomstig de aanbeveling in de vierde antiwitwasrichtlijn systemen met bankenregisters of voor het terugzoeken van elektronische gegevens op te zetten waarmee FIE's en de bevoegde instanties toegang krijgen tot informatie over bankrekeningen; beveelt aan de standaardisering en onderlinge koppeling te onderzoeken van de registers van nationale bankrekeningen die alle bankrekeningen van natuurlijke of rechtspersonen bevatten, teneinde een eenvoudige toegang tot deze gegevens door de bevoegde instanties en FIE's te bevorderen; |
| --- | --- |

128.

| 129. | beveelt aan om in een dergelijk register de transacties met belastingparadijzen en risicolanden te registreren en in de vorm van statistieken te publiceren, en de informatie uit te splitsen per lidstaat en een onderscheid te maken tussen transacties met verbonden en niet-verbonden partijen; |
| --- | --- |

129.

| 130. | erkent dat er banken betrokken waren bij vier brede activiteiten, namelijk het voorzien in en beheren van offshoreconstructies, het openen van bankrekeningen voor offshore-entiteiten, het verstrekken van andere financiële producten en bankieren op afstand (14); benadrukt dat het belangrijk is om de wetgeving inzake bankieren op afstand duidelijker en strenger te maken wat betreft overmakingen van tegoeden naar offshore- en niet-coöperatieve rechtsgebieden, met een verplichting om de activiteiten stop te zetten als er geen informatie over de uiteindelijk begunstigde wordt verstrekt; |
| --- | --- |

130.

| 131. | dringt aan op strikte toepassing van doeltreffende sancties jegens banken, waarbij wordt voorzien in de opschorting of intrekking van de bankvergunning van financiële instellingen die aantoonbaar betrokken zijn bij het bevorderen of faciliteren van het witwassen van geld, belastingontwijking of agressieve fiscale planning; |
| --- | --- |

131.

| 132. | benadrukt het belang van een betere coördinatie tussen het hoofdkantoor en filialen van banken zowel binnen de EU als in derde landen, teneinde te waarborgen dat de interne gedragscodes en de antiwitwaswetgeving volledig worden nageleefd; |
| --- | --- |

132.

| 133. | benadrukt dat de toezichtscontroles van nationale banken systematisch en steekproefsgewijs moeten plaatsvinden om de volledige toepassing van de antiwitwasmaatregelen in alle banken te waarborgen; |
| --- | --- |

133.

| 134. | dringt erop aan de Europese Centrale Bank (ECB) en de Europese Bankautoriteit (EBA) meer bevoegdheden te verlenen om in de hele EU-bankensector geregeld nalevingscontroles (zowel vooraf aangekondigd als onaangekondigd) uit te voeren, in plaats van het huidige systeem van controles die alleen worden uitgevoerd wanneer naar een specifiek geval een onderzoek is ingesteld of wanneer dit in het nieuws is gekomen; |
| --- | --- |

134.

| 135. | vindt dat moet worden onderzocht of het mogelijk is de toezichthoudende instanties de bevoegdheid te verlenen een bank tegen het licht te houden in situaties waarin de naam van een rekeninghouder niet bekend is; |
| --- | --- |

135.

| 136. | is ingenomen met de bestaande analyse van de risico's en de zwakke punten van het financiële stelsel in de EU; benadrukt dat het van belang is vast te stellen welke nieuwe technologieën en financiële producten mogelijkerwijs als instrument voor witwaspraktijken kunnen worden ingezet; dringt erop aan om, op basis van deze analyse, antiwitwasbepalingen op te nemen in alle nieuwe voorstellen ten aanzien van dergelijke nieuwe technologieën, inclusief financiële technologie (FinTech); |
| --- | --- |

136.

| 137. | dringt aan op de invoering van een bankierseed naar Nederlands voorbeeld, in de vorm van een vrijwillige verbintenis van de sector om geen zaken te doen met belastingparadijzen; |
| --- | --- |

137.

4.2.   Advocaten

| 138. | wijst erop dat het beroepsgeheim niet kan worden ingeroepen voor het bieden van bescherming, het verdoezelen van illegale praktijken of het schenden van de geest van de wet; benadrukt dat het beginsel van beroepsgeheim van advocaten het conform de regels melden van verdachte transacties of andere potentieel illegale handelingen niet in de weg mag staan onverminderd de rechten die worden gewaarborgd door het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie en de algemene beginselen van het strafrecht; verzoekt de lidstaten voor de beroepsgroep richtsnoeren op te stellen met betrekking tot de interpretatie en toepassing van het beginsel van beroepsgeheim en een duidelijke scheidslijn aan te brengen tussen traditionele juridische advisering en de uitvoering van financiële transacties door advocaten; |
| --- | --- |

138.

| 139. | beklemtoont dat advocaten die zich bezighouden met activiteiten die buiten hun specifieke taken — zoals het verdedigen, vertegenwoordigen of adviseren van cliënten — vallen, in specifieke gevallen die verband houden met het waarborgen van de openbare orde verplicht kunnen worden de autoriteiten op de hoogte te stellen van bepaalde informatie waarover zij beschikken; |
| --- | --- |

139.

| 140. | benadrukt dat advocaten die cliënten adviseren, wettelijk medeaansprakelijk moeten zijn wanneer zij wettelijk strafbare plannen voor belastingontduiking, agressieve fiscale planning en witwasregelingen bedenken; wijst erop dat wanneer zij deelnemen aan fraude, zij systematisch aansprakelijk moeten zijn voor zowel strafrechtelijke sancties als disciplinaire maatregelen; |
| --- | --- |

140.

4.3.   Boekhouding

| 141. | benadrukt dat, om de internationale samenwerking te verbeteren, de audit- en boekhoudkundige vereisten op mondiaal niveau beter moeten worden gecoördineerd — met eerbiediging van de Europese normen inzake democratische legitimiteit, transparantie, verantwoordingsplicht en integriteit –, teneinde accountantskantoren, auditbureaus en individuele adviseurs te ontmoedigen constructies voor belastingontduiking, agressieve fiscale planning en witwassen van geld te bedenken; dringt aan op de correcte tenuitvoerlegging van het onlangs aangenomen auditpakket (15) en op het feit dat het Comité van Europese accountantstoezichthouders (Ceaob) als het nieuwe kader geldt voor samenwerking tussen nationale toezichthoudende instanties voor de auditsector op EU-niveau, teneinde het audittoezicht in de hele EU te versterken; is in dit verband van mening dat een betere tenuitvoerlegging van internationale boekhoudkundige normen als een efficiënt instrument moet worden gezien om de EU-normen inzake transparantie en verantwoordingsplicht te waarborgen; |
| --- | --- |

141.

| 142. | merkt op dat de in de EU bestaande definitie van de controle die vereist is voor de vorming van een ondernemingsgroep van toepassing moet zijn op accountantskantoren die lid zijn van een netwerk van kantoren die met elkaar verbonden zijn op basis van juridisch afdwingbare contractuele afspraken inzake het delen van een naam of de marketing, beroepsnormen, klanten, ondersteunende diensten, financiën of regelingen inzake de beroepsaansprakelijkheidsverzekering, zoals reeds is vastgelegd in Richtlijn 2013/34/EU betreffende de jaarlijkse financiële overzichten (16); |
| --- | --- |

142.

| 143. | roept de Commissie op een wetgevingsvoorstel voor de scheiding van accountantskantoren en financiële of fiscale dienstverleners en voor alle adviesdiensten voor te stellen, met onder meer een voor de Unie geldend onverenigbaarheidsregime voor belastingadviseurs, om ervoor te zorgen dat zij niet zowel de publieke belastingautoriteiten als de belastingbetalers mogen adviseren en om andere belangenconflicten te voorkomen; |
| --- | --- |

143.

4.4.   Trusts, fiduciaires en gelijkaardige juridische constructies

| 144. | veroordeelt krachtig het misbruik van trusts, fiduciaires en gelijkaardige juridische constructies als vehikel om geld wit te wassen; dringt bijgevolg aan op heldere regels om een duidelijke identificatie van de uiteindelijk begunstigde(n) te bevorderen, waaronder een verplichting dat de oprichting van een trust schriftelijk is vastgelegd en dat een trust is geregistreerd in de lidstaat waar de trust is opgezet, wordt beheerd of actief is; |
| --- | --- |

144.

| 145. | dringt aan op gestandaardiseerde, regelmatig geactualiseerde, voor het publiek toegankelijke en onderling gekoppelde registers van uiteindelijk begunstigden op EU-niveau voor alle partijen van commerciële en niet-commerciële trusts, fiduciaires, stichtingen en gelijkaardige juridische constructies, die de basis moeten vormen van een mondiaal register; |
| --- | --- |

145.

| 146. | benadrukt dat dit EU-trustregister de volgende gegevens moet bevatten:






  a) | de namen en de adressen van de trustees, en de namen en de adressen van al diegenen van wie zij instructies opvolgen; |
| --- | --- | --- |

146.

a)

de namen en de adressen van de trustees, en de namen en de adressen van al diegenen van wie zij instructies opvolgen;

| b) | de trustakte; |
| --- | --- |

b)

de trustakte;

| c) | alle „letters of wishes”; |
| --- | --- |

c)

alle „letters of wishes”;

| d) | de naam en het adres van de oprichter; |
| --- | --- |

d)

de naam en het adres van de oprichter;

| e) | de namen van alle uitvoerders, en de instructies die zij hebben gekregen; |
| --- | --- |

e)

de namen van alle uitvoerders, en de instructies die zij hebben gekregen;

| f) | de jaarrekening van de trust; |
| --- | --- |

f)

de jaarrekening van de trust;

| g) | details van alle uitbetalingen uit de trust, met de namen en de adressen van alle begunstigden; |
| --- | --- |

g)

details van alle uitbetalingen uit de trust, met de namen en de adressen van alle begunstigden;

| h) | de aangewezen intermediairs, inclusief hun namen en adressen; |
| --- | --- |

h)

de aangewezen intermediairs, inclusief hun namen en adressen;

| 147. | verzoekt de Commissie te beoordelen in hoeverre vrijhavens en scheepsvergunningen voor belastingontduikingsdoeleinden kunnen worden misbruikt en, in voorkomend geval, een passend voorstel te presenteren voor het indammen van dergelijke risico's; |
| --- | --- |

147.

5.   
  Derdelanddimensie

| 148. | benadrukt dat het noodzakelijk is onder auspiciën van de VN mondiaal meer en beter samen te werken op het gebied van belastingaangelegenheden en witwaspraktijken, gezien het internationale karakter van deze fenomenen; benadrukt dat enkel gecoördineerde, mondiale en op samenwerking gebaseerde responsen efficiënte oplossingen zullen bieden, en dringt er bij de EU op aan een voortrekkersrol te vervullen bij het ontwikkelen van een billijk mondiaal belastingstelsel; beklemtoont dat elke EU-actie op internationaal niveau enkel doeltreffend en geloofwaardig is indien geen enkele EU-lidstaat of land of gebied overzee als belastingparadijs of rechtsgebied met een bankgeheim opereert; |
| --- | --- |

148.

| 149. | stelt met bezorgdheid vast dat er sprake is van een hoge correlatie tussen het aantal lege vennootschappen en fiscale rulings en bepaalde fiscale rechtsgebieden van derde landen en EU-lidstaten; is ingenomen met de automatische uitwisseling van informatie tussen de EU-lidstaten over hun fiscale rulings; is evenwel bezorgd over het feit dat sommige lidstaten of sommige van hun belastingparadijsgebieden „mondelinge fiscale rulings” sluiten om deze verplichting te omzeilen; vraagt de Commissie deze praktijk nader te onderzoeken; |
| --- | --- |

149.

| 150. | benadrukt dat de EU opnieuw met Zwitserland zou moeten onderhandelen over haar handels-, economische en overige relevante bilaterale akkoorden die zij met het land heeft gesloten, teneinde deze aan te passen aan het EU-beleid ter bestrijding van belastingfraude, haar wetgeving tegen het witwassen van geld en haar wetgeving inzake de financiering van terrorisme, zodat ernstige gebreken in het Zwitserse toezichtsysteem worden weggewerkt die de handhaving van het bankgeheim in dat land, de wereldwijde creatie van offshoreconstructies, belastingfraude, de niet-strafbaarstelling van belastingontduiking, een zwak toezicht, ontoereikende zelfregulering door meldingsplichtige entiteiten, en agressieve vervolging en intimidatie van klokkenluiders mogelijk maken; |
| --- | --- |

150.

| 151. | is van mening dat de EU bij de onderhandelingen over belastingovereenkomsten met derde landen via de Commissie met één stem moet spreken, in plaats van de praktijk voort te zetten van bilaterale onderhandelingen met ondermaatse resultaten; is van oordeel dat de EU eenzelfde benadering moet volgen bij de onderhandelingen over toekomstige vrijhandels-, partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten door de opname van clausules inzake goed fiscaal bestuur, transparantievereisten en bepalingen betreffende witwaspraktijken; |
| --- | --- |

151.

| 152. | beklemtoont dat het belangrijk is de bepalingen van de CCCTB ter bestrijding van belastingontwijking te versterken om komaf te maken met „transfer pricing” naar rechtsgebieden van derde landen, wat leidt tot een verlaging van de belastinggrondslag van vennootschappen in de Unie; |
| --- | --- |

152.

| 153. | is met name van oordeel dat bij de onderhandelingen over toekomstige handels- of partnerschapsovereenkomsten, of over de herziening van bestaande overeenkomsten, een bindende clausule inzake belastingconditionaliteit moet worden opgenomen, waaronder met betrekking tot de inachtneming van de internationale normen van het BEPS-actieplan van de OESO en van de aanbevelingen van de FATF; |
| --- | --- |

153.

| 154. | dringt erop aan dat de onderhandelingen over de hoofdstukken „investeringen” en „financiële diensten” van toekomstige handels- of partnerschapsovereenkomsten worden gevoerd op basis van het beginsel van positieve lijsten, teneinde ervoor te zorgen dat alleen de financiële sectoren die voor de ontwikkeling van de handel nodig zijn, en de reële economie en de huishoudens profiteren van de facilitering en liberalisering van die overeenkomsten tussen de Unie en de derde partij in kwestie; |
| --- | --- |

154.

| 155. | dringt aan op krachtige handhavingsmaatregelen in alle internationale overeenkomsten wat betreft de uitwisseling van inlichtingen tussen belastingdiensten, teneinde de correcte tenuitvoerlegging door alle rechtsgebieden te waarborgen en ervoor te zorgen dat in geval van niet-naleving doeltreffende, ontradende en evenredige automatische sanctieprocedures worden toegepast; |
| --- | --- |

155.

| 156. | benadrukt het belang van volledige daadwerkelijke wederkerigheid in het kader van de wet naleving belastingplicht buitenlandse rekeningen (Foreign Account Tax Compliance Act — FATCA) en andere soortgelijke overeenkomsten; |
| --- | --- |

156.

| 157. | dringt er bij de betrokken lidstaten op aan hun rechtstreekse betrekkingen met de desbetreffende landen te benutten om de nodige stappen te ondernemen om druk uit te oefenen op hun landen en gebieden overzee (17) en hun ultraperifere gebieden (18) die de internationale normen inzake fiscale samenwerking, transparantie en de bestrijding van witwaspraktijken niet eerbiedigen; is van mening dat de transparantie- en zorgvuldigheidsvereiste van de EU in deze gebieden daadwerkelijk moet worden toegepast; |
| --- | --- |

157.

| 158. | onderstreept dat het belangrijk is de termen 'offshorerechtsgebied', 'land overzee' en 'ultraperifeer gebied' nauwkeurig te definiëren, aangezien elk van deze termen betrekking heeft op verschillende rechtsstelsels, -praktijken en -regelingen; onderstreept het belang van het bestrijden van alle vormen van belastingfraude en — ontduiking, ongeacht waar deze zich voordoen; wijst erop dat de bestaande regelingen in de ultraperifere gebieden de Uniewetgeving toepassen en stroken met de Uniale en internationale normen, met hun bijzondere status zoals vastgesteld in artikel 349 VWEU en bevestigd door het Europees Hof van Justitie in zijn arrest C132/141 (19); |
| --- | --- |

158.

| 159. | is van mening dat het misbruik van privacy en gegevensbescherming niet kan dienen om diegenen die betrokken zijn bij wangedrag te beschermen tegen de volledige toepassing van de wet; |
| --- | --- |

159.

| 160. | dringt aan op een mondiale top over de bestrijding van witwaspraktijken, belastingfraude en belastingontduiking om komaf te maken met de geheimhouding in de financiële sector, de internationale samenwerking te versterken en op alle landen, en in het bijzonder hun financiële centra, druk uit te oefenen om aan de mondiale normen te voldoen, en verzoekt de Commissie het initiatief te nemen om een dergelijke top te organiseren; |
| --- | --- |

160.

| 161. | verzoekt de Commissie de verhouding tussen de totale kosten en baten te analyseren en na te gaan wat de gevolgen kunnen zijn van een hoge belastingheffing op de repatriëring van kapitaal uit derde landen met een lage belastingheffing; verzoekt de Commissie en de Raad de fiscale voorschriften inzake de uitgestelde belastingbetaling in de Verenigde Staten te evalueren, alsmede de eventuele, door de nieuwe regering aangekondigde belastingkwijtschelding en de mogelijke afzwakking van de internationale samenwerking; |
| --- | --- |

161.

| 162. | benadrukt het belang van een betere bilaterale uitwisseling van inlichtingen tussen derde landen en de FIE's in de EU; |
| --- | --- |

162.

| 163. | wijst erop dat nog altijd weinig steun wordt toegekend voor het mobiliseren van binnenlandse hulpbronnen, en spoort de Commissie aan de ontwikkelingslanden te helpen bij het bestrijden van belastingontwijking, en hun nationale belastingdiensten meer financiële en technische bijstand te geven, zoals toegezegd in de actieagenda van Addis Abeba; |
| --- | --- |

163.

Ontwikkelingslanden

| 164. | dringt er bij de EU op aan rekening te houden met de specifieke juridische bijzonderheden en bijbehorende kwetsbaarheden van ontwikkelingslanden, zoals het gebrek aan capaciteit van de instanties die belast zijn met de bestrijding van belastingfraude, belastingontduiking en witwassen van geld; benadrukt dat moet worden voorzien in passende overgangsperioden voor ontwikkelingslanden die niet over de capaciteit beschikken om de verlangde inlichtingen in het kader van de automatische uitwisseling van inlichtingen te verzamelen, te beheren en te delen; |
| --- | --- |

164.

| 165. | wijst erop dat bij het concipiëren van maatregelen en beleid ter bestrijding van belastingontwijking, op nationaal, EU- en internationaal niveau speciale aandacht moet worden besteed aan de situatie van de ontwikkelingslanden, en met name van de minst ontwikkelde landen, die doorgaans het hardst worden getroffen door ontwijking van vennootschapsbelasting en over zeer smalle belastinggrondslagen en een lage verhouding tussen de belastingopbrengsten en het bbp beschikken; beklemtoont dat die maatregelen en dat beleid moeten bijdragen tot het genereren van overheidsinkomsten die in verhouding staan tot de op hun grondgebied gecreëerde meerwaarde, teneinde de betrokken landen in staat te stellen hun ontwikkelingsstrategieën op passende wijze te financieren; |
| --- | --- |

165.

| 166. | verzoekt de Commissie met de Afrikaanse Unie (AU) samen te werken om ervoor te zorgen dat in het Verdrag inzake het voorkomen en bestrijden van corruptie van de Afrikaanse Unie ook maatregelen ter bestrijding van illegale geldstromen worden opgenomen; |
| --- | --- |

166.

| 167. | verzoekt de EU en haar lidstaten de beleidscoherentie voor ontwikkeling op dit gebied te versterken, en dringt er nogmaals op aan een analyse te maken van de overloopeffecten van de beleidsmaatregelen van de lidstaten en de EU op belastinggebied, teneinde de impact ervan op ontwikkelingslanden te beoordelen ten aanzien van overeengekomen belastingverdragen en economische partnerschapsovereenkomsten (EPO's); |
| --- | --- |

167.

| 168. | verzoekt de lidstaten te waarborgen dat ontwikkelingslanden bij onderhandelingen over belastingverdragen billijk worden behandeld, en daarbij rekening te houden met hun bijzondere situatie en te zorgen voor een eerlijke verdeling van belastingrechten tussen het bronland en het vestigingsland; dringt er in dit verband op aan het VN-model voor belastingverdragen te volgen en bij onderhandelingen over verdragen transparantie te waarborgen; |
| --- | --- |

168.

| 169. | dringt aan op meer internationale steun aan ontwikkelingslanden voor de bestrijding van corruptie en bankgeheim die illegale geldstromen faciliteren; beklemtoont dat de bestrijding van illegale geldstromen nauwe internationale samenwerking behoeft en gecoördineerde inspanningen van ontwikkelde en ontwikkelingslanden, in een partnerschap met de privésector en het maatschappelijk middenveld; benadrukt dat de capaciteit van de belastingdiensten in en de kennisoverdracht naar de partnerlanden moet worden vergroot; |
| --- | --- |

169.

| 170. | dringt erop aan dat de officiële ontwikkelingshulp meer wordt gebruikt voor de totstandbrenging van een passend regelgevingskader en voor het versterken van de belastingdiensten en de instanties die belast zijn met de bestrijding van illegale geldstromen; vindt dat deze hulp moet worden geboden in de vorm van technische knowhow op het gebied van beheer van middelen, financiële kennis en corruptiebestrijdingsregels; |
| --- | --- |

170.

| 171. | betreurt dat de huidige belastingcommissie van de OESO een onvoldoende inclusief karakter heeft; herhaalt zijn standpunt (20) betreffende de oprichting van een goed uitgerust wereldwijd VN-orgaan dat de beschikking krijgt over voldoende aanvullende middelen, om ervoor te zorgen dat alle landen op voet van gelijkheid kunnen deelnemen aan de uitwerking en hervorming van het wereldwijde belastingbeleid; |
| --- | --- |

171.

| 172. | betreurt dat ontwikkelingslanden, teneinde niet als niet-coöperatieve rechtsgebieden te worden aangemerkt, moeten betalen om als deelnemers aan het Mondiaal Forum inzake transparantie en uitwisseling van inlichtingen voor belastingdoeleinden van de OESO te worden beschouwd, waar hun praktijken worden beoordeeld tegen benchmarks die zij zelf niet mee hebben kunnen bepalen; |
| --- | --- |

172.

| 173. | beklemtoont de essentiële rol die regionale organisaties en regionale samenwerking toekomt bij het uitvoeren van transnationale belastingaudits, waarbij rekening moet worden gehouden met de beginselen van subsidiariteit en complementariteit; dringt aan op het gezamenlijk ontwikkelen van een modelverdrag op fiscaal gebied dat moet bijdragen aan het elimineren van dubbele belastingheffing en, in het verlengde daarvan, het voorkomen van misstanden; geeft aan dat in dit verband samenwerking en informatie-uitwisseling tussen de verschillende inlichtingendiensten van cruciaal belang zijn; |
| --- | --- |

173.

| 174. | geeft aan dat belastingparadijzen de mondiale natuurlijke hulpbronnen plunderen, met name die van ontwikkelingslanden; verzoekt de EU de ontwikkelingslanden te helpen bij het bestrijden van corruptie, criminele activiteiten, belastingfraude en witwaspraktijken; verzoekt de Commissie deze landen hulp aan te bieden, in het bijzonder in de vorm van samenwerking en de uitwisseling van informatie, teneinde de uitholling van de belastinggrondslag, de overbrenging van winsten naar belastingparadijzen en banken die niet-transparant opereren te bestrijden; beklemtoont dat al deze landen zich moeten houden aan de mondiale regels voor de automatische uitwisseling van informatie over bankrekeningen; |
| --- | --- |

174.

| 175. | verzoekt de Commissie in de toekomstige overeenkomst over de betrekkingen tussen de EU en de ACS-landen in de periode na 2020 bepalingen over de aanpak van belastingontduiking, belastingfraude en witwaspraktijken op te nemen; |
| --- | --- |

175.

| 176. | verzoekt de Commissie onverwijld aanvullende maatregelen te nemen ter versterking van de EU-wetgeving inzake conflictdelfstoffen; benadrukt dat hierbij moet worden ingezet op een geïntegreerde benadering ter versterking van de lopende dialoog met delfstoffenrijke landen en worden gewerkt aan het bevorderen van internationale „due diligence”- en transparantienormen, zoals die bedoeld in de richtsnoeren van de OESO; |
| --- | --- |

176.

| 177. | is van oordeel dat de internationale gemeenschap, waaronder parlementen, alle nodige maatregelen moet nemen om tot een doeltreffend en transparant belastingregime en dito handelsbeleid te komen; dringt aan op meer samenhang en een betere coördinatie van de internationale acties van de OESO, de G20, de G8, de G77, de AU, de Wereldbank, het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Aziatische Ontwikkelingsbank (AOB); |
| --- | --- |

177.

6.   
  Klokkenluiders

| 178. | vreest dat de vervolging van klokkenluiders om het bankgeheim in stand te houden de onthulling van wanpraktijken kan belemmeren; benadrukt dat bescherming moet worden ontworpen in dienst van diegenen die handelen in het openbaar belang en dat moet worden voorkomen klokkenluiders het zwijgen op te leggen, waarbij tevens rekening moet worden gehouden met de wettelijke rechten van bedrijven; |
| --- | --- |

178.

| 179. | verzoekt de Commissie zo spoedig mogelijk een grondige beoordeling te voltooien van de mogelijke rechtsgrond voor verdere actie op EU- niveau en, in voorkomend geval, omvattende wetgeving voor te stellen die zowel betrekking heeft op de openbare als de particuliere sector, met inbegrip van instrumenten ter ondersteuning van klokkenluiders om ervoor te zorgen dat ze zo spoedig mogelijk effectief worden beschermd en adequate financiële bijstand ontvangen; stelt dat klokkenluiders vrij moeten zijn om in eerste instantie via het interne meldingsmechanisme van de betrokken organisatie of bij de bevoegde autoriteiten anoniem verslag uit te brengen, of een klacht in te dienen, en dat ze bovendien ongeacht het kanaal dat zij daarvoor kiezen, moeten worden beschermd; |
| --- | --- |

179.

| 180. | beveelt de Commissie aan te kijken naar de goede praktijken van in andere landen in de wereld reeds bestaande programma's voor klokkenluiders, en via een publieke raadpleging te achterhalen wat belanghebbende partijen van meldingsmechanismen vinden; |
| --- | --- |

180.

| 181. | onderstreept de rol van de onderzoeksjournalistiek en verzoekt de Commissie onderzoeksjournalisten in haar voorstel dezelfde bescherming te waarborgen als klokkenluiders; |
| --- | --- |

181.

| 182. | is van oordeel dat werkgevers ertoe moeten worden aangespoord interne meldingsprocedures in te voeren en dat binnen elke organisatie één persoon moet worden belast met het in ontvangst nemen van meldingen; is van oordeel dat de vertegenwoordigers van de werknemers moeten worden betrokken bij de aanwijzing van die persoon of eenheid; doet de aanbeveling dat de EU-instellingen het goede voorbeeld geven door op korte termijn een intern kader voor de bescherming van klokkenluiders in te stellen; |
| --- | --- |

182.

| 183. | benadrukt dat het belangrijk is werknemers en andere personen bewust te maken van de positieve rol die klokkenluiders vervullen, alsook van de reeds bestaande rechtskaders inzake klokkenluiders; moedigt de lidstaten aan bewustmakingscampagnes op te zetten; is van mening dat er maatregelen moeten worden geïntroduceerd die bescherming bieden tegen represaille- en destabiliserende praktijken tegen klokkenluiders, en dat moet worden voorzien in volledige compensatie van alle door hen geleden schade; |
| --- | --- |

183.

| 184. | roept de Commissie op instrumenten te ontwikkelen die zorgen voor bescherming tegen ongerechtvaardigde gerechtelijke vervolging, economische sancties en discriminatie van klokkenluiders, en dringt in dit verband aan op de oprichting van een algemeen fonds, ten dele gefinancierd uit inkomsten van terugvorderingen of boetes, dat tot doel heeft adequate financiële ondersteuning te verlenen aan klokkenluiders van wie het levensonderhoud in gevaar is als gevolg van de onthulling van relevante feiten; |
| --- | --- |

184.

7.   
  Interinstitutionele samenwerking

7.1.   Samenwerking met de Enquêtecommissie witwaspraktijken, belastingontwijking en belastingontduiking (PANA)

| 185. | herhaalt dat het belangrijk is dat het beginsel van loyale samenwerking tussen de EU-instellingen wordt geëerbiedigd; |
| --- | --- |

185.

| 186. | is van mening dat de uitwisseling van inlichtingen tussen de EU-instellingen moet worden versterkt, in het bijzonder wat betreft de bepaling dat relevante informatie aan de enquêtecommissies beschikbaar moet worden gesteld; |
| --- | --- |

186.

| 187. | betreurt dat de Raad, zijn Groep gedragscode (belastingregeling ondernemingen) en enkele lidstaten weinig bereidheid hebben getoond in te gaan op de verzoeken tot samenwerking van de PANA-commissie; is van mening dat een grotere betrokkenheid van de lidstaten van belang is om de krachten te bundelen en betere resultaten te bereiken; besluit via periodieke hoorzittingen toe te zien op de activiteiten van en de geboekte vooruitgang in de Groep gedragscode (belastingregeling ondernemingen); verzoekt de Commissie uiterlijk medio 2018 een wetgevingsvoorstel krachtens artikel 116 VWEU te presenteren indien de lidstaten tegen die tijd geen overeenstemming hebben bereikt over de hervorming van het mandaat van de Groep gedragscode; |
| --- | --- |

187.

| 188. | uit kritiek op het feit dat zelfs documenten die inmiddels openbaar zijn, slechts gedeeltelijk aan zijn enquêtecommissie ter beschikking zijn gesteld; |
| --- | --- |

188.

| 189. | herinnert eraan dat de Raad Ecofin in december 2015 de Groep op hoog niveau belastingvraagstukken heeft verzocht conclusies te formuleren met betrekking tot het feit dat het algehele bestuur, de transparantie en de werkmethoden moeten worden verbeterd en de laatste hand te leggen aan de hervorming van de Groep gedragscode tijdens het Nederlandse voorzitterschap; herinnert eraan dat de Raad Ecofin in maart 2016 de Groep op hoog niveau heeft verzocht een evaluatie uit te voeren van de nieuwe bestuurs-, transparantie- en werkmethoden, met name wat de efficiëntie betreft van het besluitvormingsproces, mede met betrekking tot de toepassing van de regel inzake brede consensus in 2017; wacht belangstellend de resultaten van deze inspanningen af; |
| --- | --- |

189.

7.2.   Enquêterecht van het Europees Parlement

| 190. | benadrukt dat het huidige juridische kader voor de werkwijze van enquêtecommissies in het Europees Parlement achterhaald is en onvoldoende mogelijkheden biedt om het enquêterecht van het Parlement doeltreffend uit te oefenen; |
| --- | --- |

190.

| 191. | benadrukt dat het gebrek aan bevoegdheden en de beperkte toegang tot documenten de werkzaamheden van de enquêtecommissie aanzienlijk hebben belemmerd en vertraagd, gezien de tijdelijke aard van het onderzoek, en een volledige beoordeling van een vermeende inbreuk op het EU-recht hebben verhinderd; |
| --- | --- |

191.

| 192. | merkt op dat de Commissie en de Raad er in verschillende recente enquêtecommissies en bijzondere commissies (waaronder PANA) in sommige gevallen niet in slaagden de gevraagde documenten over te leggen en de gevraagde documenten in andere gevallen pas na een lange vertraging wisten te verstrekken; dringt aan op de instelling van een verantwoordingsmechanisme om de onmiddellijke en gewaarborgde overlegging aan het Parlement te verzekeren van documenten die door een enquêtecommissie of bijzondere commissie zijn gevraagd en waartoe zij toegang moeten krijgen; |
| --- | --- |

192.

| 193. | beschouwt het enquêterecht als een essentiële bevoegdheid van het Parlement; dringt er bij de EU-instellingen op aan het enquêterecht van het Parlement uit hoofde van artikel 226 VWEU te versterken; is er stellig van overtuigd dat de mogelijkheid om relevante personen te dagvaarden en toegang te hebben tot ter zake doende documenten van essentieel belang is voor de deugdelijke functionering van de parlementaire enquêtecommissies; |
| --- | --- |

193.

| 194. | beklemtoont dat het voor de uitoefening van het democratische toezicht op de uitvoerende macht van essentieel belang is dat het Parlement dezelfde onderzoeksbevoegdheden krijgt als de nationale parlementen van de EU-lidstaten; is van mening dat het Parlement, om zijn taak van democratisch toezicht te kunnen uitoefenen, bevoegd moet zijn om getuigen op te roepen en hen te verplichten om te verschijnen, en bevoegd moet zijn om te verplichten tot het overleggen van documenten; is van mening dat de lidstaten, opdat deze rechten zouden kunnen worden uitgeoefend, moeten overeenkomen om sancties op te leggen aan individuen die niet verschijnen of geen documenten overleggen in overeenstemming met het nationale recht inzake nationale parlementaire onderzoeken; spreekt nogmaals zijn steun uit voor het standpunt dat in het verslag van 2012 over dit thema werd geuit (21); |
| --- | --- |

194.

| 195. | is vastbesloten om een vaste enquêtecommissie in te stellen, naar het model van het Amerikaanse Congres; |
| --- | --- |

195.

| 196. | verzoekt de fracties in het Parlement een beslissing te nemen over de oprichting — in deze zittingsperiode — van een tijdelijke bijzondere commissie voor follow-up van de werkzaamheden van de PANA-commissie, en voor het onderzoeken van de recente onthullingen in de Panama Papers; |
| --- | --- |

196.

| 197. | verzoekt dat de secretaris-generaal, in overeenstemming met artikel 116 bis, lid 3, van het Reglement van het Parlement, en onverminderd alle andere passende maatregelen, de toegangspasjes met een lange geldigheidsduur intrekt van elke onderneming die geen gehoor geeft aan een formele dagvaarding om voor een enquêtecommissie te verschijnen; |
| --- | --- |

197.

| 198. | verzoekt de lidstaten de transparantie, de verantwoordingsplicht en de doeltreffendheid van de werkmethoden van de Groep gedragscode dringend te verbeteren; |
| --- | --- |

198.

| 199. | verzoekt de Groep gedragscode een verslag op te stellen waarin de schadelijkste belastingmaatregelen die in de lidstaten zijn gebruikt, worden vastgesteld en beschreven, en wordt uiteengezet welke tegenmaatregelen er zijn genomen; |
| --- | --- |

199.

| 200. | dringt erop aan dat de noodzakelijke hervorming van de Groep gedragscode inzake de belastingregeling voor ondernemingen wordt afgerond, waarbij wordt gezorgd voor volledige transparantie en de participatie van alle EU-instellingen en het maatschappelijk middenveld; dringt erop aan dat bij deze hervorming de beheers- en transparantiestructuur van de Groep gedragscode radicaal wordt herzien, met inbegrip van het mandaat en het reglement van orde, alsmede de besluitvormingsprocessen en de criteria voor het vaststellen van schadelijke belastingmaatregelen die door de lidstaten worden genomen; |
| --- | --- |

200.

7.3.   Andere instellingen

| 201. | is, als eerste stap, ingenomen met de oprichting van een onafhankelijk Europees Openbaar Ministerie en dringt er bij alle lidstaten op aan dit initiatief te ondersteunen; |
| --- | --- |

201.

| 202. | dringt aan op sterkere handhavingsbevoegdheden voor de Commissie teneinde de doeltreffende en consistente tenuitvoerlegging van de Uniewetgeving in de lidstaten te waarborgen, alsook op een grotere toezichtsbevoegdheid van het Europees Parlement; |
| --- | --- |

202.

| 203. | dringt erop aan een nieuw EU-centrum voor de coherentie en coördinatie van het fiscaal beleid (Union Tax Policy Coherence and Coordination Centre (TPCCC)) op te zetten binnen de structuur van de Commissie, teneinde in samenwerking met bevoegde autoriteiten in de hele EU de systemische zwakheden aan te pakken; |
| --- | --- |

203.

| 204. | dringt aan op een significante versterking van de samenwerking uit hoofde van FIU.net binnen het kader van Europol en pleit ervoor deze activiteiten te koppelen aan het voorgestelde TPCCC in de hoop een belasting-Europol tot stand te brengen dat in staat is zowel het belastingbeleid van de lidstaten te coördineren als de autoriteiten van de lidstaten te ondersteunen bij het onderzoeken en onthullen van illegale internationale belastingregelingen; |
| --- | --- |

204.

| 205. | verzoekt de lidstaten bij de herziening van de Verdragen te ondersteunen dat de besluiten inzake het belastingbeleid in de Raad kunnen worden genomen bij gekwalificeerde meerderheid en in het kader van de gewone wetgevingsprocedure; |
| --- | --- |

205.

o

o o

| 206. | verzoekt zijn Voorzitter deze aanbeveling en het eindverslag van de enquêtecommissie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de regeringen en parlementen van de lidstaten. |
| --- | --- |

206.

---

(1)  PB L 113 van 19.5.1995, blz. 1.

(2)  PB L 166 van 24.6.2016, blz. 10.

(3)  PB C 366 van 27.10.2017, blz. 51.

(4)  Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0310.

(5)  PB C 399 van 24.11.2017, blz. 74.

(6)  Richtlijn 2005/60/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 oktober 2005 tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld en de financiering van terrorisme (PB L 309 van 25.11.2005, blz. 15).

(7)  Resolutie van het Europees Parlement van 16 december 2015 met aanbevelingen aan de Commissie betreffende meer transparantie, coördinatie en convergentie van het vennootschapsbelastingbeleid in de Unie; Aanbeveling A4.

(8)  Richtlijn 2011/16/EU van de Raad van 15 februari 2011 betreffende de administratieve samenwerking op het gebied van de belastingen en tot intrekking van Richtlijn 77/799/EEG (PB L 64 van 11.3.2011, blz. 1).

(9)  Resolutie van het Europees Parlement van 16 december 2015 met aanbevelingen aan de Commissie betreffende meer transparantie, coördinatie en convergentie van het vennootschapsbelastingbeleid in de Unie; Aanbeveling B5.

(10)  PB L 94 van 28.3.2014, blz. 65.

(11)  Resolutie van het Europees Parlement van 16 december 2015 met aanbevelingen aan de Commissie betreffende meer transparantie, coördinatie en convergentie van het vennootschapsbelastingbeleid in de Unie; Aanbeveling C3.

(12)  Zie verslag A8-0056/2017.

(13)  Hoorzitting van de PANA-commissie met Brooke Harrington en andere deskundigen op 24 januari 2017.

(14)  „The Panama Papers: Breaking the Story of How the World’s Rich and Powerful Hide their Money”, Obermayer and Obermaier, 2016.

(15)  Richtlijn 2014/56/EU van het Europees Parlement en de Raad van 16 april 2014 tot wijziging van Richtlijn 2006/43/EG betreffende de wettelijke controles van jaarrekeningen en geconsolideerde jaarrekeningen (PB L 158 van 27.5.2014, blz. 196), en Verordening (EU) nr. 537/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 16 april 2014 betreffende specifieke eisen voor de wettelijke controles van financiële overzichten van organisaties van openbaar belang en tot intrekking van Besluit 2005/909/EG van de Commissie (PB L 158 van 27.5.2014, blz. 77).

(16)  Richtlijn 2013/34/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2013 betreffende de jaarlijkse financiële overzichten, geconsolideerde financiële overzichten en aanverwante verslagen van bepaalde ondernemingsvormen, tot wijziging van Richtlijn 2006/43/EG van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van Richtlijnen 78/660/EEG en 83/349/EEG van de Raad (PB L 182 van 29.6.2013, blz. 19).

(17)  Groenland, Nieuw-Caledonië en onderhorigheden, Frans-Polynesië, Franse Zuidelijke en Zuidpoolgebieden, Wallis en Futuna, Mayotte, Saint-Pierre en Miquelon, Aruba, Nederlandse Antillen (Bonaire, Curaçao, Saba, Sint-Eustatius, Sint-Maarten), Anguilla, Kaaimaneilanden, Falklandeilanden, Zuid-Georgia en de Zuidelijke Sandwicheilanden, Montserrat, Pitcairneilanden, Sint-Helena met onderhorigheden, Brits Antarctica, Brits Indische Oceaanterritorium, Turks- en Caicoseilanden, Britse Maagdeneilanden en Bermuda.

(18)  Ultraperifere gebieden: de Canarische Eilanden, Réunion, Frans-Guyana, Martinique, Guadeloupe, Mayotte, Saint-Martin, de Azoren en Madeira.

(19)  http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:62014CJ0132&from=EN

(20)  Resolutie van het Europees Parlement van 6 juli 2016 over fiscale rulings en andere maatregelen van vergelijkbare aard of met vergelijkbaar effect (Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0310).

(21)  PB C 264 E van 13.9.2013, blz. 41.

---

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/156 |
| --- | --- | --- | --- |

11.10.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/156

---

P8_TA(2017)0495

Hongkong, 20 jaar na de machtsoverdracht

Aanbeveling van het Europees Parlement van 13 december 2017 aan de Raad, de Commissie en de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid over Hongkong, 20 jaar na de machtsoverdracht (2017/2204(INI))

(2018/C 369/17)

Het Europees Parlement,

| — | gezien de basiswet van de Speciale Administratieve Regio (SAR) Hongkong, die op 4 april 1990 werd aangenomen en op 1 juli 1997 in werking is getreden, |
| --- | --- |

—

gezien de basiswet van de Speciale Administratieve Regio (SAR) Hongkong, die op 4 april 1990 werd aangenomen en op 1 juli 1997 in werking is getreden,

| — | gezien de gezamenlijke verklaring van de regering van het Verenigd Koninkrijk en de regering van de Volksrepubliek China over de kwestie Hongkong van 19 december 1984, de zogenaamde Chinees-Britse Gezamenlijke Verklaring, |
| --- | --- |

—

gezien de gezamenlijke verklaring van de regering van het Verenigd Koninkrijk en de regering van de Volksrepubliek China over de kwestie Hongkong van 19 december 1984, de zogenaamde Chinees-Britse Gezamenlijke Verklaring,

| — | gezien de gezamenlijke verslagen van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 26 april 2017 over de speciale administratieve regio Hongkong — het jaarverslag 2016 (JOIN(2017)0016), van 25 april 2016 over de speciale administratieve regio Hongkong — het jaarverslag 2015 (JOIN(2016)0010), en van 24 april 2015 over de speciale administratieve regio Hongkong — het jaarverslag 2014 (JOIN(2015)0012), |
| --- | --- |

—

gezien de gezamenlijke verslagen van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 26 april 2017 over de speciale administratieve regio Hongkong — het jaarverslag 2016 (JOIN(2017)0016), van 25 april 2016 over de speciale administratieve regio Hongkong — het jaarverslag 2015 (JOIN(2016)0010), en van 24 april 2015 over de speciale administratieve regio Hongkong — het jaarverslag 2014 (JOIN(2015)0012),

| — | gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 22 juni 2016 getiteld „Elementen voor een nieuwe strategie van de EU voor China” (JOIN(2016)0030), de mededeling van de Commissie van 14 oktober 2015 getiteld „Handel voor iedereen: Naar een meer verantwoord handels- en investeringsbeleid” (COM(2015)0497), en de conclusies van de Raad van 18 juli 2016 over de EU-strategie ten aanzien van China, |
| --- | --- |

—

gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 22 juni 2016 getiteld „Elementen voor een nieuwe strategie van de EU voor China” (JOIN(2016)0030), de mededeling van de Commissie van 14 oktober 2015 getiteld „Handel voor iedereen: Naar een meer verantwoord handels- en investeringsbeleid” (COM(2015)0497), en de conclusies van de Raad van 18 juli 2016 over de EU-strategie ten aanzien van China,

| — | gezien het één-China-beleid van de EU, |
| --- | --- |

—

gezien het één-China-beleid van de EU,

| — | gezien de Overeenkomst betreffende samenwerking in douanezaken tussen de EU en Hongkong van 1999 (1), |
| --- | --- |

—

gezien de Overeenkomst betreffende samenwerking in douanezaken tussen de EU en Hongkong van 1999 (1),

| — | gezien de visumvrije toegang tot het Schengengebied (2) en de rest van de Europese Unie voor houders van paspoorten van de Speciale Administratieve Regio Hongkong en vice versa, |
| --- | --- |

—

gezien de visumvrije toegang tot het Schengengebied (2) en de rest van de Europese Unie voor houders van paspoorten van de Speciale Administratieve Regio Hongkong en vice versa,

| — | gezien het mensenrechtenoverleg tussen de EU en China dat in 1995 is opgestart, |
| --- | --- |

—

gezien het mensenrechtenoverleg tussen de EU en China dat in 1995 is opgestart,

| — | gezien zijn eerdere resoluties over Hongkong, in het bijzonder die van 24 november 2016 over de in China gevangengezette uitgever Gui Minhai (3), van 4. februari 2016 over de zaak van de vermiste boekhandelaars in Hongkong (4), van 15 december 2005 over de mensenrechtensituatie in Tibet en Hongkong (5), van 8 april 2003 over het Derde en Vierde jaarverslag van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de speciale administratieve regio Hongkong (6), van 19 december 2002 over Hongkong (7), van 26. oktober 2000 over het Eerste en Tweede jaarverslag van de Commissie over de speciale administratieve regio Hongkong (8), van 8 oktober 1998 over de mededeling van de Commissie aan de Raad over de Europese Unie en Hongkong: 1997 en verder (9), van 10 april 1997 over de situatie in Hongkong (10), |
| --- | --- |

—

gezien zijn eerdere resoluties over Hongkong, in het bijzonder die van 24 november 2016 over de in China gevangengezette uitgever Gui Minhai (3), van 4. februari 2016 over de zaak van de vermiste boekhandelaars in Hongkong (4), van 15 december 2005 over de mensenrechtensituatie in Tibet en Hongkong (5), van 8 april 2003 over het Derde en Vierde jaarverslag van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de speciale administratieve regio Hongkong (6), van 19 december 2002 over Hongkong (7), van 26. oktober 2000 over het Eerste en Tweede jaarverslag van de Commissie over de speciale administratieve regio Hongkong (8), van 8 oktober 1998 over de mededeling van de Commissie aan de Raad over de Europese Unie en Hongkong: 1997 en verder (9), van 10 april 1997 over de situatie in Hongkong (10),

| — | gezien zijn eerdere resoluties over China, in het bijzonder die van 16 december 2015 (11) en van 14 maart 2013 over de betrekkingen van de EU met China (12), |
| --- | --- |

—

gezien zijn eerdere resoluties over China, in het bijzonder die van 16 december 2015 (11) en van 14 maart 2013 over de betrekkingen van de EU met China (12),

| — | gezien artikel 113 van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 113 van zijn Reglement,

| — | gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken (A8-0382/2017), |
| --- | --- |

—

gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken (A8-0382/2017),

| A. | overwegende dat de soevereiniteit over Hongkong op 1 juli 1997 werd overgedragen van het Verenigd Koninkrijk aan de Volksrepubliek China; |
| --- | --- |

A.

overwegende dat de soevereiniteit over Hongkong op 1 juli 1997 werd overgedragen van het Verenigd Koninkrijk aan de Volksrepubliek China;

| B. | overwegende dat in de Chinees-Britse Gezamenlijke Verklaring van 1984 werd gegarandeerd en in de basiswet van de Speciale Administratieve Regio Hongkong (SAR) van 1990 werd bepaald dat Hongkong de autonomie en de onafhankelijkheid van de uitvoerende, wetgevende en rechterlijke macht blijft behouden gedurende 50 jaar na de overdracht van de soevereiniteit; |
| --- | --- |

B.

overwegende dat in de Chinees-Britse Gezamenlijke Verklaring van 1984 werd gegarandeerd en in de basiswet van de Speciale Administratieve Regio Hongkong (SAR) van 1990 werd bepaald dat Hongkong de autonomie en de onafhankelijkheid van de uitvoerende, wetgevende en rechterlijke macht blijft behouden gedurende 50 jaar na de overdracht van de soevereiniteit;

| C. | overwegende dat de EU en het Europees Parlement grote voorstanders blijven van het ‘één land, twee systemen’-beleid en de hoge graad van autonomie van Hongkong in het kader van China; |
| --- | --- |

C.

overwegende dat de EU en het Europees Parlement grote voorstanders blijven van het ‘één land, twee systemen’-beleid en de hoge graad van autonomie van Hongkong in het kader van China;

| D. | overwegende dat de EU en Hongkong een jaarlijkse vergadering op hoog niveau houden die de gestructureerde dialoog wordt genoemd, die in 2005 is gestart; overwegende dat de 10e jaarlijkse gestructureerde dialoog op 17 november 2016 is gehouden in Brussel; |
| --- | --- |

D.

overwegende dat de EU en Hongkong een jaarlijkse vergadering op hoog niveau houden die de gestructureerde dialoog wordt genoemd, die in 2005 is gestart; overwegende dat de 10e jaarlijkse gestructureerde dialoog op 17 november 2016 is gehouden in Brussel;

| E. | overwegende dat de bilaterale betrekkingen tussen de EU en Hongkong steeds hechter worden; overwegende dat de EU de op één na grootste handelspartner van Hongkong is na het Chinese vasteland, en dat Hongkong de op dertien na grootste handelspartner van de EU is voor goederen en een cruciale partner voor handel in diensten; overwegende dat de toekomstige bilaterale betrekkingen moeten profiteren van Hongkongs behoefte aan verdere economische diversificatie, nauwe banden met de nieuwe Zijderoute en sterkere integratie in de Parelrivierdelta; overwegende dat Hongkong in 2016 volgens de Conferentie van de Verenigde Naties voor handel en ontwikkeling (UNCTAD) wereldwijd de op één na grootste doelmarkt voor buitenlandse directe investeringen is; |
| --- | --- |

E.

overwegende dat de bilaterale betrekkingen tussen de EU en Hongkong steeds hechter worden; overwegende dat de EU de op één na grootste handelspartner van Hongkong is na het Chinese vasteland, en dat Hongkong de op dertien na grootste handelspartner van de EU is voor goederen en een cruciale partner voor handel in diensten; overwegende dat de toekomstige bilaterale betrekkingen moeten profiteren van Hongkongs behoefte aan verdere economische diversificatie, nauwe banden met de nieuwe Zijderoute en sterkere integratie in de Parelrivierdelta; overwegende dat Hongkong in 2016 volgens de Conferentie van de Verenigde Naties voor handel en ontwikkeling (UNCTAD) wereldwijd de op één na grootste doelmarkt voor buitenlandse directe investeringen is;

| F. | overwegende dat het defensie- en buitenlands beleid van Hongkong onder de bevoegdheid van de regering van de Volksrepubliek China vallen; |
| --- | --- |

F.

overwegende dat het defensie- en buitenlands beleid van Hongkong onder de bevoegdheid van de regering van de Volksrepubliek China vallen;

| G. | overwegende dat de basiswet de Speciale Administratieve Regio Hongkong het recht verleent zelfstandig economische betrekkingen met het buitenland te onderhouden en ook lid te zijn van internationale organisaties; |
| --- | --- |

G.

overwegende dat de basiswet de Speciale Administratieve Regio Hongkong het recht verleent zelfstandig economische betrekkingen met het buitenland te onderhouden en ook lid te zijn van internationale organisaties;

| H. | overwegende dat ook na 1 juli 1997 verdragen over burger-, politieke, economische, sociale en culturele rechten alsook internationale mensenrechtenovereenkomsten die reeds eerder waren ingevoerd, blijven gelden; overwegende dat ook de Volksrepubliek China internationale overeenkomsten over deze rechten ondertekent en ratificeert en zodoende het belang en het universele karakter van de mensenrechten heeft erkend; overwegende dat China met de EU en andere internationale partners fora voor dialoog over de rechtsstaat heeft gecreëerd; |
| --- | --- |

H.

overwegende dat ook na 1 juli 1997 verdragen over burger-, politieke, economische, sociale en culturele rechten alsook internationale mensenrechtenovereenkomsten die reeds eerder waren ingevoerd, blijven gelden; overwegende dat ook de Volksrepubliek China internationale overeenkomsten over deze rechten ondertekent en ratificeert en zodoende het belang en het universele karakter van de mensenrechten heeft erkend; overwegende dat China met de EU en andere internationale partners fora voor dialoog over de rechtsstaat heeft gecreëerd;

| I. | overwegende dat Hongkong lid of geassocieerd lid is van meer dan 20 internationale organisaties, waaronder de Wereldhandelsorganisatie (WHO), het Internationaal Monetair Fonds (IMF), de Economische Samenwerking Azië-Stille Oceaan (APEC), Interpol, de Bank voor Internationale Betalingen (BIB), de Aziatische Ontwikkelingsbank (ADB), de Aziatische Investeringsbank voor infrastructuur (AIIB), het Internationaal Olympisch Comité, de Internationale Kamer van Koophandel en het Internationaal Verbond van Vrije Vakverenigingen; |
| --- | --- |

I.

overwegende dat Hongkong lid of geassocieerd lid is van meer dan 20 internationale organisaties, waaronder de Wereldhandelsorganisatie (WHO), het Internationaal Monetair Fonds (IMF), de Economische Samenwerking Azië-Stille Oceaan (APEC), Interpol, de Bank voor Internationale Betalingen (BIB), de Aziatische Ontwikkelingsbank (ADB), de Aziatische Investeringsbank voor infrastructuur (AIIB), het Internationaal Olympisch Comité, de Internationale Kamer van Koophandel en het Internationaal Verbond van Vrije Vakverenigingen;

| J. | overwegende dat Hongkong partij is bij het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (ICCPR); |
| --- | --- |

J.

overwegende dat Hongkong partij is bij het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (ICCPR);

| K. | overwegende dat de bescherming van de mensenrechten en de individuele vrijheden in de basiswet is vastgelegd; |
| --- | --- |

K.

overwegende dat de bescherming van de mensenrechten en de individuele vrijheden in de basiswet is vastgelegd;

| L. | overwegende dat in artikel 27 van de basiswet de vrijheid van meningsuiting, pers en publicatie, en van vereniging, vergadering, optocht en demonstratie worden gegarandeerd; |
| --- | --- |

L.

overwegende dat in artikel 27 van de basiswet de vrijheid van meningsuiting, pers en publicatie, en van vereniging, vergadering, optocht en demonstratie worden gegarandeerd;

| M. | overwegende dat in de artikelen 45 en 68 van de basiswet wordt bepaald dat de hoofdbestuurder en alle leden van de wetgevende raad verkozen worden via algemene verkiezingen; |
| --- | --- |

M.

overwegende dat in de artikelen 45 en 68 van de basiswet wordt bepaald dat de hoofdbestuurder en alle leden van de wetgevende raad verkozen worden via algemene verkiezingen;

| N. | overwegende dat de staatsraad van de Volksrepubliek China op 10 juni 2014 een witboek heeft uitgebracht over de praktijk van het ‘één land, twee systemen’-beleid in Hongkong, waarin wordt benadrukt dat de autonomie van de SAR Hongkong uiteindelijk afhankelijk is van de toestemming van de centrale regering van de Volksrepubliek China; |
| --- | --- |

N.

overwegende dat de staatsraad van de Volksrepubliek China op 10 juni 2014 een witboek heeft uitgebracht over de praktijk van het ‘één land, twee systemen’-beleid in Hongkong, waarin wordt benadrukt dat de autonomie van de SAR Hongkong uiteindelijk afhankelijk is van de toestemming van de centrale regering van de Volksrepubliek China;

| O. | overwegende dat de traditioneel open samenleving van Hongkong het pad heeft geëffend voor de ontwikkeling van een echt en onafhankelijk maatschappelijk middenveld dat actief en constructief deelneemt aan het openbare leven in de SAR; |
| --- | --- |

O.

overwegende dat de traditioneel open samenleving van Hongkong het pad heeft geëffend voor de ontwikkeling van een echt en onafhankelijk maatschappelijk middenveld dat actief en constructief deelneemt aan het openbare leven in de SAR;

| P. | overwegende dat het maatschappelijk middenveld van Hongkong het publiek bewuster heeft gemaakt van burger- en politieke rechten, godsdienst, gezondheidszorg, het milieu, klimaatverandering, politieke participatie van vrouwen, de rechten van huishoudelijk personeel, de rechten van LGBTI's en academische en culturele vrijheden; |
| --- | --- |

P.

overwegende dat het maatschappelijk middenveld van Hongkong het publiek bewuster heeft gemaakt van burger- en politieke rechten, godsdienst, gezondheidszorg, het milieu, klimaatverandering, politieke participatie van vrouwen, de rechten van huishoudelijk personeel, de rechten van LGBTI's en academische en culturele vrijheden;

| Q. | overwegende dat Hongkong een levendig meerpartijensysteem heeft; overwegende dat de bevolking van Hongkong in de loop der jaren massademonstraties vóór democratie en de volledige uitvoering van de basiswet heeft gehouden, waaronder de demonstraties van de zogenoemde Paraplubeweging in 2014, alsook de demonstraties over vrijheden van de media en onder andere tegen de verdwijning van verschillende boekhandelaars van Hongkong; |
| --- | --- |

Q.

overwegende dat Hongkong een levendig meerpartijensysteem heeft; overwegende dat de bevolking van Hongkong in de loop der jaren massademonstraties vóór democratie en de volledige uitvoering van de basiswet heeft gehouden, waaronder de demonstraties van de zogenoemde Paraplubeweging in 2014, alsook de demonstraties over vrijheden van de media en onder andere tegen de verdwijning van verschillende boekhandelaars van Hongkong;

| R. | overwegende dat een aantal journalisten en andere mediaprofessionals, vaak voorstanders van democratie die uiting gaven aan hun kritische mening, de afgelopen 20 jaar gedwongen werden ontslag te nemen, ertoe bewogen werden over minder gevoelige onderwerpen te schrijven en in sommige gevallen zelfs met geweld werden bedreigd; |
| --- | --- |

R.

overwegende dat een aantal journalisten en andere mediaprofessionals, vaak voorstanders van democratie die uiting gaven aan hun kritische mening, de afgelopen 20 jaar gedwongen werden ontslag te nemen, ertoe bewogen werden over minder gevoelige onderwerpen te schrijven en in sommige gevallen zelfs met geweld werden bedreigd;

| S. | overwegende dat vier inwoners van Hongkong en één niet-ingezetene die verbonden zijn aan de uitgeverij en boekwinkel van Mighty Current, eind 2015 verdwenen en overwegende dat enkele maanden later bleek dat ze op geheime locaties op het Chinese vasteland werden vastgehouden, en dat een van de vrijgelaten boekverkopers heeft gemeld dat hij werd gedwongen wangedrag te bekennen; |
| --- | --- |

S.

overwegende dat vier inwoners van Hongkong en één niet-ingezetene die verbonden zijn aan de uitgeverij en boekwinkel van Mighty Current, eind 2015 verdwenen en overwegende dat enkele maanden later bleek dat ze op geheime locaties op het Chinese vasteland werden vastgehouden, en dat een van de vrijgelaten boekverkopers heeft gemeld dat hij werd gedwongen wangedrag te bekennen;

| T. | overwegende dat in de media in Hongkong de voorbije jaren toenemende zelfcensuur werd vastgesteld over aangelegenheden in verband met het Chinese vasteland, zoals ook bevestigd wordt in enquêtes en verslagen van de journalistenvereniging van Hongkong; |
| --- | --- |

T.

overwegende dat in de media in Hongkong de voorbije jaren toenemende zelfcensuur werd vastgesteld over aangelegenheden in verband met het Chinese vasteland, zoals ook bevestigd wordt in enquêtes en verslagen van de journalistenvereniging van Hongkong;

| U. | overwegende dat Hongkong een onderwijsaanbod van hoog niveau en een hoog academisch niveau heeft, maar dat de academische vrijheid in gevaar is als gevolg van de voortdurende inmenging van de Chinese centrale regering, met name bij de benoeming van de universiteitsraden; |
| --- | --- |

U.

overwegende dat Hongkong een onderwijsaanbod van hoog niveau en een hoog academisch niveau heeft, maar dat de academische vrijheid in gevaar is als gevolg van de voortdurende inmenging van de Chinese centrale regering, met name bij de benoeming van de universiteitsraden;

| V. | overwegende dat een opiniepeiling die met regelmatige tussenpozen wordt georganiseerd door de Universiteit van Hongkong in het kader van haar publieke-opinieprogramma erop wijst dat het gevoel van verbondenheid met China op lange termijn afneemt; |
| --- | --- |

V.

overwegende dat een opiniepeiling die met regelmatige tussenpozen wordt georganiseerd door de Universiteit van Hongkong in het kader van haar publieke-opinieprogramma erop wijst dat het gevoel van verbondenheid met China op lange termijn afneemt;

| W. | overwegende dat het Milieubureau van Hongkong in januari 2017 het sectoroverschrijdende „Hong Kong Climate Action Plan 2030+” heeft gepubliceerd waarin in navolging van de Overeenkomst van Parijs nieuwe doelstellingen voor koolstofemissies worden vastgesteld, namelijk uiterlijk in 2030 de koolstofintensiteit met twee derde en de absolute koolstofuitstoot met een derde te verlagen ten opzichte van de basislijn van 2005; |
| --- | --- |

W.

overwegende dat het Milieubureau van Hongkong in januari 2017 het sectoroverschrijdende „Hong Kong Climate Action Plan 2030+” heeft gepubliceerd waarin in navolging van de Overeenkomst van Parijs nieuwe doelstellingen voor koolstofemissies worden vastgesteld, namelijk uiterlijk in 2030 de koolstofintensiteit met twee derde en de absolute koolstofuitstoot met een derde te verlagen ten opzichte van de basislijn van 2005;

| X. | overwegende het belang van de haven van Hongkong voor de Volksrepubliek China en de internationale handel; |
| --- | --- |

X.

overwegende het belang van de haven van Hongkong voor de Volksrepubliek China en de internationale handel;

| 1. | beveelt de Raad, de Commissie en de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid het volgende aan:






  a) | er bij de autoriteiten van de Speciale Administratieve Regio Hongkong en de Volksrepubliek China op aan te dringen dat op dezelfde wijze als het één-China-beleid van de EU de hoeksteen is van het engagement van de EU, met volledige inachtneming van de basiswet van de SAR Hongkong, het ‘één land, twee systemen’-beleid van cruciaal belang is voor de ontwikkeling en verdere versterking en uitbreiding van de huidige en toekomstige betrekkingen met de EU, en dat inmenging in de binnenlandse aangelegenheden van Hongkong dit beginsel op losse schroeven kan zetten en daarom vermeden moet worden; |
| --- | --- | --- |

1.

a)

er bij de autoriteiten van de Speciale Administratieve Regio Hongkong en de Volksrepubliek China op aan te dringen dat op dezelfde wijze als het één-China-beleid van de EU de hoeksteen is van het engagement van de EU, met volledige inachtneming van de basiswet van de SAR Hongkong, het ‘één land, twee systemen’-beleid van cruciaal belang is voor de ontwikkeling en verdere versterking en uitbreiding van de huidige en toekomstige betrekkingen met de EU, en dat inmenging in de binnenlandse aangelegenheden van Hongkong dit beginsel op losse schroeven kan zetten en daarom vermeden moet worden;

| b) | de voortdurende inmenging van de Volksrepubliek China in binnenlandse aangelegenheden van Hongkong te veroordelen, die op lange termijn een bedreiging kan vormen voor de levensvatbaarheid van het ‘één land, twee systemen’-model; |
| --- | --- |

b)

de voortdurende inmenging van de Volksrepubliek China in binnenlandse aangelegenheden van Hongkong te veroordelen, die op lange termijn een bedreiging kan vormen voor de levensvatbaarheid van het ‘één land, twee systemen’-model;

| c) | de bilaterale dialoog met de regering van de SAR Hongkong te versterken, niet in de laatste plaats door middel van de jaarlijkse gestructureerde dialoog EU-Hongkong, op het gebied van allerlei onderwerpen en beleidsterreinen zoals democratie, mensenrechten, de rechtsstaat, handel, investeringen, financiële diensten, douanerechten, milieu, klimaatverandering, onderzoek en onderwijs, alsmede de tenuitvoerlegging van het ‘één land, twee systemen’-beleid te ondersteunen en de jaarlijkse verslaglegging door de HV/VV en de Commissie aan het Parlement en de Raad over de ontwikkeling in Hongkong voort te zetten; |
| --- | --- |

c)

de bilaterale dialoog met de regering van de SAR Hongkong te versterken, niet in de laatste plaats door middel van de jaarlijkse gestructureerde dialoog EU-Hongkong, op het gebied van allerlei onderwerpen en beleidsterreinen zoals democratie, mensenrechten, de rechtsstaat, handel, investeringen, financiële diensten, douanerechten, milieu, klimaatverandering, onderzoek en onderwijs, alsmede de tenuitvoerlegging van het ‘één land, twee systemen’-beleid te ondersteunen en de jaarlijkse verslaglegging door de HV/VV en de Commissie aan het Parlement en de Raad over de ontwikkeling in Hongkong voort te zetten;

| d) | te erkennen dat Hongkong in de loop der jaren is geëvolueerd naar een open samenleving waar de burgers mensenrechten, vrijheden, hoge niveaus van gezondheidszorg en vrijheid en transparantie genieten en een betrouwbaar rechtsstelsel hebben en waar de rechtsstaat en lage niveaus van corruptie heersen, en dat de inwoners van Hongkong het legitieme recht hebben te verwachten dat zij hun levenswijze en deze rechten en waarden onder een hoge mate van autonomie kunnen blijven genieten; |
| --- | --- |

d)

te erkennen dat Hongkong in de loop der jaren is geëvolueerd naar een open samenleving waar de burgers mensenrechten, vrijheden, hoge niveaus van gezondheidszorg en vrijheid en transparantie genieten en een betrouwbaar rechtsstelsel hebben en waar de rechtsstaat en lage niveaus van corruptie heersen, en dat de inwoners van Hongkong het legitieme recht hebben te verwachten dat zij hun levenswijze en deze rechten en waarden onder een hoge mate van autonomie kunnen blijven genieten;

| e) | te benadrukken dat de eerbiediging van de autonomie van Hongkong essentieel is voor de verdere positieve ontwikkeling van Hongkong en voor gunstige betrekkingen met het Chinese vasteland en voor de hervatting van de dialogen tussen het vasteland en Taiwan; |
| --- | --- |

e)

te benadrukken dat de eerbiediging van de autonomie van Hongkong essentieel is voor de verdere positieve ontwikkeling van Hongkong en voor gunstige betrekkingen met het Chinese vasteland en voor de hervatting van de dialogen tussen het vasteland en Taiwan;

| f) | zich volledig te engageren voor de ondersteuning van de autonomie en welvaart van Hongkong en de rechten en vrijheden van de bevolking en uiting te geven aan zijn krachtige steun voor het begin van een politiek hervormingsproces dat voldoet aan internationale normen en de basiswet, die de bevolking van de SAR het recht geeft de hoogste leidinggevende functies te verkiezen en ertoe verkozen te worden, en die het meerderheidsstandpunt binnen de publieke opinie in Hongkong weergeeft; |
| --- | --- |

f)

zich volledig te engageren voor de ondersteuning van de autonomie en welvaart van Hongkong en de rechten en vrijheden van de bevolking en uiting te geven aan zijn krachtige steun voor het begin van een politiek hervormingsproces dat voldoet aan internationale normen en de basiswet, die de bevolking van de SAR het recht geeft de hoogste leidinggevende functies te verkiezen en ertoe verkozen te worden, en die het meerderheidsstandpunt binnen de publieke opinie in Hongkong weergeeft;

| g) | de regering van Hongkong en de Volksrepubliek China er in dit verband toe op te roepen hun verbintenissen na te komen en nogmaals het momentum op te bouwen voor de hervorming van het algemeen stemrecht voor de toekomstige verkiezing van de hoofdbestuurder en de leden van de wetgevende raad in Hongkong, om te beschikken over een kiesstelsel dat democratisch, eerlijk, open en transparant is; |
| --- | --- |

g)

de regering van Hongkong en de Volksrepubliek China er in dit verband toe op te roepen hun verbintenissen na te komen en nogmaals het momentum op te bouwen voor de hervorming van het algemeen stemrecht voor de toekomstige verkiezing van de hoofdbestuurder en de leden van de wetgevende raad in Hongkong, om te beschikken over een kiesstelsel dat democratisch, eerlijk, open en transparant is;

| h) | manieren te vinden om de democratie en het meerpartijenstelsel in Hongkong te consolideren en bezorgdheid te uiten over de toenemende intimidatie van politieke oppositiepartijen en over de weigering van het handelsregister om een aantal prodemocratische groeperingen te registreren; |
| --- | --- |

h)

manieren te vinden om de democratie en het meerpartijenstelsel in Hongkong te consolideren en bezorgdheid te uiten over de toenemende intimidatie van politieke oppositiepartijen en over de weigering van het handelsregister om een aantal prodemocratische groeperingen te registreren;

| i) | de recordopkomst tijdens de laatste verkiezingen voor de wetgevende raad in 2016 toe te juichen en tegelijkertijd te betreuren dat de autoriteiten in Hongkong in 2016 hebben geweigerd een nieuwe prodemocratische politieke partij te registreren voor de verkiezingen voor de wetgevende raad en zes kandidaten die voorstanders zijn van meer autonomie voor Hongkong, hebben uitgesloten; |
| --- | --- |

i)

de recordopkomst tijdens de laatste verkiezingen voor de wetgevende raad in 2016 toe te juichen en tegelijkertijd te betreuren dat de autoriteiten in Hongkong in 2016 hebben geweigerd een nieuwe prodemocratische politieke partij te registreren voor de verkiezingen voor de wetgevende raad en zes kandidaten die voorstanders zijn van meer autonomie voor Hongkong, hebben uitgesloten;

| j) | de bedreigingen van de persoonlijke veiligheid van democratischgezinde politici, waaronder met ontvoeringen en fysiek geweld, zoals gemeld door een aantal wetgevers, te veroordelen; |
| --- | --- |

j)

de bedreigingen van de persoonlijke veiligheid van democratischgezinde politici, waaronder met ontvoeringen en fysiek geweld, zoals gemeld door een aantal wetgevers, te veroordelen;

| k) | verheugd te zijn over de vrijlating op borgtocht van de drie leiders van de prodemocratische beweging Joshua Wong, Nathan Law en Alex Chow die recent tot tussen de 6 en 8 maanden gevangenisstraf werden veroordeeld voor ‘onrechtmatige vergadering’, nadat zij vorig jaar tot niet-gevangenisstraffen, waaronder gemeenschapsdienst, werden veroordeeld voor hun deelname aan vreedzame demonstraties; er bij het Hooggerechtshof van Hongkong op aan te dringen de zaken van de heer Wong, de heer Law en de heer Chow te behandelen in overeenstemming met Hongkongs verplichtingen uit hoofde van het internationaal humanitair recht, en er bij de regering van Hongkong op aan te dringen de wet inzake openbare orde te herzien en in lijn te brengen met internationale mensenrechtennormen; |
| --- | --- |

k)

verheugd te zijn over de vrijlating op borgtocht van de drie leiders van de prodemocratische beweging Joshua Wong, Nathan Law en Alex Chow die recent tot tussen de 6 en 8 maanden gevangenisstraf werden veroordeeld voor ‘onrechtmatige vergadering’, nadat zij vorig jaar tot niet-gevangenisstraffen, waaronder gemeenschapsdienst, werden veroordeeld voor hun deelname aan vreedzame demonstraties; er bij het Hooggerechtshof van Hongkong op aan te dringen de zaken van de heer Wong, de heer Law en de heer Chow te behandelen in overeenstemming met Hongkongs verplichtingen uit hoofde van het internationaal humanitair recht, en er bij de regering van Hongkong op aan te dringen de wet inzake openbare orde te herzien en in lijn te brengen met internationale mensenrechtennormen;

| l) | er bij China op te wijzen dat hoewel de basiswet, de Chinees-Britse Gezamenlijke Verklaring en het ‘één land, twee systemen’-beleid in grote mate worden geëerbiedigd, er toenemende en wijdverbreide vrees bestaat dat er vraagtekens worden geplaatst bij de overeengekomen hoge mate van autonomie van Hongkong of de juridische waarde of de geest van de Chinees-Britse Gezamenlijke Verklaring; |
| --- | --- |

l)

er bij China op te wijzen dat hoewel de basiswet, de Chinees-Britse Gezamenlijke Verklaring en het ‘één land, twee systemen’-beleid in grote mate worden geëerbiedigd, er toenemende en wijdverbreide vrees bestaat dat er vraagtekens worden geplaatst bij de overeengekomen hoge mate van autonomie van Hongkong of de juridische waarde of de geest van de Chinees-Britse Gezamenlijke Verklaring;

| m) | grote bezorgdheid te uiten over de al dan niet gevraagde interpretaties van het Nationaal Volkscongres over de basiswet voorafgaand aan gerechtelijke uitspraken, de suggestie wekkend dat democratisch verkozen wetgevers moeten worden uitgesloten, waardoor het vertrouwen in de volledige onafhankelijkheid van de rechterlijke macht in deze bepaalde gevallen wordt ondermijnd; eraan te herinneren dat het rechtsstelsel van Hongkong en de normale gerechtelijke procedures het hoofdinstrument moeten zijn om geschillen op te lossen; |
| --- | --- |

m)

grote bezorgdheid te uiten over de al dan niet gevraagde interpretaties van het Nationaal Volkscongres over de basiswet voorafgaand aan gerechtelijke uitspraken, de suggestie wekkend dat democratisch verkozen wetgevers moeten worden uitgesloten, waardoor het vertrouwen in de volledige onafhankelijkheid van de rechterlijke macht in deze bepaalde gevallen wordt ondermijnd; eraan te herinneren dat het rechtsstelsel van Hongkong en de normale gerechtelijke procedures het hoofdinstrument moeten zijn om geschillen op te lossen;

| n) | te benadrukken dat de afhandeling van de zaak van de vijf vermiste boekhandelaars betreurenswaardige vragen heeft opgeworpen over de in de basiswet vastgestelde autonomie van de SAR en over het gebrek aan duidelijkheid over de rol van wetshandhavingsinstanties van het vasteland in Hongkong; |
| --- | --- |

n)

te benadrukken dat de afhandeling van de zaak van de vijf vermiste boekhandelaars betreurenswaardige vragen heeft opgeworpen over de in de basiswet vastgestelde autonomie van de SAR en over het gebrek aan duidelijkheid over de rol van wetshandhavingsinstanties van het vasteland in Hongkong;

| o) | hun bezorgdheid te uiten over de aantijgingen dat Chinese wetshandhavingsinstanties in Hongkong actief zouden zijn, hetgeen een schending van de basiswet zou zijn en in strijd zou zijn met het ‘één land, twee systemen’-beginsel; |
| --- | --- |

o)

hun bezorgdheid te uiten over de aantijgingen dat Chinese wetshandhavingsinstanties in Hongkong actief zouden zijn, hetgeen een schending van de basiswet zou zijn en in strijd zou zijn met het ‘één land, twee systemen’-beginsel;

| p) | te benadrukken dat vrijheid van informatie en vrijheid van meningsuiting over het algemeen werden nageleefd, en tegelijkertijd bezorgdheid te uiten over de gestage verslechtering van de persvrijheid in Hongkong met groeiende druk op zowel de gedrukte als de elektronische media, toenemende zelfcensuur vooral met betrekking tot gevoelige onderwerpen over het Chinese vasteland en de regering van Hongkong en de aanscherping van de controle op de verkoop van gevoelige politieke boeken door de monopolisering van de eigendom van nagenoeg alle boekhandels; |
| --- | --- |

p)

te benadrukken dat vrijheid van informatie en vrijheid van meningsuiting over het algemeen werden nageleefd, en tegelijkertijd bezorgdheid te uiten over de gestage verslechtering van de persvrijheid in Hongkong met groeiende druk op zowel de gedrukte als de elektronische media, toenemende zelfcensuur vooral met betrekking tot gevoelige onderwerpen over het Chinese vasteland en de regering van Hongkong en de aanscherping van de controle op de verkoop van gevoelige politieke boeken door de monopolisering van de eigendom van nagenoeg alle boekhandels;

| q) | de bilaterale dialoog met de regering van de SAR Hongkong voort te zetten over een veelheid aan beleidsterreinen alsook over de tenuitvoerlegging van het ‘één land, twee systemen’-beleid; |
| --- | --- |

q)

de bilaterale dialoog met de regering van de SAR Hongkong voort te zetten over een veelheid aan beleidsterreinen alsook over de tenuitvoerlegging van het ‘één land, twee systemen’-beleid;

| r) | te herhalen dat geen enkele in het kader van de basiswet ingevoerde wetgeving, met inbegrip van wetgeving die op basis van artikel 23 van de basiswet wordt voorgesteld zoals een mogelijke wet inzake nationale veiligheid, invloed mag hebben op de onafhankelijkheid en de exclusieve bevoegdheid van de rechterlijke macht van Hongkong en afbreuk mag doen aan de verplichtingen uit hoofde van het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten (ICESCR) en vrijheden zoals de vrijheid van meningsuiting, de vrijheden van de media, de vrijheid van vereniging en vergadering, de vrijheid van demonstratie, de vrijheid om vakbonden op te richten en om te staken en de vrijheid van academisch onderzoek en culturele en artistieke expressie mag ondermijnen, en mag worden ingezet tegen mensenrechtenactivisten en critici van de regering; |
| --- | --- |

r)

te herhalen dat geen enkele in het kader van de basiswet ingevoerde wetgeving, met inbegrip van wetgeving die op basis van artikel 23 van de basiswet wordt voorgesteld zoals een mogelijke wet inzake nationale veiligheid, invloed mag hebben op de onafhankelijkheid en de exclusieve bevoegdheid van de rechterlijke macht van Hongkong en afbreuk mag doen aan de verplichtingen uit hoofde van het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten (ICESCR) en vrijheden zoals de vrijheid van meningsuiting, de vrijheden van de media, de vrijheid van vereniging en vergadering, de vrijheid van demonstratie, de vrijheid om vakbonden op te richten en om te staken en de vrijheid van academisch onderzoek en culturele en artistieke expressie mag ondermijnen, en mag worden ingezet tegen mensenrechtenactivisten en critici van de regering;

| s) | het Parlement bijtijds een ontwerp voor te leggen over de ontwikkeling van de samenwerking met de autoriteiten van Hongkong op het gebied van belastingtransparantie, met inbegrip van automatische uitwisseling van inlichtingen (AEOI), de bestrijding van het witwassen van geld en financiering van terrorisme, en de tenuitvoerlegging van de eisen van de OESO in het kader van het pakket grondslaguitholling en winstverschuiving (BEPS-pakket); |
| --- | --- |

s)

het Parlement bijtijds een ontwerp voor te leggen over de ontwikkeling van de samenwerking met de autoriteiten van Hongkong op het gebied van belastingtransparantie, met inbegrip van automatische uitwisseling van inlichtingen (AEOI), de bestrijding van het witwassen van geld en financiering van terrorisme, en de tenuitvoerlegging van de eisen van de OESO in het kader van het pakket grondslaguitholling en winstverschuiving (BEPS-pakket);

| t) | de regionaal gecoördineerde prodemocratische bewegingen aan te moedigen en te ondersteunen als cruciaal middel om Aziatische samenwerking inzake democratie en mensenrechtenkwesties te bevorderen; |
| --- | --- |

t)

de regionaal gecoördineerde prodemocratische bewegingen aan te moedigen en te ondersteunen als cruciaal middel om Aziatische samenwerking inzake democratie en mensenrechtenkwesties te bevorderen;

| u) | de regering van Hongkong dringend te verzoeken meer doeltreffende maatregelen te nemen tegen belastingontduiking en belastingfraude en maatregelen te nemen om ondernemingen die via hun dochterbedrijven in Hongkong belastingontduiking en belastingfraude mogelijk maken, te controleren en sancties op te leggen; |
| --- | --- |

u)

de regering van Hongkong dringend te verzoeken meer doeltreffende maatregelen te nemen tegen belastingontduiking en belastingfraude en maatregelen te nemen om ondernemingen die via hun dochterbedrijven in Hongkong belastingontduiking en belastingfraude mogelijk maken, te controleren en sancties op te leggen;

| v) | manieren te zoeken om het maatschappelijk middenveld van Hongkong te ondersteunen, in het bijzonder organisaties die de universele waarden verdedigen en de mensenrechten bevorderen en de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en de persvrijheid ondersteunen; te benadrukken dat alleen vreedzame vormen van protest en dialoog een manier kunnen zijn om standpunten ten aanzien van geschillen kenbaar te maken; |
| --- | --- |

v)

manieren te zoeken om het maatschappelijk middenveld van Hongkong te ondersteunen, in het bijzonder organisaties die de universele waarden verdedigen en de mensenrechten bevorderen en de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en de persvrijheid ondersteunen; te benadrukken dat alleen vreedzame vormen van protest en dialoog een manier kunnen zijn om standpunten ten aanzien van geschillen kenbaar te maken;

| w) | de wetgevende raad van Hongkong aan te bevelen de toekomstige wetgeving inzake de hogesnelheidstrein zorgvuldig af te stemmen in overleg met organisaties uit het maatschappelijk middenveld en de burgers van Hongkong; |
| --- | --- |

w)

de wetgevende raad van Hongkong aan te bevelen de toekomstige wetgeving inzake de hogesnelheidstrein zorgvuldig af te stemmen in overleg met organisaties uit het maatschappelijk middenveld en de burgers van Hongkong;

| x) | de academische instellingen van Hongkong aan te moedigen de hoge normen van hun curricula en onderzoek en de academische vrijheden te behouden, maar op dit vlak bezorgdheid te uiten over de procedure voor de benoeming van de universiteitsraden en de inmenging van buitenaf met het doel om schoolprogramma's te veranderen, wat afbreuk zou kunnen doen aan de onafhankelijkheid van instellingen voor hoger onderwijs; te pleiten voor sterkere banden tussen Europese en Hongkongse academische instellingen; |
| --- | --- |

x)

de academische instellingen van Hongkong aan te moedigen de hoge normen van hun curricula en onderzoek en de academische vrijheden te behouden, maar op dit vlak bezorgdheid te uiten over de procedure voor de benoeming van de universiteitsraden en de inmenging van buitenaf met het doel om schoolprogramma's te veranderen, wat afbreuk zou kunnen doen aan de onafhankelijkheid van instellingen voor hoger onderwijs; te pleiten voor sterkere banden tussen Europese en Hongkongse academische instellingen;

| y) | aan te dringen op de spoedige aanneming van een antidiscriminatiewet; |
| --- | --- |

y)

aan te dringen op de spoedige aanneming van een antidiscriminatiewet;

| z) | eraan te herinneren dat de samenleving van Hongkong sterk is beïnvloed door immigratie, met inbegrip van vluchtelingen, en de regering van Hongkong te vragen haar vluchtelingen- en migratiebeleid in lijn te brengen met internationale normen, in het bijzonder waar het niet-begeleide minderjarige vluchtelingen betreft; |
| --- | --- |

z)

eraan te herinneren dat de samenleving van Hongkong sterk is beïnvloed door immigratie, met inbegrip van vluchtelingen, en de regering van Hongkong te vragen haar vluchtelingen- en migratiebeleid in lijn te brengen met internationale normen, in het bijzonder waar het niet-begeleide minderjarige vluchtelingen betreft;

| aa) | erop te wijzen dat ook al blijkt uit recente enquêtes dat veel inwoners van Hongkong willen emigreren, het jammer zou zijn als Hongkong er niet in slaagt zijn slimste en beste inwoners te behouden en het verontrustend zou zijn als zovelen, in het bijzonder jongeren, hun geloof in de toekomst zouden verliezen; |
| --- | --- |

aa)

erop te wijzen dat ook al blijkt uit recente enquêtes dat veel inwoners van Hongkong willen emigreren, het jammer zou zijn als Hongkong er niet in slaagt zijn slimste en beste inwoners te behouden en het verontrustend zou zijn als zovelen, in het bijzonder jongeren, hun geloof in de toekomst zouden verliezen;

| ab) | neemt er met bezorgdheid nota van dat het VN-deskundigenpanel over Noord-Korea in zijn verslagen heeft vastgesteld dat Hongkong een van de twee handelsgebieden is waarin het grootste aantal door Noord-Korea beheerde dekmantelbedrijven actief zijn geweest; wijst erop dat internationale joint ventures met Noord-Korea in strijd zijn met de meest recente resolutie van de VN-Veiligheidsraad 2388 (2017) en roept de autoriteiten van Hongkong op maatregelen te nemen naar aanleiding van de bezorgdheden van het VN-deskundigenpanel over Noord-Korea; |
| --- | --- |

ab)

neemt er met bezorgdheid nota van dat het VN-deskundigenpanel over Noord-Korea in zijn verslagen heeft vastgesteld dat Hongkong een van de twee handelsgebieden is waarin het grootste aantal door Noord-Korea beheerde dekmantelbedrijven actief zijn geweest; wijst erop dat internationale joint ventures met Noord-Korea in strijd zijn met de meest recente resolutie van de VN-Veiligheidsraad 2388 (2017) en roept de autoriteiten van Hongkong op maatregelen te nemen naar aanleiding van de bezorgdheden van het VN-deskundigenpanel over Noord-Korea;

| ac) | de aandacht van de autoriteiten van Hongkong te vestigen op het feit dat volgens een studie stedelijk afval in de afgelopen tien jaar in Hongkong met 80 % is toegenomen (hetgeen meer dan het dubbele is van de bevolkingstoename) en hen bij te staan bij de ontwikkeling van een effectief beleid ter vermindering van het afval, ter bevordering van recycling en andere vormen van circulaire economie en om de bewustmaking over verantwoorde consumptie te verhogen; |
| --- | --- |

ac)

de aandacht van de autoriteiten van Hongkong te vestigen op het feit dat volgens een studie stedelijk afval in de afgelopen tien jaar in Hongkong met 80 % is toegenomen (hetgeen meer dan het dubbele is van de bevolkingstoename) en hen bij te staan bij de ontwikkeling van een effectief beleid ter vermindering van het afval, ter bevordering van recycling en andere vormen van circulaire economie en om de bewustmaking over verantwoorde consumptie te verhogen;

| ad) | aan de Chinese autoriteiten duidelijk te maken dat volledige eerbiediging van de autonomie van Hongkong als model zou kunnen dienen voor een proces van ingrijpende democratische politieke hervormingen in China en de geleidelijke liberalisering en openstelling van de Chinese samenleving; |
| --- | --- |

ad)

aan de Chinese autoriteiten duidelijk te maken dat volledige eerbiediging van de autonomie van Hongkong als model zou kunnen dienen voor een proces van ingrijpende democratische politieke hervormingen in China en de geleidelijke liberalisering en openstelling van de Chinese samenleving;

| ae) | de inzet van de EU te benadrukken voor de versterking van de democratie, met inbegrip van de rechtsstaat, de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, de fundamentele vrijheden en de grondrechten, transparantie en vrijheid van informatie en meningsuiting, in Hongkong; |
| --- | --- |

ae)

de inzet van de EU te benadrukken voor de versterking van de democratie, met inbegrip van de rechtsstaat, de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, de fundamentele vrijheden en de grondrechten, transparantie en vrijheid van informatie en meningsuiting, in Hongkong;

| 2. | verzoekt zijn Voorzitter deze aanbevelingen te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en ter informatie aan de regering van de Speciale Administratieve Regio Hongkong en de regering van de Volksrepubliek China. |
| --- | --- |

2.

---

(1)  PB L 151 van 18.6.1999, blz. 20.

(2)  PB L 81 van 21.3.2001, blz. 1.

(3)  Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0444.

(4)  Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0045.

(5)  PB C 286 E van 23.11.2006, blz. 523.

(6)  PB C 64 E van 12.3.2004, blz. 130.

(7)  PB C 31 E van 5.2.2004, blz. 261.

(8)  PB C 197 van 12.7.2001, blz. 387.

(9)  PB C 328 van 26.10.1998, blz. 186.

(10)  PB C 132 van 28.4.1997, blz. 222.

(11)  PB C 399 van 24.11.2017, blz. 92.

(12)  PB C 36 van 29.1.2016, blz. 126.

---

II Mededelingen

MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europees Parlement

Dinsdag 12 december 2017

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/162 |
| --- | --- | --- | --- |

11.10.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/162

---

P8_TA(2017)0479

Verzoek om verdediging van de voorrechten en van de immuniteit van Eleonora Forenza

Besluit van het Europees Parlement van 12 december 2017 over het verzoek om verdediging van de voorrechten en immuniteiten van Eleonora Forenza (2017/2199(IMM))

(2018/C 369/18)

Het Europees Parlement,

| — | gezien het verzoek van Gabriele Zimmer van 20 juli 2017, ter plenaire vergadering medegedeeld op 11 september 2017, met het oog op de verdediging van de voorrechten en immuniteiten van Eleonora Forenza in verband met een incident waarvan zij het slachtoffer is geworden bij een demonstratie die plaatsvond in het kader van de G20-top in Hamburg op 8 juli 2017, |
| --- | --- |

—

gezien het verzoek van Gabriele Zimmer van 20 juli 2017, ter plenaire vergadering medegedeeld op 11 september 2017, met het oog op de verdediging van de voorrechten en immuniteiten van Eleonora Forenza in verband met een incident waarvan zij het slachtoffer is geworden bij een demonstratie die plaatsvond in het kader van de G20-top in Hamburg op 8 juli 2017,

| — | na Eleonora Forenza te hebben gehoord, overeenkomstig artikel 9, lid 6, van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

na Eleonora Forenza te hebben gehoord, overeenkomstig artikel 9, lid 6, van zijn Reglement,

| — | gezien de artikelen 8 en 9 van Protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie, en artikel 6, lid 2, van de Akte van 20 september 1976 betreffende de verkiezing van de leden van het Europees Parlement door middel van rechtstreekse algemene verkiezingen, |
| --- | --- |

—

gezien de artikelen 8 en 9 van Protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie, en artikel 6, lid 2, van de Akte van 20 september 1976 betreffende de verkiezing van de leden van het Europees Parlement door middel van rechtstreekse algemene verkiezingen,

| — | gezien de arresten van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 12 mei 1964, 10 juli 1986, 15 en 21 oktober 2008, 19 maart 2010, 6 september 2011 en 17 januari 2013 (1), |
| --- | --- |

—

gezien de arresten van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 12 mei 1964, 10 juli 1986, 15 en 21 oktober 2008, 19 maart 2010, 6 september 2011 en 17 januari 2013 (1),

| — | gezien artikel 5, lid 2, en de artikelen 7 en 9 van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 5, lid 2, en de artikelen 7 en 9 van zijn Reglement,

| — | gezien het verslag van de Commissie juridische zaken (A8-0398/2017), |
| --- | --- |

—

gezien het verslag van de Commissie juridische zaken (A8-0398/2017),

| A. | overwegende dat Gabriele Zimmer, lid van het Europees Parlement en voorzitter van de GUE/NGL-Fractie, op grond van de artikelen 8 en 9 van Protocol nr. 7, heeft verzocht om de verdediging van de parlementaire immuniteit van Eleonora Forenza, lid van dezelfde groep, die gefouilleerd en vervolgens in detentie geplaatst is door de Duitse politie samen met een groep andere activisten tijdens een demonstratie die plaatsvond in het kader van de G20-top in Hamburg op 8 juli 2017; dat de fouillering en de aanhouding hebben plaatsgevonden na de genoemde demonstratie, terwijl mevrouw Forenza en haar groep op weg waren om samen te gaan lunchen; |
| --- | --- |

A.

overwegende dat Gabriele Zimmer, lid van het Europees Parlement en voorzitter van de GUE/NGL-Fractie, op grond van de artikelen 8 en 9 van Protocol nr. 7, heeft verzocht om de verdediging van de parlementaire immuniteit van Eleonora Forenza, lid van dezelfde groep, die gefouilleerd en vervolgens in detentie geplaatst is door de Duitse politie samen met een groep andere activisten tijdens een demonstratie die plaatsvond in het kader van de G20-top in Hamburg op 8 juli 2017; dat de fouillering en de aanhouding hebben plaatsgevonden na de genoemde demonstratie, terwijl mevrouw Forenza en haar groep op weg waren om samen te gaan lunchen;

| B. | overwegende dat het Parlement over een ruime discretionaire bevoegdheid beschikt met betrekking tot de richting die het wil geven aan een besluit op een verzoek van een lid om verdediging van de immuniteit (2); |
| --- | --- |

B.

overwegende dat het Parlement over een ruime discretionaire bevoegdheid beschikt met betrekking tot de richting die het wil geven aan een besluit op een verzoek van een lid om verdediging van de immuniteit (2);

| C. | overwegende dat de artikelen 8 en 9 van Protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie elkaar uitsluiten (3); dat de zaak in kwestie geen betrekking heeft op een mening die door een lid van het Europees Parlement is geuit, maar veeleer op gedrag dat een verondersteld gevaar voor de openbare orde heeft opgeleverd (vermoedelijke betrokkenheid bij rellen); dat derhalve artikel 9 van Protocol nr. 7 van toepassing is; |
| --- | --- |

C.

overwegende dat de artikelen 8 en 9 van Protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie elkaar uitsluiten (3); dat de zaak in kwestie geen betrekking heeft op een mening die door een lid van het Europees Parlement is geuit, maar veeleer op gedrag dat een verondersteld gevaar voor de openbare orde heeft opgeleverd (vermoedelijke betrokkenheid bij rellen); dat derhalve artikel 9 van Protocol nr. 7 van toepassing is;

| D. | overwegende dat artikel 9 van Protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie bepaalt dat de leden van het Europees Parlement op hun eigen grondgebied de immuniteiten genieten welke aan de leden van de volksvertegenwoordiging in hun land zijn verleend en op het grondgebied van elke andere lidstaat, vrijstelling van aanhouding en gerechtelijke vervolging in welke vorm ook; dat mevrouw Forenza, Italiaans lid van het Europees Parlement dat zich in Duitsland bevond, derhalve onder deze vrijstelling valt; |
| --- | --- |

D.

overwegende dat artikel 9 van Protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie bepaalt dat de leden van het Europees Parlement op hun eigen grondgebied de immuniteiten genieten welke aan de leden van de volksvertegenwoordiging in hun land zijn verleend en op het grondgebied van elke andere lidstaat, vrijstelling van aanhouding en gerechtelijke vervolging in welke vorm ook; dat mevrouw Forenza, Italiaans lid van het Europees Parlement dat zich in Duitsland bevond, derhalve onder deze vrijstelling valt;

| E. | overwegende dat, volgens het verzoek om verdediging van de immuniteit, mevrouw Forenza al in een vroeg stadium de Duitse politie heeft medegedeeld dat zij lid was van het Europees Parlement; dat zij onmiddellijk de documenten heeft getoond die haar status bevestigen; dat zij er zelfs in is geslaagd om de Italiaanse consul in Hamburg in contact te brengen met de politiefunctionaris die aan de operaties leiding gaf; |
| --- | --- |

E.

overwegende dat, volgens het verzoek om verdediging van de immuniteit, mevrouw Forenza al in een vroeg stadium de Duitse politie heeft medegedeeld dat zij lid was van het Europees Parlement; dat zij onmiddellijk de documenten heeft getoond die haar status bevestigen; dat zij er zelfs in is geslaagd om de Italiaanse consul in Hamburg in contact te brengen met de politiefunctionaris die aan de operaties leiding gaf;

| F. | overwegende dat de Duitse politie mevrouw Forenza, ondanks haar status van lid van het Europees Parlement, toch aan een grondige fouillering heeft onderworpen om haar vervolgens meer dan vier uur in detentie te plaatsen; |
| --- | --- |

F.

overwegende dat de Duitse politie mevrouw Forenza, ondanks haar status van lid van het Europees Parlement, toch aan een grondige fouillering heeft onderworpen om haar vervolgens meer dan vier uur in detentie te plaatsen;

| G. | overwegende de Duitse politie, gezien hetgeen vooraf is gegaan, bewust was van het feit dat zij een lid van het Europees Parlement arresteerde; dat dit een schending betreft van de bepalingen van Protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie, met name artikel 9, eerste alinea, onder b); |
| --- | --- |

G.

overwegende de Duitse politie, gezien hetgeen vooraf is gegaan, bewust was van het feit dat zij een lid van het Europees Parlement arresteerde; dat dit een schending betreft van de bepalingen van Protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie, met name artikel 9, eerste alinea, onder b);

| H. | overwegende dat, gezien de omstandigheden van het geval, het evident is dat mevrouw Forenza niet op heterdaad betrapt is, en de uitzondering vermeld in artikel 9, derde alinea, van Protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie niet van toepassing is en mevrouw Forenza volledig recht heeft op parlementaire immuniteit; |
| --- | --- |

H.

overwegende dat, gezien de omstandigheden van het geval, het evident is dat mevrouw Forenza niet op heterdaad betrapt is, en de uitzondering vermeld in artikel 9, derde alinea, van Protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie niet van toepassing is en mevrouw Forenza volledig recht heeft op parlementaire immuniteit;

| 1. | besluit de voorrechten en immuniteiten van Eleonora Forenza te verdedigen; |
| --- | --- |

1.

| 2. | verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en het verslag van zijn bevoegde commissie onmiddellijk te doen toekomen aan de bevoegde autoriteit van de Bondsrepubliek Duitsland en aan Eleonora Forenza. |
| --- | --- |

2.

---

(1)  Arrest van het Hof van Justitie van 12 mei 1964, Wagner/Fohrmann en Krier, 101/63, ECLI:EU:C:1964:28; arrest van het Hof van Justitie van 10 juli 1986, Wybot/Faure e.a., 149/85, ECLI:EU:C:1986:310; arrest van het Gerecht van 15 oktober 2008, Mote/Parlement, T-345/05, ECLI:EU:T:2008:440; arrest van het Hof van Justitie van 21 oktober 2008, Marra/De Gregorio en Clemente, C-200/07 en C-201/07, ECLI:EU:C:2008:579; arrest van het Gerecht van 19 maart 2010, Gollnisch/Parlement, T-42/06, ECLI:EU:T:2010:102; arrest van het Hof van Justitie van 6 september 2011, Patriciello, C-163/10, ECLI:EU:C:2011:543; arrest van het Gerecht van 17 januari 2013, Gollnisch/Parlement, T-346/11 en T-347/11, ECLI:EU:T:2013:23.

(2)  Zaak T-42/06, Gollnisch/Parlement (reeds aangehaald), punt 101.

(3)  Gevoegde zaken C-200/07 en C-201/07, Marra/De Gregorio en Clemente, reeds aangehaald, punt 45.

---

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/164 |
| --- | --- | --- | --- |

11.10.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/164

---

P8_TA(2017)0480

Verzoek om opheffing van de immuniteit van Ingeborg Gräßle

Besluit van het Europees Parlement van 12 december 2017 over het verzoek om opheffing van de immuniteit van Ingeborg Gräßle (2017/2220(IMM))

(2018/C 369/19)

Het Europees Parlement,

| — | gezien het verzoek om opheffing van de immuniteit van Ingeborg Gräßle, ingediend op 27 juli 2017 door het openbaar ministerie van Ellwangen (Duitsland), in het kader van een strafprocedure onder nummer 21 Js 11263/17 en ter plenaire vergadering medegedeeld op 2 oktober 2017, |
| --- | --- |

—

gezien het verzoek om opheffing van de immuniteit van Ingeborg Gräßle, ingediend op 27 juli 2017 door het openbaar ministerie van Ellwangen (Duitsland), in het kader van een strafprocedure onder nummer 21 Js 11263/17 en ter plenaire vergadering medegedeeld op 2 oktober 2017,

| — | gezien het feit dat Ingeborg Gräßle afstand heeft gedaan van haar recht om te worden gehoord, overeenkomstig artikel 9, lid 6, van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien het feit dat Ingeborg Gräßle afstand heeft gedaan van haar recht om te worden gehoord, overeenkomstig artikel 9, lid 6, van zijn Reglement,

| — | gezien artikel 9 van Protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie, en artikel 6, lid 2, van de Akte van 20 september 1976 betreffende de verkiezing van de leden van het Europees Parlement door middel van rechtstreekse algemene verkiezingen, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 9 van Protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie, en artikel 6, lid 2, van de Akte van 20 september 1976 betreffende de verkiezing van de leden van het Europees Parlement door middel van rechtstreekse algemene verkiezingen,

| — | gezien de arresten van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 12 mei 1964, 10 juli 1986, 15 en 21 oktober 2008, 19 maart 2010, 6 september 2011 en 17 januari 2013 (1), |
| --- | --- |

—

gezien de arresten van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 12 mei 1964, 10 juli 1986, 15 en 21 oktober 2008, 19 maart 2010, 6 september 2011 en 17 januari 2013 (1),

| — | gezien artikel 46 van de Grondwet van de Bondsrepubliek Duitsland, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 46 van de Grondwet van de Bondsrepubliek Duitsland,

| — | gezien artikel 5, lid 2, artikel 6, lid 1, en artikel 9 van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 5, lid 2, artikel 6, lid 1, en artikel 9 van zijn Reglement,

| — | gezien het verslag van de Commissie juridische zaken (A8-0397/2017), |
| --- | --- |

—

gezien het verslag van de Commissie juridische zaken (A8-0397/2017),

| A. | overwegende dat het openbaar ministerie van Ellwangen een verzoek heeft ingediend tot opheffing van de immuniteit van Ingeborg Gräßle, lid van het Europees Parlement verkozen voor de Bondsrepubliek Duitsland, in verband met een strafbaar feit in de zin van artikel 229 van het Duitse Wetboek van Strafrecht; overwegende met name dat de vervolging betrekking heeft op een vermoeden van ongewilde verwondingen; |
| --- | --- |

A.

overwegende dat het openbaar ministerie van Ellwangen een verzoek heeft ingediend tot opheffing van de immuniteit van Ingeborg Gräßle, lid van het Europees Parlement verkozen voor de Bondsrepubliek Duitsland, in verband met een strafbaar feit in de zin van artikel 229 van het Duitse Wetboek van Strafrecht; overwegende met name dat de vervolging betrekking heeft op een vermoeden van ongewilde verwondingen;

| B. | overwegende dat op 10 juni 2017 mevrouw Gräßle, als bestuurder van een personenwagen, in Heidenheim op de kruizing Brenzstrasse/Ploucquetstrasse, door rood licht is gereden, wat tot een ongeval met verwondingen aan de schouder van een persoon heeft geleid; overwegende dat een klacht met burgerlijke partijstelling is ingediend; |
| --- | --- |

B.

overwegende dat op 10 juni 2017 mevrouw Gräßle, als bestuurder van een personenwagen, in Heidenheim op de kruizing Brenzstrasse/Ploucquetstrasse, door rood licht is gereden, wat tot een ongeval met verwondingen aan de schouder van een persoon heeft geleid; overwegende dat een klacht met burgerlijke partijstelling is ingediend;

| C. | overwegende dat artikel 9 van Protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie bepaalt dat de leden van het Europees Parlement op hun eigen grondgebied de immuniteiten genieten welke aan de leden van de volksvertegenwoordiging in hun land zijn verleend; |
| --- | --- |

C.

overwegende dat artikel 9 van Protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie bepaalt dat de leden van het Europees Parlement op hun eigen grondgebied de immuniteiten genieten welke aan de leden van de volksvertegenwoordiging in hun land zijn verleend;

| D. | overwegende dat artikel 46 van de Grondwet van de Bondsrepubliek Duitsland bepaalt dat een lid slechts ter verantwoording mag worden geroepen of worden gearresteerd op grond van een strafbaar feit als de Bondsdag daarvoor toestemming verleent, behalve in gevallen waarin hij op heterdaad of de dag volgend op het strafbare feit wordt aangehouden; |
| --- | --- |

D.

overwegende dat artikel 46 van de Grondwet van de Bondsrepubliek Duitsland bepaalt dat een lid slechts ter verantwoording mag worden geroepen of worden gearresteerd op grond van een strafbaar feit als de Bondsdag daarvoor toestemming verleent, behalve in gevallen waarin hij op heterdaad of de dag volgend op het strafbare feit wordt aangehouden;

| E. | overwegende dat het Parlement als enige het recht heeft in een specifiek geval al dan niet te besluiten de immuniteit op te heffen; dat het Parlement redelijkerwijze rekening kan houden met het standpunt van het lid bij zijn besluit om zijn immuniteit al dan niet op te heffen (2); |
| --- | --- |

E.

overwegende dat het Parlement als enige het recht heeft in een specifiek geval al dan niet te besluiten de immuniteit op te heffen; dat het Parlement redelijkerwijze rekening kan houden met het standpunt van het lid bij zijn besluit om zijn immuniteit al dan niet op te heffen (2);

| F. | overwegende dat het vermoede strafbare feit niet duidelijk of rechtstreeks verband houdt met de uitoefening door mevrouw Gräßle van haar ambt van lid van het Europees Parlement, en evenmin met de mening of de stem die zij in de uitoefening van haar ambt heeft uitgebracht, in de zin van artikel 8 van Protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie; |
| --- | --- |

F.

overwegende dat het vermoede strafbare feit niet duidelijk of rechtstreeks verband houdt met de uitoefening door mevrouw Gräßle van haar ambt van lid van het Europees Parlement, en evenmin met de mening of de stem die zij in de uitoefening van haar ambt heeft uitgebracht, in de zin van artikel 8 van Protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie;

| G. | overwegende dat in het onderhavige geval voor het Parlement niet aannemelijk is gemaakt dat er sprake is van fumus persecutionis, dat wil zeggen een voldoende ernstig en nauwkeurig vermoeden dat de procedure is ingeleid om de politieke activiteiten van het lid van het Parlement te schaden; |
| --- | --- |

G.

overwegende dat in het onderhavige geval voor het Parlement niet aannemelijk is gemaakt dat er sprake is van fumus persecutionis, dat wil zeggen een voldoende ernstig en nauwkeurig vermoeden dat de procedure is ingeleid om de politieke activiteiten van het lid van het Parlement te schaden;

| 1. | besluit de immuniteit van Ingeborg Gräßle op te heffen; |
| --- | --- |

1.

| 2. | verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en het verslag van zijn bevoegde commissie onmiddellijk te doen toekomen aan de bevoegde autoriteit van de Bondsrepubliek Duitsland en aan Ingeborg Gräßle. |
| --- | --- |

2.

---

(1)  Arrest van het Hof van Justitie van 12 mei 1964, Wagner/Fohrmann en Krier, 101/63, ECLI:EU:C:1964:28; arrest van het Hof van Justitie van 10 juli 1986, Wybot/Faure e.a., 149/85, ECLI:EU:C:1986:310; arrest van het Gerecht van 15 oktober 2008, Mote/Parlement, T-345/05, ECLI:EU:T:2008:440; arrest van het Hof van Justitie van 21 oktober 2008, Marra/De Gregorio en Clemente, C-200/07 en C-201/07, ECLI:EU:C:2008:579; arrest van het Gerecht van 19 maart 2010, Gollnisch/Parlement, T-42/06, ECLI:EU:T:2010:102; arrest van het Hof van Justitie van 6 september 2011, Patriciello, C-163/10, ECLI: EU:C:2011:543; arrest van het Gerecht van 17 januari 2013, Gollnisch/Parlement, T-346/11 en T-347/11, ECLI:EU:T:2013:23.

(2)  Zaak T-345/05, Mote/Europees Parlement (bovengenoemd), punt 28.

---

III Voorbereidende handelingen

EUROPEES PARLEMENT

Dinsdag 12 december 2017

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/166 |
| --- | --- | --- | --- |

11.10.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/166

---

P8_TA(2017)0475

Duurzaam beheer van externe vissersvloten ***II

Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 betreffende het standpunt van de Raad in eerste lezing met het oog op de vaststelling van de verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake het duurzame beheer van externe vissersvloten, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1006/2008 van de Raad (11382/2/2017 — C8-0358/2017 — 2015/0289(COD))

(Gewone wetgevingsprocedure: tweede lezing)

(2018/C 369/20)

Het Europees Parlement,

| — | gezien het standpunt van de Raad in eerste lezing (11382/2/2017 — C8-0358/2017), |
| --- | --- |

—

gezien het standpunt van de Raad in eerste lezing (11382/2/2017 — C8-0358/2017),

| — | gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 25 mei 2016 (1), |
| --- | --- |

—

gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 25 mei 2016 (1),

| — | gezien zijn in eerste lezing geformuleerde standpunt (2) inzake het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad (COM(2015)0636), |
| --- | --- |

—

gezien zijn in eerste lezing geformuleerde standpunt (2) inzake het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad (COM(2015)0636),

| — | gezien artikel 294, lid 7, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 294, lid 7, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

| — | gezien het overeenkomstig artikel 69 septies, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord, |
| --- | --- |

—

gezien het overeenkomstig artikel 69 septies, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord,

| — | gezien artikel 67 bis van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 67 bis van zijn Reglement,

| — | gezien de aanbeveling voor de tweede lezing van de Commissie visserij (A8-0374/2017), |
| --- | --- |

—

gezien de aanbeveling voor de tweede lezing van de Commissie visserij (A8-0374/2017),

| 1. | hecht zijn goedkeuring aan het standpunt van de Raad in eerste lezing; |
| --- | --- |

1.

| 2. | constateert dat de handeling is vastgesteld overeenkomstig het standpunt van de Raad; |
| --- | --- |

2.

| 3. | verzoekt zijn Voorzitter de handeling samen met de voorzitter van de Raad overeenkomstig artikel 297, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie te ondertekenen; |
| --- | --- |

3.

| 4. | verzoekt zijn secretaris-generaal de handeling te ondertekenen nadat is nagegaan of alle procedures naar behoren zijn uitgevoerd, en met de secretaris-generaal van de Raad zorg te dragen voor publicatie ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie; |
| --- | --- |

4.

| 5. | verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. |
| --- | --- |

5.

---

(1)  PB C 303 van 19.8.2016, blz. 116.

(2)  Aangenomen teksten van 2.2.2017, P8_TA(2017)0015.

---

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/167 |
| --- | --- | --- | --- |

11.10.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/167

---

P8_TA(2017)0476

Amendementen op verschillende verordeningen betreffende landbouw en plattelandsontwikkeling ***I

Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie en tot wijziging van de Verordeningen (EU) nr. 1305/2013, (EU) nr. 1306/2013, (EU) nr. 1307/2013, (EU) nr. 1308/2013 en (EU) nr. 652/2014 van het Europees Parlement en de Raad (COM(2016)0605 — C8-0404/2017 — 2016/0282B(COD))

(Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing)

(2018/C 369/21)

Het Europees Parlement,

| — | gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad (COM(2016)0605), |
| --- | --- |

—

gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad (COM(2016)0605),

| — | gezien het besluit van de Conferentie van voorzitters van 16 november 2017 om het voorstel van de Commissie te splitsen en de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling toestemming te geven een afzonderlijk wetgevingsverslag op te stellen in verband met de bepalingen die onder haar bevoegdheden vallen, te weten de artikelen 267 tot en met 270 en artikel 275 van het voorstel van de Commissie, |
| --- | --- |

—

gezien het besluit van de Conferentie van voorzitters van 16 november 2017 om het voorstel van de Commissie te splitsen en de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling toestemming te geven een afzonderlijk wetgevingsverslag op te stellen in verband met de bepalingen die onder haar bevoegdheden vallen, te weten de artikelen 267 tot en met 270 en artikel 275 van het voorstel van de Commissie,

| — | gezien artikel 294, leden 2 en 3, artikel 42, artikel 43, lid 2, en artikel 168, lid 4, onder b), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 294, leden 2 en 3, artikel 42, artikel 43, lid 2, en artikel 168, lid 4, onder b), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

| — | gezien het advies nr. 1/2017 van de Rekenkamer van 26 januari 2017 (1), |
| --- | --- |

—

gezien het advies nr. 1/2017 van de Rekenkamer van 26 januari 2017 (1),

| — | gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 14 december 2016 (2), |
| --- | --- |

—

gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 14 december 2016 (2),

| — | gezien het advies van het Comité van de Regio’s van 11 mei 2017 (3), |
| --- | --- |

—

gezien het advies van het Comité van de Regio’s van 11 mei 2017 (3),

| — | gezien het verslag van de Begrotingscommissie en de Commissie begrotingscontrole (A8-0211/2017); |
| --- | --- |

—

gezien het verslag van de Begrotingscommissie en de Commissie begrotingscontrole (A8-0211/2017);

| — | gezien het overeenkomstig artikel 69 septies, lid 4, van zijn Reglement door de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 15 november 2017 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, |
| --- | --- |

—

gezien het overeenkomstig artikel 69 septies, lid 4, van zijn Reglement door de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 15 november 2017 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren,

| — | gezien artikel 59 van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 59 van zijn Reglement,

| — | gezien het verslag van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling (A8-0380/2017), |
| --- | --- |

—

gezien het verslag van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling (A8-0380/2017),

| 1. | stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; |
| --- | --- |

1.

| 2. | hecht zijn goedkeuring aan zijn verklaring die als bijlage bij onderhavige resolutie is gevoegd; |
| --- | --- |

2.

| 3. | neemt kennis van de verklaringen van de Commissie die als bijlagen bij onderhavige resolutie zijn gevoegd; |
| --- | --- |

3.

| 4. | benadrukt dat de splitsing van het voorstel van de Commissie bedoeld is om ervoor te zorgen dat de bepalingen die onder de bevoegdheden van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling vallen, met ingang van 1 januari 2018 van toepassing kunnen worden, en onderstreept dat het resterende deel van het voorstel van de Commissie (4) in een later stadium zal worden behandeld; |
| --- | --- |

4.

| 5. | verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; |
| --- | --- |

5.

| 6. | verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. |
| --- | --- |

6.

---

(1)  PB C 91 van 23.3.2017, blz. 1.

(2)  PB C 75 van 10.3.2017, blz. 63.

(3)  PB C 306 van 15.9.2017, blz. 64.

(4)  Procedurenummer 2016/0282A(COD).

---

P8_TC1-COD(2016)0282B

Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 12 december 2017 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) .../... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1305/2013 inzake steun voor plattelandsontwikkeling uit het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo), (EU) nr. 1306/2013 inzake de financiering, het beheer en de monitoring van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, (EU) nr. 1307/2013 tot vaststelling van voorschriften voor rechtstreekse betalingen aan landbouwers in het kader van de steunregelingen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, (EU) nr. 1308/2013 tot vaststelling van een gemeenschappelijke ordening van de markten voor landbouwproducten en (EU) nr. 652/2014 tot vaststelling van bepalingen betreffende het beheer van de uitgaven in verband met de voedselketen, diergezondheid en dierenwelzijn, alsmede in verband met plantgezondheid en teeltmateriaal

(Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2017/2393.)

---

BIJLAGE BIJ DE WETGEVINGSRESOLUTIE

VERKLARING VAN HET EUROPEES PARLEMENT

De nieuwe regels inzake producentenorganisaties en het mededingingsrecht (GMO)

Het Europees Parlement herinnert eraan dat de mededingingsregels volgens artikel 42 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) slechts in zoverre op de voortbrenging van en de handel in landbouwproducten van toepassing zijn als door het Europees Parlement en de Raad wordt bepaald, rekening houdend met de doelstellingen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB), zoals bepaald in artikel 39 van dat Verdrag.

Zoals in het Verdrag is bepaald, en in overeenstemming met de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie (1), prevaleren de doelstellingen van het GLB boven die van het Europese mededingingsbeleid. De landbouwmarkten zijn echter niet vrijgesteld van de toepassing van het mededingingsrecht. De aanpassing van de mededingingsregels aan de specifieke landbouwspecifieke kenmerken is het prerogatief van de medewetgevers, het Europees Parlement en de Raad.

In dit verband stelt het Europees Parlement door middel van deze verordening een verduidelijking voor van het verband tussen de GLB-regels, met name de rol en de taken van producentenorganisaties en unies van producentenorganisaties, en de toepassing van het Europese mededingingsrecht. Een dergelijke verduidelijking is noodzakelijk vanwege de bestaande onzekerheden met betrekking tot de tenuitvoerlegging van deze voorschriften en is essentieel voor het bereiken van de doelstelling van de Unie om de positie van de landbouwers in de voedselvoorzieningsketen te versterken. De voorstellen van het Europees Parlement zijn gebaseerd op de aanbevelingen in het verslag van de Agri-Market Task Force (AMTF) van 14 november 2016. Deze aanbevelingen waren gebaseerd op een reeks hoorzittingen en bijdragen van alle actoren in de voedselvoorzieningsketen: producenten, verwerkers en kleinhandelaren.

Het Europees Parlement streeft naar vereenvoudiging en verduidelijking van de voorwaarden waaronder producentenorganisaties of unies van producentenorganisaties in alle in artikel 1, lid 2, van Verordening (EU) nr. 1308/2013 genoemde sectoren namens hun leden activiteiten mogen verrichten op het gebied van productieplanning, in de handel brengen, onderhandelingen over contracten voor de levering van landbouwproducten en optimalisering van de productiekosten. Deze taken vereisen in wezen het bestaan van bepaalde praktijken, waaronder intern overleg en de uitwisseling van commerciële informatie binnen deze entiteiten. Daarom wordt voorgesteld dat deze praktijken buiten het toepassingsgebied vallen van het verbod op mededingingsbeperkende overeenkomsten als bedoeld in artikel 101, lid 1, VWEU en dat producentenorganisaties of unies van producentenorganisaties die ten minste één economische activiteit uitoefenen, een afwijking van de toepassing van dit artikel kunnen genieten. Deze afwijking is echter niet absoluut: de mededingingsautoriteiten behouden de mogelijkheid om tussenbeide te komen indien zij van mening zijn dat dergelijke activiteiten de mededinging kunnen uitsluiten of de doelstellingen van het GLB in gevaar kunnen brengen.

De rol en de taken van producentenorganisaties of unies van producentenorganisaties en hun relatie met het mededingingsrecht worden aldus verduidelijkt. Zonder afbreuk te doen aan de institutionele prerogatieven van de Europese Commissie, is het Europees Parlement van mening dat de nieuwe regels geen verdere verduidelijking in de vorm van richtsnoeren van de Europese Commissie behoeven.

VERKLARINGEN VAN DE COMMISSIE

Ad Article 1 — Plattelandsontwikkeling

—   Verlenging van de looptijd van plattelandsontwikkelingsprogramma’s

Uitgaven voor de overeenkomstig artikel 10, lid 2, van Verordening (EU) nr. 1305/2013 goedgekeurde plattelandsontwikkelingsprogramma's in de periode 2014-2020 blijven in aanmerking komen voor ELFPO-bijdragen indien zij uiterlijk op 31 december 2023 aan de begunstigden worden betaald. De Commissie zal zich in het kader van haar voorstel voor het volgende MFK buigen over de voortzetting van de steun voor plattelandsontwikkeling na 2020.

—   Risicobeheer

De Commissie bevestigt haar voornemen om de werking en efficiëntie van de instrumenten voor risicobeheer die momenteel in Verordening (EU) nr. 1305/2013 zijn opgenomen, te evalueren in het kader van haar voorstel voor de modernisering en vereenvoudiging van het gemeenschappelijk landbouwbeleid.

—   Sancties voor Leader

De Commissie bevestigt haar voornemen om de doeltreffendheid en evenredigheid van de in Uitvoeringsverordening (EU) nr. 809/2014 van de Commissie opgenomen sancties voor LEADER te evalueren.

Ad Article 2 — Horizontale verordening

—   Crisisreserve

De Commissie bevestigt dat de werking van de reserve voor crisissituaties in de landbouwsector en de terugbetaling van kredieten in verband met de financiële discipline als bedoeld in artikel 25 en artikel 26, lid 5, van Verordening (EU) nr. 1306/2013 in het kader van de voorbereidingen voor het volgende MFK zullen worden herzien om een efficiënte en tijdige interventie in tijden van marktcrisis mogelijk te maken.

—   Eén enkele audit

De Commissie steunt de single audit-benadering, zoals wordt bevestigd in haar voorstel voor artikel 123 van het nieuwe Financieel Reglement. De Commissie bevestigt ook dat het huidige wettelijke kader voor het beheer en de controle van de landbouwuitgaven, dat is vastgesteld bij Verordening (EU) nr. 1306/2013, reeds een dergelijke aanpak mogelijk maakt en dat dit is opgenomen in haar auditstrategie voor de periode 2014-2020. Met name wanneer het advies van de overeenkomstig artikel 9, lid 1, van Verordening (EU) nr. 1306/2013 uitgebrachte certificeringsinstantie betrouwbaar wordt geacht, houdt de Commissie rekening met dit advies wanneer zij de noodzaak van audits van het betrokken betaalorgaan beoordeelt.

Ad Article 3 — Rechtstreekse betalingen

—   Eiwitplan

De Commissie bevestigt haar voornemen om de vraag- en aanbodsituatie voor plantaardige eiwitten in de EU te herzien en de mogelijkheid te overwegen om een „Europese strategie voor plantaardige eiwitten” te ontwikkelen om de productie van plantaardige eiwitten in de EU op een economisch en ecologisch verantwoorde wijze verder te stimuleren.

Ad Article 4 — GMO

—   Vrijwillige regeling ter vermindering van de productie

De Commissie bevestigt dat de artikelen 219 en 221 van Verordening (EU) nr. 1308/2013 tot vaststelling van een gemeenschappelijke ordening van de markten voor landbouwproducten reeds voorzien in de noodzakelijke rechtsgrondslag op basis waarvan de Commissie, onder voorbehoud van de beschikbaarheid van begrotingsmiddelen, marktverstoringen en andere specifieke problemen kan aanpakken, ook op regionaal niveau, met de mogelijkheid om rechtstreekse financiële bijstand aan landbouwers te verlenen. Voorts zal het Commissievoorstel waarbij een sectorspecifiek inkomensstabiliseringsinstrument wordt toegevoegd aan Verordening (EU) nr. 1305/2013 inzake steun voor plattelandsontwikkeling, de lidstaten in staat stellen om in het kader van hun programma's voor plattelandsontwikkeling landbouwers uit een specifieke sector te compenseren bij aanzienlijk inkomensverlies.

Verder bevestigt de Commissie dat zij op grond van artikel 219 van het Verdrag in geval van marktverstoring of dreigende marktverstoring regelingen kan invoeren op grond waarvan EU-steun wordt verleend aan producenten die zich ertoe verbinden hun productie op vrijwillige basis te verminderen, met inbegrip van de nodige bijzonderheden voor de toepassing van een dergelijke regeling (voorbeeld: Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 2016/1612 van de Commissie, PB L 242 van 9.9.2016, blz. 4).

—   Erkenning van transnationale IBO's

De Commissie herinnert eraan dat de regels inzake producentencoöperatie voor de erkenning van transnationale producentenorganisaties, transnationale unies van producentenorganisaties of transnationale brancheorganisaties, met inbegrip van de noodzakelijke administratieve samenwerking tussen de betrokken lidstaten, momenteel zijn vastgesteld in gedelegeerde Verordening (EU) 2016/232 van de Commissie. De werking en de toereikendheid van deze regels zullen worden geëvalueerd in het kader van het lopende proces voor de modernisering en vereenvoudiging van het GLB.

—   Oneerlijke handelspraktijken

De Commissie bevestigt dat zij een initiatief heeft gelanceerd voor de voedselvoorzieningsketen, dat nu de verschillende fasen doorloopt die de richtsnoeren voor betere regelgeving voorschrijven. Zij zal een besluit nemen over een eventueel wetgevingsvoorstel zodra deze procedure is afgerond, zo mogelijk in de eerste helft van 2018.

—   Samenwerking tussen producenten

De Commissie neemt nota van het akkoord tussen het Parlement en de Raad over de amendementen op de artikelen 152, 209, 222 en 232. De Commissie merkt op dat de door het Parlement en de Raad goedgekeurde amendementen van substantiële aard zijn en zijn opgenomen zonder effectbeoordeling, zoals echter is voorgeschreven in punt 15 van het interinstitutioneel akkoord „Beter wetgeven”. Dit leidt tot een ongewenste mate van juridische en procedurele onzekerheid waarvan de gevolgen en implicaties niet bekend zijn.

Aangezien de wijzigingen in het oorspronkelijke voorstel van de Commissie samen tot een ingrijpende wijziging van het rechtskader leiden, stelt de Commissie met bezorgdheid vast dat sommige van de nieuwe bepalingen ten gunste van producentenorganisaties tot gevolg kunnen hebben dat de levensvatbaarheid en het welzijn van kleine landbouwbedrijven en het belang van de consumenten in gevaar worden gebracht. De Commissie bevestigt haar toezegging dat zij een daadwerkelijke mededinging in de landbouwsector zal handhaven en dat zij de doelstellingen van het GLB, zoals vastgelegd in artikel 39 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, volledig zal verwezenlijken. In dit verband merkt de Commissie op dat de door de medewetgevers overeengekomen amendementen slechts een zeer beperkte rol voor zowel de Commissie als de nationale mededingingsautoriteiten voorzien om op te treden met het oog op de instandhouding van een daadwerkelijke mededinging.

Het algemene akkoord van de Commissie over het „Omnibus” -voorstel, met inbegrip van de door het Parlement en de Raad overeengekomen amendementen, loopt niet vooruit op eventuele toekomstige voorstellen van de Commissie op deze gebieden in het kader van de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid voor de periode na 2020 en andere initiatieven die specifiek bedoeld zijn om een aantal van de kwesties aan te pakken die in de thans door het Europees Parlement en de Raad goedgekeurde tekst aan de orde worden gesteld.

De Commissie betreurt het dat de kwestie van de zeer beperkte rol van zowel de Commissie als de nationale mededingingsautoriteiten bij het nemen van maatregelen om een daadwerkelijke mededinging in stand te houden, door de medewetgevers niet op bevredigende wijze is aangepakt, en spreekt haar bezorgdheid uit over de mogelijke gevolgen van deze beperking voor landbouwers en consumenten. De Commissie merkt op dat de wetstekst moet worden geïnterpreteerd in overeenstemming met het Verdrag, met name wat betreft de mogelijkheid voor de Commissie en de nationale mededingingsautoriteiten om op te treden wanneer een producentenorganisatie, die een groot deel van de markt bestrijkt, de handelingsvrijheid van haar leden tracht te beperken. De Commissie betreurt het dat deze mogelijkheid in de wetstekst niet duidelijk wordt gewaarborgd.

---

(1)  Arrest Maizena, 139/79, EU:C:1980:250, punt 23; Arrest Duitsland v Raad, C-280/93, EU:C:1994:367, punt 61.

---

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/172 |
| --- | --- | --- | --- |

11.10.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/172

---

P8_TA(2017)0477

Emissiehandelssysteem van de EU (EU-ETS): voorzetting van de huidige beperkingen van het toepassingsgebied voor luchtvaartactiviteiten en voorbereiding van de tenuitvoerlegging van een wereldwijde marktgebaseerde maatregel vanaf 2021 ***I

Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 over een voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2003/87/EG om de huidige beperkingen van het toepassingsgebied voor luchtvaartactiviteiten voort te zetten en de tenuitvoerlegging van een wereldwijde marktgebaseerde maatregel vanaf 2021 voor te bereiden (COM(2017)0054 — C8-0028/2017 — 2017/0017(COD))

(Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing)

(2018/C 369/22)

Het Europees Parlement,

| — | gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad (COM(2017)0054), |
| --- | --- |

—

gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad (COM(2017)0054),

| — | gezien artikel 294, lid 2, en artikel 192, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C8-0028/2017), |
| --- | --- |

—

gezien artikel 294, lid 2, en artikel 192, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C8-0028/2017),

| — | gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

| — | gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 31 mei 2017 (1), |
| --- | --- |

—

gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 31 mei 2017 (1),

| — | na raadpleging van het Comité van de Regio's, |
| --- | --- |

—

na raadpleging van het Comité van de Regio's,

| — | gezien het overeenkomstig artikel 69 septies, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 27 oktober 2017 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, |
| --- | --- |

—

gezien het overeenkomstig artikel 69 septies, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 27 oktober 2017 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren,

| — | gezien artikel 59 van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 59 van zijn Reglement,

| — | gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en de adviezen van de Commissie industrie, onderzoek en energie en de Commissie vervoer en toerisme (A8-0258/2017), |
| --- | --- |

—

gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en de adviezen van de Commissie industrie, onderzoek en energie en de Commissie vervoer en toerisme (A8-0258/2017),

| 1. | stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast (2); |
| --- | --- |

1.

| 2. | hecht zijn goedkeuring aan de gemeenschappelijke verklaring van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie die als bijlage bij onderhavige resolutie is gevoegd; |
| --- | --- |

2.

| 3. | verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; |
| --- | --- |

3.

| 4. | verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. |
| --- | --- |

4.

---

(1)  PB C 288 van 31.8.2017, blz. 75.

(2)  Dit standpunt vervangt de amendementen die zijn aangenomen op 13 september 2017 (Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0338).

---

P8_TC1-COD(2017)0017

Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 12 december 2017 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2017/... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2003/87/EG om de huidige beperkingen van het toepassingsgebied voor luchtvaartactiviteiten voort te zetten en de tenuitvoerlegging van een wereldwijde marktgebaseerde maatregel vanaf 2021 voor te bereiden

(Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2017/2392.)

---

BIJLAGE BIJ DE WETGEVINGSRESOLUTIE

VERKLARING VAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD EN DE COMMISSIE

Het resultaat van de werkzaamheden van de ICAO met betrekking tot de tenuitvoerlegging van de wereldwijde marktgebaseerde maatregel is van essentieel belang voor de doeltreffendheid ervan en voor de toekomstige bijdrage van de luchtvaartsector aan de verwezenlijking van de doelstellingen in het kader van de Overeenkomst van Parijs. Het is belangrijk dat ICAO-lidstaten, exploitanten van luchtvaartuigen en het maatschappelijk middenveld betrokken blijven bij de werkzaamheden van de ICAO. In deze context zal het voor de ICAO noodzakelijk zijn in volledige transparantie te handelen en aansluiting te zoeken bij alle belanghebbenden om hen tijdig in te lichten over de geboekte vooruitgang en de besluiten.

---

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/174 |
| --- | --- | --- | --- |

11.10.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/174

---

P8_TA(2017)0478

Verlenging van de looptijd van het Europees Fonds voor strategische investeringen ***I

Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van de Verordeningen (EU) nr. 1316/2013 en (EU) 2015/1017 wat betreft de verlenging van de looptijd van het Europees Fonds voor strategische investeringen en wat betreft de invoering van technische versterkingen voor dat fonds en de Europese investeringsadvieshub (COM(2016)0597 — C8-0375/2016 — 2016/0276(COD))

(Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing)

(2018/C 369/23)

Het Europees Parlement,

| — | gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad (COM(2016)0597), |
| --- | --- |

—

gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad (COM(2016)0597),

| — | gezien artikel 294, lid 2, de artikelen 172 en 173, artikel 175, derde alinea, en artikel 182, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C8-0375/2016), |
| --- | --- |

—

gezien artikel 294, lid 2, de artikelen 172 en 173, artikel 175, derde alinea, en artikel 182, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C8-0375/2016),

| — | gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

| — | gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van donderdag 15 december 2016 (1), |
| --- | --- |

—

gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van donderdag 15 december 2016 (1),

| — | gezien het advies van het Comité van de Regio's van 7 december 2016 (2), |
| --- | --- |

—

gezien het advies van het Comité van de Regio's van 7 december 2016 (2),

| — | gezien het overeenkomstig artikel 69 septies, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissies goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 8 november 2017 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, |
| --- | --- |

—

gezien het overeenkomstig artikel 69 septies, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissies goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 8 november 2017 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren,

| — | gezien artikel 59 van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 59 van zijn Reglement,

| — | gezien het gezamenlijk overleg van de Begrotingscommissie en de Commissie economische en monetaire zaken overeenkomstig artikel 55 van het Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien het gezamenlijk overleg van de Begrotingscommissie en de Commissie economische en monetaire zaken overeenkomstig artikel 55 van het Reglement,

| — | gezien het verslag van de Begrotingscommissie en de Commissie economische en monetaire zaken en de adviezen van de Commissie industrie, onderzoek en energie, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie begrotingscontrole, de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en de Commissie regionale ontwikkeling (A8-0198/2017), |
| --- | --- |

—

gezien het verslag van de Begrotingscommissie en de Commissie economische en monetaire zaken en de adviezen van de Commissie industrie, onderzoek en energie, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie begrotingscontrole, de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en de Commissie regionale ontwikkeling (A8-0198/2017),

| 1. | stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; |
| --- | --- |

1.

| 2. | neemt kennis van de bij deze resolutie gevoegde verklaring van de Commissie; |
| --- | --- |

2.

| 3. | verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; |
| --- | --- |

3.

| 4. | verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. |
| --- | --- |

4.

---

(1)  PB C 75 van 10.3.2017, blz. 57.

(2)  PB C 185 van 9.6.2017, blz. 62.

---

P8_TC1-COD(2016)0276

Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 12 december 2017 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2017/... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EU) nr. 1316/2013 en Verordening (EU) 2015/1017 wat betreft de verlenging van de looptijd van het Europees Fonds voor strategische investeringen en wat betreft de invoering van technische versterkingen voor dat fonds en de Europese investeringsadvieshub

(Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2017/2396.)

---

BIJLAGE BIJ DE WETGEVINGSRESOLUTIE

Verklaring van de Commissie over de verhoging van 225 miljoen EUR van het Connecting Europe Facility-programma

Als gevolg van het politieke akkoord tussen het Europees Parlement en de Raad over de financiering van EFSI 2.0 zal een bedrag van 275 miljoen EUR, afkomstig van CEF-financieringsinstrumenten, worden herschikt, hetgeen neerkomt op een vermindering van 225 miljoen EUR ten opzichte van het voorstel van de Commissie.

De Commissie bevestigt dat de financiële programmering zal worden herzien om rekening te houden met de dienovereenkomstige verhoging van het CEF-programma ten belope van 225 miljoen EUR.

In het kader van de jaarlijkse begrotingsprocedures voor de jaren 2019-2020 zal de Commissie de nodige voorstellen doen om te zorgen voor een optimale toewijzing van dit bedrag binnen het CEF-programma.

---

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/176 |
| --- | --- | --- | --- |

11.10.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/176

---

P8_TA(2017)0481

Douanerechten op de invoer van bepaalde producten van oorsprong uit de VS ***I

Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 over het gewijzigd voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende aanvullende douanerechten op de invoer van bepaalde producten van oorsprong uit de Verenigde Staten van Amerika (codificatie) (COM(2017)0361 — C8-0226/2017 — 2014/0175(COD))

(Gewone wetgevingsprocedure — codificatie)

(2018/C 369/24)

Het Europees Parlement,

| — | gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad (COM(2017)0361), |
| --- | --- |

—

gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad (COM(2017)0361),

| — | gezien artikel 294, lid 2, en artikel 207, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C8-0226/2017), |
| --- | --- |

—

gezien artikel 294, lid 2, en artikel 207, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C8-0226/2017),

| — | gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

| — | gezien het Interinstitutioneel Akkoord van 20 december 1994 voor een versnelde werkmethode voor de officiële codificatie van wetteksten (1), |
| --- | --- |

—

gezien het Interinstitutioneel Akkoord van 20 december 1994 voor een versnelde werkmethode voor de officiële codificatie van wetteksten (1),

| — | gezien de artikelen 103 en 59 van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien de artikelen 103 en 59 van zijn Reglement,

| — | gezien het verslag van de Commissie juridische zaken (A8-0331/2017), |
| --- | --- |

—

gezien het verslag van de Commissie juridische zaken (A8-0331/2017),

| A. | overwegende dat het voorstel in kwestie volgens de adviesgroep van de juridische diensten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie louter een codificatie van de bestaande teksten behelst, zonder inhoudelijke wijzigingen; |
| --- | --- |

A.

overwegende dat het voorstel in kwestie volgens de adviesgroep van de juridische diensten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie louter een codificatie van de bestaande teksten behelst, zonder inhoudelijke wijzigingen;

| 1. | stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; |
| --- | --- |

1.

| 2. | verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. |
| --- | --- |

2.

---

(1)  PB C 102 van 4.4.1996, blz. 2.

---

P8_TC1-COD(2014)0175

Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 12 december 2017 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) .../... van het Europees Parlement en de Raad betreffende aanvullende douanerechten op de invoer van bepaalde producten van oorsprong uit de Verenigde Staten van Amerika (codificatie)

(Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2018/196.)

---

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/177 |
| --- | --- | --- | --- |

11.10.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/177

---

P8_TA(2017)0482

Overeenkomst EG/VS over luchtvervoer ***

Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 betreffende het ontwerpbesluit van de Raad inzake de sluiting, namens de Europese Unie, van de Overeenkomst inzake luchtvervoer tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten enerzijds en de Verenigde Staten van Amerika anderzijds (13419/2016 — C8-0100/2017 — 2006/0058(NLE))

(Goedkeuring)

(2018/C 369/25)

Het Europees Parlement,

| — | gezien het ontwerpbesluit van de Raad (13419/2016), |
| --- | --- |

—

gezien het ontwerpbesluit van de Raad (13419/2016),

| — | gezien de Overeenkomst inzake luchtvervoer tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten enerzijds en de Verenigde Staten van Amerika anderzijds (1), |
| --- | --- |

—

gezien de Overeenkomst inzake luchtvervoer tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten enerzijds en de Verenigde Staten van Amerika anderzijds (1),

| — | gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 100, lid 2, en artikel 218, lid 6, tweede alinea, onder a), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C8-0100/2017), |
| --- | --- |

—

gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 100, lid 2, en artikel 218, lid 6, tweede alinea, onder a), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C8-0100/2017),

| — | gezien artikel 99, leden 1 en 4, en artikel 108, lid 7, van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 99, leden 1 en 4, en artikel 108, lid 7, van zijn Reglement,

| — | gezien de aanbeveling van de Commissie vervoer en toerisme (A8-0376/2017), |
| --- | --- |

—

gezien de aanbeveling van de Commissie vervoer en toerisme (A8-0376/2017),

| 1. | hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van de overeenkomst; |
| --- | --- |

1.

| 2. | verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en de Verenigde Staten van Amerika. |
| --- | --- |

2.

---

(1)  PB L 134 van 25.5.2007, blz. 4.

---

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/178 |
| --- | --- | --- | --- |

11.10.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/178

---

P8_TA(2017)0483

Overeenkomst EU-Zwitserland inzake de koppeling van hun regelingen voor de handel in broeikasgasemissierechten ***

Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 over het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de sluiting van de overeenkomst tussen de Europese Unie en de Zwitserse Bondsstaat inzake de koppeling van hun regelingen voor de handel in broeikasgasemissierechten (13076/2017 — C8-0415/2017 — 2017/0193(NLE))

(Goedkeuring)

(2018/C 369/26)

Het Europees Parlement,

| — | gezien het voorstel voor een besluit van de Raad (13076/2017), |
| --- | --- |

—

gezien het voorstel voor een besluit van de Raad (13076/2017),

| — | gezien de ontwerpovereenkomst tussen de Europese Unie en de Zwitserse Bondsstaat inzake de koppeling van hun regelingen voor de handel in broeikasgasemissierechten (13073/2017), |
| --- | --- |

—

gezien de ontwerpovereenkomst tussen de Europese Unie en de Zwitserse Bondsstaat inzake de koppeling van hun regelingen voor de handel in broeikasgasemissierechten (13073/2017),

| — | gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 192, lid 1, en artikel 218, lid 6, tweede alinea, onder a), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C8-0415/2017), |
| --- | --- |

—

gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 192, lid 1, en artikel 218, lid 6, tweede alinea, onder a), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C8-0415/2017),

| — | gezien artikel 99, leden 1 en 4, en artikel 108, lid 7, van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 99, leden 1 en 4, en artikel 108, lid 7, van zijn Reglement,

| — | gezien de aanbeveling van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid (A8-0386/2017), |
| --- | --- |

—

gezien de aanbeveling van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid (A8-0386/2017),

| 1. | hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van de overeenkomst; |
| --- | --- |

1.

| 2. | verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en de Zwitserse Bondsstaat. |
| --- | --- |

2.

---

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/179 |
| --- | --- | --- | --- |

11.10.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/179

---

P8_TA(2017)0484

Versterkte partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en Kazachstan (goedkeuring) ***

Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 12 december 2017 betreffende het ontwerp van besluit van de Raad betreffende de sluiting, namens de Unie, van de versterkte partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek Kazachstan, anderzijds (12409/2016 — C8-0469/2016 — 2016/0166(NLE))

(Goedkeuring)

(2018/C 369/27)

Het Europees Parlement,

| — | gezien het ontwerp van besluit van de Raad (12409/2016), |
| --- | --- |

—

gezien het ontwerp van besluit van de Raad (12409/2016),

| — | gezien het ontwerp van de versterkte partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek Kazachstan, anderzijds (09452/2015), |
| --- | --- |

—

gezien het ontwerp van de versterkte partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek Kazachstan, anderzijds (09452/2015),

| — | gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 37 en artikel 31, lid 1, van het Verdrag betreffende de Europese Unie en krachtens artikel 91, artikel 100, lid 2, artikelen 207 en 209, artikel 218, lid 6, tweede alinea, onder a), en artikel 218, lid 8, tweede alinea, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C8-0469/2016), |
| --- | --- |

—

gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 37 en artikel 31, lid 1, van het Verdrag betreffende de Europese Unie en krachtens artikel 91, artikel 100, lid 2, artikelen 207 en 209, artikel 218, lid 6, tweede alinea, onder a), en artikel 218, lid 8, tweede alinea, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C8-0469/2016),

| — | gezien zijn niet-wetgevingsresolutie van 12 december 2017 (1) over het ontwerp van besluit, |
| --- | --- |

—

gezien zijn niet-wetgevingsresolutie van 12 december 2017 (1) over het ontwerp van besluit,

| — | gezien artikel 99, leden 1 en 4, en artikel 108, lid 7, van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 99, leden 1 en 4, en artikel 108, lid 7, van zijn Reglement,

| — | gezien de aanbeveling van de Commissie buitenlandse zaken en het advies van de Commissie internationale handel (A8-0325/2017), |
| --- | --- |

—

gezien de aanbeveling van de Commissie buitenlandse zaken en het advies van de Commissie internationale handel (A8-0325/2017),

| 1. | hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van de overeenkomst; |
| --- | --- |

1.

| 2. | verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en de Republiek Kazachstan. |
| --- | --- |

2.

---

(1)  Aangenomen teksten van die datum, P8_TA(2017)0485.

---

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/180 |
| --- | --- | --- | --- |

11.10.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/180

---

P8_TA(2017)0486

Verlenging van het mandaat van de voorzitter van de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad

Besluit van het Europees Parlement van 12 december 2017 over het voorstel van de Commissie tot verlenging van het mandaat van de voorzitter van het bestuur van de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad (N8-0092/2017 — C8-0425/2017 — 2017/0901(NLE))

(Goedkeuring)

(2018/C 369/28)

Het Europees Parlement,

| — | gezien het voorstel van de Commissie van 29 november 2017 tot verlenging van mandaat van de voorzitter van de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad (N8-0092/2017), |
| --- | --- |

—

gezien het voorstel van de Commissie van 29 november 2017 tot verlenging van mandaat van de voorzitter van de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad (N8-0092/2017),

| — | gezien artikel 56, lid 6, derde alinea, en artikel 56, lid 7, van Verordening (EU) nr. 806/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 15 juli 2014 tot vaststelling van eenvormige regels en een eenvormige procedure voor de afwikkeling van kredietinstellingen en bepaalde beleggingsondernemingen in het kader van een gemeenschappelijk afwikkelingsmechanisme en een gemeenschappelijk afwikkelingsfonds en tot wijziging van Verordening (EU) nr. 1093/2010 (1), |
| --- | --- |

—

gezien artikel 56, lid 6, derde alinea, en artikel 56, lid 7, van Verordening (EU) nr. 806/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 15 juli 2014 tot vaststelling van eenvormige regels en een eenvormige procedure voor de afwikkeling van kredietinstellingen en bepaalde beleggingsondernemingen in het kader van een gemeenschappelijk afwikkelingsmechanisme en een gemeenschappelijk afwikkelingsfonds en tot wijziging van Verordening (EU) nr. 1093/2010 (1),

| — | gezien artikel 122 bis van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 122 bis van zijn Reglement,

| — | gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken (A8-0393/2017), |
| --- | --- |

—

gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken (A8-0393/2017),

| A. | overwegende dat de Raad op 19 december 2014 Elke König heeft benoemd tot voorzitter van de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad (GAR) voor een ambtstermijn van drie jaar met ingang van 23 december 2014 (2); |
| --- | --- |

A.

overwegende dat de Raad op 19 december 2014 Elke König heeft benoemd tot voorzitter van de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad (GAR) voor een ambtstermijn van drie jaar met ingang van 23 december 2014 (2);

| B. | overwegende dat de ambtstermijn van de eerste voorzitter van de GAR uit hoofde van artikel 56, lid 7, van Verordening (EU) nr. 806/2014, eenmaal kan worden verlengd met vijf jaar; |
| --- | --- |

B.

overwegende dat de ambtstermijn van de eerste voorzitter van de GAR uit hoofde van artikel 56, lid 7, van Verordening (EU) nr. 806/2014, eenmaal kan worden verlengd met vijf jaar;

| C. | overwegende dat de Commissie op 29 november 2017 een voorstel tot verlenging van het mandaat van Elke König als voorzitter van de GAR heeft aangenomen en dit voorstel aan het Parlement heeft toegezonden; |
| --- | --- |

C.

overwegende dat de Commissie op 29 november 2017 een voorstel tot verlenging van het mandaat van Elke König als voorzitter van de GAR heeft aangenomen en dit voorstel aan het Parlement heeft toegezonden;

| D. | overwegende dat de Commissie economische en monetaire zaken van het Parlement de kwalificaties van de voor de functie van voorzitter van de GAR voorgedragen kandidaat heeft onderzocht, met name met het oog op de vereisten in artikel 56, lid 4, van Verordening (EU) nr. 806/2014; |
| --- | --- |

D.

overwegende dat de Commissie economische en monetaire zaken van het Parlement de kwalificaties van de voor de functie van voorzitter van de GAR voorgedragen kandidaat heeft onderzocht, met name met het oog op de vereisten in artikel 56, lid 4, van Verordening (EU) nr. 806/2014;

| E. | overwegende dat de commissie Elke König op 4 december 2017 heeft gehoord, waarbij zij een openingsverklaring heeft afgelegd en vervolgens heeft geantwoord op vragen van commissieleden; |
| --- | --- |

E.

overwegende dat de commissie Elke König op 4 december 2017 heeft gehoord, waarbij zij een openingsverklaring heeft afgelegd en vervolgens heeft geantwoord op vragen van commissieleden;

| 1. | hecht zijn goedkeuring aan het voorstel van de Commissie tot verlenging van het mandaat van Elke König als voorzitter van de GAR; |
| --- | --- |

1.

| 2. | verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de Europese Raad, de Raad, de Commissie en de regeringen van de lidstaten. |
| --- | --- |

2.

---

(1)  PB L 225 van 30.7.2014, blz. 1.

(2)  PB L 367 van 23.12.2014, blz. 97.

---

Woensdag 13 december 2017

| 11.10.2018 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 369/181 |
| --- | --- | --- | --- |

11.10.2018

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 369/181

---

P8_TA(2017)0489

Geen bezwaar tegen een gedelegeerde handeling: technische reguleringsnormen betreffende de handelsverplichting voor bepaalde derivaten

Besluit van het Europees Parlement om geen bezwaar te maken tegen de gedelegeerde verordening van de Commissie van 17 november 2017 tot aanvulling van Verordening (EU) nr. 600/2014 van het Europees Parlement en de Raad betreffende markten in financiële instrumenten met technische reguleringsnormen betreffende de handelsverplichting voor bepaalde derivaten (C(2017)07684 — 2017/2979(DEA))

(2018/C 369/29)

Het Europees Parlement,

| — | gezien de gedelegeerde verordening van de Commissie (C(2017)07684), |
| --- | --- |

—

gezien de gedelegeerde verordening van de Commissie (C(2017)07684),

| — | gezien het schrijven van de Commissie van 29 november 2017, waarin zij het Parlement verzoekt te verklaren dat het geen bezwaar zal maken tegen de gedelegeerde verordening, |
| --- | --- |

—

gezien het schrijven van de Commissie van 29 november 2017, waarin zij het Parlement verzoekt te verklaren dat het geen bezwaar zal maken tegen de gedelegeerde verordening,

| — | gezien de brief van de Commissie economische en monetaire zaken van 4 december 2017 aan de voorzitter van de Conferentie van commissievoorzitters, |
| --- | --- |

—

gezien de brief van de Commissie economische en monetaire zaken van 4 december 2017 aan de voorzitter van de Conferentie van commissievoorzitters,

| — | gezien artikel 290 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 290 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

| — | gezien Verordening (EU) nr. 600/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 15 mei 2014 betreffende markten in financiële instrumenten en tot wijziging van Verordening (EU) nr. 648/2012 (1) (MiFIR), en met name artikel 32, lid 1, en artikel 50, lid 5, |
| --- | --- |

—

gezien Verordening (EU) nr. 600/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 15 mei 2014 betreffende markten in financiële instrumenten en tot wijziging van Verordening (EU) nr. 648/2012 (1) (MiFIR), en met name artikel 32, lid 1, en artikel 50, lid 5,

| — | gezien artikel 10, lid 1, en artikel 13 van Verordening (EU) nr. 1095/2010 van het Europees Parlement en de Raad van 24 november 2010 tot oprichting van een Europese toezichthoudende autoriteit (Europese Autoriteit voor effecten en markten), tot wijziging van Besluit 716/2009/EG en tot intrekking van Besluit 2009/77/EG van de Commissie (2), |
| --- | --- |

—

gezien artikel 10, lid 1, en artikel 13 van Verordening (EU) nr. 1095/2010 van het Europees Parlement en de Raad van 24 november 2010 tot oprichting van een Europese toezichthoudende autoriteit (Europese Autoriteit voor effecten en markten), tot wijziging van Besluit 716/2009/EG en tot intrekking van Besluit 2009/77/EG van de Commissie (2),

| — | gezien de ontwerpen van technische reguleringsnormen inzake de handelsverplichting voor bepaalde derivaten in het kader van MiFIR die de Europese Autoriteit voor effecten en markten (ESMA) op 28 september 2017 heeft ingediend overeenkomstig artikel 32, lid 1, van MiFIR, |
| --- | --- |

—

gezien de ontwerpen van technische reguleringsnormen inzake de handelsverplichting voor bepaalde derivaten in het kader van MiFIR die de Europese Autoriteit voor effecten en markten (ESMA) op 28 september 2017 heeft ingediend overeenkomstig artikel 32, lid 1, van MiFIR,

| — | gezien de begeleidende brief van de ESMA aan de Commissie van 28 september 2017 over de ontwerpen van technische reguleringsnormen van de ESMA inzake de handelsverplichting in het kader van MiFIR, |
| --- | --- |

—

gezien de begeleidende brief van de ESMA aan de Commissie van 28 september 2017 over de ontwerpen van technische reguleringsnormen van de ESMA inzake de handelsverplichting in het kader van MiFIR,

| — | gezien de aanbeveling voor een besluit van de Commissie economische en monetaire zaken, |
| --- | --- |

—

gezien de aanbeveling voor een besluit van de Commissie economische en monetaire zaken,

| — | gezien artikel 105, lid 6, van zijn Reglement, |
| --- | --- |

—

gezien artikel 105, lid 6, van zijn Reglement,

| — | gezien er geen bezwaar werd gemaakt binnen de in artikel 105, lid 6, derde en vierde streepje, van zijn Reglement gestelde termijn, die op 12 december 2017 verstreek, |
| --- | --- |

—

gezien er geen bezwaar werd gemaakt binnen de in artikel 105, lid 6, derde en vierde streepje, van zijn Reglement gestelde termijn, die op 12 december 2017 verstreek,

| A. | overwegende dat in de bijlage bij de gedelegeerde verordening de klassen van derivaten worden vermeld waarop de bij artikel 28 van MiFIR ingevoerde handelsverplichting van toepassing dient te zijn; overwegende dat derivaten waarop deze handelsverplichting van toepassing is, uitsluitend mogen worden verhandeld op een gereguleerde markt, een multilaterale handelsfaciliteit, een georganiseerde handelsfaciliteit of een handelsplatform van een derde land dat door de Commissie gelijkwaardig wordt geacht; |
| --- | --- |

A.

overwegende dat in de bijlage bij de gedelegeerde verordening de klassen van derivaten worden vermeld waarop de bij artikel 28 van MiFIR ingevoerde handelsverplichting van toepassing dient te zijn; overwegende dat derivaten waarop deze handelsverplichting van toepassing is, uitsluitend mogen worden verhandeld op een gereguleerde markt, een multilaterale handelsfaciliteit, een georganiseerde handelsfaciliteit of een handelsplatform van een derde land dat door de Commissie gelijkwaardig wordt geacht;

| B. | overwegende dat de ESMA het ontwerp van technische reguleringsnorm op 28 september 2017 met een begeleidende brief bij de Commissie heeft ingediend en alle betrokken partijen heeft verzocht zich ertoe te verbinden hun deadlines te verkorten om ervoor te zorgen dat de politieke doelstelling om de handelsverplichting met ingang van 3 januari 2018 van toepassing te laten worden, wordt verwezenlijkt; overwegende dat de ESMA voorts opmerkt dat er nog een groot aantal gelijkwaardigheidsverklaringen moeten worden voltooid voordat de handelsverplichting in werking treedt; |
| --- | --- |

B.

overwegende dat de ESMA het ontwerp van technische reguleringsnorm op 28 september 2017 met een begeleidende brief bij de Commissie heeft ingediend en alle betrokken partijen heeft verzocht zich ertoe te verbinden hun deadlines te verkorten om ervoor te zorgen dat de politieke doelstelling om de handelsverplichting met ingang van 3 januari 2018 van toepassing te laten worden, wordt verwezenlijkt; overwegende dat de ESMA voorts opmerkt dat er nog een groot aantal gelijkwaardigheidsverklaringen moeten worden voltooid voordat de handelsverplichting in werking treedt;

| C. | overwegende dat het Parlement van oordeel is dat de vastgestelde technische reguleringsnorm als gevolg van de wijzigingen die de Commissie in de tekst heeft aangebracht, niet identiek is aan het door de ESMA ingediende ontwerp van technische reguleringsnorm, en dat het Parlement van mening is dat het over een termijn van drie maanden beschikt om bezwaar aan te tekenen tegen de technische reguleringsnorm („toetsingstermijn”); |
| --- | --- |

C.

overwegende dat het Parlement van oordeel is dat de vastgestelde technische reguleringsnorm als gevolg van de wijzigingen die de Commissie in de tekst heeft aangebracht, niet identiek is aan het door de ESMA ingediende ontwerp van technische reguleringsnorm, en dat het Parlement van mening is dat het over een termijn van drie maanden beschikt om bezwaar aan te tekenen tegen de technische reguleringsnorm („toetsingstermijn”);

| D. | overwegende dat de gedelegeerde verordening met ingang van 3 januari 2018, de datum van inwerkingtreding van Richtlijn 2014/65/EU („MiFID II”) en MiFIR, van toepassing moet zijn en dat de datum waarop de regels betreffende de handelsverplichting in werking treden, zou worden overschreden indien het Parlement de toetsingstermijn van drie maanden waarover het beschikt, volledig zou benutten; |
| --- | --- |

D.

overwegende dat de gedelegeerde verordening met ingang van 3 januari 2018, de datum van inwerkingtreding van Richtlijn 2014/65/EU („MiFID II”) en MiFIR, van toepassing moet zijn en dat de datum waarop de regels betreffende de handelsverplichting in werking treden, zou worden overschreden indien het Parlement de toetsingstermijn van drie maanden waarover het beschikt, volledig zou benutten;

| E. | overwegende dat de handelsverplichting voor derivaten een belangrijk onderdeel is van de verbintenissen die de leiders van de G20 in 2009 in Pittsburgh zijn overeengekomen; |
| --- | --- |

E.

overwegende dat de handelsverplichting voor derivaten een belangrijk onderdeel is van de verbintenissen die de leiders van de G20 in 2009 in Pittsburgh zijn overeengekomen;

| F. | overwegende dat een spoedige publicatie van de gedelegeerde verordening in het Publicatieblad een tijdige tenuitvoerlegging van en rechtszekerheid betreffende de bepalingen met betrekking tot de handelsverplichting voor derivaten mogelijk zou maken; |
| --- | --- |

F.

overwegende dat een spoedige publicatie van de gedelegeerde verordening in het Publicatieblad een tijdige tenuitvoerlegging van en rechtszekerheid betreffende de bepalingen met betrekking tot de handelsverplichting voor derivaten mogelijk zou maken;

| G. | overwegende dat het Parlement benadrukt dat het van belang is dat de Commissie de nodige gelijkwaardigheidsbesluiten voltooit voordat de handelsverplichting in werking treedt; |
| --- | --- |

G.

overwegende dat het Parlement benadrukt dat het van belang is dat de Commissie de nodige gelijkwaardigheidsbesluiten voltooit voordat de handelsverplichting in werking treedt;

| H. | overwegende dat het Parlement opmerkt dat de technische reguleringsnorm geen specifieke bepalingen betreffende pakkettransacties bevat en dat verdere richtsnoeren van de Commissie en de ESMA betreffende de behandeling van pakketten wellicht nodig zijn; overwegende dat het Parlement van mening is dat deze richtsnoeren in overeenstemming moeten zijn met de „quick fix” van MiFID II; |
| --- | --- |

H.

overwegende dat het Parlement opmerkt dat de technische reguleringsnorm geen specifieke bepalingen betreffende pakkettransacties bevat en dat verdere richtsnoeren van de Commissie en de ESMA betreffende de behandeling van pakketten wellicht nodig zijn; overwegende dat het Parlement van mening is dat deze richtsnoeren in overeenstemming moeten zijn met de „quick fix” van MiFID II;

| 1. | verklaart geen bezwaar te maken tegen de gedelegeerde verordening; |
| --- | --- |

1.

| 2. | verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. |
| --- | --- |

2.

---

(1)  PB L 173 van 12.6.2014, blz. 84.

(2)  PB L 331 van 15.12.2010, blz. 84.

---